Anh Ngạn

[macbupda]

ĐIỂM MẠNH, ĐIỂM YẾU CỦA ĐICH VÀ CỦA TA

Khi nắm tay vung lên, khi xòe bàn tay chém xuống, chính ủy càng nói càng say sửa, càng lí giải mạch lạc. Có người đề nghị: nói chậm để ghi. Đồng chí hạ giọng nói chậm lại, nhưng chỉ được một lúc, rồi lại nói nhanh, nói mạnh: - Qua hai cuộc càn trên, thấy địch và ta có những điểm mạnh, điểm yếu, cần chỉ ra để có cách nghĩ, cách đánh cho đúng và hiệu quả cao. Cụ thể là:

- Lực lượng địch tập trung nhiều hơn ta gấp bội, nó đã uy hiếp tinh thần quân dân ta. Nếu ta tập trung lực lượng đánh chính diện, có thể khó tránh khỏi bị tiêu hao hoặc tiêu diệt. Song không phải lực lượng chúng tập trung suốt từ đầu đến cuối cuộc càn; không phải nơi nào trong vùng càn chúng cũng tập trung. Càn “Cá Măng” chúng dùng sáu GM nhưng không đưa cả vào một khu vực. Khi ở Ân Thi, Phù Cừ, Tiên Lữ, chúng dùng bốn GM. Khi ở Ninh Giang, Gia Lộc, Thanh Miện, bốn GM. Ở Hưng Nhân, Duyên Hà, Quỳnh Côi, ba GM. Có lúc chúng dùng cả một GM để nghi binh kiềm chế… Do đó, ta không nên bị ám ảnh nhiều với lực lượng địch quá đông. Cần thấy những mặt hạn chế cố hữu của địch. Chúng đông nhưng không phải tất cả đều là tinh binh thiện chiến. Nhìn chung, tinh thần lính địch là yếu kém và tổ chức phức tạp… Nếu bộ đội huyện và du kích đánh mạnh, đánh đều, địch sẽ bị tiêu hao nhiều. Nếu bộ đội khu, tỉnh nêu cao tinh thần tiến công, giành chủ động, nhằm chỗ sơ hở mà đánh, thì có thể tiêu diệt từng bộ phận địch. Mặt khác, địch tập trung đông ắt di chuyển chậm, tiếp tế trở ngại. Ta cần đẩy mạnh đánh mìn, địa lôi, ngay cả khi địch càn, sẽ hạn chế chúng di chuyển, về ta có thêm thời gian chuẩn bị đánh địch.

- Trận “Cá Măng” dài trên 20 ngày, nhưng địa bàn ta rộng, chúng không thể càn cùng một lúc, phải chia khu vực để càn. Mỗi khu vực chỉ càn được một thời gian ngắn: năm ngày ở ba huyện nam Hưng Yên, ba ngày ở ba huyện nam Hải Dương, ba ngày ở hai huyện bắc Thái Bình, mười ngày quét lại ba huyện nam Hưng Yên. Trận “Cờlốt” cũng trên 20 ngày, chúng dùng hai GM bộ binh, nhưng không đồng loạt rải ra khắp huyện Tiên Lãng (nhỏ, hẹp, bốn bề là sông sâu). Chúng đánh đầu huyện thì hở cuối huyện, và ngược lại. Các lực lượng  vũ trang địa phương do Đại đội 235 Kiến An làm nòng cốt, luồn tránh chỗ địch tập trung, đánh chỗ địch sơ hở, dẻo dai, linh hoạt đánh địch trong vòng vây của chúng. Tiêu hao lực lượng của địch, bảo toàn được đại bộ phận lực lượng mình. Thế là giỏi!

Về cơ bản, lính địch không muốn càn dài ngày, vì quá mệt mỏi, căng thẳng. Nếu bộ đội huyện và du kích gan dạ, đánh đều khắp, sẽ khiến chúng càng mệt mỏi, căng thẳng, giảm sút tinh thần, có thể tiêu hao chúng nhiều hơn.

Tất nhiên, chống càn dài ngày ta cũng mệt mỏi, căng thẳng, vũ khí lương thực thiếu. Nhưng địa bàn ta rộng địch đến nơi này, nơi này đánh, mai địch đến nơi kia, nơi kia đánh. Địch bị đánh liên tục, ta chỉ đánh luân phiên. Do đó, địch mệt mỏi hơn, nhất là về cuối tận càn. Ta cần chuẩn bị tư tưởng chống càn dài ngày, vũ khí, lương thực phải có dữ trữ. Càng về cuối ta càng đánh mạnh để diệt nhiều địch, và có thể khiến chúng rút ngắn trận càn.

- Địch bố trí mũi kiềm chế, khiến ta khó di chuyển, ảnh hưởng đến việc sử dụng lực lượng, nhưng mũi kiềm chế thường ở vào thế cô độc, ta có thể đánh tiêu diệt toàn bộ hoặc bộ phận.

- Nếu địch tập trung lực lượng càn dài ngày trong một địa bàn nhỏ (như đông Thanh Hà, Tiên Lãng…), làm cho cơ sở và lực lượng ta gặp nhiều khó khăn, thì ta càng cần kiên trì bám đất giành dân tại chỗ, lại có thể hoạt động phối hợp từ chung quanh, gần hoặc xa, ta có thể hạn chế tổn thất và cuối cùng đẩy lùi địch.

- Địch dùng đơn vị chiến đấu chính là GM, ta khó đánh, nhưng khi tiến quân, GM phải đi ba, bốn mũi, ta nhằm mũi yếu nhất mà đánh. Muốn vậy phải dũng cảm bám địch, nắm địch tình, tìm chỗ chúng yếu mà đánh.

- Địch thường đánh ban ngày, đôi khi bao vây sớm; đêm chúng lợi dụng trăng sáng hoặc thả đèn dù, khiến ta di chuyển và tác chiến có trở ngại. Nhưng đánh đêm vẫn là nhược điểm của địch. ta càn đánh đêm nhiều hơn. Ban ngày ta ra sức đánh tiêu hao, kiềm chế. tranh thủ phục kích tiêu diệt một bộ phận địch; đáh gần, đánh nhanh rồi phân tán nhiều hướng, di chuyển mau lẹ, đỡ tổn thất vì phi pháo. Ban đêm ta nhằm nơi trú quân của địch mà tập kích, biệt kích..

- Trong khi chống càn, các đơn vị, địa phương đã chú ý về các mặt tư tưởng, chính trị, kinh tế, xã hội, nên ít nhiều có tiến bộ, nhất là ở Tiên Lãng. Nhưng các nơi khác làm kém và nhiều khuyết điểm, do các ngành kinh tế, chính trị, tư tưởng, tổ chức từ khu trở xuống chưa hiểu rõ sự cần thiết phải chống càn trên mọi lĩnh vực, chưa thực tế tham gia. Các đơn vị bộ đội chỉ lo hoạt động quân sự, ít chú trọng các mặt khác.

Những khuyết điểm trên phải kịp thời bổ khuyết. Càn nhớ rằng địch tập trung toàn lực tấn công ta về mọi mặt, nếu ta không huy động toàn lực các ngành, các đoàn thể với sự chỉ đạo thống nhất của Đảng, đánh địch về toàn diện thì sẽ hạn chế thắng lợi.

[macbupda]

NHÂN DÂN CHỐNG CÀN THẾ NÀO?

Chính ủy nêu câu hỏi trên rồi nói: - Có đồng chí hỏi tôi nhẹ thế với hàm ý coi thường hoặc không thấy vai trò nhân dân trong chống phá càn. Tôi thấy cũng như những làn trước, trong hai cuộc chống càn vừa qua, nhân dân góp phần rất quan trọng. Không thể đòi hỏi tất cả mọi người dân đều nhất loạt phải làm việc gì đó để chống càn. Có những người chỉ địu con, đeo bao gạo đi tản cư. Có những người, dù chỉ làm được một việc vừa sức, hợp khả năng, nhưng không có họ thì bộ đội, du kích sẽ gặp khó khăn. Thực tế cho thấy nhờ có nhân dân tiếp tế lương thực (bán chịu hoặc cho tạm vay) mà trong cuộc càn, bộ đội không bữa nào nhịn đói. Địch tra tấn tàn ác, nhưng chỉ rất ít người cung khai, chỉ hầm, nhận diện, còn nói chung đều kiên quyết chiu đựng. Ở xóm Ló, xã Cấp Tiến (Tiên Lãng) có cụ già ngụy trang bốn hầm, chứa 20 người; giặc đánh chết, cụ không chỉ hầm. Ở Tiên Lãng có mấy thiếu niên đậy nắp hầm cho cán bộ. Khi địch cuốc hàm, em Phạm Văn Đa rút chốt lựu đạn ném địch. Địch bắt tra tấn dã man, em không khai nửa lời.

Nhờ nhân dân giúp đỡ mà bảo vệ được hàng nghìn thương binh và nhiều cán bộ. Dân bảo vệ cơ sở, giữ bí mật cho bộ đội đánh giặc. Nhiều thanh niên, thiếu niên cùng chiến đấu với du kích, có cả thiếu niên công giáo như ở Cử Đông (Hải Dương), Phương Bồ, Vệ An, Tần Nhẫn (Hưng Yên)… Đồng bào công giáo ít tập trung vào nhà xứ, vì thấy giặc đánh cả linh mục. Nhiều làng xã tương trợ nhau khi chạy càn, thiếu ăn. Dân còn tự động đấu tranh chống giặc cướp bóc, hãm hiếp. Ở Tiên Lãng, địch bắt 600 người đưa xuống tàu, hàng nghìn nhân dân xã Minh Đức và mẫy xã lân cận giằng co giữ lại được một số. Xóm Đông xã Cấp Tiến và một thôn ở xa Đoàn Lập (Tiên Lãng) đấu tranh chống hãm hiếp, giặc phải lùi. Ở Lê Xá, du kích gặp thế bí, bỏ súng xuống ao, khi giặc rút, giáo dân mò lên nộp cho thôn đội…

Các lực lượng vũ trang nói chung có ý thức bảo vệ nhân dân. Không ít lần bộ đội mở đường luồn vây, giải toát hàng nghìn đồng bào. Du kích Nguyên Hòa (Hưng Yên) vừa đánh địch vừa cất giấu 50 trâu, bò của dân. Chủ tịch xã Toàn Thắng (Quỳnh Côi) trong lúc giặc càn đã cứu một số nhà dân khỏi bị cháy…

Nhưng đối với dân, ta còn nhiều khuyết điểm: - Không nhận rõ vai trò của dân, với mức độ khác nhau trong chống càn. Chưa làm cho nhân dân xóa bỏ thành kiến lương giáo. Thanh niên giáo xin mẫu hầm để làm, thanh niên lương không cho, sợ lộ bí mật. Có nơi thanh niên giáo chạy đến thôn lương thì bị coi là địa phương quân, không giúp, khiến họ hết đường phải chạy vào nhà thờ tập trung rồi bị giặc bắt. Đối với mấy tên thầy tu phản động thì nhu nhược hữu khuynh. Những sai lầm ấy khiến khối đoàn kết nhân dân lỏng lẻo, có hại cho kháng chiến.

Năng lực của nhân dân là vô tận. Nhưng sự động viên, tổ chức cho nhân dân tham gia chống càn còn nhiều thiếu sót, chưa khai thác được nguồn lực to lớn đó để đánh địch, và khiến một số việc nhân dân có thể làm mà chưa làm được, như địch vận, tuyên truyền, chống do thám, bảo vệ phụ nữ…

Việc tổ chức cho dân tránh càn không chu đáo. Nhiều thanh niên bị bắt vì không hầm bí mật. Nhân dân thương vong nhiều vì hầm hố tránh phi pháo không đủ. Có nơi dân chết đuối vì không được hướng dẫn chuẩn bị cầu đò qua sông lánh nạn…

Do thiếu hướng dẫn, có nơi để một số dân chạy vào vùng tam chiếm, bị địch bắt con em và cướp tiền của dân. Dân tập trung vào chỗ trú quân của bộ đội hoặc vào cơ quan, làm lộ bí mật. Chuẩn bị lương thực không đủ nên thiếu ăn khi tản cư dài ngày. Đồ đạc mang vác cồng kệnh; có tệ mua rẻ, bắt chẹt người tản cư. Việc tuyên truyền vạch âm mưu địch, thông báo tin chiến thắng trong dân tản cư không được chú ý, khiến nhiều người bị địch xuyên tạc, gây hoang mang. Một số người ba hoa, thổi phồng hoạt động của địch, không kịp thời ngăn cản. Chưa có cách ngăn ngừa bọn do thám trà trộn với dân tản cư ra vào căn cứ du kích. Có nơi dân quân khám xét quá đáng, gây khó khăn cho người tản cư…

Tóm lại, trong chống càn, nơi nào biết tổ chức cho dân tùy sức tham gia; hướng dẫn dân tự làm các việc để bỏa vệ mình, thì sẽ thấy lực lượng dân là hùng hậu, trong việc này việc kia, kẻ nhiều người ít, góp phần chống địch. Song chúng ta chưa làm được bao nhiêu; dân chưa phát huy được năng lực là do ta tổ chức, động viên kém. Cần bổ khuyết để lần sau tránh lặp lại. Đúng không các đồng chí?

Tới đây, cho tôi sơ bộ kết luận về những điều chúng ta đã bàn:

Chiến tranh du kích ở Tả Ngạn từ chiến dịch Hòa Bình đến nay mỗi ngày một phát triển. Sự trưởng thành nhanh chóng của nó đã đẩy địch vào thế bị uy hiếp mạnh ở Hưng Yên, Hải Dương.

Để đối phó với tình trạng ấy, thủ đoạn chính của địch vẫn là càn quét. Mấy năm nay khu ta thường chịu đựng những cuộc càn lớn và tàn khốc. Hai cuộc càn vừa qua iếp tục tính chất đó.

Nhờ đường lối đúng và sự chỉ đạo sát sao của Đảng, quân dân Tả Ngnạ từ chỗ ngại đánh càn hoặc bị động đối phó, đã tích cực chủ động và dũng cảm tiến công địch về mọi mặt. Do đó, ta đã thắng lợi trong hai cuôc chống càn vừa qua. Thắng lợi hơn cả vẫn là về mặt quân sự. Các mặt khác tuy còn yếu nhưng đã bắt đầu có tính chất đấu tranh toàn diện.

Cuộc đọ sức giữa ta và địch còn gay go quyết liệt. Địch có thể gây cho ta nhiều khó khăn, phức tạp hơn. Địch sẽ còn hoạt động với lực lượng mạnh hơn, nhưng vẫn nằm trong thế chung là bị động phòng ngự.

Ta chiến đấu không có hậu phương, lực lượng khu ta còn yếu hơn địch, nhiều lúc nhiều nơi  nằm trong thế bị động, nhưng phong trào du kích chiến tranh của ta đang phát triển mạnh và nằm trong thế chung là chủ động tiến công địch ở chiến trường Bắc Bộ.

Vấn đề cốt yếu là chúng ta phải luôn luôn nâng cao dũng khí và quyết tâm, mài giũa tinh thần chịu đựng gian khổ, đoàn kết nhân dân, đoàn kết nội bộ, chủ động đấu tranh trên mọi địa hạt, nhất định chúng ta sẽ vượt mọi khó khăn, giành thắng lợi mới to lớn hơn.

[macbupda]

CHIẾN THUẬT PHÁ CÀN CỦA TA

Trong cuộc họp tổng kết hai cuộc chống càn “Cờlốt”, “Cá Măng”, có hai loại ý kiến trái ngược nhau về chiến thuật chống càn của ta. Một số cho rằng ta đã “trưởng thành vượt bậc”. Anh em vừa nói vừa nhìn chăm chăm vào chính ủy, muốn đồng chí nghe cho kĩ, hiểu cho thấu rồi nhất trí với họ. Rằng: - Trận này không có quân của 320, họ sang đánh địch bên Nam Định. Bên đây chỉ có quân Tả Ngạn, tự lực tự cường chiến đấu. Nếu chiến thuật non yếu thì sao có thể thắng lớn như thế, nhất là ở Tiên Lãng, chỉ có bộ đội tỉnh, huyện và du kích xã!

Người khác nói tiếp: - Tôi thấy chỉ mỗi một việc lập thêm Trung đoàn 50 cũng đủ chứng minh là một tiến bộ vượt bậc trong công tác chỉ đạo chiến thuật. Có tăng cường lực lượng mới có điều kiện để vận dụng chiến thuật chứ. Không lập Trung đoàn 50 thì làm gì có Tiểu đoàn Giang Đông để sang Nam Định đánh địch, hút vợi lực lượng địch sang bên ấy, đỡ đòn cho ta bên này. Chiến thuật là ở đấy chứ ở đâu? Chỉ cho một con tốt sang sông như thế đủ coi là chiến thuật cao cường!

Số anh em không tán thành nhận địch có vẻ “bốc” của những người vừa nói, thì cho là: vận dụng chiến thuật chống càn của ta còn nhiều “lúng túng, non kém”. Họ nêu dẫn chứng: - Có đơn vị luồn chỗ địch mạnh đánh chỗ địch sơ hở, tức là vận dụng một chiến thuật, nhưng vận dụng không đúng, để lạc quân tới một đại đội, vậy mà coi là “trưởng thành vượt bậc” được ư?

Người thứ hai tiếp luôn, nói dai và không kém hùng hồn: - Tôi cho là lúng túng và … cực kì non kém. Ông ta chĩa ngón tay trỏ chọc thẳng vào khoảng không để nhấn mạnh chữ “cực kì” rồi dẫn chứng: - Có tiểu đoàn kéo quân như đèn cù từ bắc sông Luộc sang nam sông Luộc, đúng chỗ địch sắp càn, lại phải vội vã kéo quân trở lại chỗ cũ. Có đơn vị đáng lẽ tìm cách đánh địch khi chúng càn thì lại loay hoay tìm cách đánh đồn. Bộ đội của cả một tỉnh mà dồn hết vào nửa tỉnh; khi nửa kia địch càn thì không có quân để chống. Khi GM 2 đơn độc làm nhiệm vụ kiềm chế ở Quỳnh Côi, sao không đơn vị nào của ta đánh đấm cho ra trò, vân vân và vân vân… Như thế sao có thể gọi là trưởng thành vượt bậc?

Nhận định trái ngược nhau như trên dễ khiến mọi người “chẳng biết đâu mà lần?”. Chính ủy chăn chú nghe cả hai loại ý kiến của họ. Xem ra họ đều phản ánh những sự việc có thực, lập luận đanh thép, nói không nể ai. Song học chưa có cách nhìn toàn diện, tổng thể, nên phiến diện, một chiều. Người nhấn mạnh về mặt này, kẻ nhấn về mặt kia. Cần giúp anh em thoát khỏi tình trạng “thầy bói xem voi”. Chính ủy để anh em tự do tư tưởng, nghĩ sao nói vậy, nói kĩ nói hết, rồi mới đưa ra ý kiến của mình.

Nhà họp thấp nhỏ vài gian, chiếu mượn của dân, cái lành cái rách trải xuống nền, anh em ngồi kín. Chính ủy ngồi xếp bằng ở một góc, hướng lại phía anh em. Gò bó chật chội, nhưng chính ủy vẫn nói sôi nổi, rành mạch. Đồng chí dướn người cao hơn cho tương ứng với những điều cần nói. Dướn mãi mỏi người, đồng chí quỳ hẳn xuống chiếu, thay đổi tư thế, đỡ mỏi mà lại tập trung được sự chú ý của anh em. Một vài ông hay nói chuyện riêng được lôi cuốn hẳng vào lí giải sâu sắc hùng hồn của chính ủy: - Tôi nói với các đồng chí tám điểm, chung quanh chiến thuật phá càn của ta. Tôi muốn làm sáng rõ hơn sự nhận xét khái quát có phần trái ngược nhau của một số đồng chí.

Một là, ta có tích cực tiến công, giành chủ động trong chiến đấu không? Chúng ta thấy: trong hai cuộc chống càn và qua, anh em có những trận phối chiến từ ngoài vòng càn, diệt sáu bảy đồn (Chùa Bản, Dị Sử, Cao Xá, v.v.). Và ta đã chủ động đánh trong vòng càn: Tiểu đoàn Giang Tây tập kích diệt bốn trung đội trên đường 39 Duyên hà; Đại đội 77 (Hải Dương) taki, diệt một trung đội địch; bộ đội Hải Dương đánh đoàn xe địch đi Ninh Giang; Đại đội 235 (Kiến An) tập kích tại An Tử diệt 70 tên Âu - Phi; trận tập kích diệt bọn khinh quân ở sân chùa Bần (Hưng Yên), và những trận biệt kích nhỏ của du kích vào nơi trú quân của giặc… Trước đây, trong chống càn, ta chưa chủ động đánh địch được nhiều trận như thế. Diệt được địch, thu vũ khí, ta ít tiêu hao. Nhờ những trận tập kích, biệt kích như thế mà có lúc, có nơi biến bị động của ta thành bị động của địch; biến chủ động của địch thành của ta.

Song ta vẫn còn những đơn vị chưa đánh địch (như Đại đội 5 Hưng Yên, Tiểu đoàn 38 Thái Bình và bộ đội các huyện Hưng Nhân, Tiên Hưng…) hoặc đánh được một vài trận lại rơi vào tình trạng bị động cố thủ (như Tiểu đoàn Thắng Lợi ở Thọ Cầu, Khên Than, Tiểu đoàn Thắng Tân ở Hoàng Các, Hoàng Xá, Đại đội 27 Hưng Yên…).

Tình trạng trên do nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân chính là do tinh thần công kích địch còn kém, còn đề cao địch, chỉ nhìn thấy chỗ mạnh mà không thấy chỗ yếu của chúng. Mặt khác, các lực lượng huyện, xã đánh tiêu hao, kiềm chế địch còn yếu, không tạo được thế cho các lực lượng tỉnh, khu đánh tiêu diệt địch. Một vài đơn vị tỉnh, khu cho rằng tránh địch là để bảo toàn lực lượng ta, nên có những lúc có thời cơ chủ động đánh địch mà không tích cực đánh (như Tiểu đoàn Thắng Mỹ, Đại đội 27 hưng Yên). Thế là sai!

Cần thấy; địch đem quân đến đánh ta, ta muốn bảo toàn lực lượng, muốn phá được càn, thì phải chủ động tiến công địch. Nếu chỉ chờ địch đánh chống đỡ hoặc tiêu cực chạy dài, trái với nguyên tắc của chiến thuật chiến tranh du kích, thì sẽ không làm được nhiệm vụ.

[macbupda]

Hai là, ta đánh tiêu diệt và têu hao địch như thế nào? Du kích chiến tranh phải vừa đánh tiêu diệt vừa đánh tiêu hao. Để thực hiện hai nhiệm vụ ấy, ta đã quy định:

Bộ đội chủ lực phải đánh tiêu diệt, không đánh tiêu hao. Bộ đội tỉnh đánh tiêu diệt là chính nhưng khi cần có thể đánh tiêu hao, kiềm chế.

Bộ đội huyện và dân quân du kích có nhiệm vụ chính là đánh kiềm chế, tiêu hao, nhưng phải tranh thủ đánh tiêu diệt bộ phận nhỏ.

Quy định trên không chỉ vận dụng trong khi tiến công địch, mà ngay cả trong khi chống càn. Nhìn lại hai cuộc chống càn vừa qua ta thấy:

 Các đơn vị chủ lực: không kể các trận đánh đồn, mới có vài đơn vị đánh tiêu diệt (trận tập kích của Giang Tây; trận phục kích của Thắng Mỹ trên đường 39), còn phần nhiều là đánh tiêu hao.

Những trận cố thủ bị động đánh tiêu hao, hoặc ngay cả khi chủ động đánh địch cũng nặng về tiêu hao (như trận tập kích đoàn xe Ninh Giang, đáng lẽ tiêu diệt nhưng chỉ tiêu hao một bộ phận. Trận tập kích của Tiểu đoàn Thắng Tân ở Vũ Thôn cũng nặng rút nhanh, nên chỉ tiêu hao địch, không thu vũ khí).

Đánh tiêu diệt địch trong phá càn như thế là kém…

 Cần nhắc lại yêu cầu đối với các lực lượng khu, tỉnh là phải nêu cao tinh thần tiêu diệt địch, không tiêu diệt bộ phận to thì tiêu diệt bộ phận nhỏ! Không diệt toàn bộ thì tiêu diệt bộ phận. Vì chỉ có đánh tiêu diệt mới bảo toàn được lực lượng ta, mới lấy được vũ khí địch trang bị cho ta.

Để thực hiện yêu cầu trên, vấn đề mấu chốt là các cán bộ phải biết lợi dụng triệt để nhược điểm của địch, nhất là về tinh thần; phải tin ở lực lượng mình để có quyết tâm tiêu diệt địch và phải có kế hoạch tác chiến đảm bảo chắc thắng…

Về đánh phân tán, tiêu hao, vừa qua nhiều đơn vị đánh có hiệu quả, nhất là ở Tiên Lãng. Địch đến đâu cũng vấp sức kháng chiến. Anh em bám đất chiến đấu từ đầu đến cuối cuộc càn, với nhiều cách đánh phong phú, liên hoàn tác chiến đêu khắp (như du kích các xã Khởi Nghĩa, Đoàn Lập, Bạch Đằng, Vinh Quang, Hùng Thắng, Quyết Tiến…), có thôn chống càn hai ngày (như Tiên Lãng, Xuân Lai). Du kích nhiều nơi biệt kích vào chỗ giặc trú quân; nổi nhất là xã Thủ Sĩ (Hưng Yên) đánh bọn giặc đi đường, diệt 28 tên, bắt năm tên, thu 10 súng có cả trung, tiểu liên.

Trong hai cuộc càn, địch bị bộ đội huyện và du kích tiêu hao tới 1.000 tên. Khiến địch mệt mỏi, hoang mang, tiến chậm, hạn chế sức chiến đấu; tạo điều kiện cho bộ đội khu, tỉnh có điều kiện luồn càn và đánh địch ở nơi chúng sơ hở. Được như thế là do về mặt chỉ đạo, các cấp đã chú ý chăm sóc tới việc xây dựng đội ngũ về tư tưởng, tổ chức, trang bị, huấn luyện. Ngược lại, những nơi không chú ý thì đôi ngũ đó hoạt động kém; có khi bỏ chiến đấu, chạy dài. Phải sửa chữa khuyết điểm ấy. Cần nhận rằng: hai lực lượng đánh tập trung tiêu diệt và đánh phân tán tiêu hao có quan hệ mật thiết với nhau, hỗ trợ nhau chiến đấu. Nếu chỉ chú ý dồn sức xây dựng lực lượng này mà không chú ý xây dựng lực lượng kia, thì không thể giành thắng lợi trong phá càn.

Ba là, đánh phối hợp trong và ngoài vòng vây, giữa địa bàn này với địa bàn khác như thế nào? Trước đây khu đã quy định rõ ràng:

- Bộ đội huyện và du kích xã đánh kiềm chế, tiêu hao trong vòng vây;

- Bộ đội tỉnh vừa đánh vừa luồn vây, đánh chủ động, tiêu diệt đich. Nơi nào không có bộ đội tỉnh, mà du kích yếu, có thể tách một vài đơn vị chủ lực ra làm nhiệm vụ thay thế cho bội đội tỉnh;

- Bộ đội chủ lực phải luồn càn, đánh địch ngoài vòng vây.

Qua hai cuộc chống càn trên, ta thấy: Ở Tiên Lãng, đại đội tỉnh và dân quân du kích đánh địch trong vòng vây, tiêu hao 800 tên địch, bảo toàn được đại bộ phận lực lượng mình. Ở bắc sông Luộc, bộ đội huyên và dân quân du kích Hải Dương, Hưng Yên đánh địch cũng khá dần. Ở bắc Thái Bình, Tiểu đoàn Giang Tây vừa luồn vừa đánh, tiêu diệt bốn trung đội địch ngay trên địa bàn địch càn.

Phối hợp với anh em đánh địch trong vòng vây, một số đơn vị ngoài vòng vây cũng tích cực chiến đấu. Khi địch càn Tiên Lãng, Tiểu đoàn Giang Đông (thuộc Trung đoàn 50) được điều đến đánh sau lưng địch, diệt đồn Hội An (Vĩnh Bảo), bắn đắm một ca nô, một xuồng đổ bộ trên sông Thái Bình. Khi địch càn nam Hưng Yên, Hải Dương, các tiểu đoàn Thắng Mỹ, Thắng Tân và Đại đội 200 pháo binh (thuộc trung đoàn 42), phối hợp đánh đắm 4 ca nô trên sông Luộc. Tiểu đoàn Giang Tây tập kích một bộ phận của GM 3 ở Quỳnh Côi, diệt một số tên. Khi địch càn bắc Thái Bình, bộ đội Hải Dương tập kích đoàn xe địch ở Ninh Giang…

Những hoạt động phối hợp như trên khiến địch bối rối, làm cho quân dân ta chiến đấu trong vòng càn phấn khởi tin tưởng, quyết tâm chiến đấu cao hơn.

Lần này còn có sự phối hợp giữa địa bàn này với địa bàn khác cách nhau hơi xa nhưng khá nhịp nhàng, chặt chẽ. Khi địch càn Tiên Lãng và các huyện Hải Hậu, Nghĩa Hưng (Nam Định), thì Trung đoàn 42, Tiểu đoàn Giang Đông và Hải Dương tiêu diệt sáu đồn, buộc địch phải rút quân về càn bắc sông Luộc. Khi địch càn bắc sông Luộc, thì Kiến An phục kích diệt hai trung đội địch trên đường 25; Đại đội 50 đánh đắm một tàu chiến chở một đại đội địch trên sông Hồng. Do quân dân tỉnh Nam Định diệt nhiều khinh quân ngụy, đã buộc GM 2, 1, 7 chuyển sang Hữu Ngạn đối phó…

Từ trước đến nay chưa lần nào sự phối hợp chống càn giữa trong và ngoài vòng càn, giữa các địa bàn có liên quan khá như lần này. Nó cho ta thấy chỉ có đánh mạnh và đánh vào nơi quan trọng của địch, mới chi phối được lực lượng địch. Muốn vậy các đơn vị phải thường xuyên chuẩn bị mục tiêu công kích địch để góp phần chống càn.

Song các hoạt động trên chưa đều, vì một số đơn vị ở trong vòng càn còn nặng tư tưởng luồn ra ngài, chưa thực hành vừa đánh vừa luồn, chủ động đánh địch; vì một số đơn vị ở ngoài vòng càn chưa đề cao tinh thần tích cực đánh phối hợp, do sợ địch và nặng về bảo vệ mình.

Bốn là, có chú ý đánh khi địch mới đến và khi địch rút không? Trong hai cuộc chống càn vừa qua, mọt vài đơn vị đã đánh khi chúng bắt đầu càn và khi chúng rút. Sáng 1-10, địch quét lại huyện Tiên Lữ, bộ phận vừa mới kéo đến đã bị Tiểu đoàn Thắng Mỹ tiêu diệt một đại đội. Trong trận càn Tiên Lãng, địch vừa đưa quân lên bờ, Đại đội 235 Kiến An phục kích diệt 30 tên. Bộ đội huyện và du kích nhiều nơi đánh mìn, địa lôi trên đường, tiêu hao địch khi chúng vừa hành quân đến. Những hoạt động ấy có tác dụng đánh phủ đầu, ảnh hưởng xấu đến tâm lí địch.

Song những đòn như thế chưa nhiều. Đó là do ta nắm địch tình chưa vững, chưa chủ động; do một số cán bộ ta thiếu tinh thần tích cực tiến công, chưa chuẩn bị sẵn sàng để đánh địch; chưa phán đoán được đường địch tiến và địch rút, những chõ địch tập trung quân và pháo, kể cả những tình huống địch tiếng bằng nhiều đường từ ngoài vào… Cần rút kinh nghiệm để đánh khi địch mới đến, chân ướt chân ráo bỡ ngỡ, và dánh địch sắp rút, mệt mỏi, vội vàng.

[macbupda]

Năm là, ta đã đánh tập kích, một cách đánh nhiều hiệu quả trong chống càn chưa? - Đánh tập kích (bao gồm cả phục kích) là hình thức tác chiến biểu hiện tư tưởng đánh chủ động; là cách đánh chủ yếu của chiến tranh du kích, trong khi tiến công địch cũng như khi chống càn. Vừa qua một vài đơn vị đã dùng cách đánh này có hiệu quả. Những trận tập kích đường 39 (Duyên Hà), Đoàn Xá (Ninh Giang), Vũ Thôn (Thanh Miện), v.v. đều diệt nhiều địch, làm chúng hoang mang. Ta bị tiêu hao rất ít. Tuy nhiên, tư tưởng ngại tập kích trong khi địch càn vẫn còn ở nhiều cán bộ. Thí dụ: tối 9-10, một tiểu đoàn địch đóng ở một làng; bộ đội tỉnh Hưng Yên được lệnh tập kích nhưng không thực hiện, mặc dù có điều kiện. Một số anh em viện cớ “tại địch di chuyển luôn, không nắm được địch tình”.

Có một số đơn vị không dám tập kích vòa quan đi càn, cho là chúng đông và tinh nhuệ, mà chỉ muốn tập kích đồn dịch. Nên hiểu tập kích đồn, nêu thắng lợi cũng có ít nhiều tác dụng trong việc chống càn, nhưng đồn bốt trước sau vẫn còn có, còn quân đi càn, nếu không đánh ngay thì mất thời cơ. Đánh quân đi càn có tác dụng phá càn nhiều hơn là đánh vào đồn bốt.

Tập kích đồn bốt không phải không khó khăn, bởi công sự kiên cố, lính địch chưa mệt mỏi,… Tập kích vào quân đi càn cũng không dễ, nhưng có những thuận lợi: lính địch mệt mỏi, di chuyển ngoài công sự, ít hiểu địa hình tiến lui, bị đánh bất ngờ…

Lại có đơn vị thích tập kích khi địch trú quân, không muốn tập kích khi di chuyển, với lí do: không có địa bàn, không có chỗ giấu quân, khong nắm được địch tình, sợ phi pháo… Điều đó có thể có, nhưng không phải là không khắc phục được. Chỉ cần có tinh thần tích cực công kích địch hay không? Trận phục kích của Giang Tây ở đườn 39 Duyên Hà là kết quả của tinh thần vượt khó nguy của cán bộ, chiến sĩ.

Thông thường, khi chuẩn bị chống càn, chúng ta chỉ chuẩn bị trận địa đánh cố thủ; chưa chuẩn bị trận địa phục kích, tập kích. Ta không phản đối việc chuẩn bị đánh cố thủ. Nhưng nó chỉ được sử dụng trong khi ta không có điều kiện rút ngay, bị bao vây và bắt ta phải đánh. Song ta cần chuẩn bị cả trận địa tập kích, phục kích khi địch trú quân hoặc di chuyển. coi đây là việc cần làm của các đơn vị tập trung.

Tiếp theo, chính ủy nói khá chi tiết về vấn đề tập trung, phân tán và di chuyển bộ đội, rồi nói kĩ về việc nắm địch tình và giữ bí mật: - Vấn đề nắm địch tình so với trước đã kịp thời, chính xác hơn, giúp rất nhiều cho việc phán đoán về địch và định chủ trương đối phó. Song phần lớn là do Bộ tổng tư lệnh cung cấp; còn chúng ta làm chưa tốt lắm. Có đơn vị 5, 6 ngày không bóa cáo tình hình giữa khi có cuộc càn. Có nơi nhận được địch tình không báo cáo lên trên (Hưng Nhân). Có đơn vị không kiểm tra chính xác, có nhiều báo cáo ít, ít báo cáo nhiều. Có bản báo cáo chỉ phát hiện lực lượng địch mà không có nhận xét phán đoán. Nhiều đơn vị không chú ý khai thác tin ở tù, hàng binh. có đơn vị khi nhận được tin địch do khu cung cấp không nghiên cứu cẩn thận để có thể vận dụng vào hoạt động của mình…

Những thiếu sót trên ảnh hưởng nhiều đến sự chỉ đạo, khiến một vài trường hợp phán đoán sai về âm mưu địch. Đó là do khi địch càn, nắm tình hình khó hơn khi bình thường, và còn do tổ chức quân báo của ta chưa thật mạnh, chưa chọn được nhiều người gan dạ, tích cực…

Công tác giao thông liên lạc trong hai cuộc càn này chưa chặt chẽ giữa trên và dưới, trừ việc đảm bảo liên lạc đều đặn với Trung ương.

Về bao vây tin tức địch có khá hơn trước, do các cơ quan, đơn vị thuần khiết hơn. Các đơn vị bộ đôi đã di chuyển luôn và giữ được bí mật về hành quân, trú quân. Việc bao vây do thám của nhân dân và công an đã tăng cường một bước, giữ được bí mật của ta và bao vây tin tức địch.

Nếu chúng ta tổ chức nghi binh; áp dụng lệnh giới nghiêm khi cần thiết, nhằm làm tê liệt hoạt động do thám địch; kết hợp đối phó với do thám lưu động trà trộn trong dân tản cư; cán bộ, bộ đội, công nhân viên đề cao tinh thần cảnh giác hơn nứa, thì kết quả còn nhiều hơn. Thời gian qua có những lần địch phát hiện đúng lực lượng ta, là khuyết điểm mà ta cần tránh để tái diễn.

Tới đây, chính ủy chỉ rõ ưu điểm, khuyết điểm của công tác chỉ đạo và chỉ huy, từ Bộ tư lệnh tới các trung đoàn, tỉnh đội rồi nhấn mạnh: - Chúng ta đã có quy định là tiểu đoàn bộ đội chủ lực hoạt động ở khu vực nào, có nhiệm vụ và quyền hạn chỉ huy toàn bộ lực lượng vũ trang ở khu vực đó để chống càn. Nhưng tiểu đoàn chủ lực cho rằng mình chỉ phối hợp mà không có quyền chỉ huy, do đó không làm đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn của mình với bộ đội và du kích địa phương. Về phía địa phương cũng hiểu sai như vậy. Từ nay cần chấm dứt tình trạng đó. Các đơn vị chủ lực phải coi việc chỉ huy lực lượng vũ trang địa phương là một nhiệm vụ chính của mình, lúc thường cũng như chống càn; phải thường xuyên chăm sóc nó. Ngược lại, anh em địa phương phải có ý thức chấp hành lệnh của đơn vị chủ lực như lệnh của cấp trên mình.

Tóm lại, việc vận dụng chiến thuật du kích trong hai cuộc phá càn vừa qua so với trước có tiến bộ nhiều, nhưng vẫn còn lúng túng, còn nhiều thiếu sót, phải bổ khuyết. Tôi tóm lược mấy điểm cần chú ý:

1. Bất kì trong trường hợp nào, bộ đội ta cũng phải phát huy tinh thần công kích địch mạnh mẽ và giành chủ động trong chiến đấu.

2. Việc tập trung, phân tán, di chuyển cần phải dựa theo tình huống khách quan, mục đích là bảo vệ được mình, tiêu diệt được địch. Tuyệt đối không được dựa theo ý muốn chủ quan của mình mà quyết định.

3. Phải triệt để thực hiện phương châm: bộ đôi chủ lực, bộ đội tỉnh đánh tiêu diệt; bộ đội huyện và du kích đánh kiềm chế tiêu hao, đồng thời tranh thủ tiêu diệt từng bộ phận nhỏ.

4. Phải coi tập kích, phục kích là hình thức tác chiến chủ yếu để phá càn. Phải làm mọi việc từ nhận thức đúng đến chuẩn bị điều kiện để thực hiện.

5. Cần đánh phối hợp mạnh mẽ hơn nữa. Phối hợp giữa trong và ngoài vùng càn, giữa địa bàn này với địa bàn khác, giữa quân sự và kinh tế, chính trị.

6. Phải chú ý nắm dịch tình, bao vây tin tức địch và giữ bí mật của ta.

7. Cái tiến công tác chỉ đạo, chỉ huy để thống nhất lực lượng, thống nhất hành động, nhằm phá càn thắng lợi.

[macbupda]

“CON TRÂU” VỠ ĐẦU, “DIỀU HÂU” GÃY CÁNH

Nava tỏ ra tả xung hữu đột, nam chinh bắc chiến. Cậy có nhiều quàn và phương tiện chiến tranh, y mở hàng chục trần càn lớn nhỏ ở Bắc Bộ, Bình - Trị - Thiên, Nam Bộ, rồi bất ngờ cho quân nhảy dù tập kích Lạng Sơn. Song y vẫn cho “Đồng bằng Bắc Bộ là hướng tiến quân chủ yếu của đối phương”. Y cho mở cuộc càn “Hải Âu” với đội hình sư đoàn, đánh ra tây nam Ninh Bình, nhằm chống Đại đoàn 320. Lại một cuộc hành binh được rêu rao “đại quy mô” sẽ “đập tan sư đoàn của đối phương ở đồng bằng”. Rầm rộ, khua chuông, gõ mõ, nhưng sau 20 ngày, cuộc càn mang cái tên mĩ miều này phải kết thúc với hơn 4.000 quân bị loại khỏi vòng chiến.

Phối hợp phá càn “Hải Âu”, các lực lượng vũ trang Tả Ngạn đánh tiêu diệt hoặc tập kích 10 đồn địch, bắn đắm ca nô, tạo thế uy hiếp sân bay Gia Lâm và khu đông nam Hà Nội, khiến địch phải lắc đầu.

Gần hai tháng sau trận “Cá Măng”, có tin địch lại càn. Chúng sẽ đưa ba GM cơ động, một tiểu đoàn cơ giới có xe tăng, xe cóc, 40 khẩu pháo và hai tàu chiến, mở cuộc càn “Con Trâu” (Buypphơlơ) nhằm các huyện Kiến Xương, Tiền Hải.

Đến lúc này, các cuộc càn “Cờlốt”, “Cá Măng” vẫn để lại trong chính ủy khu Tả Ngạn những bứt rứt, băn khoăn. Quân dân ta đã khiến địch thất bại về những mưu toan ác hiểm, song ta cũng còn những sai lầm, khuyết điểm và tổn thất lớn. Nay có tin địch lại càn, đồng chí sang cơ quan Bộ tư lệnh, gặp anh Khai, anh Miên. Cuộc họp khẩn cấp được mở. Chính ủy nói: - Lại sắp diễn ra keo vật mởi. Ta có thêm kinh nghiệm chống phá càn thì địch cũng có thêm kinh nghiệm cnà. Ta không thể chủ quan lơi lỏng. Cần rà soát lại những việc chuẩn bị của ta, sẵn sàng vào trận!

Anh Khai báo cáo: - Sau khi khu ủy tổng kết hai cuộc chống càn “Cờlốt”, “Cá Măng”, các trung đoàn và các tỉnh đều tổng kết trong phạm vi nội bộ, liên hệ thực tế gần gũi của mình, để các tiểu đoàn, đại đội, các huyện, xã thấy được ưu, khuyết điểm, rút ra những kinh nghiệm, thiết thân, nhằm đương đầu với những cuộc càn mới… Các đơn vị chủ lực cũng như bộ đội địa phương, dân quân du kích đều được bổ sung, kiện toàn; vũ khí, lương thực chuẩn bị khá hơn; nói chung đều ở tư thế sẵn sàng chống càn.

Chính ủy hoan nghênh các việc làm đó và nhấn mạnh: - Chống càn “Cá Măng”, Thái Bình có khuyết điểm. Trong lúc địch càn tỉnh bên, Thái Bình vẫn hướng vào những việc thường xuyên như học tập chính sách ruông đất, thuế má… Có thể anh em cho là địch càn chủ yếu ở phía bắc sông Luộc, cho nên không tập trung chống càn. Do đó khi địch càn bắc Thái Bình, bộ đội tỉnh, huyện cũng như du kích xã có những chuệch choạc, tinh thần chiến đấu kém. Nay phá đoán hướng địch sẽ vào nam Thái Bình, khu phải tăng cường chỉ đạo để tránh khuyết điểm, đảm bảo phá được càn. Bộ tư lệnh, các ban tham mưu, tác chiến, chính trị… cần phân công đi sát và chỉ đạo kịp thời cho Trung đoàn 50 và tỉnh đội Thái Bình, vận dụng những kinh nghiệm tốt, chủ động tránh những sai lầm, quyết tâm phá càn…

Anh Miên lắng nghe rồi nói: - Tôi xin trình bày một dự đoán: từ sau cuộc càn “Con Cóc” tới nay, địch chưa càn to ở nam Thái Bình. Khi càn “Cá Măng” chúng chỉ cho ba GM đến bắc Thái Bình. Trong khi đó, Tiểu đoàn Giang Đông của ta lại từ nam Thái Bình vượt sông Hồng sang đánh phối hợp với Nam Định. Địch đã để ý, nay có thể chúng càn lớn ở đây. chúng vừa đánh tây nam Ninh Bình với cỡ sư đoàn, bị tiêu diệt một phần nhưng chúng sẽ bổ sung rồi tăng cường cho bọn đang càn ở Thái Bình.

Chính ủy ngẫm nghĩ rồi nhìn anh Miên: - Có thể như thế! Và có thể chúng sẽ càn ở bắc Thái Bình. Nava là viên tướng thích càn lớn, nói to. Chỉ trong vòng vài tháng, y mở càn “Thánh tử vì đạo” ở Nam Định, nhằm Trung đoàn 46; càn “Hải Âu” ở Ninh Bình nhằm Đại đoàn 320; càn “Cá Măng” nhằm các Trung đoàn 42, 50. Tất nhiên nó còn nhằm bắt người, cướp của, phá cơ sở ta… Lần này càn nam Thái Bình, rõ ràng là địch càn lần lượt cho khắp vùng đồng bằng Bắc Bộ. Ta chưa rõ 320 sẽ cho trung đoàn nào luồn sang đây với ta. Nhưng ta có hai trung đoàn, ta phải chỉ đạo chiến đấu thật tốt. Trung đoàn 42 bám sát Hưng Yên, Hải Dương để đánh chia lửa với Thái Bình và sẵn sàng chống càn tại chỗ. Trung đoàn 50 cùng bộ đội, du kích Thái Bình chống càn, trước hết là ở phía nam tỉnh.

Về công tác tư tưởng, chính ủy nhìn anh Khai: - Cần làm cho cán bộ và nhân dân chuẩn bị chống càn lớn và dài ngày. Đề phòng tư tưởng chủ quan cho là địch không càn đến nơi mình hoặc chỉ càn nhỏ, dẫn tới chuẩn bị sơ sài, khi địch đánh mạnh thì lúng túng. Cũng phải chống tình trạng thổi phồng, đề cao địch khiến quần chúng hoang mang. Sau cuộc càn phải vạch tội ác địch; đè cao gương tự động đấu tranh bảo vệ ngời và của của nhân dân.

Các đồng chí tư lệnh và anh em trong cơ quan chia nhau tới gặp các ban chỉ huy Trung đoàn 50 và tỉnh đội Thái Bình… Kế hoạch chống càn được ra soát kĩ bổ sung cẩn thận và sẵn sàng thực hiên.

Chủ động phá càn, các lực lượng vũ trang Thái Bình phục đánh ở ngã ba Đo, phá 20 xe cơ giới, loại từ một đại đội địch. Ở các nơi địch càn, quân dân ta đánh nhỏ, đánh đều. Chông, mìn, đạp lôi được sử dụng rộng khắp. Riêng huyện Tiền Hải loại khỏi vòng chiến 225 tên, phá hủy hai xe tăng.

Trung đoàn 50 cùng bộ đội tỉnh, huyện và du kích chống càn “Con Trâu”. Trung đoàn trưởng Nguyễn Tiệp, quê ở Hà Nội, làm cán bộ quân chủ lực ở Hữu Ngạn, rồi làm trung đoàn phó một đơn vị. Năm 1948 sang công tác cơ quan Mặt trận 5, làm trung đoàn phó Trung đoàn 42. Khi lập Trung đoàn 50, anh làm trung đoàn trưởng. Lúc này, nhận được tin quân báo từ thị xã Thái Bình đưa ra: ở sân vận động có địch với nhiều lều bạt, nhiều xe jeep. Trung đoàn phán đoám đó là sở chỉ huy trận càn “Con Trâu”. Nguyễn Tiệp liền cùng cán bộ chỉ huy Tiểu đoàn Giang Đông, chọn một đại đội gồm những chiến sĩ dũng cảm, trang bị tiểu liên, thủ pháo và bốn trung liên, gấp rút bôn tập qua ba mươi kilômét, với sự dẫn đầu của quân báo địa phương, bất ngờ tập kích nơi địch đóng. Ba giờ sáng ngày 4-12-1953, ta nổ súng. 10 phút chiến đấu, diệt và làm bị thương gần một trăm tên, phần nhiều là sĩ quan. Pirốt, đại tá tư lệnh cuộc càn, bị thương phải giả chết để thoát thân. 25 sĩ quan Pháp bị bắt. 28 xe cơ giới bị phá. Bên ta không thương vong. Thế là địch phải kết thúc cuộc càn.

[macbupda]

Sau đó hơn một tuần, địch lại đưa sáu GM cơ động, ba tiểu đoàn khỉnh quân, một tiểu đoàn cơ giới, sáu tiểu đoàn pháo, hai thủy đội, hai phi đoàn không quân, mở cuộc càn “Diều Hâu” (Giécphô) do tướng Ginlơ chỉ huy. Trận càn lại được rêu rao là “đại kích cỡ”. Vòng càn là tỉnh Thái Bình, nơi có Trung đoàn 50 vừa làm một vụ động trời là đập tan sở chỉ huy trận càn “Con Trâu” ngay trong thị xã.

Mở đầu, chúng càn phía nam tỉnh, gồm Vũ Tiên, Kiến Xương, Tiền Hải, nhằm “ăn gỏi” Trung đoàn 50. Tiếp đó càn Duyên Hà, Tiên Hưng, Quỳnh Côi, “căn cứ cứng” của Việt Minh đã qua hai năm nay quân Pháp chưa đụng tới. Cuối cùng, càn Đông Quan, Thái Ninh, Thư Trì và đặc biệt càn lại ba huyện vừa càn đợt đầu.

Các lực lượng vũ trang Thái Bình đánh địch đều khắp. Riêng đợt đầu loại khỏi vòng chiến 1.377 tên (có hơn 500 tên dẫm phải chông, mìn, đạp lôi), phá 29 xe (có tăng và cóc). Xã Vân Trường (Kiến Xương) năm ngày đánh hơn chục trận. Các làng Tiểu Hoàng, Thư Điền, An Khang (Tiền Hải) đánh 37 lần, diệt và làm bị thương 124 tên địch. Riêng huyện Kiến Xương khiến địch thụt 526 hố chông.

Ngày 20-1-1954, địch kết thúc càn “Diều Hâu”, rút quân đi đối phó với nơi khác. Chúng để lại GM 8 làm chỗ dựa cho các đồn bốt ở Thái Bình.

Phá hai trận càn “Con Trâu”, “Diều Hâu”, các lực lượng vũ trang Thái Bình loại ra khỏi vòng chiến 5.000 tên đich, phá 11 tăng, hai cóc, 101 xe tải, bốn pháo 105 và 57 li, thu nhiều vũ khí. Địch chỉ làm được việc khai thông một số đoạn đường 10, 39, giải vây một số đồn, ép một số dân vào khu tập trung Thân Thượng… Khi quân cơ động rút, ta lại diễn thế bao vây, buộc địch rút thêm chín đồn.

Bộ tư lệnh Tả Ngạn họp nhận xét tổng quan về hai trận càn rtrên: Đồng chí chính ủy khu biểu dương Thái Bình chuẩn bị tốt, phá càn có hiệu quả cao, với hai điểm nổi bật: 1) Trước trận càn đã phát động phong trào thi đua làm nhiều bàn chông đánh giặc. Trong một tháng, nhân dân góp hơn 10.000 bàn chông, một phần trong số đó đã giúp Tiên Lãng chống càn “Cờlốt”; 2) gần 40 ngày chống càn, dân quân du kích nhiều xã dũng cảm tự lực hoặc phối hợp với bộ đội đánh địch, đưa chiến thuật du kích tiến lên những bước mới. Đồng chí biểu dương Trung đoàn 50 có bốn trận đánh tiêu diệt dịch có hiệu quả cao và bảo toàn được lực lượng. Biểu dương Trung đoàn 42 có những trận đánh phối hợp khi Thái Bình chống càn… Đồng chí yêu cầu Bộ tư lệnh kịp thời khen ngợi lực lượng vũ trang các huyện Kiến Xương, Quỳnh Côi, Thái Ninh, Duyên Hà. Đề nghị Chính phủ và Bộ tổng tư lệnh thương ba huân chương Chiến công hạng nhất cho các lực lượng vũ trang Thái Bình, cho Tiểu đoàn 53 bộ đội tỉnh, và huyện đội Duyên Hà. Thưởng Huân chương Quân công hạng ba cho Trung đoàn 50.

Đồng chí chính ủy nhắc nhở: - GM 8 vẫn còn trên địa bàn Thái Bình. Đề phòng chúng mở những trận càn nhỏ, đồng thời đề phòng chúng tăng thêm quân, bất chợt càn vừa và to.

Tại cuộc họp này, anh Miên báo cáo về mấy trận đánh có hiệu quả cao: - Ở Kiến An, ngày 14-1-1954, bộ đội tỉnh, huyện tập kích đồn Đông Xuyên Ngoại (Vĩnh Bảo) và chặn đánh quân viện, làm đắm một tàu chiến và một ca nô; 300 tên địch chết cùng nhiều vũ khí chìm đáy sông. Địch phải cho máy bay ném xuống hàng tấn bom để phá tàu. Dân địa phương có câu” “Ai ơi qua bến đò Cầu. Dừng chân đứng lại xem tàu chổng mông”.

Đêm 31-1-1954, bộ đội địa phương huyện tập kích sân bay Đồ Sơn, sau những ngày tháng chuẩn bị rất công phu. Vận dụng kinh nghiệm đánh Sở Dầu, anh em đột nhập sâu, nhanh chóng diệt sở chỉ huy địch, phá hủy năm máy bay, đốt gần triệu lít xăng.

Dc chính ủy nhận xét: - Kiến An đánh hai trận này đều hay. Thêm một lần nữa thực hành cách luồn sâu, đánh hiểm vào những mục tiêu địch bảo vệ nghiêm ngặt. Nhất là đã thực tập cách đánh phá máy bay, việc khó ta chưa từng làm. Nó sẽ hun đúc thêm quyết tâm đánh phá Cát Bi, sân bay lớn nhất Đông Dương của địch. Ta phải làm cho vùng địch chiếm không còn nơi bất khả xâm phạm. Phải biến vùng đó thành nơi để chúng ta tiến công địch, bằng những chiến thuật đầy sáng tạo và nhiều hiệu quả. Khu ủy và Bộ tư lệnh cần cổ vũ Kiến An tiếp tục lập công!

[macbupda]

“MẬT TẬP - MẬT CÔNG”

Cô giao liên đưa đến cái phong bì nhỏ chừng nửa bàn tay, làm bằng giấy đã viết một mặt, đóng dấu “hỏa tốc” mũi tên đỏ. Tôi vội bóc phong bì. Nhìn qua mấy dòn đầu, tôi thấy cần đưa ngay tới chính ủy, tuy lúc này hãy còn sớm.

Chính ủy đang rửa mặt, thấy tôi sang vừa vắt khăn tay vừa nói: - Có gì khẩn cấp đấy? Tôi trả lời: - Tin chiến thắng ạ! Diệt cụm vị trí Dị Sử, Hưng Yên! Chính ủy mở to mắt hỏi lại: - Diệt cả cụm?... Đọc ngay, nghe chung!

Ngồi trên cái chõng tre, tôi đọc bản báo cáo ngắn gọn:

- Ở Hưng Yên, đêm 15-12-1953, Tiểu đoàn 58 và Đại đội 38 bộ đội tỉnh cùng bộ đội huyện Mỹ Hào, với sự chỉ huy trực tiếp của tỉnh đội trưởng Võ An Đông, dùng chiến thuật “mật tập” tiêu diệt cụm vị trí Dị Sử. Cụm này gồm một đồn Liên hiệp Pháp, một đồn Hương Dũng, một đồn quận dũng và cơ quan hành chính quận Mỹ Hào. Chung quanh cụm có năm hàng rào thép gai và đặt nhiều mìn; 14 lô cốt và ụ súng xi măng cốt sắt, là khu phòng thủ kiên cố của địch.

“Đội tiền phong” của tỉnh đội bí mật thâm nhập điều tra, thấy địch có những nơi, những giờ sơ hở. Anh em chuẩn bị công phu, lập kế hoạch đánh từ trong ra, từ ngoài vào. Kế hoạch được duyệt, sau hơn một giờ chiến đấu, ta diệt 90 tên địch (có 35 lính Âu - Phi), bắt 168 tên (có 12 lính Âu - Phi và một quận trưởng ngụy). Thu gần 500 súng, có cả badôca, cối và đại, trung, tiểu liên, 20 máy vô tuyến điện, phá hủy 20 xe và một kho đạn. Ta hi sinh 10 người (có một đại đội phó) và bị thương 80 người.

Nghe xong, chính ủy nhận xét: - Hưng Yên lại cho địch ăn “mật công”. Dân ta thường nới, “đắng như mật công”. Ta có tổn thất nhưng diệt nhiều sinh lực địch, thu nhiều vũ khí. Dị Sử là một trong điểm của địch, ở sát đường 5. Một tiểu đoàn mạnh thuộc GM 3 đóng giữ, là tiền đồn bảo vệ sân bay Gia Lâm và thành phố Hà Nội. Ý nghĩa của trận thắng này không nhỏ.

Tôi bỗng nhớ lại hồi giữa năm qua, cũng sau một trận thắng của Hưng Yên, anh Khai đến báo cáo với chính ủy: - Sau thất bại ở Tây Bắc, địch thận trọng hơn. Các đồn Liên hiệp Pháp ở Tả Ngạn ra sức củng cố hoặc xây dựng thêm boongke, hầm ngầm. Bộ đội tỉnh chưa có vũ khí mạnh để công kiên, phải tìm cách đánh phù hợp. Ba chỉ huy tỉnh đội Hưng Yên cùng cán bộ các đại đội tỉnh, huyện bàn mưu hiến kế. Qua thực tế thấy bộ đội tỉnh mình gan góc, bí mật luồn sâu vào một số đồn lớn, trinh sát kĩ, nắm chắc mọi ngõ ngách, mà địch không biết. Anh em đề xuất cách đánh sâu, đánh hiểm, từ trung tâm ra; đánh trúng những điểm quan trọng khiến địch tê liệt ngay từ phút đầu; nơi sĩ quan chỉ huy ngủ, sở chỉ huy, điện đài, ụ súng chủ yếu…, đồng thời đánh từ ngoài vào, bằng vũ khí hiện có. Anh em gọi là “mật tập”.

Tỉnh đội Hưng Yên cho lập “Đội tiền phong” gồm những cán bộ, chiến sĩ trinh sát dũng cảm, mưu trí, cho thâm nhập căn cứ hậu cần của GM 3 ở Bần Yên Phú. Nắm khá tỉ mỉ nơi địch đóng quân và kho vũ khí, anh em đề xuất kế hoạch đánh chắc thắng. Qua thảo luận kĩ lưỡng, tỉnh đôi quyết định dùng hai đại đội (25, 27) của tỉnh và đại đội huyện Yên Mỹ. Huy động 500 dân công hỏa tuyến hai xã Cấp Tiến, Tân Dân (Khoái Châu). Với quyết tâm cao, anh em đột nhập từ trung tâm đánh ra, khoét sâu vào các tử huyệt của địch.

Chỉ nửa giờ chiến đấu, diệt và bắt sống hơn trăm tên địch, rồi cùng dân công chuyển 2.000 khẩu súng các loại. Trận đánh đạt hiệu quả cao, thu nhiều súng nhất trên chiến trường Tả Ngạn. Chiến thuật “mật tập” do anh em sáng tạo và thực hiên bắt đầu mang lại chiến công xuất sắc.

Chính ủy mở to cặp mắt như không chớp, lắn nghe báo cáo chiến công của bộ đội tỉnh, huyện. Đồng chí nói: - Đó là biểu hiện tích cực của tinh thần tiến công đich. Thiếu vũ khí mạnh thì tìm cách đánh phù hợp, sáng tạo, và thắng giòn giã. Đây là trận đánh hay, gọi là “mật tập” hay “mật công” đều đúng. Nó xảy ra từ thực tiễn chiến đấu, từ tinh thần trách nhiệm cao, điều tra chính xác, chiến đấu dũng cảm… Cần rút kinh nghiệm để áp dụng tốt hơn nữa.

Tiếp đó, anh Khai nói về tỉnh đội trưởng Võ An Đông. Quê ở Hưng Yên, qua công tác ở cơ sở và trong lực lượng vũ trang, tháng 3-1951, anh Đông tham gia tỉnh ủy, làm chính trị viên tỉnh đội. Đúng vào lúc giặc chiếm hết tỉnh, lập 365 đồn bốt, anh được giao quyền tỉnh đội trưởng, trực tiếp chỉ huy Đại đội 22 của tỉnh, đánh thắng đồn Thọ Lão. Tháng 1-1952, anh cùng chính trị viên tỉnh đội Nguyễn Ngọc Vũ trực tiếp chỉ huy bộ đội tỉnh, diệt đồn Trương Xá rồi diệt luôn quân tiếp viện từ chợ Đìa tới… Từ khi Hưng yên lập cơ quan tỉnh đội có bảy người trưởng, anh Đông là người thứ tám giữ nhiệm vụ này lâu hơn cả, cho đến lúc này. Chính ủy nghe xong, gật đầu, tỏ ý hài lòng.

[macbupda]

KHÔNG ĐƯỢC ĐỂ MỘT AI CHẾT ĐÓI

Nông dân Tả Ngạn trải qua nhiều trận càn quét ác liệt, bị địch tàn phá nặng nề, cướp và hủy hoại nhiều trâu, bò, lợn, gà. Nhiều nhà bị đốt, phải làm lại, rồi lại bị đốt bốn năm lần, phải ở lều, ở túp ngoài đồng. Ruộng gần đồn bốt, gần đường giao thông, gần sông biển bị địch bắn phá, dân không cày cấy được, phải bỏ hoang. Đời sống ngày càng thêm nghèo khổ.

Tháng 3-1953, số người bị đói tăng nhanh. Khu ủy họp bàn và chỉ đạo các tỉnh chống đói bằng nhiều biện pháp thông thường. Anh Ngạn lo lắng trước dời sống nhân dân, những người đã sống sót sau trận đói năm 1945, lại gặp chiến tranh, thêm mấy lần đói khổ. Anh nói: - Biện pháp chủ yếu lúc này là phát động nông dân các vùng đã giải phóng đấu tranh đòi triệt để giảm tô, cả hai vụ chiêm, mùa năm nay. Tô giảm 30% là quá ít. Nhiều địa chủ, phú nông chưa giảm. Chính quyền ta phải căn cứ vào chính sách giảm tô, giảm tức của Chính phủ, buộc bọn họ phải thi hành, nhằm hỗ trợ cho tá điền và nông dân nghèo đấu tranh, lấy thóc gạo chống đói. Chúng ta không được phép để nông dân quá đói, càng không được phép để một ai chết đói. Nạn đói năm 1945 đã giết hại hai triệu dân đồng bằng sông Hồng, nay kiên quyết không để tái diễn thảm cảnh đó, dù chỉ một phần, bởi chính quyền đã ở trong tay nhân dân. Bác Hồ đã về vùng này ngay sau Cách mạng thành công. Người nói: “Để dân dói là Chính phủ có lỗi!”.

Nông hội khu và các tỉnh lên vùng tự do Việt Bắc tham quan đấu tranh giảm tô, trở về rút kinh nghiệm làm theo. Cuộc họp nông dân từng làng được tổ chức, triệu tập các nhà giàu đến, nghe tá điền yêu cầu có lí có tình. Tại Thái Bình, chỉ tính vụ chiêm 1953, tá điền đã đòi 820 địa chủ và 1.842 phú nông giảm 160 nghìn tấn thóc. Xóa nhiều món nợ vô lí, lãi mẹ đẻ lãi con, chủ nơ đã thu nhiều lần. Xóa bỏ khoản tô công sưu cho nhà chung Thiên chúa giáo, giành lại hàng nghìn tấn thóc. Nông hội một số xã thuộc Tiền Hải buộc bảy địa chủ ngoan cố phải giảm tô tức. Ở Tiên Hưng, địa chủ Liêm có 80 mẫu ruộng cho cấy tô, mới giảm có 23%, sau khi nông hội xã gọi lên đòi giảm đúng, Liêm phải trả lại tá điền hàng trăm tấn thóc.

Cũng dịp đó, ở Hưng Yên, nông dân được chia 1.600 tấn thóc. Ỏ Hải Dương, xóa và hoãn nợ được 698 tấn thóc, 69.387 đồng Đông Dương.

Nhận xét về việc trên, anh Ngạn chỉ rõ: - Kết quả như thế chưa đạt yêu cầu chung, song đã góp phần giảm nạn đói trước mắt và tạo phần nào điều kiện cho nông dân, tá điền làm ăn bảo đảm đời sống. Anh nhắc nhở: - Đừng quên là cánh địa chủ nghị Hoành, nghị Sánh ở Duyên Hà chiếm giữ nghìn mẫu ruông; địa chủ Mai Tầm Xuân ở Ân Thi chiếm 800 mẫu. Nhiều địa chủ khác chiếm bách mẫu tư điền, hà lạm chông điền công thổ… Sự chênh lệch quá đáng về ruộng đất giữa địa chủ và nông dân là căn nguyên sâu xa của nạn đói, sẽ được giải quyết khi thi hành chính sách cải cách ruộng đất. cũng cần chỉ ra: ở Hưng Yên, sự đấu tranh lúc này đã phạm sai lầm về sách lược, đánh cả vào phú nông, trung nông. Với địa chủ không chỉ cho họ thấy được con đường cải tạo, không phân biệt lớn nhỏ, nặng về nhục hình, truy bức, khiến một số địa chủ ủng hộ kháng chiến hoang mang lo sợ… Cần tránh sai phạm khi chúng ta còn tiếp tục làm việc này. Giành thắng lợi nhưng phải đúng chính sách.

[macbupda]

NAVA DỒN QUÂN ĐÔNG NHẤT Ở ĐỒNG BẰNG

Những ngày mùa xuân năm 1954, đài phát thanh phương Tây đưa tin:

- Tháng 11, quân chủ lực Việt Minh lên Tây Bắc, rồi cho một bộ phận sang phối chiến với quân Cộng sản Lào tại Trung Lào… Tướng Nava kịp thời cho hai GM nhảy dù xuống Điện Biên Phủ và hai GM khác xuống Trung Lào, nhằm bảo vệ hai nơi đó. Vẫn chưa yền tâm, ông còn tăng quân cho Điện Biên Phủ thành ba GM.

- Tháng 12, Việt Minh đánh chiếm Lai Châu, uy hiếp Điện Biên Phủ. Tướng Nava liền tăng quân ở đây lên năm GM, củng cố thành ba cứ điểm vững chắc.

- Đầu năm 1954, quân Pháp mở chiến dịch Átlăng, nhằm chiếm vùng căn cứ rộng lớn của Việt Minh ở Liên khu V. Để đối phó, Việt Minh đánh chiếm tỉnh Kon Tum và vùng bắc Tây Nguyên.

Dịp này, Việt Minh cũng hoạt động mạnh ở cực nam Trung Phần, ở Bình Trị Thiên và ở chiến trường Nam Phần.

- Với nhiều chuyển động trên toàn chiến trường Việt Nam như trên, tướng Nava vẫn dành cho đồng bằng Bắc Phần số quân dông nhất, hơn cả Điện Biên Phủ…

Anh Tuân tổng hợp tình hình trên, báo cáo với anh Ngạn. Anh nghe rồi đi đi lại lại, suy nghĩ hồi lâu… Anh nói vói chúng tôi: Bộ Chính trị đã quyết định mở chiến dịch tiến công Điện Biên Phủ. Đã chỉ thị cho các vùng tự do Việt Bắc, Tây Bắc, Liên khu III, IV làm đường, sửa cầu, chuẩn bị phương tiện giao thông vận tải phục vụ chiến dịch. Sẽ huy động cao động nhân tài, vật lực cung cấp theo yêu cầu đánh lớn, đánh dài ngày, với tinh thần “Tất cỏa cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng!”… Khu ta phải ra sức thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của mình để phối hợp đắc lực với chiến trường chính…

Tôi vừa đưa đánh máy xong bản nghị quyết cuộc họp Khu ỷ mở rộng, anh Ngạn đón lấy xem. Cuộc họp này đề ra bảy nhiệm vụ cho quân dân toàn khu trước tình hình mới, trong đó có ba nhiệm vụ cần làm ngay:

1. Tích cực đánh địch, phá càn và xây dựng lực lượng.

2. Tích cực chống giặc bắt lính và mở rộng ngụy vận, vận động thanh niên chống giặc bắt lính bằng con đường vào du kích để chiến đấu.

3. Tranh thủ nhân dân, củng cố khối đoàn kết, phá âm mưu chia rẽ của địch…

Anh Ngạn xem kĩ rồi kí. Cuộc họp Khu ủy lần này còn có văn bản phê bình, tự phê bình năm 1953 của Khu ủy, Bộ tư lệnh, các cơ quan, đoàn thể khu và các tỉnh, các trung đoàn…

Tôi đưa bản chỉ thị của Bộ tư lệnh Tả Ngạn để anh biết chủ trương của Khu ủy đã được cụ thể hóa và truyền đạt nhanh xuống các tỉnh, huyện đội và các trung đoàn: “Khẩn trương củng cố lực lượng, chuẩn bị chiến trường, đánh địch khi có sư đoàn tập trung đánh lớn; mạnh dạn đánh sâu vào hậu cứ địch ,diệt cơ quan đầu não, phá kho tàng, sân bay, uy hiếp đường 5, đường sắt…”, và hướng dẫn các biện pháp thực hiện.

Trung đoàn 42 vừa được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng lần thứ hai lá cờ bốn chữ “Luôn luôn Trung Dũng” và thư của Người khen ngợi các Trung đoàn 42, 50 cùng các lực lượng vũ trang khu Tả Ngạn: “Các chú, các cô đã chiến đấu anh dũng chống càn thắng lợi, tiêu diệt địch, bảo vệ nhân dân. Bác gửi lời khen các chú, các cô, nhắc tuyệt đối không được chủ quan khinh địch và phải ra sức giúp dân. Bác chúc các chú, các cô tiêu diệt được nhiều địch hơn nữa”.

Cũng vào cuối năm 1953, Trung đoàn 42 được Đảng, Chính phủ thưởng Huân chương Quân công hạng hai, và đồng chí tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp tặng sáu chữ “Dũng cảm, cơ động, linh hoạt”.

Lúc này, Trung đoàn có nhiệm vụ phối hợp với các lực lượng vũ trang bắc sông Luộc mở đợt hoạt động mạnh, từng bước uy hiếp và tiến tới phá vỡ phòng tuyếnđường 5, đường sắt, phối hợp với chiến trường chính, nhằm “căng địch ra, kéo lực lượng cơ động của địch về, giam chân chúng lại mà đánh, cắt đứt “cổ họng” địch”. Thắng lợi to lớn của năm qua, nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang của năm tới giục giã trung đoàn cùng các lực lượng vũ trang trong khu vững vàng tiến bước.

Anh Ngạn trao bản chỉ thị của Bộ tư lệnh khu cho tôi và tỏ ý hài lòng. Anh nhắc tôi tìm đồng chí Lê Thanh Bình, bí thư khu đoàn thanh niên sang báo cáo về việc vận động thanh niên chống địch bắt lính.