Anh Ngạn

[macbupda]

VÀO THỊ XÃ HẢI DƯƠNG

Đảng ủy Quân Chính Hải Dương xếp tạm một nơi làm việc cho anh Ngạn ở làng Chắm, không xa thị xã. Anh vừa làm công việc của toàn khu, vừa chỉ đạo Hải Dương chuẩn bị tiếp quản. Hằng ngày anh có giờ làm việc cụ thể với anh Lê Đức Thịnh.

Về việc thi hành hiệp định, anh Thịnh báo cáo: - Các cơ quan Quan Dân Chính Đảng, Thanh Công Nông Phụ đã hướng dẫn đồng bào vận động binh lính dịch: rải truyền đơn, viết thư, gặp gỡ trò chuyện, kêu gọi về với gia đình. Các bà, các chị đã đến tận đồn bốt đòi chồng con. Nhiều cuộc đấu tranh ở các thị trấn liên tiếp diễn ra. Ở thị xã Hải Dương 2.000 đồng bào đấu tranh, lôi cuốn cả ngụy quân tham gia. Dọc hai bên đường 5, từ Hải Dương đến Hưng Yên, có 18 cuộc đấu tranh đòi giải ngũ của 2.000 lính. Nhiều xã ven đường 5 mở các trạm công khai đón tiếp lính ngụy về quê hương. Đến tháng 9-1954, Hải Dương đã đón 20.000 lính. Một tiểu đoàn ngụy ở Bắc Giang đến đây tạm trú, chỉ sau một tuần đã trốn gần hết.

Công nhân và nhân dân thị xã tích cực đấu tranh, bảo vệ công sở, máy móc, tài liệu, chặn bàn tay phá hoại của địch. Tổ chức  công đoàn trong Ty Công chính hướng dẫn công nhân đấu tranh giữ xe máy, dụng cụ, kéo dài liền bốn tháng. Anh em tháo máy gửi các nhà dân, chuyển ba ôtô ra vùng giải phóng. Khi đối phương chuyển xe lu và một số công cụ đắt tiền đi, công nhân và nông dân kéo ra giữ lại. Nhân viên y tế và bệnh viện giữ được nhiều y cụ, thuốc men, chuyển dược máy chiếu X quang ra vùng giải phóng. Công nhân các nhà máy điện, nước, nhà ga, bưu điện đấu tranh bảo đảm hoạt động bình thường…

Sắp đến khi tiếp quản, việc nhiều cả trong dự định và đột xuất. Anh Thịnh tập hợp tình hình diễn biến từng ngày, đến 12 giờ đêm báo cáo với anh Ngạn và xin ý kiến chỉ đạo. Anh Ngạn suy nghĩ, giải đáp mọi thắc mắc to nhỏ, rồi mới đi nghỉ; chuẩn bị cho ngày mai với vô số công việc… Anh phê bình Hải Dương chưa coi trọng công tác chống cưỡng ép di cư, yêu cầu phải dành một bộ phận cán bộ chuyên làm việc này. Thấy đồng chí Đào Đức Chính, phó chủ tịch Ủy ban tỉnh biết tiếng Pháp mà chưa vào làm việc trong nội thị, anh bảo: - Đưa ngay đồng chí ấy vào để biết họ nói gì, và nói họ những điều cần nói.

Sáng 30-10, Trung đoàn 42 cùng bộ đội tỉnh vào tiếp quản các vi trí quân sự, công sở và bệnh viện… theo lênh đã định. Với sự chủ động, ta bám sát việc, nắm chắc tình hình, nên nhanh gọn và trật tự. Đối phương toan gây khó khăn trong giờ phút chót cũng không được. Họ lên xe rút dần ra đường 5, đến Hải Phòng.

Một giờ chiều hôm ấy, chủ tịch Ủy an Quân Chính Nguyễn Như Thiết trên xe mui trần, dẫn đầu đoàn bộ đội cùng các cán bộ Đảng, chính quyền, đoàn thể vào nội thị. Đồng bào đứng hai bên đường phố vẫy cờ đón chào, tặng hoa bộ đội. Đoàn xe và người diễu qua đường phố chính rồi tập trung ở vườn hoa Độc lập dự mít tinh. Hai vạn bộ đội, đồng bào vỗ tay hân hoan khi nghe đồng chí chủ tịch Ủy ban Quân Chính đọc diễn văn mừng thắng lợi.

Cũng hôm ấy, anh Ngạn vào thị xã. Các đồng chí Hải Dương đón anh ở dinh tổng đốc cũ. Anh vui vẻ nói; - Từ xa nhìn lại thấy đèn điện sáng trưng dài hơn cây số, đến nơi thì thấy đường phố ngắn ngủn, nhà cửa lụp xụp. Càng hiểu người Pháp chỉ thạo phô trương bề ngoài, còn bên trong thì chẳng ra làm sao. Bây giơ thị xã nghèo nàn đặt vào tay ta, ta phải lo xây dựng nó khác trước, cho xứng với công lao chiến sĩ đồng bào ta kháng chiến gần chục năm qua. Đây là nói gần. Còn nói xa thì từ 80 năm trước, các cụ ta đã liên tục đấu tranh chống thực dân Pháp xâm chiếm tỉnh này, cụ Tán Thuật, cụ Đốc Tít, v.v. Mấy thế hệ chống Pháp xâm lăng mới có hôm nay chiến thắng. Các đồng chí thấy đúng không?

[macbupda]

VÀO TRẬN CUỐI

Gần một năm quân Pháp tập kết ở Hải Phòng là chuỗi ngày dài dằng dặc đầy khó khăn. Đồng chí trưởng ban chỉ đạo khu vực 300 ngày luôn nhận được báo cáo về những vụ địch chống phá ta, và phải suy nghĩ tìm cách đối phó. Có những tối, đồng chí cùng các anh Hoàng Mậu, bí thư thành ủy Hải Phòng, Lê Chương, bí thư tỉnh ủy Kiến An, làm việc đến khuya, cùng một số cán bộ chủ chốt bàn cách phá âm mưu địch.

Anh Mậu báo cáo: - Thực tế ở Hưng Yên, Ninh Giang, địch không bàn giao mọi thứ cho ta, tự tiện rút trước giờ quy định. Ở Hải Dương, ta chủ động đấu tranh, chúng bàn giao khá hơn. Nên hải Phòng cũng phải ráo riết đấu tranh với địch, và tự ta phải bám việc, nắm chắc tình hình, để sự giao nhận không bị trục trắc lôi thôi vào những giờ cuối. Ở đây, các địa điểm cần giao nhận nhiều hơn hẳn và quan trọng gấp bội so với Hải Dương. Nếu không có những biện pháp thích hợp, thì địch chỉ giao cho ta một thành phố đã bị vơ vét, cướp bóc xơ xác.

Anh Ngạn suy nghĩ hồi lâu và nói: - Bọn địch muốn giữ cái đầu cầu từ biển vào Hà Nội và Bắc Bộ, ngay cả khi nó đã phải nhận cuốn cờ vào trong vĩ tuyến 17. Không đạt được tham vọng thì chúng phá, không được ăn thì chúng đạp đổ, cả Pháp và Mỹ đều thế. Để đối phó, một mặt ta dựa vao pháp lí quốc tế, đấu tranh buộc chúng phải thi hành hiệp định. Mặt khác, ta phải tự lực tìm mọi cách để bảo vệ thành phố, bảo vệ tài sản của ta. Vừa dựa vào sức mạnh toàn dân, vừa sử dụng một đội ngũ cán bộ vững vàng. Khu ủy đã chỉ thị các tỉnh và các trung đoàn góp cán bộ cho Hải Phòng, Kiến An, ít nhất là 300 người, nhiều hơn càng tốt, như phục vụ một chiến dịch lớn. Mở lớp tập huấn cho anh em làm nhiệm vụ các đội hành chính và trật tự, vào nội thành, cùng với hơn trăm cán bộ thâm nhập từ đợt trước, chuẩn bị nhận bàn giao. Đồng thời phải dùng các cơ sở, nhân mối tại chỗ của ta, làm việc kiểm kê các loại tài sản, tài liệu, để ta đối chiếu khi giao, nhận, nếu thiếu thì đòi chúng phải giao đủ. Lại tập huấn cho hơn trăm cán bộ quản lí công sở, nhà máy, mau chóng điều hành hoạt động, sản xuất, phục vụ đời sống. Công an cảnh sát có bộ phận bí mật vào sớm, tạo cơ sở cho bộ phận công khai kịp thời giữ vững trật tự an ninh. Quân đội sẵn sàng chiến đấu nếu địch tráo trở; chuẩn bị chu đáo để góp phần tiếp quản thành phố, trấn áp bọn phá hoại. Lực lượng Tuyên Văn Giáo Huấn dùng mọi hình thức hoạt động góp phần ổn định tư tưởng nhân dân, kịp thời chống chiến tranh tâm lí… Chúng ta phải toàn lực, ra sức đấu tranh, chống phá mọi âm mưu địch, tiếp quản thành phố an toàn và không gián đoạn, thiết lập vững chắc trật tự cách mạng, tọa điều kiện hàn gắn vết thương chiến tranh ở thành phố cảng này. Cả một khối công việc to lớn, nặng nề và phức tạp, phải làm cùng một lúc, việc nọ xen gối việc kia. Chúng ta phải đề cao trách nhiệm, vừa làm vừa bàn, bổ sung bổ khuyết kịp thời, thấy sai uốn nắn ngay, rồi làm tiếp cho tốt, làm có sáng tạo những việc mà ta chưa từng làm bao giờ.

Mấy giờ liền, anh Ngạn làm việc với Hải Phòng, Kiến An, vừa xong thì anh Nguyễn Khai đưa đồng chí trung đoàn trưởng Trung đoàn 42 đến báo cáo sự chuẩn bị tham gia tiếp quản của đơn vị mình. Vừa áp sát khu vực 300 ngày phối hợp với các đơn vị bạn, sẵn sàng chống sự tráo trở của địch, vừa cử những cán bộ, chiến sĩ được rèn luyện thử thách, có kinh nghiệm qua tiếp quản thị xã Hải Dương, vào các đội hành chính, nhận bào giao của đối phương.

Anh Ngạn hỏi kĩ về những việc Trung đoàn đang làm và sẽ làm trong ngày tiếp quản. Anh nhắc lại với ý biểu dương quân dân vùng bắc sông Luộc, trong đó có các trung đoàn 42, 50, đã vận động được 30.250 lính địch đào ngũ. Anh cũng nhắc lại ưu điểm của trung đoàn 42 trong cuộc tiếp quản thị xã Hải Dương: - Thực hành đúng tầm chính sách và 10 điều kỉ luật trong vùng mới giải phóng, tuân thủ nghiêm chỉnh những điều căn dặn của Bác Hồ đối với cán bộ, bộ đội vào thành phố tiếp quản. Tư thế nghiêm trang, đội ngũ chỉnh tề, gương mặt tươi vui, được đồng bào thương mến. Anh căn dặn: - Tất cả những ưu điểm đã có trong khi tiếp quán Hải Dương, cần được phát huy cao độ trong khi tiếp quản Hải Phòng. Bộ đội đoàn kết nội bộ, bộ đội đoàn kết với công an, đoàn kết với tự vệ và nhân dân. Mỗi người đều thấy công lao của mọi người, không được chủ quan, công thần, tự mãn, tự kiêu. Cán bộ các loại vào tiếp quản có thể xen lẫn với nhân dân. Bộ đội mang trang phục riêng, không xen lẫn với ai được, mỗi sai sót nhỏ đều bày ra trước mắt mọi người. Trung đoàn cần cho từng đơn vị tự kiểm điểm, mỗi cán bộ, chiến sĩ tự phê bình, tìm ra ưu điểm để phát huy, khuyết điểm thì khắc phục, để khi vào thành phố càng nhiều ưu điểm càng hay. Đồng bào sẽ qua bộ đội mà nhìn nhận, đánh giá cả đội ngũ kháng chiến nhiều năm xa thành phố nay trở về. Người ta sẽ xem cá đồng chí như xem văn công trên sân khấu. Đúng không?

Anh nói tiếp với anh Khai: - Đề nghị Bộ tư lệnh gặp ban chỉ huy các trung đoàn khác thuộc 320 và 350, truyền đạt những điểm ta bàn bổ sung hôm nay, để các đồng chí ấy động viện, giáo dục bộ đội, góp phần cố gắng cao nhất cho việc tiếp quản thắng lợi.

[macbupda]

SÓNG ĐẤU TRANH LỚP SAU KỀ LỚP TRƯỚC

Trong những ngày tập kết ở Hải Phòng, quân Pháp vốn không thiếu trò xảo quyệt, lại được chuyên gia, cố vẫn Mỹ xúi giục, ra sức phá hoại, cướp bóc tài sản, máy móc của ta. Ban Chỉ đạo khu vực 300 ngày thường xuyên nghe phản ánh tình hình để kịp thời đối phó. Nhiều cán bộ các ngành, các đoàn thể được bí mật đưa vào nội thành, nội thị từ đầu, đã phục hồi và xây dựng được nhiều cở sở chính trị. Song cuộc đấu tranh kinh tế, giành giữ tài sản của ta ngày càng trở nên phức tạp, gay go. Tin tức hàng ngày đưa về văn phòng đồng chí trưởng ban Chỉ đạo.

Cuối tháng 11-1954, đồng chí nghe báo cáo của Ban Cán sự nội thành: - Viên phó giám đốc Y tế Bắc Việt cho người đến nhà thương Vườn Hoa tháo dỡ công cụ chữa răng, bàn giải phẫu và lấy nhiều y cụ chuyển đi. Đồng chí trưởng ban hỏi anh Phan Hiền, thành ủy viên Hải Phòng, trực tiếp phụ trách Ban Cán sự: - Các đồng chí định đối phó thế nào? Anh Phan Hiền báo cáo: - Chúng tôi sẽ tổ chức cuộc đấu tranh mở đầu, giữ bằng được số dụng cụ y tế có quan hệ đến đời sống nhân dân ấy. Mở đầu có kết quả sẽ khiến địch phải chùn tay, đồng thời tạo khí thế đấu tranh cho nhân dân toàn thành phố.

Anh Phan Hiền quê ở Hải Phòng, tham gia Việt Minh trước tổng khởi nghĩa. Anh và một đồng chí nữa chỉ huy 30 chiến sĩ tự vệ, cùng quần chúng vũ trang vào chiếm huyện lị An Lão, tuyên bố thành lập Ủy ban nhân dân lâm thời. Tiếp đó, anh hoạt động trên địa bàn Hải Phòng cho đến lúc này.

Đồng chí trưởng ban đồng ý với anh Hiền và nhấn mạnh: - Điều có tính quyết định cho đấu tranh thành công là phải huy động đông đảo nhân dân tham gia. Nhà ai cũng sẽ có người ốm đau, phải giữ lấy nhà thương và đồ dùng chữa bệnh để bảo vệ mình, người nhà mình, đồng bào minh. Cán bộ phải đi sát vận động nhân dân, để bà con thấy quyền lợi thiết thân mà hăng hái đấu tranh.

Đồng chí trưởng ban nói thêm với anh em văn phòng chúng tôi: - Đánh một cái đồn lớn nhiều khi do ta chủ động, từ điều tra địch tình đến khi nổ quả bộc phá đầu tiên… Đấu tranh chính trị, kinh tế, ta phải căn cứ vào hành động địch như thế nào để có cách đối phó tương ứng. Đồng chí có ý lo chưa kịp tổ chức lực lượng đấu tranh, kẻ địch đã cướp được tài sản mang đi, lại lo địch dùng vũ lực trấn áp nhân dân. Đồng chí đi đi lại lại trong nhà, mắt ngóng ra ngoài chờ mấy người giao thông hỏa tốc chạy chân, đồng thời nghe chuông điện thoại.

Kinh nghiệm vận động tổ chức đấu tranh chính trị vốn có lâu nay được vận dụng vào lần này. Các đồng chí nột thành Hải Phòng tỏa ra rất nhanh, trước hết vận động công nhân, nhân viên làm việc tại nhà thương và những người đến chữa bệnh. Các nhóm khác vận động chị em buôn bán ở chợ Vườn Hoa, bà con đi chợ, nhân dân lao động ở các khu phố gần nhà thương. Sẵn lòng căm thù địch, lại muốn giữ nhà thương để chữa chạy cho nình khi ốm đau, bà con hưởng ứng nhanh chóng. Công nhân không tháo dỡ máy, viện cớ lo dân trách phạt. Người bệnh nói với bọn thừa hành do giám đốc y tế phái tới: “Các ông cũng có lúc phải chữa bệnh. Tháo hết máy móc, lấy hết đồ dùng thì chữa bằng gì!”. Thế là sự dè dặt, lừng chừng diễn ra trong những người thừa hành.

Phía cổng nhà thương, người đến mỗi lúc càng đông, ba bốn trăm, rồi lên tới nghìn rưỡi, hai nghìn. Địch vội cho lính tráng, cảnh sát đội mũ sắt, súng cắm lưỡi lê, ập đến xua đuổi nhân dân, chộp bắt những người hăng hái nhất.

Ta sẵn phương án đối phó với tình huống trên, đưa thêm lực lượng nhân dân ở các khu lân cận tới hợp lực, giằng giữ những người bị chúng chộp bắt, thuyết phục binh lính để họ chùn tay bắt bớ hoặc dửng dưng ngoài cuộc.

Cùng lúc, ta huy động hơn trăm người đến trụ sở Ủy ban Quốc tế giám sát thi hành hiệp định, tới tấp đưa những bản kiến nghị nhiều chữ kí. Cử người vào gặp Ủy ban tố giác phía Pháp vi phạm hiệp định; yêu cầu Ủy ban cử đại diện đến nhà thương can thiệp.

Cuộc đấu tranh nhiều người, nhiều ngả, diễn ra từ trưa đến gần tối. Mọi người reo mừng khi tổ công tác của Ủy ban Liên hiệp đình chiến, trong đó có đại biểu của ta, mũ sao, quân phục chỉnh  tề, cùng với một tổ của Ủy ban Quốc tế đến xem xét hiện trường, lập biên bản quyết định phía Pháp phải để máy móc dụng cụ lại và thả 18 người bị bắt.

Tin thắng lợi về, anh Ngạn bảo chúng tôi: - Ý nghĩa to lớn của cuộc đấu tranh này không chỉ là giữ được một số máy móc tài sản, mà ở chỗ nó mở đầu cho những cuộc đấu tranh còn tiếp diễn; ở chỗ làm cho mọi người tin vào sức mạnh đông đảo của mình, tin rằng đấu tranh hợp lí thuận tình thì nhất định thắng. Kẻ địch cũng phải thấy nó phi nghĩa phi lí thì nhất định thua.

Đúng là cuộc đấu tranh còn tiếp diễn. Ba tuần sau đó, phía Pháp lại cho hai trung đội lính Âu - Phi và hai đại đội ngụy kéo đến nhà thương chính của thành phố. Chúng biết dân sẽ kéo đến đấu tranh nên chặn các ngả đường tới đó và nổ súng uy hiếp. Một bọn vào nhà thương khiêng các máy chiếu điện, nắn chân, máy hấp bông băng, dụng cụ giải phẫu và hàng chục hòm thuốc men… xếp lên hai xe chữ thập đỏ. Có kinh nghiệm cuộc đấu tranh trước, nhân viên nhà thương sợ mất dụng cụ làm việc, người bệnh sợ không còn thứ để chữa, tỏ thái độ phản đối đầu tiên. Rồi nhân dân quanh đó ồ ạt kéo vào… bọn chúng cố ý bắn bảy người bị thương, bắt sáu người. Nhân dân căm tức ùa vào đông hơn, vây quanh hai chiếc xe. Bọn cướp ngày đành phải rút.

Anh Phan Hiền hằng ngày, thậm chí hằng giờ, báo cáo tình hình đấu tranh: - Qua hai lần thất bại, chúng vẫn không mở mắt. Nửa tháng sau, chúng lại đưa khá đông lính Pháp và ngụy xông vào bệnh viện, cướp tài sản. Cuộc tấn công đông người và bất ngờ chỉ lấy dược một số tủ lạnh và máy giặt. Trước đó, nhân viên bệnh viện đã bí mật cất giấu, phân tán được nhiều thứ quý hiếm.

Thực tế cho hay: chủ động bí mật cất giữ hơn là trực diện giành giật với chúng. Tự vệ và công đoàn nhà máy xi măng vận động công nhân đánh tráo của xấu lấy của tốt đem cất giấu; làm hỏng hoặc giảm năng suất một số bộ phận khác. Hơn 2.000 công nhân tham gia cất giấu, giữ gìn máy móc và chống giãn thợ. Lính địch đàn áp, công nhân vừa đấu tranh vừa thuyết phục chúng phải làm ngơ.

Địch còn vơ vét máy móc, tài sản ở cảng Hải Phòng, xí nghiệp hỏa xa, các nhà máy điện, nước, sở Kiều lộ… Công nhân, viên chức và đồng bào phối hợp đấu tranh, giành giữ, cất giấu có kết quả.

Đồng chí trưởng ban Chỉ đạo vùng 300 ngày đặc biệt quan tâm theo dõi cuộc đấu tranh chống âm mưu địch đưa 300 anh chị tù chính trị ở “căng” Máy Chai ra biển thủ tiêu. Đồng chí chỉ thhị cho Ban Cán sự nội thành: - Phải huy động lực lượng đông đảo hơn nữa, phát huy cao độ uy lực quần chúng, nhiều tấng lớp, buộc địch phải chùn tay! Thế là ba vạn nhân dân nội thành, ngoại thành được tập hợp. Bà con cắm trại, dựng lều, bám sát quanh nhà giam, đưa thuyền đò ra giãn kín mặt sông Cửa Cấm, ngăn không cho địch làm hại đồng bào mình. Liên tục ba ngày đêm, bà con vừa kiên trì biểu thị sức mạnh của số đông, vừa đấu lí đấu thuyết, khiến địch phải nhận thả tù trong “căng”. Ta không tin chúng thả hết, đồi phải để đoàn đại biểu nhân dân vào kiểm tra “căng”. Chúng phải chấp nhận.

Kinh nghiệm trên được áp dụng cho cuộc đấu tranh bảo vệ 26 chiến sĩ hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn (có luật sư Nguyễn Hữu Thọ và giáo sự Phạm Huy Thông) bị địch đưa từ miền Nam ra quản chế ở Hải Phòng. Nay lợi dụng lúc tranh tối tranh sáng, chúng có thể âm mưu hãm hại. Anh Phan Hiền đến báo cáo với đồng chí trưởng ban chỉ đạo: - Thành ủy Hải Phòng đã mật báo với các chiến sĩ hòa bình về chủ trương kiên quyết bảo vệ, rồi tổ chức số đông nhân dân ngày đêm bám sát quanh ngôi nhà giam giữ, đòi phía Pháp phải bảo vệ an toàn và đưa anh em về Sài Gòn. Đồng thời bí mật đưa giáo sư Phạm Huy Thông, người mà địch biết là đảng viên cộng sản, cùng vợ ông ra vùng tự do. Biết sẽ thất bại như vụ “căng” Máy Chai, địch phải đưa số anh em còn lại về Sài Gòn.

Anh Phan Hiền còn báo cáo: - Dịp này các cơ sở ta thu được 300 bản đồ các nhà máy, công sở, dinh thự; nhiều hồ sơ, tài liệu quân sự, kinh tế, các tổ chức gián điệp Pháp, Mỹ, Anh, đặc vụ Tưởng… Đồng chí trưởng ban tỏ ý hài lòng, nhận xét: - Thế là Hải Phòng chiến đấu và chiến thắng đến trận cuối cùng. Bên cạnh những cuộc đấu tranh người đông sức mạnh, còn có những cuộc đấu tranh thầm lặng nhưng không kém phần quan trọng. Sóng đấu tranh lướp khi nổi, khi ngầm, lớp sau kề lớp trước. Truyền thống “Trung dũng” của thành phố Hải Phòng ngày càng phát huy cao!

[macbupda]

HẢI PHÒNG GIẢI PHÓNG, BÁC HỒ VỀ THĂM

Đầu tháng 4-1955, anh Ngạn nhận nhiệm vụ bí thư thành ủy Hải Phòng theo quyết định của Trung ương Đảng. Ban Thành ủy họp nhận định về những việc đã làm trong thời gian qua. Chỉ còn hơn một tháng nữa là chính thức tiếp quản thành phố. Thành ủy cho mở một đợt tổng soát những công việc phải làm, nhằm phát hiện thiếu sót, bổ khuyết kịp thời.

Theo thời giờ đã định, các đội hành chính và trật tự của ta nhanh chóng vòa làm nhiệm vụ. Được sự chuẩn bị và giúp đỡ của công nhân, viên chức và nhân dân, các cán bộ ta tin tưởng và nghiêm cẩn làm việc, khiến phía địch phải có thái độ tương ứng, lần lượt bàn giao các vị trí, công sở cho ta. Thấy thiếu thứ này, thứ khác, ta yêu cầu họ bàn giao đầy đủ. Họ ngạc nhiên trước sự nắm chắc tình hình của cán bộ ta.

Ngày 28-4, Trung đoàn 42 tiếp quản các huyện Kim Thành, Kinh Môn và một phần huyện An Dương.

Ngày 10-5, Trung đoàn 52 (thuộc 320) cùng Tiểu đoàn 204 bộ đội địa phương tiếp quản thị xã Kiến An.

Ngày 12-5, Trung đoàn 42 tiếp quản toàn huyện An Dương.

Việc tiếp quản ngoại vi thành phố như thế là hoàn thành tốt. Cán bộ, chiến sĩ ta đã nghiêm chỉnh chấp hành chính sách của Đảng và Chính phủ đối với vùng giải phóng, nhận được thiện cảm của đồng bào.

Ngày 13-5, các đơn vị bộ đội ta gọn gàng trong những bộ quân phục màu xanh, mũ sáng sao vàng, từ các ngả tiến vào thành phố. Trung đoàn 42, con đẻ của thành phố, khi rời nơi “chôn rau cắt rốn” ra đi kháng chiến, nhiều chiến sĩ chân đất, đầu trần, áo vải, quần nâu, mũ ca lô, mũ cát, bao đạn, thắt lưng tự tạo da lợn, da trâu, súng Nhật, súng Tây, súng Tàu nhiều loại, không ít mã tấu cán tre, dao găm vỏ gỗ… Hôm nay chiến thắng về thành phố, thê đội Một chỉnh tề trên mười xe ôtô. Đầu xe phấp phới quân kì, sáng trưng quân hiệu, theo đường 5 tiến vào Hải Phòng. Đến Cầu Quay, phía Pháp cử một đoàn năm xe bọc thép gắn trọng liên ra đón. Viên sĩ quan Pháp có hai lính hộ vệ, mời đoàn ta vào tiếp quản vị trí đầu tiên của khu nội thành. Nửa tiểu đội của ta trang nghiêm bước tới thay gác cho lính Pháp rút.

Hai bên đường Bônnan (nay là Nguyễn Đức Cảnh), đồng bào vai sát bên vai, những gương mặt tươi màu phượng nở, mắt sáng nắng ban mai, vẫy cờ, vẫy hoa chào mừng các chiến sĩ quang vinh trở về.

Các hướng vào nội thành Hải Phòng và thị xã Kiến An, các đơn vị anh em thuộc các đại đoàn 320, 350 cũng hùng dũng hành quân, trước sự hân hoan chào đón của đồng bào, mỗi lúc thêm đông, mỗi lúc thêm phấn chấn. Không kìm được xúc động, các chị em, các cháu nhỏ tràn xuống đường, tặng hoa các anh bộ đội. Đội hình các chiến sĩ thu hẹp chiều ngang, kéo dài chiều dọc, có lúc dân lẫn vào quân. Nụ cười nở bên giòng nước mắt tươi vui. Tiếng vỗ tay nổi lên hết nhịp này qua nhịp khác. Đúng như đồng chí bí thư khu ủy, chính ủy khu Tả Ngạn tưởng tượng các chiến sĩ ta, trong giờ phút ca khúc khải hoàn, đi giữa lòng thành phố, như các cô văn công xinh đẹp trên sân khấu hội xuân.

Chiều 13-5, một cảnh huống trái ngược diễn ra với đám quân xâm lược. Chiếc tàu Đrin Boocđô chở một tiểu đội Âu - Phi cuối cùng rời bến cảng Hải Phòng. Không còn vẻ hùng hổ của 80 năm trước, tên Giăng Đuypuy cùng 200 lính đến Hải Phòng, bắn vài loạt súng thị uy, đốt 38 thuyền của ta, rồi chạy tuột lên Hà Nội, buộc quan kinh lược nước Nam “cho mượn sông Hồng” chở hàng sang Trung Quốc bán rồi khi trở ra lại đòi “chiếm hẳn sông Hồng”, lên phố xá Hà Nội đóng quân. Cũng không còn thói càn dỡ hung hăng của 15.000 quân Pháp trong vòng chín ngày kéo vào Hải Phòng, rồi từ đây đánh tràn ra khắp miền Bắc nước ta. Gieo gió phải gặt bão, sau chín năm xâm lược, chúng bị ta đánh giạt ra Hải Phòng, rồi lầm lũi rút đi từ đây. Hải Phòng hai lần đau thương suốt 80 năm, nay mới có ngày đại thắng.

Ngay chiều hôm ấy, từ Ga Hải Phòng, các đồng chí công nhân gắn ảnh Bác Hồ, treo cờ hoa lên đầu tàu hỏa, chở Đoàn đại diện anh chị em công nhân và các cở sở kháng chiến quanh khu ga, ra chào mừng Cảng Hải Phòng. Tiếng còi tàu nổi lên vang vọng cùng lúc với tiếng còi các nhà máy chào mừng ngày thành phố, nhà ga, bến cảng vĩnh viễn thuộc về ta.

Ngày 14-5, thành phố tổ chức lễ chào mừng thắng lợi. Đại diện các cơ quan Khu Tả Ngạn, thành phố Hải Phòng, tỉnh Kiến An, đại diện các đơn vị bộ đội tiếp quản thành phố tới dự. Các đại đoàn, trung đoàn đều cử một đại đội dự lễ duyệt binh. Các chiến sĩ đi thành đội ngũ, tay cầm súng, chân bước đều theo nhịp kèn hùng tráng, trước sự cổ vũ nồng nhiệt của đồng bào.

Mười chín ngày sau đó, tại nhà hát lớn của thành phố, đại biểu nhân dân và chiến sĩ Hải Phòng họp mặt đón mừng Bác Hồ về thăm. Trong khung cảnh đầm ấm, mọi người vui sướng hướng về Bác Hồ. Có những đại biểu đã được đón Bác sau chuyến Người thăm nước Pháp trở về, tới Hải Phòng ngày 20-11-1946. Khi ấy, Người nói chuyện với đồng bào, chiến sĩ tại vườn hoa Sông Lấp. Qua chín năm kháng chiến gian nan, nay Bác lại về thăm Hải Phòng. Bác già thêm nhưng vui hơn rất nhiều so với lần trước. Lần ấy Bác về khi thành phố đang hối hả chuẩn bị kháng chiến. Lần này Bác về thành phố đã chiến thắng vẻ vang. Các đồng chí lãnh đạo khu Tả Ngạn, Hải Phòng, Kiến An cùng đồng chí Đỗ Mười - anh Ngạn, và các đại biểu lắng nghe giọng nói ấm áp thân thương của Bác. Người khen: “Vừa rồi công việc tiếp quản tốt là do bộ đội, cán bộ làm đúng chính sách, giữ vững kỉ luật, do nhân dân ta, đặc biệt là công nhân hăng hái đấu tranh”.

Bác căn dặn; “Nhiệm vụ tất cả mọi người chúng ta hiện nay là đấu tranh cho hòa bình, thống nhất, độc lập và dân chủ trong cả nước. Đó là cuộc đấu tranh phức tạp, gian khổ và lâu dài, bời vì đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai của chúng đang âm mưu phá hoại hòa bình, phá hoại thống nhất”.

Đồng chí bí thư Khu ủy, chính ủy khu Tả Ngạn, bí thư thành ủy thành phố Hải Phòng, người chiến sĩ vùng địch hậu, thay mặt toàn thể đồng bào và các lực lượng vũ trang vùng Tả Ngạn sông Hồng, hứa hẹn đoàn kết, phấn đấu thực hiện lời căn dặn của Bác Hồ kính mến. Đồng chí nêu lên những việc cấp bách phải làm ngay, khiến cho thành phố sớm hàn gắn được vết thương trầm trọng do chiến tranh để lại và do cướp phá của địch trước khi phải rời mảnh đất này. Đồng chí nêu bật những thắng lợi mới, khi một nửa nước được sống trong hòa bình, sẽ làm được nhiều việc lớn để cải thiện đời sống nhân dân miền Bắc, tạo nền tảng vửng chắc cho sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, thống nhất và dân chủ trong cả nước. Những tiếng vỗ tay nhiệt liệt nổi lên, biểu thị sự đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu!

Mùa thu 1999
B.N       

[macbupda]

[macbupda]