Có thể thấy kết cấu móng "kè" ta luy và thành giếng của chùa Dạm với chùa Phật Tích đều cùng một loại vật liệu và kiểu kết cấu giống nhau : đều bằng đá lớn KT(300x600) xếp khan, có cạnh tròn hoặc tù. Loại đá này trông giống đá tự nhiên được tuyển chọn hơn là đá chẻ do con người chế tác :
Khảo cổ thì em dốt đặc nhưng cũng thử nêu ý kiến thế này:
- Hai chùa này liệu có được xây dựng cùng thời ? (qua cách thi công và sử dụng vật liệu)
- Khảo sát cái cột đá đó xem có cùng loại đá nằm dưới kết cấu móng chùa không? Hay giống loại sa thạch linga Mỹ Sơn, Nam trung bộ
- Nếu hậu cung chùa thờ các bà thì dựng cái cột linga "nhập" từ Chiêm thành (như lão Tuanss nói) ở đấy để làm gì ?
Không hẳn là giống nhau về đá kè. Xem kỹ ở chùa Dạm taluy được kè bằng đá chế tác như thành nhà Hồ.
Đá kê chân cột còn rải rác ở nền chùa Dạm, hình như cũng là sa thạch như cái cột nghi vấn linga.
Cái cột ban đầu làm người ta nghĩ ngay đến linga vì cấu trúc đế 4 cạnh, lên 8 cạnh và tròn ở trên. Nhưng các họa tiết trên thân thì không có linga xịn nào ở vùng Mỹ Sơn có. Vậy nếu là đồ thờ thì người ta phải theo Mỹ Sơn, không làm các thứ họa tiết ấy lên chứ.
Đáng tiếc cái cột bị mất phần trên, người địa phương nói do chiến tranh. Liệu có đúng? Các ông Tây, người của xứ văn minh thích sưu tầm đồ cổ, có khi lấy đi như người ta vẫn sưu tầm đầu vũ nữ áp-xa-ra?
Có ý kiến rằng đấy là cái cột có công năng với các lỗ ghép cọc phân bố đều quanh thân, như kiểu vì kèo. Cái này chắc thuộc kiến trúc rồi.
Xem thêm
http://www.giacngo.vn/nghethuat/2008/05/20/77D611/. Xem cái này mới thấy cột bị gãy từ lâu, các ông Tây bị nghi oan?
Dilber MC Theme by HarzeM