Lịch sử phát triển súng đạn - Buổi sớm mai

[huyphuc1981_nb]

Không rriêng gì bạn snowangel_2saw, bên này, http://vndefence.info/modules.php?name=News&file=save&sid=55 các bạn cũng copy bài viết của mình và làm ta sao thất bản đi nhiều quá. Các bạn có thể thấy snowangel_2saw đưa nhiều ý kiến sai lầm trên kia, thậm chí PG-7 là đạn B40.

Thế này đi, HP làm lại một phiên bản súng nữa vậy.

Nhiều người thường cho là Hồ Nguyên Trừng chả có công gì ? Mấy trường đại học lầm cẩm ở Sing còn làm luận văn chứng minh ông chỉ phát minh ra mỗi cốc mồi (Flash Pan). Sự ngu dốt thể hiện ở cả hai mặt: cốc mồi Flash Pan không hề nhỏ tí nào, nó đảm bảo chiến đấu mọi thời tiết và được duy trì nguyên thiết kế cho đến khi súng hỏa mai hết thời vào giữa Thế Kỷ 19. Mặt khác, những giáo sư ... Sing kia quên đi rằng, súng trước và sau Hồ Nguyên Trừng khác nhau một trời một vực.

Súng có từ khi con người biết dùng thuốc nổ. Những súng đầu tiên là cỗ máy bắn đá bắn thùng thuốc nổ hoặc diêm sinh trộn dầu gây cháy. Thành Cát Tư Hãn và quân Mông Cổ rất nhiều thứ pháo này. 砲 pháo - có bộ thạch, chỉ thứ máy bắn đá này. Nhưng dân tầu dốt nay dùng nhầm thành chứ bào có bộ hỏa 炮 tức là sao thuốc.

Tên lửa cũng xuất hiện vào đời Tống.

Tiến bộ hơn máy bắn đá là hỏa đồng 火筒. Một cái ống mỏng nhồi thuốc nổ yếu, sát thương bằng vãi lửa vào địch. Hỏa đồng đã rất gần với sung và có thể nói, Hồ Nguyên Trừng cải tiến súng từ Hỏa Đồng. Sau này, Hỏa Đồng vẫn tyồn tại song song với súng.

Những trận chiến lớn trước thời Hồ Nguyên Trừng như Trần Hữu Lượng-CHu Nguyên Chương, Kiến Văn Đế... thì thuốc nổ đã được dùng nhiều như là vũ khí cộng đồng chính. Nhưng súng thì chưa đến thời. Trận đánh lớn đầu tiên của súng là Trịnh Hòa đánh Srilanka, nã pháo các 2km, tỏ rõ uy lực vượt trội so với máy bắn đá và hỏa đồng.

Nhà Minh sau Hồ Nguyên Trừng cũng lập một binh đoàn đầu tiên trên thế giới lấy súng cá nhân làm vũ khí chính.

Châu Âu giữa Thế Kỷ 13 chỉ có pháo vò, bắn mũi tên. Pháo rất yếu vì nếu mạnh thì nó nghiền nát tên. Hồ Nguyên Trừng cũng đã thử nghiệm các loại đạn trước khi thiết kế ra súng bắn đạn cầu hay đạn ria, có vách chắn và cốc mồi.

Đến tận đầu thế kỷ 16, súng của Hồ Nguyên Trừng chưa truyền đến châu Âu. Kiểu pháo nòng mỏng được Thổ Nhĩ Kỹ truyền vào châu Âu, nhanh chóng được thay bởi pháo nòng dầy, Thần Cơ Thương Pháo của Hồ Nguyên Trừng.

Bộ Thương 步枪, ban đầu chỉ cấy giáo, vũ khí chính của bộ binh. Ngày nay, Bộ thương vẫn thỉ súng trường, tuy rằng mũi giáo đã bé lại còn như con lê. 火枪 Hỏa Thương ban đầu chỉ các cây giáo, kiếm, đao có thêm cái nòng nhỏ. Ban đầu nòng chỉ có tác dụng dọa là chính.

Hồ Nguyên Trừng phát triển mạnh việc sản xuất súng pháo vào những năm 1426-1446 khi ông mất. Từ đó, súng trở thành vũ khí chính. Các súng lớn dùng cộng đồng được dùng thay thế máy bắn đá, thừa kế chữ pháo. Còn những súng cá nhân phổ biến chậm hơn, thừa kế chữ thương. Te4en cuốn sách Thần cơ thương pháo pháp là "kỹ thuật chế tạo súng pháo của thần", cơ là cơ cấu kỹ thuật, cuốn này có thể do người Tầu viết lại theo kiến thức của ông, cũng có thể ông chấp bút nhưng không xưng danh, vì một đời mình, không khi nào Hồ Nguyên Trừng coi những công trạng bên Tầu của ông là vinh dự cả. Chữ thương còn có âm là sang, nên cũng có người đọc là "thần cơ sang pháo". Trong cuốn sách này có các phương pháp Thần thương (súng, viết tắt của "thần cơ thương pháo"), Thần thương tiễn (giàn phóng tên lửa bắn liên tiếp, tiếng Hán là Hỏa Xa, phát âm tiếng Hàn là hwacha), Thần cơ hỏa thương (súng phun lửa).
http://www.daviddarling.info/encyclopedia/C/Chinese_fire-arrows.html#top

Hồ Nguyên Trừng cũng có thể viết thêm Hỏa Long Kinh, năm 1412. Lúc nàyg, ông tuy chưa hết lòng với nhà Minh nhưng đã có uy tín lớn, Chủ Sự Binh Trượng Cục, đứng đầu ngành chế súng nước Tầu.


http://kthsu.gec.nthu.edu.tw/2007-proceedings/29.pdf
Toàn văn "Minh thực lục" http://myboooks.googlepages.com
Minh Sử Mạt Bản, đăng ký free.http://www.twango.com/media/mdmailbo-59.public/mdmailbo-59.10001
 

Tham khảo thêm Nguyên sử về súng thời đó so với những tiến bộ của Hồ Nguyên Trừng, đăng ký free.
http://www.twango.com/media/mdmailbo-43.333/mdmailbo-43.10037
http://www.twango.com/media/mdmailbo-43.333/mdmailbo-43.10037

Hạ tiếp, Minh thông giám (夏燮： 明通鑒) http://www.twango.com/media/mdmailbo-59.public/mdmailbo-59.10002

黄云眉 明史考证. 中华书局.1986 Hòang Vân Mi, Trung Hoa Thư Cục, 1986
http://www.twango.com/media/mdmailbo-59.111/mdmailbo-59.10014


*谢贵安:"明實錄"研究. Tạ quý an: "minh thật lục" nghiên cứu
*明實錄 （中央研究院歷史語言研究所校印）（全）. "minh thật lục", Trung ương nghiên cứu viện lịch sử ngữ ngôn nghiên cứu sở giáo ấn (toàn văn).
*明實錄類纂. "Minh thật lục" lọai soạn, sắp xếp "minh thật lục". down load.
http://myboooks.googlepages.com

[Ngocvancu]

huyphuc này các tài liệu về súng đạn của huyphuc có thể đóng thành tập và lưu hành nội bộ được 0?nếu được cho xin 1 bộ nhé

[huyphuc1981_nb]

Có thể thấy rõ công lao của Hồ Nguyên Trừng khi xem dến Hỏa Long Kinh (火龙经) của Tiêu Ngọc (焦玉) viết giữa thế kỷ 14, được viết thêm (có thể do Hồ Nguyên Trừng viết thêm) năm 1412, kho ông bị bắt sang Tầu vài năm. Theo như ảnh vẽ trong đó, cái gọi là pháo chính xác là hỏa đồng.

Chúng ta nếu có thời gian nghiên cứu rộng sẽ thấy, Hồ Nguyên Trừng biến súng từ một thứ đồ chơi trở thành vũ khí chính. Có lẽ, điều kiện bên Tầu khá thuận lợi để ông làm điều đó. Theo như những gì để lại, Hồ Nguyên Trừng rất chuộng "Sắt Tây Vực", có lẽ đây là thứ thép tốt buôn từ Trung Á hay Trung Đông sang, hơn hẳn loại gang xấu vẫn được gọi là sắt, thép ở Viễn Đông. Bác nào có rỗi chụp một đống thần công trong bảo tàng, sẽ thấy một hiện tượng phổ biến, pháo thời Thanh có vẻ chất lượng rất xấu, rỉ rỗ lớn, tệ hơn cả pháo Việt Nam. Rồi diêm sinh khoáng nguồn gốc sa mạc Trung Á cũng xịn thiên thần so với thứ diêm sinh lọc từ phân dơi rởm đời của Viễn Đông. Đến tận Thế Kỷ 19, loại thuốc súng buôn từ phương Tây sang vẫn là đồ xì tin ở Viễn Đông.

Sắt và diêm sinh Tây Vực theo đoàn Minh Giáo đánh quân Mông Cổ từ Ba Tư, đánh qua sa mạc, đánh qua Trung Hoa, đuổi Mông Cổ về tận Nội Mông. Nếu không có Hồ Nguyên Trừng, thì sắt và diêm sinh đó vẫn chỉ là hỏa đồng.

Đây là một trong những hình vẽ cổ nhất về súng, 1002, Liu Yongxia (không rõ tiếng Hán). Chữ trên hình là "thủ pháo" (pháo tay), chỉ rằng đây là súng cá nhân.


Hỏa Long Kinh Khảo Biện:
http://ch.shvoong.com/social-sciences/business-management/874428-%E7%81%AB%E9%BE%99%E7%BB%8F-%E8%80%83%E8%BE%A8/
Wiki tiếng Anh. Mịe, nếu mấy con nợn chuyển lửa về quê nhà không làm thối hoắc cái wiki tiếng Việt thì cũng có ích đấy.
http://en.wikipedia.org/wiki/Huolongjing

Mấy lão Việt Kiều Mỹ đặc biết tránh nhắc đến Hồ Nguyên Trừng. Cũng dễ hiểu, những Việt Kiều Mỹ có đẳng cấo chính trị quá thấp, chạn lòng trước sự nghiệp vĩ đại của ông.


"De Nobilitatibus Sapientii Et Prudentiis Regum" Walter de Milemete, 1326. Kiểu pháo này được gọi là vase cannon, pháo vò, bắn mũi tên. Tác động rất yếu, yếu hơn cả các hình vẽ hỏa đồng bắn hỗn hợp than cháy dở và lửa, thế kỷ 14, cuối Nguyên- đầu Minh.


Năm 1470, súng hỏa mai châu Âu, trước khi thần cơ thương pháo truyền sang.


Đoản kiếm kiêm súng



Hỏa Long Kinh (火龙经). Rõ ràng, hình này đã tiến bộ hơn máy bắn đá nhưng vẫn chỉ là Hỏa Đồng.


Đây là một khẩu súng thời Nguyên. Trên thân súng có ghi nien hiệu. Không rõ súng dùng làm gì ? có thể là "súng lệnh" bắn lấy tiếng kêu, hoặc là một loại vũ khí sát thương yếu. Cũng có thể là nòng súng buộc trên "hỏa thương".


Sau thời đó, Hồ Nguyên Trừng đã xây dựng nên thời đại của súng, đến nay vẫn chưa hết. Khồng còn là thứ đồi chơi lạ kỳ, mà đã là khẩu súng trường.
Súng hỏa mai mồi cò, một phát minh dặc trưng của Hồ Nguyên Trừng. Chính đây là "Thần cơ thương". Trong Thần Cơ Thương (súng có nguyên lý của thần), có nhiều loại, hình ảnh này là Hỏa Thằng Thương 火绳枪, súng hỏa mai mồi thừng lửa, chính là súng hỏa mai mồi cò. Còn gọi là Hỏa Thằng Câu Thương, 火繩鉤槍, hỏa=lửa thằng=thừng câu=móc thương=súng.



Một đơn vị bộ binh thời Minh sau Hồ Nguyên Trừng, không những pháo, mà vũ khí cá nhân cũng đã lấy súng làm chính. Tuy nhiên, ở miền Viễn Đông, diêm sinh rởm và hiếm nên súng chậm phát triển.
Đơn vị trang bị súng làm vũ khí chính này chính là Thần Cơ Doanh, Minh Sử ghi: "Thành Tổ bình Giao Chỉ, lấy được Thần Cơ Thương Pháo Pháp (神机枪砲法), đặt Thần Cơ Doanh, ban đầu dùng Hỏa Thương, sau dùng Hỏa Thằng Thương". (Minh Sử, các cuốn 89,92). Thần Cơ Doanh là doanh quân oách nhất trong tam quân thuộc Kinh Quân (tựa như 80 vạn cấm vệ quân học trò của Lâm Giáo Đầu), có đâu 5 trại, khoảng 1 vạn rưởi (tuy nhiên đoạn quân số này có thể HP ngắt câu không đúng, mịe các chú tầu, éo có chấm phẩy giề). Sau này, súng đã được phổ biến hơn, chứ không riêng gì ở Bắc Kinh.


Đến năm 1521, chiến dịch lớn đầu tiên sử dụng hỏa thằng thương là đánh "西草灣之戰", Tây Thảo Loan Chi Chiến, đây là trận xung đột liên quân Pháp Bồ với nhà Minh ở Quảng Đông.
Chúng ta tự hào súng trường và một số súng quan trọng nữa, là phát minh vĩ đại của chúng ta.

[dongadoan]

Chú huyphuc_1981nb vẫn chưa chừa, phỏng? Anh vừa sửa bài của chú xong, tha thiết mong chú kiềm chế cái đầu và cái...ngón tay để cho lý lẽ có sức thuyết phục hơn! Ý tại ngôn ngoại, mong chú hiểu!

[huyphuc1981_nb]

Xem các đoạn trên ta đã thấy, vào lần hiệu chỉnh năm 1412, Hỏa Long Kinh đã có những bản vẽ mang tính cách mạng. Súng đã trở thành vũ khí bộ binh chính, có nòng có báng, có cò có tay cầm, ốp trước. Rõ ràng, đây là phát minh quan trọng nhất với loài người về vũ khí: khẩu súng trường. Nó tiến bộ hơn pháo vò, hỏa thương, hỏa hổ, hỏa mai cổ và đủ sức thay thế cây giáo.

Tuy nhiên, do khó khăn về thuốc nổ tốt nguồn gốc xa xôi Ba Tư mà thời Minh, chỉ những đơn vị đặc biệt mới trang bị "thần cơ thương".

Thần cơ thương pháo pháp còn có hai phát minh quan trọng nữa là pháo (súng lớn) và tên lửa. Trong bài viết này ta nói đến pháo. Cũng dùng phương pháo của bài thương tren, chúng ta xem những pháo đương thời của châu Âu.

Châu Âu biết đến pháo vào thời  mà Hồ Nguyên Trừng đã già. Tuy nhiên, những khẩu pháo này rất khác với Thần Công của Hồ Nguyên Trừng. Đặc điểm chung của những khẩu pháo châu Âu thời này là loại pháo nòng mỏng. Đây là tổ tiên của lực pháo Howitzer, tuy nhiên, vào thời đó, người ta lại bắn đạn đặc.

Đây là khẩu pháo lớn nhất thế giới thời cổ để lại, Tanjavur, nó cũng thuộc siêu pháo nòng mỏng. Điểm độc đáo là nòng hàn. Pháo làm khoảng Triều Raghunatha Nayak 1600-1645, Ấn Độ.


Đây là khẩu "Great Turkish Bombard", hoặc có tên khác như "Basilic", "Dardanelles Gun",  "Hungarian Cannon", "Muhammed's Great Gun", "Royal Gun". Khẩu siêu pháo này đã bắn hạ thành Constantinople, tham ra chiến dịch Dardanelles.
Mehmed II tấn công Constantinople, tháng 4-1453, trong thời kỳ thành lập Ốttôman. Pháo ban đầu được đặt đúc ở Hungary cho chiến dịch này, được đúc bằng đồng thiếc (thau). Nòng trong dài 5,18 mét, đường kính 762mm, pháo nặng 17,27 tấn. Pháo gồm hai đoạn vặn vào nhau bằng ren, có các lỗ bẩy quay. Một khúc là nhồi thuốc nổ, khúc kia nhồi đạn. Pháo bắn đạn đá granit nặng 680kg. Pháo được kéo bởi 60 con bò và 400 mạng lính. Mất 7 ngày chuẩn bị cho pháo bắn. Mỗi ngày bắn 7-10 lần, sau 90 ngày thì tường thành sụp đổ.
Năm 1464, vua Mehmed II đặt hàng 42 khẩu bảo vệ thành Dardanelles. Nhưqngx khẩu này nặng 18,29 tấn. Năm 1807, chúng vẫn còn chiến trận nữa, tuy nhiên mỗi phát đạn bắn ra được làm bị thương 60 lính Anh trên một tầu chiến.


Đây là khẩu MONS MEG ở lâu đài EDINBURGH CASTLE, ANh Quốc, 1457, 6 tấn.



Đây là "Sa Hoàng Pháo", Царь-пушка bắn đạn đá 800kg. Pháo khiếp vía này nặng gần 40 tấn.



Các khẩu trên thuốc hàng "Công thành pháo". Tuy nhiên, cấu tạo của chúng là nòng mỏng, nhưng lại bắn đạn xuyên. Dĩ nhiên, tốc độ bắn thì chậm khủng khiếp luôn, cùng với số lượng người khổng lồ phục vụ. Sau này, người ta không làm pháo nòng mỏng to nữa. Các khẩu nòng mỏng bé thì vẫn tồn tại, dùng bắn đạn trái phá, chính là Howitzer. Howitzer có gia tốc đạn trong nòng thấp, tránh đạn trái phá phát nổ. Nó có thể dùng cách bắn đạn đập đất nầy lên đi xa thêm để tăng tầm.

Cái gì thay thế các siêu pháo công thành trên ? Đó chính là thần cơ pháo của Hồ Nguyên Trừng, thứ mà mấy lão gìa ở Sinh chê là chỉ có khác cái lỗ mồi.

Hiận vẫn còn một số siêu pháo nòng mỏng. Các pháo ở châu Âu thường nhỏ hơn và có buồng đốt thon, khẩu pháo Ấn Độ Tanjavur lớn nhất còn lại, có nòng hàn. Một số khẩu pháo lớn nòng mỏng còn được chế tạo trong Thế Kỷ 17, nhưng nhìn chung, Thần Cơ Pháo nòng dầy thay thế ngay từ Thế Kỷ 16.

[huyphuc1981_nb]

Bài viết này, HP đã trình bầy rõ ràng, người chế tạo ra súng trường là Hồ Nguyên Trừng.
http://quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg20707#msg20707

Còn ở đây, chúng ta nói về pháo của ông.

Chính tên là Thần Cơ Pháo (pháo có máy của thần), nhưng khi tế thì tế Thần Công (Thần đánh phá), nên nhiều người nhầm thành súng thần công. Thật ra thì Thần Cơ Pháo chóng phổ biến hơn Thần Thương, vì Viễn Đông sắt và diêm sinh tốt hiếm. Pháo ngay lập tức trở thành vũ khí cộng đồng chính, các loại máy bắn đá công thành vĩnh viễn biến mất.

Pháo Thần Cơ khác với những khẩu pháo khổng lồ trên. Pháo có nòng rất dầy, nhồi nhiều thuốc nổ, bắn đạn công phá rất mạnh. Pháo có tay nắm đuôi và ngõng ngáng chỉnh tầm, đặt trên giá, chứ không đặt nằng ngay trên ụ đất. Phần tinh tế nhất là cốc mồi. Cốc mồi có miệng rộng, dễ châm, điều này tăng khả năng xạ kích vì điểm hỏa đúng thời điểm. Cốc mồi rộng nhưng đường dẫn luyửa cong và hẹp, tránh tổn thất khí nóng. Cốc mồi và liều trong nòng được che chắn chống ẩm bởi gỗ "mục mã tử" (không rõ gỗ gì). Cấu tạo cốc mồi này đặc trưng cho đến tận thế kỷ 19. Cốc mồi áp dụng cả trong Thương và Pháo (súng nhỏ súng lớn). Một đặc điểm nữa là pháo được đúc bằng thép khá tốt, trong khi đó, không hiểu sao ở châu Âu đến tận thế kỷ 19 còn chế pháo đồng.

Tốc độ bắn của pháo thần cơ ? Pháo dĩ nhiên là gọn nhẹ, bắn vài phút một phát và chỉ cần chục người vận hành, chứ không cần đến hàng trung đoàn với tốc độ bắn vài phát một ngày. Pháo Công Thành nòng mỏng tuy to, nhưng chỉ tồn tại trong những năm 14xx và biến mất. Châu Âu vào cuối những năm 15xx đã phổ biến Thần Cơ Pháo. Và thế là thành quách hết thời.

Ở châu Âu, từ đó người ta chỉ chế tạo pháo nòng mỏng nhỏ, dùng bắn trái phá, chính là các Howitzer. Nòng mỏng nhồi ít thuốc để đạn trái phá không phát nổ trong nòng. Các pháo tầu dùng sức xuyên của đạn mạnh, đều bắn đạn đặc. Chỉ đến Thế Kỷ 19, Henri-Joseph Paixhans mới phát minh pháo bắn đạn trái phá sơ tốc lớn, được Nga chấp nhận trang bị trong khi đánh Thổ.


Chụp sách thế kỷ 17. Hình vẽ trong sách là Thần Cơ Pháo.
The Compleat Cannoniere, by John Roberts, London 1652.


Một Thần Cơ Pháo điển hình, Pháp, Thế Kỷ 17.

[huyphuc1981_nb]

Các khẩu Thần Cơ Pháo suốt hơn 500 năm không thay đổi gì. Có lẽ cải tiến lớn duy nhất là nó được làm bộ giá cứng, cho lên bánh xe, có càng giảm giật. Pháo giá cứng thay đổi tầm hướng bằng cách đắp đất thêm vào bánh, càng. Khi bắn, pháo lùi về cánh lên đất đắp giảm tốc, các xạ thủ nhồi pháo rồi đẩy trở lại vị trí bắn, ngắm bắn và đốt. Cấu tạo pháo như vậy ổn định suốt từ đông sang tây. Có thể thấy có hai loại giá, một loại pháo cố định nòng rất to dầy, dùng giá 4 bánh. Loain pháo dã chiến dùng 2 bánh to hơn có cả càng.

Pháo Jaivana, khẩu pháo nòng dầy lớn nhất thế giới cổ. Cảng Jaivana, Ấn Độ, riêng cái nòng hơn 50 tấn. Pháo nhồi cả tạn thuốc nổ đen, theo ước tính máy tính, bắn đạn 50kg đi xa 32km. Pháo rất đẹp.
http://pib.nic.in/archieve/phtgalry/pg0599/pg24my99/2405996.html


Montréal, Québec, Canada,  http://patrick.verdier.free.fr (http://www.folp.free.fr/) (search:canon)



Baranów Sandomierski Castle, Ba Lan.   


Ở đâu thì pháo cũng thế, Pháo Huế nhà vịt
http://nguyentl.free.fr/html/photo_la_cour_royal_fr.htm


Nhiều nước ở chấu Âu vẫn dùng đồng, khẩu này 166mm, đúc năm 1787, Nga. Giá pháo này tiến bộ nhiều chứ, cuối Thế Kỷ 18 cơ mà.

[huyphuc1981_nb]

Thần Cơ Thương Pháo Pháp (神机枪砲法) có nhiều món binh khí, trong đó có khẩu súng trường đầu tiên của loài người, là khẩu Hỏa Thằng Thương (火繩槍), hay còn gọi là Hỏa Thằng Câu Thương (火繩鉤槍). Hoả là lửa, thằng là thừng, câu là móc, thương là vũ khí chính của bộ binh: súng trường và giáo. Khoá mồi cò "Hoả Thằng" có một đoạn dây mồi lửa là sợi thừng cháy chậm, khi bóp cò, "kim hoả" là cái móc đầu có dây thừng mồi sẽ chọc vào cốc mồi.

神机枪 Thần Cơ Doanh là binh đoàn đầu tiên mà bộ binh dùng súng làm vũ khí chính, thay giáo. Ngày nay, địa danh này vẫn còn ở Bắc Kinh, cùng với An Nam Doanh, Hỏa Khí Doanh, Giao Chỉ Doanh, là những địa danh gắn bó với Hồ Nguyên Trừng và những tù binh người Việt.
http://quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg20820#msg20820
http://quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg20707#msg20707
http://quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg20385#msg20385
http://quansuvn.net/index.php?topic=1307.msg20386#msg20386

Ở ảnh trên, ta đã thấy trước thời Hồ Nguyên Trừng, người ta phải dùng một tay đốt ngòi, điều này làm thời điểm điểm hỏa không đúng, khi rất khó khăn chọn được được ngắm. Điều này cũng làm cho các súng nhỏ không hoàn toàn là súng cầm tay, ảnh trên cho thấy súng nhỏ nhưng vẫn phải chống đất như pháo (ảnh khẩu súng 1470). Bất chấp những lời dè bỉu của mấy lái chữ đê tiện, "học giả" người Tầu Sing ti tiện, Hồ Nguyên Trừng vẫn chế ra khẩu súng có cò, có tay cầm, có ốp tay, có đường ngắm cơ bản, có đường ngắm đúng và dĩ nhiên, có bóp cò. Không có những điểm đó, khẩu súng đúng là không còn là khẩu súng.

Từ ngày Hồ Nguyên Trừng chế ra súng trường, nó đã phát triển rất nhiều. Những phiên bản trên chụp từ Hỏa Long Kinh cho thấy lúc đó đã dùng kíp mồi (Thế Kỷ 15). Có thể, loại kíp mồi đó giống như của người Mèo sau này, dùng ống lông vũ đựng hỗn hợp thuốc nổ, đã silic, nếu có được bột đá lửa thì quá xịn.

Tuy nhiên, những súng trường đầu tiên không có kíp. Đó là súng hỏa mai mồi cò. Súng này có thấy Hỏa Long Kinh đề cập đến. Người Âu 1498 biết đến và buôn bán sang Ấn Độ, Nhật Bản. Nhưng rõ ràng, Kỹ thuật này được người Bồ Đào Nha chuyển về châu Âu và có xuất xứ nhà Minh, cụ thể hơn là đoạn viết thêm Hỏa Long Kinh năm 1412, và rõ ràng, đó vì thế chỉ là một trong những phát minh của Hồ Nguyên Trừng.

Nhớ lại, mấy nhà Sinh Gà Phò nói rằng, cái cốc mồi do Trừng chế ra chả là đinh rỉ gì ? Mấy cha này chả biết gì về súng ống cả. Ít ra, cốc mồi-dây dẫn lửa là cái khóa nòng đầu tiên, cho phép điểm hỏa nhanh và kín. Không có Hồ Nguyên Trừng thì mọt đời dân tầu nhà nó vưỡn dùng thuốc nổ rờm của hỏa hổ và mồi ngòi giấy. Đại khái, ê, mày đứng yên để tao bắn mày nhé (nếu như súng đủ uy lực).
Cốc mồi đây, tuy quan trọng như thế nhưng cấu tạo của nó hết sức đơn giản. Nó chỉ là cốc thuốc nổ to dễ bắt lửa và một đường dẫn lửa nhỏ cho kín khi bắn. Cốc mồi (flash pan) này Tây vẽ, gin của Hồ Nguyên Trừng cốc mồi có nắp đật tránh mưa. Nắp đậy súng nhỏ là miếng sắt gang đồng gì đó, súng lớn là khúc gỗ mềm bịt kín.
Trước cốc mồi, người ta dùng ngòi mồi. Cốc mồi khác ngòi môi ở chỗ nó không cháy chậm mà nổ đốp một cái, tống sáp suất cao đẩy lửa qua lỗ dẫn lửa hẹp vào buồng đốt. Thật ra, tiếng tây "lash pan" là cốc nổ chớp, chứ tớ gọi là cốc mồi cho lai tây ta.



Rồi cò mồi là một kiểu khóa nòng kim hỏa tiến bộ hơn nữa. Thật ra nó chả có gì phức tạp, khi bóp cò thì cần ấn đầu dây mồi vào cốc. Sau này, Thế Kỷ 16 châu Âu có thêm nắp cốc mồi có bản lề mở ra được. Thế như cò mồi có vai trò rất quan trọng, nó cho phép cầm hai tay nâng súng và điểm hỏa chính xác, hay nói cách khác, đó là loại súng trường đầu tiên. Chốt an toàn chính là nắp cốc mồi.


1530, Francis I lập một đội quân Pháp dùng súng hỏa mai mồi cò, sau nhà Minh hơn 100 năm, đây là lần dùng súng mồi cò quy mô kha khá đầu tiên ở châu Âu. Trước đó, năm 1521, Tầu đã dự định dùng loại súng này đánh hải quân Pháp-Bồ ở Quảng Đông.

[huyphuc1981_nb]

MATCHLOCK là kiểu cò mồi, nhanh chóng dược thay bằng kiểu đánh lửa bánh xe WHEEL LOCK, đảm bảo chiến đấu thời tiết xấu tốt hơn. Kiểu này giống như bật lửa ngày nay, dùng bánh xe bật vào đá lửa mồi súng. Lật cần có viên đá lửa ra là vị trí an toàn, đậy nắp cốc mồi lại. Khi chuẩn bị chiến đấu mở chốt an toàn bằng lật nắp cốc mồi và hạ cần đá lửa xuống.
Súng có ý tưởng đầu thế kỷ 16.
Johann Kiefuss of Nuremberg đưa ý tường 1517.
1530, Charles V, vua Roma, chiếm Áo và Tây Ban Nha đã chuyển xưởng của Marquarte về Madrít cùng các kỹ thuật. 1560 người Đức cải tiến kết cấu máy và báng gỗ.

Tuy vậy, thời này ở châu Âu súng còn tồi, chưa có hình dáng của khẩu súng trường như bên Minh Triều.

[huyphuc1981_nb]

Súng đầu chim là loại súng có cò đánh lửa bằng cái mỏ đá lửa, giống mỏ đầu chim. Loại này có hai mức phát triển: liền nắp cốc mồi và rời.

SNAPHAUNCE, kiểu điẻu đầu súng nắp cốc mồi rời. Nguyên lý là mổ đá lửa vào một tấm kim loại trên nắp cốc mồi. Khi bóp cò, máy súng đẩy nắp cốc mồi trượt đi và ấn đá lửa vào mặt đánh. Mặt này là khóa an toàn, nghiên đi để tránh là vị trí an toàn, được giữ bởi lò xo lá.

Loại điểu đầu súng nắp cốc mồi tời này ra đời 1570, hay được gọi tiếng Tây là SNAPHAUNCE.




Loại điểu đầu súng hiện đại hơn được gọi là FLINTLOCK, súng hỏa mai kíp đá lửa. Cũng có người bảo đây là súng kíp. Súng này được phát triển tại châu ÂU bởi Pháo 1612,  Marin le Bourgeoys, trợ lý cho xưởng Louvre của vua Henri IV. Người Âu học được của người Ả Rập FLINTLOCK và SNAPHAUNCE trước đó. Điểm khác căn bản hai loại súng này là FLINTLOCK có nắp cốc mồi liền với mặt đánh lửa, đồng thời là khóa an toàn, cốc mồi có dạng ấm có vòi. Nhờ đó, súng chắc chắn tin cậy. Súng được phổ biến rất nhanh nửa thế kỷ 17 sau đó và trở thành vũ khí chính cho đến Thế Kỷ 19. Tuy vậy, ở châu Âu, các kiểu cò cổ hơn vẫn được dùng do rất rẻ, lúc đó, máy móc như FLINTLOCK là tốn kém quýt sờ toọc rồi.