Thiệt khốn nạn cho thằng Mỹ, đã sợ chết mà còn dám đến càn vô rừng Tây Ninh. Nhưng với số quân bốn vạn rưỡi, với phương tiện chuyển quân rất hiện đại, trong vòng hai mươi bốn tiếng đồng hồ giặc Mỹ cũng đã lập được ngay một thế trận bao vây hình móng ngựa từ đông sang tây bọc lấy một khoảng đất rộng chỉ có 450 cây số vuông. Chúng huyênh hoang nói thế là Việt Cộng lần này có thoát đàng trời, mỗi lính Mỹ chỉ cần dòm ngó mười thước vuông trở lại. ở Cà Tum, chúng đổ bọn công minh cuống làm một sân bay rất qui cách, đào móng đổ đá cẩn thận, tính để xài về lâu về dài. Ngay hôm đó máy bay trực thăng ầm ầm cả ngàn lượt để đổ quân, trong đó có loại máy bay cần cẩu "Xi Núc" khổng lồ đèo theo xe tăng M.41 và xe M.113 đem thả xuống các trảng chúng vừa đóng chốt. Các anh chị biết không, ngày hôm đó chú giao liên chạy về với một bồng thư từ sách báo trên lưng, chú cầm một cái gói vừa trao cho tôi vừa thở hổn hển kể rằng mấy trái pháo cực mạnh mới bắn sát lưng chú. Tôi mở cái gói, thì hóa ra là quyển "Hòn Đất" của tôi do nhà xuất bản Văn Học ngoài đó xuất bản. Giữa tiếng bom đạn dữ dội của ngày đầu tiên quân càn Gianxơn xity đổ xuống, tôi cầm quyển sách, coi bìa coi gáy, ngửi mùi mực in miền Bắc còn thơm phưng phức. Tôi lật vội những trang sách đó trong lúc trên đầu tôi, lũ trực thăng "Xinúc" vẫn hối hả bay và đeo dưới cái bụng to tướng của chúng những chiếc xe tăng vằn vện. Tôi cảm động thấy quyển sách in đẹp và ít có lỗi typô. Cảm ơn các anh các chị ngoài đó đả in sách cho chúng tôi chu đáo và trang trọng trong khi chúng tôi có thể viết ra được nhưng chưa in nhiều được, vì phương tiện còn thiếu và có khi anh em nhà in phải gác việc lại để đánh nhau với giặc. Mỗi một dòng chữ, mỗi một trang in ra ở trong này thiệt có phải đổi bằng máu. Muốn có giấy in, đội vận tải phải vượt qua bao chặng đường đầy bom đạn, đầy bọn biệt kích. Để bảo vệ cho trang báo trang sách cách mạng được đến tay nhâ dân, anh em vẫn thường chạm súng luôn với địch trên đường phát hành, hay có khi giữa lúc máy in đang chạy, anh em phải để đấy đi xuống chông, đi gài mìn. Trong trận phá càn Gianxơn xity có một nhà in của tỉnh Hà Tây đã đán địch tại vòng rào bắn tan nhiều xác xe tăng, xe bọc thép và trực thăng. Có tới hàng chục công nhân nhà in được tăng danh hiệu dũng sĩ diệt Mỷ và cơ giới. Một chú tợ sắp chữ mới mười sáu tuổi một mình mang hai danh hiệu diệt Mỹ và diệt cơ giới. Kể chuyện này chắc các anh chị cũng thừa hiểu rằng một khi tụi Mỹ nó đã đến sát ngỏ thì dù nó là ngỏ nhà in hay ngỏ bệnh viện cũng phải nổ súng thôi. Cũng trong trận càn này, có một bệnh xá gần trên hai mươi chiến sĩ bị thương và mắc bệnh sốt rét đã nổ súng kiểu đó. Bọn Mỹ đổ quân ngay trên đầu các anh trước tình thế đó các anh nhổm dậy bầu ngay ra một ban chỉ huy và chiến đấu tiêu diệt được một đại đội Mỹ.
Tuần lễ đầu của trận càn Gianxơn xity là một tuần lễ hãi hùng đối với giặc Mỹ. Chúng khiếp sợ vì du kích bám đán chúng không dứt ra được, du kích cứ như là cây rừng khiến chúng bàng hoàng kinh ngạc là tại sao chúng cho máy bay B.52 giập nhiều bom đến thế mà du kích vẫn còn nguyên hất cả. Nỗi khiếo sợ thứ hai của chúng là chưa thấy bóng dáng chủ lực quân Giải phóng ở đâu cả. Tâm trạng của chúng hệt như tâm trạng tên thợ săn quèn đi trong rừng nghe có mùi cọp, nhưng chưa thấy cọp xuất hiện, đâm hoang mang nghi ngại cọp rình sát bên mình và khưng biết lúc nào nó sẽ vồ lấy mình. Đi tìm chủ lực quân giải phóng để diệt, đám quân càn Gianxơn xity đi suốt tuần mà chỉ gặp các trận đánh lẻ của du kích. Nói là đánh lẻ chớ gay cắn ta phết. Phải nói rằng bọn tướng tá của Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh O�tmorơlen mắc bệnh công thức giáo điều rất nặng, chúng đánh thiệt đúng "bài bản": phi cơ oanh tạc, pháo binh dọn dw5p, quân bộ đổ xuống khép vòng vây rồi thọc một cái nêm xe cơ giới vào. Cái nêm được tạonên bằng trên một ngàn xe tăng và xe bọc thép ấy thọc vào, nó liền tức khắc bị du kích băm vằm ra. Dũng sĩ diệt cơ giới Mỹ mọc lên trong rừng Tây Ninh như nấm. Có ann mới giáp mặt lần đầu với xe tăng nhưng một mình đã bắn tan hai chiếc trong vòng năm phút, bản thân anh cũng không dè hỏa lực chống tăng của mình lại có hiệu quả đến dường ấy. Anh vui sướng quá nhảy la vang cả rừng. Sự thực đó đâu phải chỉ là sức mạnh của các vũ khí chống tăng. Đó chủ yếu là hỏa lực của lòng căm thù, vì nếu không có thù sâu, oán nặng với giặc Mỹ, anh không thể nằm lì đêm ngày đợi xe, và thấy xe rồi anh còn đợi nó tiến sát đến gần mới nổ súng. Bây giờ các anh chi mà đến đất rừng Tây Ninh thì sẽ thấy rải rác chỗ nào cũng có những con bọ hung Mỹ bị gí nát. Đó là chưa kể chúng đã cho máy bay trực thăng đem một số lớn xe đi phi tang. Cảnh tượng xe cơ giới Mỹ bỏ xác lại Tây Ninh là cái cảnh tượng đáng buồn nhất, tiêu biểu nhất cho một nước Mỹ hợm của, vênh váo và chiến bại - một nước Mỹ tiên tiến công nghiệp hóa nhưng lại thường chết nhe răng trong những phương tiện, vũ khí, khí tài do chính mình chế ra. Anh em du kích nhìn những xác xe Mỹ thì bảo thằng Mỹ là thằng "sanh nghề tử nghiệp". Nó chế ra xe tăng thì nó phải chết trong xe tăng đó, cũng như nó tạo ra cuộc chiến tranh ăn cướp này thì sớm muộn gì mạng nó cũng phải chôn vùi theo. Tôi nói giặc Mỹ chết nhe răng ấy là còn nhẹ, bởi vì giặc Mỹ lái xe tăng khi chết kỳ thực là không còn cái răng nào cả. Sức nóng của những quả đạn căm thù lên cao đến bốn, năm ngàn độ kia đã đốt cháy hết. Những xác xe tăng Mỹ còn để lại trên đất rừng Tây Ninh hầu hết đều nát bét, bẹp dúm, có chiếc bị cháy, thép xe nhểu ròng thành giọt như ta đốt nến. Đó là thép tốt của các hang Hợp chủng quốc. Nhưng sức nóng căm hờn đã bắt nó chảy, và nhìn những giọt thép chảy nhểu tôi cứ có cảm tưởng như đó chính là những dòng lệ ướt của nước Mỹ. Trong một số xe M.113 có để lại một hiện tượng lạ lùng. Chúng tôi bắt gặp mấy hình người nổi lên ở thành xe phía trong. Coi kỹ thì ra đó là những tên giặc Mỹ chết cháy, dán xác lên, trông như một bức tranh vẽ bằng than. Tôi nói với anh em du kích rằng đây quả là một bức tranh tuyệt tác mà chúng ta đã vẽ nên giữa tận càn, giá như ta có cách đục trọn mảng thép đó đem gởi viện bảo tàng cách mạng ở Hà Nội thời đó sẽ trở thành một hiện vật độc đáo hết chỗ nói. Nó sẽ là cái bằng chứng tuyệt diệu nhất về lòng căm thù và chủ nghĩa yêu nước và nó là tấm bia sống lưu lại rành rành hình tích của bọn cướp Mỹ đã đề tội một cách thảm khốc ở nước ta vào năm thứ sáu mươi bảy của thế kỷ hai mươi này.
Trong vòng hơn mười ngày đầu, để cho quân càn Gianxơn xity quần nhau với du kích đã khá mỏi mệt, lúc đó quân giải phóng mới ra tay. Lịch sử Tây Ninh sẽ ghi nhớ mãi những trận Tà Xia, Đồng Ban, Bàu Cỏ, Bến Ra, Sa Mách, Bàu Ngành Ngạch, Đồng Rùm... Đây là những trận chỉ có đánh mà không có đỡ. Chưa có khi nào các trảng các bàu ở Tây Ninh máu thù lại ngập ngụa nhiều đến thế. Bọn Mỹ là bọn vừa chủ quan, vừa ngu và lười biếng. Lấy riêng việc đào công sự của chúng mà nói thì giữa cái sống và sự lười nhác, chúng chọn lấy sự lười nhác, công sự chúng đào rất ẩu. Bọn sĩ quan thì ỷ lại vào công sự rời làm bằng bê tông cốt thép do trực thăng thả xuống cho chúng, bọn lính thì ỷ lại vào hàng rào xe cơ giới vây quanh các trảng, nên chúng đào hầm cạn lắm, thằng Mỹ nào nằm cũng thò mông lên. Sự ỷ lại và lười nhác đó đã đưa chúng đến những đêm đẫm máu như đêm Tà Xia, đêm Đồng Pan. Để rồi khi bình minh đến, trực thăng lại hối hả phành phạch, tấp nập lên xuống như bầy quạ đứi để lấy xác, những cái xác to lớn bỏ trong túi nilông chất đống trên trảng. Một anh bộ đội trinh sát kể lại rằng anh ngó thấy những thằng Mỹ còn sống sót ngồi khóc hu hu bên cạnh những cái túi ấy.
Quân đội Mỹ là vậy. Hình tượng đó thể hiện sinh động tấm thảm kịch của nước Mỹ tại đất nước chúng ta. Ngoài đó các anh chị cũng đã biết chúng nó một phần. ở trong này chúng tôi có điều kiện biết chúng rõ hơn. Quân đội Mỹ thiệt là thứ quân đội quái gở nhất thế giới, vũ khí có mười mà tinh thần không có lấy một. Chúng đánh chác không ra sao, nhưng sự ăn uống, sự chơi bời thì quá đáng, trực thăng phải tải đến cho chúng đủ thứ, ngoài đạn dược, lương thực còn phải tải nệm ngủ, ghế ngồi, côca côla đóng hộp, thuốc lá thơm các loại, quần áo thay, nước tắm, chậu ỉa và cả gái đĩ... Tr5m thứ bà rằn nhất nhất đều đem đến bằng đường không. Đóng quân ở trảng, nắng giội suốt ngày như lửa, nhiều thằng Mỹ chịu không nổi hét tướng lên, có tên tuột hết quần áo ra chạy như điên, có tên kiếm bàu, vũng mà vùi như trâu,c ó tên chết giấc và có tên chết luôn. Quân giải phóng và du kích Tây Ninh lúc nào cũng cảnh giác đề phòng bom đạn phi pháo của chúng, nhưng anh em rất coi rẻ bọn Mỹ cầm súng. Dưới mắt anh em, đó là những tên lính không có lý tưởng chiến đấu, không có sức mạnh tinh thần để chọi với anh em. Cái cần thì chúng chẳng có, cái không cần thì chúng lại có. Có lẽ đây là thứ quân đội có thể đóng và đi bát phố ở Tôkiô, Tây Bá Linh hoặc Hán Thành, chứ đi đánh nhau ở chiến trường Nam Việt Nam thì không ổn. Chúng rất đầy đủ về vũ khí, phương tiện vật chất, nhưng chính những cái đó đả làm chúng quen đi, đồi bại đi. Trong nhiều trường hợp, chúng tỏ ra không thể vượt qua được những gian khổ thông thường nhất, và có khi vì thế mà chúng càng mau chuốc lấy cái chết. Lờy ví dụ như việc tắm rửa của chúng mà nói thì suốt trận càn chiều nào trên các trảng trống cũng diễn ra cái cảnh trực thăng rưới nước xuống hàng trăm tên Mỹ trần truồng như nhộng xúm xít chen nhau để tắm. Những lúc đó là những lúc du kích Tây Ninh nổ súng. Mùa nắng Tây Ninh ác thật, nó làm cho giặc Mỹ khát nước uống hết bi động này tới bi đông khác. Về các đức uống nước của chúng thì thật khó ai bì kịp. Buổi chiều của giặc Mỹ vẫn thường là cái khoảng thời gian đồi bại nhất, vì buổi chiều trực thăng hay chở gại đĩ đến cho chúng. Một trinh sát du kích kể với tôi rằng anh ngồi trên cây cao ngó thấy trực thăng hạ cánh và bọn gái đĩ từ trong trực thăng bước ra. Giặc Mỹ đóng quân trên trảng thấy gái đĩ thì kêu ré lên như những con thú, chạy xổ tới. Anh thấy bốn tên Mỹ bế xốc ngay một gái điếm mặc áo dài đỏ xuống trước tiên, tha chạy như tha một miếng mồi. Đêm đến, bọn đĩ này còn nhõng nhẽo đòi Mỹ cho nó bắn pháo. Vì vậy trong trận càn này có hai loại pháo: pháo của Mỹ và pháo của đĩ. Thương tâm nhất là sau trận càn, trên các trảng đều có những gái đĩ chết vì không chịu nổi hành động thú vật của bọn Mỹ.
Sự tồi tệ của lính Mỹ cũng là một trong những nguyên nhân thất bại của trận càn Gianxơn xity. Nhưng nguyên nhân chính là vì chúng quá chủ quan, vì chúng đánh quá đúng "bài bản" của Lầu Năm góc, những "bài bản" đó mà đem ra xài với lối đánh du kích đã đạt tới trình độ nghệ thuật thiên biến vạn hóa hạng nhất thế giới của ta thì chỉ uổng công vô ích! Vào giữa tháng Ba, trận càn Gianxơn xity coi như là đi đứt. Cứ mỗi ngày trôi qua ở Tây Ninh, yêu cầu của giặc Mỹ cứ hạ thấp xuống dần. Đầu tiên chúng định quét sạch chúng ta, kể cả cái mà chúng gọi là "sư đoàn 9", nhưng kế đó chúng hạ mức xuống là chỉ cần đạt tới chỗ phá được một số căn cứ để lấy tiếng, và sau cùng thì lại hạ xuống cái mức thiệt thấp là quân của chúng chỉ cần đi qua các khu rừng Tây Ninh là đủ. Trận càn Gianxơn xity phải bỏ dở nửa chừng, thế bao vây vành móng ngựa nứt ra, giặc Mỹ không kèn không trống rút lui và tên tướng Ximan liền bị Giônxơn lột chức. Đã vậy mà chúng còn chưa biết nhục, còn liều mạng mở thêm một trận càn nữa để gỡ gạc là trận Gianxơn xity II, đánh vào vùng Đông Bắc Tây Ninh. Trận Gianxơn xity II của chúng cũng bị thua đau đớn.
Thế là cả trận Gianxơn xity I và II cũng đều bị ta phá tan. Như vậy cái ảo vọng mùa nắng của giặc Mỹ lấy Tây Ninh làm địa bàn chính rốt cuộc đều đã thành mây thành khói. Mùa nắng nay kể như là qua rồi. Các anh các chị ạ, miền Nam đang bắt đầu sa mưa. Bây giờ ở Tây Ninh đã đổ cuống những trận mưa rừng đầu tiên. Các anh chị có nghe thấy không, tiếng mưa đang thánh thót rơi xuống ngàn lá của các khu rừng vừa chiến thắng. Đó, mưa đang rơi ngoài các trảng trống. Mưa như đang tắm mát các trảng ấy sau những ngày nắng nôi lửa khói, và cơ mưa cứ giọt ngắn giọt dài mà rơi mãi trong đêm thâu như cũng muốn kíp mau rửa sạch mùi giặc Mỹ, để sớm trả về cho đất rừng thần thanh chúng ta cái không khí thanh sạch, để mùa quả đang chín ở đây được thơm đúng cái hương thơm thiệt của nó.
(Vào ngày vừa dứt trận càn tháng 4-1967)
http://www.binhthuan.gov.vn/KHTT/vanhoc/0001/0016/ButKy/MongNgua.htm