Tư duy quân sự Trung Quốc đương đại

[OldBuff]

Mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ trong xu thế an ninh tương lai
Tác giả: Thượng tướng Trì Hạo Điền / 迟浩田

Thượng tướng Trì Hạo Điền sinh tháng 7/1929 tại thị Chiêu Viễn, thành phố Yên Đài, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Từ năm 1995, ông được cử giữ các chức vụ Quân uỷ Phó tổng bộ lĩnh, Quốc vụ uỷ viên và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Bài viết này là nội dung phát biểu của Bộ trưởng quốc phòng Trung Quốc Trì Hạo Điền tại Học viện Quốc phòng Hoa Kỳ nhân chuyến thăm của phái đoàn quân sự cao cấp Trung Quốc diễn ra vào ngày 10/12/1996.

***

[OldBuff]

Mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ trong xu thế an ninh tương lai
Tác giả: Thượng tướng Trì Hạo Điền / 迟浩田

....

Trong nhiều năm, dù có những thời điểm thăng trầm trong mối quan hệ Trung Mỹ nhưng các học viện quốc phòng của hai phía vẫn nỗ lực duy trì liên hệ, qua đó góp phần tích cực vào việc tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai quân đội và việc cải thiện mối quan hệ trong lĩnh vực quân sự hai nước. Điều này thực sự đem lại sự hài lòng cho các bên.

Tôi có mặt ở đây trong khoảnh khắc trọng đại của mối quan hệ giữa chúng ta. Cách đây chưa lâu, Chủ tịch Giang Trạch Dân và Tổng thống Clinton đã có một buổi hội đàm thành công tại Manila. Đây là cuộc hội đàm có ý nghĩa lớn lao vì nó giúp đánh giá lại quá khứ, hướng tới tương lai, đồng thời tạo dựng nền tảng vững chắc cho việc thiết lập mối quan hệ Trung-Mỹ trong thế kỷ 21. Hiện nay đang tồn tại nhiều vận hội thuận lợi cho hai nước và hai quân đội chúng ta tăng cường và thúc đẩy mối quan hệ hữu quan. Chuyến thăm này của tôi có mục đích chính là làm việc với ngài Bộ trưởng Perry để tái khởi động tiến trình mà hai chúng tôi đã cùng vạch ra khi ngài Bộ trưởng tới thăm Trung Quốc vào tháng 10/1994. Chuyến thăm của tôi cũng đánh dấu sự khởi đầu cho mối quan hệ giữa hai quân đội của chúng ta. Tôi tin tưởng rằng chừng nào chúng ta còn nỗ lực nhịp nhàng với nhau trên tinh thần bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, thì mối quan hệ giữa quân đội hai nước sẽ tiếp tục tiến triển và giúp tạo động lực tích cực cho việc tăng cường và phát huy mối quan hệ giữa hai nước.

Ngôi trường của quý vị đứng đầu trong số các học viện quân sự Hoa Kỳ và là cái nôi của các tướng lĩnh. Với tư cách một cựu chiến binh, tôi mong đây sẽ là dịp để chúng ta trao đổi quan điểm về các vấn đề lợi ích song phương.

Bộ trưởng quốc phòng Trung Quốc Trì Hạo Điền được Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton tiếp kiến tại Phòng Bầu dục Nhà Trắng khi tới chào xã giao vào ngày 9/12/1996 (ảnh http://www.life.com)

Để mở đầu, tôi muốn chia sẻ với quý vị một vài quan sát của bản thân về cục diện quốc tế hiện nay. Chỉ còn ba năm nữa là thế kỷ 20 sẽ kết thúc, nhân loại đang chuẩn bị bước qua ngưỡng cửa của một thiên niên kỷ mới với hành trang là những thành quả của quá khứ mang tới tương lai. Trong khoảnh khắc chuyển giao thế kỷ này, chúng ta có thể thấy một thế giới đầy biến động sâu rộng và phức tạp; sâu rộng vì những biến động này đụng chạm tới những vấn đề cơ bản của việc “thế giới sẽ đi tới đâu” và phức tạp vì chúng liên quan tới quá trình tái điều chỉnh các quan hệ quốc tế giữa các thế lực khác nhau trên thế giới. Đây là thời điểm đầy những khó khăn và thách thức, nhưng mặt khác cũng lắm vận hội và hy vọng. Hiện tại, cục diện quốc tế nói chung đang chuyển sang thế hoà hoãn và xu thế đa cực đang ngày càng gia tăng. Duy trì hoà bình thế giới và thúc đẩy kinh tế phát triển đã trở thành ước vọng chung của toàn thể loài người. Thế nhưng thế giới lại không phải là một thiên đường phẳng lặng mà là nơi tràn ngập những va chạm lợi ích sâu sắc, với nhiều địa điểm đang chìm trong xung đột và bất ổn. Thực tế cho thấy dù hoà bình và phát triển là hai khuynh hướng chủ đạo trong thế giới ngày nay, nhưng chúng vẫn chưa nhận được sự quan tâm một cách thích đáng. Mặc dù nhân loại ước muốn hoà bình, nhưng thời bình vẫn chưa phải là thứ dễ nắm bắt. Mặc dù phát triển kinh tế đã trở thành ước vọng chung, nhưng sự phát triển trên khắp thế giới vẫn đang bị khống chế. Theo quan điểm của tôi, một nền hoà bình trường tồn và một sự phát triển bền vững trên thế giới vẫn đang cần sự quan tâm sâu sát và những nỗ lực không ngừng nghỉ từ phía lãnh đạo và nhân dân các nước.  

Cả Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ đều là hai cường quốc chủ chốt trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và có lợi ích thiết thân tới các diễn biến trong khu vực. Hiện tại khi các mối quan hệ quốc tế đang trải qua những thay đổi to lớn thì toàn bộ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương vẫn yên ổn. Tuy nhiên các yếu tố gây mất ổn định cả trước mắt lẫn tiềm ẩn vẫn còn tồn tại và chớ nên xem thường. Quốc vụ viện và nhân dân Trung Quốc nhận thức đầy đủ rằng sự phát triển kinh tế và ổn định chính trị của Trung Quốc là những nhân tố quan trọng cho sự thịnh vượng và ổn định của cả khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, và qua đó đem lại môi trường bên ngoài thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của chính Trung Quốc. Quốc vụ viện và nhân dân Trung Quốc đã, đang và sẽ tiếp tục góp phần tích cực vào việc thúc đẩy hoà bình, ổn định và phát triển của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

....

[OldBuff]

Mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ trong xu thế an ninh tương lai
Tác giả: Thượng tướng Trì Hạo Điền / 迟浩田

....

Bây giờ tôi muốn làm rõ hơn về chính sách quốc phòng của Trung Quốc. Tôi biết đây cũng là chủ đề mà quý vị quan tâm. Nếu có thể tóm lược chủ đề này trong một câu thì nó sẽ là: Trung Quốc là một nước xã hội chủ nghĩa đang phát triển, với bản chất chế độ xã hội và các lợi ích an ninh quốc gia cho phép xác định rằng Trung Quốc theo đuổi một chính sách quốc phòng mang tính tự vệ. Chính sách quốc phòng này về cơ bản mang những nét sau:

Trước tiên, các mục tiêu cơ bản trong chính sách quốc phòng của Trung Quốc là để củng cố khả năng quốc phòng, chống ngoại xâm, bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ, các vùng biển, vùng trời và các quyền, lợi ích trên biển của đất nước, duy trì an ninh và thống nhất đất nước. Đây cũng là sứ mệnh chính yếu của Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc theo Hiến pháp năm 1982 hiện hành. Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc thi hành sách lược “phòng ngự tích cực”. Điều đó có nghĩa về nguyên tắc ở cấp độ chiến lược quốc phòng mang tính tự vệ và chỉ phản công sau khi bị tấn công, nhưng lại mang tính tích cực chứ không thụ động nhằm tránh đẩy lực lượng phòng ngự vào thế bất lợi.

Thứ hai, đường hướng cơ bản của công cuộc kiến thiết quốc phòng Trung Quốc là để quốc phòng phục tùng và phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế chung của đất nước. Trung Quốc luôn nhất quán trong việc gắn xây dựng quốc phòng với kế hoạch kinh tế chung của đất nước để nó có thể đáp ứng được các yêu cầu nhiệm vụ cả trong thời bình lẫn trong thời chiến, cả quân dụng lẫn dân dụng và cả lợi ích trước mắt lẫn lợi ích lâu dài. Để quốc phòng phục tùng và phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, Trung Quốc từ lâu đã thực hiện chủ trương thắt chặt chi tiêu quốc phòng. Từ đầu thập niên 1980, mặc dù con số tuyệt đối liên quan tới chi tiêu quốc phòng có tăng, nhưng tỷ phần chi tiêu cho quốc phòng trong tổng sản phẩm quốc nội và ngân sách nhà nước lại giảm. Năm 1996, ngân sách quốc phòng của Trung Quốc là 70.227 tỷ Nhân dân tệ (tương đương với 8 tỷ Đô-la Mỹ). Nếu xét tới thực tế Trung Quốc là quốc gia có dân số đông nhất thế giới và diện tích đứng hàng thứ ba trên thế giới với 20.000 km đường biên giới trên bộ và 18.000 km đường biên giới trên biển cần được bảo vệ, thì có thể thẳng thắn mà nói rằng với mức chi phí quốc phòng như vậy quả là eo hẹp và chỉ mang mục đích phòng thủ.

Tàu hộ vệ tên lửa cấp “053H3” số “567” hiệu “Tương Phàn” thuộc biên chế Nam hải hạm đội Hải quân Trung Quốc ngoài nhiệm vụ chiến đấu còn tham gia tích cực vào các hoạt động ngoại giao hải quân với hải quân các nước ASEAN (ảnh http://www.fyjs.cn)

Thứ ba, trọng tâm của công tác quân đội của Trung Quốc là xây dựng một lực lượng chiến đấu tinh nhuệ hơn mang màu sắc Trung Quốc. Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc phải là lực lượng có bản lĩnh chính trị và năng lực quân sự cao, tác phong chuyên nghiệp, quân kỷ nghiêm minh và nền tảng hậu cần vững mạnh. Tính từ năm 1975, quân đội Trung Quốc đã thực hiện nhiều đợt chỉnh huấn chỉnh quân, thu gọn quân số thường trực từ mức 6 triệu xuống mức 3 triệu như hiện nay. Do sự tiến bộ của vũ khí trang bị và việc tích cực thực hiện sách lược phòng ngự tích cực, chúng tôi đã chủ yếu dựa vào sức mình để nghiên cứu và hoàn thiện vũ khí, trang bị dùng kèm với các loại vũ khí trang bị nhập ngoại. Dù vậy quá trình hiện đại hoá vũ khí, trang bị của quân đội Trung Quốc vẫn diễn ra rất chậm. Do tiềm lực có hạn của đất nước, chúng tôi chỉ có thể từng bước cải thiện vũ khí, trang bị theo đà phát triển của nền kinh tế quốc dân.

Thứ tư, một nội dung trọng yếu trong chính sách quốc phòng của Trung Quốc là đóng góp cho hoà bình thế giới và tiến bộ loài người. Theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập vì hoà bình, Trung Quốc không tham gia vào bất cứ liên minh với bất kỳ một nước hay một nhóm nước nào, cũng như chưa từng gia nhập bất cứ khối quân sự nào. Trung Quốc phản đối các hành vi bá quyền, cường quyền chính trị, xâm lược và bành trướng. Trung Quốc ủng hộ việc giải quyết hoà bình các mâu thuẫn và tranh chấp giữa các nước thông qua hiệp thương, đồng thời phản đối mọi hành vi đe doạ sử dụng và sử dụng vũ lực. Trung Quốc từ lâu đã ủng hộ quá trình giải trừ và kiềm chế quân bị dựa trên cơ sở tương ứng, đầy đủ, hợp lý và công bằng. Trung Quốc đã tích cực tham dự các vòng đàm phán quốc tế về giải trừ và kiểm soát quân bị, đồng thời thi hành sớm nhất các cam kết theo nội dung những hiệp ước mà mình đã ký kết. Cho tới nay, Trung Quốc là cường quốc hạt nhân duy nhất thực thi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước trong bất kỳ tình huống nào và thi hành một cách vô điều kiện cam kết không đe doạ sử dụng hay sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại các nước không có vũ khí hạt nhân. Trung Quốc cũng tham gia một cách chủ động vào các sứ mệnh gìn giữ hoà bình của Liên Hiệp Quốc và có đóng góp tích cực cho hoà bình và ổn định của thế giới.

….

[OldBuff]

Mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ trong xu thế an ninh tương lai
Tác giả: Thượng tướng Trì Hạo Điền / 迟浩田

….     

Trung Quốc theo đuổi đường lối quốc phòng mang bản chất tự vệ nhằm bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, duy trì hoà bình và ổn định lâu dài cho đất nước. Trung Quốc chưa từng xâm lược nước nào hay cho quân đồn trú ở nước ngoài. Thế nhưng đâu đó trên thế giới vẫn có những kẻ đi rêu rao luận điệu về “nguy cơ Trung Quốc”, với việc nguỵ biện rằng một nước Trung Quốc mạnh hơn sẽ đe doạ các nước khác và trở thành nhân tố gây mất ổn định tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Tôi cho rằng những kẻ này đều có dã tâm. Bọn họ bất mãn khi chứng kiến Trung Quốc phát triển và tiến bộ. Như quý vị đã biết, lịch sử Trung Quốc hiện đại từng trải qua giai đoạn đất nước bị ngoại xâm cướp đất, người dân rơi vào cảnh nô lệ, bị tước đoạt và lệ thuộc vào ngoại bang. Trải qua hơn một thế kỷ tính từ cuộc Chiến tranh Nha phiến năm 1840 tới khi lập nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa vào năm 1949, các đế quốc tư bản đã nhiều lần phát động xâm lược hay biến Trung Quốc thành bãi chiến trường của chúng, rồi xà xẻo và chiếm đoạt hàng triệu ki lô mét vuông lãnh thổ Trung Quốc. Thậm chí cho tới tận hôm nay, vùng đất Hương Cảng (Hồng Kông) và Áo Môn (Ma Cao) của Trung Quốc vẫn chưa thu hồi được. Đài Loan vì nhiều lí do quý vị đã biết vẫn còn là một vùng đất ly khai sau khi lãnh thổ của nó đã được giao về Trung Quốc. Là một cựu chiến binh từng kinh qua khói lửa chiến tranh suốt nửa đầu thế kỷ này, tôi vẫn luôn đau đáu với những nỗi đau mà trang sử đầy đau thương này đã để lại trong tâm can nhân dân chúng tôi. Điều đó nhắc nhở chúng tôi rằng để được sống trong yên bình và để phẩm giá được tôn nghiêm, nhân dân nước tôi phải có đủ khả năng bảo vệ chính mình. Điều đó cũng nhắc nhở chúng tôi rằng những khốn khó mà nhân dân Trung Quốc trải qua trong suốt quá khứ cận đại sẽ không được phép tái diễn ở Trung Quốc hay bất kỳ đâu trên thế giới. Toàn thể nhân dân thế giới phải được hưởng hoà bình. Ngay cả khi có hùng mạnh hơn trong tương lai, Trung Quốc sẽ không bao giờ tiến hành xâm lược hay bành trướng ra bên ngoài.

Bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì hội kiến với Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton ngày 11/3/2009 tại trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ở Washington để nhắc lại tinh thần 16 chữ vàng sau khi tàu khảo sát đại dương của Hải quân Hoa Kỳ USNS Impeccable bị nhiều tàu cá Trung Quốc doạ húc trên Biển Đông trong ngày 9/3/2009 (ảnh http://news.xinhuanet.com)

Trung Quốc luôn coi trọng mối quan hệ Trung-Mỹ, đồng thời tin tưởng rằng mối quan hệ ổn định và vững chắc giữa hai nước sẽ không chỉ phục vụ cho các lợi ích cơ bản của nhân dân hai nước, mà còn góp phần quan trọng cho hoà bình và ổn định trên thế giới. Quan hệ giữa hai nước chúng ta có biến động trong những năm gần đây. Điều này chẳng lạ vì nó xuất phát từ những bất đồng do sự khác biệt trong trình độ phát triển kinh tế, chế độ chính trị và xã hội, truyền thống văn hoá và các giá trị tinh thần. Thực tiễn đã minh chứng chừng nào hai phía chúng ta còn cân nhắc tới những lợi ích cơ bản của mỗi nước và áp dụng thái độ hiệp thương đúng đắn trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, cũng như theo tinh thần 16 chữ “Gia cường tín nhiệm, Giảm thiểu ma phiền, Phát triển hợp tác, Bất cảo đối kháng”, chúng ta nhất định sẽ từng bước hoá giải được các vấn đề cụ thể trong mối quan hệ song phương.           

....

[OldBuff]

Mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ trong xu thế an ninh tương lai
Tác giả: Thượng tướng Trì Hạo Điền / 迟浩田

….     

Thành thực mà nói, vấn đề Đài Loan không nên được xem là một rắc rối trong mối quan hệ Trung-Mỹ hiện nay. Sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, trên cơ sở nguyên tắc của Tuyên ngôn Khai La (OB: Cairo) được tái khẳng định qua Công cáo Ba Tỳ Thản (OB: Potsdam), Đài Loan đã được giao lại cho Trung Quốc. Thế nhưng vì những lý do mà quý vị đã biết, Đài Loan từ đó vẫn bị chia cắt với phần còn lại của Trung Quốc. Năm 1972, Trung Quốc và Mỹ đã ra Công báo Thượng Hải và tiếp sau là các Công báo về việc thiết lập quan hệ ngoại giao và Công cáo ngày 17 tháng 8. Trong cả ba công cáo hình thành nền tảng cho mối quan hệ Trung-Mỹ này, phía Mỹ đã công nhận một cách rõ ràng bằng câu chữ rằng chỉ có một nước Trung Quốc và Đài Loan là một phần của Trung Quốc, rằng Quốc vụ viện của nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa là chính quyền hợp pháp duy nhất của Trung Quốc và trong bối cảnh đó Hoa Kỳ sẽ chỉ duy trì mối quan hệ không chính thức với Đài Loan, và rằng về lâu dài nước Mỹ sẽ không tìm cách theo đuổi chính sách bán vũ khí cho Đài Loan và từng bước giảm dần tiến tới dừng hẳn việc mua bán vũ khí với vùng lãnh thổ này. Chính phủ Hoa Kỳ cũng đã nhiều lần tuyên bố rõ ràng rằng nhân dân Trung Quốc ở đôi bờ eo biển Đài Loan sẽ tự giải quyết vấn đề Đài Loan. Chúng tôi hy vọng là chính phủ Hoa Kỳ sẽ giữ đúng lời hứa của mình. Thực tiễn trong những năm vừa qua đã liên tục cho thấy cứ khi nào vấn đề Đài Loan được giải quyết ổn thoả thì mối quan hệ Trung-Mỹ sẽ tiến triển tốt đẹp, ngược lại nếu vấn đề này không được giải quyết ổn thoả thì mối quan hệ sẽ trở nên xấu đi với hàng loạt rắc rối nảy sinh. Chấm dứt tình trạng chia cắt đôi bờ eo biển Đài Loan và hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước là quyết tâm không gì lay chuyển nổi của toàn thể nhân dân Trung Quốc, trong đó có cả nhân dân Đài Loan. Đây là một nội dung trọng yếu mang tính nguyên tắc bao trùm sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Trung Quốc, đồng thời tác động trực tiếp tới tình cảm dân tộc của nhân dân Trung Quốc. Tôi tin tưởng rằng nhân dân Mỹ vốn từng trải qua những năm tháng Nội Chiến sẽ hiểu được quyết tâm và nghị lực của nhân dân Trung Quốc khi gìn giữ sự thống nhất đất nước và chống lại việc chia rẽ dân tộc.

Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ William J.Perry tặng người đồng cấp Trung Quốc Trì Hạo Điền mô hình chiếc oanh tạc cơ B-24 hiệu “Giải phóng quân” trước khi tiến hành hội đàm tại Ngũ giác đài ngày 9/12/1996 (ảnh: http://www.defense.gov)

Có câu ngạn ngữ cổ của người Trung Quốc là “Leo cao nhìn xa”. Điều đó có nghĩa nếu ai đó trèo càng cao thì sẽ nhìn càng xa. Chúng tôi chân thành hy vọng rằng Chính quyền Mỹ sẽ đứng trên một tầm cao hơn để có cách nhìn rộng mở hơn về vấn đề Đài Loan. Tầm cao hơn ở đây có nghĩa là việc duy trì và phát triển tình hữu nghị giữa nhân dân Trung Quốc và nhân dân Mỹ nhờ thái độ tôn trọng tình cảm của nhân dân Trung Quốc. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc duy trì và phát triển quan hệ hợp tác Trung-Mỹ, cũng như thúc đẩy sự ổn định ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương qua việc nghiêm túc tuân thủ những nguyên tắc của ba tuyên bố chung Trung-Mỹ. Trong thực tế, chúng tôi chưa bao giờ đưa ra những đòi hỏi quá đáng cho nước Mỹ trong vấn đề Đài Loan. Đúng như những lời ông Đặng Tiểu Bình đã nói trong chuyến công du nước Mỹ vào năm 1979, rằng Trung Quốc chẳng đòi hỏi ở Mỹ điều gì ngoài việc mong Mỹ đừng dính vào một số việc chẳng liên can gì tới mình. 

Trước khi lên đường tới đây tôi đã được ngài Đô đốc Preher trao một cuốn sách tựa đề “Trân châu cảng qua những bức hình” với lời đề in trên sách là: Tưởng niệm Trân châu cảng. Cách đây đúng bốn ngày là lễ kỷ niệm thứ 55 ngày Trân châu cảng bị oanh tạc. Thế chiến thứ hai đã kéo Trung Quốc và nước Mỹ xích lại gần nhau trong việc chống lại kẻ thù chung. Tôi hy vọng mối quan hệ Trung-Mỹ ngày nay sẽ tiếp tục phản ảnh tinh thần hợp tác tích cực và vững chắc này. Tôi cũng đặc biệt hy vọng rằng quân đội hai nước sẽ đóng góp chủ yếu vào tiến trình phát triển ổn định của mối quan hệ Trung-Mỹ.

././.

[OldBuff]

Tình hình quân sự quốc tế trong thập niên 90
Tác giả: Thiếu tướng Dư Khởi Phan / 余起棻

Thiếu tướng Dư Khởi Phan nguyên là chủ nhiệm Khoa Chiến lược thuộc Học viện Khoa học Quân sự Trung Quốc. Qua bài viết này, ông đã làm rõ hơn 30 tiêu chí của môi trường an ninh tương lai, trong đó các cường quốc và khu vực lãnh thổ sẽ đi theo xu hướng cải thiện khả năng chiến đấu của vũ khí khí tài và binh lính cụ thể như:

“Người Mỹ cho rằng năng lực mấu chốt cho một lực lượng có tính răn đe trong thời bình là nằm ở ưu thế công nghệ… Năm 1990, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã đưa ra một chương trình khai thác các công nghệ chủ chốt trong bảy lĩnh vực là: Trinh sát và truyền thông toàn cầu, công kích chính xác, chiếm ưu thế trên không và phòng không, khống chế hàng hải và chiếm ưu thế dưới mặt biển, các phương tiện chiến đấu mặt đất tiên tiến, khí tài điện tử và điện toán, công nghệ phần mềm.”

“Các nước như Ấn Độ, khối các nước Đông Minh (OB: ASEAN) và các nước ở Trung Đông sẽ chi hàng trăm tỷ Mỹ kim để mua sắm vũ khí và khí tài quân sự hiện đại.”

“Các quốc gia Tây Âu đều cho rằng “công tác đào tạo quân sự đích thực” phải được thực hiện qua các cuộc diễn tập quân sự. Họ thường xuyên tổ chức các khoá đánh giá huấn luyện thực binh toàn diện trong các chuyên đề quân sự, chính trị, giáo dục, tâm lý và thể chất.”

Một phân đội bộ đội đặc chủng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc trở về sau buổi huấn luyện trinh sát (ảnh: http://news.xinhuanet.com)

“Lục quân Hoa Kỳ đã tái hiện “các cuộc diễn tập Louisiana” thường niên và lập ra 6 phòng thí nghiệm chiến đấu để phát triển các mẫu huấn luyện thử nghiệm rẻ tiền nhưng hiệu năng cao nhằm tăng cường năng lực chiến đấu cho binh lính. Nước Anh có tới 3 trung tâm huấn luyện lớn dành cho công tác chiến đấu đặc chủng, còn Pháp có những 13 trung tâm huấn luyện kiểu này.”   

….   

[OldBuff]

Tình hình quân sự quốc tế trong thập niên 90
Tác giả: Thiếu tướng Dư Khởi Phan / 余起棻

….

Những tiến triển và biến đổi trong cấu trúc quốc tế quyết định môi trường quân sự thế giới. Từ cuối thập niên 1980 khi ngài Qua Nhĩ Ba Kiều Phu⁽¹⁾ tiến hành công cuộc đổi mới tư duy ở xứ Tô Liên⁽²⁾, mối xung đột Xô-Mỹ đã giảm đi và quan hệ hợp tác tăng lên. Tới đầu thập niên 1990, hai nước đã đạt được các thoả thuận về việc cắt giảm vũ khí hạt nhân tiến công chiến lược xuống còn 30%, tiêu huỷ kho vũ khí hoá học, chấm dứt trợ giúp quân sự cho A Phú Hãn⁽³⁾ và cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân chiến thuật. Hai nước này cũng thúc đẩy việc nối lại các vòng đàm phán song phương giữa người A Lạp Bá⁽⁴⁾ và người Dĩ Sắc Liệt⁽⁵⁾ tại Áo Tư Lục⁽⁶⁾. Tất cả các động thái trên đều làm lợi cho hoà bình thế giới. Những thay đổi cơ bản ở Đông Âu, quá trình tái thống nhất hai nước Đức, sự tan rã của Liên Xô, sự sụp đổ của Tổ chức điều ước Hoa Sa⁽⁷⁾, việc chấm dứt của cấu trúc lưỡng cực đã cáo chung sự đối đầu quân sự và chính trị giữa Đông và Tây do hai siêu cường Liên Xô và Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ cầm đầu kéo dài suốt 40 năm kể từ khi kết thúc Thế chiến thứ hai.

Nhóm tứ cường BRIC (Ba Tây - Nga La Tư - Ấn Độ - Trung Quốc) là nhân tố tích cực thúc đẩy một trật tự thế giới đa cực (ảnh: http://photos.upi.com)

Thập niên 90 là kỷ nguyên của hoà bình và phát triển với xu thế chung là đối thoại thay cho đối đầu. Tăng trưởng kinh tế hiện đã trở thành mục tiêu chiến lược chủ chốt giành được sự quan tâm và nỗ lực của nhiều quốc gia.

Một thế giới yên bình hơn đã tác động tới bối cảnh chiến lược quốc tế đồng thời với các xu hướng quân sự. Việc đấu tranh quân sự phải phù hợp với các lợi ích kinh tế và chính trị, rồi thì chính trị lại là tổng hoà và thực thể của các quan hệ kinh tế. Sự tan rã của Liên Xô đã làm suy yếu sức mạnh quân sự, kinh tế và chính trị của các khu vực lãnh thổ từng thuộc Liên Xô. Ở Nga La Tư^{(8 )}, sự thiểu phát kinh tế và bất ổn chính trị nội bộ sẽ không phải là nhân tố chủ đạo tác động tới ổn định và an ninh quốc tế. Hiện nay, nước Mỹ vẫn là siêu cường chính trị, kinh tế và quân sự số một trên thế giới, nhưng vị thế này hiện đã không còn mạnh mẽ như trong quá khứ. Nước Mỹ đã không còn khả năng khống chế toàn bộ thế giới. Nhật Bản và Đức ngày càng trở nên cường thịnh nhờ được hưởng “cổ tức hoà bình”. Sự phát triển kinh tế của Cộng đồng Châu Âu và Liên minh Tây Âu, sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, Ấn Độ, các nước khối Đông Minh⁽⁹⁾ và Ba Tây⁽¹⁰⁾ đã ngày càng thúc đẩy thêm nhiều quốc gia tham gia vào môi trường an ninh quốc tế. Và kết quả là điều này đã dẫn tới bước phát triển nhanh chóng tính đa cực của thế giới.     

….

________
Chú thích:
⁽¹⁾Qua Nhĩ Ba Kiều Phu: Góc-ba-chốp
⁽²⁾Tô Liên: Liên Xô
⁽³⁾A Phú Hãn: Áp-ga-nít-xtăng
⁽⁴⁾A Lạp Bá: Ả-rập
⁽⁵⁾Dĩ Sắc Liệt: Ít-xra-en
⁽⁶⁾Áo Tư Lục: Ốt-xlô (Thuỵ Điển)
⁽⁷⁾Tổ chức điều ước Hoa Sa: Tổ chức hiệp ước Vác-sa-va
^{(8 )}Nga La Tư: nước Nga
⁽⁹⁾khối Đông Minh: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á – ASEAN
⁽¹⁰⁾Ba Tây: Bra-xin

[OldBuff]

Tình hình quân sự quốc tế trong thập niên 90
Tác giả: Thiếu tướng Dư Khởi Phan / 余起棻

….

Để ngày càng cường thịnh hơn trong tương lai, các cường quốc quân sự và chính trị cũng như liên minh khu vực đều cố gắng tận dụng giai đoạn hoà hoãn tương đối để củng cố và phát triển kinh tế, đồng thời lấy cải thiện năng lực tổng thể của nước mình làm mục tiêu chiến lược chủ yếu. Trong diễn văn nhậm chức tháng 1/1993, Tổng thống Khắc Lâm Đốn⁽¹⁾ từng nói an ninh quốc gia của nước Mỹ chính là an ninh kinh tế, rằng người dân Mỹ đã mất tới hơn 40 năm hy sinh mất mát và tiêu tốn hàng trăm tỷ Mỹ kim để nay mới được hưởng cổ tức hoà bình, và đó cũng là thứ mà họ có thể đầu tư cho tương lai. Điều đó chứng tỏ chính quyền Mỹ đã quyết tâm lấy phát triển kinh tế làm ưu tiên hàng đầu. Trong năm tài khoá 1991, nền kinh tế Mỹ đã sụt giảm 1,2%. Nhưng trong năm tài khoá 1992, nền kinh tế này đã phục hồi và tăng trưởng tới 2,1%, và trong năm tài khoá 1994 nó đã tăng trưởng ở mức giữa 3,5% và 3,6%. Nhiều quốc gia đang phát triển cũng như các quốc gia phương Tây đều xác định lấy tăng trưởng kinh tế làm ưu tiên hàng đầu nhằm tăng cường năng lực tổng thể của nước mình.

Tổng lý Quốc vụ viện Trung Quốc Ôn Gia Bảo cùng hai người đồng nhiệm là Tổng thống Hàn Quốc Lý Minh Bác và Thủ tướng Nhật Bản Ma Sanh Thái Lang bắt tay trong cuộc họp tam cường Đông Á tại Ba Đê Nhã, Thái Lan ngày 11/4/2009 (ảnh: http://news.xinhuanet.com)

Nhìn chung, cục diện thế giới đang chuyển biến theo hướng hoà hoãn, và khả năng xuất hiện cuộc thế chiến mới là hầu như không tồn tại trong một thời gian tương đối lâu dài sắp tới. Cùng với sự chấm dứt của trật tự thế giới lưỡng cực giữa Đông và Tây, nhiều quốc gia đã bắt tay đàm phán với nhau nhằm xây dựng một trật tự thế giới yên bình. Tuy nhiên, trên thế giới vẫn còn tồn tại nhiều xung đột và bất ổn phái sinh từ cuộc Lãnh Chiến⁽²⁾. Thêm vào đó là việc một số nước lớn đang quyết liệt ganh đua vị thế bá chủ trong giai đoạn quá độ tới trật tự thế giới đa cực, cũng như vẫn duy trì thói bá quyền và cường quyền. Điều này đã dẫn tới hàng loạt các cuộc chiến tranh cục bộ và xung đột vũ trang tại một số điểm nóng trên thế giới. Hãn hữu còn một số nước thuộc Thế giới thứ ba vẫn chìm trong những rối ren bất ổn chính trị và khó khăn kinh tế. Điều này cho thấy những sóng gió vẫn hiện hữu trong một trật tự thế giới hoà hoãn và các nhân tố bất ổn vẫn ẩn sau vẻ ngoài ổn định. Cục diện thế giới đầy phức tạp và biến động này chớ nên bị xem thường.

Bước vào thập niên 90, hàng loạt các thay đổi sâu rộng và không thể tránh khỏi đã diễn ra trong cục diện quân sự quốc tế. Một mặt, nhiều quốc gia vẫn giành ưu tiên hàng đầu cho việc phát triển nền kinh tế nước mình. Các nước này đã tiến hành những điều chỉnh thích hợp trong sách lược quân sự của mình nhằm phục vụ phát triển kinh tế và chính trị. Mặt khác, hiện thực khách quan bao gồm việc giảm bớt nguy cơ bùng phát chiến tranh Nga-Mỹ hay một cuộc thế chiến mới đã thúc đẩy các quốc gia trên khắp thế giới, đặc biệt là ở Phương Tây, điều chỉnh sách lược quân sự của mình. Những biến chuyển to lớn trong bối cảnh quân sự quốc tế đã xới tung trật tự thế giới cũ, đồng thời làm phát sinh những đặc điểm mới, những bất ổn mới và những xu hướng mới trong kỷ nguyên mới.     


________
Chú thích:
⁽¹⁾Khắc Lâm Đốn: Clin-tơn
⁽²⁾Lãnh chiến: Chiến tranh Lạnh

[OldBuff]

Tình hình quân sự quốc tế trong thập niên 90
Tác giả: Thiếu tướng Dư Khởi Phan / 余起棻

….

Điều chỉnh chiến lược quân sự

Mọi quốc gia, nhất là các nước lớn ở Phương Tây, đã nỗ lực điều chỉnh chiến lược quân sự thích ứng với một cục diện quốc tế hoà hoãn và để tập trung vào cải thiện nền kinh tế của nước mình. Nước Mỹ đã chuyển chiến lược toàn cầu từ “ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản” sang “thúc đẩy dân chủ hoá toàn cầu”, đồng thời tiến hành điều chỉnh chiến lược quân sự tương ứng với thay đổi chiến lược toàn cầu vừa nêu. Điểm mấu chốt của bước điều chỉnh này là chuyển từ “ngăn ngừa Liên Xô phát động một cuộc chiến tranh quy mô lớn” sang “đối phó với các cuộc xung đột khu vực tại Thế giới thứ ba” và kiềm chế sự trỗi dậy của “các đối thủ toàn cầu mới”. Đầu năm 1989, Mỹ bắt đầu tiến trình thay đổi chiến lược quân sự do những căng thẳng Xô-Mỹ đã dịu đi. Hai nước này đã tiến hành nhiều cuộc đàm phán với phương châm lấy hợp tác thay đối đầu. Tháng 8/1990, Tổng thống Bố Thập⁽¹⁾ đã đưa ra “chiến lược phòng thủ mới”. Trong tháng 2/1992, Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Thiết Ni⁽²⁾ đã chính thức đề cập trong Báo cáo thường niên của Bộ quốc phòng năm 1993 về “Chiến lược Phòng thủ khu vực”. Dựa trên phác thảo chiến lược phòng thủ mới mà Tổng thống Bố Thập đưa ra trước đó và ý tưởng từng được đích thân ông Thiết Ni nêu trong bản Báo cáo thường niên của Bộ quốc phòng năm 1991, chiến lược quân sự mới đề cập tới việc nước Mỹ cần dành mối ưu tiên hàng đầu cho việc ứng phó với các cuộc xung đột khu vực hơn là lo giải quyết những thách thức toàn cầu phát sinh từ Liên Xô. Chiến lược mới này đặt ra các yêu cầu sau:
• Trong việc bố trí lực lượng, cần chuyển từ “triển khai trước” sang “hiện diện trước kèm tăng cường viện binh”
• Về nguyên tắc tác chiến, lấy nòng cốt là triển khai nhanh để ứng phó với các bất trắc
• Liên quan tới đối tượng tác chiến, lấy trọng tâm là các cường quốc quân sự khu vực có khả năng đe doạ tới những lợi ích chiến lược của nước Mỹ thay vì Liên Xô
• Trong công tác chuẩn bị chiến tranh, nước Mỹ cần sẵn sàng ứng phó với các cuộc xung đột khu vực chứ không phải một cuộc thế chiến, chuyển địa bàn tác chiến từ Châu Âu sang các khu vực rộng lớn thuộc Thế giới thứ ba
• Trong việc tổ chức lực lượng, chú trọng khả năng tái cơ cấu
• Đối với lục quân, cần áp dụng “phương châm tinh binh”
• Đối với việc phát triển trang bị vũ khí, tập trung vào các loại vũ khí công nghệ cao.

Trung Quốc học tập công tác triển khai nhanh lực lượng theo mô hình Mỹ. Trên ảnh là cảnh bộ đội đổ bộ đường không Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc có mặt tại sân bay quân sự Shagol của Nga vào ngày 3/8/2007 để tham cuộc diễn tập chống khủng bố "Sứ mệnh hòa bình 2007" do lực lượng vũ trang các nước thuộc Tổ chức hiệp tác Thượng Hải tiến hành (ảnh: http://news.xinhuanet.com)

Ngay từ khi nhậm chức tổng thống, Tổng thống Khắc Lâm Đốn đã đưa ra chiến lược “cùng đánh thắng” khi cho rằng nước Mỹ có khả năng giành chiến thắng đồng thời trong cả hai cuộc chiến diễn ra ở vùng Vịnh Ba Tư và vùng Đông Bắc Á. Ông ta đã yêu cầu các lực lượng quân sự Mỹ phải chú trọng vào việc cải thiện bốn kỹ năng chiến đấu để đáp ứng các nhiệm vụ chiến lược như: hậu cần phục vụ triển khai nhanh, thông tin chiến trường, công kích chính xác và phản ứng linh hoạt.

....

________
Chú thích:
⁽¹⁾Bố Thập: Bút-xơ (George Herbert Walker Bush)
⁽²⁾Thiết Ni: Che-ni (Richard Bruce "Dick" Cheney)

[OldBuff]

Tình hình quân sự quốc tế trong thập niên 90
Tác giả: Thiếu tướng Dư Khởi Phan / 余起棻

….

Sự sụp đổ của Liên Xô và tan rã của khối “Điều ước Hoa Sa” đã giúp không gian an ninh quân sự của khối “Bắc Ước”⁽¹⁾, nhất là những nước Tây Âu, đông tiến tới hàng trăm hoặc thậm chí tới hàng ngàn dặm. Thời gian cảnh báo chiến lược đã được giãn ra từ một vài giờ tới một vài ngày hay một vài tháng. Mỹ và các nước Phương Tây đã giành được chiều sâu chiến lược cả về không gian lẫn thời gian, qua đó tạo ra nền tảng khách quan cho những thay đổi tương quan chiến lược. Tận dụng quan hệ đối tác giữa Nga và các nước thuộc Điều ước Hoa Sa với Mỹ và các nước Phương Tây, các nước Bắc Ước đã quyết định điều chỉnh chính sách từ “ứng phó chiến thuật” sang “quản lý nguy cơ”, đồng thời chuyển trọng tâm tác chiến từ “phòng thủ mặt trận” sang “phòng thủ toàn diện”. Các nước Bắc Ước rõ ràng muốn tăng cường khả năng phòng tránh khủng hoảng và chuẩn bị sẵn sàng cho bất kỳ động thái quân sự nào phát sinh trong địa bàn của khối.

Trung Quốc nỗ lực mở rộng không gian chiến lược sang phía Tây trong bối cảnh hậu Lãnh chiến. Trên ảnh là cảnh chụp chung nguyên thủ của các nước thuộc Tổ chức hiệp tác Thượng Hải (gồm các nước Trung Quốc, Nga La Tư, Cáp Tát Khắc Tư Thản/Kazakhstan, Cát Nhĩ Cát Tư Tư Thản/Kyrgyzstan, Tháp Cát Khắc Tư Thản/Tajikistan, Ô Tư Biệt Khắc Tư Thản/Uzbekistan) tham gia Hội nghị thượng đỉnh năm 2007 của tổ chức này tại thủ đô Bỉ Thập Khải Khắc/Bishkek của Cát Nhĩ Cát Tư Tư Thản (ảnh: http://gdb.rferl.org)

Nga La Tư và Ô Khắc Lan⁽²⁾ thuộc khối Độc Liên Thể⁽³⁾ cũng đã đưa ra các học thuyết quân sự và ý tưởng an ninh mới của họ. Mục tiêu quan trọng hàng đầu trong chiến lược quân sự của họ là các tranh chấp biên giới. Họ nhấn mạnh rằng các lực lượng quân sự phải có khả năng dập tắt trong thời gian ngắn các cuộc chiến tranh cục bộ và xung đột vũ trang.

Mỹ và các nước khối Bắc Ước vì lý do an ninh của riêng mình đã liên tục thay đổi các chiến lược quân sự nhằm tăng cường khả năng không chế và can thiệp vào các nước thuộc Thế giới thứ ba. Điều này lại thúc đẩy các nước thuộc Thế giới thứ ba tiến hành thay đổi chiến lược quân sự của mình nhằm củng cố lực lượng quốc phòng và khả năng ngăn ngừa các cuộc chiến tranh cục bộ vì chính các lợi ích và an ninh quốc gia nước mình.  

....

________
Chú thích:
⁽¹⁾Bắc Ước (Bắc Đại Tây Dương Công ước Tổ chức): NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương)
⁽²⁾Ô Khắc Lan: Úc-cơ-ren (Ukraine)
⁽³⁾Độc Liên Thể (Độc lập quốc gia Liên hiệp Thể): Khối SNG (Cộng đồng các quốc gia độc lập thuộc Liên Xô cũ)