Trên các bờ sông Mê kông - hồi ức của đại tướng F.F.Krivda.

[qtdc]

(tiếp)

Trong chuyến đi đến Moskva, tôi nhớ đến một sự kiện thú vị liên quan đến lễ kỷ niệm 60 năm Liên bang Xô Viết. Tại lễ kỷ niệm này người ta mời đến dự tất cả các trưởng cố vấn quân sự. Khi đến địa điểm làm lễ kỷ niệm, tôi nấn ná một chút rồi đi vào ngôi nhà nơi các đoàn đại biểu các nước xã hội chủ nghĩa và các nước thân thiện đã đến, đang đứng dọc theo các bức tường gian chờ chuẩn bị vào hội trường cử hành buổi lễ trang trọng. Bộ trưởng Quốc phòng Hungary thượng tướng Karpati nhìn thấy và bước về phía tôi, xuyên qua phòng chờ. Đương nhiên, tôi phải bước lại đón gặp ông, nhưng đúng lúc này các Bộ trưởng khác cũng nhìn thấy tôi: Bộ trưởng Quốc phòng Tiệp Khắc đại tướng Martin Dzur, Bộ trưởng Quốc phòng Mông Cổ thượng tướng Yendon, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam đại tướng Văn Tiến Dũng, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia đồng chí Bu Thoong và tất cả các đồng chí ấy rời chỗ ngồi của mình tiến lại bao quanh tôi ở giữa phòng. Họ nồng nhiệt chào đón tôi còn tôi cũng nồng nhiệt chào đáp lại họ. Nhưng tôi thấy không tiện vì sự quan tâm này mà mọi người đến tham dự có mặt trong phòng để ý thấy. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng tôi đã không uổng phí công sức trong gần 60 năm, và tôi cũng đã làm được dù chỉ một điều gì đó góp phần tăng cường tình hữu nghị và đoàn kết quốc tế giữa các dân tộc Liên Xô và các dân tộc của các nước anh em này.

Qua ngày thứ hai tôi bay về CHXHCN Việt Nam. Đã kết thúc năm 1982 và tháng thứ năm lưu trú của tôi tại Việt Nam. Đó là những ngày tháng rất khó khăn và rất thú vị của sự trưởng thành của tôi trên cương vị trưởng cố vấn quân sự cho nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đã kết thúc 10 ngày đầu tháng hai năm 1983. Chúng tôi tiếp tục chuẩn bị cho chuyến viếng thăm của ủy ban. Không hề có sự nhút nhát hoặc không tin tưởng ở chỗ chúng tôi. Chúng tôi làm việc bằng lương tâm, làm rất nhiều và không cần phải lo lắng. Nhưng con người được tạo hóa sắp xếp rất đặc thù. Nếu con người này có ý thức trách nhiệm với đất nước mình và chính mình, anh tá sẽ luôn luôn lo lắng, sẽ luôn tìm cách để cải thiện công việc của mình, tìm cách hiểu sâu sắc hơn bản chất công việc của mình, bản chất của các hiện tượng và sự kiện đang diễn ra. Vâng! Đó sẽ là một con người chân chính, một con người tư tưởng, một con người biết tự phân tích đánh giá, một người lao động.

Hôm nay chúng tôi nhận được lời mời đến đón Tết của Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thành viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, đồng chí Chu Huy Mân. Tết - ngày lễ dân tộc. Nó chính thức được tổ chức trong ba ngày, và không chính thức thì đến 6-7 ngày hoặc nhiều nhiều hơn nữa. Đó là một năm mới theo lịch âm. Nó không theo lịch trình xác định, mà có tính co giãn di động.

Ngày hôm nay, chúng tôi làm khách của Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam. Buổi lễ bắt đầu dự kiến lúc 19,00 giờ. Ở người Việt Nam, độ chính xác này không giống như ở chúng ta khi tụ tập cùng nhau vào một giờ xác định nào đó trước khi năm mới đến để thực hiện tiễn năm cũ đi và chào đón năm mới. Truyền thống này họ không có. Người Việt có thể đón năm mới một vài ngày trước khi nó đến, và bạn bè thân thiết có thể được mời đến thăm nhà trước hoặc sau năm mới.

Điểm mấu chốt chung là trong ngày lễ này, người Việt thường tụ tập gia đình và kỷ niệm nó như một kỳ nghỉ gia đình. Chúng tôi tham gia cuộc gặp gỡ trong khoảng hai giờ. Cần chú ý trong việc chúc tụng có nhiều điểm chung giữa những ngày lễ năm mới của các dân tộc chúng ta, như chúc sức khỏe tốt, thành công, thịnh vượng và tất cả những gì thường được chúc tụng trong ngày lễ ấy. Sau đó là chụp ảnh với các cây cảnh nhỏ, cây quất và cành đào. Theo truyền thống, để tôn vinh khách quý người ta tặng những cây cảnh nhỏ có những trái cây xinh xắn. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Văn Tiến Dũng, và Chủ nhiệm TCCT Chu Huy Mân đã tặng chúng tôi hai cây như vậy trong ngày lễ.

Vào ngày lễ thứ hai, buổi tối đêm giao thừa chúng tôi được lời mời của Bộ trưởng Quốc phòng và vợ ông, bà Nguyễn Thị Kỳ. Chúng tôi đến ba người, mang theo đứa cháu gái. Con bé gần đây mỗi lần làm khách đều cư xử rất ngoan. Khi chúng tôi đến, cả gia đình Bộ trưởng Quốc phòng đã tụ tập, trừ cậu con trai, đang học tại Liên Xô. Cậu ta sẽ tốt nghiệp năm nay. Có mặt cô con gái, cậu con trai thứ hai, bà Nguyễn Thị Kỳ và đồng chí Văn Tiến Dũng. Buổi tối trôi qua vui vẻ. Chúng tôi nói về truyền thống của các dân tộc, rằng năm con heo đang đến, và năm nay, theo truyền thuyết của dân tộc, sẽ là năm thân thiện. Khi nâng cốc người ta bày tỏ mong muốn hạnh phúc và niềm vui trong năm mới. Aletchka được tặng vài con búp bê rất dễ thương.

Lúc 10:00 giờ, sau khi cảm ơn bữa ăn ngon tất niên, chúng tôi chia tay. Đồng chí Văn Tiến Dũng mời chúng tôi đi dạo quanh thành phố và xem quang cảnh thành phố về đêm, nhưng chúng tôi không muốn. Aletchka đi cùng Vladimir Pinn và người lái xe của chúng tôi cùng với các cháu bé. Trong thành phố liên tục rền vang tiếng pháo nổ. Tiếng pháo tết nổ không ngừng suốt đêm cho đến ngày hôm sau, mà thực tế tiếng pháo tết vẫn rền vang gần như suốt cả một tuần. Chúng tôi có cách chào năm mới rất tuyệt, nhưng người Việt Nam còn tuyệt vời hơn. Đối với họ đơn giản đó là định mệnh. Nó nổi bật ở sự náo nhiệt và ầm ỹ đến đau đớn. Và rất nhiều nơi chế được pháo nổ. Thuốc súng đã tiêu phí rõ ràng là đủ cho một cuộc chiến tranh nhỏ.

Vào ngày lễ thứ hai chúng tôi không làm việc mà có cơ hội đi thăm công viên thành phố và triển lãm hoa. Từng loài hoa, loài nào cũng rất độc đáo và gây ấn tượng tốt. Đi dạo quanh công viên rồi chúng tôi trở về nhà. Cần phải nghỉ ngơi. Bởi suốt đêm qua chỉ có tiếng pháo tết gầm vang.

.......

[qtdc]

(tiếp)

Nửa sau của tháng Hai, chúng tôi bận rộn với công tác ủy ban kiểm tra. Chúng tôi bay đến đặc khu Quảng Ninh, gặp gỡ với các quan chức địa phương. Tướng Veljanov I.V - Cố vấn cho Tư lệnh Đặc khu Quảng Ninh nhìn có vẻ không tồi. Ông quan hệ rất tốt với các vị lãnh đạo địa phương và đặc khu Quảng Ninh. Trong toàn bộ tập thể của họ chỉ có một người là phụ nữ - vợ của cố vấn cho chủ nhiệm pháo binh đặc khu Quảng Ninh đại tá Shevchenko. Cô ấy mời chúng tôi uống trà. Chúng tôi không dám từ chối, và cô rất hài lòng được đón tiếp các cố vấn Liên Xô. Cô mô tả các điều kiện sống, và rất quan tâm đến các đồng chí người Moskva. Cô không phàn nàn, nhưng thể hiện mong muốn thực phẩm được cung cấp phong phú hơn. Sau khi cám ơn cô ấy đã quan tâm, chúng tôi lại đi, để lại một cảm giác tốt đẹp. Sau đó chúng tôi đến thăm trung đội thông tin liên lạc.

Tại trung đội thông tin liên lạc, đảm bảo liên lạc giữa các cố vấn đặc khu Quảng Ninh với trưởng cố vấn quân sự, tôi đã nói chuyện với các binh sĩ và các hạ sỹ quan. Họ đều cảm thấy mọi sự tốt lành. Họ có một phòng Lenin nhỏ, thư viện, máy chiếu phim di động, báo và tạp chí. Thư từ họ nhận được 2-3 lần mỗi tháng. Dù không phải thường xuyên, nhưng họ vẫn duy trì được liên hệ với quê hương. Không có khiếu nại. Trong nhà bếp, nơi chúng tôi đến thăm, tình trạng vệ sinh ở mức tương đối. I.V. Veljanov đề cập đến thực tế là, thực phẩm được phía Việt Nam chuẩn bị và họ có trách nhiệm. Nhưng điều này không nghiêm trọng. Trường hợp này để lại để nghiên cứu kỹ. Sau khi ăn sáng, chúng tôi khởi hành đến thăm một lữ đoàn tên lửa. Tôi phải nói rằng tại bữa ăn sáng ở nhà hàng, chúng tôi nhận thấy một thái độ tốt đẹp đối với chúng tôi. Nhiều cô tiếp viên nói được một chút tiếng Nga. Điều đó nói lên rằng các phụ nữ Nga của chúng tôi khá thường xuyên đến đây. Bởi đây chính là một bể than, cung cấp đến 6 triệu tấn than, gần 80% sản lượng trong nước, và trong lĩnh vực này có đến 250 chuyên gia Liên Xô. Đó là lý do tại sao ở đây họ được quan tâm chung.

Đến lữ đoàn tên lửa chúng tôi bay chỉ mất 30 phút. Tôi trước đó chưa có dịp đến thăm đơn vị này, mặc dù biết nhiều về nó từ các báo cáo của tướng Grigory Kuzmich Filonenko. Nó được trang bị rất nhanh chóng. Trong vòng một thời gian ngắn, đã xây dựng được các kho bảo quản trang thiết bị kỹ thuật cho đạn tên lửa, bệ phóng tên lửa và doanh trại, khu bảo dưỡng vật chất-kỹ thuật (ПТО), khu ắc quy, nhà ở cho các chuyên gia Liên Xô, cho các sỹ quan lữ đoàn, và xây dựng được rất nhiều đường giao thông tốt. Chỉ huy lữ đoàn pháo binh đã tốt nghiệp Học viện pháo binh của chúng tôi, nói tiếng Nga rất tuyệt. Và ông đã cho thấy đầy đủ các công việc đã làm được. Ấn tượng của chúng tôi với đơn vị này rất tốt. Hoàng hôn đã tới và chúng tôi phải trở về nhà. Chúng tôi nói lời tạm biệt và lấy hướng bay về Hà Nội.

.........

[qtdc]

(tiếp)

Ngày hôm sau, tức là 25 tháng 2, chúng tôi bay đến Đà Nẵng. Chúng tôi quyết định đến Đà Nẵng, để thăm lữ đoàn tàu mặt nước và cơ sở bảo quản vật tư thiết bị mà từ đây sẽ cung cấp cho Lào. Trước đó, tại khu kho này tôi chưa từng đến. Đầu tiên, chúng tôi quyết định kiểm tra khu kho. Khi chúng tôi đến đó, đã có tướng Oleg Alekseevitch Komarov và đại tá Aleksandr Lvovitch Momotkov. Chúng tôi quyết định nghe báo cáo ngắn của chủ nhiệm khu kho, một đại úy quân đội nhân dân Lào. Đây là một đại úy rất thành thạo công việc, nhanh nhẹn, đã học tập ở Liên Xô trong trường sỹ quan ô tô. Anh ta nói tiếng Nga không tệ. Sau khi nghe báo cáo của anh ta, chúng tôi đã đi kiểm tra các khu kho bảo quản và lưu trữ. Nó trải dài khá rộng trên diện tích 5-6 ha. Ở một số nơi có dạng sân bề mặt phủ lớp vật liệu rắn tại đó xếp trang bị kỹ thuật: ô tô, máy kéo, xe ủi đất, máy san gạt, máy đào đất, băng chuyền, máy phát điện di động và các thiết bị khác. Trên các sân bãi đó có rất nhiều kim loại, đã bị gỉ sét kha khá, lốp ô tô, rất nhiều cụm tổng thành của các loại thiết bị khác nhau và nhiều vật liệu. Dưới những mái một số nhà kho chứa quá nhiều ô tô, xi măng, máy phát điện và các cụm máy nhỏ hơn và các vật liệu khác. Thật đáng kinh ngạc, đó là việc lưu trữ xi măng đóng bao chủ yếu là chồng đống, tạo thành một lớp màng cứng lên tới 3-4 cm. Số xi măng lưu trữ lên đến 8000 tấn. Đó là nơi mà thứ vật liệu đắt tiền này đang chết. Đó là nơi tệ vô trách nhiệm trong quản lý hoành hành. Nhưng phải làm gì. Việc vận chuyển hàng hóa sang Lào là rất xấu. Trong một tháng chỉ chuyển được 200-300 tấn, mà số lượng của nó lên đến 50 000 tấn, và số hoàn toàn dành cho quân đội cũng đến 32 000 tấn. Đã suy nghĩ, đã giải quyết, nhưng vẫn không đưa ra được giải pháp hợp lý. Quá đắt tiền để chuyển chúng bằng xe tải. Chiếc xe ngốn đến 1200 lít xăng cho cả hai đầu, và thậm chí còn khấu hao, còn phải trả tiền người lái xe, và xe chở, chúng tôi cho phép, chỉ 5 tấn xi măng. Thật khó để nói cái nào đắt hơn, xăng hay là xi măng. Ở đây là cả một vấn đề vận chuyển. Chúng ta phải sử dụng cảng Vinh, con đường từ đó sang Lào hai lần ngắn hơn. Đây là vấn đề phải giải quyết.

Để trung chuyển vật liệu từ các tàu xuyên đại dương sang các tàu nhỏ hơn, bởi các tàu đi biển cỡ lớn không thể vào được cảng Vinh vì nước cạn, phải có ít nhất hai tàu nhỏ hơn, sẽ giao hàng đến cảng Vinh, rồi từ đó chuyển bằng đường bộ sang Lào. Điều này cần được các Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô và CHXHCNVN giải quyết.

Sau khi xem xét khu kho chúng tôi đến lữ đoàn tàu mặt nước. Chúng tôi kiểm tra các tàu chống ngầm cỡ nhỏ. Các đội thủy thủ xếp thành đội ngũ, chúng tôi nghe báo cáo và nói chuyện với sỹ quan, chiến sỹ. Hóa ra các thủy thủ đoàn tàu tuần tra trước đây, vốn đã được đào tạo đầy đủ tại Simferopol, chẳng còn lại ai ở đây nữa và chẳng có bất kỳ sự tiếp quản nào theo ý nghĩa đào tạo thủy thủ đoàn. Những người đó thì đã đi hết, còn những người này thì lại đến mà không cần có bất kỳ sự nối tiếp chuyển giao nào theo thời hạn cần phải có. Chúng tôi vô cùng ngạc nhiên về cách quản lý yếu kém, bất cẩn này, và chỉ Chúa mới biết còn những gì khác. Dạy dỗ cả một thủy thủ đoàn để làm cái gì? Tại sao phải tiêu phí nhiều tiền của như thế? Nhưng phải làm gì? Bạn sẽ không bao giờ lấy lại được. Chúng ta phải xem xét để trong tương lai, không thể có những sự việc tương tự vô nghĩa đến như vậy.

Vào buổi chiều, chúng tôi bay đến Nha Trang. Đón chúng tôi là trung tướng Aleksandr Mikhailovitch Popov, cố vấn cho các trường quân sự, hiệu trưởng nhà trường, một người anh hùng QĐNDVN, thượng tá Định cấp phó của ông ấy nói tiếng Nga rất tốt, hiệu trưởng trường sỹ quan Hải quân, hiệu trưởng trường thông tin và cấp phó của mình. Đi đón còn có cả chính quyền địa phương. Từ sân bay, chúng tôi phân ra thành ba nhóm để làm việc song song. Không có cách nào khác. Chúng tôi nghe rất chăm chú báo cáo của hiệu trưởng trường không quân. Có nhiều vấn đề: sự hỏng hóc của các máy bay L-29, L-39, MiG-21 bis, và v,v...Thiếu giáo viên hướng dẫn - ít hơn số cần có đến hai lần, thay vì 172 chỉ có 72. Tất nhiên, đó không phải là vấn đề dễ dàng. Nhưng cần phải giải quyết. Với tôi, họ không đưa được ra các vấn đề mới, và tôi đã từng đến thăm trường này và tôi biết tình hình, nhưng đối với các thành viên của Ủy ban mới là quan trọng. Họ cũng cần chúng tôi giúp một cái gì đó. Sau khi nghe báo cáo tôi đã đến thăm các lớp học, trung tâm thể dục thể thao, một bảo tàng. Bảo tàng rất nhiều thông tin, thậm chí có cả một bức ảnh của phi công Mỹ bị máy bay do phi công Việt Nam lái bắn rơi. Tất cả đều cảm thấy bàn tay của hiệu trưởng nhà trường. Ông đã rất thẳng thắn khi nói rằng cấp trên của mình không hoàn toàn coi trọng ông. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Tôi muốn giúp họ trong những vấn đề này, nhưng tiếc là bạn không thể làm tất cả, không phải tất cả mọi thứ chỉ phụ thuộc vào bạn.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Vào buổi tối, tôi nghe báo cáo của các đồng chí khác đã đến thăm trường sỹ quan hải quân và trường sỹ quan thông tin. Họ có trách nhiệm báo cáo những kết luận của họ một cách chi tiết.

Sau khi ăn sáng, chúng tôi quyết định ra biển thăm vịnh Nha Trang, một người nào đó quyết định bơi, nhưng điều chính yếu tôi muốn nhìn thấy hồ cá lớn với các loài cá khác nhau từ cá cảnh cho đến các loài cá biển lớn. Đó là điều rất thú vị. Trong hồ cá, ngăn bởi một bức tường đá có cửa mở cho nước biển vào, ngoài cá cảnh mà chúng ta thấy ở các bể cá cảnh trong nhà, còn có nhiều loại cá biển lớn. Và không chỉ có cá. Khi ném thức ăn, chúng phóng rào rào nhào đến nơi thức ăn ném xuống đông như một đám mây, phô ra những cái lườn, bụng và cặp vây. Giữa hai hồ cá lớn, có một nhà hàng ấm cúng. Nó không lớn, nhưng khá rộng rãi. Tại quầy buffet người ta bán rượu, bia, đồ ăn nhẹ, và thức ăn vật nuôi chủ lực dưới dạng những con cá khô nhỏ dùng để nuôi cá. Bầy cá lớn 6-8 kg trở lên đồng loạt nhào đến tranh những nắm cá khô được ném xuống. Ở đây, ngay cả những con vích lớn với chiếc mai to như chiếc chảo cũng bình thản bơi giữa bầy cá, hy vọng có được một cái gì đó từ mớ thức ăn người ta ném xuống. Nhưng chúng tỏ ra quá chậm chạp và chỉ khi được ném thức ăn trực tiếp vào miệng, chúng mới kịp nuốt. Mọi thứ còn lại được mồi một cách khéo léo, dù chúng là những con cá rất lớn. Và không chỉ các loài cá. Chúng tôi ngắm nhìn cảnh tượng đẹp đẽ ấy một thời gian rất dài.

Ngay sau đó xuất hiện một nhóm khách du lịch - Ba Lan. Họ cũng chăm chú quan sát cảnh tượng đẹp đẽ này. Nhưng chúng tôi đã đến lúc phải bay, và trước khi bay bữa ăn trưa đang chờ đợi chúng tôi. Chúng tôi trở về khách sạn, lấy đồ đạc và đi vào trường không quân. Ở đó đã có các hiệu trưởng trường hải quân và thông tin liên lạc, đại diện chính quyền địa phương. Tôi nói lời chúc khi nâng cốc trong bữa ăn trưa. Tôi đã nói về những thành tựu của tỉnh, các công việc của nhà trường, mong muốn của chúng tôi. Vâng, thật may cho tôi đã đọc kỹ số liệu về tỉnh này hôm qua. Điều đó giúp kết nối các vấn đề dân sự và quân sự trong lời chúc.

Thế là hết tháng Hai. Các ngày 1, 2, 3 tháng 3, Ủy ban đã làm việc trực tiếp về các vấn đề chỉ huy của trưởng cố vấn quân sự. Họ xem xét tất cả các tài liệu. Chúng rất nhiều. Tất cả đều làm họ rất quan tâm. Công việc này được tổ chức tốt và chúng tôi đã chứng tỏ cho họ thấy công việc của mình một cách khách quan.

Ngày hôm sau, Trung tướng Aleksandr Petrovitch Tokun thực hiện bình giá. Đó là một cuộc bình giá khách quan và có sự phân tích tốt. Ông cố gắng tập trung mối quan tâm của mình vào những thiếu sót, đặc biệt là công tác của các nhà máy sửa chữa, về tình trạng của lực lượng Không quân, Phòng không và công tác cán bộ. Tất cả những vấn đề này đều có thiếu sót, không phải lúc nào chúng cũng phụ thuộc vào chúng ta.

Sau cuộc kiểm điểm, chúng tôi đến chỗ Đại sứ Boris Nikolayevitch Chaplin. Cuộc trò chuyện diễn ra khoảng 30 phút. Aleksandr Petrovich báo cáo về các ưu và nhược điểm. Sau đó đồng chí Lê Trọng Tấn tiếp chúng tôi. Một lần nữa Tokun A.P thông tin lại, rồi đến bài phát biểu của đồng chí Lê Trọng Tấn. Sau phần chính thức là bữa ăn tối.

........

[qtdc]

(tiếp)

Vào ngày thứ hai chúng tôi tiễn ủy ban về Moskva. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy IL-86. Đây là một máy bay chở khách nhiều chỗ ngồi kiểu mới. Chúng tôi đi vào xem bên trong máy bay, nhưng không thấy có gì bất thường. Đối với chúng tôi dường như nó không có vẻ là đang cất cánh. Không hiểu sao nó cất lên khỏi đường băng quá lâu, mà thực ra nó đâu đã chở hết chỗ. Nhưng có lẽ đó chỉ là ấn tượng đầu tiên. Tiễn xong chúng tôi lái xe về nhà. Dọc đường chỉ nghĩ về Zhansen Kireev. Có Chúa biết con người là thế nào. Tôi muốn đối xử với ông ấy bằng sự tôn trọng, nhưng trong tất cả các hành vi của ông có điều gì đó dè chừng và không thành thật. Có lẽ có quá nhiều tự ái, quá nhiều tự hào và tự kỷ.

Hôm nay, ngày 07 tháng 3. Trước khi ăn trưa tôi đến thăm đại sứ. Chúng tôi thảo luận những tin tức mới nhất. Ông nói với tôi rằng người ta đã viết một bức thư cho Bộ Ngoại giao Liên Xô đề nghị tặng thưởng cho tôi và Bộ Ngoại giao đã cảm ơn vì sự đánh giá cao công việc của tôi, nhưng tôi sẽ không nài xin giải thưởng, bởi lẽ trong ba năm qua tôi đã nhận được hai huân chương lớn - huân chương Lenin và huân chương cách mạng tháng Mười. Tại sao họ lại làm điều đó, có vẻ là đại sứ quán. Ai cần nó. Bản thân tôi phản đối việc tặng thưởng này. Khi tôi nói với Alevtina Vasilyevna chuyện đó, bà ấy cũng hiểu đúng như vậy. Bà ấy biết rằng tôi phục vụ Tổ quốc không phải vì huân huy chương, và Tổ quốc cũng không bao giờ xúc phạm tôi. Tổ quốc đã cho tôi danh hiệu, chức vị, huân chương, đã gửi tôi đến dự Đại hội Đảng, bầu tôi làm đại biểu của các nước Cộng hòa Liên bang Xô viết và đại biểu Xô Viết tối cao Liên Xô. Không. Tổ quốc chưa bao giờ xúc phạm tôi. Và tôi đáp lại Tổ quốc với một tình yêu chân thành. Tôi đã phục vụ, và sẽ phục vụ, tôi nghĩ rằng phục vụ một cách trung thực, và không cố gắng để những kẻ thấp hèn chê trách tôi vì chuyện nào đó, không có gì cả. Tôi hy vọng rằng họ sẽ bị số phận trừng phạt vì sự bất công. Vâng! Nhất định số phận sẽ trừng phạt. Tôi tin vào điều đó. Nhưng tôi đã quá xúc động rồi. Ai cần nó chứ. Có vẻ tôi chịu ảnh hưởng của ngày sinh nhật thứ 60 đang đến gần.

Hôm nay tôi ở chỗ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng CHXHCNVN Văn Tiến Dũng. Ông trình bày cho tôi chương trình của hội nghị khoa học-quân sự sắp tới tại thành phố Hồ Chí Minh với sự tham dự của các thành viên Bộ Chính trị, trong hội nghị sẽ thảo luận: - tổng kết sự phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam; - triển vọng phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam; - việc tham gia xây dựng kinh tế của những người lính Quân đội nhân dân Việt Nam.

Vâng, ông đã làm việc này rất tốt. Nó nói lên niềm tin tưởng, về mối quan hệ tốt đẹp của chúng tôi. Nhưng tôi bối rối. Ông nói rằng do hội nghị diễn ra từ ngày 10-ngày 15 tháng 3 ông sẽ không thể có mặt trong ngày sinh nhật của tôi. Tôi trở nên trầm cảm. Làm thế nào đây. May mà chưa gửi lời mời. Phải chuyển buổi chiêu đãi sang tối ngày 15/3/1983 và ông hứa rằng nhất định sẽ có mặt.

Một bữa tôi thảo luận với Zhensen Kireev về đề xuất của phía Việt Nam cho kế hoạch năm năm. Chúng tôi phải đạt đến một quan điểm cụ thể. Chúng tôi sợ rằng các đồng chí Việt cứ bám lấy cận trên. Khi đó, cần thiết phải thay đổi bản thiết kế của chúng tôi về kế hoạch năm năm. May mắn thay tất cả đã kết thúc ổn thỏa. Giới hạn dưới đã được nhất trí. Nhưng vì vậy mà cứ lo lắng. Nào, nhanh tay, nhanh tay. Ở chỗ chúng tôi người ta cứ thích vội vàng, ngay cả ở nơi không hề cần.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Hôm nay là Thứ Bảy Tháng Ba ngày 12, sinh nhật của Alevtina Vasilyevna. Từ sáng người ta đã chúc mừng ngày sinh nhật của bà. Bà ấy rất hạnh phúc, mặc dù như tôi nhận thấy, phụ nữ không thích đánh dấu ngày sinh nhật của họ. Có thể điều đó là đúng. Có điều gì tốt hay không tốt mà cứ một năm trôi qua bạn lại trở nên già dặn hơn. Nhưng với chuyện này phụ nữ và nam giới có những ý kiến khác nhau. Hôm thứ Bảy, đồng nghiệp của tôi đã chúc mừng tôi nhân dịp kỷ niệm này. Chúng tôi bắt đầu nhận được lời chúc mừng từ các thủ trưởng. Tôi nhận được lệnh của BTQP Liên Xô tặng cho tôi một món quà quý và một bưu thiếp chúc mừng. Điều này rất tốt. Những lời chúc mừng được chuyển đến từ các Tư lệnh các Quân khu, Tổng tư lệnh Lực lượng quân đội Liên Xô vùng Viễn Đông Govorov V.L., rồi M.I.Druzhinin và các đồng nghiệp khác.

Những lời chúc mừng tiếp tục được gửi đến. Khá nhiều. Lời chúc mừng đến từ các bạn bè Tiệp Khắc, Hungary, Moskva, từ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lào Khamtay Sifandon và cấp phó, Đại sứ Liên Xô tại CHDCND Lào Sopchenko Vladimir Fedorovitch, Đại sứ Liên Xô tại Campuchia Oleg Vladimirovitch Bastorin và các đồng chí khác.

Hôm nay là chủ nhật và tôi quyết định không đi làm. Cần giúp Alevtina Vasilyevna và cũng phải nghỉ gơi một chút. Bữa trưa dự định lúc 2:00 giờ. Thế là tốt. Bữa ăn trưa có tất cả mọi người trong ngôi nhà của chúng tôi trừ Valentina Nikolaevna Pinn. Cô ấy bị ốm và do đó không thể có mặt. Chúng tôi ngồi, nói chuyện, hát một vài bài hát và rồi mọi người kết thúc. Nhưng tất cả đều ấn tượng. Tất nhiên những người trẻ tuổi thì những ngày sinh nhật như vậy thường họ không ghi nhận gì nhiều. Họ còn nhiều dịp dạo chơi và vui vẻ dài dài.

Nhưng tôi không biết rằng có bưu thiếp chào mừng của đồng chí Tsedenbal. Đó thực sự là người chu đáo, một nhà lãnh đạo vĩ đại không bao giờ quên những người đã làm việc thành công tại CHND Mông Cổ, ông là người đã thực sự củng cố tình hữu nghị giữa các dân tộc chúng tôi. Mà đó là lời chúc mừng được Đại sứ Mông Cổ tại CHXHCNVN Ravdangiyn Gunsen thông báo vào chính tối hôm đó trong sự bất ngờ của tất cả những người có mặt. Niềm hứng thú cho buổi tối sắp tới vẫn chưa qua. Nó sẽ diễn ra thế nào, các vị khách sẽ tiếp nhận nó ra sao, họ có thích nó không, nó có tăng cường mối quan hệ của chúng tôi và mối quan hệ giữa CHXHCN Tiệp Khắc, CHXHCNVN, CHND Hunggary, CHND Mông Cổ, Liên Xô, CHDCND Lào và CHND Campuchia hay không - đó là vấn đề chính. Sau tất cả, bữa tối ấy không phải là một bữa ăn tối đơn giản. Vào ngày đó tôi còn xúc động về chuyến bay tới tham dự của tướng Victor Kopytin Zakharovich và Tướng Oleg Alekseevitch Komarov. Họ phải đi cùng các phu nhân của họ.

Rồi ngày của sự lo lắng, đăm chiêu và hy vọng đã tới. Tại sao tôi lại lo lắng, tại sao tôi cảm thấy xao động, tại sao tâm hồn đầy lo âu? Có lẽ đó là tác động của tính bất thường của hoàn cảnh. Sau hết, lần đầu tiên ở đất nước này tôi phải tổ chức một sự kiện như vậy. Làm thế nào để thực hiện được nó, những người có mặt có ý kiến thế nào về sự kiện này, họ có mong muốn làm khách không hay sau khi làm những lời chúc tụng hình thức sáo rỗng, sẽ vội vàng theo lịch sự nhanh chóng về nhà dưới các cớ nọ kia khác nhau, và cuối cùng, ấn tượng gì mà bản thân ông chủ và bà chủ sẽ để lại cho những người tham dự về việc tổ chức sự kiện này. Tôi cảm thấy Alevtina Vasilevna cũng rất lo lắng vì sự kiện rất hiếm khi xảy ra này. Trông bề ngoài bà ấy bình tĩnh, dù luôn luôn lo lắng, còn hôm nay thì ngay vẻ bề ngoài bà cũng đã tỏ ra lo lắng mất rồi. Tôi hài lòng với sự xao động ấy. Trong sự lo lắng đó, tôi nhìn thấy khát khao của bà để sao cho buổi tối nay tôi sẽ nhận được niềm vui vì nó. Ban ngày bà một lần nữa đến xem xét hội trường nơi tiếp tân, kiểm tra tất cả mọi thứ, cân nhắc công việc, đưa ra những lời khuyên.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Nhưng kìa 18 giờ 30 phút rồi. Chúng tôi đi đến Ba-Ba (khách sạn 33). Nó cách 400 mét kể từ ngôi nhà số hai - ngôi nhà của chúng tôi, nơi chúng tôi sống. Alevtina Vasilevna đã mặc chiếc áo đầm dạ hội. Nó rất hợp với bà ấy. Trong bộ áo lễ hội này, trông bà rất cân đối và trẻ hơn tuổi 59 của mình.

Các vị khách bắt đầu đến. Đại tướng Chu Huy Mân đến với Diệu một thông dịch viên, vợ của Bộ trưởng Quốc phòng CHXHCN Việt Nam bà Nguyễn Thị Kỳ kính mến đã đến, Đại sứ Liên Xô tại CHXHCNVN Chaplin Boris Nikolaevitch đến cùng vợ bà Galina Aleksandrovna và con gái Sveta, đại sứ Tiệp Khắc Bohuslav Gangl đáng kính đã đến, Đại sứ Hungary Jozsef Varga đến cùng vợ ông, Đại sứ Mông Cổ Ravdangiyn Gunsen đi cùng với vợ, cùng đến dự còn có các tùy viên quân sự, tùy viên hải quân và không quân của các nước này, cùng với tùy viên quân sự Xô Viết tướng Vladimir Alekseevitch Davydov và Alla Alekseevna. Đã đến còn có các vị: cố vấn - phái viên Đại sứ quán chúng ta Yuri Nikolaevitch Myakotnyi, Cố vấn Hội đồng Bộ trưởng CHXHCNVN đồng chí Gvozdev Viktor Aleksandrovitch và vợ ông, Sergeyev A.A. - cố vấn kinh tế đi một mình không cùng vợ, bà vợ của vị cố vấn kinh tế Đại sứ quán Liên Xô tại CHXHCNVN Valentina Nagibina, Rybalko Evgeni đi với vợ - đại diện thương mại Liên Xô tại CHXHCNVN, Botchurin Yuri Grigorievitch và vợ ông, Thứ trưởng Quốc phòng CHXHCN Việt Nam trung tướng Trần Văn Quang và vợ ông, cố vấn binh chủng tên lửa và pháo binh tướng Filonenko Gregory Kuzmich cùng Svetlana Vitalievna, cố vấn cho tư lệnh quân chủng Không quân CHXHCNVN trung tướng Nedzelyuk Matveevich Piotr và vợ ông Lida, cố vấn tư lệnh binh chủng Công binh tướng Pavel Rafailovich Brazhko đi với vợ, phó chủ nhiệm chính trị tướng Dortsev Yuri Stepanovich và vợ ông Gella Ivanovna, phó của tôi trung tướng Kereev Janssen Kireevich và vợ ông, Tiến sĩ trung tá quân y Vasiltchenko và vợ, Đại tá Zhukov Leonid Stepanovitch và vợ, đại tá hải quân A.I.Lyubimov (chỉ huy trưởng căn cứ Cam Ranh), và một số vị khách khác.

Tôi và Alevtina Vasilyevna đứng tại lối vào đón tiếp mọi người. Tất cả đều mỉm cười nồng hậu với chúng tôi. Điều này cũng là tự nhiên. Cần phải đáp lại lòng tốt của ông bà chủ. Vâng. Tôi đã hoàn toàn quên. Đến dự có các trưởng cố vấn quân sự tại Campuchia và Lào, các đồng chí cấp tướng Oleg Aleksandrovitch Komarov đi cùng Lydia Petrovna, và tướng Victor Zakharovitch Kopytin, tiếc thay không có vợ đi cùng. Đại tá Aleksandr Lvovitch Momotkov đã đến. Tất cả những người có thể đến được đều đã đến, và như vậy thật là tốt.

Dẫn chương trình buổi tiếp tân này tôi trao cho Kereev Zhansen Kereevitch. Vâng! Chỉ có ông ta mới có thể làm điều này nếu đặt tâm trí vào đó. Bắt đầu là các lời phát biểu chúc tụng khi nâng cốc. Zhansen Kereev nói đầu tiên. Ông đã nói rất tốt, tôi đề cập đến Zhensen Kereev, nhưng chủ yếu là những lời chúc mừng được gửi đến. Trong bài nói của mình, ông đọc thiệp chào mừng của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô D.F.Ustinov, tiếp đó giới thiệu Đại sứ CHND Mông Cổ tại CHXHCNVN Ravdangiyn Gunsen, người công bố thư của Yumzhangiyn Tsedenbal chúc mừng sinh nhật lần thứ 60 của tôi và trao quà lưu niệm. Thật tuyệt vời. Điều này ngay lập tức tạo ra một tâm trạng đặc biệt cho tôi và tất cả những người hiện diện. Thành thật mà nói, mọi người đều cảm động bởi cử chỉ của nhà hoạt động vĩ đại trong phong trào cộng sản và giai cấp công nhân quốc tế, con người rất giản dị, kiên nghị và ân cần, Tổng bí thư UBTU Đảng NDCM Mông Cổ, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Tối cao nước CHND Mông Cổ, Nguyên soái Mông Cổ đồng chí Tsedenbal. Sau đó tiếp tục tuyên bố những lời chào mừng của các Bộ trưởng Quốc phòng CHND Hungary, Tiệp Khắc, CHDCND Lào, CHXHCNVN, lời chào mừng từ ban lãnh đạo quân đội Liên Xô, Lực lượng Quân đội Liên Xô tại Viễn Đông, các bạn bè và người thân. Sau đó mọi người nhường lời cho đại tướng Chu Huy Mân. Ông đã nói rất hay, nhấn mạnh rằng trong một thời gian ngắn tôi đã giành được sự tôn trọng và đánh giá cao của các bạn Việt Nam nhờ sự khiêm tốn và tính tích cực trong hoạt động của mình. Sau đó đồng chí Boris Nikolaevitch Chaplin phát biểu, và sau đó nữa là những người còn lại. Sau hai giờ, chúng tôi tạm nghỉ, nhưng không ai bỏ về. Mọi người đều ở lại. Đó là một điều rất tốt. Điều đó nói lên rằng tất cả mọi người đều yêu thích sự kiện này. Hai giờ nữa, vẫn còn những bài phát biểu. Đặc biệt rộng và sâu là các bài phát biểu của các tướng Filonenko, Nedzelyuk, Brazhko. Vâng, họ phát biểu dễ dàng hơn. Họ biết rõ tôi, vì thế họ dễ nói hơn.
.........

[qtdc]

(tiếp)

Sau giờ giải lao thứ hai các đại sứ bắt đầu ra về. Các đồng chí Việt Nam cũng ra về. Chúng tôi theo tiễn họ với tình cảm chân thành và ấm áp. Tất cả cán bộ đại sứ quán và anh em chúng tôi còn ở lại. Đó mới là khi những niềm vui thực sự bắt đầu. Mọi người bắt đầu nói chuyện, hát, đọc thơ. Toàn bộ 100% những người có mặt tại bữa tiệc đã phát biểu. Không ai nhận thấy rằng đã qua nửa đêm. Bản thân tôi cũng không nhận ra thời gian trôi nhanh thế. Bài phát biểu của tôi dù bao quát, nhưng súc tích và chân thành. Alevtina Vasilyevna cũng thích bài phát biểu ấy. Bà ấy cũng phát biểu và đã phát biểu rất hay. Cảm ơn Alevtina Vasilevna. Buổi dạ tiệc đã thành công lớn. Thế là rất tốt. Chúng tôi rất vui. Ura! Ura! Ura! Cố vấn kinh tế Sergeev A.A đã tặng tôi nhân kỷ niệm sinh nhật thứ 60 bài thơ sau:


Trái đất
(hành tinh)

đang mong chờ,

Vào ngày này mùa xuân tháng ba
Madonna trong đau đớn sinh ra Krivda
Và từ đây chàng Fedot can trường
Bước lên đường xa mịt mù, gian khổ
Chàng đã vượt qua bao mất mát nguy nan
Rồi bỗng trước mắt ta trong vẻ đẹp huy hoàng
Quên mình với gian lao đời quân ngũ,
Tướng quân - Fedot Filipych
Hiện ra

Trong huân chương và trong vinh quang!
Tổ quốc trao cho anh trọng trách -

Củng cố các quân đội anh em
Xa quê hương biền biệt,
Để hòa bình bền vững hơn trên hành tinh mà anh đã sống sáu mươi năm,
Nơi anh cất cao tiếng nói đầu tiên của người chỉ huy quả cảm
Fedot Filipovich, tôi chúc Anh sức khỏe cường tráng,
Để sáng tạo thành công, củng cố hòa bình và tăng cường lực lượng,
Để sống, làm việc, suy nghĩ và sáng tạo,
Để yêu và được yêu thương!

Tôi là một người không sành thơ ca, nhưng quan trọng nhất là trong những câu thơ này ông ấy đã đặt vào cả tâm hồn mình. Cám ơn A.A.Sergeev vì thơ của ông. Người đọc có thể nói: "ai người ta cần sinh nhật của anh, mà anh mô tả chi tiết như vậy". Vâng, tất nhiên người ta nói đúng, nhưng mỗi người đàn ông có một chút ích kỷ và tôi cũng vậy. Hãy để người đọc tha thứ cho tôi.

Và bây giờ phải chuẩn bị cho chuyến đi đến Campuchia. Nó đã bị trì hoãn. Chúng ta phải có lời giải đáp cho vấn đề mà Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô và TTMT QĐ Liên Xô đặt ra, đến giờ này vẫn chưa có được câu trả lời rõ ràng. Lời giải đáp chỉ có thể có được ở Campuchia. Nhưng trước tiên phải tiễn Alevtina Vasilyevna với cháu gái Alechka của tôi. Họ đang âm thầm chuẩn bị cho chuyến trở về. Đặc biệt vui mừng là Alechka. Nhất là cháu sắp được về với em gái và người thân của mình. Bao nhiêu niềm vui và hạnh phúc. Có thể hiểu được nỗi niềm của cháu. Bởi còn đi đâu tốt hơn nữa, dù tình trạng Marinka còn rất khó khăn. Chúng tôi đang còn lo lắng. Cháu nó sẽ cư xử thế nào? Slavochka sẽ tiếp nhận nó ra sao. Vì Slavochka hơi ích kỷ một chút, mặc dù nó là một cô bé rất nghiêm trang. Chúng ta sẽ thấy thôi, nhưng trái tim tôi vẫn không ngừng lo lắng.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Bộ trưởng Quốc phòng Văn Tiến Dũng đã trở về Hà Nội. Cần phải biết kết quả, nhưng yêu cầu gặp ngay thì không tiện. Chính ông lại muốn gặp tôi thông báo về kết quả hội nghị khoa học-quân sự có sự tham dự của các đồng chí Lê Duẩn và Lê Đức Thọ. Cần báo cáo BTQP CHXHCNVN và còn một loạt vấn đề phát sinh trong những năm gần đây. Cuộc gặp được dự kiến hồi 08:00 giờ ngày 17 tháng Ba năm 1983. Nó đã diễn ra đúng thời điểm dự kiến.

Chúng tôi gặp nhau, bắt tay nồng nhiệt. Ông bắt đầu cuộc trò chuyện bằng một lời xin lỗi vì việc không thể tham dự bữa tiệc sinh nhật. Tôi nói rằng nó không quan trọng mà Đồng chí đang bận rộn và không thể làm khác. Tôi nghĩ rằng tôi đã thuyết phục được ông ấy đánh giá đúng về tình hình của mình. Sau đó ông thông báo với tôi tiến trình cuộc họp. Tất cả đều tốt. Tôi rất hài lòng rằng con số 140 của chúng tôi được chấp nhận, rằng cuộc họp đã có sự tái lập quan hệ giữa học thuyết quân sự của chúng tôi và học thuyết quân sự của Việt Nam. Lao động không phải là vô ích. Rõ ràng những quan điểm của tôi đã đến được với Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và nhiều đồng chí lãnh đạo. Điều này là rất tốt, nhưng nên nhớ xu hướng quay trở lại trong các điều kiện nhất định, đặc biệt là khi những người ủng hộ quan điểm cũ nhiều hơn những người ủng hộ cái mới. Đó là toàn bộ những rắc rối và khó khăn trong vị trí công tác của tôi. Nói chung, tất cả đã ổn thỏa. Tôi đang hạnh phúc. Tôi nghĩ rằng ban lãnh đạo của chúng tôi sẽ tiếp nhận nó đúng đắn.

Sáng ngày 19 tháng 3 chúng tôi đi tiễn Alevtina Vasilyevna và cháu gái tôi. Tôi đến sân bay lúc 08:00 giờ. May mắn là cây cầu tương đối thoáng, và chúng tôi vượt qua cầu trót lọt. Chúng tôi đã đến đúng giờ. Chúng tôi quyết định chờ đợi ở lầu trên nơi có một phòng khách. Chúng tôi ngồi nói chuyện, và chẳng bao lâu đã đi ra sân đỗ. Máy bay đã nhận xong hàng hóa vào trong khoang hành lý. Hành khách đã cơ bản vào chỗ, và vì vậy chúng tôi đưa ngay Alevtina Vasilyevna và Alechka lên máy bay. Hai bà cháu đã ổn định chỗ ngồi và đã ló mặt trong ô cửa chiếu sáng của máy bay. Tôi nói chuyện với cơ trưởng, được anh ta nói cho biết chiếc IL-72 này hoàn toàn mới, máy bay vừa đưa vào hoạt động hai tháng nay - số hiệu 86 531. Tôi nói đùa với người cơ trưởng khi đề cập đến trọng tải của máy bay, rằng trọng lượng của các đồng chí Việt Nam nhỏ hơn 2 / 5 lần so với người Liên Xô, và như vậy họ không quá tải. Chúng tôi nói về hệ thống hạ cánh tại sân bay Nội Bài. Không làm sao mà hai cơ quan có thể đồng ý với nhau về việc thống nhất các phương tiện phục vụ hạ cánh vào một đầu mối, thật kỳ lạ nhưng sự thật là thế. Tuy nhiên, chúng tôi không mất hy vọng khắc phục được điều đó sớm nhất. Trung tướng P. Nedzelyuk và thiếu tướng Gerasimov làm việc về vấn đề này. Trong khi chúng tôi nói chuyện, người ta vẫn liên tục chất hàng, và cơ trưởng đã lên máy bay. Tôi chúc anh ta thượng lộ bình an, hạ cánh êm ả.

Sau khi tiễn máy bay, chúng tôi lái xe về nhà, ở đó một lúc rồi tôi lên xe đi làm việc, mặc dù hôm nay thứ bảy. Chúng tôi vẫn còn nhiều việc phải làm.

Hôm thứ ba lúc 10 giờ sáng, chúng tôi bay sang Campuchia. Trên máy bay, ngoài tôi, Sergey Makeev - phiên dịch, biên dịch viên, còn có Vladimir Reyngoldovich Pin, đại tá Aleksei Egorovitch Bondarev - trợ lý của tôi, đại tá O.V.Galvansh - một chuyên gia về Campuchia, đại tá Trần Đô của Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN.

Chúng tôi bay, đọc tài liệu và trao đổi. Suốt cả thời gian tôi suy nghĩ về cuộc gặp gỡ với tư lệnh bộ đội tại Campuchia tướng Lê Đức Anh. Tất cả mọi thứ sẽ được sắp xếp thế nào, những gì sẽ được trao đổi thẳng thắn trong cuộc trò chuyện, chúng ta sẽ làm thế nào để giải quyết thành công tất cả các vấn đề. Những câu hỏi này làm tôi lo lắng. Tôi hiểu rằng phía Việt Nam sẽ không dễ dàng trả lời các câu hỏi của tôi. Dù sao, tôi đã quyết định không cho phép sự không chân thành. Điều đó không có gì là hay ho.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Khi máy bay lăn trên sân đỗ trước cảng hàng không, tôi thấy ra đón chúng tôi có Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân cách mạng Campuchia Soi Keo, tư lệnh quân đội tại Campuchia thượng tướng Lê Đức Anh, các cấp phó của ông tướng Mai Xuân Tần, thượng tá Hoàng Hòa, trưởng cố vấn quân sự cho Quân đội Campuchia thiếu tướng V.Z.Kopytin, đại sứ Liên Xô ở Campuchia O.V. Bastorin và những người khác. Mọi người trông đều tươi cười và điều đó làm tôi hạnh phúc. Một số người có thể nói rằng họ thì lúc nào mà chẳng mỉm cười. Điều đó không đúng sự thật. Họ biết cả cách cười, cũng biết cả cách cứng rắn.

Sau một cuộc đón tiếp nồng ấm, chúng tôi thảo luận chương trình làm việc cho ngày hôm sau. Như vậy, sẽ dễ dàng hơn cho cả chúng tôi và cho họ. Cần tham khảo ý kiến với tướng Victor Zakharovich Kopytin, trao đổi, tìm hướng tiếp cận đúng để giải quyết các vấn đề, mà thật không may, có khá nhiều. Từ sân bay, chúng tôi lái xe đến biệt thự của Victor Zakharovitch Kopytin. Chúng tôi thu xếp chỗ trong biệt thự xong, sửa soạn lại bản thân mình một chút và đi ăn trưa. Sau khi ăn trưa, ngồi trong phòng khách sạn chúng tôi trao đổi ý kiến. Sau đó chúng tôi thảo luận về kế hoạch cho ngày hôm sau để thông báo cho các bạn bè của chúng ta và tìm một nơi để gặp các đồng chí Lê Đức Anh, Bùi Phùng, Soi Keo, Đại sứ Liên Xô tại CHND Campuchia Oleg Vladimirovitch Bastorin và những người khác. Buổi tối hôm đó Victor Zakharovitch Kopytin mời tôi đến nhà ăn bữa tối. Họ đã từng làm khách nhà chúng tôi, và tôi biết người bạn đời tuyệt vời của ông ấy Galina Dmitrievna. Họ chào đón tôi rất nhiệt tình. Họ mời tôi vào bàn, trên đó có bánh bao, dưa hấu, và thậm chí một cái gì đó giống như một quả dưa bở, nhưng không phải dưa bở. Dưa bở ở vùng này không có, nhưng lại có rất nhiều dưa hấu, và thậm chí khá ngon.

Nói chung, phải nói rằng vùng đất này rất giàù có các loại trái cây, rau quả, nhưng không giống như ở chúng ta – vùng đất Nga. Sự đa dạng về các loại trái cây, rau quả, như ở chúng ta thì không nơi nào có được, và xét cả về phẩm chất chúng cũng không hề thua kém phương nam cháy bỏng ánh mặt trời, mà thậm chí còn vượt cả chúng khá nhiều. Điều này có thể hiểu được chỉ sau khi bạn lưu trú ở đây và đã trải nghiệm tất cả: những chuối, đu đủ, và dứa - tất cả đều tốt và rất tốt, nhưng táo của chúng tôi, những mận, lê, anh đào, hồ đào, hàng trăm loại quả mọng hoang dã trong rừng chưa biết tên, dưa bở của chúng ta, dưa hấu, khoai tây của chúng ta, oh, khoai tây, tất cả đều ở trên ba cấp so với những đặc sản trên của phương Nam. Vâng và chính thiên nhiên nữa. Bạn trông đẹp đấy – những cây cọ, cây dừa, những loài cây lớn, những loài hoa nhiều sắc thái và màu sắc khác nhau - tất cả mọi thứ đều đẹp, nhưng không có cái dịu dàng ấy, không có tấm thảm tuyệt vời mà bạn muốn nằm xuống, cảm thấy mùi của trái đất toàn năng, nâng niu trên lớp cỏ dày thơm, ấm áp và mềm mại như chiếc đệm lông vũ, cảm thấy hương của nó, được thưởng thức sự dịu dàng và vẻ đẹp tuyệt vời của nó. Hoặc đi bộ trên tấm thảm ấy, hái những bông hoa, tìm thấy trong tấm thảm thiên nhiên trái dâu tây hoặc cây nấm trắng, ngắm nhìn con ong cần mẫn làm việc, tán tỉnh mỗi bông hoa, và hàng trăm loài côn trùng nhỏ khác, đang làm việc không mệt mỏi xung quanh bông hoa. Điều đó là duy nhất. Rõ ràng chỉ có những vùng miền Trung Nga là có mức độ phong phú về tặng vật của thiên nhiên rất cao và do đó tác động mạnh vào trí tưởng tượng của bạn. Tất nhiên, cư dân phương Nam, Trung Á, Siberia, miền Bắc, Caucasus sẽ giận mà nói rằng tôi hoàn toàn không đúng, rằng thiên nhiên ở khắp mọi nơi đều đẹp. Tôi sẽ không tranh luận với họ. Mọi người đều thích vùng đó, thiên nhiên đó, bao quanh người ta từ khi còn nhỏ. Tôi cũng thích phần phía nam Ukraine, sự rộng rãi của nó, khí hậu ấm áp, sự phong phú của trái cây v.v… Tôi thích nửa đầu mùa hè và mùa thu ở Ukraine.

Đặc biệt là thảo nguyên bao la Tháng Năm - đầu tháng Sáu, khi lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen chưa chuyển sang màu vàng, mà vẫn còn màu xanh. Và khi đó bạn cảm thấy như đang ở trong một đại dương, không phải màu xanh lam, mà toàn một màu xanh diệp lục. Có rất nhiều vẻ đẹp khác của thiên nhiên trong vùng đất này. Đây là một lần tôi trò chuyện với một người bạn. Ông sinh ra ở vùng Nijni Volga. Ông hào hứng kể với tôi về một chuyến về quê hương, nghĩa là, về ngôi nhà thân thương của mình. "Cậu biết đấy, Fedor. Thật tuyệt vời. Ban đi ra thảo nguyên, xung quanh là các bụi cây ngải đắng và ngải đắng, và nó tỏa ra mùi hương, như thể bạn cảm thấy đang ở thời thơ ấu và nó thân thương và gần gũi với bạn như người mẹ hiền". Tôi mỉm cười trong tâm khảm, để không làm anh bạn bối rối, và sau đó suy nghĩ rồi cho rằng ông ấy đúng. Bởi khái niệm về tình yêu của con người với Tổ quốc bao gồm trước hết là nơi bạn được sinh ra, bạn sống, lớn lên, được nuôi dưỡng và dạy dỗ, nơi từ đó bạn đi tiếp xa hơn vào cuộc đời của mình và có tình cảm nào mạnh mẽ hơn tình cảm gắn bó, nơi bạn chôn nhau cắt rốn, ở đó bạn có giá trị hơn cho Tổ quốc trên bình diện lớn. Nếu một con người, theo ý kiến khẳng định của tôi, không yêu nơi anh ta sinh ra, không quý trọng nó, nó không hướng về quê hương thì anh ta là một người khiếm khuyết. Người đó chỉ đơn giản là không bao giờ có thể trở thành một người yêu nước lớn, hoặc nói chung là một người yêu nước của Tổ quốc mình. Tình yêu dành cho Tổ quốc bắt đầu từ ngôi nhà của bạn, với cây anh đào, đang mọc lên từ dưới mái nhà, từ con suối chạy giữa các cây nho ở rìa khu vườn của bạn, bằng tình yêu trẻ thơ với các bạn bè của mình, với ngôi trường của mình, với thầy cô giáo của mình, bạn đồng học, v.v... Đúng! Chính từ đây hình thành một tình cảm lớn lao của Tổ quốc, tình yêu tuyệt vời với Đất Nước. Nhưng tôi đã lạc đề quá xa khỏi các sự kiện của những ngày này?
.........