Đất nước

[hoacuc]

Phong vẫn chưa biết mình đã bị thương. Anh chỉ cảm thấy hai chân bại dần. Anh thử sờ tay vào chân, giật mình nhận thấy nó nhớp nháp một thứ nước âm ấm. Lúc bấy giờ anh mới biết đau và máu từ những vết thương đang ào ạt tuôn ra. Người anh bắt đẩu rét. Một thứ rét kinh khủng anh chưa từng biết bao giờ. Rét từ trong ruột rét ra. Anh hiểu rằng nằm lại đây thêm một lát nữa thì mình sẽ kiệt lực và chỉ còn chờ địch đến bắt sống.

Phong quyết định bò sang bên kia đường. Và cũng chỉ còn có cách này. Đó là con đường thoát duy nhất của anh, con đường quay về với đồng đội.

Phong cố lết mình bò đi. Đôi chân không còn tuân theo ý muốn của anh. Chúng tê bại hẳn rồi.Giống như một con sâu đo, anh tiến về phía trước bằng hai cẳng tay và hai đầu gối. Cái rét làm cho hai hàm răng anh đánh vào nhau cầm cập. Không biết Lâm và Tú ở đâu lúc này? Đã có quy ước sau trận đánh họ sẽ gặp lại nhau ở đầu phố Hàng Chỉ. Họ đã ở đó chưa? Nếu anh bò thoát về tới đó mà không gặp họ, thì anh vẫn phải nằm lại. Anh nghĩ đến Tuyết Mai. Anh hy vọng cô gái sẽ đi tìm anh nếu không thấy anh trở về.
Con đường sao mà rộng kinh khủng! Anh đã nhìn thấy đầu phố Hàng Chỉ có một cái xe bán kem. Chiếc xe nằm quay mặt ra đường, giáp với bức tường ngôi nhà đầu tiên. Tới được chiếc xe đó, anh sẽ bám được sự sống. Chiếc xe có thể giúp anh chắn những viên đạn từ trên gác bắn theo. Trước mắt anh, trong tâm trí anh, chỉ còn có chiếc xe. Đó là ranh giới giữa cái sống và cái chết. Từ đây tới chiếc xe là con đường chết. Bên kia chiếc xe là con đường sống. Con đường chết vẫn dài dằng dặc. Máu lửa chan hòa trên mặt đường. Anh còn đủ sức để bám lấy cuộc sống không?... Khẩu súng trong tay anh như một khối thép nặng ngàn cân. Anh không nghĩ đến chuyện bỏ nó. Nó đã gắn bó với anh trong suốt cuộc chiến đấu. Lúc này nó đã trở thành một bộ phận không thể tách rời trong cơ thể của anh. Anh không biết là nó đã ngốn đi một phần quan trọng sức lực trong người. Vì nó anh có thể nằm lại đây mãi mãi.

Phong đã bò tới vỉa hè bên kia đường. Anh chỉ còn cách chiếc xe kem chừng ba, bốn bước chân. Nhưng cái bờ hè cao hơn một gang tay đã trở thành một bức tường thành cao vời vợi mà anh khó lòng vượt qua. Quáng đường từ đây tới chiếc xe kem, tới cuộc sống, vẫn còn xa lắc. Cơn rét trong người đã lên tới mức không còn chịu được. Toàn thân đau đớn như có hàng trăm mũ dao đang chích vào da thịt. Hay là nằm ở đây thôi?... Con đường trở về với cuộc sống khắc nghiệt quá. Nếu anh từ bỏ nó, tất cả sẽ trở nên thư thái nhẹ nhàng. Hay là nằm lại đây thôi?... Có thể vẫn còn đau đớn, nhưng không còn phải cố gắng. Và sau đó, đúng là sự thư thái, nhẹ nhàng. Nằm lại đây thôi...

Một loạt súng nổ xé màng tai. Đất cày lên bên người anh. Những ánh sao bay lên từ mặt đất? Cái chết tìm đến với anh rồi! Anh bỗng cảm thấy những người đồng đội đang ở ngay đằng sau chiếc xe kem. Anh phải gọi họ tới để lôi mình về với cuộc sống. Anh gào lên:

- Tú ơi...! Lâm ơi...!

Không có tiếng trả lời.

Anh tiếp tục gào lên:

- Lâm ơi...! Tú ơi...!

Vẫn không ai đáp lại. Anh không biết rằng cổ họng anh không còn phát được thành tiếng. Và nếu nó tuân theo ý muốn của anh thì một loạt đạn thứ hai đã kết liễu đời anh.

Một tiếng nổ phát ra từ ngôi nhà trước mặt. Các đồng chí tới cứu mình đây rồi! Tiếp theo, một loạt tiểu liên thứ hai từ phía sau anh bắn tới. Những viên đạn lửa bay trên đầu anh và tuôn vào ô cửa ngôi nhà vừa phát ra tiếng súng.

Một nguồn sinh lực không biết từ đâu trào lên trong người. Phong cố gắng đứng dậy. Đôi chân khó điều khiển quá. Anh chống vội cây súng xuống mặt hè. Nó đã giúp anh đứng vững. Anh loạng choạng bước đi. Anh cố lao người về sau chiếc xe kem. Nhưng mới chỉ tới gần chiếc xe, người anh đã ngã chúi về phía trước. Anh biết rằng nếu mình nằm lại đây thì những viên đạn từ trên gác sẽ lập tức tìm đến. Chắc chắn đó là cái chết. Anh không thể gặp may lần thứ hai. Vừa lúc đó, hai cánh tay rắn chắc đón lấy người anh và kéo vội anh vào nhà.

Một loạt đạn cắm vào chiếc xe kem.

Anh nhận ra chiếc mũ phớt của Lâm Khàn.

Một bóng người bé nhỏ khác chạy tới.

- Thoát rồi!

Anh nghe rõ tiếng Tú.

Tiếng súng vẫn tiếp tục nổ ran. Đạn cắm phầm phập phía ngoài tường và  làm vỡ những viên gạch trên mái ngói.

Tú và Lâm dìu anh, đỡ anh chui qua những lỗ đục tường.

Họ tới một căn phòng có ánh sáng. Mai đang ngồi với túi cứu thương và cặp mắt lo lắng trước một ngọn đèn dầu.

Mai hốt hoảng đứng dậy:

- Trời ơi, anh Phong! Khổ quá, em chờ anh mãi.

Ba người đỡ anh nằm xuống bên ngọn đèn dầu.

Phong không còn biết gì nữa.

[hoacuc]

Phần 7

Ông bác sĩ đứng tuổi sau khi xem xét những vết thương của người chiến sĩ trẻ ghi vào tờ phiếu khám bệnh: "Quarante plaies multiples" . ông vẫn còn thói quen dùng tiếng Pháp. ông là bác sĩ chuyên khoa ngoại ở bệnh viện Phủ Doãn . Những ngày tình hình căng thẳng, ủy ban kháng chiến Liên khu I mời ông tới, trao cho ông mấy ngôi nhà ở giữa phố Hàng Buồm, bảo ông hãy gấp rút tổ chức thành một bệnh viện điều trị cho thương binh đề phòng chiến tranh nổ ra. Công việc chuẩn bị chưa đâu vào đâu thì những phát đại bác ở pháo đài Láng đã mở đầu cuộc kháng chiến tại Hà Nội.

ông nhìn cô gái đang chăm chú nhìn những dòng chữ mình vừa ghi, nước mắt vòng quanh:

- Cô với anh bị thương này là như thế nào?

- Thưa bác sĩ, cháu là cứu thương của đại đội.

- Cô đã băng bó cho anh ấy?

- Dạ.

- Khá lắm!

Đêm qua, Mai đã dùng hết số băng bông cô mang theo.

- Thưa bác sĩ, có gì nguy hiểm không ạ? Liệu anh ấy có phải cưa chân không? Cháu thấy anh ấy yếu quá!

Cô lo nhất hai vết thương ở chân Phong. Khi băng cô thấy chóng cả mặt vì máu ra nhiều.

- Không sao. Toàn ở phần mềm. Phải lấy dần những mảnh lựu đạn ra. Cần điều trị lâu đấy! Mất hơi nhiều máu. Phải chống nhiễm trùng...

ông lẩm bẩm bằng tiếng Pháp:

- Cái gì cũng thiếu!... Chiến tranh! Người ta đã thấy thế nào là chiến tranh.

Phong đã tỉnh từ lâu. Anh nằm yên nhắm mắt theo dõi cuộc trao đổi giữa Tuyết Mai và ông bác sĩ. Như vậy bệnh tình mình cũng chưa đến nỗi nào. Nhưng trước mắt, mình đã bị loại ra khỏi cuộc chiến đấu. Anh thấy nhức buốt khắp người. có nhiều vật lạ nằm trong cơ thể anh, đang đục khóet da thịt anh. Mặt anh bừng bừng. Mình đang lên cơn sốt. Anh nhớ tới cơn rét khủng khiếp đêm qua và những viên đạn xối bên người. Chỉ cần một viên đạn trúng mình thì bây giờ mình không còn nằm đây. Đêm qua, khi tỉnh lại lần đầu, anh đã nhớ tới mẹ anh.Cólẽ mọi người khi từ giã cõi đời đều nhớ tới người đã sinh thành ra mình. Anh nhớ lại những ngày thơ ấu đứng ngóng chờ mẹ đi chợ về, mẹ bế bồng mình lên, trao cho mình một miếng bỏng cốm hay một tấm bánh đa. Những hình ảnh mà anh không hề nghĩ tới bao giờ bỗng hiện lên rõ mồn một như chỉ vừa diễn ra ngày hôm qua. Anh thương mẹ tới ứa nước mắt và hối tiếc là chưa lần nào bày tỏ cho mẹ thấy hết những tình cảm của mình. Nếu anh từ giã cõi đời này thì đó là điều ân hận nhất.

Anh cảm thấy có một hơi thở ấm nóng đang phả vào mặt mình. Phong mở mắt, bắt gặp đôi mắt lung linh của Tuyết Mai, trong xanh như bầu trời buổi sớm.

- Anh đau lắm phải không?

Giọng nói của cô gái vừa như an ủi, vừa như dỗ dành, giống như giọng nói của mẹ anh xưa kia mỗi lần anh vấp ngã.

- Dễ chịu rồi.

- Anh không việc gì đâu! Chỉ ít ngày, các vết thương sẽ lành.

Cô ấy không biết mình đã nghe hết những điều ông bác sĩ vừa nói.

- Sáng nay quân địch đã rút chạy khỏi ngôi nhà 17 rồi.

Đây mới thực là điều an ủi anh.

- Ai nói với cô như vậy? - Phong hỏi:

- Em vừa ở nhà tới. Anh Tú đã sang nhà 17. Anh ấy nói: Cánh cửa vỡ toác cả. Trong nhà có nhiều vết máu... Anh Linh bảo em đến đây xem tình hình sức khỏe anh thế nào. Anh Chương vừa ở tiểu đoàn xuống cũng giục em đi ngay. Thế nào các anh ấy cũng đến thăm anh... Bây giờ em phải về.

- Cảm ơn Mai. Đêm qua không có cậu Lâm, cậu Tú và cô thì tôi chết rồi. Nói hộ với các anh ấy vài ngày tôi sẽ về.

Họ nói với nhau điều mà đôi bên đều biết là mình nói dối. Sự nói dối có khi là cần thiết và vô tội...

Phong phải chịu cực hình mỗi lần bác sĩ dùng mũi dao nhỏ như quả ớt rạch da thịt anh để gắp ra những mảnh lựu đạn. Vào trường hợp này, người ta không dùng đến thuốc tê, vì thuốc tê rất hiếm. Mỗi lần như vậy, người anh tái nhợt, mồ hôi vã ra. Nhưng sau đó, sự nhức nhối giảm đi, chỗ mổ vẫn còn đau nhưng vết thương đã trở nên nhẹ nhõm. Anh đếm từng vết chích và biết thời gian điều trị của mình còn kéo dài. Chừng một tuần, anh đã có thể lê ra trước cửa ngắm nhìn quang cảnh đường phố.

Ngôi nhà họ nằm điều trị là của hãng buôn Nam Long. Phong biết điều đó qua tấm biển còn treo trước cửa. Gian buồng họ nằm trước đây dùng làm nơi chứa gạo.Thương binh nằm sát nhau trên một bục gỗ dài.Tuy đã được quét dọn cẩn thận nhưng vẫn còn ngửi thấy mùi ngũ cốc bốc lên từ dưới sạp gỗ, từ các bức tường ẩm lạnh.

[hoacuc]

Phong đã có đủ thì giờ để quan sát những người nằm cùng phòng với anh. Một bức tranh về cuộc chiến đấu ở Hà Nội. Nằm bên phải Phong là Thiềm, trước đây là "giô-kề" . Anh ta bị thương ở đầu. Thiềm vẫn mặc chiếc quần ống chẽn bó sát lấu đùi, và giữ cạnh gối chiếc mũ với hình quả dưa có lưỡi trai. Đặc biệt hơn, anh luôn luôn đặt bên người một thanh kiếm Nhật. Thanh kiếm sáng xanh, tay cầm có chạm hoa văn và buộc một chiếc ngù đỏ. Thỉnh thoảng Thiềm lại rút kiếm ra khỏi chiếc vỏ da, lau chùi. Anh nói đã lấy được thanh kiếm này đặt giấu dưới nệm bông ở đầu giường một căn nhà tại phố Hàng Gai. Thiềm thích kể lại những trận đánh mà anh đã tam dự. Theo anh nói, bọn lính Tây rất dại, giết chúng dễ như bỡn, dễ hơn rất nhiều so với những trường hợp anh phải đối phó với tụi "yêu tạ"  trước kia. Anh kể chuyện mình luồn qua hàng rào dây thép gai, trèo ống máng, chui qua cống ngầm vào các vị trí địch như ra vào nhà mình.
Vài ngày một lần, Thiền lại nhờ Phong giữ giúp mình thanh kiếm rồi chụp chiếc mũ quả dưa cố che hết vết băng trên đầu, chuồn đi đâu. Anh nói phố Hàng Buồm vẫn còn những cửa hàng bán vằn thắn, bánh bao, xíu mại của Tàu mở, ăn rất ngon, cà phê sữa và thuốc lá Phi-lip đắt hơn năn lần hồi đầu. Có lần Thiềm đi về, giúi vào tay anh một chiếc bánh ngọt nhân mỡ và lòng đỏ trứng gà, to bằng quả quýt.

Bên trái Phong là Gia, một học sinh cũ của trường Đỗ Hữu Vị . Cậu này bị gáy chân, bó bột,phải nằm bất động. Cậuta kể tên rất nhiều cô gái mà cậu ta cho là hoa khôi của các phố. Phong hỏi lại cậu ta có biết hoa khôi của trường Đồng Khánh, của xóm Hạ Hồi thì cậu ta không biết. Điều đó làm Phong hơi buồn. Gia có một cái túi nhỏ đặt đầu chỗ nằm. Anh hay rút từ trong đó ra những tấm ảnh, nằm ngắm nghía, hoặc một cuốn sổ tay mà anh lật hết trang này qua trang khác, đọc rất lâu.

Một lần Phong hỏi:

- ảnh vợ hay người yêu?

-Không phải vợ cũng không phải người yêu.

-Vậy là ảnh ai?

- ảnh người đẹp...

Phong nhìn Gia tỏ vẻ không hiểu. Gia mỉm cười rồi nói:

- Cậu không biết là cô gái đẹp nào cũng hay viết nhật ký à?... Đã là người đẹp thì rất nhiều chàng trai chạy theo, tự nhiên có rất nhiều tâm sự. Tâm sự không tuôn được ra với ai thì phải đưa vào trang giấy. Mình mò vào nhà mấy người đẹp ở Hàng Bông, Hàng Gai, lục lọi một lúc, quả nhiên vớ được những của này, ảnh thì tất nhiên rồi, có cô gái đẹp nào lại không chụp nhiều ảnh, nhưng quan trọng là vớ được mấy quyển nhật ký. Đọc rồi mới biết mình lầm nhiều... Có cô mình cứ tưởng đường tình nhiều chuyện éo le, phong ba, nhưng xem nhật ký thì thấy toàn chuyện cãi nhau với bạn, giận em, lo bệnh tật... Có cô nhìn ngoài tưởng là ngây thơ, trong trắng chưa biết gì, nhưng khi đọc lại thấy rất nhiều chuyện, tình cảm rất rắc rối... Cậu có thích đọc chơi không?... Nhưng phải biết người thực rồi thì đọc mới thú...
Phong không ngờ giữa lúc tiếng súng nổ khắp nơi, lại có những người bỏ nhiều thì giờ để làm công việc này. Phong giở mấy tập nhật ký, xem có cuốn nào của Kiều Oanh hoặc của Dung, nhưng anh không thấy. Đúng như lời Gia nói, vì không quen biết những cô gái này, nên khi đọc những dòng tâm sự họ viết ra, thường là khó hiểu vì những chấm lửng... anh không cảm thấy thích thú lắm, tuy đó cũng là một việc làm để giết bớt thì giờ nhàn rỗi.

Một anh chàng nằm ở giáp tường phía trong, râu ria xồm xoàm, bị thương nặng ở bụng, hay rên rỉ nhưng cũng hay ngâm thơ. Phong rất thích cái giọng trầm, ấm áp của anh. Những câu thơ hình như ở một vở kịch thơ nào đó, được anh ngâm đi ngâm lại nhiều lần, làm cho Phong cũng thuộc:

Ngồi trơ sông Vị bạc đầu
Sông say thời loạn người câu được gì!
Ai về ta mách Bá Di
Phương nam còn ế rau vi ngút ngàn...

Việc lớn không thành lỗi thất phu
Nay lần mai lữa trắng xuân thu
Tin đi cách trở, tin về chậm
Khô héo buồng gan, ngọt bác lu...

Phong đoán tác giả những câu thơ này là Vũ Hoàng Chương, người đã làm rất nhiều thơ trong những năm gần đây. Phong cũng thuộc một số bài trong tập thơ Say của nhà thơ họ Vũ.

[hoacuc]

Trong phòng này cũng có nhiều người quê quán không ở Hà Nội. Họ sinh trưởng ở tỉnh nhỏ hay những vùng nông thôn mà Phong chưa lần nào đặt chân tới. Có anh là Vệ quốc quân. Có anh là công an. Có anh đã chiến đấu ở Buôn Mê Thuột ra. Có ông mở hiệu chụp ảnh.Có chú bé sống bằng nghề đánh giày. Phong chưa có dịp chuyện trò với họ nhiều. nhưng anh biết số khá đông coi chuyện đánh Tây chẳng khó khăn gì. Họ cho là Tây sắp thua ở Hà Nội, vì chúng đã thua ở nhiều nơi, và chiến tranh sắp kết thúc. Họ nhìn những thanh niên Thủ đô hoạt bát, vui vẻ và có học như Phong bằng cặp mắt thán phục.

Phong tới bệnh viện được ít lâu thì Thiềm bỏ đi. Anh không quên chiếc mũ "giô kề" và thanh kiếm Nhật. Vết thương trên đầu anh chưa lành. Bác sĩ không bằng lòng cho anh ra viện. Người ta bảo anh bỏ trốn để trở về đơn vị.

Tuyết Mai, Nha và Linh thỉnh thoảng lại vội vã đến thăm anh. Đại đội của họ vẫn giữ vững phố Hàng Thiếc. Đơn vị lại vừa lập thêm một chiến công mới. Tổ súng trường do Linh chỉ huy bắn rơi một Xpít-phai  khi nó lao xuống bắn phá nơi họ ở.

*****

Bữa cơm chiều có giò lụa và bánh chưng.
Những món ăn ngày tết làm cho nhiều người xúc động đến nghẹn ngào. Họ biết những thứ này có thể phải trả giá bằng máu trên đường từ hậu phương vào đây.

Từ chập tối, trời mưa nhẹ hạt. Những hạt mưa đã mang theo hơi ấm của mùa xuân.
Cô y tá mang tới một ngọn đèn dầu. Cô đi từ đầu đến cuối sạp, đưa cho mỗi thương binh một gói kẹo lạc nhỏ, Cô nói:

- Các đồng chí vừa ăn quà tết của hậu phương vừa nghe đọc báo. Báo Chiến Thắng hôm nay có tin rất hay.

Cô vặn to ngọn đèn dầu, mở tờ báo, bắt đầu đọc.

- "Cuộc chiến tranh kỳ dị ở Hà Nội", bài của phóng viên hãng thông tấn APP.
"Tôi đã thấy những người Pháp chết như thế nào dưới súng đạn Việt Nam ở hậu tuyến hà Nội hay ở những trận kỳ dị ngay giữa trung tâm thành phố, ở một góc đường hay dưới những làn đạn tiểu liên bắn theo dọc đại lộ. Trong cuộc chiến tranh kỳ dị này, người ta có thể chết một cách dễ dàng, bất kỳ nơi nào, lúc nào mà người ta không thể biết được.

"Chúng tôi, một nhóm nhà báo lần mò tới đường Hàng Lọng , một vùng đã bị càn quét. Chúng tôi gặp một đại úy, ông chỉ cho xem một lô cốt vừa làm xong. Có tin một người lính Pháp vừa bị bắn chết, ông ra lệnh cho một xe thiết giáp tới chở xác. Chiếc xe đó tiến tới gần lô cốt, không sự gì xảy ra. Mấy người lính xuống vực xác lên xe thì... một loạt tiểu liên không biết từ đâu nổ ra. Một người lính Pháp khác bị bắn nát sọ. Thành ra mang xe đi định lấy một xác về lại hóa hai. ông đại úy nói với chúng tôi bằng một giọng tức tối: "Thế là từ hôm 19 tháng Chạp đến nay trong đơn vị tôi đã chết 42 người rồi"...

"Trong đơn vị đóng ở Nhà Thờ để chống giữ mặt Hàng Bông, một trung úy chỉ huy đã tính tới 35 người chết. Quân Pháp đóng nơi nào cũng phải chiếm tầng gác thứ ba, còn nhà dưới thì để trống và phải đốt phá những nhà bên cạnh. Phải đóng như vậy là để phòng ngừa quân Việt Nam tập kích. Đêm đêm, họ len lỏi vào các phố một cách nhanh nhẹn, không có một tiếng động không một bóng người. Từ trên tầng gác cao quân Pháp ném lựu đạn xuống. Họ vẫn tiến công một cách hăng hái và bền bỉ với những tiếng hò hét rùng rợn. Đến sáng ra thì họ lại biến như mây khói. Ngày họ tìm nơi chắc chắn nhất, chĩa súng vào các vị trí địch.Tiếng súng nổ cả ban ngày, không phải chỉ ở những nơi có giới tuyến rõ rệt mà ở cả những khu mà quân Pháp đã quét sạch. Tiếng súng nổ ở bất kỳ nơi nào, ngay cả ở trung tâm thành phố. Những nơi mà tôi mới đi qua thì một giờ sau, người ta đã nhặt được những xác lính Pháp chết gục ở đấy rồi...".

[hoacuc]

Cô cứu thương đã đọc xong bài báo. Cô hỏi:

- Các đồng chí nghe thấy thế nào ạ?

- Cũng khá đấy, - Một người nói.

Những người khác nói tiếp:

- Vẫn chưa hết sự thật. Mới nói Hàng Lọng, Nhà Thờ mà chưa nói đến Hàng Hòm, Hàng Da, Hàng Gai, Hàng Thiếc... và nhiều nơi khác nữa như Bắc Bộ phủ, Tòa Thị Chính, Nhà Bưu điện...

- Nhà Moóc-li-e nữa!

- Tây "xà lù bệt", ngu thật! Sao đã thấy rõ thế mà không cút mẹ đi cho rồi!

Phong thao thức không ngủ được. Giờ này mẹ và các em anh đang làm gì? Và ở đâu?... Chiến tranh đã lan ra vùng ven Hà Nội. Gia đình anh cũng như gia đình ông bà Toàn Thịnh không chắc còn ở chỗ cũ. Làm sao mẹ và các em có thể ăn Tết vui vẻ nếu vắng anh? Có lẽ lúc này mẹ anh đang khóc... Anh cũng nhớ tới Dung. Chắc chắn cô cũng đang lo lắng cho mình. Nhưng hình ảnh của Dung chỉ chốc lát đã bị hình ảnh Kiều Oanh xóa mờ. Anh không hiểu mình có còn yêu cô như xưa nữa không. Trước kia tình yêu của anh không hề được đáp lại, nhưng sao nó trong vắt như bầu trời lúc bình minh. Bây giờ rõ ràng nó đã được đáp lại, nhưng sao nó lại có màu sắc dông bão. Anh nghĩ tới giây phút gặp lại Kiều Oanh ở ngoài kia. anh vừa mong đợi, vừa lo lắng.

Chưa tới nửa đêm, đã có tiếng súng nổ. Rồi sau đó tiếng súng nổ lan ra khắp thành phố. Những tiếng súng trường lẻ tẻ mà anh biết chắc chắn là của ta bị chìm đi trong tiếng trung liên lồng lộn và tiếng súng cối nạt nộ của địch. Anh đã quen với những cuộc chiến đấu như thế này nên không nghĩ bất lợi sẽ thuộc về phía ta. Tiếng súng kéo dài khá lâu trong đêm. Bộ đội trong Liên khu chắc đã chủ trương chào Xuân bằng một đợt chiến đấu. Mùa xuân mới bắt đầu một cách hào hùng. Nhưng anh thấy gợn lên sự đau xót khi nghĩ là có những người đồng chí của mình sẽ ngã xuống.

Sáng sớm đã có tin nhiều đội cảm tử đêm 30 Tết bơi ra giữa hồ Hoàn Kiếm, cắm cờ đỏ sao vàng lên nóc Tháp Rùa. Bộ đội ta đã tập kích vào nhiều vị trí địch trong thành phố. Riêng bộ đội ở khu anh, đã tập kích vào nhà Mai Lĩnh  ở Hàng Điếu.

Thương binh vừa ăn cơm sáng xong thì một cán bộ phụ nữ dẫn đầu một đội Tuyên truyền xung phong tới thăm. Chị cán bộ mặc chiếc áo véc tím, nét mặt quen quen. Không hiểu mình đã gặp chị ấy ở đâu, Phong tự hỏi. Rồi anh nhớ ra đó là chị Thúy Hường, anh đã gặp ở Ngõ Huyện bữa trước. Chị nói mình thay mặt cho tiểu đoàn đến thăm hỏi và chúc Tết các chiến sĩ anh dũng đã đổ máu vì Thủ đô. Chị giới thiệu một cô trong đội Tuyên truyền đọc thư của Bác Hồ gửi các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô. Các cô trong đội Tuyên truyền hôm nay đều mặc áo dài. Đã lâu lại mới nhìn thấy những tà áo dài nhiều màu sắc. Những chiếc áo tuyệt đẹp. Những bông hoa xuân rực rỡ xuất hiện giữa Hà Nội đổ nát vì bom đạn chiến tranh.

Trừ những người buộc phải nằm bất động, các thương binh đều ngồi dậy, lắng nghe từng lời của Bác. Bác gọi họ là Các chiến sĩ yêu quý. Bác gọi họ là Các em. Bác hỏi họ ăn Tết thế nào? Có vui không? Bác nói Bác và nhân viên Chính phủ vì nhớ đến họ nên không nỡ ăn Tết, và đồng bào hậu phương đã giảm chín mười phần trăm cỗ bàn, tiết kiệm để chuẩn bị kháng chiến lâu dài.

..."Các em là đội cảm tử. Các em quyết tử để cho Tổ quốc quyết sinh. Các em là đại biểu cái tinh thần tự tôn tự lập của dân tộc ta mấy nghìn năm để lại, cái tinh thần quật cường đó đã kinh qua Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám truyền lại cho các em. Nay các em gan góc tiếp tục cái tinh thần bất diệt đó, để truyền lại cho nòi giống Việt Nam muôn đời về sau...".

Những lời nói của Bác giống như tiếng nói của dân tộc từ ngàn xưa vọng về, dân tộc Việt Nam nhỏ bé bắt đầu lập nước ở lưu vực sông Hồng, bao phen mất nước vì quân ngoại xâm, đã chiến đấu giành lại nước và giờ đây đang tiếp tục một cuộc chiến đấu sống còn để bảo vệ đất nước trước họa xâm lăng mới. "Các em quyết tử để cho Tổ quốc quyết sinh"! Những giọt máu của họ đổ ra, cuộc chiến đấu của họ giữa vòng vây siết chặt của quân thù qua lời nói của Bác đã có thêm những ý nghĩa vô cùng cao cả.

Chị Thúy Hường đến bắt tay từng người chúc họ chóng lành vết thương để trở lại chiến đấu. Phong rất có cảm tình với người cán bộ phụ nữ giữa lúc súng nổ vẫn giữ được vẻ mặt bình thản và lời ăn tiếng nói dịu dàng. Anh muốn nói với chị một đôi câu để chi biết những anh tự vệ ở phố Nhà Thờ rút về Ngõ Huyện tối hôm đó, đến bữa nay vẫn có mặt. Chị mỉm cười thân mật bắt tay anh. Anh biết là chị không nhớ ra mình. Anh chỉ là một trong hàng trăm anh tự vệ mà chị đã gặp những ngày hôm đó.

Các cô tuyên truyền viên đưa tặng mỗi chiến sĩ một gói quà Tết, bên trên đặt lá thiếp hồng có in bài thơ chúc Tết Xuân Đinh Hợi của Hồ Chủ tịch.

Những tà áo màu thướt tha tung bay như những cánh bướm rời khỏi căn phòng. Họ đi để mang mùa xuân tới những nơi khác. Phong cảm thấy như thắng lợi đang đến gần.

Chiều Mồng Một, riêng phòng anh, có hai người trốn khỏi bệnh viện để trở về đơn vị.

[hoacuc]

Sau ngày Tết Nguyên đán, cuộc chiến đấu ở Liên khu I trở nên gay gắt.

Có tin quân Pháp đã chiếm được Hải Dương, nối liền Hà Nội với Hải Phòng và đưa thêm nhiều viện binh mới đến Hà Nội.

Ngày 7 và ngày 9 tháng Hai, hai lần quân Pháp mở cuộc tiến công lớn định chiếm phố Hàng Thiếc. Địch nã súng cối, tưới xăng, đốt cháy từng dãy nhà. Quân địch từ trong thành tiến ra qua Cửa Đông, chia thành hai mũi, có xe tăng mở đường, đánh vào Hàng Bút và Hàng Nón, hình thành hai gọng kìm, siết chặt phố họ ở. Đạn moóc-chi-ê, ba-dô-ca của địch làm sập dần từng ngôi nhà, sụt lở những hào giao thông chạy ngang đường. Bộ đội ta bị cắt làm đôi. Nhà cửa đổ sập ầm ầm. Khói đạn, gạch ngói và bụi đất tung bay mù mịt. Cột kèo rơi đổ ngổn ngang lấp cả đường tiến lui của bộ đội ta.

Suốt bốn ngày đêm, ta và địch đối mặt nhau qua một số đường phố nhỏ hẹp. Ta ở bên số lẻ. Địch chiếm dãy số chẵn. Địch bắn ba-dô-ca, súng phun lửa, lựu đạn hơi ngạt sang nơi ta ở. Nhưng mỗi lần chúng định vượt qua đường chiếm thêm một ngôi nhà bên này, lại bị đạn súng trường và lựu đạn của bộ đội ta quật ngã.

Người ta dìu vào bệnh viện một thương binh đầu đội mũ phớt. Phong nhận ra đó là Lâm Khàn. Lâm Khàn bị thương vì lựu đạn hơi ngạt.

Trước khi Lâm rời trận địa, đại đội vẫn giữ vững dãy nhà số lẻ. Anh đếm được bốn mươi sáu ngôi nhà bên số chẵn bị đổ sập hoặc bốc cháy. Anh dự tính quân địch phải chết gần một trăm tên.

Phong hỏi thăm biết Nhã, Tú và Tuyết Mai vẫn an toàn. chính trị viên Linh tiếp tục chỉ huy cuộc chiến đấu.
Riêng tại phố Hàng Buồm, nơi Phong đang điều trị, tình hình vẫn tương đối yên tĩnh. Địch chưa đụng tới phố này vì một số khá đông Hoa kiều tiếc của cải hơn là sợ cái chết, vẫn không chịu rời những cửa hàng, những hiệu buôn, những kho gạo, đường, thực phẩm để ra hậu phương tròng ngày ngừng bắn. Cũng vì những Hoa kiều này mà quân Pháp chưa ném bom hoặc nã pháo vào đây.

Có thêm nhiều thương binh mới, căn phòng Phong ở trở nên chật chội. Đồng chí bác sĩ chuyển Phong lên một căn buồng nhỏ trên gác.Không khí ở đây dễ chịu hơn, thoáng đãng, không có mùi gạo ẩm mốc, mùi thuốc sát trùng và mùi những vết thương. Đặc biệt, cánh cửa sổ của căn phòng giúp Phog ném tầm mắt ra xa ngôi nhà của mình, quan sát một khu vực khá rộng, lố nhố những nóc nhà cao, thấp, nhìn ra phía chân trời xa xa, nghe rõ tiễng xe cơ giới địch chạy trên đường Trần Nhật Duật và những đám khói đạn bốc lên phía bờ sông.

Đêm đêm mùi hoa dạ hương, cái mùi hoa đặc biệt của Hà Nội, bay qua cửa sổ vào phòng anh khi thầm kín, khi đằm thắm gợi nhớ đến mối tình của anh với người con gái mà anh không biết giờ này ở đâu...

Trưa hôm đó, Phong nằm ấm áp trong chiếc mền chăn, nghĩ về một bài thơ mới. Anh muốn ghi lại những cảm xúc của mình về những người chiến sĩ vô danh đã ngã xuống tại Thủ đô từ ngày nổ súng. Anh nhớ tới Bỉnh, người chiến sĩ chắc chưa tới hai mươi tuổi đời, đã nhập vào đội ngũ với một chiếc lưỡi lê. Cho đến bây giờ vẫn không ai biết anh từ đâu tới, đã làm gì. Không ai biết cha, mẹ, các người thân của anh. Không ai biết anh căm thù quân xâm lược đến mức nào. Nhưng anh không vắng mặt lần nào khi đi chiến đấu. Anh đã ngã xuống khi mang lá cờ Tổ quốc lên cắm vào vị trí địch mà ta vừa chiếm được. Con Chim Vàng có đôi cánh màu lửa đó đã bay về Trời trong một đêm đông khi trận đánh vừa kết thúc. Một cô trinh nữa đã vuốt mái tóc xanh và nhỏ lệ xuống bộ mặt lạnh giá của người chiến sĩ vô danh đêm ấy ngã xuống... Tất cả những điều đó không có gì là bịa đặt. Đó là những hình ảnh mà anh đã chứng kiến bằng mắt, những hình ảnh đã đọng lại trong anh qua cuộc chiến đấu này. Những tứ thơ tràn ngập trong đầu nhưng anh còn thấy bất lực để biến nó thành lời, tành những âm thanh hùng tráng. Lần đầu anh nghĩ đến những con người nhưthế, nghĩ đến cuộc chiến đấu, nghĩ đến đất nước trong một bài thơ...

Phong giật mình vì một tiếng nổ rất lớn. Rồi anh nghe tiếng súng rất gần.Căn buồng anh nằm rung lên. Anh gượng đau ngồi dậy và cặp mắt tự nhiên hướng về phía cửa sổ. Một đám khói vàng đông đặc vừa đùn lên phía Chợ Gạo. Anh bắt đầu nghe rõ tiếng động cơ máy bay. Chiếc cầu thang bằng gỗ rung lên. Một tiếng rú ghê người tiếptheo. Loạt nổ thứ hai đập mạnh vào màng tai anh. Một hình ảnh hiện ra trước mắt anh vừa như thực vừa như hư. Cả ngôi nhà hai tầng chỉ cách cửa sổ vài chục mét đang rùng ình rồi đổ sụp xuống như nó chỉ được dựng bằng những viên gạch xếp chồng lên nhau không có chất gì kết dính.

Nguy hiểm đang đến với anh. Loạt nổ thứ ba chắc là ngôi nhà anh ở. Cầu thang gỗ rung lên như một tàu lá trước làn sóng chấn động. Nếu không rời căn gác này, chắc chắn anh sẽ chết. Không biết bằng ách nào mà anh thấy mình đã nằm ở nền nhà tầng dưới. Không còn lấy một thương binh trên mặt sạp. Họ đã xuống cả dưới gầm. Anh cảm thấy đó là chỗ an toàn. Nhưng không còn khe hở nào để anh chui vào vì mọi khoang đều có người nằm ken chật.

Biết ẩn náu vào đâu bây giờ? Nó sắp trút xuống đầu mình, loạt nổ thứ ba!

Anh đẩy mạnh một cánh cửa buồng khác bên cạnh cầu thang. Người ta đã chốt hai cánh cửa này bằng một chiếc móc thép. Anh hất vội chiếc móc ra, và lao vào buồng. Anh nhìn xem có chỗ nào để chui vào, chợt nhận thấy có những bộ mặt của những người như vừa ở dưới mồ chui lên. Họ đang giận dữ vì cái thứ ánh sáng của trần thế bỗng dưng ập vào căn buồng. Rồi họ lại giận dữ nhìn anh. Những tiếng kêu ú ớ như không phải tiếng người vang lên. Những thân hình kỳ dị trước mặt anh bỗng khua chân múa tay. Anh giật bắn người tưởng họ sắp nhảy tới, ôm lấy mình và ngoạm vào cổ... Phong chợt nhớ ra có người nói, buồng cạnh cầu thang là nơi ở của những người bị cấm khẩu hoặc đã lên cơn vì vi trùng uốn ván. Anh vội vã quay ra, rời nơi khủng khiếp này. Anh không quên đóng cửa buồng và đặt chiếc móc thép vào cái đinh khuy như cũ. Không phải anh ngại các bác sĩ, y tá phê bình mình vì sao lại mở chiếc cửa này, mà anh sợ những con người đã trở thành điên dại ấy, xông ra đuổi theo mình.

[hoacuc]

Cái sợ nọ đã làm giảm cái sợ kia. Anh bớt hoảng hốt và nhận thấy đoạn cầu thang giáp với nền nhà, xây bằng gạch. Để tiết kiệm gạch, người ta xây theo vòm cuốn. Đây là một chõo trú còn chắc chắn hơn nhiều so với gầm sàn gỗ khi ngôi nhà bị bom phá sập. Anh ngồi vào trong đó. Khi đã yên vị trong chỗ trú ẩn rồi, anh mới cảm thấy đau ở các vết thương. Hình như những hoạt động quá mạnh của anh vừa rồi đã làm cho tất cả những vết thương chưa lành tấy lên. Đau nhất là ở hai bắp chân.

Bụi và khói bom lùa vào căn phòng như sương dày, vàng cả mắt. Hơi thở anh ngột ngạt.

Sự yên tĩnh trở lại. Khói bom tan dần. Có thể là trận oanh tạc đã chấm dứt. Một thương binh từ gầm sàn bò ra, đến ngồi bên anh. Người thương binh nhìn Phong với cặp mắt cảm phục. Có lẽ cậu ta nghĩ rằng mình phải là người bình tĩnh lám thì trong cơn nguy biến bất thần ập đến mới chọn được chỗ này, một chỗ an toàn mà không làm mất tư thế.

Họ nghe những tiếng súng nhỏi nổ ran. Tiếng nổ rất gần.Cuộc chiến đấu diễn ra chắc không cách chỗ này ngoài trăm mét.Từ phía Chợ Gạo vọng lại những tiếng kêu la. rồi họ nghe thấy một loạt tiếng kêu ghê rợn. Những tiếng "a. a. a...", a... a... a.." kéo rất dài từng hồi. Phải chăng đó là những tiếng hô xung phong của cả ta và địch hòa với những tiếng thét, tiếng kêu, tiếng khóc kể cả tiếng rên rỉ của một trận chém giết kinh người đang diễn ra.

Vẫn những tiếng "a. a. a...", "a. a. a..." kéo dài.

Hai anh thương binh nhìn nhau, mắt của họ đều bạc đi.

Ban nãy là sự hoảng hốt. Bây giờ là sự sợ hãi. Sự hoảng hốt qua nhanh. Nhưng sự sợ hãi kéo dài. Nó cho phép con người suy nghĩ, tưởng tượng. Sự tưởng tượng lúc này nhân sự sợ hãi lên. Phong thấy mình đang run một cách thật sự. Anh cố tự đấu tranh để kiềm chế sự sợ hãi. Anh tự hỏi: Chả lẽ sau nhiều tuần tham gia chiến đấu, chỉ mới nằm đây ít lâu, tính nhút nhát ở con người mình đã trở lại như xưa?...

Một, hai giờ sau đó, thương binh ùn kéo về. Họ đều ở những phố thuộc khu Đồng Xuân và khu Đông Kinh nghĩa thục . Nhiều phố nằm giáp với Hàng Buồm. Quân Pháp mở đầu đợt chiến đấu mới bằng những trận ném bom vào những nơi chúng nghi có bộ đội và cơ quan chỉ huy của trung đoàn Thủ đô. Chúng không từ cả những nơi vẫn còn ngoại kiều. Hàng trăm Hoa kiều bị chết và bị thương trong đợt oanh tạc này.

Phong đã đoán ra những tiếng kêu ghê rợn mà anh đã nghe thấy là tiếng kêu la, than khóc, gào thét của những người Hoa kiều ở những nơi bị trúng bom cũng khá gần chỗ họ ở.

Những ngày hôm sau, các trận oanh tạc bằng máy bay và đại bác nhằm vào các khu phố hôm trước lại tiếp tục. Thương binh không chui xuống gầm sạp nữa. Họ đã biết một lần ván gỗ này không thể bảo vệ cho họ được gì nhiều nếu ngôi nhà hai tầng, cũng khá chắc chắn này, bị đổ sập vì những trái bom.

[hoacuc]

Phần 8

Nửa đêm, Nhã đang ngủ say thì thức giấc vì có người lay gọi.

- Tỉnh ngủ chưa, anh Nhã?

- Cái gì vậy?

Nhã nhận ra Tú đang ngồi bên mình.

- Anh Linh bảo anh đưa cả tiểu đội lên ban chỉ huy tiểu đoàn ở Ngõ Gạch, gặp anh Chương.

Từ một tuần nay, Nhã đã được chỉ định làm tiểu đội trưởng.

- Được rồi! - Nhã vùng dậy.

- Đem theo tất cả vũ khí, trang bị. Tiểu đoàn rút hẳn tiểu đội anh lên trên ấy.

- Cậu chạy đi đánh thức anh em cho mình.

Nhã gấp tấm mền chăn bỏ vào cái xắc, rồi mặc quần áo và đi giày. Chỉ còn đeo bao đạn vào người và khoác khẩu súng lên vai là xong. Đời lính quả nhẹ nhàng. Mấy ngày nay, Nhã nhận thấy cuộc chiến đấu tại Hà Nội đang đi vào giai đoạn cuối cùng. Địch không còn thương xót gì những đường phố này. Nếu không diệt được những người đang còn chiến đấu ở đây, chắc chắn chúng sẽ dùng bom đạn biến tất cả thành một đống gạch vụn. Trưa hôm nay, máy bay bà già đã rải truyền đơn khuyên tự vệ hãy kéo cờ trắng ra đầu hàng. Kẻ địch coi như chúng đã nắm chắc phần thắng. Nhã quấn lá cờ đỏ vào cổ. mặc dù ban đêm, anh vẫn sờ tay sửa hai đầu khăn và nắn cái nút cho cân đối. Anh muốn trước mắt mọi ngưởi, ngay cả kẻ thù, mình vẫn phải đẹp. Đẹp ngay cả với bộ quần áo không còn lành lặn, nhuốm nhiềubun đất, kể cả máu của anh và của các bạn đồng đội. Ngay cả khi ngã xuống, anh cũng muốn mình phải ở trong một thư thế thật đàng hoàng. Vài hôm nay, trong đầu anh đang rung lên những âm thanh của một bản nhạc mới mà anh đã chọn cái tên là "Thủ đô huyết hệ". Liệu mình còn đủ thì giờ để hoàn thành bản nhạc này không...?

Tiểu đội đã tập hợp trên sân. Nhã nói:

- Chúng mình lên tiểu đoàn nhận nhiệm vụ mới.Ai xem còn để quên cái gì trong nhà thì vào lấy nốt, ta sẽ đi thẳng không quay về đây nữa.

Một hai người chạy vào nhà, rồi quay trở lại đứng vào đội ngũ. Qua những ngày chiến đấu, họ đã gắn bó với nhau như một cơ thể. Họ đều inh cảm thấy qua việc điều động tiểu đội giữa ban đêm, tình hình Liên khu đã trở nên rất quyết liệt.

- Xong cả chưa? - Nhã hỏi.

- Xong. -Cả tiểu đội đáp.

- Mình thay mặt anh em gửi lời chào anh Linh và tất cả các đồng chí trong đại đội.Chúc đại đội giữ vững trận địa phố Hàng Thiếc.

Minh Tú ấp úng vì xúc động.

- Các anh đi...

Nhã chợt nhìn thấy một bóng người bé nhỏ đứng co ro ở khung cửa ngôi nhà bên. Một cô gái quấn chiếc khăn len dài trùm kín đầu, nửa chiếc khăn buông trước ngực. Anh nhận ra đó là Tuyết Mai. Nhã giơ tay, cố lấy giọng vui vẻ:

- Chào đồng chí nữ cứu thương nhé! Anh em trong tiểu đội rất cảm ơn và rất nhớ đồng chí.

Mai vẫn lặng thinh. Cô đã từ đại đội chạy xuống đây để nhìn họ lần cuối cùng trước khi họ ra đi. Cô không trả lời Nhã vì sợ mình bật lên tiếng khóc. Đến cuộc chia tay này thì những người bạn ở phố Nhà Thờ bữa trước không còn ai.

Nhã nói:

- Đi thôi...

Anh vẫy tay chào cô gái rồi đi qua nhà để ra mặt đường. Nhiều chiến sĩ tách khỏi hàng, chạy lại bắt tay Mai. Họ nhận thấy cô gái đang khóc. Trong đầu Nhã vang lên những câu hát:

Ra đi không vương thê nhi
Miền bắc núi tuyết rét buốt
Quen vui trong muôn phân ly...

Sự cảm khái của Nhã lúc này pha trộn với sự sảng khoái. Anh cảm thấy mình đã để lại trong lòng cô gái một ấn tượng hào hùng khi ra đi.

Trời tối đen. Qua ánh sáng sao, họ vẫn nhìn thấy những đống gạch ngói đổ, những mái hiên sã xuống như chỉ chờ đợi cơn gió là bay khỏi mái nhà, những ô cửa không còn cánh cửa, đen ngòm như hố mắt người mù.

Nhiều ngôi nhà chỉ còn là những bức tường nham nhở sau những đợt ném bom mấy ngày qua.

Người chiến sĩ liên lạc đưa nhã vào một ngôi nhà nhỏ, sâu và yên tĩnh giống như một ngôi chùa. Đồ đạc trong nhà tất thảy còn nguyên vẹn. Buồng ngoài không có ai. Họ đi qua một sân nhỏ có bể non bộ, những chậu cây cảnh và giàn hoa thiên lý. Nhà trong là nơi đặt bàn thờ gia tiên, những đài nến, lư đồng bóng lộn. Nhã nhìn thấy tiểu đoàn phó Chương đang ngồi ở ghế tràng kỷ với hai người khách. Người ngồi cùng ghế vớianh, đội mũ bê rê, cặp mắt sắc sảo, bộ râu quai nón được cạo kỹ để lại một vệt xanh chạy vòng quanh cằm và hai bên má. Trước mặt họ là một chị mặc áo vét ka ki, Nhã nhận ra ngay đó là Thúy Hường.

[hoacuc]

Tiểu đoàn phó quay ra nhìn Nhã, tươi cười như mọi lần:

- Đến rồi đấy à!... Đồng chí liên lạc đưa cả tiểu đội tới gặp anh Dương ở đầu phố, nói là tiểu đoàn bổ sung cho trung đội dự bị... Còn đồng chí Nhã, ở lại đây. Vào nhà trong ngủ đi, sáng sớm ngày mai sẽ đi với mình... Từ giờ cậu là trinh sát của tiểu đoàn.

Chương quay lại nói với hai người ngồi cùng:

- Đây là một trong hai cậu mà tôi vừa nói chuyện với các đồng chí. Các cậu ấy có rất nhiều sáng kiến.
Người đội mũ bê rê liếc cặp mắt sắc sảo nhìn Nhã đứng hơi lom khom như muốn giấu bớt chiều cao của mình. Nhã cảm thấy ông không tin lời giới thiệu của Chương nên ông không nói gì. Riêng Thúy Hường sốt sắng reo lên:

- Tưởng ai! Tôi gặp các đồng chí này rồi... Có phải một đồng chí nữa đi với anh bữa trước đang nằm điều trị ở bệnh viện Hàng Buồm?

Nhã tự nhiên đập đôi giày da vào nhau, đáp:

- Chị nhớ rất đúng. Đó là đồng chí Phong.

Chương hỏi:

- Cậu ấy sắp ra viện chưa?

- Tôi nghĩ là chưa.

- Thôi... Cậu đi ngủ lấy vài tiếng. Sáng mai phải đậy rất sớm và phải làm việc suốt ngày.
Gian buồng trong kê một chiếc giường đôi, giống như chiếc giường của một cặp vợ chồng già. Giường đóng bằng gỗ tốt, theo kiểu cũ có những dẻ quạt ở hai đầu. Diềm màn và đôi gối đặt ở đầu giường đều là những thứ hàng thêu sờn cũ vì dùng đã lâu ngày.

Nhã chỉ cởi giày, để nguyên quần áo lên giường nằm. Anh không muốn đắp chiếc chăn bông vẫn gấp để bên cạnh giường, vì đoán là thứ tiểu đoàn phó lát nữa phải dùng đến.

Cuộc trao đổi giữa tiểu đoàn phó, Thúy Hường và người đội mũ bê rê từ nhà ngoài thỉnh thoảng lại bay vào.
Tiếng người đội mũ bê rê, giọng nói thanh của một người có học, nhưng hơi xẵng:

- Tôi bảo đảm với anh, nó không dại gì mà rúc nào chiến lũy, nó sẽ tiến từ đầu cầu vào qua sân bóng. Bãi rộng, không có vật cản, không có chiến hào, các anh chẳng có chỗ nào ẩn nấp mà ném lựu đạn. Nó thừa biết ta chỉ mạnh về lựu đạn. Nó sẽ từ sau chợ đánh vào.

Giọng Chương bình tĩnh, giống như anh đang cười:

- Cũng tính rồi!... Tôi đã cho chôn mìn trên sân bóng. Khẩu trung liên đặt ở phía này. Nó vào đến gần chợ thì ta sẽ chơi với nó bằng lựu đạn.Khi nó ở xa thì súng trường vẫn được việc.

- Anh bố trí ở phía sau chợ bao nhiêu người?

- Hai tiểu đội.

- Hơi ít đấy!

- Còn phải giữ các mặt Hàng Khoai, Hàng Rươi, Hàng Gạo và cả trong chợ.

- Mỗi nơi bao nhiêu?

- Một trung đội.

- Còn một trung đội nữa đâu?

- ở đây, một trung đội thiếu làm dự bị. Vì thế tôi mới phải điều một tiểu đội từ Hàng Thiếc về. Nơi nào yếu sẽ tăng viện cho nơi ấy.

- Phải động viên bộ đội đánh giáp lá cà!

- Anh em mình nhỏ quá!

- Có đánh giáp lá cà nó mới sợ... Các đồng chí ở đây vẫn thuận lợi hơn nhiều so với chúng tôi ở nhà Xô-va. Nhà Xô-va là một vị trí đột xuất, chỉ còn có cái xác nhà. Chúng tôi chẳng có bao nhiêu người, nhưng cứ bám địch thật sát, đánh rát là chúng phải bật ra... Chợ Đồng Xuân chắc chắn hơn nhiều. Chung quanh lại có nhiều nhà cửa bao bọc. Nhất định giữ được...

Họ im lặng. Rồi Thúy Hường lên tiếng:
- Tôi lo đạn thiếu... Hôm nay trung đoàn tính toán mãi mới điều thêm cho đơn vị mấy trăm viên đạn.

Tiếng của Chương:

- Tôi đã bảo anh em, khi chúng nó vào gần có thể dùng cả gạch, đá mà đánh.

Tiếng người đội mũ bê rê:

- Nó sợ nhất vẫn là bạch binh ...

Nhã đã hiểu là ngày mai đich có thể đánh vào khu vực chợ Đồng Xuân. Lực lượng của họ ở đây không có nhiều và khó khăn rất lớn là thiếu đạn được. Anh nghĩ đến những trận đánh giáp lá cà và cảm thấy rùng mình...

Thúy Hường và người đội mũ bê rê đã ra về. Chương đi vào. Anh tưởng là Nhã đã ngủ. Chương mở chiếc chăn bông đắp cho Nhã và nhẹ nhàng nằm xuống bên anh Nhã không dám cựa mình, sợ đồng chí tiểu đoàn phó biết anh đã nghe toàn bộ câu chuyện của những người chỉ huy. Và anh cũng lo đồng chí ấy cho rằng mình không ngủ được vì sợ trận đánh ngày mai.

Chỉ một lát sau, anh đã thấy chương ngáy đều đều. Giấc ngủ của một người vô tư. Những anh cũng hiểu rằng cấp trên đang có nhiều chuyện phải lo lắng, cân nhắc. Ở tiểu đội, trung đội, chưa bao giờ người ta phải thức gần suốt đêm để bàn những chuyện ngày mai có thể xảy ra.

[hoacuc]

Bầu trời chỉ còn lại một vì sao sáng chói. ánh sáng của nó rất lạnh.

Nhã và một đồng chí liên lạc theo tiểu đoàn phó đi trên những đường phố ẩm ướt, im lìm. Bước chân họ vang lên. Nghe rõ cả những viên ngói vỡ lách tách.

Chương đi rất nhanh, to ra anh thông thạo mọi đường lối, ngõ ngách. Họ ra đến đầu Hàng Mã thì nghe tiếng xe xích của địch chạy ở phía Hàng Đậu. Chương quay lại bảo họ.

- Nhanh lên! Nó dậy sớm hơn cả mình.

Chỉ lát sau, họ đã tới trước cửa chợ Đồng Xuân. Lá cờ đỏ sao vàng vẫn ngạo nghễ tung bay trên vòm cao nóc chợ ở chính cửa giữa. Kiến trúc mặt trước đồ sộ của ngôi chợ chưa bị sứt mẻ vì bom đạn.

Mấy chiến sĩ đang lúi húi xóa dấu mìn chôn trên mặt đường. Chương đi tới hỏi họ:

- Đồng chí trung đội trưởng đâu?

Một người đội mũ sắt mặc quần soóc và áo trấn thủ, ngẩng đầu lên, đáp bằng giọng người miền núi:

- Tôi đây.

Nhã reo lên:

- Đồng chí Tôn Chỉ!

Anh không ngờ lại gặp đồng chí trung đội trưởng cũ ở đây.

Chương hỏi:

- Nhã biết Tôn Chỉ ở đây à? Đồng chí ấy đã về với mình sau ngày vỡ mặt trận ở Ngõ Huyện.

Anh quay lại phía Tôn Chỉ:

- Xong cả chưa?

- Tốt rồi.

- Đưa mình vào trong chợ.

Trong ánh sáng mờ mờ của ban mai, Nhã nhìn thấy chợ rộng bát ngát, những quầy hàng chạy thành ô, những tủ đựng hàng, những sọt chứa hàng vẫn còn nguyên vẹn. Những người buôn bán rời chợ chiều ngày 19 tháng Chạp không biết rằng ngày hôm sau họ không còn có dịp trở lại.

Chương đi kiểm tra những đường hào mới đào giữa chợ, rồi bảo Tôn Chỉ:

- Có thời gian cho anh em đào sâu thêm. Các quầy hàng là chỗ ẩn nấp tốt, mà quan sát địch cũng tốt. Bảo anh em bình tĩnh khi ném lựu đạn. Lựu đạn không nổ là rất phí. Đồng chí trung đoàn phó nói: khi cần cho anh em đánh giáp lá cà. Tây rất sợ đánh giáp lá cà.

Chương nhấc một con dao bầu nằm trên mặt chiếc quầy, trước đây là nơi bán thịt.Anh liếc tay vào lưỡi dao sắc lẹm:

- Khi cần cũng được việc đây!

Anh đặt chiếc dao vào chỗ cũ, hỏi:

- Trung đội có mặt hôm nay bao nhiêu người?

- Mười chín.

Anh ngẫm nghĩ rồi nói:

- Đánh không được thì rút về những nhà chung quanh, lợi dụng mái nhà, nhà gác mà ném lựu đạn xuống. Có thể rút về Hàng Chiếu.

- Tây vào thì đánh bật ra, không rút đâu!

Chương mỉm cười:

- Đánh Tây có khó bằng đánh Nhật ở Việt Bắc không?

- Có cái dễ, có cái khó...

- Tiếp tục chuẩn bị đi. Mình nhắc lại khi cần có thể rút về Hàng Chiếu. Rút rồi tối ta lại đánh, lấy lại...

Chương đi sâu vào phía trong chợ, luồn qua những ỗ đục tường quanh co, dẫn hai người lên sân thượng một ngôi nhà một tầng. Ba chiến sĩ đã có mặt trên đó với một khẩu trung liên. Một người cao lớn, đội mũ ca lô, mặc bộ quân phục bằng vải ka ki ngoại dày dặn, dập đôi giày đinh thành một tiếng kêu giòn tan, giơ tay lên vành mũ, nói bằng một giọng nhà binh đặc sệt:

- Báo cáo đồng chí tiểu đoàn phó: toàn thể khẩu đội đã sẵn sàng.

Nhã nhận thấy người lính này hơn hẳn mình về tư thế chiến đấu. Bộ mặt của anh rám nắng, không còn ít tuổi. Anh không giống với những anh Vệ quốc quân khác. Anh sang trọng hơn họ, nghiêm chỉnh hơn họ. Anh cũng không giống những anh tự vệ thành như Nhã, cũng có những bộ quần áo quân phục không kém. Cái khác ở anh với mọi người là anh có một dáng rất "nhà binh". Và Nhã có cảm giác như đã từng gặp anh ở đâu.

Chương giơ tay chào đáp lễ, rồi hỏi:

- Liệu hôm nay súng có hóc nữa không?

- Báo cáo tiểu đoàn phó: trung liên đã được sửa từ chiều hôm qua, dầu mỡ tra đầy đủ, nếu địch đến sẽ nổ giòn.

Chương ra chỗ đặt trung liên, ghé mắt vào máy ngắm di chuyển nòng súng theo một đường vòng cụng hướng về phía bãi bóng trước mặt. Anh nhận xét:

- Vị trí bắn rất tốt.

Anh chiến sĩ áo vàng lại dập gót giày đánh rốp đứng im như pho tượng.

Chương nói tiếp:

- Ngày hôm nay khẩu đội các đồng chí cố gắng kiểm soát chặt bãi bóng này, không để cho bộ binh địch vượt qua.

Anh chiến sĩ cao lớn vẫn đứng ngay người nghe lệnh.

Chương lại vỗ vai anh và chuyển sang giọng nói vui vẻ.

- Khẩu đội các đồng chí là "niềm hy vọng của Bắc Hà" trong trận đánh hôm nay.Trung đoàn dự đoán địch sẽ từ đầu cầu, tiến qua bãi bóng này vào chiếm chợ. Nếu các đồng chí chặn được chúng ở đây thì trận đánh của nó sẽ thất bai. Chúng tôi đặt nhiều hy vọng vào các đồng chí.

Anh chiến sĩ vẫn không thay đổi tư thế. Chương giơ tay bắt tay anh và các bạn đồng đội của anh trước khi đi. Nhưng đến khi anh rời khẩu đội, người chiến sĩ cao lớn lại một lần nữa giơ tay lên vành mũ.