Lịch sử Tiểu đoàn Bộ binh 1 anh hùng - (R20 - Quảng Đà)

[fantomasft]

   Những chiến công oanh liệt của Tiểu đoàn bộ binh R20 vang lên khắp mọi miền đất nước và vượt qua các dại dương, đến với nhân dân tiến bộ thế giới, nước An – Giê –Ri dân chủ nhân dân (ở châu Phi), năm 1956 đã giành được độc lập từ tay thực dân Pháp (sau khi nhân dân Việt Nam giành được thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp tháng 7.1954) đề nghị Nhà nước ta cho phép kết nghĩa với Tiểu đoàn bộ binh R20, lấy tên là “Tiểu đoàn An – giê – ri chiến thắng”, một danh hiệu vẻ vang, một vinh dự to lớn, động viên cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn vươn lên, xốc tới giành chiến thắng lớn hơn nữa.

   Bọn Mỹ - Ngụy sau những càn quét thất bại nặng nề ở vùng B Đại Lộc, chúng rất cay cú, hung hăng huy động lực lượng, có lúc tương đương 2 trung đoàn và hàng trăm xe tăng, thiết giáp, dưới sự chi viện đắc lực của phi pháo đánh phá vùng A, B Đại Lộc, tìm diệt Tiểu đoàn bộ binh R20, xúc dân vào các khu đồn để bình định kiểm soát.

   Nắm được âm mưu, thủ đoạn của địch, vận động linh hoạt phương thức hoạt động kết hợp tập trung với phân tán, phối hợp chặt chẽ với dân quân du kích các xã sử dụng lực lượng, vũ khí trang bị hiện có, đẩy mạnh hoạt động tác chiến của chiến tranh du kích, liên tục sử dụng các phân đội nhỏ cơ động bí mật, thọc sâu vào thị trấn Ái Nghĩa, tiến công tiêu diệt các mục tiêu quan trọng bằng cách đánh bất ngờ, táo báo, tiêu hao, tiêu diệt nhiều sinh lực, làm cho chúng đối phó bị động, lúng túng. Trong đó có những trận vận động phục kích tiêu diệt quân Ngụy càn quét, đốt nhà, cướp hoa màu của dân.

   Ngoài việc dồn dân, bình định, bọn Ngụy quân, Ngụy quyền ở Ái Nghĩa huy động dân (chủ yếu gia đình bọn ác ôn) chuẩn bị dụng cụ, thuyền, bè vượt sông Vu Gia, theo sau đội hình càn quét để bẻ bắp của dân trụ bám, thủ đoạn thâm độc vừa thu lợi bất chính, vừa cắt nguồn sống chủ yếu của dân và bộ đội, du kích. Tình hình diễn ra rất nhiều lần, vì đây là vùng đất màu mỡ, chuyên canh cây mía, cây đậu và bắp. Khi đến màu thu hoạch địch tập trung lực lượng càn quét và thu hết hoa màu của dân.

   Quết tâm trừng trị hành động ngang ngược, trắng trợn của địch, cấp ủy – chỉ huy tiểu đoàn đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, xã đội các xã vùng B Đại Lộc nghiên cứu tình hình, địa hình, địa thế, xây dựng phương án chiến đấu bảo vệ hoa màu của dân, nhất là khi thu hoạch. Theo phương án, các đơn vị, địa phương tổ chức lực lượng bám sát địch, theo dõi các hoạt động của chúng, sử dụng cơ sở bí mất luồn vào bên trong các đồn bót, khu dồn chung quanh Ái Nghĩa và chi khu quận lỵ Đại Lộc để nắm kế hoạch, ý định của địch, khi nào càn quét, bẻ bắp, quân số, phương tiện phục vụ càn quét. Còn Tiểu đoàn R20 sử dụng lực lượng bố trí trận địa vận động phục kích, sẵn sàng đánh địch

   Với quyết tâm cao, kế hoạch hợp đồng chặt chẽ, công tác chuẩn bị chu đáo, nên tiểu đoàn và các xã vùng B Đại Lộc nhiều lần đánh bại thủ đoạn càn quét, cướp bóc hoa màu của dân, có lần chúng phải tháo chạy, bỏ lại bao bì, thuyền, bè khắp bến sông, bãi bắp, bảo vệ an toàn cho dân thu hoạch nhanh gọn, nhân dân rất kính phục, ca ngợi tinh thần chiến đấu vì dân của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn bộ binh R20 và du kích.

[fantomasft]

   Ngày 17.07.1966, giữa lúc cuộc kháng chiến của quân và dân cả nước bước vào giai đoạn chiến đấu quyết liệt và ngày càng giành thắng lợi to lớn, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá. Song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do” (18)

   Lời kêu gọi của Hồ Chủ Tịch là lời của Tổ quốc, là hồi kèn xung trận, thúc dục quân và dân ta thi đua quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược.

   Cuối tháng 07.1966, Mỹ - Ngụy tập trung lực lượng mở cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ hai (1966 – 1967). Hướng trọng điểm vẫn là miền Đông Nam bộ, Tây Nguyên. Tiến hành 3 cuộc hành quân quy mô lớn: Át – tơn – bơ – rơ (Att le bo ro), Xi da-phon (Ce darfall) và Giôn – xơn – xy – ty (Jun ction city) đánh vào các căn cứ địa cách mạng miền Nam. Giữa lúc đó, quân và dân ta tập trung lực lượng mở chiến dịch đường 9 – Bắc Quảng Trị, đây là đòn tiến công chiến lược bất ngờ, làm cho Mỹ - Ngụy bị động đối phó lúng túng, điều động 6000 lính thủy đánh bộ thuộc Sư đoàn 1 và Sư đoàn 3 ra mở cuộc hành quân “Seotland” để bảo vệ Khe Sanh, đồng thời điều động Lũ đoàn lính thủy đánh bộ “Rồng Xanh” Nam Triều Tiên ở Quảng Ngãi – Phú Yên ra tăng cường cho Quảng Nam – Quảng Đà. Rõ ràng Mỹ - Ngụy đã bị động chiến lược, lực lượng bị căng kéo khắp nơi.

   Trên chiến trường Quảng Đà, Mỹ - Ngụy tập trung lực lượng vận dụng các chiến thuật “Căn cứ lực lượng” cụm cứ điểm liên hoàn, “Căn cứ hỏa lực”, “Trực thăng vận, thiết xa vận”, để càn quét, tìm diệt các đơn vị lực lượng vũ trang của tỉnh, hỗ trợ cho quân Ngụy dồn dân, bình định.

   Nắm chắc diễn biến tình hình, lãnh đạo, chỉ huy các cấp trên chiến trường Quảng Đà chỉ đạo các lực lượng vũ trang ngày đêm trụ bám địa bàn, quần lộn đánh địch, giữ vững thế trận cài răng lược, giữ vững thế làm chủ để tiến công, tiêu hao tiêu diệt sinh lực, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh ngay trong hậu cứ cả phía trước và phía sau của chúng. Âm mưu, thủ đoạn tìm diệt, bình định của Mỹ - Ngụy như gà con vướng tóc.

   Cuối năm 1966, để chuẩn bị cho hoạt động tác chiến Đông – Xuân 1966 – 1967, chủ động tiến công đánh bại cuộc phản công mùa khô của Mỹ - Ngụy, Khu ủy – BTL Quân khu 5 mở Đại hội liên hoan chiến sĩ thi đua, dũng sĩ diệt Mỹ, nhằm tổng kết những kinh nghiệm chiến đấu của các lực lượng vũ trang nhân dân trong hơn 1 năm đánh Mỹ, thắng Mỹ, tuyên dương những ngọn cờ tiêu biểu, xuất sắc về: Diệt địch, diệt xe tăng, đánh phá giao thông, bắn máy bay… Quảng Nam, Quảng Đà được trao tặng ngọn cờ “Trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”.
   
______________

18. Hồ Chí Minh: Về đấu tranh vũ trang và LLVT nhân dân. Nxb QĐND – Hà Nội năm 1970, trang 71

[fantomasft]

   Đại hội ra lời kêu gọi: “Hãy dũng mãnh tiến quân vào mùa khô lần thứ hai” giành cờ “Trung dũng kiên cường, lập công xuất sắc”.

   Hưởng ứng lời kêu gọi của BTL Quân khu 5, quân và dân ta trên khắp chiến trường Quảng Đà hăng hái thi đua đánh Mỹ, diệt Ngụy, lập nhiều chiến công xuất sắc.

   Tại Gò Nổi (Điện Bàn) ngày 06.12.1966, Mỹ - Ngụy đánh hơi Tiểu đoàn bộ binh R20 đứng chân hoạt động tại đây, lập tức chúng sử dụng 1 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ từ Đà Nẵng vào càn quét nhằm tìm diệt Tiểu đoàn bộ binh R20. Nắm chắc ý định của địch, BCH Tỉnh đội phân công đồng chí Nguyễn Hoán – Tỉnh đội phó đến trực tiếp chỉ đạo đánh địch càn quét (vì lúc này một cán bộ chỉ huy tiểu đoàn, đại đội đi tập huấn chiến thuật, chiến dịch ở tỉnh).

   Quyết tâm đánh bại cuộc càn quét của địch, tiểu đoàn chủ trương sử dụng lực lượng phối hợp với các đơn vị bạn và dân quân, du kích Gò Nổi, vận dụng linh hoạt các hình thức chiến thuật, cách đánh của chiến tranh du kích và kỹ, chiến thuật đặc công để tiến công địch ở Vân Ly, Xuân Đài, Tư Phú. Ban ngày bám sát đội hình địch để phục kích, bắn bia, bắn tỉa, dùng đại liên, trung liên bắn máy bay, không cho chúng tiếp tế lương thực, suốt 10 ngày, lính Mỹ đói khát, có tên lấy cám heo của dân để ăn (do dân ta bày chúng ăn), ban đêm tập kích, hoặc luồn sâu vào khu vực trú quân lấy hàng chục khẩu súng mà chúng không hay biết. Sau 25 ngày trụ bám, quần lộn chiến đấu với tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ, Tiểu đoàn bộ binh R20 đã loại khỏi vòng chiến đấu hàng trăm tên Mỹ. Cuối cùng không tìm diệt được Tiểu đoàn bộ binh R20, lại bị tổn thất nặng, nên quân Mỹ phải rút khỏi Gò Nổi.

   Bị thất bại nặng nề, nhưng ý định tìm diệt Tiểu đoàn bộ binh R20 và cơ quan Tiền phương của BCH Tỉnh đội đứng chân ở Gò Nổi vẫn không từ bỏ, nên ngày 15.01.1967, quân Mỹ sử dụng 1 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 5 lính thủy đánh bộ từ An Hòa mở cuộc càn quét đánh phá các xã khu Tây Duy Xuyên rồi tiến sang Gò Nổi. Kiên quyết trừng trị hành động của quân Mỹ, BCH tiểu đoàn lúc này do đồng chí Võ Xuân Lâm – quyền tiểu đoàn trưởng (19) và đồng chí Lại Nam Dương (nguyên tiểu đoàn phó Tiểu đoàn bộ binh R20) phái viên của Tỉnh đội đã hội ý nghiên cứu đánh giá tình hình để xây dựng kế hoạch, chiến đấu, với ý định là sử dụng một lực lượng nhỏ phối hợp với du kích địa phương trụ bám đánh địch tiêu hao sinh lực, làm cho quân Mỹ phải ngao ngán, mệt mỏi, chủ quan. Còn đại bộ phận tiểu đoàn từ Điện Quang, Điện Hồng bí mật cơ động đến xã Xuyên Thanh, dựa vào địa hình, làng xã để lập trận địa vận động phục kích từ thôn Thanh Châu lên chợ La Tháp, tiêu diệt tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ khi chúng từ Gò Nổi qua Xuyên Thanh để về căn cứ An Hòa, đây là một phương án chiến đấu tối ưu, thể hiện sự linh hoạt trong nghệ thuật chỉ huy, chỉ đạo của lãnh đạo, chỉ huy tiểu đoàn, phù hợp với truyền thống và trình độ chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn bộ binh R20.

____________________________

19. Lúc này bộ phận cán bộ đi tập huấn chưa về.
   
   

[fantomasft]

   Xã Xuyên Thanh phía tây quận lỵ Duy Xuyên và nằm dọc 2 bên đường 104. Phía Tây Xuyên Thanh có đồn Kiểm Lâm. Phía Bắc giáp sông con nhỏ, mùa mưa ngập nước, mùa nắng thì khô cạn, thành một bãi cát rộng 500 mét tiếp giáp với xã Điện Hồng và Điện Quang (Gò Nổi). Cán bộ, nhân dân Xuyên Thanh có truyền thống cách mạng, nên đã động viên mọi lực lượng giúp đỡ cho tiểu đoàn xây dựng công sự, trận địa. Tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu còn có bộ đội địa phương Duy Xuyên và du kích địa phương.

   Căn cứ phương án chiến đấu, Đại đội 1 bố trí trận địa phía bắc đường 104, Đại đội 2 bố trí trận địa cở cầu Cây Gáo, tiếp đến là Đại đội 3, Trung đội bộ đội địa phương Duy Xuyên bố trí giữa Đại đội 2 và 3. Đại đội 3 sử dụng 1 trung đội cùng du kích bố trí trận địa chặn đánh địch từ Kiểm Lâm – An Hòa xuống chi viện. Vị trí chỉ huy và Đại đội 4 hỏa lực bố trí trận địa ở thôn Tân Phong.

   Đúng như dự kiến của tiểu đoàn, những ngày càn quét, tìm diệt đơn vị ở Gò Nổi, ngày 26.01.1967, tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ từ sân vân động Bảo An (Điện Quang) rút sang Xuyên Thanh để về căn cứ An Hòa.

   Sau giờ, quân Mỹ xuất phát từ Gò Nổi tiến sang Xuyên Thanh, đội hình tiến theo hàng dọc, nhằm hướng trận địa Đại đội 1 và Đại đội 2. Gần đến trận địa, chó bẹc – giê đánh hơi người chồm lên sủa inh ỏi, bọn chỉ huy ra lệnh binh lính sẵn sàng chiến đấu. Khi còn cách trận địa Đại đội 1 khoảng 5 – 6 m, đại đội trưởng Đại đội 1 Nguyễn Văn Trí ra lệnh: Bắn! Khẩu đại liên của đồng chí Hùng rung lên, loạt đạn đầu diệt tốp Mỹ và mấy con chó đi đầu, tiếp sau các loạt súng của Đại đội 1 tập trung bắn vào đội hình địch, diệt thêm một số tên. Quân Mỹ biết ta chặn đầu, nên chưa dám xông tới, mà lùi lại dùng các loại hỏa lực đại liên M60, M72, cối 60, 81 ly bắn dồn dập vào trận địa, rồi tổ chức từng mũi nhỏ bò vào kéo xác, nhưng tên nào tiến lên thì bị diệt tên đó. Không lấy được xác đồng bọn, quân Mỹ rút ra bãi dâu tìm hướng đột phá trận địa và gọi phi pháo chi viện, các trận địa pháo Vĩnh Điện, Bồ Bồ, Hòn Non Trượt, An Hòa bắn phá các thôn xóm của xã Xuyên Thanh. Trên không máy bay L19, OV10, F105 và hàng chục máy bay trực thăng quần lượn ném bom, rốc két, đại liên khắp trận địa. Sau đợt đánh phá bằng hỏa lực, quân Mỹ tổ chức xung phong nhiều lần, nhưng đều bị đánh bật ra, nhiều tên chết nằm sát công sự của ta, bọn chúng không sao xông vào kéo ra được. Không chọc thủng trận địa của Đại đội 1 và 2, quân Mỹ lại sử dụng hỏa lực đánh phá ác liệt vào trận địa ta.

   Diễn biến trận đánh kéo dài đến 11 giờ, quân Mỹ tập trung các loại hỏa lực bắn thẳng bắn quyết liệt chi viện cho lính Mỹ đột phá vào hướng Khe Lợi và cầu Cây Gáo. Một trung đội Mỹ khác phải bò dưới làn đạn đại liện rồi bất ngờ đánh chiến một đoạn giao thông hào của trung đội bộ đội địa phương Duy Xuyên, sau đó chia làm 2 mũi đánh lên trận địa Đại đội 3. Để bảo vệ cho đội phẩu đang đứng sau đội hình Đại đội 3. Đại đội trưởng Thái lệnh cho tổ trung liên cơ động đánh vào sau lưng địch, cùng lúc, Quyền tiểu đoàn trưởng ra lệnh cho Đại đội 4 sử dụng ĐKZ và cối bắn mạnh vào đội hình địch. Đại đội 1 sử dụng 1 trung đội (Trung đội 2) do đại đội trưởng chỉ huy vọt ra khỏi công sự, vận động lên chiếm các gò mả, bờ ruộng chặn đánh quân Mỹ suốt 30 phút.

[fantomasft]

   Bị Đại đội 1 đánh phía trước, Đại đội 3 đánh sau lưng, hỏa lực Đại đội 4 bắn dồn dập vào giữa đội hình, bọn lính Mỹ, kéo chạy về qua phía sau trận địa Đại đội 2, đồng chí Thương – đại đội trưởng, đồng chí Năm chính trị viên bị thương, nhưng cán bộ, chiến sĩ Đại đội 2 vẫn kiên cường chiến đấu giữ vững trận địa, đánh bật các đợt xung phong của lính Mỹ, có lúc các đồng chí xông lên đánh giáp lá cà với lính Mỹ. Bị tổn thất nặng nề, nhưng bọn chỉ huy vẫn ngoan cố tổ chức lại đội hình xung phong, từ cầu Chìm tiến lên trận địa Đại đội 1. Tổ chiến đấu (Miền, Vân, Long) bí mật theo dõi, để đội hình đi qua, rồi xuất kích tiến công vào phía sau lưng địch, diệt 4 tên, bọn còn lại bị hất qua phía Nam đường 104.

   Chiến sự diễn biến đến 17 giờ, sau hàng chục lần tổ chức lực lượng xung phong dưới sự chi viện đắc lực của phi pháo, nhưng tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ không chiếm được trận địa của Tiểu đoàn bộ binh R20, mà còn bị tổn thất nặng nề, máy bay trực thăng từ An Hòa – Đà Nẵng liên tục đến lấy xác và số bị thương đưa về căn cứ. Lúc này, quân Mỹ không còn thời gian và sức lực để tiến công, phi pháo đánh phá cũng giảm dần. Tranh thủ thời gian tạm yên, các đại đội nhanh chóng củng cố công sự, trận địa, bổ sung đạn dược, bộ phận hậu cần, nuôi quân đưa cơm nước đến tận công sự. Tại trận địa Đại đội 1, chính trị viên Nguyễn Văn Thông đến tận giao thông hào, công sự gặp gỡ các tổ chiến đấu, thông báo kết quả chiến đấu, biểu dương, động viên cán bộ, chiến sĩ nhanh chóng củng cố công sự, kiểm tra vũ khí, trang bị, sẵn sàng đánh địch nếu chúng liều lĩnh tiến công.

   Trong lúc chính trị viên đi kiểm tra trận địa, thì đại đội trưởng đang ở trận địa của Trung đội 2 (Đại đội 1) để theo dõi hành động của địch. Gặp chính trị viên, đồng chí nếu lên ý kiến kết luận về địch: Quân Mỹ chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, nhưng cũng không còn đủ sức để tiến công, mở đường rút về căn cứ và cũng không dám co cụm, trú quân ban đêm giữa bãi cát gần thôn Thanh Châu, vì sợ ta tập kích, chỉ còn biện pháp duy nhất là sử dụng trực thăng đến bốc về căn cứ An Hòa, đó là thủ đoạn tác chiến chiến thuật của quân đội Mỹ. Trên cơ sở kết luận đó, BCH Đại đội 1 chủ trương: Tập trung lực lượng và vũ khí đạn dược còn lại bí mật cơ động đến phía sau hàng tre thôn Thanh Châu, sẵn sàng đánh địch co cụm, tháo chạy bằng đường không.

   Khi mặt trời bắt đầu lặn, trận địa đã im tiếng súng, bọn chỉ huy lính Mỹ dự đoán qua một ngày bị bom pháo chúng đánh phá ác liệt như thế, thì bộ đội ta không chịu nổi và bây giờ rút đi rồi, nên chúng ra lệnh cho lính Mỹ ở các hướng rút dần ra bãi cát trống bên cạnh thôn Thanh Châu, một lúc sau lính Mỹ đứng lúc nhúc đầy bãi cát chờ máy bay trực thăng đến bốc về căn cứ.

[fantomasft]

   Thời cơ tiêu diệt địch rất thuận lợi, nhưng BCH Đại đội 1 còn lo lắng với cơ số đạn còn ít không đủ để diệt gọn bọn Mỹ, vừa lúc đó cả BCH tiểu đoàn cùng bộ phận hỏa lực của Đại đội 4 và phái viên của Tỉnh đội xuất hiện, nhưng mặc dù đã trải qua một ngày chiến đấu ác liệt, cán bộ, chiến sĩ rất phấn khởi hăng hái xung phong diệt Mỹ.

   Sự trùng khớp về  ý định chiến đấu tiêu diệt bọn Mỹ còn lại co cụm, rút chạy theo đường không thể hiện tư duy chiến thuật linh hoạt, sáng suốt của cán bộ chỉ huy Tiểu đoàn bộ binh R20. Không để cho địch rút chạy, chỉ huy tiểu đoàn ra lệnh “Bắn”, lập tức hàng trăm khẩu súng, đủ các cỡ nhả đạn tới tấp vào vị trí co cụm của địch, cối 60, 81 ly, ĐKZ, cũng trút đạn xuống đầu quân Mỹ, xé tan đội hình địch, số chết, số bị thương nằm khắp bãi cát, bị đánh bất ngờ, làm cho chúng không còn sức chống đỡ. Không để địch hồi phục, chỉ huy trận đánh ra lệnh “xung phong”, tất cả đồng loạt vượt lên khỏi chiến hào, công sự, xông tới tiêu diệt bọn Mỹ còn sống sót, một số tên thoát chết chạy ra khỏi trận địa, gọi phi pháo chi viện. Để tránh thương vong, các mũi xuất kích nhanh chóng thu vũ khí, rồi rút về trận địa, giải quyết thương binh, tử sĩ sau 1 ngày chiến đấu. Còn quân Mỹ tiếp tục sử dụng phi pháo bắn phá xung quanh trận địa, máy bay C130 đến thả đèn sáng, chi viện cho bọn trực thăng đến giải quyết hậu quả.

   Kết quả sau 1 ngày chiến đấu quyết liệt, Tiểu đoàn bộ binh R20 đã tiêu diệt 1 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ. Đây là một trong những chiến công oanh liệt nhất của quân và dân Quảng Đà nói chung, của Tiểu đoàn bộ binh R20 nói riêng. Một trận đánh tiêu biểu đạt hiệu suất chiến đấu cao nhất và có nhiều ý nghĩa sâu sắc: Một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ đi tìm diệt Tiểu đoàn bộ binh R20 của ta, nhưng lại bị tiểu đoàn tiêu diệt gần như không còn một mảnh giáp để mang về căn cứ. Đơn vị đã ghi thêm một trang sử oanh liệt vào truyền thống của Tiểu đoàn. Chiến công đó cổ vũ mạnh mẽ phong trào thi đua quyết chiến, quyết thắng của quân và dân Quảng Đà, tiếp tục chiến đấu đánh bại các cuộc hành quân tìm diệt đồng thời sử dụng lực lượng thọc sâu vào bên trong bất ngờ tiến công tiêu diệt các căn cứ của Mỹ - Ngụy.

   Sau trận Xuyên Thanh, cán bộ, nhân dân Quảng Đà nói chung, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn nói riêng đã đúc kết những trận chiến đấu quyết liệt bằng những câu ca:

                                                          “Trên trời có phản lực cơ
                                                           Dưới đất có R20 đánh càn”*

   Phát huy thắng lợi, đêm 28.07.1967, tiểu đoàn pháo mang vác 99 pháo kích hàng trăm hỏa tiễn A12 vào sân bay Đà Nẵng, phá hủy nhiều máy bay và xe cơ giới, diệt hàng trăm giặc lái và nhân viên kỹ thuật của Mỹ. Ở Hội An, đêm 05.03.1967, Tiểu đoàn bộ binh 2 tập kích đánh phá chi khu quận lỵ Hiếu Nhơn, tiếp đến tập kích nhà lao, căn cứ Tiểu đoàn 102 (Liên đoàn 10 công binh chiến đấu Ngụy).

__________________________

* Đánh càn: Đánh địch hành quân, càn quét.

[fantomasft]

   Mặc dù so sánh tương quan lực lượng, phương tiện chiến tranh giữa ta và địch, thì địch bao giờ cũng gấp hơn ta nhiều lần, nhưng về mặt chiến đấu thì ta hơn địch nhiều lần, đó là mục tiêu lý tưởng trong cuộc kháng chiến của quân và dân ta là chính nghĩa, toàn dân, toàn diện, lực lượng vũ trang nhân dân, thế trận chiến tranh nhân dân ngày càng phát triển với nhiều hình thức chiến thuật, cách đánh sáng tạo, phong phú, làm cho chiến tranh tổng lực của Mỹ mất tác dụng và sa lầy vào thế trận của ta đã chuẩn bị sẵn. Thực tế, Tiểu đoàn bộ binh R20, không chỉ có kinh nghiệm chiến đấu: vận động phục kích kết hợp với vận động tiến công, mà còn học tập vận dụng hình thức tập kích bí mật, tập kích xung hỏa lực kết hợp, do đó hiệu suất chiến đấu ngày càng cao. Lính Mỹ và chư hầu đã chán nản, giảm sút tinh thần chiến đấu. Mỹ - Ngụy buộc phải thừa nhận: “Chúng ta (Mỹ) và những người Nam Việt Nam (Ngụy) đang tiến hành một cuộc chiến tranh theo điều kiện của đối phương” (20) “Hiện nay chúng ta và Nam Việt Nam đang đánh theo những điều kiện của địch, do kẻ địch định đoạt địa điểm, thời gian và các chiến thuật trong từng trận đánh. Trong khi đó các hoạt động của chúng ta có tính chất phản ứng” (21).

   Trước sức tiến công mạnh mẽ và hiệu quả của quân và dân ta, cuối tháng 04.1967, Mỹ - Ngụy phải kết thúc sớm cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ 2, không đạt được những mục tiêu đề ra, chúng phải tăng thêm lực lượng và phương tiện chiến tranh, chuẩn bị mở cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ 3 (1967 – 1968).

   Trên chiến trường Quảng Đà lúc này chiến sự diễn ra vẫn giằng co, quyết liệt. Để đối phó với các cuộc tiến công của ta, Mỹ - Ngụy tiếp tục càn quét đánh phá vùng giải phóng, biến các làng xã thành vùng trắng đất, trắng dân, nhà cửa, cây cối bị bom đạn, chất độc hóa học thiêu trụi, mồ mả, đồng ruộng bị cày xới hàng chục lần, tạo thành vành đai trắng bao quanh các căn cứ. Kết hợp càn quét, đánh phá, Mỹ - Ngụy còn xây dựng lực lượng tác chiến hỗn hợp, hoạt động theo kiểu du kích, lực lượng mỗi đơn vị tương đương trung đội, đại đội. Chúng gọi là: “Chương trình hoạt động hỗn hợp”, hay còn gọi là Mỹ: C.A.P (22), ta gọi là “Mỹ kép, Mỹ lết”. Thủ đoạn hoạt động của bọn này rất tinh vi, xảo quyệt, kết hợp lùng sục với phục kích, tập kích, gài mìn… Bên trong chúng còn đầu tư xây dựng hệ thống chốt điểm, chướng ngại vật dày đặc, như các hàng rào kẽm gai, bãi mìn, máy phát hiện tiếng động từ xa (ra đi ô sol – cây nhiệt đới), thiết bị nhìn đêm, đèn hồng ngoại tuyến… Chiều ngang 01 – 10 m, chiều dài từ đèo Hải Vân đến các xã vùng A, B, C Điện Bàn (gọi là hàng rào điện tử Mắc-na-ma-ra). Những âm mưu, thủ đoạn của Mỹ - Ngụy trên đây gây cho ta một số khó khăn, nhưng vỏ quýt dày, có móng tay nhọn, các lực lượng vũ trang vẫn trụ bám, cơ động, thọc sâu tiến công địch cả trong và ngoài căn cứ.

   Ở Đại Lộc, trong đợt hoạt động tác chiến Hè – Thu 1967 được cán bộ, du kích địa phương giúp đỡ, Tiểu đoàn bộ binh R20 sử dụng lực lượng tập kích tiêu diệt chốt điểm cầu Chìm đánh bại âm mưu càn quét, cài cắm chốt điểm, mở rộng địa bàn kiểm soát của bọn Mỹ - Ngụy ở chi khu quận lỵ Thượng Đức nhằm ngăn chặn hành lang cơ động vận chuyển của ta ở vùng giáp ranh. Sau trận tập kích bằng kỹ, chiến thuật đặc công của Tiểu đoàn bộ binh R20, Mỹ - Ngụy phải bỏ chốt, co cụm về chi khu.
   Cũng trong Hè – Thu 1967, để chuẩn bị cho đơn vị cơ động, thọc sâu, tiến công tiêu diệt quân Mỹ ở phía Tây Đà Nẵng. Tiểu đoàn trưởng Võ Xuân Lâm chỉ huy bộ phận trinh sát đi điều tra chốt điểm Gò Bui, nằm phía đông Gò Hà (Hòa Khương). Khi đi chuẩn bị, các đồng chí phát hiện quân Mỹ rất chủ quan, sơ hở, thời cơ diệt địch rất thuận lợi, nên trung đội trinh sát báo cáo đề xuất với Tiểu đoàn trưởng cho đơn vị đánh ngay. Được chỉ huy tiểu đoàn chấp thuận, trung đội trinh sát sử dụng lực lượng chia làm 2 mũi, vận dụng kỹ, chiến thuật đặc công, bí mật tiềm nhập khắc phục vật cản, luồn sâu vào bên trong, dùng lựu đạn, thủ pháo, tiến công địch, diệt gọn 1 trung đội lính thủy đánh bộ Mỹ, thu hàng chục súng, đơn vị an toàn.

_______________

20. Dẫn từ sách: “Nhìn lại quá khứ, tấn thảm kịch và những bài học về Việt Nam” Nxb Chính trị Quốc gia – Hà Nội năm 1995.

21. Dẫn theo “Tài liệu mật của lầu Năm góc” trang 299

22. Combined Action Program.

[fantomasft]

   Sau nhiều lần sử dụng các đơn vị lính thủy đánh bộ Mỹ từ đại đội đến trung đoàn, được xe tăng, phi pháo chi viện càn quét đánh phá vùng B Đại Lộc bị Tiểu đoàn bộ binh R20 của tỉnh và lực lượng vũ trang địa phương chặn đánh gây nhiều thiệt hại nặng nề. Quân Mỹ thua đau, rút chạy, nhưng quân Ngụy hung hăng, thách thức nhảy vào đỡ đòn cho quân Mỹ. Tháng 07.1967, Mỹ - Ngụy sử dụng Trung đoàn 51, mở các trận càn quét đánh phá vùng B, đi đến đâu bọn chúng cũng đốt nhà, xúc tát dân vào khu dồn ở chung quanh Thượng Đức, Ái Nghĩa, ai không đi thì chúng đánh đập, ai phản đối, chống cự thì bị bắn chết.

   Hành động tàn bạo của Mỹ - Ngụy không chỉ gây ra sự căm phẫn của nhân dân, mà còn đụng chạm đến quan hệ tình cảm giữa cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn bộ binh R20 với cán bộ và nhân dân. Do đó sau khi nhận nhiệm vụ cấp trên giao, Đảng ủy – BCH Tiểu đoàn nghiên cứu tình hình, đề ra kế hoạch, phương án chiến đấu, phối hợp chặt chẽ với bộ đội địa phương dựa vào địa hình, địa thế làng xã chiến đấu, vận dụng linh hoạt các hình thức chiến thuật: Phòng ngự trận địa kết hợp vận động tiến công và bí mật tập kích, nhằm tiêu hao, tiêu diệt sinh lực, làm thất bại các cuộc càn quét của trung đoàn 51 Ngụy. Thực hiện quyết tâm chiến đấu của BCH tiểu đoàn, từ ngày 14 đến ngày 16.07.1967, các đại đội bám chắc địa bàn chiến đấu liên tục với các mũi càn quét của địch, đánh thiệt hại 1 tiểu đoàn, tiêu diệt 2 đại đội, bắn cháy 5 xe tăng, bắn rơi 1 máy bay trực thăng. Đêm 17.02.1967, Đại đội 2 sử dụng lực lượng bí mật tập kích vào khu vực trú quân của địch, bất ngờ nổ súng tiến công tiêu diệt 1 đại đội lính Ngụy. Bị tiến công liên tục và tổn thất nặng nề, Trung đoàn 51 Ngụy phải chấm dứt cuộc càn, rút khỏi vùng B Đại Lộc. Tranh thủ thời gian chiến sự tạm yên, cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn bắt tay vào việc giúp dân dựng lại nhà cửa, củng cố hầm, hào trú ẩn, ổn định đời sống sinh hoạt cho bà con. Cùng lúc một bộ phận cán bộ, trinh sát của tiểu đoàn tiến hành điều tra khu vực thị trấn Vĩnh Điện và Nam Phước, chuẩn bị cho đơn vị tiến công tiêu diệt các mục tiêu của Mỹ - Ngụy ở chung quanh chi khu quận lỵ Điện Bàn, Duy Xuyên, hỗ trợ cho cán bộ, du kích các địa phương diệt ác, phá kèm, vận động nhân dân nổi dậy phá khu dồn, trại tập trung. Sau nhiều ngày đêm lặn lội, vượt qua hệ thống phòng ngự của địch, các đồng chí đã nắm được tình hình quân số, trang bị, quy luật hoạt động của địch, tạo thuận lợi cho Đảng ủy – BCH Tiểu đoàn xây dựng kế hoạch chiến đấu, giao nhiệm vụ cho các đơn vị. Căn cứ nhiệm vụ trên giao, các đại đội nhanh chóng tổ chức đội hình chiến đấu. Trước đêm nổ súng tiến công, tiểu đoàn cơ động xuống đứng chân ở Gò Nổi, riêng Đại đội 2 cơ động xuống trú quân ở Điện Nam, đảm nhiệm tiến công từ hướng Đông Bắc vào thị trấn Vĩnh Điện, trên hướng Tây Nam, Đại đội 1 và 3 vượt sông Thu Bồn, rồi cơ động chiếm lĩnh trận địa xuất phát tiến công ở thôn Bồng Lai, Khúc Lũy (thuộc xã Điện Minh), tham gia trận tiến công vào thị trấn Vĩnh Điện còn có Đại đội 1 và 2 Điện Bàn, cán bộ, du kích các xã chung quanh. Trận đánh do đồng chí Võ Xuân Lâm chỉ huy.

[fantomasft]

   Đêm 28.08.1967, phối hợp với chiến trường chung, các đại đội của Tiểu đoàn bộ binh R20 và bộ đội địa phương Điện Bàn từ các hướng đồng loạt nổ súng tiến công vào thị trấn Vĩnh Điện. Sau 02 giờ 30 phút chiến đấu, các đơn vị đã làm chủ trận địa, diệt 2 đại đội địa phương quân, bắt và diệt nhiều tên ác ôn, phá hủy 1 trận địa pháo 105 ly, 1 kho đạn dược, thu 3 đại liên. Trong quá trình chiến đấu, 1 mũi tiến công (9 đồng chí) của Đại đội 2 do đồng chí Thu, đại đội phó chỉ huy chốt chặn đánh địch phản kích tại ngã tư Vĩnh Điện, sát chi khu quận lỵ, đã chiến đấu quyết liệt với hàng trăm tên địch, diệt hàng chục tên và tất cả hy sinh anh dũng.

   Sau trận tiến công vào thị trấn Vĩnh Điện, tiểu đoàn cơ động vào tập kích tiêu diệt 2 đại đội biệt kích Tây Hồ, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 100 tên, bắt sống 5 tên, thu 15 súng, 5 máy PRC25. Chiến công của Tiểu đoàn bộ binh R20 ở Vĩnh Điện – Nam Phước đã góp phần vào thắng lợi của quân và dân Quảng Đà trong chiến dịch Thu 1967. Những trận đánh này có ý nghĩa rất lớn là trong lúc Mỹ - Ngụy huy động lực lượng càn quét, tìm diệt đơn vị, nhưng với trình độ chiến đấu điêu luyện, thông thuộc địa hình, tư duy quân sự thông minh, nhạy bén, bất ngờ cơ động thọc sâu vào sào huyệt của Mỹ - Ngụy để tiến công, tiêu diệt chúng, làm cho bọn chỉ huy hoang mang, đối phó lúng túng, đi càn quét hoặc cố thủ trong căn cứ, công sự cũng bị tiêu diệt.

   Sau đợt hoạt động Hè – Thu 1967, các đơn vị, địa phương vừa tiếp tục chiến đấu giữ thế làm chủ chiến trường, vừa củng cố, phát triển lực lượng, chuẩn bị mở các chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn, giành thắng lợi to lớn hơn.

   Tỉnh Quảng Đà được xác định là một trong những chiến trường chính của Khu 5, nơi đọ sức quyết liệt giữa quân và dân ta với các lực lượng hùng hậu thuộc Bộ tư lệnh Đệ Tam Hải – Lục – Không quân Mỹ và Bộ tư lệnh Quân đoàn 1 Ngụy. Nhiều âm mưu, thủ đoạn chiến tranh, chiến thuật tác chiến, phương tiện chiến tranh được đem ra thí nghiệm trên chiến trường này. Xuất phát từ đặc điểm đó, nên từ tháng 07.1967, Khu ủy Khu 5 quyết định thành lập Đặc khu ủy Quảng Đà (thay cho Tỉnh ủy Quảng Đà) do đồng chí Hồ Nghinh làm Bí thư. Bộ tư lệnh Quân khu 5 quyết định thành lập Bộ tư lệnh Mặt trận 44 (tức mặt trận Quảng Đà) do đồng chí Võ Thứ làm Tư lệnh, đồng chí Hồ Nghinh làm chính ủy.

[fantomasft]

   Lực lượng vũ trang Mặt trận Quảng Đà bao gồm các đơn vị thuộc tỉnh đội Quảng Đà và thành đội Đà Nẵng. Để tăng cường lực lượng tác chiến trên chiến trường Quảng Đà, BTL Quân khu bổ sung 2 trung đoàn pháo binh mang vác (575 và 577), Trung đoàn bộ binh 31 (thiếu 1 tiểu đoàn). Trước đó, Bộ tư lệnh Hải quân bổ sung cho tỉnh Quảng Đà 1 phân đội (đại đội) đặc công nước, BCH Tỉnh đội và Thành đội Đà Nẵng cũng điều động lực lượng thành lập Tiểu đoàn 487 đặc công hậu cứ, Tiểu đoàn bộ binh 3 và Đại đội công binh Hải Vân. Bộ đội địa phương, dân quân du kích các huyện, thị, thành cũng phát triển cả số lượng và chất lượng. Thế trận chiến tranh nhân dân địa phương được củng cố vững chắc, liên hoàn.

   Tiểu đoàn bộ binh R20 là đơn vị chủ công của Mặt trận, cán bộ, chiến sĩ hầu hết là con em của nhân dân trong tỉnh, quen thuộc địa hình, có trình độ kỹ, chiến thuật, từ khi thành lập đến lúc này luôn cơ động, thọc sâu đánh hiểm, đánh bất ngờ, lập được nhiều chiến công oanh liệt, do đó Đảng ủy – BTL Mặt trận luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tin tưởng giao nhiệm vụ nặng nề, nhưng là vinh dự to lớn. Sau chiến dịch Thu 1967, ngày 27.10.1967, tiểu đoàn rút về đứng chân ở Gò Nổi xã Điện Chính, Điện Phong để củng cố, huấn luyện, chuẩn bị ra quân tham gia chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968.

   Đến nơi vừa ổn định nơi ăn ở, triển khai đội hình sẵn sàng chiến đấu, thì bất ngờ quân Mỹ sử dụng trực thăng đổ bộ 1 đại đội lính thủy đánh bộ xuống khu vực Huyện đoàn Điện Bàn đang tổ chức Đại hội. Có thể do bọn gián điệp chỉ điểm, nên địch không tiến hành bắn phá, chuẩn bị bãi đổ bộ, mà bí mật cơ động đến đổ quân. Trước tình huống bất ngờ, BCH tiểu đoàn ra lệnh cho Đại đội 4 hỏa lực dùng cối 82 ly bắn dồn dập vào khu vực máy bay Mỹ đổ bộ, làm cháy và bị hư hỏng 8 chiếc, diệt hàng chục tên Mỹ, buộc chúng vội vã bốc quân, tháo chạy, bảo vệ an toàn hơn 300 đại biểu dự Đại hội Huyện đoàn Điện Bàn.

   Ban chỉ huy tiểu đoàn lúc này:

   - Đồng chí Lại Nam Dương – Tiểu đoàn trưởng (thay cho đồng chí Võ Xuân Lâm về làm trung đoàn phó Trung đoàn 31).

   - Đồng chí Hoàng Thanh Tùng – Chính trị viên tiểu đoàn kiêm Bí thư đảng ủy.

   - Đồng chí Nguyễn Văn Đán – Tiểu đoàn phó.

   - Đồng chí Nguyễn Văn Trí – Tham mưu trưởng.

   Quân số tiểu đoàn 400 cán bộ, chiến sĩ. Trong đó có 120 đảng viên, 280 đoàn viên.

   Biên chế 4 đại đội. Trang bị lúc này tương đối đầy đủ và hiện địa như AK47, súng chống tăng B40, B41, đại liên 12,8 ly, súng cối 82 ly… của các nước xã hội chủ nghĩa, được đưa từ hậu phương miền Bắc vào chi viện. Tiểu đoàn được trang bị 2 cối 82 ly, 8 đại liên, 2 ĐKZ 57 ly, 12 B40, B41.