Hà Nội Tháng chạp 1972

[Giangtvx]

*

*       *

        Sau gần hai tháng, kể từ ngày 23 tháng 10 năm 1972, chiến sự lùi xa vào khu Bốn, đêm 18, sở chỉ huy quân chủng trở lại không khí chiến đấu sôi động của mấy tháng trước. Hơn thế, đêm nay còn có những dự cảm khác thường, có nhiều dấu hiệu một trận đánh lớn sắp xảy ra. Mấy hôm nay, từ sở chỉ huy này, đã gửi đi các chỉ thị, mệnh lệnh của Thường vụ đảng ủy và Bộ lệnh tư quân chủng nhằm chuẩn bị cho trận đánh lớn này.

        Sau buổi giao ban chiều, tư lệnh Lê Văn Tri ở luôn trong sở chỉ huy. Nhưng đêm nay dồng chí lại quyết định để phó tư lệnh Nguyễn Quang Bích thay mình chỉ huy bộ đội. Thấy có nhiều dấu hiệu địch sắp đánh lớn tư lệnh muốn "lùi ra" ra một khoảng cách để không bị rối bận vì những việc cụ thể nhằrn tập trung theo dõi chặt chẽ tình hình trên không. Lúc cần thiết nhất có đủ tỉnh táo để ra những quyết định đúng đắn, kịp thời.

        Nếp chỉ huy này đã có từ lâu. Tư lệnh Phùng Thế Tài là người đầu tiên thực hiện cách chỉ huy đó. Có lẽ vì thế mà trong hầm chỉ huy từ lâu đã đặt một bộ xa-lông bọc vải giả da màu lam rất lịch sự. Trong nhiều trận đánh trước đây, tư lệnh quân chủng vẫn ngồi trên ghề xa-lông để nhìn một cách tĩnh táo, khách quan vào bộ máy chỉ huy của mình.

        Từ lúc báo động theo dõi địch đánh phá vòng ngoài Hả Nội đến lúc có tiếng báo cáo của trực ban trưởng: "Nhiễu tăng nhanh"... "Cường độ 3"... trong đầu tư lệnh đặt ra hàng loạt câu hỏi : Địch đánh vòng ngoải nhưng tại sao lại phải gây nhiễu nặng? Xưa nay hễ đã tập trung gây nhiễu nặng dứt khoát chúng mò vào đánh Hà Nội. Còn hôm nay?

        Tiếng báo cáo lại vang lên : "F.111 vào đảnh sân bay Nội Bài - Nó đánh căn cứ, chế áp Mích đấy!".

        Phó tư lệnh nhắc. Đồng thời ra lệnh cho Mích cất cảnh. "Hơi sớm" tư lệnh thầm bỉnh luận. Nhưng ngay lúc đó, các đèn tín hiệu bật sáng. Một số đơn vị cao xạ và tên lửa đã bắn. Có nhiều tiếng bom.

        Tỉnh hình trên không mỗi lúc một khẩn trương phức tạp. Thế là đã rõ. Hướng tiến công của địch là Hà Nội. Đề phòng cùng một lúc chúng có thể đánh Hải Phòng.

        Lực lượng bay đêm của ta rất mỏng. Mích cất lên hai chiếc ở hai sân bay khác nhau. Địch đánh đêm, tên lửa là lực lượng nòng cốt. Trinh sát báo cáo: "Địch phóng Sơ-rai!". Phó tư lệnh hởi ngay : "Hướng phỏng, sơ-rai phóng vào đâu ?". Thế là đã rõ: địch triệt sân bay, ra-đa tên lửa để làm gì ? Dứt khoát phải cỏ một đội hỉnh lớn đang tiến vào Hả Nội. Phải chăng địch đang tiến hành cuộc tiến công lớn bằng B.52 vào Thủ đô Hà Nội ? Ngay lúc đó ở sở chỉ huy quân chủng đã diễn ra một cuộc trao đổi, hội ý nhanh gọn giữa các đồng chí trong Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng. Rồi ngay sau đó những nhận định, chỉ thị mới nhất được truyền xuống các đơn vị.

        Bỗng có tiếng báo cáo :

        "B.52!... Nhiễu B.52!... 291 bắt được B.52!... ". Sở chỉ huy bỗng ồn ào. Đã đến lúc sự ồn ào như một căn bệnh mãn tính lại tái phát. Trên bảng tiêu đồ lớn nằm giữa sở chỉ huy xuất hiện một đường chì xanh, nét đậm. Đó là đường bay của tốp B.52 do C.45 trung đoàn 291 bắt được. Thông tin "B..52 vào Hà Nội" đã "đi" qua các sở chỉ huy của đại đội 45, trung đoàn 291, binh chủng ra-đa và bây giờ nó biểu hiện giữa sở chỉ huy quân chủng bằng một nét chì xanh, một "mũi" đi dài hơn và thẳng hơn đường bay của "ép" một tý.

        Trong khi mọi người đàng bị cuốn hút trong một vài tích tẳc vào đường bay B.52 đang "bay vào" tư lệnh có sang sở chỉ huy ra-đa một thoáng. Sau cái thoáng đó, là mệnh lệnh: "Báo động B.52" Phó tư lệnh cũng đang ra cái lệnh đại ý: Tập trung tiêu diệt tốp B.52. Nhìn sang chính ủy Hoàng Phương, phó chính ủy Nguyễn Xuân Mậu, tư lệnh hiểu rằng tất cả mọi người đã sẵn sàng chuẩn bị đánh một trận "sống mái" với B.52.

        Sự lựa chọn, xác định quyết tâm, trong khoảnh khắc ấy cực kỳ quan trọng. Đây là lần đầu B.52 vào đánh Hà Nội. Trước đó đã xảy ra chuyện hoang báo. Những hoạt động trí tuệ lúc nảy rất căng thẳng, vật lộn trong suy nghĩ của nhiều ngườỉ, nhiều cấp cùng một lúc. Chính vì thế những hoạt động trí tuệ trong chỉ huy rất khó nhận ra và rất khó diễn đạt.

        Từ lúc đại dội ra-đa 45 bắt được B.52. đến lúc nó được đánh dấu trên bảng tiêu đồ, mất 3 giây. Mất 3 giây nữa sở chỉ huy trung đoàn đảnh dấu được đường bay đó. Trung đoàn thừa nhận, rồi báo cáo lên binh chủng. Từ bính chủng lại quả sự sàng lọc của trí tuệ và kinh nghiệm một lần nữa. Sở chỉ huy quân chủng nhận đuợc một thông tin khá hoàn chỉnh, ít nhiều đã được hiệu chỉnh, làm cho nó nổi bật lên : "B.52 vào Hà Nội". Sở chi huy quân chủng lại xem xét (nhanh thôi) và kết luận : Cái đường chì xanh, nét đậm, đang vươn dài vào hướng Hà Nội kia, đúng là đối tượng tác chiến chủ yểu. Và kịp thời hạ quyết tâm cho các đơn vị kiên quyết tiêu diệt chúng.

        Nói thì dài, tư duy chỉ là chốc lát. Khỉ đường chì đánh dấu kia được xác định là B.52 và phải thắng kẻ thù này bằng bất cứ giá nào... thì trước đó sở chỉ huy quân chủng đã hoàn thành phần lớn công việc của nó bao gồm công tác tham mưu, công tác kỹ thuật, công tác Đảng, công tác chính trị, công tác hậu cần... để đảm bảo cho bộ đội đánh thắng.

        Nhiệm vụ còn lại là của các sở chỉ huy sư đoàn, trung đoàn và tiểu đoàn là kíp chiến đấu, là các trắc thủ, phào thủ... Chưa bao giờ đứng trước một đối tượng tác chiến là B.52 cấp trên lại đặt nhiều hy vọng, tin tưởng ở các đơn vị chiến thuật những trắc thủ, sĩ quan điều khiển... đển thế.

[Giangtvx]

*
*   *

       Quả đạn tên lửa đầu tỉên bắn vào đội hình của B.52 do tiểu đoàn 78 phóng, không bắn rơi máy bay. Nhưng bất cứ sự mở đầu nào cũng có ý nghĩa của nó.

        Đã có chủ định và cũng là một dịp khá may mắn đã đưa chúng tôi gặp một lúc đông đảo cán bộ, chiến sĩ đã đánh trận đầu ở tiểu đoàn 78.

        Đó là chính trị viên Luân, tiểu đoàn phó Nguyễn Ngọc Sơn, trắc thủ cự ly Đinh Trọng Đức, tiểu đội trưởng bệ Phạm Bá Ngạc, v.v... Trước khi đánh trận đầu tiên đêm 18, chưa một ai trong họ, đã một lần nhìn thăy B.52 hoặc nhìn thấy tín hiệu B.52 thật hiện trên màn hiện sóng. Dù họ là những trắc thủ kỳ cựu, cho đến lúc ấy vẫn là những người chưa có "thực tế B.52".

        Thế mà đêm 18.

        Họ nhận được lệnh báo động một lúc lâu thì nghe thấy tiếng máy bay lượn rất gần. Tiễu đoàn trưởng Nguyễn Chấn định cho bật cao thế bắt mục tiêu, đánh. Nhưng lại thôi. Cái thằng bay quẩn trên đầu này xem ra chẳng là cái gì so với nhận định : "Sắp đánh lớn » của trên. Có tiếng bom nổ Xe chi huy rung rinh. Trên đâu, rít ào ào tiểng động cơ F.111. Rồi một chiếc F.111 là sát trận địa kéo theo một tiếng rít lộng óc. Căng thẳng. Hồi hộp. Nhưng sờ chỉ huy trung đoàn vẫn liên tiếp thông báo: "B.52 đang bay vào". Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Chấn, liên tục nhắc kíp trắc thủ chú ý tìm dải nhiễu B.52. Màn hiện sóng bị nhiễu cường độ 3 làm cho sáng trắng lên.

        Bỗng màn hiện sóng của Đinh Trọng Đức xuất hiện một dải nhiễu lạ Đức liếc sang Hiền, sang Ấp. Họ cũng đang chăm chú theo dõi một cái gì đó trên màn hiện sóng của mình. Anh định hỏi các bạn nhưng dải nhiễu mỗi lúc một rõ. Biến thiên đều. Nền nhiễu đậm. Chân nhiễu hơi nở ra. Từ xưa đến nay, Đức chưa hề thấy loại nhiễu này.. Hiền và Ấp cứ nhấp nhổm trên ghế. Hình như họ muốn hỏi Đức mội câu gì đó.

       - Đúng B.52 rồi ! - Đức bật kêu lên. Không ra báo cáo, không ra trao đổi. Hiền bật ngửa ra lưng ghế, mắt mở trừng trừng.

        - B.52 thật. Nhiễu này chưa hề thấy...
Tiều đoàn trưởng bỏ màn vi-cô, ngoái về các màn hiện  sóng của các trắc thủ. Chấn cũng, hồi hộp:

        - Xác định lại xem!
Trong xe bỗng ẳng lặng. Căng mắt ra mà tìm, căng óc ra mà nghĩ. Có phải "nó" thật không?

        Đức chợt nhớ hình vẽ dải nhiễu B.52 ờ chiến trường khu Bốn gửi ra cũng na ná thế này. Anh lớn tiếng trước:   ^

        - Đúng là B.52!

        Cả kíp hưỏng ứng ý kiến của Đức. Tiểu đoản trưởng gật gù đổng ý nhưng mắt vẫn chưa rời cái dải nhiễu lạ kia.

        - Chuẩn bị phát sóng! - Sau mấy giây cân nhắc lần cuối cùng, Chấn quyết định như vậy. Anh báo lên trung đoàn. Cùng lúc ấy có nhiều tiểu đoàn báo lên : "Nhiễu B.52".

        Phát sóng! Tức là cuộc chiến đấu đã bắt đầu. Mỗi lần phát sóng là một lần sống mái với quân thù. Đã bao nhiêu lần vừa phát sóng lên, tên lửa sơ-rai liền phóng xuống. Các trắc thủ không lạ gì lũ F.105-F, F.4-D đi kèm B.52. Nhiệm vụ của chúng là phóng sơ-rai vào cánh sóng của họ.

        Nhưng phát sóng cũng là những phút hấp dẫn nhất đối với những người trắc thủ. Toàn bộ trí tuệ, tài năng bản lĩnh của họ chỉ được thi thố, nẩy nở vả phát triền trong những lần tìm bắt căng thẳng, quyết liệt, đầy hứng thú những tín hiệu của máy bay lẩn trốn, nghi trang trong màn nhiễu. Cả những thành công và thất bại đều thúc dục và thách đố họ. Mỗi lần phát sóng dù thành công hay thất bại đều in đậm trong ký ức của người trắc thủ tên lửa.

        Lần này là lần đầu tiên kíp trắc thủ D.78 phát sóng bắt B.52. Chính vì thế khi sĩ quan điều khiển vừa ấn nút phát sóng, Đức thấy nóng ran cả người. Anh sẽ nhìn thấy gì trong dải nhiễu lạ kia ? Là một trắc thủ kỳ cựu, một trắc thủ được đảm bảo bằng nhiều chiến tích ở phía trước, trừ việc bắt và bắn rơi máy bay B.52. Đức còn một đỉnh cao phải đạt được : diệt tại chỗ B.52 ở Hà Nội.

        Đinh Trọng Đức bắt đầu nôn nóng. Anh chưa bao giờ như vậy, Nôn nóng là không tốt. Nhưng B.52 đang bay vào ! Dải nhiễu đang nở ra ! Đức cố gắng nhớ lại tấm ảnh chụp tín hiệu B.5,2 trong nền nhiễu mà đồng đội của anh đã bắt được, chụp được, gửi từ khu Bốn ra cho bọn anh xem. Anh cố gắng tưởng tượng ra diện mạo của nó. Hy vọng  trong một tích tắc bất ngờ nó nổi lên trên nền nhiễu. Anh sẽ "tóm" lấy nó. Tỉểu đoàn anh sẽ diệt nó. Cầu mắt Đức căng nhức. Khắp người anh nóng bừng. Nguyễn Chấn càng hồi hộp, liếc nhanh về phía các trắc thủ, anh thấy toàn thân họ cứng lại ở một tư thế. Những cặp mắt mở trừng, căng thẳng.

        Anh chở một tiếng reo của Đức, của Hiền haỵ của Ấp. Nhưng họ vẫn im lặng. Mặt Đức cau lại, trẳng bợt như đổ nến. Cau có, khổ sở. Chấn nghĩ thầm: Cũng khó khăn đây... Nhiễu mỗi lúc một nặng. Nhìn vào màn vi-cô Chấn giận sôí lên. Nhiễu tiêu cực như một dòng lũ lớn chắn ngang trời. Cò nhiều khả năng ra-đa của anh không bẳt được mục tiêu. Trong phương án đánh B.52 đã đặt ra tình huống này và đã chuẩn bị luyện lập đánh phương pháp T. trong nhiễu.

        Chấn áỉ ngại không muốn nhìn Đức. Cậu ấy đang cay cú. Đức đã bỏ ra bao nhiêu công sức, tâm tâm niệm niệm để tìm bắt bằng được B.52. Thế mà bây giờ đã đến lúc anh phải xử trí đánh theo phương pháp T.

        Các trắc thủ bám sát vào giữa một dải nhiễu Lệnh phóng. Tín hiệu đạn như một mảnh sao băng nhỏ xiu, xanh biếc vút lên rồi chập chờn trên màn nhiễu dày đặc.

        Bám sát bằng tay, thao tác của trắc thủ phải mềm mại, thận trọng. Quả đạn thứ hai...

        Bỗng Đức thấy thấp thoáng trên dải nhiễu cỏ một vết đậm lúc tỏ, lức mờ. Nó giống như một sinh vật bơi giữa dỏng nước đục. "Tín hiệu B.52 !" Toàn thân Đức lạnh loát, nổi gai gà. Đang thao tác anh không thể kêu to. Đúng nó rồi! Đạn nổ xa tín hiệu mục tiêu. Đức còn nhỉn thấy nó một hai giây nữa rồi nó mới biến mất trong nhiễu.

        Kể xong trận đánh ấy, Đinh Trọng Đức nói với tôi:

        - Lũ quỷ ấy như "tàng hình" trong nhiễu. Rõ ràng nó sờ sờ trước mắt mình. Mình giỏi thì nhỉn thấy, không giỏi thi đành chịu. Đêm đầu tiên ấy chung tôi đã căn cánh sóng vào chính lũ B.52 mà tôi chỉ thoáng nhìn thấy "bóng" nó có vài giây. Nhưng vài giây ấy rất quan trọng đối với tôi. Ngay từ lúc đó tôi khẳng định : Dứt khoát phải nhìn thấy bằng được B.52. Phải bắn bằng được phương pháp P - Phương pháp có hiệu quả nhất. Chúng tôi đã làm được điều đó vào dêm 20 tháng 12.

        Còn tiểu đoàn phó Nguyễn Ngọc Sơn thi nói:

        - Cái hay nhất trong trận đó là chúng tôi đã đánh đúng đối tượng B.52. Đánh sập ngay cải thói hung hăng, tưởng rằng chẳng ai có thể động đến chúng của lũ B.52 Mỹ vào đánh Hà Nội.

[Giangtvx]

 
*
*   *

        ..."Đây là phi vụ đầu tiên tôi bay vào Bắc Việt Nam. Sau gần năm giờ bay vào đến bờ biển Việl Nam, cấp trên bắt chúng tôỉ phải đeo mặt nạ nối với bình dưỡng khí. Nhiều lần trước chúng tôi đã làm việc này. Nhưng lần này, bỗng nhiên tôi có cảm giác rất lo. Nỗi lo cử tăng lên. Thời gian trôi đi lâu quá.

        Vừa mở bình dưỡng khí, cấp trên lại nhắc quàng ngang vai chiếc phao nhỏ màu vàng. Chúng tôi càng rờn rợn. Trên dặn yên chí, sẽ bám đuôi, về đủ. Sao lại đề phòng như vậy? Một cảm giác ớn lạnh truyền nhanh khắp người tôi. Lạy chúa, nếu chảng may...

        Tốp chúng tôi đến gần mục tiêu. Yên tĩnh. Bỗng máy bay  rung lên. Một chớp lửa vàng rực. Tiếng máy ùng ục. Máy bay lại rung lên dữ dội. Máy bay của chúng tôi trúng tên lửa SAM. Thằng chi huy chẳng ra lệnh gì cả. Tôi chỉ nghe haỉ tiếng "búp", "búp". biết là hai thằng ngồi trên ca-bin nhảy dù rồi. Tôi liền kéo mạnh móc sắt để kéo ghế lên. Cũng chẳng kịp gọi thằnq ngồi sau. "Pùng", tiếng nổ từ dưới ghế thật khủng khiếp. Chính thuốc nổ ấy đã bắn chiếc ghế lên cao đến vài chục "phít". Do không khí loãng ghế bật lên cao đến ghê người. Ở độ cao gần ba vạn "phit", cũng do không khí loãng mà nghe tiếng nổ xé tai.

        Và rồi im lặng.

        Cái im lặng rợn người trên tầng cao. Không nghe, không thấy gì hết. Tối đen. Mịt mùng. Tôi cảm thấy lạnh. Trong đời tôi chưa bao giờ lạnh đến thẽ. Tuy  có mũ bay, có mặt nạ gắn bình ô-xy tay mang găng da nhưng lưng và bụng lạnh. Không phải lạnh nữa mà cóng. Như đóng băng. Nhiệt độ không khí ở đó chừng hai mươi độ âm. Trước đó vài giây trong ca-bin đồng hồ nhiệt độ chi hai mươi độ dương.

        Bốn năm phút sau mới bởt lạnh, bởt cóng. Sau đó ấm dần lên. Tôi bỏ mặt nạ và bình dưỡng khí ra. Thở dễ hơn. Nhưng sợ hãi thì lại tăng. Sợ bị giết. Mồ hôi toát ra. Và gió.

        Tôi chạm đất bất ngờ. Không trông thấy gì hết ở phía dưới. Lăn quay trên đám ruộnq. Đau điếng ở lưng. Chân phải bị quặp xuống. Tôi bị thương nhẹ. Vừa loay hoay luống cuống cởi dù thì tôi bị bắt. Mới nghe thấy người chạỵ, chưa nghe thấy tiếng hô tôi đã giơ tay lên trước.

        Lạy chúa, tất cả diễn ra chừng mười lăm phút. Mười lăm phút không bao giờ quên được. Mười ìăm phút khủng khíếp nhất đời tôi".

        Trên đây là lời thú nhận của Ri-sớt Sim-sơn. Đại úy nhân viên điện tử trên máy bay B.52G cất cánh từ căn cứ En-đơn-xơn trên đảo Gu-am lúc 12 giờ trưa ngày 18 tháng 12 năm 1972 và bị bắn rơi ò Hà Nội lúc 21 giờ 13 phút củng ngày.

        Thành Tin, phóng viên, báo Quân đội nhân dân đã ghi lại lởi thú nhận trên của Sim-son trong thiên phóng sự của anh về giặc lái B.52.

        Đến nay, chúng ta có đủ bằng chứng để khẳng định rằng lúc hoảng loạn tên giặc lái này đã không nói đúng sự thật. Trong lời thú nhận tên Sim-sơn nói rằng : Khi nghe hai tiếng "búp", "búp" bíết hai thằng lái chính lái phụ ngồỉ trên ca-bin đã nhảy dù, y mới nhảy. Sự thật không phải thế. Trong chiểc B.52-G rơi ở Phủ Lỗ đêm ấy, Sim-sơn phải là tên nhảy dù đầu tiên. Sau đến Ri-sớt Giôn-xơn, hoa tiêu ra-đa và Cơ-tên nhân viôn dẫn đường. Bằng cớ là Sim-sơn rơi xuống một nơi thuộc tỉnh Vĩnh Phú. Còn hai tên nhảy dù sau bị bắt ở Đông Anh cách xác chiểe máy bay của chúng ^ chừng một cây số. Khi nhảy dù Sim-sơn mới thấy máy bay "rùng lên dữ dội". Còn Ri-sớt Giôn-xơn còn nhìn thấy "ánh lửa cháy lem lém ở bên ngoài hắt qua cửa kính".

        Còn tên lái chính và lái phụ, hai tên đã bị Sim-sơn nghi là "nhảy dù trước" thì lại chết thui trong ca-bin máy bay.

        Theo Ri-sớt Giôn-xan cùng ngồi trên chiếc B.52G với Sim-sơn kể lại thì trước đó sĩ quan điện tử đã phát hiện : "Chú ý SAM", nhưng cả tốp lái cứ rối tít mù cả lên. Chúng không biết làm gì để chống lại hoặc thoát khỏi hiểm họa đó. Rồi máy bay rùng mạnh. Tát cả các hệ thống đèn trên máy bay vụt tắt. Khoang lái bỗng đen ngòm. Rồi lại vụt sáng lên vì ánh lửa cháy rực ở bên ngoài hắt qua cửa kính.

        Chuyến bay đêm 18 là chuyến bay đầu tiên của Sim-sơn vào Việt Nam. Với Ri-sởt Giôn-xơn đó là chuvến bay 501 của y trên những chiếc B.52G vảo ném bom ở chíển trựờng Đông Dương.

        Một tên có 6.000 giờ bay trên B.52 có trên ngực 13 mề đay các loại vì những chiến tích tội ác như Ri-sớt Giôn-xơn thì chuyến bay đêm 18 là sự "phán xử cuối củng" đối với hắn.

        Quả tên lửa bắn rất chính xác, quật ngã "siêu pháo đài bay" ngay tại đất Hà Nội là của tiểu đoàn 59, trung đoàn 261, bảo vệ hưởng tây bắc Hả Nội.

        Sau trận đánh B.52 đầu tiên của tiểu đoàn 78, địch tồ chức những hướng tiến công mới, từ hướng tây - tây bắc đảnh xuống Đông Anh, Yên Viên. Mặc dầu chưa bắt được mục tiêu trong dài nhiễu, vẫn phải đánh bằng phương pháp T. Tiểu đọàn 59 đã "căn" chính xác vào đúng chiếc B.52G đang lẫn mình trong nhiễu. Quả tên lửa đã xẻ xác nó ra như các chiển sĩ đã "nhìn" thấy nó mà ngắm bắn vậy.

[Giangtvx]

   
*
*  *

        10 năm sau đêm mở màn trận tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 vào Hà Nội của đế quốc Mỹ, tôi tìm đến nhà riêng, gặp anh Nguyễn Thăng, nguyên là Tiểu đoàn trưởng 59, đơn vị đầu tiên đã bắn rơi tại chỗ B.52. Sau những phút làm quen, câu chuyện giữa hai chúng tôi "bập" ngay vào cái đêm 18 hào hùng đó.

        Năm nay anh Nguyễn Thăng 49 tuối. Anh nói vui: "Mình sắp lên lão rồi". Tuỵ vậy không vì tuổỉ tác mà trí nhớ của anh giảm đi. Nói chuyện với tôi, anh không cần dùng đến sổ sách, nhật ký. Cứ nói vo. Câu chuyện anh đang kễ cứ như mới xảy ra hồi tuần trước, tháng trước. Nó cụ thể, sinh  động và hồn nhiên. Như người kể đã được chuẩn bị công phu trưóc khi nói. Mọi việc đã ngào ngấu trong tâm tư anh rất lâu rồi. Vậy mà tôỉ đã đến vớỉ anh rất bất ngờ. Không hẹn trước. Mới nghe tin anh ở thành phố Hồ Chí Minh ra nghỉ phép, tôi tìm đến nhà anh ở phố Lê Văn Hưu. Rất may anh đang có nhà và rất rỗi.

        Anh vào chuyện cởi mở, không rào đón. Những diễn biến của 10 năm trước, anh nói vanh vách. Thời gian địch bay vảo, khoảng cách nhìn thấy nhiễu. Giờ phóng quả một. Quả hai. Đặc biệt tên từng ngưởỉ đã đánh trận ấy, anh nhớ rất rõ. Khi tôí giở sổ tay đã ghi đủ tên của các trắc thủ định hỏi anh thêm về họ, không ngờ anh nói ngay:

        - Sao lại là Trí, Linh, Độ nhĩ? Không, Tứ, Linh, Độ mới đúng. Tứ thi tôi không thể quên cậu ấy được. Đại học năm thứ hai, trường tổng hợp. Xung phong đi bộ đội đó.

        Sau lần gặp anh Nguyễn Thăng, tôi đã phúc tra qua các tài liệu lưu trữ cửa binh chủng tên lửa. Các tài liệu đó khẳng định rằng, những số liệu anh Thăng đưa ra hoàn toàn chính xác.

        Đây không phải chỉ là một trí nhớ đáng khâm phục. Nếu không phải là người đã đau đầu với công việc, đã từng góp mồ hôi và trí tuệ của minh vào từng trận đánh, từng, chiến công, và nếu không có một tình yêu... thì Nguyễn Thăng không thể nhớ tường tận, chỉnh xác đến thế.

*
*  *

        Đêm ấy, tĩnh hình diễn biến rất nhanh và phức tạp. Báo động, trung đoàn nhắc ngay: "Chú ý B.52 đang bay vào". Nhưng F.111 đã đi dọn đường trước. Thấy báo có F.111 Nguyễn Thăng định "tranh thủ" diệt một tên. Đã có lần tiểu đoàn anh để xổng mất một chiếc F.111. Để nó bay đến Bắc Thái và dân quân đã bắn rơi tại đó. Nỏ chính là chiếc máy bay thứ 4.000 bị bắn rơi trên miền Bắc. Lỡ một dịp như thế cay lắm, nhớ lâu lắm.

        Đêm nay, nghe trung đoàn thông báo có F.111 bay vào, Thăng cho ra-đa phát sóng. Các trắc thủ của anh rất tài nghệ. Họ chộp được ngay chiếc F.111 đang bay tới núi Thằn Lằn. Thăng muốn chắc ăn, đợi nó vào gần chút nữa. Giữa lúc đó trung đoàn thúc: "B.52 đã vào gần!". Có tiẽng bom B.52 nồ rèn ở hướng tây - nam. Nguvễn Thăng chợt tỉnh. Anh định "bắt cá hai tay", "thịt" trước một chiếc F.111 rồi tính đến chuyện bắt B.52 cũng vừa. Không, ngờ B.52 đã ném bom sân bay Hòa Lạc rồi.

        Mệnh lệnh của trung đoàn : "Tập trung tiêu diệt tốp 569". B.52 đã vào đến Việt Trì. Thăng nóng mặt nghiêm nghị :

        - Chú ý B.52 đấy! Anh thấy bực với chính bản mình. B.52 đang bay vào mà anh bỏ lỡ những gíảy phút vàng ngọc. Không khí trong xe chỉ huy bỗng trở nên khẩn trương, căng thẳng khác thường.

        Tiếng bom B.52 và bom F.111 xen kẽ nhau nghe mà rối ruột. Trắc thủ Quang ngồi trên « chuồng cu » ở nóc đài điều khiển chưa bao giờ gặp một đêm trời đất náo loạn như thế này: Bom B.52 lừng đợi sáng loe lóe. Pháo bắn. Tên lửa bắn. Máy bay ta cất cánh. Những đám cháy loang đỏ một góc trời. Quang dồn dập báo xuống xe chỉ huy. Tiểu đoàn trưỏng phải nhắc "Báo những nét chính, gọn thôi".

        Nguyễn Thăng linh cảm thấy bị chậm rồi! Có thể đợt đâu đơn vị anh không đánh được B.52. May sao các trắc thủ tài hoa của anh đã báo : "Nhiễu B.52", Anh tin những điều kíp trắc thủ khẳng định. Họ đã được huấn luyện đánh B.52 rất kỹ. Ra lệnh phát sóng, Nguyễn Thăng hy vọng trắc thủ của tiểu đoàn anh có thể nhìn thấy tín hiệu B.52 trong nhiễu. Thì ra nhiễu B.52 là thế. Từng dải tách bạch nhau, mịn mặt và rất gọn nét. Đáng lẽ có thể quyết định đánh bằng phương pháp T. sớm hơn, nhưng Thăng vẫn trùng trình, đợi các trắc thủ phát hiện được mục tiêu, đánh bằng phương pháp P. hiệu quả hơn. Trận địa của 59 nằm sát ga Đông Anh. Địch đánh khu vực Đông Anh tức là bay thẳng vào trận địa của họ. Chính vì vậy ra-đa của 59 bị nhiễu rất nặng. Có thể là nặng nhất so với các đài khác trong trung đoàn. Phải đến đợt sau Nguyễn Thăng mới rút ra kết luận : Hy vọng nhìn thấy mục tiêu trong nhiễu, đánh bằng phương pháp P. ở trận địa này là không thực tế.
Nguyễn Thăng đã quyết định đánh hai quả bằng phương pháp T, nhìn thẳng vào nhiễu, trị kẻ mang nhiễu. Đạn nổ tốt. Nhưng không có kết quả. Trận đánh này vội vàng chưa ưng ý lắm.

        Lúc đạn chưa gặp mục tiêu, bom đã nổ rầm rầm quanh trận địa. Nguyễn Thăng cay đắng nghĩ thầm: "Tại mình cả, chậm trễ quá". Xe chỉ huy chao đi chao lại như muốn đồ nghiêng.

        Tiếng Quang từ trên nóc xe vẫn vọng xuống xô bồ: "D.93, D.94 đang phóng !".

        - Bắt tốp sau. Sườn nam dãy Tam Đảo! - Tiếng Thăng ra lệnh.

        Các trắc thủ vẫn bình tĩnh, chăm chú thao tác. Nhìn họ ngồi ngay ngắn trên ghế, mắt nhìn không chớp, tay vê nhẹ tay quay... Không thể nghĩ rằng họ vừa trải qua một đợt B.52 đảnh sát bên trận địa. Bây giở khói bom, bụi đất còn xộc vào đài khét lẹt, ngột ngạt.

[Giangtvx]

        Trắc thủ lại bám được dải nhiễu mới. Các màn phương vị vả màn góc tà đều tách dải. Dòng núm "PPY" thu gọn dải nhiễu lại thật nhỏ, bám cho chính xác. Sĩ quan điều khiển cẩn thận kiểm tra lại việc thống nhất dải nhiễu. Lần này Nguyễn Thăng khẳng định đánh bằng phương pháp T. ngay từ đầu. Thằng địch đã "tàng hình" trong màn nhiễu dày đặc không hề thấy nó, ngắm vào đâu để đánh trúng ? Cái khó của phương pháp T. là như thế. Nguyễn Thăng hy vọng ở tài nghệ của các trắc thủ. Vả lại B.52 rất to xác. Căn đúng nó sẽ rơi tại chỗ ngay.

        Lệnh phóng. Đạn có điều khiển. Bom lại nổ rền từng đợt ở hướng Uy Nỗ. Mặc. Phải bất chấp tất cả đễ đưa quả đạn tới đích. Xe đung đưa, đung đưa... Đạn nổ tốt. Điểm nổ làm giải nhiễu tóe ra. Rồi thót lại, biến mất ! Đợt bom B.52 lúc đó chợt ngừng. Không gian bỗng yên ắng. Chỉ có tiếng Quang đang gào xuống:

        - Cháy rồi! Cháy to lắm rồi! Có một cột khói lớn như bom nguyên tử nổ ở phía bắc, tọa độ...

        - Nhìn kỹ xem có hình nấm không ? Nguyễn Thăng mừng quýnh hỏi vậy. Hỏi xong, mới chợt nhận ra, chẳng hiểu minh hỏi cái "hình nấm" để làm gì ? Nguyễn Thăng đứng lặng nhìn kíp trắc thủ của anh. Anh muốn nhảy bồ tới nắm lấy những bàn tay "vàng" của họ. Nhưng anh ghìm lại. Trung đoàn trưởng hỏi. Anh lập bập trả lởi:

        - Đúng là B.52. Chúng tôi đã bắn rơi lại chỗ B.52! Lúc đó là 20 giờ l3 phứt, giờ Hà Nội. Ngày 18 tháng 12 năm 1972.

        "Nói rằng đánh B.52 dễ hơn đánh các loại máy bay "ép" có người không tin. Nhưng sự thật là như thế.

        Anh Nguyễn Thăng kết thúc câu chuyện bằng một kết luận như vậy. Nhận ra vẻ ngỡ ngàng của tôi, anh nói thêm:

        "Không riêng gì đêm 18 thảng 12 mà những đêm khác cũng vậy. Sau này có dịp trao đồi với nhiều cán bộ khác, chúng tôi đã gặp nhau ở kết luận ấy. Bọn tôi đã đánh các, loại "ép" mang nhiễu. Lũ quỷ ấy khó "xơi" lắm.

        Nói đánh B.52 dễ, sao ở nhiều nơi, nhiều đơn vị đánh chưa rơi? Nói thể này thì đúng hơn: Khi đã vuợt qua những cái khó nhất, chúng tôi mới có được cái dễ dàng đó.

        Khó nhất là làm sao đào tạo được một đội ngũ trắc thủ giỏi vượt qua được những thử thách khắc nghiệt của việc gây nhiễu.

        Hãy nói riêng việc bám sát thôi: Giải nhiễu B.52 rộng. Chiếc B.52 ẩn mình trong đó. Bám vào đâu cho quả đạn bắn trúng đích? Vảo trận có cái nhìn thấy, có cái phải cảm thấy. Trắc thủ phải có trí tưởng tượng phong phú. Cả một vùng trời bao la đang thu lại, rất hẹp trong một màn hiện sóng của anh. Anh làm sao hiểu thấu đáo và làm chủ nó ? Tất cả những khó khăn đó, các trắc thủ của tôi dã vượt qua được. Tất nhiên trước đêm 18, họ mới vượt lên để đương đầu với các loại "ép" còn với B.52, vẫn còn là một ẩn số...

        Đấy là chưa nói đến lòng dũng cảm. Cái lõi tạo nên con người chiến sĩ. Trận 18 tháng 12 bom rải quanh trận địa tôi. Những người non gan không trụ nổi trước sự uy hiếp của những đợt bom như vậy. Nhưng các trắc thủ của tiểu đoàn chúng tôi, vẫn bình tĩnh thao tác, thao tác chính xác.

        Trong nhiều bài tường thuật, nhiều sách báo viết về cuộc chiến đấu của bộ đội lên lửa, khoảnh khắc giữa việc ấn nứt "phóng" và việc máy bay rơi, được miêu tả như một sự nối tiếp mau lẹ. Không nên quên rằng khoảnh khắc lái đạn đến mục tiêu cũng là một "Công trình tập thể". Có rất nhiều điều đáng nói trong khoảnh khắc lái đạn đó. Đã có những lần đạn chưa gặp mục tiêu, tên lửa sơ-rai của địch đã nổ trên nóc đài điều khiển rồi.

        Nếu phải nói đến sự may mắn khiến tôi trở thành tiểu đoàn trưởng chỉ huy bẳn rơi tại chỗ chiếc B.52-G đầu tiên ở Việt Nam, thì chính là tôi đã may mắn được sống và chiến đấu cùng với sĩ quan điều khiển Dương Văn Thuận và kíp trắc thủ Tứ - Linh - Độ. Có một kíp chiến đấu Thuận - Tứ - Linh - Độ tôi mới dám nói lên một thực tế là: Chúng tôi đã đánh B.52 khá dễ dàng, không khó như chính chúng tôi và nhiều người khác vẫn tưởng...".

        Nói đến đây anh Nguyễn Thăng cất tiếng cười sảng khoái. Đó là những lời tâm đắc nhất mà anh Nguyễn Thăng đã nói với chúng tói tại nhà riêng của anh, vào mùa. hè năm 1982.

[Giangtvx]

       

*
*   *

        Chiếc "pháo đài bay" thứ hai bị bắn rơi tại chỗ ở Hà Nội đêm 18 tháng 12 năm 1972, là một chiếc B.52-D, xuất phát từ căn cứ U-ta-pao. Nó rơi lúc 4 giờ 30 phút ngày 19 tháng 12. tại xã Tần Hưng, Thanh Oai, Hà Tây. Tiểu đoản 77 (trung đoàn 257) đã bắn rơi chiếc B.52-D đó.

        Ấy thế mà bước vào trận chiến đấu đầu tiên với B.52, tiểu đoàn 77 đã không tạo ra được sự khởi đầu thuận lợi. Trái lại, họ đã "im tiếng" suốt đợt một. Nhận được thông báo B.52 đã vào gần, tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn hy vọng kíp trắc thủ của tiểu đoàn anh sẽ bắt được tín hiệu B.52 trong nhiễu. Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Đức kíp trắc thủ Hà - Mộc - Tân đều tâm niệm: đánh phương pháp P. là chắc ăn nhất. Cố gắng bắt mục tiêu, "làm ăn" theo hướng đó.

        Đinh Thế Văn cho phát sóng sớm. Anh không lạ gì thủ đoạn phóng sơ-rai vào ra-đa của lũ F.105-F hộ tống B.52. Không ngờ vừa phát sóng "quờ quạng", ăng-ten được vài lượt, Văn đã phát hiện sơ-rai trên màn hiện sóng. Anh ra lệnh cho Đửc thao tác "tương đương", để chống sơ-rai. Xưa nay, Đức thao táo chống sơ-rai rất lẹ, thế mà lần nảy anh làm chậm. Tên lửa nổ cách ra-đa 30 thước. Vô sự, nhưng tiểu đoàn lỡ thời cơ. Lúc ấy bom B.52 bắt đầu nổ rền ở Hòa Lạc và Nội Bài.

        Đợt hai, mặc dầu tên lửa sơ-rai của địch vừa phóng vào trận địa, Văn vẫn chủ trương phát sóng. Kíp trắc thủ càng ham bắt mục tiêu hơn. Đánh B.52 trong nhiễu bằng phương pháp T. đối với họ là một việc bất đắc dĩ. Họ ao ước nhìn thấy tín hiệu B.52. Bao nhiêu công sức rèn luyện để theo đuổi một hướng đi. Mục đích của họ chẳng lẽ không thành đạt được, hay sao ?

        Nhưng họ không thể cứ khăng khăng đợi nhìn thấy tín hiệu B.52 để dùng phương pháp P. khi B.52 đang ném bom xuống thành phố. Cách tốt nhất dù bằng phương pháp nào, phải đánh được. Đinh Thế Văn quyết định đánh bằng phương pháp T. Tiếu đoàn 77 của anh khai hỏa trước tiên, mở đầu đợt chiến đấu thứ hai của đêm 18.

        Sau trận đánh không khí trong xe lắng hẳn xuống. Không ai nói ra nhưng tiểu đoàn trưởng hiểu rằng các trắc thủ của anh rất buồn. Đến như Phạm Hồng Hà người "say" bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu nhất, cũng đang ngồi sỉu trước màn hiện sóng. Đinh Thế Văn đến gần Hà, vỗ vai người chiến sĩ:

        - Đừng lung lay ý chí đấy nhé ! Thua keo này ta bày keo khác! Hà ngẩng lên cười gượng, không nói gì. Đức ngồi bên nói luôn:

        - Cứ bỉnh tĩnh. Các đơn vị bạn đã nhìn thấy nỏ, dứt khoát chúng ta phải nhìn thấy, dù ở cự ly gần !

        Ngay trong đợi hai này D.93 và D.57 đã nhìn thấy tín hiệu B.52, nhưng họ ở trung đoàn khác, lại phía tây bắc thành phố. Việc thông tin không thể nhanh chóng và cụ thể để cho 77 có thể biết được. Thành thử, đến cuối đợt thứ hai, Đinh Thế Văn và đồng đội của anh vẫn chưa có những thực tế nóng hổi tại Hà Nội cổ vũ. Họ vẫn phải đem những kiến thức đã được tập huấn, đem kinh nghiệm ở khu Bốn ra để động viên nhau giữ vững quyết tâm phát sóng bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu dày đặc.

        Trước đây đã có một số lần ra-đa tên lửa nhìn thấy tín hiệu B.52. Đó là những bước đi ban đầu đầy thử thách như trận đánh của tiểu đoàn 81 {trung đoản 238) ngày 11 tháng 7 năm 1967 ở Vĩnh Linh. Lần ấy các trắc thủ bắt được mục tiêu Họ đánh bắng phương pháp P. Gần như cùng một lúc cả ta lẫn địch cùng phóng tên lửa. Sĩ quan điều khiển Nguyễn Hồng Thịnh đã nhận ra tên lửa sơ-rai, nhưng anh vẫn quyết định tiếp tục điều khiển đạn tới đích. Anh đã chậm hơn kẻ địch... Một tiếng nồ lớn đã xóa đi tất cả. Nguyễn Hồng Thịnh hy sinh. Tiểu đoàn trưởng Sơn, đại đội trưởng Huỳnh, trắc thủ Lê_Xuân Mai... nằm ngất lịm trên máy. Đó lả trận đánh cuối cùng của tiểu đoàn 81 ở Vĩnh Linh. Cái còn lại của trận đánh dó là lòng dũng cảm và bài học xương máu về một lần bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu.

        Tháng 10 năm 1971, tiểu đoàn 68 (trung đoàn 275) đã lặp lại một trận đánh B.52 tương tự. Sau ba lần phát sóng, các trắc thủ đã nhìn thấy tín hiệu B.52 ở cự ly 16 cây số. Ngay lúc đó, quả tên lửa sơ-rai của chiếc F.105-F đi hộ tổng B.52 dã phóng trúng đài điều khiển.

        Những bài học xương máu, đã xảy ra trong quá khứ, không làm cho các trắc thủ của D.77 run sợ Ngược lại, họ xúc động sấu sắc trước sự hy sinh của những người đi trước. Và như một lời truyền lại của những người đã khuất: Quyết tâm tìm bắt B.52, tiêu diệt nó là một lời nguyền của những người trắc thủ tên lửa.

        Đã có lần Đinh Thế Văn nghe phó tư lệnh sư đoàn Trần Nhẫn nói: Đồng chí tham mưu phó trung đoàn 274 nói ở Quảng Bình rằng đã có lần B.52 nổi rõ trên màn hiện sóng ở cự ly 27 ki-lô-mét. Gần đây nhất là ngày 22 tháng 11 năm năm 1972, tiểu đoàn 43, trung đoàn 263 đã bắn rơi một chiếc B.52. Trận đó D.43 đánh bằng phương pháp T. Sau có phát sóng. Ở cự ly 12-13 ki-lô-mét, tín hiệu B.52 đã nổi rõ. Nếu B.52 bay ở độ cao 10 ki-lô-mét thì phát hiện nó ở cự ly 12-13 ki-lô-mét là quá gần, không đánh được. Cái quan trọng nhất là họ đã thấy B.52!   

        Trong phương án đánh B.52 của tiểu đoàn 77 cỏ nói đến hai cách đánh: phương pháp P. và phương pháp T. Nhưng Đinh Thế Văn và kíp chiến đấu của anh thiên về cách đánh P. Họ vẫn nỗ lực vươn tới một cách đánh hiệu quả nhất. Một vài lần trong lúc sôi nổi thảo luận họ đã vui vẻ nói với nhau: "Chỉ đánh bằng cách đó, mới vít cổ- B.52 ngay tại đất Hà Nội, cho bà con mình hả giận"

        Nhưng thật là oái oăm, đêm hôm nay họ đã nhận được thông báo: D59 đánh bằng phương pháp T. đã quật ngã tại chỗ một B.52-G ở Phủ Lỗ. Còn họ thì vất vả thế mà kết quả còn đang ở phía trước.

[Giangtvx]

*
*   *

        Chúng tôi đã được nghe nhiều người, nói về tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn. Trong những lần làm việc với đồng chí Văn Giang, nguyên chính ủy bộ tư lệnh phòng không Hà Nội và đồng chí Nguyễn Ngọc Điền, nguyên trung đoàn trưởng trung đoàn 257, chúng tôi đều được nghe các đồng chí nhắc đến tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn. Cả cấp trên lẫn cấp dưới đều giành nhiều lời khen cho anh. Phác qua vài nét "quá trình công tác" của anh, chúng ta đã có thiện cảm với người cán bộ tên lửa ấy:   

        Đinh Thế Văn sinh ra và lớn lên trên đất Đông Anh, ngoại thành Hà Nội. Năm 1953, lúc ấy anh mới là chàng thiếu niên 16 tuổi, Văn đã tìm cách vượt tề lên vùng giải phóng để đi bộ dội. Anh đã thiểu tuổi, lại thiếu cân, thấp bé nên không "đắt". Sau do gia đình anh là cơ sở cách mạng, anh nằn nì xin đơn vị cho đi theo. Anh bắt đầu cuộc đời chiến sĩ từ đấy.

        Trong những năm hòa bình, phục vụ trong một đơn vị thông tin Văn đã chăm chỉ học văn hóa. Học hết lớp 7, anh theo học một lớp trung cấp vô tuyến điện do trường đại học bách khoa mở. Chuyển ngành ra nhà máy Súp-pe phốt-phát Lâm Thao, anh học xong văn hóa cấp 3 và thi đỗ vào trường đại học bách khoa Hà Nội. Giấy báo trúng tuyển vào đại học và giấy gọi tái ngũ cùng đến nhà máy một lúc. Cùng như bao nhiêu thanh niên khác mặc dầu rất hiếu học, anh đã chọn con đường đi chiến đấu. Anh trở thành sĩ quan điều khiển đầu tiên của tiểu đoàn 77.

        Bỉnh chủng tên lửa, công việc mới của anh ở tiểu đoàn, càng làm cho tinh thần hiếu học trong anh có "đất" phát triển. Kiến thức vô tuyến điện đã giúp anh rất nhiều trong lĩnh vực chiến đấu này. Tất nhiên, là sĩ quan điều khiển, là tiểu đoàn trưởng, anh phải học tập chỉ huy, quản lý bộ đội nữa. Anh đã thành công trong việc xây dựng một kíp chiến đấu ăn ý, có trình độ chuyên môn và kỷ luật chiến đấu cao. Anh luôn luôn vừa lòng với sĩ quan điều khiển và các trắc thủ dưới quyền mình. Ngược lại họ cũng rất tin tưởng mến phục người chí huy của họ.

        Sau khi Ních-xơn đánh trở lại miền Bắc, tiểu đoản 77 đánh khá vất vả. Đinh Thế Văn cũng trải qua nhiều thăng trầm. Anh thường bắt đầu từ nhưng điều trục trặc, khó khăn, rồi mới đến những suôi sẻ. thắng lợi. Ngay trong đêm 18 cũng vậy.

        Hiện nay trung tá Đinh Thế Văn đang công tác tại phòng tác chiến của quân chủng Phòng không. Những điều anh kể thêm với chúng tôi về trận đánh rạng sảng 19 tháng 12 làm rõ thêm những điều đã nhắc đến ở trên:

        ... « Lúc ấy đã là rạng sảng ngày 19 thảng 12, càng về sáng trời càng rét tê tái. Sau đợt chiến đấu thứ hai tôi thác giục anh em cố gắng chợp mắt một tý để lại sức. Nhưng cả tiểu đoàn chẳng ai ngủ được. Địch đã đem B.52 ném bom Hà Nội. Chúng tôi chưa biết cụ thể sự tàn phá của lũ giết người ấy, nhưng trong lòng ai cũng quặn lên những suy nghĩ vò xé. Kẻ thù thì tàn ác thế, còn chúng tôi lại mới đánh được có một vài quả đạn, bắn chưa trúng, chưa rơi. Quê tôi ở Đông Anh, đêm nay B.52 đã đội bom ở đó. Tôi giục thế nào Đức với Hà vẫn không chịu ngủ. Họ còn lầm rầm nói chuyện phát sóng, nhiễu B.52 và đủ mọi thứ. Hà cố ý nói để tôi nghe thấy: "Dù thế nào cùng cứ phát sóng anh Đức ạ...".

        Lại báo động. Mắt anh nào anh ấy đỏ hoe. Mặt mày hốc hác nom khắc khổ hẳn. Vừa mở máy Hà vừa nói với tôi:

        - Chúng tôi đề nghị vẫn phát sóng. Nếu chưa thấy B.52 thi đánh bằng cách T. nếu thấy B.52 ở cự ly gần chuyển sang cách P. không chuyển kịp chúng tôi bám sát bằng tín hiệu còn chính xác hơn bám nhiễu nhiều. Có thể D.59 họ cũng làm như vậy.

        Tôi gật đầu đồng ý. Chính tôi đã nghĩ như vậy, nhưng một trắc thủ như Hà nói dược như thế là quý lắm. Anh chàng đã suy nghĩ bằng một cái đầu của tiều đoàn trưởng.

        Tôi đến gần Đức. Nhắc đồng chí ấy chuyện chống sơ-rai. Tôi đã chiến đấu với Đức hàng chục trận, từ khi Đức làm trắc thủ. Nhiều lần có sơ-raỉ cả Đức tôi đều nhìn thấy nhưng Đức đợi lệnh tôi. Chưa bao gỉờ đồng chí ấy tự động cho "tương đương" để chống tên lửa của địch. Mặc dầu ở tiểu đoàn khác, có sĩ quan điều khiển hay "tiền trảm hậu tấu". Đức là một người có kỷ luật. Và một phần Đức luôn tin ở tôi. Đêm nay tôi muốn Đức lỳ hơn. Trường hợp B.52 hiện rõ đánh cách đánh P. của tên lửa, tôi sẽ cân nhắc, có lẽ phải "chạy đua" một keo với thằng địch. Tôi nói ngắn. Đức hiểu ý ngay. Không ngờ anh còn đưa thêm một nhận xét rất thông minh:      

        - Từ 35 ki-lô-mét trở vào là cự ly an toàn ! Khi B.52 cách ta như vậy, thì lũ hộ tống đã ở cự ly gần hơn hoặc đã bay trên đỉnh đầu ta rồi. Tôi tin  rằng làm chủ cự ly phát sóng, sơ-rai không là gì cả đâu !

        Tôi hiểu ý của Đức. Anh nói rất đúng. Tôi nhìn Đức không chớp, miệng thầm nhắc : "Đức của tôi ơi!". Đức như vậy đó. Đức không thể thiếu trong đội hình chiến đấu của tôi! Vậy mà suýt nữa anh không có mặt trong trận đánh này. Trong suốt 12 ngày đèm, Đức đã ngồi ghế sĩ quan điều khiển, phóng rơi 4 B.52 (có 3 chiếc rơi tại chỗ). Lúc đó Đức mới là thượng sĩ. Việc anh trở lại xe chỉ huy ngồi vào ghế sĩ quan điều khiển mả không qua một lớp đào tạo nào, vẫn là điều tôi thường nhớ lại, cố gắng tìm hiểu thêm những bài học bổ ích từ câu chuyện ấy.

[Giangtvx]

        "Hồi chiến tranh Giôn-xơn Đức là trắc thủ giỏi. Anh là con liệt sĩ, đảng viên trẻ của tiểu đoàn tôi. Những năm Giôn-xơn ngừng ném bom miền Bắc, Đức lấy vợ, có con. Qua các lần kiểm tra sát hạch Đức luôn được điểm kém. Anh nói mắt đã bị mờ ! Hồi đó tôi đã lên trung đoản làm trợ lý. Sau đó Đức rời khỏi ghế trắc thủ, sang làm tiêu đồ, rồi xuống làm quản lý. Tôi gần Đức, hiểu Đức nhiều. Tôi biết Đức không hẳn đã "mờ mắt". Sau mấy năm chiến đấu mắt anh trắc thủ nào chẳng giảm thị lực? Hồi đó có thể do tuổi đã cao Đức không được đi đào tạo sĩ quan. Ngồi ở ghế trắc thủ mãi cũng chán. Thế là "ông tướng" kêu mờ mắt !

        Ních-Xơn đánh lại miền Bắc, tôi trở lại 77 làm tiểu đoàn trưởng. Quản lý Đức là một "hiện tượng" khiến tôi chú ý. Tâm sự với Đức, tôi biết Đức còn nhiều "máu mê nghề nghiệp" nhưng đưa Đức trở lại ghế trắc thủ thì không được. Tôi báo cáo việc này với anh Điền, trung đoàn trưởng. Anh Điền là tiểu đoàn trưởng cũ của chúng tôi. Anh hiểu tôi, hiểu Đức. Thế là chúng tôi thống nhất đưa thượng sĩ Nguyễn Văn Đức từ vị trí quản lý lên làm sĩ quan điều khiển. Phải nói trong việc này anh Điền nhạy bén, kiên quyết lắm. Thường vụ đảng ủy phải họp. Trọ lý cán bộ lên xuống mấy lần. Là vì đưa Đức lên, phải đề bạt sĩ quan điều khiển. Ước lên đại đội trường, đưa Bào lên tiểu đoàn phó. Cuối củng mọi việc xong xuôi. Đức lại cùng với tôi tuyển chọn kíp trắc thủ. Một vài trưởng hợp trắc thủ dao động dù mới biểu hiện ở dạng nghĩ ngợi, hoang mang, chúng tôi cũng kiên quyết thay. Thậm trí có trắc thủ thông minh, thao tác giỏi, nhưng sợ sơ-rai, chúng tôi đều chuyển sang làm việc khác.

        Tôi thường nói với Đức: "Ai qua thử thách ở cái ghế trắc thủ trên "chuồng cu" thỉ đỏ mới là trắc thủ". "Chuồng cu", đặt trên nóc -xe điều khiển. Ngồi trên cao, mắt thấy tai nghe, mọi diễn biến của trận đánh, thậm trí nhìn thấy cả tên lửa đang lao thẳng đến đài của mình. Vậy mà anh trụ được, anh đã tôi luyện thành người lính dũng cảm, người lính thực thụ. Tôi đã có một Nghiêm Văn Danh còn tuyệt vời hơn cả điều tôi vẫn mơ ước. Nhưng người trắc thủ dũng cảm ấy củạ tôi đã hy sinh trong trận đánh ngày 2l tháng 12 năm 1972, ngay trên chiếc chuồng cu đầy sóng gió của anh

*
*  *

      
        14 GIỜ 39 phút sáng hôm ẩy chúng tôi đã bắn rơi tại chỗ chiếc B.52-D. Đạn nổ xong Hà nói ngay "Rơi rồi!".

        Chúng tôi không kịp nói ra điều đó, nhưng tất cả đều nhận xét như Hà "Rơi thật rồi!". Mọi diễn biến từ lúc báo động đến lúc bắn rơi, có kể cũng giống như bất cứ trận đảnh nào thôi. Tôi xin kể với anh tâm tư tôi lúc đó: Mở  mảy xong tôi cho phát sóng ngay. Thú thật lúc ấy lo lắm. Đầu óc tôi nghĩ rất căng, bao nhiêu ý nghĩ đến dồn dập trong đầu. Sau này điểm lại đời tôi có hai lần căng thẳng nhất: một lần, gần ba mươi tuổi đầu, còn vác sách đi thi đại học. Ngồi vào phòng thi, tôi làm bài rất vất vả. Phải đỗ! Đó là ý chí. Làm thế nào để đỗ, thỉ phải đánh vật từng phút, từng bài toán trên tờ giấy thi. Lần thứ hai, là những trận đánh trong đêm 18. Trong đầu tôi luôn luôn lởn vởn ý nghĩ: "Không đánh thắng là có tội. Tội này lớn lắm Văn ạ".
Tiếng hô : "Mục tiêu !" của Hà làm tôi bàng hoàng. Trời ơi, không ngờ tín hiệu B.52 nồi rõ đến vậy. Thấy tín hiệu "ngon lành" như'vậy tôi lệnh: Bám sát tự động? Lại một điều bất ngờ nữa từ cự ly 26 ki-lô-mét ba màn đều bám sát tự động, không trôi, không lắc. Đường bay vừa đẹp. Nguyễn Văn Đức phóng liền hai quả. Đạn gặp mục tiêu ở cự ly 18, tín hiệu vỡ ra mất ngay. Hả reo lên. Đức ngồi lỳ ra, mắt sáng rực. Tôi mừng lắm nhưng là người tỉnh sớm nhất, tôi hô to:

        - Chuyển bắt tốp sau !

        Sau trận đánh, tôi gọi lên trung đoàn báo cáo ngay. Trung đoàn trưởng mừng lắm nhưng vẫn hỏi lại:

        - Có chắc không ?

        - Chắc rồi! Chẳng lẽ máy anh em chủng tôi đều lầm sao?

        - Khả lắm ! Thế đánh bằng phương pháp nào ?

        - Bắt mục tiêu. Bám sát tự động. Đánh vượt nửa góc!

        - Trời, tuyệt quá!

        Đêm 20 tháng 12 chúng tôi lại bắn rơi một chiếc tại chỗ nữa và đêm 26 tháng 12, đêm 27 tháng 12... chúng tôi đều đánh như vậy. Nếu tôi không nhầm thì tiểu đoàn tôi là đơn vị đã đánh B.52 bằng phương pháp P. nhiều nhất. Các thống kê còn lưu trữ đến ngày nay sẽ chứng minh cụ thể điều đó.

        Bắt được B.52 trong nhiễu nhiều lần, đảnh được bằng phương pháp P. có hiệu quả cao là vì chúng tôi đã có kíp trắc thủ giỏi. Còn một điều quan trọng nữa: trận địa C. nơi chúng tôi trực suốt 12 ngày đêm một lả vị trí đặt tên lửa lý tưởng. Vị tri ấy giữ một vai trò rất lớn trong việc phát hiện mục tiêu. Điều này đang đặt ra cho cuộc chiến tranh bảo vệ Tồ quốc hiện nay, những yêu cầu mới: phải tìm ra được nhiều trận địa "lý tưởng" như ở C. để tổ chức bảo vệ Hà Nội vững chắc, bất khả xâm phạm.

*
*   *

       Chiếc B.52-D bị tiểu đoàn 77 bắn rơi là một trong 21 chiếc B.52 xuất phát từ U-ta-pao lúc hai giờ sáng ngày 19 tháng 12. Mục tiêu của đợt tấn công thâm hiềm lúc rạng sáng này, như bốn tên giặc lái trên chiểc B.52-D bị bắt ngày 19 tháng 12 thú nhận: "Là khu đài phát thanh TIẾNG NÓI VIỆT NAM" ở Mễ Trì.

        Sau những loạt bom đầu tiên, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM, tiếng nói thân thương của Tổ Quốc đã ngừng mất 9 phút. Nhiều người Việt Nam ở khắp đất nước đã nhận ra sự kiện cực kỳ nghiêm trọng đó vì sự im lặng đột ngột trên làn sóng điện lúc rạng sáng ngày 19 tháng 12 năm 1972.

        Sau 9 phút, tiếng nói từ trái tim Tổ Quốc lại vang lên. Cả nước sửng sốt, căm giận khi nghe đài phát thanh báo tin B.52 đã ném bom Hà Nội. Buổi phát thanh đặc biệt hồi 5 giờ sáng hôm ấy, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM đưa tin:Hà Nội bắn rơi tại chỗ hai máy bay Mỹ.

        Mãi đến 9 giờ sáng, khi việc xác minh những chiếc máy bay bị bắn rơi tại chỗ trong đêm hôm qua ở Hà Nội là B.52, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM lại trịnh trọng công bố chiến công lịch sử đó với nhân dân cả nước và bè bạn khẳp thẽ giới.

[Giangtvx]

       
CHƯƠNG BA

B.52 —HỦY DIỆT!

        * Có phảỉ B.52 không?   ,

        Đêm mở màn trận "Điện Biên Phủ trên không" xung quanh việc xác định: Có phải B.52 không ? Đã diễn ạ nhiều cuộc đối thoại giống nhau.

        Khi tường thuật những phút đầu tiên ra-đa phát hiện B.52 bay vào hướng Hà Nội, chúng tôi đã kể: Lúc ấy các cấp cứ lật đi, lật lại một câu hỏi: "Có phải B.52 không ?".

        Vào thời điềm đó, đặt ra và nhanh chóng trả lời câu hỏi trên là cần thiết.

        Khi Hà nội đã nổ súng và suốt đêm 18, câu hỏi này còn lặp lại mãi. Cũng vì chiến thắng này lớn quá. Niềm vui này ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Khi được tin B.52 bị bắn rơi tại chỗ ở Hà Nội, biết bao đồng bào, đồng chí của chúng ta sung sướng, hả hê đến trào nước mắt.

        Nhớ lại những giờ phút lịch sử đó, đồng chí Võ Công Lạng, nguyên là phó trung đoàn trưởng trung đoàn tên lửa 261, kể:

        Trên mạng "B1" vẫn thông báo B.52 bay vào!

        Tôi nhìn về phía chiến sĩ tiêu đồ Nguyễn Thị Vân thoáng_ nghĩ: "Hiệp hai sắp bắt đầu rồi". Vân đang nghĩ gì mà điềm tĩnh vậy ? Một gương mặt con gái trắng trẻo nhìn chăm chắm xuống những đường chì do tay mình vẽ ra. "B.52 đó!".

        Đồng chí sĩ quan trinh sát vừa nói: "B.52 đã vào đến Việt  Trì" thì sĩ quan Lâm Chuể đã báo cáo:

        -  59 có mục tiêu!

        Trung đoàn trưởng hỏi ngay:

        -  Giải nhiễu hay tín hiệu ?

        - Giải nhiễu. Đúng B.52 rồi! Từ 59 tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng báo cáo.

        - Độ cao bao nhiêu ? Trung đoàn trưởng lại hỏi.

        - Mười ngàn!

        Lúc này trên vùng trời tây bắc Bắc bộ có rắt nhiều máy bay địch. Có cả "Bê" lẫn "ép", thậm chí phải đề phòng những tốp "Bê giả" nữa. Người chỉ huy nhận điện báo cáo, phải bình tĩnh cân nhắc phân biệt thật giả "Bê" và "ép" để hạ mệnh lệnh "tập trung tiêu diệt tốp..."

        B.52 vào gần, các ra-đa báo cáo nhiễu cường độ 3. Trưởng ban tác chiến Nguyễn Văn Tiễn là một sĩ quan tham mưu hoạt bát, giàu kinh nghiệm. Anh đã giúp trung đoàn giải quyết được nhiều tinh huống phức tạp trong công tác sở chỉ huy.

        (Sau 12 ngày đêm chiến đấu ở sở chỉ huy Nguyễn Văn Tiến là một sĩ quan tham mưu duy nhất của trung đoàn được thưởng huân chương Chiến công).

        20 giờ 13 phút tiểu đoàn 59 phóng quả đạn đầu tiên. Đất rung nhẹ dưới chân chúng tôi báo hiệu tên lửa ta đã "phóng". Cuộc chiến đấu với B.52 của trung đoàn tôi đã bắt đầu. Vào những lúc đỏ chưa ai trong chúng tôi lại hiểu được rằng đó là những giây phút lịch sử, đáng ghi nhớ suốt đời mỗi con người cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn 261 anh hùng: Thời khắc đó đã mở màn 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường, chiến thắng rất vẻ vang của trung đoàn tên lửa sinh sau đẻ muộn này.

        Bỗng cửa hầm chỉ huy lóe lên những quầng sáng nhức mắt. B.52 dội bom xuống xã Uy Nỗ. Cách chỗ chúng tôi ba bốn cây số. Thế mà lúc đó cử ngỡ B.52 rải thảm ở ngay ven làng. Tiếng bom nghe thật dữ dội. Nghĩ tới vùng dân cư đông đúc ở huyện Đông Anh này, ở đâu bom đạn rơi xuống cũng có thể tàn phá, giết hại hàng trăm người lòng  tôi càng quặn đau.
Bom vẫn nổ từng đợt, từng đợt. Lẫn trong tiếng bom là tiếng pháo trừng trị bọn "ép" và tiếng tên lửa đánh B.52. Đất trời rung động khác thường. Trong sở chỉ huy bắt đầu ồn ào. Tôi nhắc các sĩ quan phương hướng nắm vững tình hình từng tiểu đoàn, nói ngắn gọn để đảm bảo trật tự. Nguyễn Văn Tiễn quản lý chặt chẽ bản đồ nắm chắc tình hình trên không để báo cáo trung đoàn trưởng xử trí. Phải nói rõ thêm là: Lúc địch đã vào gần, cỏ tiểu đoàn chưa bắt được mục tiêu, chưa đánh được, sở chỉ huy trung đoàn dễ sinh ra lúng lúng.

        Rất may, đêm 18 chúng tôi không rơi vào tình trạng đó. Các kíp trắc thủ của chúng tôi rất đáng tin cậy. Nhất là các đồng chí tiểu đoàn trưỏng, mỗi người một vẻ khác nhau nhưng hầu hết đã trải qua chiến đấu chống Pháp, chống Mỹ...

        Đồng chí Nguyễn Văn Phiệt (sau chiến thắng 12 ngày đêm anh được tuyên dương Anh hùng quân đội) là cán bộ tiểu đoàn trẻ nhất của chúng tôi hồi đó. Anh nhanh nhẹn tháo vát xây dựng đơn vị và chỉ huy bộ đội chiến đấu đều tốt. Trần Minh Thắng, tiểu đoàn trưởng 94, xốc vác, hăng hái nhưng lại thiếu cái điềm đạm, chắc chắn của tiểu đoàn trưởng 93 Nguyễn Mạnh Hùng. Còn tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng lại là khoảng giữa của Hùng và Thắng. Các sĩ quan điều khiển Lại Văn Thân, Nguyễn Đinh Kiên, Dương Văn Thuận, Nguyễn Văn Cương và các trắc thủ giỏi giang là những cánh tay đắc lực của các tiểu đoàn trưởng. Chính họ góp phần làm nổi vai trò của các cán bộ chỉ huy.

[Giangtvx]

        Khi chúng tôi đang mê mải với những lệnh đảnh, lệnh phóng... thì từ trên chòi trinh sát của sở chỉ huy bỗng vang lên những tiếng kêu phấn chấn:

        - Cháy rồi ! Máy bay cháy rồi, cháy to quá!

        Trong ra-đi-ô cũng có những tiếng kêu "cháy, cháy" vọng lên từ sở chỉ huy các tiểu đoàn.

        Tin tức đến với chúng tôi khá nhanh và thống nhất: Có máy bay rơi ở Phủ Lỗ. Chưa biết là máy bay gì ? Thường vụ đảng ủy và ban chỉ huy trung: đoàn hội ý chớp nhoáng. Chúng tôi khẳng định: Đánh thắng ngay từ quả đạn đầu là một thành công rất lớn. Ngay lập tức phải cổ vũ toàn trung đoản học tập 59. Đánh các trận sau, đợt sau tốt hơn, Tiểu đoàn 59 báo cáo lên đã khẳng định bắn rơi B.52. Nếu quả thật như vậy thì vinh dự này đến với trung đoàn chúng tôi thật to lớn, bất ngờ !

        Sở chỉ huy trung đoàn lại ồn ào những câu hỏi : "Có phải B.52 không? Báo cáo rõ xem nào?". Chúng lôi vừa mừng, vừa hồi hộp. Liệu có thật như 59 báo cáo không ? Điện lên điện xuống gặng nhau: "Có phải là B.52 rơi tại chỗ không ?"

        Chúng tôi vẫn chưa dám báo cáo lên trên. Ngay lúc đó tiểu đoàn 57 báo cáo lên: "Dưới ánh trăng, mờ, kính TZK của tiểu đoàn nhìn thấy chiếc máy bay bị bắn rơi cháy rất to !".

        - Rất to nghĩa là B.52 rồi! Trung đoàn trưởng vui vẻ khẳng định. Mặc dầu vậy trong sở chỉ huy vẫn có hai luồng ý kiến. Một số thì bảo B.52 rơi 100% rồi. Một số khác, thì vặn lại: máy bay to, chắc gì đã là B.52! Trong không khí sôi dộng đó, đồng chí chính ủy trung đoàn gọi điện báo cáo lên chính ủy sư đoàn. Nghe anh Thảo báo cáo xong, anh Văn Giang hỏi:

        - Có chắc chắn là B.52 không ?

        - Báo cáo anh, tiểu đoàn 59 và tiểu đoàn 57 đều khẳng định như vậy... đồng chí chính ủy trung đoàn cũng chỉ biết nói thêm như thể. Rõ ràng cấp trên rất thận trọng với tin B.52 bị bẳn rơi tại chỗ. Chính ủy sư đoàn chỉ thị:

        -  Cần phải xác minh. Cho Võ Công Lạng đến tận xem sao.

        Hình như chính ủy sư đoàn còn dặn dò và động viên thêm một số điểm nữa. Anh Thảo đặt máy xuống nói với tôi:

        -  Anh Văn Giang chỉ thị anh phải đến tận chỗ mảy bay rơi xem nó là loại máy bay gì. _

        Xưa nay sư đoàn chúng tôi vẫn giữ một nguyên tắc: "Phải sờ được đuôi máy bay địch mới công nhận bắn trúng, bắn rơi. Mới được tặng cờ và tặng một con bò để khao quân".

        - Ông cứ mang xác "Bê" về đây, tôi điện ngay lên cho ông Hùng xin luôn một con bò! Anh Tạo vui vẻ nóỉ với tôi.

        Cánh trợ lý cũng góp chuyện nhao nhao :

        - Một "Bê" dứt khoát phải đổi hai "Bò", ba bò mới xứng đáng !

        Thấy tôi buộc lại dây giày, thắt lại quai mũ sắt ,anh Tẹo đến bên:

        -  Đường xá lúc này khó đi lắm. Có thể còn nguy hiểm nữa. Bằng mọi cách phải xác minh càng sớm càng tốt: Có phải B.52 không ? Nếu xe hỏng, đường tắc thì bơi qua sông Cà Lồ mà đi...