Lời nói đầu
Sau Lễ tuyên bố nước nhà độc lập (2 - 9 - 1945) chưa được bao lâu, thực dân Pháp với sự giúp đỡ của quân Anh quay lại xâm chiếm nước ta một lần nữa. Toàn quân và toàn dân ta với quyết tâm "quyết không chịu mất nước, quyết không chịu làm nô lệ" đã nhất tề đứng dậy tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ và anh dũng chống thực dân Pháp để bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dân ta đã được bè bạn năm châu hết lòng ủng hộ. Bên cạnh đó, người Việt Nam ở nước ngoài luôn hướng về Tổ quốc và nhiệt liệt ủng hộ cuộc kháng chiến của đồng bào trong nước. Tình cảm ấy được thể hiện qua nhiều tài liệu lưu trữ hiện còn lưu giữ ở Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
Với lòng mong muốn cung cấp cho độc giả những cứ liệu xác thực, sinh động về tình cảm của bạn bè quốc tế đối với nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập tự do (1946 - 1954), chúng tôi đã cố gắng sưu tầm, biên dịch và tuyển chọn những tài liệu theo chủ đề trên để đưa vào tập sách này.
Chúng tôi biết rằng, những tài liệu thể hiện tình cảm của bạn bè quốc tế đối với nhân dân Việt Nam (giai đoạn 1946 - 1954) chắc chắn còn được lưu trữ ở nhiều nơi. Nhưng từ đầu, mục tiêu của chúng tôi là chỉ sưu tầm, chọn công bố những tài liệu hiện đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III trong thời kỳ 1946 - 1954 và ngay cả trong hàng chục vạn hồ sơ của thời kỳ này, chúng tôi cũng chưa đủ khả năng và điều kiện để tra tìm, chọn hết những tài liệu theo chủ đề trên.
Trong tập sách này, bước đầu chúng tôi sưu tầm, tuyển chọn 87 tài liệu với các thể loại: Nghị quyết, thông điệp, điện văn, thư, kiến nghị, điện mừng... của các nguyên thủ quốc gia, các nhà hoạt động chính trị, các tổ chức quốc tế, nhân dân lao động các nước và Việt kiều. Chúng tôi tạm chia khối tài liệu thành ba nhóm là: Nhóm tài liệu của các nguyên thủ quốc gia, các nhà chính trị, các tổ chức quốc tế; nhóm tài liệu của nhân dân các nước và nhóm tài liệu của Việt kiều. Tuy nhiên, việc phân nhóm tài liệu cũng chỉ mang tính tương đối. Trong mỗi nhóm, tài liệu lại được xếp theo thứ tự thời gian. Ngoài ra, trong phần phụ lục chúng tôi có trích một số báo cáo, tài liệu của Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được viết trong thời kỳ đó. Những tài liệu quý, xác thực trong cuốn sách này đã thể hiện được một phần tình cảm của bạn bè quốc tế đối với chúng ta; cũng qua những tài liệu lưu trữ đó, chúng ta hiểu thêm được khát vọng hòa bình của các dân tộc và tính chất chính nghĩa của cuộc kháng chiến vì độc lập và tự do của nhân dân Việt Nam.
Thời điểm bắt đầu của cuốn sách là tháng 5 năm 1946 khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đã có một hoạt động đối ngoại quan trọng đầu tiên - chuyến thăm của đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sang Pháp và thời điểm kết thúc của cuốn sách là tháng 7 năm 1954 - Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết.
Những tài liệu được công bố trong tập sách này là những tài liệu gốc, phần lớn bằng tiếng nước ngoài và tuyệt đại đa số được công bố lần đầu tiên. Đối với tài liệu bằng tiếng nước ngoài, chúng tôi dịch nguyên văn; đối với những tài liệu bằng tiếng nước ngoài nhưng đã được dịch ra tiếng Việt ngay trong thời điểm lịch sử ấy, chúng tôi xin được giữ nguyên nội dung của tài liệu đó; còn với những tài liệu khác như các Nghị quyết của hội nghị quốc tế, các bài phát biểu, v.v... chúng tôi chỉ trích nguyên văn những phần có Liên quan đến Việt Nam.
Qua khảo sát tài liệu, chúng tôi thấy rằng, trước năm 1950 là năm chúng ta thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều nước trên thế giới, tài liệu không có nhiều. Năm 1954, nhờ chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, bạn bè quốc tế hiểu hơn về cuộc kháng chiến anh dũng của nhân dân ta và ủng hộ chúng ta nhiều hơn, do vậy cũng là năm có nhiều tài liệu nhất trong thời kỳ đó. Tuy nhiên do nhiều tài liệu có nội dung gần giống nhau nên chúng tôi chỉ chọn những tài liệu tiêu biểu. Đặc biệt trong năm 1954 có "Nhật ký tiếp khách của phái đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Giơ-ne-vơ năm 1954". Đây là một hồ sơ lớn, nội dung tài liệu phản ánh rất rõ tình cảm của bạn bè quốc tế nhưng vì khuôn khổ cuốn sách có hạn, chúng tôi chỉ có thể lược dịch những thông tin chính mà thôi.
Trong khi sưu tầm và tổ chức biên dịch những tài liệu đó, chúng tôi đã gặp khó khăn lớn là tuyệt đại đa số các tài liệu đều bằng tiếng nước ngoài như: Nga, Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc, Triều Tiên, Ba Lan, Ý, v.v... Trong số đó, một số tài liệu chúng tôi có thể tự dịch, còn phần lớn được tổ chức dịch và nhờ hiệu đính.
Đặc biệt, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III rất vinh dự được Đại tướng Vổ Nguyên Giáp nhận lời đọc bản thảo, chỉ bảo nhiều điều bổ ích khi chọn tài liệu và được Đại tướng viết Lời giới thiệu cho cuốn sách. Nhân dịp này chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Đại tướng và kính chúc Đại tướng mạnh khỏe.
Chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Trung tâm Nghiên cứu khoa học Lưu trữ, Phòng Nghiệp vụ Văn thư - Lưu trữ Trung ương đã giúp chúng tôi hoàn thành bản thảo cuốn sách này; cảm ơn các ông Võ Thành Trung, Hoàng Đức Nhuận, bà Phạm Thị Bích Hải và nhiều cán bộ khác đã tham gia dịch và hiệu đính cuốn sách này.
Đối với chúng tôi, việc sưu tầm, tổ chức biên dịch và tuyển chọn công bố những tài liệu lưu trữ mà phần lớn lại bằng tiếng nước ngoài là một việc rất khó nên chắc chắn sẽ có nhiều sai sót.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn mọi ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và của các độc giả.
BAN BIÊN SOẠN
Dilber MC Theme by HarzeM