Lịch sử Quân sự Việt Nam

Xin chào anh em,
Như đã nói, hôm nay tôi mở mục để gửi anh em mình vài truyện ngắn mà tôi viết trước đây.
Có gì xin tự nhiên phê bình.
Cám ơn anh em đã đọc



1. Khoảnh khắc vừa đủ

Ình!

...
Anh từ từ mở mắt ra nhưng vội khép lại vì chói. Một càm giác rã rời, đau nhói và tê dại chiếm lấy toàn thân. Không biết điều gì đã xảy ra? Mình đang ở đâu? Anh cố nhớ lại mọi việc mà không nổi. Đầu nhức như bưng, như đang bị những chiếc búa tạ quay đập thật mạnh. Một lần nữa anh cố nhới lại và từ từ hé mắt: một màu trắng đục nhờ nhờ, ngã nghiêng. Rồi thì mọi cái trở nên rỏ ràng hơn. Bầu trời trong vắt đính vài cụm mây trắng tơ mãi trên cao. Vài tia nắng ban mai vàng nhạt kẻ tỏa lên. Gần, thật gần mắt anh là đôi nhánh bông cỏ ướt sương rập rờn. Giọt sương trong ánh sắc cầu vòng lung linh và dịu dàng. Im lặng, bốn bề im lặng tuyệt đối. bổng đâu một con cào cào nhảy chụp lên nhánh cỏ làm nó oằng xuống. con cáo cáo tơ thật xanh. Hình như nó đang dương cặp mắt lòi ngạc nhiên nhìn anh thầm hỏi: ai đây? Nhìn một hồi cào cào thấy chán trước sinh vật kỳ lạ nằm dài dưới đất nên bỏ đi – nó phóng xéo tầm mắt anh bay đi mất.
Cảm giác rả rời dần giảm cùng cơn tê dại, nhưng có lẽ vì vậy anh thấy cơn đau rỏ hơn. Bây giờ không chỉ ở đầu mà còn hông trái, lưng, bả vai. Đau, đau quá, đau quằn quại. anh rên khe khẽ không thành tiếng. ai lấy sắt nung đỏ đâm vào ngực anh, vào hông anh. Nhói lên từng cơn. Không, thanh sắt không chỉ đâm xuyên mà nó còn ngoáy , ngoáy. A…! Buốt tận óc, đầu vỡ ra. Anh lại ngất đi.
Và rồi anh tỉnh người lại, có lẽ do hơi đất ẩm. cơn đau không vò nát như trước. Bầu trời lại hiện ra tươi vành nắng ban mai. Vòm xanh ươm nắng vàng. Đẹp quá! Chợt anh nhớ lại, hồi nhỏ anh rất thích, bây giờ vẫn còn thích: những sáng, những chiếu nằm dài trên bải cỏ nhìn trời, hai tay gối đầu, miệng ngậm cọng bông cỏ, anh lắng nghe tiếng thì thầm quyến rủ của thinh không im lặng. thật thích nghe những lời thì thầm đó. Nó chứa bao suy tư, vẽ đẹp của cuộc đới. Khoảng khắc như thế lòng anh thanh thảng, tinh thần thư giản, các cơ buông thả. Mọi mệt nhọc, lo âu, dằng vặt tan đi, tan đi. Anh có thể nắm như vậy hàng giờ, đến thận khi sao mai lên hay khi sao hôm xuông. Chỉ mình anh với vũ trụ. Nghĩa đời anh tìm thấy trong đó. Và giờ đây anh muốn ngắt một cọng cỏ để ngậm. Cọng bông bỏ ngay trước mắt. Ơ, tay anh đâu rồi? Anh không còn cảm giác về cánh tay, cố thử … không được! Anh không ngắt được nhánh bông cỏ trước mắt, nhánh bông cỏ đu đưa trong gió nhè nhẹ. Nhánh bông cỏ gật gù như muốn cúi xuống cho anh. Điều đó càng làm mong muốn ngắt nó dữ dội hơn. Và anh cảm nhận sự bất lực rỏ hơn.
Tại sao? Mình đang ở đâu? Cớ sao lại nằm đây? Có lẽ mình nằm mơ, mơ về quá khừ, mơ thấy khi nhỏ… Không, đầu vầu vẫn đau, đau khắp mình mẫy. Thực chứ không mơ. Vòm trời thu hẹp dần: anh khép mắt lại cố nhớ. À, hôm qua, chính xác là tối qua, sau cơn bão pháo, màn đêm vọng rỏ tiếng xích sắt, tiếng động cơ. Tiếp theo là những khối sắt thép lù lù tiến tới, , những chớp lữa đầu nòng, những bóng đen lao theo. Đất trời đảo lộn tùng phèo. Mất chốt rồi! Mạnh ai nấy chạy, từ quan tới quân. Một đại đội đã lâu chưa kịp bổ sung quân làm sao trụ nổi trước một tiểu đoàn cứng có xe tăng phối thuộc, pháo dọn đường. Bổ tất cả, anh bật dậy chạy về phía sau. Các đường lửa đan chéo đuổi theo, những đụn khói bao vây chung quanh. Vấp ngã, té chúi nhủi lại bật dậy chạy tiếp. Đâu đó có bóng người ngã cấm đầu xuống rồi không bao giờ đứng dậy nữa. Những tiếng nổ, những ánh chớp lửa, những đường đạn bao quanh, chúng trùm lên người, chắn phía trước, chặn phía sau, kè hai bên. Rồi những tiếng “Chô, Chô!” man dại. Chợt một chớp nhoáng bừng lên, sáng lắm, mắt đất đổ nhào, vạn vật ngã nghiêng. Một cú đập trời ván. Một cảm giác chơi vơi… Anh không biết gì nữa.
Vậy đó. Giờ đây nằm đây, vạn vật im lìm như chờ đợi, như thách đố. Đồng đội còn mấy người, ai thoát, ai phơi xác? Không hiểu anh chạy được bao xa, làm sao biết được khi mắt anh chỉ có thể nhìn lên trới xanh? Vậy là mất chốt thật rồi. Cái  quân… Đúng là chúng quyết tâm chiếm bằng được, sau nhiều ngày bao vây tấn công, chúng điều thêm quân. Chết biết bao nhiêu, nhưng phải chiếm lấy.
Tiếng chim sơn ca vang lên từng chập, mặt đất tựa bình yên. Chim líu lo ca hát đâu thấu nổi những gì con người phải trải qua.. Đúng, sao chúng hiểu được.  Sơn ca hót, mà có đến hai con. Có lẽ chúng tìm sâu điểm tâm, rồi chợt hứng cất tiếng hót cho vui chăng? Tiếng chim gần lắm nhưng anh không thấy được. Có tiếng cựa mình. Mùi cỏ gây gây quyến rủ. Như quên đi thực tại anh mĩm cười bâng quơ. Ừ, cuộc đời vẫn đẹp sao, phải biết thưởng thức nó. Từ một lùm cỏ nào đó, có lẽ vậy, đôi chim bay lên, kẻ chỉ qua vòm trời – cái thế giới còn lại của anh. Phải cái thế giới của anh bây giời thu hẹp lại trong vòm trời to bắng cái nia. Nắm đó, mắt chỉ hướng lên – thấy gì được hơn! Ý nghĩ đáng buồn đó kéo anh trở lại thực tại đau đớn, cả thể xác và tâm hồn. xót xá quá phải không. Lẽ nào anh sẽ nắm đây mãi mãi. Ôi, còn bao điều… Ước gì được như đôi chim kia để mà bay lên, bay thật cao, cao mãi. Mình sẽ đảo một vòng thật rộng nhìn thật rỏ cái vùng đất chết nầy, sau đó bay về nhà. Ừ, bay về nhà…

Trước mắt anh là hình ảnh một ngôi nhà.
Kìa, chiếc bàn thờ kê sát vách, đặt giữa nhà. Đã lâu lắm mình không thấp được nén nhang, cái hình thờ ba bị phủ bụi, bậy quá, không ai lau hết.  Anh có cảm giác như đôi mắt ba đang nhìn anh. Cái nhìn ấm áp, vừa dặn dò, vừa trách móc. Ba ơi, đã lâu con không về thăm má, không thấp nhang cho ba, đừng giận con nghe ba. Con đâu muốn vậy, mà khác đi lại không được. Ba, sao mười năm rồi mà con vẫn không tin là ba đã chết. Bất tử quá! Con cứ nghĩ, tưởng tượng là ba đi đâu đó xa rồi về thôi. Ba biết không, con còn tưởng tượng ra cảnh ba bất chợt bước vào nhà. Con còn chuẩn bị thái độ mình ra sao nữa. Không, ba không chết. đó chỉ là một sự nhầm lẫn. Cái xác đem về đó là của một ai khác chứ không phải ba. Ba còn sống, còn sống.
… Một hôm con đang ngồi đọc sách, thí dụ vậy, có bóng người bước vào. Con chậm rãi để sách xuống, ngẩn đầu lên: ba đã về, ba không chết. Ba lặng lẽ mỉm cười nhìn con. Đó, ba đâu chết. Con đứng dậy, tiến về phía ba. Cách một bước, con đứng lại và nói nhỏ “Ba!”, rồi đưa hai tay lên từ từ ôm ba. Con sẽ không khóc, dù một giọt, con đâu là đàn bà, con đã lớn, sau đó con đưa ba vào, nhắc ghế mời ba ngồi. Hai cha con  không nói với nhau một lời, đối diện nhìn nhau và hiểu. Hiểu hết! mắt con sẽ nói lên mọi điều, mắt ba cũng vậy. Con sẽ đón ba về như vậy đó. Nhưng mười năm đã qua, mơ cứ là mơ.Thực vẫn là thực. không thể đánh đổi cho nhau, một tẻo tẹo tèo teo cũng không.

Tiếng chân bước gần, tiếng người lao xao. Cánh chim anh bị chặc lìa, anh rơi về lại vùng đất chết. Ai đó? Anh em mình phải không? Tai nghe không rỏ, tiếng người lạ quá. Chắc quân mình trở lại tìm thương binh, tử sĩ đây. Ôi, sống rồi! Anh em mình đến.
Tiếng chân xa xa, gần gần. Tiếng người lúc rõ, lúc bặt tâm. Anh thử trở mình, quơ tay, gào to cho mọi người biết mình đang ở đây. “Ôi!” Tiếng la đau tắc trong cổ họng. Ý muốn buồn cười đã hại anh. Anh cắn răng chịu trận, mồ hôi túa ra. Anh nhắm mắt lại. cơn đau từ từ dịu bớt. Thôi, cố chờ tới phiên mình.
Tiếng động nghe rỏ lắm, kế bên đây thôi.
Anh từ từ mở mắt ra. Nắng đã lớn hơn. Cái chói chưa kịp hết thì vừa lúc đó… Trong vòm trời bé nhỏ của anh, tù phía trên hiện ra hai bộ mặt như lộn ngược xuống. Anh giật mình kinh hãi, thôi chết rồi, thế là hết. Hai bộ mặt đen đúa nhìn anh rồi nhìn nhau. Một đôi mội đen, dày, trề lép nhép nói gì đó, cái đầu kia gật gật. Đen ngòm một họng súng, phải một họng súng. Anh nhìn thẳng vào nó. Thế giới của anh bây giờ càng thu hẹp hơn – một họng súng.Vậy là hết, anh hiểu chuyện gì đang xảy ra. Nhận thức ra sự thật, anh thấy mình không sợ mà bình tĩnh, lạnh lùng đón việc tiếp theo. Một giây bây giờ thật dài. Từ khi xuất hiện hai cái đầu đến lúc có thêm họng súng chỉ vài giây nhưng anh thấy không mau: tất cả diễn ra thật thứ tự như được sắp xếp khéo léo, đâu ra đó. Nhưng khoảnh khắc ngắn ngủi đó đủ cho anh nhận chân sự thật.
Và anh thấy hình như mình mĩm cười.

0g32’, 02.09.87.

Ủng hộ bác hết mình, có bác Cao Sơn với mấy bác nữa, giờ có thêm bác, quansu ngày cáng nhiều nhà văn khoác áo lính rồi  :D 

Hy vọng anh lính của bác còn đủ cảm xúc để diễn tả.

1 thời máu và hoa bây giờ toàn là văn sĩ chứ 0 còn là các cựu binh viết lại hồi ức của mình nữa rồi.Chậc hay quá bà con ơi.

Chào bác TQNam.
Mỗi lần bác lên mạng là một lần bác cởi mở tấm lòng.
Cám ơn một nhà văn.

Vâng 1 cảm xúc,
Trong truyện này ta không bàn, không xét nét, phủ định.
 
Cố gắng lên nhà văn, cho tất cả chúng ta được đọc thêm các truyện khác.

2. Quán Liêu trai
Sau cả năm trời chạy tìm việc khắp tỉnh thất bại, y bỏ lên thành phố tìm các đổi đời. Với tấm bằng kỹ sư bị giảm biên chế lại không biết tiếng Tây, tiếng U, y không gỏ được cửa nào.

Chân ướt chân ráo, ban đầu y ở trọ nhà một người bà con xa cà-nông bắn không tới. Những ngày đầu rỏ ràng là kẹt ghê lắm; song, sống tha hương y lại gặp may. Tình cờ một hôm đang rảo bước lang thang, y gặp thằng bạn cũ, một thằng bạn mà y rất khinh vì học dở ẹt, chuyên môn lo lót bạn để cóp bài. Vậy mà giờ nó “Mài râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao”, y được nó nghĩ tình xưa nên thu nạp chạy mánh kiếm cơm qua ngày.Tuy không đến nỗi đứng lề đường hỏi thiên hạ “Có gì bán không anh?” nhưng cũng chẳng vinh dự gì: một tên cò, cò con bé xíu xịu xìu xiu. Mặc, phải tập “mặt chai mài đá, gò má pit-tong, mình đồng da sắt…” thôi. Thần may mắn mĩm cười cái nũa. Một buổi trưa thức dây y nhớ ra mình mới trúng hai khoẻn ban sáng, một mánh mà tới hai khoẻn nầy là lần đầu tiên. Từ đó y dần đổi đời thật sự.

Có tiền mua tiên cũng được, nếu hôm qua y them đóm ăn tàn, hôm nay y tự cho phép mình vào quán bia ôm một mình, tự trả tiền, tự bo các em. Thói đời, vào quán bia thì phải có cái gì gác tay, gác chân mới phải đạo. Và hắn cho đây là một sự đổi đời. Quán Liêu trai là sự đổi đời kế tiếp. Tình cờ y phát hiện quán nầy, cái tên nghe hay đó hỉ? Nhưng sao là liêu trai thì phải vào khám phá mới biết, nó có liêu trai thật, liêu trai ra làm sao? Trong quán có một em liêu trai thiệt, tức nhiên là trong mắt y. Kết thân khá nhanh với em, y ghé quán thường xuyên dù đôi lúc phải ký sổ. Cái ngộ là càng đến, tiền trả cáng ít, cái nầy lạ thiệt. Đơn giản là em bớt lợi dụng lúc y say mà tráo chai bia đầy thành chia rỏng hay vừa uống vừa đổ. Y ghi nhận và cảm kích điểu nầy. Đổi lại y lịch sự hơn với em hơn. Đêm nọ y “xin đưa em về”. Đâu dễ vậy! Vào quán cầm tay cần chân thì được chớ đưa về thì không. Càng lùng, con mồi càng né. Lạ cái nữa, y canh me nhiều đêm để chạy theo chiếc xích lô chở em về, “liêu trai”  bước lên xe thì tên đạp xe chạy vù vù như ma đuổi, hắn chạy lung tung khắp thành phố, hết thẳng thì quẹo phải, rồi quẹo trái, lại thẳng và mất hút. Nay hắn chạy đường nầy, mai chạy đường kia, cứ như 007 cắt đuôi KGB vậy. Đã thế, hắn đội cái nón xùm xụp, chẳng biết mặt mũi ra sao.

Một tối, vừa thấy y bước vào “liêu trai” liền reo lên “A! Mong anh quá, em chờ mút chỉ cà tha hà. Tối nay anh cho em quá gian về hen, ông xích lô bệnh nên nghỉ một bữa.” Mô Phật! Y có nghe lầm? Xả láng ăn mừng, y vừa uống vừa hát, hôm nay y thấy mình ca hay tệ. Y uống hoài không thấy say. Vậy mà “Liêu trai” lại ngăn không cho uống nhiều, không cho hút thuốc nhiều vì có hại cho sức khoẻ. Em cứ lấy khăn ướp lạnh lau mặt y liền tù ti. Sướng mê tơi!

Cuộc vui khép lại. Liêu trai khép nép theo y ra cửa. Y ngồi trừoc cầm ghi-đông, em ngồi sau vòng tay ôm eo tình tứ. Y chạy theo hường dẩn của em, chạy y như tay đạp xích lô: chẳng biết mô tê chi, chạy lung tung khắp phố phường, mất phương hướng. Cuối cùng cũng đến thành La-Mã. Cầm tay nhau một hồi như đôi bạn học trò ngày xưa thân ái, Liêu trai mời y vào nhà. Ôi chao ơi! Y theo bước em như thằng bé ngoan. Cái nhà bé xíu, y ngồi trương ngủ của em. Như trong mơ, y nghe em bảo nấu nước cho anh tắm nghen. Loay hoay một hồi em bảo tiếp, anh vào đi, em tắm cho. Như con mèo bé bỏng, y làm theo lời nàng. Người lơ ngơ, chẳng biết thật hay mơ. Rồi nàng dìu y lên gường, nằm nép một bên như hiền thê chính hiệu con nay vàng. Mới đặc lưng xuống là y ngủ thiếp đi ngay.

Đang mơ mơ màng màng giấc điệp, chợt y thấy sao người ngưa ngứa, nhộn nhột, lành lạnh, bị cấn đau đau. Rồi tựa có con gì đuổi nhau băng qua người mình y. Y bật choàng dậy, hai tay dụi mắt lia lịa, lắc đầu mấy cái. Hả? Không tin mắt mình, y tự nhéo bấp vế một cái. “Ái!”. Đau tức là thực chứ không phải mơ. Ngước nhìn trời thấy sao mai nhấp nháp đằng Đông. Nhìn phía trước thấy ngôi nhà của tía má dưới quê. Nhìn lại mình thấy mặc độc cái tà lỏn đang ngồi trên đống rác.

3. Vùng đất hứa không có

Chuyện kễ rằng ngày xưa có đôi vợ chồng già nọ hiếm muộn, họ sống với nhau bao năm mòn mõi chờ tin vui. Trời không thương họ? Đêm đêm hai ông bà cầu trời, khấn phật. Rồi lại đi chùa cầu tự.
Một đêm bà nắm mơ, mơ một giấc chiêm bao lạ. Bà đứng trong một cõi hư hư, thực thực, rực sáng hào quang một góc trời. Bà thấy mình đi một mình, thong dong và sản khoái. Bỗng tự trên cao xa loé lên một tia cớp diệu sáng, hương tơm loan toả. Trên cao một vì sao hiền hoà xuất hiện, từ từ tiến về phía bà. Quá đỗi ngạc nhiên, bà há hóc ra nhìn, người cứng đờ. Vì sao hạ thấp dần xuống, dần xuống … rồi chui tọt vào miệng bà. Sau đó bà mang thai. Dúng chín tháng mười ngày bà hạ sanh một bé trai. Ôi, bà vui sao – từ nay bà được làm mẹ. Ông mừng không kém – ông đã có con nối dỗi tông đường. Xóm làng kéo đến chúc mừng cho đội vợ chồng già, chúc mừng cho niềm hạnh phúc trễ tràn.

Tháng năm trôi qua, đứa bé lên lê thành một thiếu niên, rồi là một thanh niên. Chàng trai vừa khôi ngô tuấn tú, vừa thông minh đĩnh đạt. Một hôm ông bà bàn nhau cho con tầm sư học đạo đễ thành nhân. Khi đó thiên hạ truyền nhau rắng trên núi cao kia có một vị cao nhân ngự. Ông đức độ, thông tuệ, uyên bác. Ngặt một nỗi, không chỉ đường xa, lắm thú dữ, điều kiện để ông thu nhận làm đệ tử rầt khó, bật luận kẽ đó sang hay hèn, nghèo hay giàu: phải trãi qua một thời kỳ thủ thách nghiệt ngã làm bao kẻ đi mà về không. Liệu con trai ông bà có có truông đuợc? Thôi thì một liều, ba bảy cũng liều, có thủ mới biết. Thế là anh con trai từ biệt cha mẹ già lên đường.Lệ tuôn rơi, lời nghẹn ngào … chia tay vẫn cứ chia tay.
Nhà nghèo, anh con trai đi không có tiểu đồng như thường thấy. Một thân một mình băng đèo, lội suối, qua truông … quanh san muon dậm. Thật vất vã nhưng anh cố chịu đựng mong tới ngày thoát tâm tồi, đền đáp công ơn sinh dưỡng. Chí hiếu thay một đứa con.

Đến nơi, anh chưa được vào bái tổ vì mới tạm tuyển, chờ thử thách. Không sao, dù con trẻ nhưng anh con trai không ham chơi tuy đôi lúc có lười. Vỡ lòng là đôi câu của thánh nhân do các sư huynh truyền lại. Mỗi ngày phải trả bài, không thuộc không học mới! Kẹt cái câu nào cũng dài lê thê, trúc trắc, khó hiểu. Tuy cố tâm học nhưng trong lònh anh không khỏi băng khoăng, học mấy cái ni để làm chi? Thôi kệ, thủ thách ma, biết đâu sau khi bái tổ sẽ khác, anh tự an ủi và động viên mình. Mỗi ngày ba chén lưng cơm với nước muối, rồi chẻ củi, gánh nước, nấu cơm, quét sân, quạt hầu cho các sư bá, sư thúc, sư huynh ngủ trưa v.v. anh con trai im nhẫn nhục đợ chờ như bao đồ đệ khác.

Trãi bốn năm ròng.
Một sáng, độ hè vừa sang, một vị sư bá loan tin rắng anh được thầy cho tiếp kiến trong ba ngày nữa tại chánh niệm đường. Ái cha cha! Vậy là… Đây là thủ tục bán chính thức cho hay rắng anh đã qua kỳ tuyển trạch, anh sẽ được thầy cho bái tổ một ngày không xa. Nghe mà mừng húm!
Vậy là anh sẽ được nhận làm đệ tử chính thức, bắng ngựơc lại chỉ là một “ngu qua, không đuợc gì đâu, về cày ruộng đi!”. Ba ngày liền anh con trai ăn cơm không muối, nắm đất, tắm nước tho8m để sạch từ trong ra ngoài. Ba ngày anh không dám ăn to nói lớn, không chạy bổ, không vui buồn cho tâm ổn trí tịnh. Ôi, khao khát bao năm cứ đợi hoài, ngày vui sắp đến cứ tưởng như chơi. Bốn năm còn chịu được, huống hồ ba ngày ngắn gang tay.

Trới chưa sáng, tiếng chuông công vu của chùa bên kia núi vọng lại, kẽ dự bị thư sinh choàng tỉnh giấc. Sau ba ngày chuẩn bị anh thấy lòng mình bình thảng lạ lùng. Ria tỉa thẳng hàng, quần xếp thẳng “li”, hai tay chấp trước ngực, đầu cúi, lưng khom, chân rốn rén anh d8i thục lùi vào chánh điện. Bái lể mấy bận, nhang thấp mấy lần, trà châm mấy lượt thì mặt trời lên khỏi ngọn sào sao bếp. Chợt vang lên giọng nói ấm áp mà uy nghiêm, truyển cảm mà sắc gọn (dường như thầy vừa nói vừa mĩm chi cười, thiên hạ nói xưa nay thầy vẫn thế):

- Từ ngày con lên đây tròn bốn năm, thấm thióat nhanh quáaaa. Khá khen con cố công khổ luyện. Trước kia ta cũng vậy thôi. Có lúc ta oán trách thầy mình sao khắc khe quáaa. Nay con đở hơn ta xưa nhiềuuuuu. Cái học là khôn cùng, phải học đũ thứ, học cho tin thông, nhớ nghe connnnn. Nay ta thấy con biết khong ít, ta cho con hạ sơn, ra giúp đời. Có điều thời buổi nhiểu nhương, phải giử lấy thân, khéo lại rướt họa vào thâ, để tiếng thúi cho thầy, cho đạo hữu, nghe connnn. Thôi, trước khi về, ta cho con quyển sách nầy, vừa làm hành trang cuộc đời, vừa làm kỷ niệm. Đây, con cầm lấy. Thôi, bvề thu xép hành trang lên đường cho sớm kẽo cha trong mẹ ngóng, nghe connnn.

Hoanh mang tột độ, chẳng hiểu mô tê gì, học sỉ chỉ biết cúi đầu bái tạ, lui gót. Thu xếp xong, mà thật ra có gì ngoài bộ mặc trên người và một bộ để thay, anh con trai chia tay các sư huynh, sư đệ về quê. Trời vừa chang vạn tối thi cũng vừa tới chân núi. Nhân có cái lều hoang bên đường, anh con trai ghé vào nghỉ ngơi và ăn tồi. Co8m đưa tiển nên có ngon hơn thường ngày: cơm muối mè. Nhưng anh nuốt không vô. Vậy là sao? Tự nhiên cho về. lạ quá. Hay cuốn sách kia… À có lẽ tất cả nằm trong quyển sách đó, cái hành trang cuộc đới. Ờ, mở ra xem thử. Ôi, đẹp quá! Sách bìa da, dày cộp, quý lắm đây. Bây giờ lật ra xem sao. ủa, sao toàn giấy trắng không vẩy nè? A, có chữ, trang cuối có chữ :”Sắc, sắc, không, không!”
 

Thần thoại người máy

Đã hai ngày nay giáo sư Lâm Phong giận điên cả người, ông đâm ra cáu kỉnh, bỏ ăn bỏ ngủ. Tại sao ở đây toàn là những bác học, kỹ sư ưu tú của thế kỹ 21 văn minh nầy lại có thể chấp nhận một cách ngu xuẫn, ủy mị đến buồn cười như vậy? Ông đã mất không biết bao nhiêu công sức thuyết phục rồi đe dọa mà không thành. Hay ông già rồi, đám trẻ không còn kính trọng ông nữa, chúng quên những đóng gòp của ông cho nhân loại? Phải rồi, giờ ông đã già, như một cây khô trụi lá chờ ngày bị đốn hạ. Nghĩ đến đây ông cảm thấy chua chát, cay đắng. một cái gì đó nhón lên, nó đâm xuyên qua ngực ông làm ông phải gục xuống bàn. Ông rên lên những tiếng uất nghẹn, tắc trong cổ họng. Những tiếng kêu tuyệt vọng của một con thú cùng đường. Ông muốn khóc, nhưng già rồi lấy đâu ra nước mắt? Ông như điên lên, chụp được gì, ông ném cái đó, ông quăn cái đó. Ông đập phá tất cả những gì có trong phòng. Đôi mắt ông lạc thần, chúng dại đi. Mũi ông khoằm xuống. Miệng bành ra thở hòng học phông đôi ba chiếc răng ám khói thuốc còn sót lại. Ông lảo đảo.

***

Hại ngày nay trong thành phố đâu cũng có cảnh tụm năm, tụm ba bàn tán ì xèo với thái độ hả hê lắm. Ai nầy háo hức chờ đợi ngày khởi đầu của một khai phá, một thử nghiệm thú vị, ly kỳ, ngộ nghĩng của cái anh chàng kỹ sư trẻ Vũ Xuân.
Lạ đời, cách đây hơn 100 năm thôi, người ta ước mơ chế tạo những cổ máy tự đông thông minh thay thế lao đông của con người được gọi là Robot. Cứ mỗi thế hệ người máy ra đời là đài báo rùm ben đưa tin, ca ngợi. Đĩnh cao mới của trí tuệ loài người. Vậy mà bây giờ, khi đã có những cổ máy như vậy, những cổ máy tân tiến hơn những gì con người từng có thể tưởng tượng ra, lại bị con người chán ghét, tẩy chay! Thật ra các robot làm khỏe hơn con ngừơi bội phần, lại không hề bị ảnh hưởng bời yếu tố tâm lý, không biết đình công với lãng phí nên năng xuất và hiệu năng của chúng cao vô cùng. Mấy năm gần đây thế giới có không biết bao nhiêu cuộc họp cấp vùng, cấp khu vực, liên khu vực đến phạm vi toàn thế giới để bàn biệp pháp giải quyết vấn đề “Con người chán ghét robot, tảy chay robot”. Đó là các cuộc họp đơn nghành, họp đa ngàng, họp cấp chình phủ song phương, đa phương v.v. Chịu, không lối thoát. Đơn giản là từ anh công nhân đến chị kỹ sư, sang bác chuyên viện không chịu nởi cái thứ lao đông đơn giản, nhàn hạ: bấm nút ra lệnh rồi ngồi nhìn robot hùng hụt lao động. Ngày nào cũng vậy: bấm nút, ngồi nhìn. Hết! Một số người cố tìm cách bỏ công sở đi tìm việc gì đó lao động có “tính người” hơn, nhưng chịu. Chổ nào robot cũng lao động thay cho con người với hiệu quả gấp trăm lần. Nhiều giải pháp được đề ra qua các cuộc thăm dò của báo chí, diễn đàn mở đến các viện thăm dò dư luận, các trung tâm nghiên cứu, rồi các tổ chức quần chúng, các hội đoàn cũng ra tay. Bế tắt, Xã hội loài người lâm vào một cuộc khủng hoảng chưa từng được biết đến, chưa có tên gọi khoa học, chính xác. Có những ý kiến ban đầu thấy hay, được nhiều người ủng hộ, các chánh phủ bèn đưa ra trưng cầu dân ý. Nhưng … “chín người, mười ý”! Đúng là một cuộc khủng hoảng mang tính xã hội-kỹ thuật toàn cầu.

Hơn hai năm về trước xuất hiện phong tào tự phát “Con người và cơ bắp”, các công nhân cổ cồn trắng, công nhân áo xanh rủ nhau ra đồng. Bao nhiêu máy móc bị dẹp xó, con người quyết học lại các kỹ năng lao động của tổ tiên trong việc làm ra lúa gạo, rau xanh. Đó là một ngày hội thật sự. Thôi thì đi có đội ngũ chỉnh tề, trống kèn inh ỏi, cờ xí rợp trời, không thiếu quay phim, chụp ảnh, rồi nào phỏng vấn, truyền hình trực tiếp, các cầu truyền hình liên lục địa v.v. Cứ như Thế vận hội Olympic. Ban đầu là một nước, rồi nhiều nước, nước nước thi đua, lục địa thi đua lục địa. Mọi người hê hả coi như vấn nạn đã đượcgiải quyết. Người khởi xướng phong trào được tung hê, ca ngợi, đủ loại danh hiệu, giải thưởng được trao tặng. Người ta lấy tên người khởi xướng đặc tên cho các công trình xây dựng thế kỹ, cho tên đường, đặt trên cho con trẻ. Và tất nhiên không thể thiếu các tượng đài. Song chỉ gần mật năm sau, phong trào “Con người và cơ bắp” bị xét lại. Tại sao? Đã lâu rồi con người mất thói quen và kỹ năng lao động. Đi làm một ngày về phải nghỉ một tháng phục hồi. Thành quả lao động đâu không thấy, chỉ thấy phá hoại là chính

***

Tại Viện nghiên cứu và thiết kế người máy của thành phố có một ê-kíp kỹ sư trẻ, họ làm việc sáng tạo, có kỷ luật, tai nghề vững. Hơn nữa các kỹ sư còn được sự lãnh đạo của viện sỹ Lâm Phong. Trong ê-kíp, kỹ sư Vũ Xuân là con chim đầu đàn. Đồng nghiệp quý Vũ Xuân không chỉ vì tài năng, những sáng kiến táo bạo. Là người yêu đời, bất cứ lúc nào Vũ Xuân cũng có thể hoạt kê, ca hát; anh tới đâu, tiếng cười nở ra nơi đó. Và anh cũng có vô số bạn gái. Hôm nay người ta thấy anh đi khiêu vũ với cô tóc dài nầy, mai lại thấy anh trầm ngâm tâm sự với cô gái mắt nai kia, hôm sau nữa thì anh đi xem hát với cô gái áo đỏ nọ. Ở đâu anh cũng được mọi người yêu mến với biệt danh “ngọn gió lành”.

Viện sỹ Lâm Phong thì khác. Trong công việc ông không chê trách Vũ Xuân điều gì, thậm chí nhiều lúc ông thấy vui vì nghĩ mình đã có một người kế tục xứng đáng. Thế nhưng tong sinh hoạt thì ngược lại, nhất là cái khoảng “trai-gái”. Mấy chục năm nay viện sỹ sống trong cô đơn và nỗi hận đàn bà. Cô vợ trẻ mà ông một mực yêu thương đã phản bội ông vì ông quá mê công việc, mê việc hơn mê vợ! Từ đó “phụ nữ” là một khái niệm không thể chấp nhận trong đời ông. Tình yêu biến thành hận thù như vậy đó.
Trong cuộc hội nghị gần đây bàn về thiết kế robot thế hệ mới, Vũ Xuân đã đọc một tham luận gây chấn động. Đại khái thế nầy:
- … Như chúng ta biết, trong thời gian gần đây thế giới lâm vào một cuộc khủng hoảng xâu xắc, gây gắt: con người chán ghét người máy! Bởi họ không chịu nổi cái lao động quá đơn giản và nhàm chán: nhấn vài phiếm, vặn vài cái núm rồi nhìn màn hình điều khiển … hết. Tất cả đều đã có các trình điểu khiển tự động. Sự thất bại của phong trào “Con người và cơ bấp” quá rỏ. Rồi cái được gọi là robot-người máy thì sao? Gọi là người máy nhưng có ra hình dáng con người? Một đống sắt thép dị dạng vô hồn không hơn không kém. Người điều khiển bị giam trong bốn bức tường vô trùng xám xịt, họ bị cách ly với thế giới bên ngoài, cách ly với cả con người. Thế đấy, còn tệ hơn cụ tổ công chức của tôi xưa xữa kia sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về. Đâu là niềm vui lao động với sư hưng phấn sáng tạo? Không chán mới ngộ! Tôi nghĩ tại sao chúng ta không chế tạo ra một thế hệ robot mang hình dáng con người? Nghĩa lả cũng có mình, đầu và tứ chi, có mắt, có mũi. Những người máy thế hệ nầy không chỉ có dạng hình người mà còn có người máy gióng đực và người máy gióng cái. Robot giong đực cũng cơ bắp cuồn cuộn, mạnh mẽ. Robot gióng cái thì thướt tha, mềm mại như các tố nữ ngàn năm xưa. Ta sẽ bố trí người máy làm các công việc phù hợp với giới tính. Rồi ta bố trí các robot đực, cái làm việc chung với nhau. Bên trong robot sẽ thiết kế các module giao cảm như có tim có ốc. Nếu vậy robot có còn là những đống sắt thép lạnh lùng? Người điều khiện robot không chỉ ra lệnh mà còn giao tiếp, giao lưu với robot. Một môi trường lao động tương tác người-robot sẽ hình thành…

Hội trường như vỡ òa ra bởi tiếng vỗ tay tán thưởng cho một ý tưởng khác lạ, táo bạo. Duy mỗi viện sỹ Lâm Phong là phản đối. Trời ơi, robot gì mà có đực, có cái? Cái năng lực vượt trội của robot là lao động không giờ giấc, không hạn chế môi trường, không ức chế tâm lý … robot có thể làm miệt mài đến khi hết hạn sữ dụng đưa vào tái chế thu hồi phế liệu. Không, Lâm Phong nầy quyết phản đối tới cùng, không chỉ bằng lập luận khoa học mà còn bằng cái uy tính, cái “kính lão đắc thọ”! Ông tức điên người, tan hôi nghị về nhà ông đã la hết, gào thét, ông nghỉ ra đủ thứ lý lẽ và phương kế ngăn chặn ý tưởng của Vũ xuân. Nhưng làm sao ngăn được bánh xe lịch sử?

***

Một năm trôi qua, mọi người lại hồ hởi lao động thực hiệ ý tưởng của Vũ Xuân. Cập người máy thứ mười được thế kế thành công và vào vận hành thử. Viện nghiên cứu và thiết kế người máy của thành phố trở thành trung tâmcủa sự chú ý. Ngươi người hồi hộp dõi theo bản thông tin hàng ngày về việc thử nghiệm. Chà lao động tương tác người-robot đực, cái. Thú vị thật!
Qua các thông báo người ta nhận được những tín hiệu khả quan. Robot trở nên thân thiện hơn  và hình dáng đẹp mắt. Trong qua trình thiết kế và theo dõi tiến trình thử nghiệm, người ta không chỉ huy động các kỹ sư mà cà các chuyên gia tâm lý học, các nhà xã hội học, các nhà giáo dục học. Hiệu xuất lao động không hề giảm mà tâm lý người điều khiển thấy thoải mái và dể chịu, họ có hứng thú với công việc. Các cơn sốc tâm lý giảm hẳn.

Một hôm, vì tò mò, viện sỹ Lâm Phong đến khu thí nghiệm robot. Đây là lần đầu tiên ông đến đây. Ông như không hề biết rằng có một thí nghiệm robot giao cảm, đực-cái. Ông bất hợp tác toàn diện! Lâm Phong lặng lẽ tiến tới màn hình theo dõi sự vận hành robot và kết quả lao động của một cặp robot đực, cái. Chợt màn hình bị nhiễu loạn, kết quả tiến trình lao động ngưng cho ra. Có gì bất ổn chăng? Không. Các báo cáo thông số kỹ thuật robot cho thấy mọi sự vẫn ổn, tức khỏe cập robot vẫn tốt. Viện sỹ Lâm Phong lầm bầm chửi vài tiếng, ông xô mạnh cửa bứơc vào phòng robot.
Trời, Lâm Phong há hóc miệng nhìn, ông không tin vào mắt mình, tim ông đập loạn xạ, đầu óc quay cuồn: một cập robot đực, cái đang ôm nhau và trao cho nhau cái hôn đấm đuối! Vừa tức tối, vừa ngạc nhiên quá độ, viện sỹ Lâm Phng ngã lăn ra bất tỉnh rồi chết luôn.

Thi hài ông đã được các robot y tế khám nghiệm không phẩu thuật. Mười phút sau kết quả được đưa ra. Lý do y học về cái chết thật rỏ ràng. Thế nhưng câu cuối cùng bản kết quả đã lảm mọi người chú ý, lo sợ đưa tay lên phía ngực trái: “Tim bị chai và teo lại chỉ còn một nữa so với bình thường.”

Cáp Duồn

Trưa hôm đó tôi vừa đi học về thì nghe bà con người Việt mìnnh xôn xao về tin “Tụi Miên kéo đến đập phá toà đại sứ Giại phóng và toà đại sứ Hà nội”. Dưới thời Sihanuc, tại Phnom Penh ta có 2 toà đại sứ của MTDTGPMNVN (bà con gọi là toà đại sứ Giải phóng) và toà đại sứ của VNDCCH (tức toà đại sứ Hà Nội). Koảng 8 giờ sáng thì một đám rất đông thanh niên K kéo đến toà đại sứ GP (cách nhà tôi chưa tới 1 km), họ phá cổng rồi xông vào đập phá toàn bộ văn phòng, đánh đập các nhân viên mình, đốt giấy tờ và một số vật dung. Đau lòng hơn là có một chị bị bọn chúng lột sạch áo quần, lôi ra đường nhưng các nhân viên đại sứ quán kéo giữ lại, một cuộc dằn co diễn ra và chị bị thương rất nặng. Vài hôm sau tối đến xem thì thấy mọi thứ tan hoang, loang lổ vết cháy, khói ám trên tường, các loại giấy tờ vươn vãi khắp nơi, từ trong khuông viên đến ngoài đường. Hành động nơi nầy xong, họ kéo xuống toà đại sứ Hà Nội (gần cầu Sài Gòn) làm tiếp. Xong ở toà đại sứ Hà Nội, họ liền kéo qua toà đại sứ CHNDTH gần đó định phá tiếp, nhưng không dám xông vô vì thấy cổng mở toang, TQ dùng kế Không thành của Khổng Minh xưa. Sau khi đập phá hai toà đại sứ, đám thanh niên bắt đầu đi đập phá các khu người Việt ở Phnom Penh, nơi đầu tiên là khu nhà bè, nơi tụ tập đông người Việt nhất thành phố. Nhiều người bị đánh đập, nhiều phụ nữ bị làm nhục giữa ban ngày, vô số nhà bè bị đốt cháy và chìm xuống sông Tunlêxáp.
Vậy là trận Cáp Duồn bắt đầu, tôi còn nhớ đó là ngày 10.03.1970. Và đây là động thái mở đầu cho một loạt biến động tiếp sau như Lon Nol đảo chánh ông Xihanuc (đang trị bệnh bên Pháp), xoá bỏ Vương quyền, lập nền Cộng hoà đầu tiên tại K, Mỹ mở rộng chiến tranh trên bộ ra toàn cõi Đông Dương. Kể từ buổi sáng hôm đó một không khí khủng bố bao trùm lên toàn bộ người Việt sống tại K. Không thể thống kê số người bị bắt rồi bị thủ tiêu, chuyện xác người Việt còn đầu và không đầu bị thả trôi sông là chuyện thường ngày. Đối diện nhà tôi là nhà Huê kỳ. Đây là toà nhà rông lớn toạ trên một khuôn viên hơn 1ha, vốn thuộc toà đại sứ Mỹ cũ. Đâu năm 1963-1964 thì giữa K và Mỹ, VNCH bất hoà và các bên cắt đứt quan hệ ngoại giao thì toà nhà Huê kỳ được giao cho Phòng Nhì. Đêm đêm tiếng người la thét vì bị tra tấn từ bên kia vọng sang nhà tôi nghe thật rỏ. Người Việt không còn dám bước ra đường, chỉ những ai có việc gì cần kíp lắm hay có diện mạo tựa người Hoa mới bước chân ra khỏi nhà. Nếu lở đụng mặt nhau ngoài đường thì coi như không quen biết nhau đễ tránh di luỵ cho nhau nếu chẳng may. Riêng nhà tôi thì tôi trở thành người duy nhất thay mặt gia đình ra ngoài, để chợ búa chẳng hạn, vì tôi là con trai lại mới 10 tuổi.
Trong dòng, tôi có người chú bị bắt rồi mất tích luôn. Thời đó đa số người Việt ở K theo Giải phóng, nhiều gia đình là cơ sở nuôi cán bộ, đóng góp tiền bạc hay cho con em đi Giải phóng. Riêng ông chú nầy thì không ưa Việt cộng, lại là chủ một nhà in, tôi đồ rằng ông bị là do ganh ghét trong làm ăn. Lần đằu tiên tôi ý thức rỏ rệt về sự phòng bị của người Việt mình là khi tôi gặp ông Tám. Ông là người em thứ tám của bà nội tôi, ông cũng là chủ một nhà in, đã vô “dân Miên”, tức nhập tịch K. Hôm đó ông gặp tôi đi ngang nhà in của ông thì ngoắc tay biểu tôi vào và nói nhỏ:”Con về nói với bà nội, ba, má là cẩn thận, tạm thời coi như không quen biết gì nhau hết”. Vậy đó! Nhưng không phải mọi người dân K đều tham gia cáp duồn. Kế bên nhà tôi là ngôi biệt thự của một gia đìng K chánh gốc còn trẻ, giàu có. Khi cuộc khủng bố trờ nên mạnh mẽ, ba tôi đã gặp và xin với chủ nhà rằng nếu gia đình tôi bị tấn công thì ông cho gia đìình tôi leo tường rào qua nhà ông trú. Ông ta vui vẻ nhận lời, thậm chí còn chủ động sai người làm kê sằn 2 cái thang sát vào tường rào phía sau nhà để bất cứ lúc nào gia đình tôi cũng có thề trèo qua nhà ông. Các gia đìng K gần đó cũng không ai có thái độ thù hằn gì với gia đình tôi.

Cáp Duôn (tiếp)
Cáp Duôn là gì? Tôi không dịch nghĩa mà dịch ý: “Giết bọn VN!”, kiểu như câu “Sát Thát!” của mình khi xưa đánh Nguyên–Mông vậy. Mà tại sao không giết Pháp - kẻ từng cai trị K, giết Thái – người láng giềng thường xuyên đe doạ và xâm lấn K suốt mấy thế kỷ gần đây? Đó là công lao của thực dân Pháp. Từ một thực tế lịch sử Nam tiến của dân Việt đến đất Thuỷ Chân lạp, người ta đã lợi dụng và bày ra lắm điều sô-vanh. Ví như khi chiếm đất Chân Lạp, bọn Duôn đã chặc đầu người Kampuchia rồi kê 3 cái một để bắt nồi nấu cơm nước. Những luận điệu như vậy được liên tục đầu độc một bộ phận người K. Nếu ta hiểu từ Kampuchia nghĩa là gì thì sẽ thấy dể hiểu hơn. Người K thuộc dân tộc Khmer, biết rồi, còn gốc từ Kampu từ tiếng Phạn có nghĩa là NGƯƠI, còn Chia nghĩa là Khoẻ,  mạnh, không bệnh hoạn; vậy Kampuchia tức là đất nước của những người khoẻ mạnh!
Không biết từ Cáp Duồn do ai đặc ra và có từ bao giờ nhưng mấy chục năm nay luôn là từ nhạy cảm và tế nhị của cà người Việt lẫn người K có hiểu biết. Nhưng từ nầy luôn được sử dụng kể kích lòng yêu nước quá khích, cực đoan và mù quán đối với một số người. Đám thanh niên lao vào tấn công người Việt kể trên không phải là kẻ thủ ác, chính họ đã ra tay nhưng họ cũng là nạn nhân trục tiếp của những ý đồ chánh trị xấu, của những kẻ trục lợi.

Cáp Duồn (hết)
Hồi đó có 3 trường lớn mà hầu hết con em người Việt đến học. Đó là trường cầp-3 Hữu Nghị, trường cấp 2-3 Miche của thầy dòng và trường cấp 1-2-3  bà xơ Providence. Trường Hữu nghị là “ổ Việt Cộng” vì đây là nơi các cán bộ trong Nam bị bể nên chạy qua K trú chân, là nơi cung cấp cán bộ và tuyển học sinh đi Giải Phóng. Trường dạy tiếng Pháp là chính, có phụ thêm tiếng K và tiếng Việt theo chương trình ngoài Bắc. Hai tường dòng kia do 1 Cha bề trên và 1 Mẹ bề trên người Pháp làm hiệu trưởng nhưng có rất đông nhân viên và giáo viên người Việt, trường dạy văn hoá và giáo lý bằng tiếng Pháp. Tuy là trường dòng nhưng giáo viên và học sinh rất có cảm tình với Giải Phóng và không ít học sinh 2 trường nầy đã vào khu, chỉ đầu năm 1968 có đến cả trăm học sinh của ba trường nầy đi Giải Phóng. Lớn nhất Phnom Penh chính là trường Providence, gần chùa tháp và cầu Monivong (hay cầu Hữu nghị K-Nhật) bị đặc công ta đánh sập khoảng năm 1972, trường toạ trong một khuông viên vài ha. Sau sự kiện 3.10.1970 trường Hữu Nghị bị đóng của, thật ra không cần lệnh thì trường vẫn đóng vì chẳng còn giao viên hay học sinh nào dám đến trường, hai trường dòng cũng tê liệt vì không có giáo viên và học sinh. Rồi trường Providence trở thành trại tị nạn (bà con gọi là trại tập trung) của người Việt từ khắp nơi đổ về, tất cà phòng học, phòng chức năng đều dọn dẹp trống để bà con ở. Sở dĩ có như vậy vì sau khi có cáp Duồn, chánh quyền VNCH can thiệp để đưa tàu chiến lên đón bà con về. Tại Sài Gòn có khu chung cư Pétrus Ký (đường Trần Phú - Lê Hồng Phong - Lý Thái Tổ bây giờ) là dành cho bà con hồi hương, riêng trại Đồng Tâm ở Củ Chí là nơi tập trung đông nhất miền Nam.
Một sáng ba gọi 3 chị em tôi lại trăn trối rằng có thể ông sẽ bị bắt và bị giết, rắng má tôi sẽ đưa 3 đứa về Sài Gòn với ngoại, rằng có lẽ má tôi sẽ không nuôi nổi 3 chi em và 3 chị em tôi phải đi ở đợ. Cả nhà khóc ròng. Khi đó tôi lên tiếng xin không đi ở đợ mà đi bán báo để có sách báo mà xem. Sở dĩ có buổi họp mặt đầy nước mắt đó là vì ba tôi có lý do để sợ hơn nhiều người khác. Nhà tôi vốn là nơi nuôi cán bộ, trạm dừng chân của nhiều cán bộ ra Bắc, vào Nam qua ngã K, nhà tôi là nơi các chú các bác hội họp. Cuối cùng ba tôi quyết định 2 phương án song song: má tôi sẽ đi làm passport cho cả nhà để về VN, đồng thời cả nhà sẽ vào trại tị nạn trường Providence cho an toàn. Vào trại tị nạn sẽ an toàn vì chánh quyền sở tại cam kết đảm bảo an toàn cho trại với phía VNCH, nhưng vì rất đông nên chờ rất lâu, Xin passport thi có lẽ nhanh hơn nhưng mất an toàn cho má tôi, thôi thì “một liều ba bảy cũng liều/cầm như con trẻ chơi diều đứt dây”! Vì VNCH mới tái lập bang giao nên chưa có toà đại sứ, mà chỉ có 1 bộ phận đại diện trong đại sứ quán Pháp. Ngày ngày má tôi ra đại sứ quán Pháp trong tin passport, ba tôi ngồi trong trại tị nạn trong chờ danh sách hồi hương. Mỗi lần có danh sách ban ra thì cả trại như tổ ong vỡ, rồi kẻ khóc, người cười bởi có hay không có tên trong danh sách, thậm chí còn có tin vịt về một danh sách ma nào đó. Có lẽ do má con tôi từng về sài Gòn thăm ngoại hồi Noel 1967 nên thủ tục có dễ, chỉ hơn 10 ngày xin thì cả nhà tôi có passort và visa về Sài Gòn. Thật may mắn vì có những gia đình cà 2 năm sau vẫn chưa có tên trong dang sách hồi hương.
Ngày 10.05.1970 cả nhà tôi mỗi người 1 cái bòng quần áo ra sân bay Pochentong để về VN.
Thế là từ đó tôi giã từ không chỉ ngôi nhà nơi mình sinh ra mà còn giã từ những ngày thơ ấu êm đềm, sum họp.

Cái này đọc hay đó bác! Em hiểu thêm các quan hệ Việt - K trước chiến tranh 77-89. Cảm ơn bác rất nhiều!
Bác nói về cây cầu Sập ở Ph'nom Penh đi! Tháng 5 năm 1982, tối nào em cũng ra ngồi sát chỗ gãy của cây cầu, ngó xuống sông...Bây giờ xem Google earth thì thấy nó đã làm lại rồi.

Cám ơn TS đã nhận xét.
Chuyện cây cầu thì đơn giàn lắm. Trước kia để từ Phnom Penh qua khu Chung-chăng-wa chỉ có thể đi bằng đò ngang chứ chưa được đi phà như từ SG qua Thủ Thiêm mình. Khoảng 1966 (?) Nhật giúp xây cầu. Theo tôi thì cầu nầy không có giá trị gì lắm về các mặt kinh tế, giao thông hay quân sự, chỉ đơn thuần là hữu hảo thôi. Khu Chung-chăng-wa là vùng đất ngặp nước vào mùa nước nổi nên tất cà các nhà bên đó đều phải làm nhà sàn cao không chỉ do tập quán mà còn để chung sống với lũ vào mùa mưa. Dân bên đó sống thuần nông và chài lưới nên có thêm cây cầu cũng chẳng mấy ai được lợi vì đi bộ hay xe đạp thì đi đò ngang tiện hơn nhiều. Cho nên việc đánh sập cầu cũng chỉ có giá trị tâm lý-chánh trị mà thôi.
Một sáng nọ có một chiếc xe tại đi từ thành phố qua, lên đến đỉnh cầu thì dừng lại vì xe chết máy. Tài xế bỏ đi đâu mất. Mưới phút sau thì ... Ầm! Quá đơn giản vì lính Lon Nol gác cầu chứ không phài lính VNCH hay lính nào đó.
Sau khi UNTAC vào thì cầu được nối nhịp lại như anh thấy trên các bản đồ không ảnh. Tôi thích xem trên wikimapie.org hơn vì nó cho phép người xem chèn chú thích từ đó mình dể định vị hơn (tức nhiên ngược lại cũng dễ bị rối vì có quá nhiều chú thích tàm xàm).

Hình về năm 70 tại PN

(http://i187.photobucket.com/albums/x51/tuaans/290.jpg)

(http://i187.photobucket.com/albums/x51/tuaans/CD.jpg)

Vị trí nhà tôi.

cảm ơn anh Nam, trước giờ có biết khu Lê Hồng Phong, nhưng cứ ngỡ là một khu dân cư của người Việt chạy nạn CapDuon thôi, chứ kg biết rằng đó là do chính quyền cũ xây dựng cho dân mình về.
GoogleEarth cũng cho phép ghi chú mà anh ?

Vậy bạn mình có vào đó ngồi chồm hổm ăn num-bòn-chóc chưa, ngon nắm nắm! Có thể tìm nhiều "đặc sản" của K, kể cà bò-hốc! :)

Vậy là " ngày xưa " tôi cứ hay lang thang qua nhà bác TQNam mag chẳng biết nhể. Trên đường Mônivông có mỗi điểm tôi nhớ là văn phòng đại diện TTX Việt nam.
 Tôi từng đi bộ suốt từ cầu " sập " đến cầu Sài gòn. À! mà sao lại gọi là cầu Sài gòn bác TQNam nhỉ?

bún Bò hốc kg biết phải là cái bún nấu với đầu cá lóc không ? hồi trước em hay wa đó ăn Bún cá - em gọi vậy, kg biết tên là gì - nguyên cái đầu cá lóc to đùng, bộ ruột đầy mỡ, nước vàng ươm, thơm phức... ái chà ! thèm quá !
Sau này cợ vợ, vợ lại là người kg bao giờ chịu ăn món mà mình chưa biết :(( nên em đành nhịn :(

@lethaitho: Ua, VP ĐD TTX ở khúc nào vậy anh? Còn tên cầu thì để tôi về hỏi lại các bô lão.

@HienTM: Đúng rồi đó! Vậy mấm bò hốc ngon lắm chứ không ghê như tin đồn? Còn bún có đầu cá to hay nhỏ hay không có thì tùy túi tiền, hỉ?  :) Phiên bản Việt của nó, theo tôi, chính là bún nước lèo Sóc Trăng.

Một ngôi nhà ba tầng nhỏ xinh xắn, có cổng sắt và một bẳng tin bên ngoài, bên phải đường nếu đi từ cầu Sài gòn về cầu Sập

khu LHP bây giờ  có  1 bà chuyên sang K mua đồ về bán : cá sấy và khô cá tra ngon tuyệt  ;D

Campuchia thời Xihanuc trung lập nên đặt tên đường, cầu theo kiểu...liên hợp quốc để lấy lòng các nước bác ạ. Em nhớ bên đó có cầu Sài Gòn, đại lộ Hà Nội, Liên Xô, Mao Trạch Đông, Nehru. Khu cầu Sài Gòn nghe nói có nhiều người Việt sống.

Cầu SG là do chế độ VNCH xây tặng nên có tên là cầu SG  ;D
À anh Nam ơi vậy là anh em mình ngồi cùng chuyến bay về VN đấy , mấy cô tiếp viên xinh đẹp quá hén  ;D

Dữ hông, giờ mới thấy mặt. Vậy bạn mình có hay mua xđâu về trộn gởi không. Món nầy dễ làm, dễ ăn, làm mồi tốt lắm.

@lethaitho: dinh vị kiểu nầy thì thua  :). Anh có nhớ trên đường Monivong có một cái bênh viện rất to mà dân  thường gọi là Monty pêt Chanh (nhà thương các chú - Tàu), rồi có một cái Gara to tên Monivong gần đó? Nhà tôi trong hẻm bên hông gara nầy. Gần nhà tôi có một tào soạn báo tiếng Việt đặc biệt, báo Trung Lập, đây là cơ quan ngôn luận bán chính thức và kinh tài của Việt Cộng. Đọc báo nầy thì biết đủ các tin trên 2 tờ ND và QĐND ngoài Hà Nội. Tất nhiên báo nầy cũng bị Cáp Duôn sớm.

Xạo ke! Còn bú tí mẹ mà đẹp với chả xinh. Hay tại mấy cô đó đút sữa cho nên thấy vậy?  :)

hơ hơ , tại thấy bình sữa đẹp qúa  ;D , anh có biết xóm số 2 hoặc xóm tức lò o , đại lộ 30 thước ?

Ừ, bình sữa đẹp thì công nhân. Nhớ chứ. Vậy nhà Anh ở khúc nào, có gần rạp hát Lux không?

Thôi haanh và TQNam cho tôi xin đang "truyện ngắn của 1 cựu binh"lại chuyển ngoặt sang "bình sữa" thì ai mà chịu nổi cơ chứ.

Uống sữa lấy sức đọc tiếp mà huynh.

Trời thêm sức hay hết xí quoách luôn? :D

" Định vị kiểu nầy thì thua... "
Ờ... tôi lang thang vào những năm 80 mà bác thì nhớ lại những năm 70 thì ...thua là phải. Giá mà anh em mình dắt tay nhau cùng đi thì sẽ....thắng. 

Thật tuyệt vời nếu lũ chúng ta có ngày cùng nhau dạo phố Phnom Penh

Lể hội xem phim

Hầu hết người Việt sống ở Phnom Penh đều biết rạp hát mang tên Phnom Penh. Rạp cách chợ Lớn mới non 1 km, đối diện là nhà thờ Trái tim, chủ quản của trường dòng Miche. Rạp được biết nhiều không vì thành phố nhỏ với chỉ mươi rạp hát hay vì thành phố không có nhiều chổ để giải trí mà vì những bộ phim mà nó chiếu. Các bộ phim được chiếu thường mang tính giáo dục cao dù nhập từ Hong Kong, hay Trung Quốc nên bà con người Việt tín nhiệm, thường đưa con em mình đến xem. Nhưng đặc biệt nhất là các phim nhập từ Hà Nội về. Hình như chỉ một thời gian ngắn sau khi phim được phát hành tại Hà Nội là có mặt tại Phnom Penh rồi. Các phim như Nổi gió, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm rồi các diển viên Thế Anh, Minh Đức là quá quen thuộc với người mình. Mỗi lần có phim Hà nội về là bà con háo hức đi xem, xem rổi thì xem tiếp lần 2, lần 3 cho nó đã. Kéo cả nhà cùng đi, bạn bè rủ nhau đi. Nội dung phim, diễn viên trở thành câu chuyện cho mọi người bàn tán. Họ đi xem phim theo cái cách xem sân khấu : cứ khoái chổ nào là vổ tay liên hồi, rất vui. Mấy tờ program quảng cáo phim được một số người sưu tập đủ bộ.
Ông Xihanuc có qui định, trước khi chiếu phim truyện chính thì phải chiếu phim tài liệu hay thời sự của chánh quyền. Từ những phim ông Xihanuc đi an dân, ông đi cày ruộng cùng dân theo nghi lễ và tạp tục cầu mùa mới cho đến những phim về quân đội Hoàng gia tảo thanh Khmer đỏ, tảo thanh Khmer xanh v.v. Riêng rạp Phnom Penh hay chiêu đải thêm các phim tài liệu nhập từ Hà Nội về. Các phim nầy có thể do Xưởng phim Tài liệu trung ương sản xuất hay phim do Giải phóng quay. Bà con mình rất thích thú xem. Có chứng kiến cảnh bà con xem phim tài liệu của Hà Nội hay Giải phóng mới thất cái lòng dân ta hướng về tổ quốc ra sao. Mỗi lẩn trên màn ảnh xuất hiện Bác Hồ là tiếng vổ tay vang lên từng hồi dài. Mỗi lần thấy cảnh bộ đội mình bắn cháy máy bay, xe tăng Mỹ là vổ tay cười hê hả. Lại vổ tay khi có cảnh bắt tù binh Mỹ. Lại vổ tay khi thấy cờ đỏ sao vàng, cờ xanh-đỏ sao vàng tung bay lại vổ tay. Nhiều khi hứng chí quá bà con vừa vổ tay vừa reo “Hoan hô!”, "Bravo!".
Cái lòng yêu nước vốn có cộng thêm sức tuyên truyền của các bộ phim như vậy đã hái nhiều quả ngọt. Bà con người Việt sống ở K đóng góp không biết bao nhiêu mà kể cho sự nghiệp giải phóng. Cứ nghe kêu gọi đóng góp cho Giải phóng là đóng thôi. Ngoài việc cho con em đi Giải phóng họ còn đóng góp tài chánh. Họ bỏ tiền ra mua các loại “tín phiếu” tính bằng tiền, bằng gạo. Mua là mua chứ không cần biết sau nầy (5 năm, 10 năm hay 20 năm sau?) họ sẽ được Giải phóng trả lại bao nhiêu, có lãi xuất với bù lạm phát không . Có người mua xong thì cất làm kỹ niệm, sưu tập thành bộ chơi, họ có thể đem ra khoe nhau như người ta sưu tập tem hay tiền cổ vậy. Thậm chí có người mua rồi bỏ đâu mất tiêu mà không hề tiếc. Thật trong sáng.

Nhiều khi em thèm cái trong sáng và thanh thản như thế này! Hoan hô bác!

 ;D

Ông Hoàng Xihanuc.

Thú thật khi viết bài nầy tôi không biết nên dùng tước vị nào cho đúng với ông Xihanuc. Có thời ông làm vua, có thời làm thủ tướng, quốc trưởng v.v, giờ ông thoái vị nhưng vì ông thuộc dòng hoàng tộc nên tôi dùng chung tước hoàng thân cho tiện.
Ông Xihanuc là một tượng đài, một nhân vật không thể thiếu trong lịch sử đượng đại, một biểu tượng có tính tâm linh đối với người dân K. Cho dù ông nắm giử chức vụ nào thì người dân vẫn gọi ông là Xom-đếch, tạm dịch là vua. Ở K có 2 vị vua trị vì cùng lúc. Một ông vua thần quyền – vua sãi, người đứng đầu Phật giáo. Một ông vua thế quyền, ông Xihanuc là một. Cái cơ cấu quyền lực ở K khá là lắc léo. Vua thần quyền không tham gia các hoạt động chính trị nhưng được mọi người tôn thờ, kể cả ông Xihanuc cũng phải  quỳ mọp khi diện kiến, ông cũng phải tham vấn vua sãi về nhiều vấn đề néu muốn thục sự an dân. Vậy mà người dân lại yêu mến, qúy trọng, thần phục và xem ông Xihanuc như một người cha.
Người ta thường nói nhiều về các hoạt động chánh trị, nhà nước và xã hội của ông, các bạn có thể tìm đọc trên internet. Nhưng dân ta ít biết ông cũng là một người tài hoa, lãng mạng. Ông sáng tác rất nhiều bản nhạc, các bản nhạc nầy được ông tự phối khí, hoà âm, ông tự hát. Ông cho phát hành các bản nhạc dưới dạng sách, dĩa nhạc. Rồi ông làm phim truyện nữa. ông Xihanuc tự viết kịch bản, tự đạo diễn phim,  thủ vai chính. Có khi ông cùng bà hoàng hậu Monique (lai Pháp) đóng chung. Tôi có xem vài phim của ông, trong đó tôi còn nhớ phim La crépuscule (Hoàng hôn). Trong phim nầy ông đóng vai một sĩ quan quân đội. Một vị sĩ quan tài ba, oai hùng và đa tình. Ông dắt quân đi đánh Khmer xanh. Nhưng hào hùng nhất là ông đi đầu trong việc tái chiếm đền Preah Vihia từ quân xâm lược Thái. Cảnh cuối cùng là vị sĩ quan trở về bên người yêu (bà Monique đóng) trong hoàng hôn bên bờ biển. Một cảnh quay đẹp. Nhạc nền do chính ông sáng tác.
Có lẽ vì yêu nghệ thuật mà ông đã cho công chúa Bopha Devi đi theo con đường nghệ thuật. Đây là người con được nhiều người biết đến nhất, kế tới là một hoàng tử phi công đi Nga học lái Mig. Công chúa Devi không chỉ học các điệu múa cung đình, dân tộc mà còn đi Nga học múa Ballet. Khi chiêu đãi quốc khách thế nào cũng có chiêu đãi múa cung đình và Devi diễn solo trong vũ điệu Apsara, nghe đâu do mẫu hậu của ông Xihanuc đặc ra (hay đở đầu sáng tác?). Sau ngày hoà bình lập lại, bà Devi tự đứng ra và đở đầu trong việc khôi phục múa dân tộc.

(1) Ông Xihanuc và bà Monique

(2) Tập nhạc của ông Xihanuc.

(3) Bopha Devi và vũ điệu Apsara