Trang để in - Pháo binh và Tên lửa (phần 3)

Tổ hợp tên lửa chiến dịch – chiến thuật 9K720 “Iskander”

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/15166.jpg)

Tổ hợp tên lửa chiến dịch – chiến thuật có độ chính xác cao của Quân chủng Lục quân 9K720 “Iskander” được sử dụng để chuẩn bị bí mật và mang lại hiệu của tấn công tên lửa vào các mục tiêu kích thước và diện tích nỏ trong chiều sâu trận địa phòng ngự cấp chiến dịch của đối phương: các khí tài hỏa lực (các tổ hợp tên lửa, hệ thống pháo phản lực bắn loạt, pháo binh tầm xa), các loại máy bay và trực thăng trên bãi đỗ, các trạm chỉ huy, các khí tài thông tin liên lạc và các công trình cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng nhất.

Tổ hợp tên lửa chiến dịch có độ chính xác cao 9K270 được chế tạo trong kết quả hợp tác của nhóm các Viện Nghiên cứu khoa học, Phòng thiết kế và các xưởng dưới sự chỉ đạo của Phòng Thiết kế lắp ráp xe máy (KBM ở thành phố Kolomna) được biết đến như nơi chế tạo các tổ hợp tên lửa “Tochka” và “Oka”. Thiết bị phóng được thiết kế tại Phòng Thiết kế Trung ương “Titan” (thành phố Volgrad), hệ thống tự động dẫn bắn – Viện Nghiên cứu khoa học Trung ương về tự động và thủy lực (thành phố Moskva).

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/12.jpg)

Các đặc điểm cơ bản của tổ hợp tên lửa 9K720 “Iskander”:

+ khả năng tấn công chính xác cao và hiệu quả đối với mọi loại mục tiêu

+ khả năng chuẩn bị bí mật trong trạng thái trực chiến và hiệu quả khi thực hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa

+ tính toán tự động và thực hiện nhiệm vụ bay của tên lửa bằng các khí tài của thiết bị phóng

+ xác xuất hoàn thành nhiệm vụ cao trong các điều kiện các khí tài phòng không và chống tên lửa của đối phương hoạt động mạnh

+ xác suất cao về loại trừ sự hỏng hóc về chức năng của tên lửa khi chuẩn bị phóng cũng như trong khi bay

+ có khả năng cơ động chiến thuật cao nhờ khả năng cơ động mạnh của các xe chiến đấu, lắp trên các khung gầm xe vận tải với các trục truyền động hoàn toàn

+ khả năng cơ động chiến lược do sự tính toán sự vận tải – tính toán của các loại xe trong mọi phương tiện vận chuyển bao gồm cả đường không

+ điều khiển tự động hóa trong các phân đội tên lửa

+ xử lý kịp thời và truyền tải thông tin trinh sát tới các mắt xích điều khiển tương ứng

+ thời hạn phục vụ lâu dài và thuận lợi trong khai thác sử dụng.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/0009f5y0.jpg)

“Iskander –E” theo các tính năng kỹ - chiến thuật đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu với Hiệp ước kiểm soát không phổ biến công nghệ tên lửa. Đây là “vũ khí răn đe” trong các cuộc xung đột khu vực và với các quốc gia hạn chế về không gian địa lý – đây là loại vũ khí chiến lược. Cấu trúc của tổ hợp, hệ thống điều khiển, sự điều khiển tác chiến tự động hóa và sự bảo đảm thông tin cho phép đáp ứng một cách thực tế những yêu cầu mới mà không cần những sự hoàn thiện bổ sung về khả năng chiến đấu. Di đó, tên lửa bảo đảm chu kỳ phục vụ lâu dài.

Đối với quân đội Liên bang Nga, phiên bản của tổ hợp tên lửa “Iskander” được thiết kế với sự tăng cường tầm bay xa (400km), đồng thời trang bị tên lửa tên lửa có cánh lớp “đất đối đất” của hệ thống “Kalibr” (Phòng thiết kế “Novator”, thành phố Ekaterinburg”. Tổ hợp nhận tên gọi “Iskander-M”, đã trải qua cuộc thí nghiệm ngày 29 tháng 5 năm 2007 một cách thành công trên trường bắn Kapustin Yar.

Ở phương Tây, tổ hợp nhận tên gọi SS-26.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/9M723.jpg)

Tên lửa 9M723

Tên lửa 9M723 – nhiên liệu rắn, một tầng với sự không tách rời đầu đạn trong khi bay. Tên lửa được điều khiển trên mọi quỹ đạo bay với sự hỗ trợ của các cánh lái cơ khí và khí động học. Quỹ đạo bay của tên lửa 9M723 không bay theo quỹ đạo mà được điều khiển. Tên lửa thay đổi mặt phẳng quỹ đạo một cách thường xuyên. Tên lửa đặc biệt cơ động một cách linh hoạt trong việc phân tán và bay tới mục tiêu – với sự quá tải từ 20 đến 30g. Để có thể bám bắt tên lửa 9M723, thiết bị chống tên lửa phải di chuyển theo quỹ đạo với sự quá tải gấp 2 – 3 lần và điều này thực tế là không thể. Phần lớn quỹ đạo bay của tên lửa được thiết kế theo công nghệ “Stealth” và có bề mặt phản xạ nhỏ trên tầm cao 50km, đồng thời làm giảm một cách đáng kể xác suất bị tiêu diệt bởi đối phương. Hiệu quả “không thấy” đạt được do sự tính toán tổng hợp của các đặc điểm thiết kế và xử lý lớp phủ đặc biệt lên tên lửa.

Tên lửa được dẫn bắn một cách trực tiếp tới mục tiêu với sự hỗ trợ của hệ thống dẫn đường quán tính, sau đó đầu đạn với đầu dò quang học tự động sẽ bám bắt. Nguyên tắc hoạt động của hệ thống tự dẫn bắn trong tên lửa 9M723 gồm có thiết bị quang học tạo ra sự biểu hiện hình ảnh trong khu vực mục tiêu, được so sánh bằng các máy vi tính mang theo được đưa vào trong quá trình chuẩn bị cho tên lửa phóng chuẩn. Đầu đạn quang học có tính đề kháng cao với các khí tài chống tác chiến điện tử hiện này và cho phép thực hiện việc phóng tên lửa một cách kịp thời thậm chí trong điều kiện đêm không trăng, khi mà không có sự chiếu sáng mục tiêu bổ sung, tiêu diệt mục tiêu di động với độ sai số từ -2…2 mét. Nhiệm vụ tương tự, ngoài “Iskander”, chưa có hệ thống tên lửa chiến thuật nào trên thế giới có thể thực hiện được. Ngoài ra, các hệ thống quang học không yêu cầu các tín hiệu những hệ thống dẫn đường vô tuyến vũ trụ - những hệ thống mà trong các trường hợp khủng hoảng có thể bị tắt hoặc bị vô hiệu hóa (loại khỏi vòng chiến) bằng các dải nhiễu vô tuyến. Sự tích hợp điều khiển quán tính với thiết bị dẫn đường vệ tinh và đầu đạn tự dẫn đường quang học cho phép chế tạo tên lửa tấn công mục tiêu đã định sẵn trong hầu hết bất kỳ trường hợp nào. Đầu đạn tự dẫn đường có thể được sử dụng đồng thời trên các tên lửa có cánh và tên lửa đạn đạo thuộc các lớp khác.

Nhờ thực hiện các phương pháp điều khiển và dẫn bắn đến cùng, sự điều khiển trên toàn bộ quỹ đạo bay, tổ hợp bố trí rộng và có sức chiến đấu cao và bảo đảm sự tích hợp các thiết bị phóng mang theo với các hệ thống hiệu chỉnh và sự dẫn bắn, đồng thời với xác suất thực hiện nhiệm vụ chiến đấu cao trong các điều kiện phòng không và chống tên lửa mạnh của đối phương, các dạng mục tiêu bị tiêu diệt bằng tổng cộng 1 – 2 lần phóng tổ hợp tên lửa “Iskander-E”, theo hiệu quả tương đương với sự tiếp nhận đạn hạt nhân.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/9P78.jpg)

Thiết bị phóng tự hành 9P78

Thiết bị phóng tự hành tự động hóa hoàn toàn được bố trí trên khung gầm 8x8 có khả năng cơ động cao (MZKT-7930) và được sử dụng nhằm bảo trì và vận chuyển tên lửa, chuẩn bị phóng và phóng trong giới hạn bắn -90….90 độ so với thiết bị phóng tự hành. Thiết bị phóng tự hành bảo đảm: sự xác định tọa độ tự động, trao đổi thông tin với toàn bộ các mắt xích của bộ phận điều khiển, trực chiến và chuẩn bị phóng với vụ trí trên lửa trong trạng thái thẳng đứng, bắn một hoặc phóng loạt, bảo trì và kiểm tra tên lửa. Điểm đặc biệt nhất của thiết bị phóng là sự bố trí trên xe không chỉ một (như ở “Tochka” và “Oka”) mà là 2 tên lửa. Thời gian nằm trên trận địa phóng của thiết bị phóng ít nhất là 20 phút, khi đó, khoảng cách giữa các lần phóng thứ nhất và thứ 2 không quá 1 phút. Để phóng tên lửa, không yêu cầu sự chuẩn bị kỹ thuật và trẳc địa trên trận địa phóng để có thể dẫn tới việc bị đối phương phát hiện. Sự phóng có thể được thực hiện từ đó dược gọi là “sự chuẩn bị từ trạng thái hành quân”, như vậy, thiết bị phóng đi tới bất kỹ bãi phóng nào (ngoại trừ khu vực đầm lầy và cát dày) và mọi sự tính toán nằm trong chu kỳ tự động hóa, kíp xe không phải rời khỏi cabin để thực hiện việc phóng tên lửa. Sau đó, thiết bị phóng được đưa tới khu vực nạp đạn và sau khi nạp tên lửa sẽ chuẩn bị cho lần phóng tiếp theo từ bất kỳ trận địa nào.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r128k63.jpg)

Mặc dù tên lửa R-12 được bố trí bảo trì trong các công trình kiến trúc thiết kế bê tông, ngay chính tổ hợp khởi động do sự phong phú của các thiết bị phục vụ kỹ thuật (gồm có các xe vận tải, xe kéo, xe tiếp liệu, các trạm chỉ huy, các thiết bị thông tin liên lạc…) đã được giới thiệu là những mục tiêu dễ bị tổn thương. Dó đó, cần thiết phải thiết kế những cơ sở với khả năng mới - thiết bị phóng từ hầm (ShPU). Ngày 30 tháng 5 năm 1960, Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô về thiết kế thiết bị phóng từ hầm “Dvina” cho tên lửa R-12 đã được ban bố. Sau khi thực hiện hàng loạt sự cải tiến (nâng cấp hệ thống điều khiển và tháo bỏ mũ chụp ổ định khí động học), ngày 30 tháng 12 năm 1961, lần phóng đầu tiên của tên lửa nâng cấp đã được thực hiện. Tên lửa mới mang tên gọi R-12U (8K63U). Các cuộc thí nghiệm của tên lửa nâng cấp còn được kéo dài tới tháng 10 năm 1963. Những hầm chiến đấu đầu tiên cho tên lửa R-12U được xây vào mùng 1 tháng 1 năm 1963 ở Plung (Pribaltic), còn ngày 5 tháng 1 năm 1964, tổ hợp tên lửa chến đấu với tên lửa R-12 đã được tiếp nhận vào trang bị của Lực lượng Tên lửa chiến lược.

Thiết bị động cơ tên lửa gồm động cơ chính bốn buồng nhiên liệu rắn RD-214, được thiết kế ở Phòng thiết kế mang tên Viện sĩ V.P.Glushko. Động cơ RD-214 được cố định trong bộ phận hình trụ của khoang đuôi với sự hỗ trợ của khung chuyên dung, bằng sức kéo liên kết với các thiết bị cố định trên phần trên của buồng đốt. RD-124 được thiết kế theo sơ đồ mở (không cần đốt khí ga) trong hình dạng đơn khối bốn buồng với một thiết bị bơm tuabin duy nhất. Buồng đốt – hình trụ với các đầu phun phẳng và vòi phu được định hình. Buồng làm mát – hỗ hợp, dạng dòng chảy. Thành phần được làm mát – chất đốt. Động cơ hoạt động trên chất ô xy hóa axit nitric AK-27I (27% hỗn hợp ô xít ni tơ trong axit nitric) và chất đốt hydrocacbon TM.185. Sự dẫn động của thiết bị bơm tuabin: từ tuabin, quay bằng khí, nhận được trong máy phát điện bằng khí theo còn đường phân hủy 80% hydro peroxit trong các lưới đồng bạc. Sự khởi động của động cơ không cần giai đoạn chuẩn bị sơ bộ. Sự đốt cháy nhiên liệu trong các thùng – hóa học, có sự hỗ trợ của chất đốt phóng TG-2 (thực tế - là hỗ hợp amin – “Tonka-250” của Đức), được thực hiện trước khi nhiên liệu của tên lửa tới đường ống chính của buồng đốt giữa thiết bị tuabin khí và van chính. Sức kéo của động cơ được điều khiển trước khi tắt (qua hành trình cuối) bằng cách thay đổi lưu lượng hydro peroxit qua máy phát điện khí. Hệ thống điều khiển sức kéo tăng cường đáng kể hiệu quả của tên lửa, cho phép thực hiện chuyến vay với tốc độ tối ưu trên mọi quỹ đạo chủ động. Trước khi ngắt để nhận xung động tối thiểu, động cơ được chuyển sang hành trình cuối của sức kéo.

Khoang nối tiếp, được thiết kế từ hợp kim nhôm V-95 và D-16, có hình dạng vành thấp bằng thiết kế đinh tán, gồm có tổ hợp động lực lớp vỏ. Thùng chứa chất ô xy hóa của tên lửa ở cơ sở trên mặt đất được thiết kế từ hợp kim AMg-6, có cấu trúc phức tạp và gồm 2 buồng: trên và dưới được phân chia bằng các đáy hình bán cầu lồi. Vỏ các thùng hình trụ có cấu trúc hàn nhẵn từ các vành được tạo thành bằng cách hàn các tấm cong với các điểm lồi trên vị trí hàn. Phía trên và dưới các thùng được hạn chế bằng đáy hình bán cầu, kết nối với các vỏ bằng sự hỗ trợ của các khung đầu mút. Mặt phẳng của khoang trên được kế nối với mặt phẳng dưới bằng sự hỗ trợ của ống dẫn máng chảy, được cố định trên bộ phận trung tâm hình phễu của thùng nhận nhiên liệu oxy hóa. Ở đây, van khóa dòng chảy nhiên liệu được lắp, bảo gồm tới thời điểm thích hợp sẽ truyền tả chất oxy hóa từ bộ phận trên của thùng. Đây là một thiết kế rất phức tạp lần đầu tiên được tiếp nhận trên trên thực tế của ngành thiết kế tên lửa quốc gia và được sử dụng để tăng cường sự tập trung của tên lửa trong khu vực bay với áp lực tốc độ tối đa. Như đã biết, trong thời gian như một thiết bị bay, trong quá trình bay xuyên qua hàng rào tốc độ âm thanh, trung tâm khí động học của tên lửa chịu những sự thay đổi quan trọng. Theo đó, sự phân bố trung tâm khối lượng theo trục tên lửa do sự sản xuất nhiên liệu từ các thùng nhiên liệu. Sự xuất hiện này không được biết đến nhiều trên các tên lửa đầu tiên sử dụng nhiên liệu chất ô xy hóa lỏng, nhưng trên tên lửa R-12, nhiên liệu axit nitric được tiếp nhận, có độ đặc lớn hơn 33%. Buồng trên của thùng chứa chất ô xy hóa đã được áp dụng yếu tố. Khi sản xuất thành phần từ thùng thấp (sự “trôi”), sự thay đổi trung tâm khối lượng chưa rõ ràng, và đến khi chuyển qua hệ thống điều khiển có thể dẫn tới sự tương ứng với sự thay đổi vị trí trung tâm khí động học. Sau đó, van khóa dòng chảy được mở và chất ô xy hóa bắt đầu chảy tới động cơ tù phần trên của thùng, bằng hình thức này, sự “trôi” của trung tâm khí động học được đền bù.

Thiết bị trong thùng của mỗi buồng gồm các tấm dọc triệt xung động của chất lỏng, các máy cảm biến cấp độ nhiên liệu và van chặn. Ở phần trên của các thùng bố trí các vành tăng áp.

Cấu trúc thùng chứa chất ô xy hóa của tên lửa R-12U đặt dưới hầm phóng được thay đổi một cách đáng kể. Hệ thống điều khiển trong phiên bản tên lửa này có thể tự động thực hiện với các “dòng” định tâm. Sự cần thiết trong phân chia thùng tới hai buồng rơi vào: vành hình trụ và hai đáy bán cầu. Thùng chất đốt về cơ bản đồng dạng theo thiết kế của thùng chứa chất ô xy hóa trong tên lửa R-12U, tuy nhiên, ống dẫn đầu ra của chất oxy hóa được đặt bên trong thùng theo trục trong ống ngầm. Các thùng trong thời gian bay của tên lửa được tăng áp bằng ni tơ nén, sự dữ trự được tập trung trong các bình ắc quy lắp trong buồng đuôi.

Như vậy, véc – tơ quá tải trên tên lửa phiên bản trong hầm phóng sẽ được giảm đi rất nhiều so với trên R-12, đối với khoang mang theo đầu tiên, không yêu cầu quá vứng chắc, đồng thời thành công trong việc giảm độ dày thành thùng và khối lượng khô của tên lửa.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/Pervomajsk_muzey_R-12.jpg)

Trong khi tiến hành các thí nghiệm, độ sai số chính xác giới hạn của đầu đạn đã thu được từ vị trí tính toán theo tầm xa trong giới hạn 1100 mét, theo hướng – gần 600 mét khi bắn trên tầm xa tối đa 2000km. Trong thành phần tên lửa những lần đầu tiên có thiết bị ổn định trung tâm khối lượng thường và ở bên.

Buồng đuôi có cấu trúc hàn từ hợp kim V-95 (tổ hợp động lực) và D-16 (vỏ bọc) gồm các bộ phận hình trụ và hình nón. Trong bộ phận hình trụ (ở trên) của khoang lắp thùng hàn hình xuyến với hydro peroxit trong vai trò nguồn động cơ thiết bị bơm tuabin. Bề mặt của khoang đuôi có nắp để tiếp cận các thiết bị động cơ. Bộ phận hình nón của thùng đuôi phục vụ việc truyền tải khối lượng tên lửa tới thiết bị phóng. Để làm được việc này, vỏ hình nón có trong phần dưới dưới bốn trục giá đỡ trang bị các chốt trục để dựng tên lửa thẳng đứng. Trên các giá đỡn cố định các cánh lái khí với các máy lái. Bên ngoài vỏ của phiên bản trên mặt đất, trên các trụ chống được cố định một cách chặt chẽ cánh lái ổn định khí động học – không có trên phiển bản R-12U đặt trong hầm phóng.

Tên lửa R-12 được đển trong trạng thái không nạp nhiên liệu trước khi khởi động. Để phóng tên lửa cần, một vài loại bàn phóng biến thể dựa trên bàn phóng của R-5M được tiếp nhận. Sau khi thực hiện việc đưa tên lửa vào vị trí thẳng đứng, lấy đường ngắm, quay tên lửa cùng bàn phóng tới hướng cần thiết, việc nạp các thành phần nhiên liệu và khí nén được bắt đầu. Tổng cộng thời gian chuẩn bị tới khi phóng khoảng ba giờ và phục thuộc và cấp độ của kíp chiến đấu.

Trang bị trên mặt đất của tên lửa R-12 được thiết kế trong trạng thái cố định. Cấp độ tự động hóa và cơ động của các quá trình chuẩn bị tên lửa R-12U trước khi khởi động và sự nạp nhiên liệu cho tên lửa được tăng cường một cách đáng kể.

Vào giữa những năm 1970, trung đoàn tên lửa được trang bị tên lửa R-12 gồm có hai tiểu đoàn phóng từ mặt đất và một tiểu đoàn trong biên chế có bốn thiết bị phóng từ hầm. Tiểu đoàn với hệ thống phóng trên mặt đất gồm hai đại đội, trang bị hai tên lửa được giữ trong các cơ sở bảo quản bằng bê tông, mỗi khu vực hai tên lửa. Thông thường trong trung đoàn tên lửa có 5 – 8 thiết bị phóng trên mặt đất, 11 – 14 khí tài vận tải, 6 – 7 thiết bị lắp đặt, 45 – 52 thùng lưu trữ nhiên liệu. Khoảng cách giữa các thiết bị phóng lân cận và khoảng cách giữa các thiết bị phóng tới khu vực bảo quản tên lửa – hơn 175 mét.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/sandal.jpg)

Tháng 10 năm 1962 đã tiến hành phóng tên lửa với đầu đạn hạt nhân tại Vorkuta vào các trận địa dã chiến trên Đất Mới trong khuôn khổ chiến dịch “Roza” (“Hoa hồng”). Tháng 7 năm 1962 đã diễn ra việc phóng các tên lửa R-12 (các cuộc tập trận K-1 và K-2) với mục tiêu nghiên cứu sự ảnh hưởng của vụ tổ hạt nhân tới kỹ thuật tên lửa. Ngày 30 tháng 10 năm 1962, trên khu vực trường bắn trung tâm quốc gia đã diễn ra cuộc tập trận K-5 – nổ đầu đạn hạt nhân của R-12 trên độ cao 60 mét để kiểm tra khả năng thông tin liên lạc vô tuyến: sự thông tin liên lạc bị mất khoảng một giờ đồng hồ.

Năm 1958, theo chương trình chế tạo hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia, sự kết nổi các tên lửa đạn đạo R-2, R-5 và R-12 bằng đài cảnh báo từ xa “Dunai-2” trong chế độ BRUP (tên lửa đạn đạo – chống tên lửa có điều kiện). Lần bám bắt mục tiêu thành công đầu tiên – bằng đầu đạn tên lửa R-12 chống tên lửa V-1000 với đầu đạn nổ - nổ mảnh theo thiết kế của K.I.Kozorezov được thực hiện ngày 4 tháng 3 năm 1961. Tổng cộng trong quá trình thí nghiệm đã tiêu diệt 11 tên lửa đạn đạo các loại khác nhau, sự phá hủy trực tiếp các đầu đạn được xác định bằng hai lần phóng tên lửa đạn đạo R-5 và ba lần phóng tên lửa đạn đạo R-12. Trong gian đoạn cuối của các cuộc thí nghiệm trên tổ hợp trường bắn của hệ thống phòng thủ tên lửa “Aldan” trong năm 1976 – 1977 đã thực hiện ba lần phóng tên lửa 350Zh vào các mục tiêu thật – các tên lửa 8K63U.

Năm 1962, thế giới đã đứng trên bờ vực chiến tranh hạn nhân. Cuộc khủng hoảng nổ ra do những phát triển tiêu cực về tình hình quân sự và chính trị trên vùng biển Caribe sau cách mạng Cuba – đã tạo ra một cú đánh có tác động mạnh đến quyền lợi kinh tế của các công ty Bắc Mỹ. Sự de dọa can thiệp bằng quân sự của Mỹ đã được tạo ra cho Cuba. Trong những trường hợp nay, Liên Xô đã quyết định hỗ trợ, trong đó có quân sự cho Chính phủ Cuba. Cho rằng các tên lửa “Jupiter” của Mỹ từ khu vực Thổ Nhĩ Kỳ có thể vươn tới những trung tâm quan trọng của Liên Xô trong thời gian 10 phút, còn các tên lửa đạn đạo Liên Xô cần tới trên 25 phút để bắn trả vào lãnh thổ Mỹ, Khrutsev đã ra lệnh bố trí ở Cuba các tên lửa đạn đạo tầm trung với các nhân viên quân sự Liên Xô. Tương ứng với kế hoạch chiến dịch “Anadyr” sẽ bố trí ở Cuba bat rung đoàn tên lửa R-12 (24 thiết bị phóng – 3 trung đoàn trong thành phần sư đoàn tên lửa chiến lược số 13 và hai trung đoàn tên lửa R-14 (16 thiết bị phóng) trong trạng thái sẵn sàng nhận tín hiệu từ Moskva sẽ tấn công vào các công trình quan trọng nhất trên lãnh thổ Mỹ. Trong điều kiện giữ bí mật cao nhất, các tên lửa R-12 đã được đưa tới Cuba, nơi các nhân viên quân sự Liên Xô sẽ đưa chúng lên các bãi phóng. Tình báo Mỹ đã không thể phát hiện ra chúng một cách đồng thời. Chỉ một tháng sau khi ba trung đoàn tên lửa xuất hiện, mãy bay trinh sát U-2 của mới có thể chụp ảnh các trận địa phóng tên lửa và đã gây ra sự lo lắng lớn trong Lầu năm góc, còn sau đó là tổng thống J. Kenedy. Cuối tháng 10, khoảng một nửa trong số 36 tên lửa R-12 được đưa tới Cuba đã chuẩn bị nạp chất đốt, chất ô xy hóa và lắp các đầu đạn hạt nhân. Do sự phong tỏa bờ biển Cuba, các tên lửa R-14 đã không được đưa tới quần đảo. Tới thời điểm này, các nhà lãnh đạo của Liên Xô và Mỹ đã đi tới kết luận rằng cuộc xung đột cần được giải quyết bằng phương pháp hòa bình. Trong quá trình đối thoại của các bên đã dẫn tới thỏa thuận rút các tên lửa đạn đạo tầm trung ra khỏi Cuba, đổi lại, các tên lửa của Mỹ cũng được rút khỏi Thổ Nhĩ Kỳ và Châu Âu.

Tổ hợp tên lửa tầm trung R-14 với tên lửa 8K65 (R-14U/8K65U) SS-5 “Skean”

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/R-14a-1.jpg)

Khi mà chương trình các thí nghiệm bay của tổ hợp R-12 còn chưa được hoàn thành, khi đó rõ ràng đã xuất hiện vấn đề cần thiết chế tạo tên lửa có khả năng che phủ toàn bộ phạm vi tầm trung. Thông tin cho biết, ở Mỹ đã diễn ra các thí nghiệm tên lửa đạn đạo với tầm bay xa trên 3000km, có tác dụng thúc đẩy việc giải quyết vẫn đề này nhanh hơn. Ngày 2 tháng 7 năm 1958, Phòng Thiết kế M.K.Engel đã nhận nhiệm vụ cấp quốc gia về thiết kế tên lửa với tầm bay xa 3600km và có tính năng khai thác sử dụng cao hơn R-12. Tập thể thiết kế vào thời điểm đó với đủ kinh nghiệm cần thiết và trong hai năm đã có thể giải quyết một cách thành công nhiệm vụ được giao.

Mùng 6 tháng 7 năm 1960, trên trường bắn Kapustin Yar đã diễn ra lần phóng thí nghiệm đầy tiên của tên lửa mới có tên gọi 8K65. Tên lửa được phóng thành công. Nhưng khi khi tiến hành thí nghiệm hàng loạt lần đầu tiên đã xuất hiện lỗi dẫn tới tên lửa bị phá hủy. Vấn đề này đã được khắc phục một cách nhanh chóng, cho phép vào 15 tháng 2 năm sau, kết thúc toàn bộ chu kỳ thí nghiệm. Ngày 24 tháng 4 năm 1961, tổ hợp tên lửa đạn đạo mới đã được tiếp nhận vào trang bị Quân chủng Tên lửa chiến lược. Ngày 1 tháng 1 năm 1962, ở thành phố Glukhov, trung đoàn tên lửa đầu tiên, trang bị tổ hợp tên lửa với tên lửa đạn đạo tầm trung 8K65 đã vào trực chiến. Cũng trong ngày này, tiểu đoàn đầu tiên của trung đoàn tên lửa đóng quân ở thành phố Priekul cũng đã tham gia trực chiến.

Tên lửa 8K65 được đẩy từ thiết bị phóng trên mặt đất. Sự nạp nhiên liệu và chỉnh hướng tên lửa được thực hiện sau khi lắp tên lửa lên bệ phóng. Các công trình sư đã thành công trong việc tạo ra khả năng sẵn sàng chiến đấu của tên lửa cao hơn so với các mẫu tên lửa được tiếp nhận trước đó.

Việc mong muốn tăng cường khả năng sống còn của tên lửa đã dẫn tới việc thiết kế phiên bản cơ sở phóng dưới hầm – 8K65U. Dành cho tên lửa phiên bản 8K65U, những thiết bị phóng dưới hầm “Trusobaya” có cấu trúc tương tự thiết bị hầm phóng “Dvina” đã được chế tạo. Tên lửa biến thể hiện đại hơn là 8K65. Tên lửa được trang bị hệ thống điều khiển nạp nhiên liệu và khí nén từ xa. Thiết bị phóng dưới hầm có lợi thế đáng kế so với hệ thống phóng trên mặt đất về sự bảo vệ khỏi các yếu tố gây cháy và thiệt hại sau vụ nổ hạt nhân, đồng thời bảo đảm sự bảo trì tên lửa lâu dài trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Lần phóng đầu tiên của tên lửa biến thể 8K65U vào ngày 11 tháng 2 năm 1962. Các thí nghiệm được diễn ra trên trường bắn Kapustin Yar, nơi thiết bị hầm phóng chuyên dụng đã được xây dựng. Tháng 10 năm sau, các tên lửa đã hoàn thành thí nghiệm một cách thành công và tổ hợp tên lửa đạn đạo mới được tiếp nhận vào trang bị Quân chủng Tên lửa chiến lược và được khai thác sử dụng đến giữa những năm 80. Tên lửa R-14U cuối cùng bị phá hủy theo điều khoản của Hiệp ước về tên lửa tầm trung và tầm ngắn.

Sự sản xuất hàng loạt tên lửa 8K65 và 8K65U được thực hiện ở các xưởng số 586 và 1001.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/ss5.jpg)

Trong thành phần tổ hợp tên lửa R-14 gồm các khí tài chiến đấu sau:

+ tên lửa 8K65

+ thiết bị phóng 8U235

+ thiết bị lắp tên lửa 8U224 (8U224M)

Tên lửa 8K65 – một tần với thùng chứa nhiên liệu mang theo. Thùng nhiên liệu của tên lửa được thiết kế từ các tấm ép có gờ. Sự tăng áp của thùng “O” được thực hiện bằng không khí, thùng “G” – bằng nitơ. Trong thành phần nhiên liệu tên lửa lần đầu tiên sử dụng ô xít nitric (chất ô xy hóa) và dimetilgidrazin (chất đốt) không đối xứng mà khi được đốt cháy có liên hệ với nhau. Trong các đường ống của mỗi thành phần nhiên liệu lần đầu tiên lắp các van dạng màng, tác động cơ tên lửa khỏi các thùng nhiên liệu, cho phép kéo dài thời gian bảo quản tên lửa trong trạng thái đã được nạp nhiên liệu.

8K65 có hệ thống dẫn đường quán tính tự động, lần đầu tiên tiếp nhận thiết bị ổn định dạng con quay với sự treo trong không khí của con quay hồi chuyển, đồng thời máy mát điện các xung động được lập trình. Nơi thiết kế tên lửa là Viện Nghiên cứu khoa học số 49. Trong thành phần cơ quan điều khiển sử dụng bánh lái phụt khí.

Tên lửa được trang bị đầu đạn hạt nhân đơn khối công suất 1 Megaton, được tách trong khi bay. Để tránh trường hợp va chạm của thân tên lửa với đầu đạn trong những giây đầu tiên sau khi tách rời, ba động cơ thuốc hãm của tên lửa được sử dụng, bao gồm thời điểm kết thúc hoạt động của động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng. Tên lửa có hệ thống kích nổ đầu đạn khẩn cấp và tắt hệ thống điều khiển từ xa trong trường hợp tên lửa gặp độ lệch lớn so với quỹ đạo bay quy định.

Tên lửa 8K65U được đồng nhất hóa dành cho việc phóng từ hầm và trên bộ. Khả năng phóng từ hầm: tự do, cơ khí từ bệ phóng trên các động cơ riêng. Tổ hợp bệ phóng chiến đấu dưới hầm gòm có ba hầm phóng và trạm chỉ huy. Tiểu đoàn với hệ thống phóng từ mặt đất gồm ba đại đội và có một thiết bị phóng cho mỗi đại đội.

Động cơ khởi động RD-216 lắp trên tên lửa gồm hai khối động cơ giống nhau 8D513, được kết nối bằng khung cố định với thân và có hệ thống khởi động chung. Mỗi khối có hai buồng đốt, thiết bị bơm hơi, máy phát điện, hoạt động trên cách thành phần nhiên liệu cơ sở và hệ thống tự động.

Các buồng đốt của động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng thiết kế hàn với sự làm mát nội bộ và hoàn nhiệt. Thân của buồng đốt được thiết kế hai lớp vỏ - tường chống lửa bằng đồng và tường chắn thép được kết nối qua các tấm đệm dạng lượn sóng.

Lần đầu tiên thiết bị bơm tuabin hoạt động trên nhiên liệu thành phần cơ sở, cho phép không sử dụng hydro peroxit và đơn giản hóa sự khai thác sử dụng tên lửa. Thiết bị bơm tuabin có hai bơn nhiên liệu xoắn ly tâm với đầu ra hai mặt và tuabin hai tầng trục bố trí trên hai trục. Hơi để dẫn động cho bơm tuabin được sản xuất trong máy phát điện do kết quả của sự đốt cháy bộ phận không lớn nhiên liệu với chất đốt dư. Hơi ga tạo thành bởi thiết bị bơm tuabin được đẩy qua vòi phun đặc biệt.

Các thiết bị tự động hóa hoạt động bằng điện, đồng thời điều khiển áp suất của nitơ, truyền tới bộ truyền động từ các bình mang theo. Động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng được điều khiển theo lực kéo bằng sự thay đổi độ tiêu thụ nhiên liệu qua máy phát điện, theo sự liên quan của thành phần nhiên liệu – sự thay đổ mức tiêu thụ chất ô xy hóa. Sự điều khiển véc tơ lực kéo được thực hiện khi có sự hỗ trợ của bánh lái khí.

Sự khởi động động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng – một tầng với sự cung cấp năng lượng ban đầu trong máy phát điện của các khối từ hai thùng phóng bằng cách đẩy lượng nitơ qua bệ phóng cơ khí trên mặt đất.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/SS-5_Skean-1.jpg)

Tên lửa 8K56 (SS-5 "Skean") trong cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ

Sự điều khiển sức kéo trong khi bay được thực hiện bằng sự thay đổi cung cấp năng lượng đồng thời tới các máy phát điện của hai thành phần khi duy trì sự liên quan của chúng và sự ổn định nhiệt độ của khí được sinh ra. Chúng được thực hiện bằng các máy truyền động thủy lực của chất ô xy hóa và chất đốt. Sự điều khiển được bảo đảm một cách đồng bộ từ hệ thống đặc biệt của máy cung cấp nitơ trong mỗi khối. Sự đồng bộ trong việc tháo các thùng theo tầng được thực hiện bằng sự điều chỉnh áp suất chất ô xy hóa trên quá trình truyền tải tới động cơ. Việc tắt động cơ tên lửa nhiên liệu rắn - hai tầng. Ban đầu, hoạt động của các máy phát điện bị ngắt, sau đó cắt nguồn cung cấp nhiên liệu tới thùng với chất đốt đồng thời từ các đường dẫn làm nguội chúng. Phần lớn các thiết bị tự động của động cơ có bộ truyền động bắn thuốc nổ kép.

Các thí nghiệm bay của tên lửa 8K56 từ tháng 6 tới tháng 12 năm 1960 được tiến hành trên trường bắn trung tâm quốc gia. Theo chương trình thí nghiệm bay đã thực hiện 22 lần phóng, Tổng cộng 182 tên lửa đã được phóng và tỷ lệ thành công: 93%.

Tên lửa 8K65 được sử dụng trong các mục đích vũ trụ. Trên cơ sở đó đã chế tao tên lửa trắc địa “Vertikal” được sử dụng nhằm thực hiện chương trình hợp tác quốc tế giữa các nước xã hội chủ nghĩa trong phạm vi nghiên cứu và sử dụng không gian vũ trụ (“Interkosmos”). Trong bộ phận trên của tên lửa có ống thăm dò với các thiết bị và hệ thống phục vụ nghiên cứu khoa học. CÁc tên lửa được đẩy lên độ cao 500 – 1500km. Sau khi hoàn thành chương trình, ống thăm dò với thiết bị nghiên cứu khoa học sẽ được đẩy trở về mặt đất với sự hỗ trợ của hệ thống dù. Lần phóng tên lửa “Vertikal” đầu tiên theo chương trình “Interkosmos” vào ngày 28 tháng 11 năm 1970.

8K65 được lựa chọn và là cơ sở cho viêc chế tạo tên lửa đẩy hạng nhẹ có tính năng vượt trội hoàn toàn so với phiên bản tên lửa đẩy “Kosmos” trên cơ sở R-12. Đồ án thiết kế tên lửa đẩu mới nhận chỉ số 65S3 được bắt đầu ở Phòng thiết kế vào tháng 4 năm 1961. Theo Mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô viết “Về chế tạo tên lửa đẩy vũ trụ 65S3 tren cơ sở tên lửa chiến đấu 8K65 vào ngày 31 tháng 10 năm 1961. Tên lửa mới đã trải qua các thí nghiệm bay trên sân bay vũ trụ Baikonour. Chúng được bắt đầu vào 18 tháng 8 năm 1964. Đã có 8 lần phóng tên lửa đẩy mang tên gọi “Kosmos-1”. Trong số đó – 7 lần thành công. Phiên bản hoàn thiện của tên lửa “Kosmos-3” không thành công hoàn toàn. Sau những lần nâng cấp, tên lửa đẩy mới mang tên “Kosmos-3M” đã có thời gian khai thác sử dụng lâu dài trong Binh chủng vũ trụ.

Theo đánh giá của các chuyên gia Mỹ - những người đã thực hiện sự phân tích so sánh 18 mẫu tên lửa đẩy hạng nhẹ khác nhau do các nước khác nhau chế tạo, tới hiện nay, đây là một trong những tên lửa đẩy hiện đại nhất trong lớp tên lửa đẩy hạng nhẹ.

Tổ hợp tên lửa chiến lược R-16 với tên lửa 8K64 (R-16U/8K64U) – SS-7 “Saddler”

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/R-16.jpg)

Ngày 3 tháng 5 năm 1959, cùng với mệnh lệnh đặc biệt của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Chính phủ cho tập thể Phòng Thiết kế số 586 (Phòng Thiết kế “Phía Nam) của Viện sĩ M.K.Yangel đã tiếp nhận thiết kế tên lửa liên lục địa trên các thành phần nhiên liệu có độ sôi cao. Sau đó, tên lửa nhận tên gọi 8K64. Sự cần thiết trong thiết kế tên lửa được xác định bằng các tính năng kỹ - chiến thuật và khai thác sử dụng thấp của tên lửa liên đạn đạo lục địa R-7 đầu tiên.

Trong cơ sở tình trạng quan hệ quốc tế đang trở nên xấu đi, Chính phủ Liên Xô đã thúc giục (bắt buộc) Phòng Thiết kế số 586 đẩy nhanh sự thiết kế tổ hợp R-16 để tiên tới các thí nghiệm bay vào cuối năm 1960 và bắt đầu đưa vào sản xuất hàng loạt từ năm 1962. Để hoàn thành được công việc trong thời gian rất ngắn này, các tập thể công trinh sư đã bắt đầu tiến hành theo hương sử dụng rộng rãi các tổ hợp của tên lửa 8K63 và 8K64. Ban đầu, tên lửa 8K64 được sử dự kiến chỉn phóng từ thiết bị phóng trên mặt đất.

Để thiết kế hệ thống điều khiển tên lửa, tạo thành phố Kharcov đã thành lâp Phòng Thiết kế số 692. Để xử lý các buồng đốt và động cơ của động cơ bánh lái cũng hệ thống cung cấp năng lượng cho động cơ chính tại cơ sở Phòng thiết kế 586, tổ hợp giá và nhà lắp ráp – thí nghiệm đã được xây dựng. Đối với động cơ, phòng thiết kế thuộc Phòng thiết kế thí nghiệm 586 đã được trang bị nhà thí nghiệm với các giá để lắp ráp các thiết bị bơm tuabin. Trong phạm vi của 5 Viện Nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị cho Phòng thiết kế - thí nghiệm 586 đã xác định được khu vực mà trên đó sự xây dựng trận địa phóng cho tên lửa 8K64. nhà lắp ráp – thí nghiệm và khu vực sinh sống được bắt đầu. Sự thiết kế trang bị khởi động được bắt đầu ở xưởng lắp ráp xe máy Nobokramantorskiy, còn sau đó, việc chế tạo thiết bị hầm phóng “Sheksna-V” được tiến hành ở Phòng Thiết kế trung ương số 34.

Trong mục tiêu kết hợp sức mạnh sản xuất và đẩy nhanh quá trình chuyển sang sản xuất tên lửa hàng loạt, Phòng thiết kế - thí nghiệm số 586 và xưởng số 586 đã nhận quyết định chuyển sự sản xuất thí nghiệm cho xưởng của Phòng Thiết kế - thí nghiệm. Tháng 8 năm 1960, thí nghiệm tên lửa gia đoạn bắn ở Viện Nghiên cứu khoa học số 229 đã được bắt đầu. Trong thí nghiệm đầu tiên của bước I với động cơ phản lực, rãnh của giá đã bị vỡ, mặc dù vậy, lần phóng vẫn diễn ra thành công. Do thiếu hụt về thời gian sử chữa, ủy ban đã quyết định hạn chế thí nghiệm bằng một lần phóng, rãnh của giá chống không được sử chữa mà đưa vào giá chống để chuẩn bị thí nghiệm bước II. Sau ba thí nghiệm bước II, tên lửa được tiếp nhận vào các thí nghiệm bay. Sự sản xuất tên lửa 8K64 hàng loạt được bắt đầu đúng thời hạn mà Chính phủ đã đặt ra. Ngoài xưởng số 586, các tên lửa còn được sản xuất ở xưởng số 166.

Ngày 24 tháng 10 năm 1960, tại 5 Viện Nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị đã tiến hành sự chuẩn bị cho tên lửa 8K64 tới lần phóng đầu tiên theo chương trình thí nghiệm bay, đã kết thúc bằng thảm họa (nguyên nhân do lỗi thiết kế trong hệ thống điều khiển đã dẫn đến sự khởi động sai quy định của động cơ tầng thứ 2 kéo theo vụ nổ tên lửa khi khởi động). Có 74 người đã hy sinh và 49 người bị thương. Trong số những người hy sinh có Tư lệnh Quân chủng Tên lửa – Nguyên soái M.Nedelin, một nhóm lớn các chuyên gia hàng đầu của Phòng Thiết kế.

Tháng 2 năm 1961, lần phóng thành công đầu tiên của tên lửa đã hoàn thành, tháng 2 năm 1962, các lần phóng theo chương trình thí nghiệm bay từ bệ phóng trên mặt đất. Mùng 1 tháng 11 năm 1961, ba trung đoàn tên lửa đầu tiên ở thành phố Hạ Tagil và khu vực Yuri Kirovskyi đã được tổ chức và chuẩn bị đưa vào trực chiến.

Bắt đầu từ tháng 5 năm 1960, các công việc thiết kế - thí nghiệm đã được tiến hành cùng với những lần phóng thật của tên lửa biến thể 8K64U từ thiết bị phóng trong hầm. Tháng 1 năm 1962, trên trường bắn Baikonuor, đã diễn ra lần phóng tên lửa từ hầm phóng lần đầu tiên. Mùng 5 tháng 2 năm 1963, các trung đoàn tên lửa đầu tiên đã được đưa vào trực chiến (thành phố Hạ Tagil), trang bị tổ hợp tên lửa đạn đạo R-16U với các tên lửa đạn đạo liên lục địa, còn 15 tháng 7 cùng năm, tỏ hợp tên lửa R-16U được tiếp nhận vào trang bị Quân chủng tên lửa chiến lược.

Đến năm 1965, đã có 186 thiết bị phóng của tổ hợp R-16 và R-16U được triển khai. Trong trang bị của tên lửa đạn đạo liên lục địa của lớp lớp này duy trì tới giữa những năm 70. Các tên lửa cuối cùng trên thiết bị phóng trên mặt đất bị phá hủy năm 1977.

Ở Phương Tây, tên lửa nhận tên gọi SS-7 “Saddler”.

Tên lửa 8K64 được thiết kế theo sơ đồ “tiếp đôi” với các tầng phân chia nối tiếp. Tầng đầu tiên gồm bộ phận chuyển tiếp nhờ bốn khóa thuốc nổ được cố định trên tầng thứ hai, thùng chứa chất ô xy hóa, thùng thiết bị, thùng chứa chất đốt và khoang đuôi với vành động lực. Tầng thứ hai, phục vụ cho việc đẩy tên lửa tới tốc độ có thể đạt đến tầm bay xa quy định có thiết kế tương tự nhưng có đường kính ngắn hơn.

Các thùng nhiên liệu và thùng “G” của tầng thứ nhất – thiết kế bảng điều khiển, còn thùng “O” của giai đoạn hai từ các kim loại tấm. Để bảo đảm chế độ hoạt động ổn định của động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng, toàn bộ các thùng có van điều áp. Van điều áp của các thùng “G” trong hai tầng chứa nitơ, thùng “O” của tầng thứ 2 – không khí từ các bình hình cầu, bố trí trong thùng thiết bị, còn thùng “O” của tầng 1 – áp suất động (cột nước lưu tốc của giai điểm dòng chảy không khí). Trong bộ phận điều khiển, lần đầu tiên các thùng nghiêm của động cơ bánh lái được sử dụng.

Sự tách tầng của tên lửa được thực hiện theo sơ đồ sau: theo lệnh tách tầng bao gồm động cơ chính và lực kéo của động cơ bánh lái trong tầng thứ nhất giảm xuống, sau khi khởi động động cơ bánh lái tầng thứ hai sẽ diễn ra việc phá hủy sự liên kết giữa các tầng và hãm thân của tầng 1 bằng động cơ tên lửa được hãm bằng thuốc súng. Sự khởi động động cơ chính của tầng thứ 2 được thực hiện sau khi khoảng cách giữa các tầng là 10 – 15 mét. Sự tách bộ phận đầu đạn diễn ra do kết quả sự hãm thân tầng hai bằng động cơ tên lửa hãm bằng thuốc súng sau khi tắt động cơ chính, sau đó là động cơ bánh lái của tầng hai.

Trong tầng 1 của tên lửa lắp động cơ cơ sở 8D712, gồm ba động cơ hai thùng 8D513, được đồng nhất hóa với các động cơ của tên lửa 8K65. Trong thiết bị cánh lái sử đụng động cơ bốn buồng 8D63U. Trong tầng hai lắp động cơ chính hai buồng 8D713 và động cơ bánh lái bốn thùng 8D64U. Hệ thống cung cấp nhiên liệu trong mọi động cơ – bơm tuabin với nguồn năng lượng của tuabin bằng sản phẩm của sự đốt cháy nhiên liệu cơ sở. Toàn bộ các động cơ tên lửa hoạt động trên cơ sở nhiên liệu tự đốt cháy khi tiếp xúc thành phần nhiều liệu: chất ô xy hóa AK-27I và chất đốt dimetilgidrazin không đối xứng.

Tên lửa có thể được trang bị hai loại đầu đạn hạt nhân từ 3 đến 6 megaton. Khi bắn đến tầm xa tối đa, đầu đạn hạt nhận “nhẹ” được sử dụng, còn ở cự ly gần và trung bình – đầu đạn hạng “nặng” với thuốc nổ côn suất mạnh hơn TNT. Đầu đạn có dạng hình nói với đỉnh bán cầu được cố định với thân của tầng thứ hai bằng sự hỗ trợ của ba khóa thuốc nổ. Sự tách đầu đạn được thực hiện bằng việc hãm tầng hai khi kích hoạt động cơ tên lửa chứa thuốc nổ bị hãm. Sức mạnh của đầu đạn phụ thuộc vào tầm bay của tên lửa, dao động trong giới hạn từ 11 000 đến 13 000km. Cùng với sự cải tiến hàng loạt các tên lửa chiến đầu, các loại đầu đạn nhiệt hạch ở Liên Xô cũng được hoàn thiện. Vì vậy, trong quá trình các thí nghiệm bay của tên lửa 8K64 vào năm 1961 đã được quyết định thay thế việc nạp đạn trong các đầu đạn tên lửa 8K64 và 8K65. Trong thông tin liên quan đến vấn đề này, các đầu đạn đồng nhất đã được thiết kế, thuận lợi hơn khi trang bị cho cả hai loại tên lửa. Trong tương lai, nguyên tắc đồng nhất các thiết bị, sản phẩm trong dòng và giữa các dòng vũ khí tên lửa được tiếp nhận trong các thiết kế khác nhau của Phòng Thiết kế “Phương Nam”.

Tên lửa 8K64 có hệ thống điều khiển quản tính chủ động. Hệ thống bao gồm thiết bị tự động ổn định góc, ổn định trung tâm khối lượng, hệ thống điều chỉnh tốc độ nghiêng, hệ thống cắt các thùng đồng thời, thiết bị tự động điều khiển tầm xa. Trong phần tử cảm biến của thiết bị khởi động, lần đầu tiên trên các tên lửa liên lục địa của Liên Xô tiếp nhận khung ổn định dạng con quay trên giá treo dạng vòng bi. Các khí tài của hệ thống điều khiển được bố trí trong các thùng thiết bị trong tầng thứ nhất và thứ hai. Khi chuẩn bị phóng tên lửa, thiết bị phóng được lắp để mặt phẳng ổn định nằm trong mặt phẳng bắn.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r-16_6.jpg)

Tên lửa 8K64U

8K64U về thiết kế hầu như không khác so với 8K64. Để bảo đảm sự phóng từ hầm, thiết bị hoạt động tự động của thiết bị động cơ trong tầng thứ nhất được thay đổi. Trên thân tên lửa được làm các bề mặt dành cho việc lắp vành đai được cố định trong hầm phóng đã được định hướng. Thùng chất đốt được tăng áp bằng nitơ.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9A (8K75) SS-8 Sasin

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/ss-8btqd.jpg)

Tên lửa đạn đạo SS-8 ở Bảo tàng Trung tâm Quân đội Liên Xô

Dựa trên cơ sở phát triển tiến độ đầu năm 1958 về việc chế tạo các động cơ và đầu đạn kinh tế hơn với đầu đạn hạt nhân có khối lượng giảm đáng kể, Hội đồng Tổng công trình sư đã gửi tới Chính phủ Liên Xô yêu cầu về thiết kế tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9 mới trên nhiên liệu tên lửa “ô xy – dầu lửa” với khối lượng khởi động khoảng 100 tấn. S.P.Korolev đã có những nỗ lực rất lớn để thuyết phục Hội đồng bộ trưởng ký yêu cầu này. V.P.Barmin và N.A.Pilyugin đã nghi ngờ rất nhiều về tính thực tế của khối lượng khởi động (ví dụ, R-16 có khối lượng khởi động nặng hơn 30 tấn), V.P.Glushko lúc đầu không đồng ý việc thiết kế động cơ ô xy với sức kéo 140 tấn và nhấn mạnh việc tiếp nhận động cơ với thành phần nhiên liệu độ sôi cao. Vào năm 1958, theo thông tin nhận được mới nhất, tên lửa đạn đạo liên lục địa Titan 1 của Mỹ cũng như tên lửa đạn đạo liên lục địa Atlas sử dụng chất ô xy hóa bằng ô xy lỏng. Việc này đã lần đầu tiên khẳng định tính chính xác trong việc lựa chọn ô xy mà không phải thành phần nhiên liệu có độ sôi cao. Tên lửa Titan I có cơ sở thiết bị phóng trong hầm và có khả năng chuẩn bị sẵn sàng phóng sau khi nạp nhiên liệu 15 phút. Cho đến thời điểm đó, chưa có một tên lửa Liên Xô nào nạp loại nhiên liệu này. Tuy nhiên, vào cuối năm 1961, có thông tin đã xuất hiện rằng tên lửa đạn đạo liên lục địa Titan II mới nhất hoạt động trên thành phần nhiên liệu có độ sôi cao bố trí trong một hầm phóng duy nhất trong trạng thái nạp nhiên liệu đầy đủ, có thể khởi động sau 1,5 – 2 phút sau khi nhận lệnh. Các thông tin nhận được cũng đồng thời xác nhận việc rút các tên lửa Titan I và Atlas khỏi trang bị. Hiện tại trong “cuộc đua” đang nghiêng về những người ủng hộ V.P.Glushko và thành phần nhiên liệu có độ sôi cao. Bởi vì tới thời điểm đó, vấn đề chưa thực sự rõ ràng các cặp thành phần nhiên liệu nào bảo đảm điều kiện khai thác sử dụng tốt hơn trong quân đội và ít thời gian chuẩn bị phóng hơn. Sau các nghiên cứu bổ sung, Phòng Thiết kế số 1 đã đề xuất thiết kế hai phiên bản tên lửa, với sự khác biệt trong việc sử dụng thành phần nhiên liệu và thiết bị động cơ: R-9A (trên thành phần nhiêu liệu độ sôi thấp “dầu lửa – ô xy lỏng”) và R-9B (trên nhiên liệu có thành phần sôi cao “dầu lửa – axit nitric”). Sự phức tạp nhất là xác định hệ thống dành cho việc duy trì thành phần nhiên liệu khi nạp, độ độc hại của thành phàn nhiên liệu, thời gian cần thiết để nạp nhiên liệu cho tên lửa và thời gian tháo các thiết bị con quay trước khi phóng. Theo tính toán, thời gian chuẩn bị tới khi phóng trong hai phiên bản, các hệ thống giống nhau, còn chất lượng khai thác sử dụng gồm có độ an toàn khi làm việc với tên lửa, sự thuận lợi của thành phần “dầu lửa – ô xy”, Phòng Thiết kế số 1 đã quyết định tiếp nhận việc tiếp tục phát triển tên lửa R-9A.

Đối với tên lửa, như một vũ khí tác chiến, sự yêu cầu lớn nhất là thời gian duy trì sẵn sàng chiến đấu trong trạng thái trực chiến số 1 và thời gian chuẩn bị trước khi phóng thấp nhất. Sự quyết định những nhiệm vụ này đã được đơn giản hóa khi duy trì tên lửa trong thời gian dài trong trạng thái nạp nhiên liệu, tuy nhiên, với tên lửa ô xy, việc này trên thực tế không thực hiện được. Cần phải bảo đảm rằng việc nạp nhiên liệu cho tên lửa R-9A không được vượt quá thời gian chuẩn bị sẵn sàng chung của tên lửa. Vì vậy, sự cần thiết duy trì tên lửa lâu đài trong trạng thái nạp đầy nhiên liệu đã bị loại bỏ. Trong Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô về thiết kế tên lửa R-9A từ ngày 30 tháng 5 năm 1960 đặc biệt nhấn mạnh rằng trong chất ô xy hóa phải tiếp nhận ô xy siêu lạnh. Người đầu tiên đề xuất ý tưởng về sử dụng ô xy lỏng siêu lạnh là V.P.Mishin. Nếu thay cho -183 độ tới điểm số của ô xy, làm giảm nhiệt độ đến -200 và âm 210, thì đầu tiên, nó sẽ đông lạnh ít hơn về thể tích, thứ hai, sẽ giảm sự bốc hơi mạnh hơn, thứ ba – có thể sẽ thực hiện được việc nạp nhiên liệu nhanh (ô xy sẽ bay tới thùng ấm, không bôc hơn như vẫn xảy ra). Việc này cho phép bảo đảm sự bảo quản ô xy trong bể chứa trên mặt đất và nạp nó vào tên lửa trên thực tế không mất thời gian, không làm tăng thêm thời gian chuẩn bị các thiết bị của hệ thống điều khiển khi chuẩn bị phóng (“sự giới hạn” chính là thời gian chuẩn bị các thiết bị con quay hồi chuyển). Quyết định lựa chọn là chính xác hoàn toàn và tính đúng đắn của nó được khẳng định theo thời gian – trong các tên lửa Liên Xô sau đó (trong đó có cả “vua tên lửa – mặt trăng” N-11/11A52 và tên lửa đẩy hạng nặng tổng hợp “Energia”/11K25) được tiếp nhận thành phần nhiên liệu siêu lạnh. Thời gian duy trì tên lửa R-9A trong trạng thái nạp nhiên liệu là 24 giờ, nhưng tên lửa có thể để trong trạng thái trực chiến mà không nạp các thành phần nhiên liệu tên lửa. Toàn bộ hệ thống và thiết bị của tên lửa R-9A có thể bảo đảm sự sẵn sàng chiến đấu cấp 1 trong thời gian 1 năm trong điều kiện thực hiện các cuộc kiểm tra định kỳ (không tháo khỏi bệ phóng).

Trong bản thiết kế sơ bộ đã dự kiến năm sơ đồ mạch cơ bản của tên lửa, bảo đảm các tính năng một cách tối đa trong các khả năng đơn giản hóa, cơ động và thiết kế khối lượng thấp nhất. Việc này đã đạt được bằng cách tiếp nhận hàng loạt các giải pháp về bố cục – thiết kế, ví dụ như bằng sự tiếp nhận các thùng mở để dành cho bản lề của tầng thứ nhất, tiếp nhận thùng tháo của buồng đuôi trong tầng thứ hai, sử dụng cặp bơm tăng áp chất đốt của tầng thứ ha để tách đầu đạn….Các kích thước của tên lửa đã được lựa chọn từ khả năng vận chuyển nó trong trạng thái đã được rắp ráp trên một to axe lửa và sử dụng thiết bị hàn – rèn của tên lửa R-7 để sản xuất các khối của tên lửa -9A.

Sự thiết kế tên lửa R-9A được bắt đầu ở Phòng Thiết kế - thí nghiệm số 1 dưới sự lãnh đạo của S.Korolev sau khi nhận Mệnh lệnh của Chính phủ từ ngày 30 tháng 5 năm 1960 và lệnh của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Liên Xô về kỹ thuật quốc phòng ngày 22 tháng 11 năm 1961. Sự thiết kế và phát triển hệ thống điều khiển tên lửa R-9 được thực hiện ở Viện Nghiên cứu khoa học về lắp ráp thiết bị dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư N.A.Pilyugin. Các nhóm thiết bị được thiết kế dưới sự lãnh đạo của V.I.Kyznetsov ở Viện Nghiên cứu khoa học số 944, còn hệ thống điều khiển vô tuyến – tại Viện Nghiên cứu khoa học số 855 dưới sự lãnh đạo của M.S.Ryazanskyi. Tổng công trình sư chịu trách nhiệm về tổ hợp trên mặt đất là V.P.Barmin (Phòng Thiết kế Quốc gia “Spetsmash”). Động cơ của tầng thứ nhất được thiết kế ở Phòng Thiết kế - thí nghiệm V.P.Glushko, còn động cơ tầng thứ hai – Phòng Thiết kế - thí nghiệm S.A.Kosberg. Đầu đạn được thiết kế ở Phòng Thiết kế số 11 (thành phố Arzamas-16) do tổng công trình sư S.G.Kocharyats chỉ đạo. Cũng có một bản thiết kế phác thảo khác về tên lửa R-9A đã được hoàn thành vào năm 1963, trong đó đã dự kiến khả năng hoàn thiện hơn các tính năng kỹ - chiến thuật của tên lửa. Để cho mục tiêu này, các động cơ mới NK-9 (Phòng Thiết kế - thí nghiệm N.D.Kuznetsov) cho tầng thứ nhất (với các tính năng kỹ thuật được nâng cao do việc sử dụng mạch đóng) và cho tầng thứ 2 – động cơ được chế tạo ở Phòng Thiết kế - thí nghiệm số 1 trên cơ sở động cơ “khối L” dành cho tên lửa đẩy “Molnia”. Khi tiếp nhận các động cơ mới và duy trì khối lượng khởi động của tên lửa, tầm bay xa tối đa có thể tăng lên tới 2700km. Khi duy trì tầm bay xa cũ, khối lượng đầu đạn tên lửa giảm xuống còn 13 tấn. Tên lửa nhận số hiệu R-9M. Tuy nhiên, Phòng Thiết kế - thí nghiệm của N.D.Kuznetsov không thể tự hoàn thành công việc về động cơ mới một cách kịp thời, còn V.P.Glushko nhanh chóng quyết định giữ lại cho tên lửa R-9 trong phiên bản duy nhất động cơ được thiết kế cho tầng đầu tiên. Rất đáng chú ý, là khi chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9A đã xuất hiện những bất đồng giữa Korlev và Glushko về quan điểm trong việc áp dụng các thành phần nhiên liệu có độ sôi cao và sôi thấp đã dẫn đến sự mâu thuẫn sau này giữa họ - là một trong những nguyên nhân chính dẫ tới “chương trình mặt trăng” của Liên Xô do Phòng thiết kế N.D.Kuznetsov thực hiện đã không có đủ kinh nghiệm, không thể trong giai đoạn này chế tạo động cơ tên lửa mạnh với nhiên liệu ô xy hóa – dầu lửa và có đủ độ tin cậy. dành cho tên lửa đẩy N-1. Từ việc tiếp nhận tên lửa đẩy siêu nặng N-1 với động cơ tên lửa nhiên liệu rắn trên các thành phần nhiên liệu có độ sôi cao, mà V.P.Glushko đã đòi hỏi đã nhận quyết định loại bỏ vì lý do môi trường – trong trường hợp phóng không thành công (còn tổng cộng có bốn lần phóng thử đã kết thúc không thành công), khu vực trường bắn sẽ trong một thời gian dài, trở nên sa mạc không có sự sống. Sau đó, chính Glushko đã thay đổi quan điểm của mình – ông đã đứng đầu Phòng Thiết kế Trung ương – trước đó là các cơ sở của Korolev – để chế tạo – dưới sự lãnh đạo của ông tên lửa đẩy siêu nặng mạnh nhất thế giới “Energia” được tiếp nhận không chỉ động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng với chất ô xy hóa “ô xy” trong hai tầng chính và chất đốt “dầu lửa” (tầng 1) và “hydor” (tầng 2).

Đối với tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9A, việc chế tạo dự kiến hai kiểu tổ hợp phóng: “Desna-N” trên mặt đất và dưới hầm “Desna-V”. Song song với việc thiết kế tên lửa, các công việc thí nghiệm và nghiên cứu khoa học về vấn đề tiếp nhận, vận chuyển và bảo quản ô xy lỏng siêu lạnh và giảm sự bốc hơi của nó vẫn được tiếp tục. Vấn đề trở nên rất quan trọng và đã thu hút được những chuyên gia nổ tiếng về vật lý nhiệt độ siêu thấp, trong đó có Viện sĩ P.L.Kapitsa. Do kết quả của sự tiếp nhận theo nguyên tắc các dạng cách ly điện tích với ô xy lỏng (dạng bột, màn chân không cách nhiệt…) và lựa chọn thiết kế tối ưu cho các thùng của tên lửa, điện tích bảo quản ô xy, vật liệu cấu trúc mới, áp dụng việc làm mát đã thành công trong việc rút sự bay hơi của ô xy từ 15% trong gian đoạn hoạt động đầu tiên còn 0,05 – 0,2% (75 – 300 lần) trước khi đưa tên lửa tới thí nghiệm bay. Để bảo đảm thời gian bảo trì tên lửa lâu dài trong trạng thái nạp nhiên liệu, việc lắp màn chân không cách nhiệt trên các thùng chứa ô xy (số hiệu tên lửa 8K77) đã được nghiên cứu. Trong thành phần động cơ dự kiến sử dụng các động cơ của phiên bản tên lửa R-9M. Sự tiếp nhận các động cơ có độ sôi cao cho phép khi bảo quản nguồn dự trữ nhiên liệu hoạt động cho tên lửa lớn hơn và tương ứng với đầu đạn mạnh hơn. Nhưng phiên bản này không được phát triển, trong thông tin với những khó khăn lớn khi sản xuất lớp bảo vệ (thép dàu 0,5mm) dành cho sự cách nhiệt màn chân không (sự phức tạp với sự hàng và cố định). Để duy trì chân không trong những thể tích lớn cần những bơm đặc biệt. Ngành công nghiệp Liên Xô vào thời kỳ đó chưa sản xuất được. S.P.Korolev đã họp với Cục Công nghiệp Quốc phòng về việc tổ chức sản xuất các bơm này theo mẫu của hãng “Philips”. Đương nhiên, hãng “Philips” hoàn toàn không được biết về việc này. Máy làm lạnh bằng khí đặc biệt đã được chế tạo, và sau này sẽ lắp bình chứa với ô xy lỏng, điều hòa sự bốc hơi tù bình chứa ô xy và đưa nó ngược trở về trạng thái lỏng. Sự thay thế các dạng cách điện (bông xỉ..) bằng bột (aerosol, đá trân châu…) được thực hiện trong không gian giữa lượng ô xy trong bình chứa và lớp vỏ bên ngoài, và sự tạo chân không của không gian này đã chuyển hóa dung lượng lưu trữ để bảo quản ô xy trong nhiệt độ lớn và giảm đáng kể sự rò rỉ dung lượng ô xy, và sau đó là bị mất do nhiệt và bốc hơi. Sự tương tự này còn được đẩy nhanh hơn khi sử dụng sự cách nhiệt màn chân không, được giới thiệu là những tấm đệm từ các lá kim loại dát mỏng (khoảng 100 mảnh), được phân cách với nhau bằng các sợi thủy tinh thưa. Bề mặt bóng của lá kim loạt làm giảm rất nhiều sự truyền nhiệt tới bình chứa ô xy, còn chân không trong không gian tách nhiệt của thùng được duy trì. Để chế tạo hệ thống tạo ra chân không trong nhiều công trình bảo quan ô xy, bơm chân không đã được thiết kế và chế tạo trong sự kết hợp với hai bơm hấp thụ (hút bám) với sự tiếp nhận vật liểu tổng hợp mới – seolit – được làm mát bằng ô xy lỏng và nitơ. Thiết kế này cho phép mang lại chân không với lượng 1x10-2mm thủy ngân đến 1x10-3 đến 1x10-4 (2;3;4 – lỹ thừa 2,3,4). Việc này đồng thời yêu cầu cơ sở công nghệ hàn mới để nhận được những mối hàn dài mới và kín của thùng bảo quản, tạo ra phương pháp và thiết bị kiếm tra chất lượng của chúng. Tất các các quá trình trên nhằm bảo đảm cao nhất về việc bay hơi ô xy lỏng tối thiểu. Lần đầu tiên tại Liên Xô, vẫn đề bảo quản ô xy lỏng với hầu như không có sự mất mát đã được giải quyết. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, có các khả năng bố sung nhằm tăng cường hiệu quả tiếp nhận ô xy lỏng siêu lạnh. Khi nhiệt độ ở -203 đến 210, tính lưu động của ô xy tăng đáng kể. Việc này cho phép rút ngắn rất nhiều thời gian nạp nhiên liệu (từ 25 – 30 xuống 3 – 8 phút), khi đó, thay cho các bơm có thể sử dụng không khí nén, cung cấp ô xy từ thùng bảo quản tới thùng của tên lửa với tốc độ 700 tấn/h. Đối với ô xy lỏng siêu lạnh, thiết bị lắp đặt cơ động đã được tiếp nhận, nguyên tắc phun được sử dụng và sự mang theo cặp với bề mặt ô xy lỏng do kết quả của việc giảm áp suất trong máy phun. Trong bản ghi nhớ báo cáo mang tên của bộ trưởng D.F.Ustinov và Phó chủ tịch Ủy ban kế hoạch nhà nước Liên Xô V.M.Ryabikov trong tháng 5 năm 1961, S.P.Korolev đã trình bày những kết quả hoạt động chính theo chủ đề về ô xy. Vì vậy có thể lưu ý rằng các công việc trên tên lửa R-9A cho phép mở rộng một cách nghiêm túc về phạm vi tổng hợp các công việc về chủ đề đông lạnh ở Liên Xô và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Các kết quả nhận được yêu cầu cải tổ một cách gốc rẽ các quá trình tiếp nhận, bảo quản, vận chuyển và nạp chất lỏng lạnh. Cơ sở công nghiệp được xây dựng lại một cách nguyên tắc, còn tiếp đó, theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô năm 1972, tổ chức khoa học – công nghiệp Liên bang lớn nhất về vấn đề này đã được thiết lập – Viện Nghiên cứu công nghiệp “Kriogenmash” (thành phố Balashikha, tỉnh Moskva) với các tập thể khoa học và sản xuất được quy tụ về.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/R-9.jpg)

Những sự đặc biệt của tên lửa bao gồm trong thành phần các khung nối tiếp của bàn phóng. Nhờ có sự hỗ trợ này, khối lượng công việc trong khi khởi động được giảm rất nhiều, bởi vì sự nối trong toàn bộ liên kết “mặt đất – thành” khi đó được thực hiện trên trận địa kỹ thuật, sau khi lắp ghép các khung nối tiếp vào tên lửa, còn trong khi khởi động, vẫn duy trì khối lượng nhẹ đáng kế của “mặt đất – khung nối tiếp”. Điểm đặc biệt khác của tổ hợp tên lửa R-9A là việc giải quyết hệ thống các vấn đề liên quan tới việc bảo quan ô xy lỏng. Hệ thống siêu lạnh đã được chế tạo, sự bảo quản lâu dài và tốc độ nạp nhiên liệu cho tên lửa bằng ô xy lỏng siêu lạnh và vấn đề kéo dài thời gian bảo quản mà không làm mất mát cũng được giải quyết. Tuy nhiên, trong quá trình thí nghiệm bay, những lỗi của tổ hợp phóng trên mặt đất “Desna-N” đã xuất hiện. Đặc biệt, đã xuất hiện những thiếu sót của thành phần và thiết kế của các thiết bị bàn phóng riêng cũng như khung nối tiếp. Khung nối tiếp đã chứng tỏ sự cồng kềnh và nặng nề, khối lượng của nó: 4,5 tấn và bằng 5-% khối lượng khô của tên lửa. Chu kỳ công nghệ chuẩn bị tên lửa không đủ tự động hóa, vì vậy, đã kéo dài quá trình chuẩn bị phóng, yêu cầu kíp chiến đấu có tay nghề và trình độ cao. Quá trình lắp tên lửa lên bàn phóng trở nên phức tạp và kéo dài, sự nạp nhiên liệu cho tên lửa không đủ nhanh, thời gian chuẩn bị phóng lên tới gần 2 giờ đồng hồ. Tất cả đã dẫn tới tổ hợp phóng “Desna-N” không được đề nghị tiếp nhận vào lực lượng vũ trang.

Tháng 5 năm 1962, đã có quyết định về sự cần thiết chế tạo tổ hợp phóng hiện đại hơn. Đáng chú ý, tổ hợp “Desna-N” đã không được tiếp nhận không phải do tính toán kết cấu không hoàn chỉnh, ngươc lại, tổ hợp này có khả năng chiến đấu và khải tháng sử dụng cho tên lửa R-9A cao, các thí nghiệm bay đã chứng minh yêu cầu chế tạo tổ hợp phóng với khả năng chiến đấu cao hơn, tức là yêu cầu việc kết nối tên lửa với tổ hợp phóng như một khối thống nhất. Phòng Thiết kế thí nghiệm số 1 đã trở thành tổ chức đầu tiên và là nơi đầu tiên chế tạo tổ hợp thiết bị mặt đất mới cho tên lửa R-9A. Khung nối tiếp mới đã được thiết kế và sản xuất với khối lượng thấp hơn gấp 3 lần so với tổ hợp cũ. Tại Phòng Thiết kế trung tâm lắp ráp xe máy vận tải, thiết bị hiệu quả, được điều khiển bởi một cơ quan, có khả năng lắp tên lửa lên bàn phóng trong khoảng 30 giây đã được chế tạo. Trên cơ sở các kỹ thuật mới nhất đạt được, hệ thống siêu lạnh, có khả năng duy trì lâu dài và không làm mất ô xy, tốc độ nạp nhiên liệu cho tên lửa bằng chất lỏng ô xy siêu lạnh đã được chế tạo, hệ thống tăng tốc độ nạp chất đốt (dầu lửa T-1) với bơm truyền chất đốt đã được thiết kế (ở Phòng Thiết kế “Spetsmash”). Lần đầu tiên ở Phòng Thiết kế thí nghiệm số 1, tại xưởng “Krasnay Zarya” (“Bình minh màu đỏ”), hệ thống tự động chuẩn bị cho tên lửa trước khi phóng (ASPS) đã được chế tạo và sản xuất, trong khi đó, các giải pháp truyền thống được sử sụng trong tương lai cho hàng loạt các tên lửa đẩy mới cũng được tiếp nhận. ASPS (hệ thống tự động chuẩn bị tên lửa trước khi phóng) được giới thiệu là một hệ thống tự động duy nhất, bao gồm toàn bộ tổ hợp các hệ thống điều khiển các thiết bị riêng biệt và các hệ thống tổ hợp phóng được tự động hóa. ASPS đồng thời được điều khiển bằng các thao tác bán rót bán tự động các thành phần nhiên liệu từ các thùng của tên lửa khi không ở trạng thái phóng, tháo tên lửa khỏi bệ phóng. Các thiết bị và hệ thống ASPS được diều khiển từ bảng điềukhieenr trung tâm chuẩn bị tự động hoặc khi cần thiết, bằng tay. Sự thành công này mang lại thời gian chuẩn bị phóng cho tên lửa R-9A ở vị trí thẳng đứng sau 20 phút. Tổ hợp phóng mới nhận tên gọi “Dolina”. Sự rút gọn thời gian chuẩn bị phóng hơn nữa được hạn chế bằng thời gian tháo các thiết bị con quay hồi chuyển (60 000 vòng/phút). Quá trình này yêu cầu 15 phút. Đối với tên lửa R-9A, sự cần thiết đồng thời phải xây dựng các phiên bản tổ hợp hầm phóng. Chưa có một kinh nghiệm nào về chế tạo tổ hợp này ở bất kỳ quốc gia nào, ở nước ngoài, hoàn toàn không có. Ở Mỹ, cho các tên lửa Atlas F và Titan I cùng lớp với R-9 cũng dự kiến bảo quản tên lửa trong hầm – nhưng khi phóng phải đưa chúng lên mặt đất. Việc phóng tên lửa từ các hầm cũng có những nguy hiểm, do sự chuẩn bị khởi động động cơ liên quan với việc bay hơi của ô xy lỏng, sau đó, do sự cháy ô xy trong hầm, có thể dẫn tới nổ. Cần thời gian để nghiên cứu và thí nghiệm. Tuy nhiên, tình trạng này yêu cầu sự xây dựng nhanh chóng công trình bảo vệ của tổ hợp phóng. Liên Xô đã quyết định tiến hành các nghiên cứu và thí nghiệm đã quyết định một cách đồng thời với thiết kế và xây xựng tổ hợp hầm phóng thí nghiệm ở Baikonour. Nhà thiết kế chính là Phòng Thiết kế “Spetsmash” (Tổng công trình sư V.P.Barmin).

Để đẩy nhanh sự bắt đầu các thí nghiệm đã có quyết định xây dựng các trận địa phóng tạm thời cách bãi phóng tên lửa R-7 300 mét (bãi phóng số 1). Trận địa phóng tạm thời của R-9A có số 71. Việc này mang tới khả năng sử dụng khu nhà lắp ráp thí nghiệm, tiếp nhiên liệu, trang thiết bị điện lực, trên mạt đất, thông tin liên lạc và những tiện nghi của bãi phóng đầu tiên. Các thí nghiệm bay của tên lửa R-9A bắt đầu vào mùng 9 tháng 4 năm đã không thành công. Ở giây thứ 155 trong khi bay, đọng cơ của tầng thứ hai đã không hoạt động. Sự khởi động có thể là thành công một cách từng phần, trong khi bay, sự hoàn thiện được xác nhận ở tầng đầu tiên, động cơ, hẹ thống điều khiển, thiết bị truyền động trung tâm, khởi động động cơ tầng thứ hai, tách nóng, tháo buồng đuôi của tầng thứ hai.Các nguyên của tình trạng sau đó động cơ trong tầng thứ hai được lắp trong cùng ngày. Trong đống đổ nát đã tìm thấy van, do lỗi truyền tải khí trong thiết bị bơm tuabin và sự lắp đặt là nguyên nhân dẫn tới động cơ không hoạt động. Các van dành cho lần phóng sau đã được hoàn thiện một cách khẩn trương. Lần phóng thứ hai ngày 21 tháng 4 năm 1961 từ bãi số 71 đã thành công, đầu đạn bay tới Kamchatka (trường bắn “Kura”). Ngày 25 tháng 4 đã diễn ra lần phóng thứ 3. Sau 3,85 giây, một trong số bốn thùng đã gặp sự cố, sau đó, áp lực lên thùng giảm, tên lửa bắt đầu lao xuống và rơi ngay cạnh chỗ phóng và xuất hiện đám cháy. Nguyên nhân đám cháy nhanh chóng được xác định – sự vỡ buồng đốt, sau đó đã xuất hiện xung động áp suất với tần số cao. Trong thời gian năm 1961, 15 tên lửa đã được đưa vào thí nghiệm. Lần phóng cuối cùng từ bãi số 71 diễn ra vào mùng 3 tháng 8 năm 1961. Trong lần này, R-9A chỉ được nâng lên sau 0,3 giây. “Làng” tại bãi phóng bị bốc cháy. Giai đoạn thí nghiệm bay thứ hai diễn ra từ tháng 3 đến tháng 11 năm 1962 và diễn ra 14 lần phóng. Trong đó, 9 lần thành công. Phần lớn các tai nạn phóng của tên lửa R-9A liên quan tới việc tính toán thiết bị động cơ (trong khi bay xuất hiện dao động tần số lớn dẫn tới sự phá hủy động cơ) và các thiết bị của hệ thống điều khiển.

Các công việc trên trường bắn Baikonur về chế tạo tổ hợp “Dolina” đã tăng nhịp độ. Vào tháng 5 năm 1962 đã nhận quyết định về sự cần thiết nâng cấp tổ hợp “Desna-N”, còn vào cuối tháng 9 trên bãi số 75 đã kết thúc việc xây dựng và lắp ráp tổ hợp phóng mới “Dolina”. Ngày 22 tháng 2 năm 1963, lần phóng tên lửa đầu tiên từ tổ hợp phóng hiện tại đã diễn ra thành công. Các nhà quan sát lúc đó đã bị ngạc nhiên bởi sự tự động hóa bảo đảm hầu như hoàn toàn không có sự tham gia của kíp chiến đấu. Xe tải tự hành với tên lửa rời khỏi nhà lắp ráp – thí nghiệm và đưa tên lửa tới trụ trên bệ phóng, kết nối với thiết bị nâng – lắp, nâng tên lửa tới vị trí thẳng đứng, việc cắt toàn bộ các mối liên lạc và cố định tên lửa trên bệ phóng diễn ra tự động. Sau đó, việc nạp thành phần nhiên liệu được đẩy nhanh, sự chuẩn bị hệ thống điều khiển và hướng ngắm. Toàn bộ diễn ra trong 20 phút thay cho 2 tiếng trên tổ hợp “Desna-N”. Tổ hợp khởi động từ hầm phóng “Desna-V” cho tên lửa R-9 được xây trên bãi số 70, trên đó, toàn bộ các số liệu tính toán và cả khả năng khởi động của tên lửa, việc nạp ô xy và dầu lửa từ hầm phóng được kiếm tra. Khi phóng từ hầm, các tài liệu khai thác sử dụng vào lắp ráp, công nghệ xây dựng thiết bị phóng trong hầm đã… được xử lý. Ngày 27 tháng 9 năm 1963, lần phóng tên lửa đầu tiên từ hầm đã diễn ra thành công. Tuy nhiên, khi thí nghiệm tên lửa, không thể tránh khỏi những thiệt hại (thương vong) – ngày 24 tháng 10 năm 1963, trong thiết bị hầm phóng tên lửa R-9 ở trường bắn Baikonur đã xảy ra đám cháy lớn, 8 người đã hy sinh (trong lịch sử trường bắn, ngày 24 tháng 10 đã trở thành “ngày đen tối” – ngày 24 tháng 10 năm 1960, khi chuẩn bị thí nghiệm tên lửa R-16, đã xảy ra vụ nổ và đám cháy, kết quả là 74 người đã thiệt mạng (hơn chục người sau đó cũng chết vì vết thương). Đối với các quyết định cuối cùng của câu hỏi về khả năng tiếp nhận R-9 vào lực lượng vũ trang đã được xác định trong giai đoạn 3 của các thí nghiệm bay với tên gọi “các thí nghiệm bay đồng thời” theo hình thức kíp tham mưu chiến đấu làm việc ở cơ sở, còn đại diện của các ngành công nghiệp đóng vai trò chính là quan sát viên. Từ 11 tháng 2 năm 1963 đến ngày 2 tháng 2 năm 1964, đã có 25 lần phóng tên lửa, trong đó 17 lần tới mục tiêu. Trong ba giai đoạn thí nghiệm bay trong thời gian 3 năm đã sử dụng 54 tên lửa. Sau khi hoàn thành các thí nghiệm bay, tên lửa R-9 từ tổ hợp các hầm phóng (“Desna-V”) và trên bộ (“Dolina”) được tiếp nhận vào trang bị của Quân chủng Tên lửa chiến lược ngày 21 tháng 7 năm 1965. Việc sản xuất hàng loạt diễn ra vào năm 1963 và được chuyển tới xưởng “Progress” Quybyshev. Kinh nghiệm thu được khi phóng đã liên tục được tăng cường tới xưởng “Progress” phục vụ quá trình sản xuất – khi trong quá trình kiểm tra hàng loạt tên lửa trong giai đoạn từ 15 tháng 3 năm 1964 tới 16 tháng 12 năm 1968 đã có 14 trong số 16 tên lửa bay tới mục tiêu.

Ngày 14 và 15 tháng 12 năm 1964, bốn trung đoàn tên lửa đầu tiên đã vào trực chiến với bệ phóng trên mặt đất, hai ở thành phố Kozelsk (Tiểu đoàn tên lửa Cận vệ Cờ đỏ số 28) và trên trường bắn Plesetsk, còn 26 tháng 12 – trung đoàn tên lửa đầu tiên với hầm khởi động dưới thành phố Kozelsk. Tổ hợp tên lửa đạn đạo với tên lửa R-9A đã nằm trong trạng thái trực chiến hơn 10 năm và nhận được sự đánh giá cao trong Quân chủng. Tuy nhiên, tới thời điểm đưa vào trực chiến, tên lửa R-9 không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chiến đấu mới nhất của các tên lửa chiến lược lúc đó. Nó gần với lớp tên lửa đạn đạo liên lục địa thế hệ đầu tiên, vượt trội về các tính năng chiến đấu, kỹ thuật và khai thác sử dụng so với các tên lửa đạn đạo đồng dạng của Mỹ là Titan I và Atlas F (tới thời điểm R-9A bắt đầu được đưa vào trực chiến thì các tên lửa của cùng lớp của Mỹ đã được rút khỏi biên chế, toàn bộ các tên lửa đạn đạo vượt liên lục địa thế hệ đầu tiên của Mỹ bị rút khỏi lực lượng vũ trang vào cuối năm 1965) và các tên lửa Liên Xô R-7A và R-16U, nhưng R-9A kém những tên lửa liên lục địa mới nhất của Mỹ là Titan II và Minuteman IA/IIB/II theo khả năng sống sót, độ chính xác và thời gian chuẩn bị phóng. Ngoài ra, các tổ hợp tên lửa với R-9A còn tỏ ra đắt tiền trong khai thác sử dụng, nên không thể triển khai với số lượng lớn (tổng cộng trong trạng thái trực chiến có 27 tên lửa dưới Kozelsk, Omsk – tiểu đoàn tên lửa số 20, và Tyumen – tiểu đoàn tên lửa số 22, đồng thời trên các trường bắn Plesetsk và Baikonur). R-9 trở thành dòng tên lửa cuối cùng trong nhóm tên lửa chiến lược sử dụng nhiên liệu ô xy – dầu lửa. Nó được rút khỏi Quân chủng Tên lửa chiến lược năm 1977.

Ở phương Tây, tên lửa 8K75 (R-9A) có tên gọi SS-8 “Sasin”.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r9_scheme.jpg)

Sơ đồ tên lửa R-9

R-9 được giới thiệu là tên lửa hai tầng với sự tách tầng diễn ra thứ tự. Tầng thứ nhất gồm giàn lưới mở, thùng chứa chất ô xy hóa, thùng thiết bị, thùng chất đốt và thùng đuôi. Trong tầng thứ nhất có động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng bốn thùng RD-111 (8D716) với các thùng chất đốt nghiêng nhằm phát triển sức kéo 141 tấn và được thiết kế dưới sự chỉ đạo của V.P.Glushko. Sự điều khiển các thùng động cơ của tầng thứ nhất được thực hiện lần đầu tiên bằng thiết bị truyền động thủy lực trung tâm, sử dụng dầu lửa chất lỏng được cung cấp sau thiết bị bơm tuabin của động cơ. Mỗi thùng trong số bốn thùng nghiêng góc -6….6 độ, theo vị trí trung hòa, bảo đảm sự điều khiển bay của tên lửa. Động cơ là sự phát triển tiếp theo của động cơ RD-107 trên tên lửa R-7. Áp suất trong các thùng theo so sánh với TD-107 tăng 80 atm (so với 20 atm). Nhờ sự hỗ trợ này, động cơ RD-111 đã được tiếp nhận rất thuận lợi khi sức kéo tăng 75% so với RD-107. Tuy nhiên, áp suất cao đã trở thành một trong những nguyên nhân xuất hiện dao động tần số cao dẫn tới những tai nạn thường xuyên trong giai đoạn thí nghiệm. Trong sự khác biệt với RD-107, để truyền động cho thiết bị bơm tuabin, không yêu cầu hydro peroxit. Khí hơi được sản xuất trong máy phát điện khí do sự đốt cháy phần nhiên liệu không lớn. Bước tháo bơm tuabin đầu tiên được thực hiện bằng thuốc súng. Tầng hai gồm có các bộ phận hình nón và hình trụ. Bộ phận hình nón gồm các thiết bị nối, thùng chất đốt và thùng chứa chất ô xy hóa với lớp vỏ giữa các thùng. Bộ phận hình trụ tạo thành buồng đuôi, bên trong bố trí động cơ khởi động. Thùng chất đốt được thiết kế theo sơ đồ di động, còn thùng chứa chất ô xy hóa – dạng hình cầu.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r9.jpg)

Bản vẽ thiết kế tên lửa R-9

Trên tầng thứ hai lắp động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng bốn thùng RD-0106 (8D75) theo thiết kế của S.A.Kosberg. Sự điều khiển tên lửa được thực hiện bằng bốn vòi phun quay, sử dụng khí tạo thành từ khí ga của thiết bị bơm tuabin. Bơm tăng áp trong khi bay và hoạt động của thiết bị bơm tuabin được bảo đảm với sự hỗ trợ của các sản phẩm bị đốt của thành phần nhiên liệu cơ bản, cho phép đơn giản hóa thiết kế động cơ và rút gọn khối lượng. Sau khi hoàn thiện phù hợp, tầng thứ hai chiếm vị trí của tầng thứ 3 của tên lửa “Vostok”, nhận tên gọi “khối I” (tên lửa đẩy được nâng cấp nhận tên gọi “Voskhod”, “Molnia”, “Soyuz” cho các biến thể và các thiết bị tải khác nhau). Thiết bị động cơ tên lửa được thiết kế với sự tính toán phù hợp với tốc độ nạp nhiên liueej của các khối tên lửa, yêu cầu tên lửa trong trạng thái nạp nhiên liệu trong 24 giờ, các thao tác điều khiển từ xa khi khởi động, sự tự động hóa tối đa trong chuẩn bị phóng, khởi động động cơ tầng thứ nhất cũng tự động, theo tín hiệu kết thúc việc nạp thành phần nhiên liệu vào thùng, cũng như bằng tay trong thời gian cần thiết mà không cần mở cửa ra vào hầm và không cần sự tiếp cận của các nhân viên phục vụ tới các thiết bị và khí tài của tên lửa. Sự ổn định của tên lửa đạt được nhờ việc tiếp nhận các thiết bị ổn định trên tầng thứ nhất. Mỗi thiết bị trong số 4 thiết bị ổn định gồm hai bộ phận: cột trụ, được kết nối chặt với thân và bộ phận hình nón có thể tháo – lắp. Khi vận chuyển, bộ phận hình nón được tháo ra. T-9A khác biệt ở chỗ các bộ phận hoạt động của thiết bị động cơ tầng thứ nhất ngắn, do đó, sự tách tầng xảy ra ở trên cao, nới mà ảnh hưởn của tốc độ áp suất lên tên lửa còn rất lớn và ngắn theo chiều dài tầng thứ hai bằng sự không ổn định khí động học. Để tăng sự ổn định trên bề mặt nắp chụp của buồng đuôi tầng thứ hai có lắp các lá chắn khí động học. Sự tách tầng diễn ra theo sơ đồ “nóng”, theo đó, khung động lực mở được lắp. Sau khi tách, nắp chụp buồng đuôi được hình thành lại, vì vậy, tên lửa đã giảm (được làm nhẹ) thêm 800kg.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r9_in_silodesna.jpg)

Sơ đồ tên lửa R-9 trong hầm dạng "Desna"

Trên tên lửa lắp hệ thống điều khiển hỗ hợp, có hệ thống quán tính và kệnh hiệu chỉnh vô tuyến. Các thiết bị của hệ thống được bố trí trong các khoang giữa thùng. Xác suất sai số chính xác điểm rơi đầu đạn khi bắn trên tầm xa 12 000km khi sử dụng kênh vô tuyến là 1,6km. Với thời điểm không sử dụng phân hệ thống kỹ thuật vô tuyến, sự sai số vòng có tăng lên. Với tên lửa R-9A có hai phiên bản đầu đạn nhiejt hạch đơn khối được thiết kế: đầu đạn “nhẹ” phổ biến và “nặng”. Đầu đạn “nhẹ” có công suất 1,65Mt, với tầm bay xa 14 000km. Đầu đạn “nặng” có công suất 2,5Mt và có thể bay xa 12 500km. Đầu đạn được cố định tới bộ phận nối tiếp của tầng hai với sự hỗ trợ của hai khóa đặc biệt. Sự tách đầu đạn được thực hiện bằng máy đẩy khí nén sau khi tắt động cơ nhiên liệu lỏng chính của tầng thứ 2. Để máy đẩy khí nén hoạt động, khí của máy tăng áp trong thùng chất đốt của tầng thứ 2 được sử dụng. Sự chuẩn bị kỹ thuật của R-9A tới khi phóng từ vị trí số 1 mất 10 phút.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/ss-8.jpg)

Điểm đặc biệt của tên lửa R-9A của bệ phóng trên mặt đất là các thành phần khung nối tiếp của bàn phóng. Thực tế là để chuẩn bị tên lửa trước khi phóng yêu cầu sự kết nối số lượng lớn các thiết bị thủy lực, khí nén và điện trên mặt đất. Tiếp đó, là việc chế tạo khung nối tiếp của bàn phóng với sự bố trí trên đó khối lượng chủ yếu các thiết bị nối tiếp của hệ thống trên mặt đất. Thêm một sự áp dụng mới nữa là rãnh thông tin liên lạc mang theo. Rãnh này chạy dọc, kéo dài từ tầng thứ hai tới bàn phóng, các hệ thống thông tin thủy lực và điện cần thiết để thông tin với tên lửa từ “mặt đất” cho tới những giây cuối cùng được lắp ở vị trí này. Thông thường, các ống và dây cáp số lượng lớn dùng để nối tên lửa với thiết bị phóng trên mặt đất là bộ phận thiết kế của tên lửa và bay cùng với tên lửa mà không tính vào sự quá tải. Trên tên lửa R-9A, toàn bộ nhưng thiết bị cần thiết trong khi bay được chuyển tới hệ thống thông tin liên lạc mang theo – đã được bắn khỏi tên lửa trước khi tách khỏi bệ phóng. Sự tiết kiệm bao gồm theo sự chế tạo tên lửa hàng trăm kilogram. Tên lửa R-9A được tiếp nhận phóng từ hầm không có khung nối tiếp, còn hệ thống thông tin liên lạc mang theo có sự thay đổi về thiết kế và trước khi phóng không bị tháo bỏ và tách khỏi tên lửa và bị đẩy vào tường trong hầm.

Về việc xây dựng thiết bị phóng dưới hầm cho tên lửa R-9A giữa Phòng thiết kế thí nghiệm số 1 và lãnh đạo của Quân chủng tên lửa chiến lượng đã xuất hiện những ý kiến khác nhau. Phòng thiết kế - thí nghiệm dự định bố trí theo một hầm bên cạnh một địa điểm sinh hoạt bất kỳ. Điều này bảo đảm sự kinh tế về thiết bị trong việc xây dựng các thành phố quân sự đặc biết với toàn bộ những sự phục vụ trong các khu vực ở vùng xa và khó khăn. Ngoài ra, theo ý kiến của đại diện Phòng thiết kế - thí nghiệm số 1, nguồn chi phí vận chuyển đáng kể tới khu vực xây dựng trong các khu vực ở vùng sâu sẽ không tránh khỏi sự chú ý của các phương tiện trinh sát của đối phương, hkhi đó, phiên bản một hầm gần địa điểm dân cư có thể dễ dàng ngụy trang. Nhưng phía lãnh đạo quân sự, nhận quyết định hỗ trợ của Khrutsev, đã nhấn mạnh việc tiếp nhận phiên bản bố trí hầm phóng ở xa khu vực dân cư. Tổ hợp phóng trên mặt đất bán tự động “Dolina” có trong thành phần hai thiết bị phóng (mỗi thiết bị được điều khiển từ xa), có cơ sở bảo quản nhiên liệu, tên lửa và trạm điều khiển vô tuyến trước khi phóng. Tổ hợp “Dolina” hầu như không có sự có mặt của kíp chiến đấu trên trận địa phóng. Xe kéo tự hành với tên lửa, được kéo ra từ nhà thí nghiệm – lắp ráp và đưa tên lửa tới bệ phóng, kết nối với các thiết bị nâng – lắp ráp, sau đó, tên lửa được đưa lên vị trí thẳng đứng, sự tự động hóa có mặt trong toàn bộ quá trình thông tin và cố định tên lửa lên bệ phóng (nhờ sự hỗ trợ của khung nối tiếp trên bàn phóng và thiết bị thông tin mang theo, khối lượng công việc chuẩn bị phóng tên lửa được giảm đi rất nhiều). Cấu trúc của tên lửa gồm có sự bảo trì trên trận địa phóng trong trạng thái nằm ngang mà không cần tiếp nhận bất kỳ thiết bị đặc biệt nào và không cần mở nắp hầm. Sau đó là tốc độ nạp các thành phần nhiên liệu tên lửa cao, sự chuẩn bị hệ thống điều khiển và định hướng bắn. Sự kiểm tra trước khi phóng của các hệ thống mang theo thực tế được thực hiện trước khi khởi động. Toàn bộ quá trình này diễn ra trong thời gian tối đa 20 phút.

Tổ hợp tên lửa chiến lược với tên lửa đạn đạo liên lục địa R-26 (8K66)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/r-26_3.jpg)

Giữa những năm 1960, Phòng thiết kế - thí nghiệm mới số 586 được thành lập sau phòng thiết kế - thí nghiệm số 1 của S.P.Korolev, một cách khách quan là trở thành nhà thiết kế chính trong việc phát triển tên lửa chiến lược cho Liên Xô. Trong khoảng thời gian ngắn hàng loạt tên lửa chiến đấu đã được chế tạo, đơn giản trong khai thác sử dụng, có khả năng sẵn sàng chiến đấu cao, bảo đảm tầm bay xa liên lục địa. Đối với các tên lửa của phòng Thiết kế - thí nghiệm, việc xây dựng các thiết bị phóng dưới hầm lần đầu tiên xuất hiện nhằm bảo đảm khả năng phòng thủ khỏi tác động của hạt nhân. Sự “cất cánh” nhanh chóng của phòng Thiết kế - thí nghiệm M.K.Yangen dựa trên cơ sở sử dụng trong việc thiết kế các tên lửa chiến đấu hoạt động bằng các thành phần nhiên liệu có độ sôi cao.

Ngoài một số kinh nghiệm trong việc chế tạo tên lửa đạn đạo đã được tích lũy, Phòng thiết kế - thí nghiệm số 586 trong quá trình sản xuất đã thấy khả năng nâng cấp tiếp theo cho tên lửa. Trong các phòng thiết kế của phòng thiết kế - thí nghiệm, các thiết kế hoàn thiện hóa được thiết kế toàn bộ đều nằm trong quá trình sản xuất tên lửa dưới các chỉ số mới: R-22, R-24, R-26. Con số đầu tiên ở đây có ý nghĩa là giai đoạn thứ hai trong quá trình phát triển, còn số thứ hai (số đứng sau) – sự phát triển sau so với tên lửa trước.

Tới thời điểm này, sự chuẩn bị sản xuất hàng loạt tên lửa R-12, R-14 và R-16 đã chuẩn bị sẵn sàng trên 5 công xưởng của Liên Xô. Vì thế, đề xuất của phòng thiết kế - thí nghiệm số 568 đã bị Chính phủ bác bỏ. Chỉ duy trường hợp ngoại lệ với tên lửa liên lục địa R-26, sẽ được thay thế cho tên lửa liên lục địa R-16.

Ngày 23 tháng 5 năm 1960, Mệnh lệnh của Chính phủ về thiết kế tên lửa R-26 chuẩn bị cho các thí nghiệm bay vào tháng 12 năm 1961 đã được đưa ra. Sự khác biệt chính của tên lửa R-26 so với R-16 là khả năng duy trì trong trạng thái đã được nạp năng lượng trong một năm, nghĩa là gấp 12 lần so với tên lửa R-16. Việc này yêu cầu áp dụng hàng loạt các công việc nghiên cứu mới.

Tháng 3 năm 1961, tên lửa R-26, nhận số hiệu 8K66 đã được sản xuất dưới dạng thiết kế sơ bộ. Bố cục của tên lửa được thiết kế theo tiêu chuẩn với dành cho phòng thiết kế - thí nghiệm số 586 cho sơ đồ tiếp đôi và gồm có hàng loạt các giải pháp mới. Đây là lần đầu tiên ở phòng thiết kế - thí nghiệm số 586, tên lửa đạn đạo liên lục địa thuộc thế hệ thứ hai được thiết kế. Trong thiết kế tên lửa, các tấm bảng ép từ hợp kim nhôm với tổ hợp động lực dọc và các tiết diện (mặt cắt) ép rỗng đặc biệt được sử dụng dành cho khung sườn gia cố của thùng nhiên liệu. Bơm tăng áp “nóng” của thùng và mang tới các đường trục với sự tách tự do và bắt buộc khi phóng được tiếp nhật, sự tách “nóng” các tầng (động cơ tầng thứ hai được đẩy ra khi có sự tách liên kết giữa các tầng) với sự bảo vệ tầng thứ hai bằng màn chắn đặc biệt, sự tách đầu đạn với sự hỗ trợ của động cơ được lắp trong tầng thứ hai. Các thiết bị động cơ tương tự với các động cơ của tên lửa R-16 và được cải tiến. Trong các cơ quan điều khiển trong tầng thứ nhất tiếp nhận các bánh lái phụt khí, trong tầng thứ hai – vòi phun quay chuyển khí từ thiết bị bơm tuabin của động cơ chính.

Tên lửa R-26 được thiết kế cho việc phóng từ hầm theo dạng tên lửa R-16. Tên lửa mang đầu đạn 1,6 megaton với tầm xa 11 600km, khi đó, hệ thống điều khiển bảo đảm độ chính xác cao hơn (khoảng 20%), còn thời gian phóng từ trạng thái sẵn sàng chiến đấu khoảng 10 phút, hầu như ít hơn hai lần so với tên lửa R-16. Và trên hết, khi so sánh thông số kỹ thuật của các tên lửa R-16 và R-26, khối lượng khởi động của loại sau thấp hơn gấp hai lần – 85 tấn.

Tổng công trình sư trong việc thiết kế tên lửa 8K66 là M.N.Galas – và phó – Yu.A.Andrianov.

Từ tháng 3 tới tháng 6 năm 1962, trong Viện Nghiên cứu khoa học số 29, các thí nghiệm về hai tầng của tên lửa đã diễn ra. Khi thiết kế sự tách “nóng” các tầng, sự khởi động thiết bị động cơ của tầng thứ hai với sự nối bằng mô hình của tầng thứ nhất đã được lên kế hoạch. Do có tiền lệ không khả quan trong thí nghiệm vào năm 1960 với rãnh phóng, khi thí nghiệm tầng thứ nhất của tên lửa R-16, các đại diện của Viện Nghiên cứu khoa học số 88 đã bày tỏ sự lo ngại rằng sự rơi khi tách tầng thứ nhất của tên lửa R-26 sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ rãnh, còn luồng của động cơ tầng thứ hai sẽ quyết định công việc còn lại. Để bảo đảm an toàn cho rãnh phóng, các thiết bị thí nghiệm đã gắn liền với thân mô hình của tầng thứ nhất với bộ giảm sóc đặc biệt dạng các thành tà vẹt thông thường. Sau khi tiến hành thí nghiệm, thành tà vẹt sẽ được đóng gói một cách cẩn thận, niêm phong bởi đại tiện của Phòng thiết kế - thí nghiệm và người nhận và các thiết bị thí nghiệm được đưa tới nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu khoa học số 88.

Ở xưởng số 586, 5 tên lửa đã được sản xuất dành cho thí nghiệm bay, một trong số đó đã được đưa tới Viện Nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị số 5, nới hai thiết bị phóng dạng hầm đã được xây dựng. Tuy nhiên, các tên lửa đã không được đưa tới thí nghiệm bay. Các hoạt động chế tạo tên lửa R-26 bị chấm dứt bởi lệnh của Chính phủ ngày 9 tháng 7 năm 1962, mặc dù các thí nghiệm trên mặt đất và sự chuẩn bị cho các thí nghiệm bay đã được hoàn tất đầy đủ. Các nguyên nhân chính dẫn tới sự chấm dứt thiết kế tên lửa R-26 là việc không đủ thời hạn duy trì tên lửa một năm trong trạng thái nạp nhiên liệu đầy đủ và sự cần thiết phải thiết kế các loại tên lửa mạnh hơn với trang bị mạnh hơn.

Các mẫu tên lửa được chế tạo đã được trình diễn trong cuộc duyệt binh ở Moskva. Các nguồn của phương Tây trong thời gian dài đã nhầm nó với tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9A có tên gọi theo phân loại của Mỹ là SS-8 “Sasin”.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa với động cơ hoạt động bằng nhiên liệu rắn (RT-1, RT-2)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/RT-1.jpg)

Tên lửa RT-1

Các công việc về ten lửa với động cơ nhiêu liệu rắn được bắt đầu ở Liên Xô trên cơ sở Mệnh lệnh từ ngày 20 tháng 11 năm 1959, việc chế tạo dự định với tên lửa ba tầng RT-11 với động cơ tên lửa nhiên liệu rắn có tầm bắn 2500km với sự bố trí các tầng theo thứ tự, cùng đầu đạn nguyên tử công suất 0,3 megaton với sai số lệch mục tiêu cho phép (không quá -5..5km theo tầm xa và 4…4km theo độ lệnh nghiêng) và khối lượng khởi động không quá 35 tấn. Trong thành phần nhiêu liệu, sử dụng thuốc súng nitrogliserin (RST-4V). Sự khởi động tên lửa được dự kiến từ hầm hoặc trên mặt đất, sự chuẩn bị trước khi phóng: 15 phút, thời gian bảo quản: 3 năm, các thí nghiệm bay sẽ được bắt đầu và quý 1 năm 1961.

Khi thiết kế tên lửa RT-1, động cơ tên lửa nhiên liệu rắn dạng túi được lựa chọn, bao gồm các động cơ với đường kính ống thuốc nổ 800mm (các kích thước của ống thuốc nổ lớn hơn chưa được áp dụng – chưa có cơ sở), với các thân động cơ từ chất dẻo thủy tinh. Vòi phun của các động cơ trên các thiết bị động cơ cơ bản – cố định, các động cơ bánh lái của các tầng thứ I và III cũng hoạt động bằng nhiên liệu rắn với sự quay của thân, do các vòi phun của chúng được lắp nghiêng 45 độ với sự hỗ trợ của các máy lái. Sự điều khiển tầng thứ hai trong khi bay được thực hiện với sự hỗ trợ của các cánh lái không khí gấp, được lắp trong bị trí làm việc sau khi tên lửa khởi động.

Tên lửa RT-1 có sức kéo của động cơ tầng thứ nhất 100ts (túi của thân thứ 4), tầng 2 - 51ts (túi của thân thứ 2), tầng 3 – 25ts (một thân), áp suất trong các buồng đốt – 40kg/cm3, thời gian hoạt động của mỗi động cơ: 30 giây.

Tên lửa RT-1 nhận số hiệu 8K95. Các động cơ của tầng thứ nhất và tầng thứ hai hoạt động đến khi đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu.

Sự điều khiển tầm bay xa của tên lửa được thực hiện bằng việc xác định thời điểm tắt sức kéo của động cơ tầng cuối cùng: được mở với sự hỗ trợ bằng thuốc nổ của các thiết bị cắt tới đáy trên của động cơ tên lửa nhiên liệu rắn tầng thứ ba, tạo ra đối lực cần thiết. Để giảm sự phân tán xung động, sau khi tắt động cơ tầng thứ ba được thực hiện theo hai giai đoạn: lúc đầu hai trong số bốn thiết bị cắt được mở, sau đó, động cơ chuyển sang giảm lực kéo, sau đó, với một khoảng thời gian xác định, hai thiết bị cắt còn lại “cắt” động cơ (triệt tiêu sức kéo) một cách hoàn toàn. Sau đó diễn ra sự tác đầu đạn với thuốc nổ đặc biệt và nó tiếp tục tự bay tới mục tiêu theo quỹ đạo đạn đạn. Sơ đồ tắt động cơ tên lửa nhiên liệu rắn của tầng cuối cùng đã tỏ ra rất thành công và được sử dụng cho đến nay trên toàn bộ các tên lửa đạn đạo tầm trung và liên lục địa hoạt động bằng nhiên liệu rắn.

Sự tách tầng diễn ra theo sơ đồ “nóng” – tầng sau của tên lửa được khởi động khi tầng trước vẫn còn đang hoạt động. Các tầng được liên kết với nhau bằng thiết kế giàn, mệnh lệnh cắt các tầng được đưa ra từ máy cảm biết quá tải. Để giảm khối lượng 3 tầng, sự tách thùng đuôi của tên lửa sau khi tách khỏi tầng thứ hai đã được tính toán, việc này bảo đảm tăng tầm bay xa của đầu đạn.

Các kết quả công việc chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa hoạt động bằng nhiên liệu rắn yêu cầu cần thiết tiến hành kiểm tra thí nghiệm và xử lý các thiết bị cũng như hệ thống của nó. Cho những mục tiêu này, các cuộc kiểm tra thí nghiệm tên lửa RT-1 đã được thực hiện; thí nghiệm động cơ của tầng 1, 2 và 3 (động cơ tên lửa nhiên liệu rắn của các khối A, B và V theo 30 – 40 lần “cháy” của mỗi khối), xử lý sự tách đầu đạn trên thiết bị đặc biệt, xử lý các thùng thiết bị động cơ, thí nghiệm hoạt động của động cơ bánh lái các khối A và V, thí nghiệm độ bền vững và mô hình hóa tên lửa, đồng thời các thí nghiệm được tiếp nhận tới Ủy ban điều tra.

Ngoài ra, các thí nghiệm hoạt động của toàn bộ các tầng tên lửa R-1 được thực hiện trên trường bắn thí nghiệm ở khu vực thành phố Kracnoarmeysk thuộc khu vực Moskva. Đối với mỗi tầng tên lửa khi ở trong vị trí nằm ngang được tiến hành với ba thí nghiệm.

Việc xử lý hệ thống sưởi ấm thuốc đạn, của động cơ tên lửa nhiên liệu rắn vẫn được tiến hành với sự kiểm tra khả năng hoạt động của động cơ trong các chế độ khác nhau, cải tiến màn chắn bảo vệ nhiệt và lớp lót chì của buồng đốt, điều chỉnh các tính năng khí động học của tên lửa, đồng thời hệ thống điều khiển bay và các tính năng khai thác sử dụng thuốc phóng nhiên liệu rắn trong các thí nghiệm của tổ chức – nơi thiết kế.

Các thí nghiệm bay của tên lửa RT-1 được bắt đầu chậm một năm và tiến hành từ tháng 4 năm 1962 tới tháng 6 năm 1963 tại trường bắn trung tâm quốc gia bằng sự rơi đầu đạn xuống khu vực hồ Balkhash. Trong số 10 tên lửa đầu tiên, chỉ có 3 tên lửa hoàn thành nhiệm vụ.

Lần phóng thành công đầu tiên và ngay 18 tháng 3 năm 1963.

Ủy ban Quốc gia chỉ đạo việc thí nghiệm tên lửa RT-1 trên trường bắn trung tâm quốc gia với chủ nhiệm trường bắn trung tâm quốc gia là thượng tướng V.I.Bozhyuk, còn chỉ đạo kỹ thuật từ phòng thiết kế thí nghiệm số 1 được giao cho I.N.Cadovskiy, E.V.Shabarov, và P.I.Drebezgov.

Do tính chất mới của tên lửa R-1, cần thiết sự bảo đảm an toàn cho các kíp chiến đấu khi chuẩn bị phóng tên lửa, sự lưu giữ bộ phận vật liệu, đã có quyết định tiếp nhận việc chuẩn bị phóng tên lửa trong hai giai đoạn: toàn bộ khối lượng công việc trên các trận địa kỹ thuật và bãi phóng cho tới lúc lắp thuốc nổ vào động cơ (trong trường hợp không có sự nối hoặc chưa hoàn thiện khi không có thuốc phóng, khả năng bảo đảm phóng không an toàn sẽ không được chấp nhận) được thực hiện trong giai đoạn thứ nhất, cho phép các kíp chiến đấu thu được kinh nghiệm làm việc thực tế với tên lửa mà không có sự rủi ro và lúng túng (sợ hãi). Trong giai đoạn thứ hai, toàn bộ chu kỳ kiểm tra tên lửa theo công nghệ tiêu chuẩn nhưng cùng với sự nạp thuốc nổ vào động cơ.

Các thí nghiệm bay của tên lửa RT-1 cho phép thu được kinh nghiệm về cách làm việc của tên lửa với các động cơ trên nhiên liệu rắn và mang tới khả năng khắc phục hàng loạt các tính năng kỹ thuật trong các tên lửa với động cơ nhiên liệu rắn trong tương lai.

Tới thời điểm này, đã trở nên rõ ràng rằng thiết kế không được hoàn hảo của tên lửa RT-1 sẽ dẫn tới việc nó không được đề nghị tiếp nhận vào lực lượng vũ trang quân đội Liên Xô. Tuy nhiên, theo quan điểm thu được kinh nghiệm từ thiết kế cho sự phát triển các quá trình công nghệ và thiết kế bay của tên lửa quốc gia với động cơ nhiên liệu rắn, đây là một bước rất quan trọng.

Các nhược điểm cơ bản của tên lửa RT-1 là sư liên quan với việc thiếu thuốc nổ nhiên liệu rắn với sự yêu cầu về các tính năng thiết kế và công nghệ (kích thước, độ dẻo, hiệu quả năng lượng cao), với sự cần thiết bố trí thuốc nổ đã được chuẩn bị sẵn trong t, thay vì nạp vào động cơ…. Vì vậy, cùng với các công việc trên tên lửa RT-1, các việc tìm kiếm phiên bản tên lửa có tầm bắn xa hơn và trên các thành phần nhiên liệu cơ bản khác đã được tiến hành. Vì vậy, trong mục đích tiến hành thí nghiệm các thành phần riêng và hệ thống tên lửa đạn đạo liên lục địa của tương lai với động cơ tên lửa nhiên liệu rắn lớp RT-2 đã được thiết kế và thí nghiệm với sự sử dụng phiên bản tên lửa RT-1-1963 có bệ phóng trên mặt đất (8K95-1963) mà trong đó sẽ có 3 tầng được lắp trên động cơ tên lửa bốn vòi phun đơn khối – nguyên mẫu của động cơ ba tầng cho tên lửa liên lục địa RT-2 với các tính năng kỹ thuật bay và khai thác sử dụng được tăng cường.

Ba tên lửa RT-1-1963 đã được chuẩn bị. Sự chuẩn bị trước phóng và phóng được tiến hành trên trường bắn trung tâm quốc gia, trên các trận địa kỹ thuật và bãi phóng tên lửa RT-1 với những sự hoàn thiện phù hợp.

Trong hệ thống tự động, sự điều khiển tên lửa RT-1-1963 được tính toán bằng sự lập trình hóa góc nghiêng linh hoạt trong sự phụ thuộc từ sự chiếu tốc độ nghiệm của tên lửa trên trục đo nhạy tự động điều khiển tầm xa.

Việc phóng các tên lửa RT-1-1963 đã được tiến hành trong tháng 9 – 11 năm 1965 trên tầm xa gần 1950km. Chỉ có một trong số ba tên lửa hoàn thành nhiệm vụ, sau đó, các công việc trên tên lửa 8K95 đã chấm dứt.

Thiết kế sơ bộ tên lửa RT-2 có tầm bắn 10 000… 12 000 km được thiết kế vào năm 1963 theo Mệnh lệnh từ ngày 4 tháng 4 năm 1961. Tuy nhiên, trong sự đồng thuận với các yêu cầu kỹ - chiến thuật của Bộ trưởng Quốc phòng cho tên lửa đã tiến hành những sự bổ sung và làm rõ thêm, liên quan với khả năng tiếp nhận trên tên lửa đầu đạn hai tầng với các vật liệu nổ tương đương với thuốc nổ TNT khác nhau, với việc thắt chặt các yêu cầu về độ bắn chính xác và thời gian chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, với việc thiết kế sự khởi động tự động hóa….. Theo Mệnh lệnh từ 16 tháng 7 năm 1963, những yêu cầu này đã được hợp thức hóa.

Trên tên lửa RT-2, sự tiếp nhận đầu đạn cơ bản khối lượng 520kg trên tầm xa 10 000…12 000km và đầu đạn khối lượng 980kg trên tầm xa 4000…5000km đã được tính toán. Sự khởi động tên lửa được thực hiện trong hầm phòng thủ, sự chuẩn bị trước phóng từ 3 đến 5 phút.

Tên lửa RT-2 nhận chỉ số 8K98. Khả năng kết hợp các tên tên lửa RT-2 được tính toán cho việc chế tạo tên lửa tầm trung (tầng thứ 2 và 3 của tên lửa tạo thành tên lửa 8K96, tầng 1 và 3 – tên lửa 8K97).

Tên lửa 8K96 sau đó được đưa đến Phòng thiết kế xưởng “Arsenal” (P.A.Tyurin) để hoàn thiện.

Toàn bộ các thông số của tên lửa RT-2 (sự phân bố nhiên liệu giữa các tầng, đường kính động cơ, thời gian hoạt động của chúng, áp suất trong các buồng đốt và trên mặt cắt của các vòi phun…) được lựa chọn gần với sự tối ưu nhất (sai số cho phép 1..2% so với sự tối ưu dựa trên các điều kiện khai thác sử dụng của các tầng, sự đơn giản của thiết kế và thuận lợi trong khai thác sử dụng).

Ngoài ra, ten lửa RT-2 yêu cầu sự hoàn thiện hơn nữa. Vì vậy, nhiên liệu hỗn hợp đã được hình thành và đưa vào trong cá phần riêng, sau đó, thuốc nổ được đặt vào thân, còn khe hở (khoảng cách) giữa đạn và thân được làm đầy (nạp) bằng chất liên kết (chất kết dính). Việc này tạo ra những khó khăn nhất định khi chế tạo động cơ tên lửa nhiên liệu rắn và yêu cầu các giải pháp thiết kế và công nghệ mới, loại trừ sự phức tạp khi thiết kế các biến thể sau của tên lửa RT-2.

Một trong số đó, tên lửa RT-2P, có nhiên liệu rắn PAL-17/7 trên cơ sở cao su butyl, có độ dẻo cao, không có sự xuống cấp và nứt trong quá trình bảo quản, khi đó, nhiên liệu được nạp một cách trực tiếp vào thân động cơ và diễn ra sự trùng hợp hóa và hình thành bề mặt đốt cần thiết. Thân của ba tầng tên lửa RT-2P được chế tạo theo hai lớp: thép có độ cứng cao được tăng cường bằng các sợi thủy tinh bọc bên ngoài.

Các thiết bị đặc biệt đã được thiết kế nhằm loại bỏ sự không cho phép khởi động động cơ và tăng cường thời gian bảo quản động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, tăng cường đáng kể chất lượng tên lửa RT-2 và kéo dài thời gian khai thác sử dụng.

Tên lửa RT-2P có khổi lượng khởi động 51 tấn, đầu đạn 470kg, chiều dài 25 mét, đường kính lớn nhất theo khoang đuôi của tầng thứ nhất gần 2 mét, đường kính thân động cơ nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất – 1,8 mét, tầng thứ 2 – 1,5 mét, tầng thứ 3 – gần 1 mét. Trữ lượng nhiên liệu trong các tầng: 1 – 31 tấn; 2 – 9,6 tấn; 3 – 3,5 tấn, áp suất trong các buồng đốt: 40kg/cm2, sức kéo đọng cơ và thời gian hoạt đọng của tầng 1: 91ts và 75 giây, tầng 2 – 44ts và 60 giây, tầng 3: 22ts và 45 giây. Để điều khiển, các vòi phun quay của các động cơ chính trên các tầng được sử dụng.

Việc thiết kế trang bị trên mặt đất được tiến hành một cách song song. Trong giai đoạn đầu tiên để bảo đảm các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa R-1, tổ hợp các trang thiết bị trên mặt đất đã được chế tạo, trong đó, cơ bảo là các công trình sẵn có trên trường bắn trung tâm quốc gia cùng các thiết bị và hệ thống được thiết kế sớm hơn trước đó cho các tên lửa R-5M, R-7 và R-9.

Để bảo đảm các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa 8K95-1963 đơn khối, động cơ tên lửa nhiên liệu rắn trên ba tầng đã được thiết kế, lần đầu tiên đã chế tạo và thí nghiệm phóng thùng phóng – vận tải SM-162. Sự thiết kế này dựa trên cơ sở cho tên lửa thế hệ sau 8K98 với công trình khởi động dạng hầm phóng với việc phóng tên lửa từ ống ngầm (được gọi là khởi động “súng cối”), khi đó, việc rời khỏi hầm phóng của tên lửa RT-2 được bảo đảm bằng sự tính toán lực kéo của động cơ riêng và hiệu quả pít-tông – được hình thành trong không gian trống dưới tên lửa với sự hỗ trợ của khay được gắn cố định với khung dưới của thùng đuôi tầng thứ nhất và vành đai bệ lắp phía trước của động cơ tên lửa tầng thứ nhất. Để giảm tác động của nhiệt độ lên thân tên lửa, dưới đáy hầm phóng được đổ một lượng nước, còn khay bao gồm một số bộ phận vành bảo đảm sự kín của không gian giữa tên lửa và ống phóng khi tên lửa di chuyển dọc theo ống, đồng thời, loại trừ tác động của động cơ khởi động của tầng thứ nhất lên tên lửa.

Khi tên lửa rời khỏi ống phóng, vành đai được tháo ra, phân cách bằng các thiết bị đẩy lò xo trên một số bộ phận. Khay được tách theo lệnh từ hệ thống điều khiển sau 12 giây tính từ khi bay. Sự tăng cường thiết bị đẩy và thời gian tách đã loại bỏ khả năng rơi khay vào các thiết bị phóng.

Việc lựa chọn thiết bị phóng từ hầm đồng thời làm cho thiết bị phóng khả năng bảo đảm bất kỳ cấp độ bảo vệ tên lửa trong hầm khỏi tác động hạt nhân trước các đối thủ mạnh so với thiết bị phóng mở trên mặt đất.

Việc lựa chọn thiết bị phóng từ hầm đồng thời làm cho thiết bị phóng khả năng bảo đảm bất kỳ cấp độ bảo vệ tên lửa trong hầm khỏi tác động hạt nhân trước các đối thủ mạnh so với thiết bị phóng mở trên mặt đất.

Thiết bị khởi động hầm phóng – là công trình gồm có thân bê tông nằm sâu dưới mặt đất, trong đó bố trú ống khởi động với tên lửa, hệ thống tự động hóa của ống và khoảng không được giới thiệu là trụ bằng bê tông cốt sắt, được xây trên thân hầm và tách bằng quá trình di chuyển nhằm ngăn chặn (loại bỏ) sự truyền tác động tới thân của sóng xung kích không khí từ vụ nổ của đầu đạn tên lửa hoặc bom của đối phương và dịch chuyển các lớp trên của mặt đất, do ảnh hưởng của vụ nổ gần với hầm phóng, trong đó có nguyên tử. Trong phần đầu hầm bố trí hệ thống hỗ trợ duy trì độ ẩm, chuẩn bị trước phóng và bộ phận hệ thống điều khiển từ xa và kiểm soát thiết bị phóng, còn trên khung tự động riêng – hệ thống ngắm của tên lửa được lắp trong hầm.

Phía trên đầu được đóng bằng thiết bị phòng thủ - nắp hầm, được thiết kế trong dạng tấm bê tông cốt sắt nguyên tấm, được di chuyển theo đường sắt. Khi khởi động tên lửa, nắp hầm được mở ra (di chuyển) với sự hỗ trợ của áp suất thuốc nổ, còn khi bảo trì kỹ thuật, trong thời gian thao tác – bằng sự hỗ trợ của tời kỹ thuật.

Đối với việc đưa các khối tên lửa nhiên liệu rắn từ xưởng tới trận địa kỹ thuật, các toa tàu đặc biệt đã được thiết kế và chế tạo. Các khối tên lửa được đưa từ trận địa kỹ thuật tới thiết bị hầm phóng và sau đó nạp vào hầm với sự hỗ trợ của xe vận tải – nạp bán kéo, được thiết kế đặc biệt cho những mục tiêu này, còn thiết bị truyền động chủ động tới bánh xe bán tải (“mô tô – bánh” – “động cơ bánh” cho phép xe di chuyển trên bất kỳ loại đường nào.

Để vận chuyển và hoạt động với đầu đạn, máy nối đẳng nhiệt với tay lái để lắp (tháo) đầu đạn vào (khỏi) tên lửa.

Để vận chuyển và hoạt động với đầu đạn, máy nối đẳng nhiệt với tay lái để lắp (tháo) đầu đạn vào (khỏi) tên lửa.

Thiết kế của toàn bộ các thiết bị và phương tiện vận chuyển trên trận địa kỹ thuật cho phép thực hiện toàn bộ các công việc vận tải và hoạt động trên tên lửa RT-2 trong hầm phóng mà không cần sự tiếp nhận thiết bị cần cẩu, đơn gian hóa đáng kể toàn bộ chu trình làm việc với tên lửa.

Để thiết kế các thiết bị của tổ hợp mặt đất cho tên lửa 8K98 được giao cho Phòng Thiết kế “Motor” (V.A.Rozhdov), Phòng Thiết kế trung ương số 34 (V.V.Chernetskiy) và phân nhánh Leningrad thuộc Viện lắp ráp xe máy trung ương số 20 (G.P.Livenkov).

Đã có 32 lần phóng tên lửa được thực hiện bởi chương trình thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa RT-2: 7 lần phóng được thực hiện từ trường bắn trung tâm ở Kapustin Yar và 25 lần từ trường bắn trong khu vực thành phố Plesetska, khu vực Archangel.

Việc phóng tên lửa RT-2 từ trường bắn trung tâm quốc gia được tiến hành từ tháng 2 tới tháng 7 năm 1966 ở khu vực hồ Balkhash từ hầm phóng, được thiết kế trước đó dành cho một trong số các tên lửa của Tổng công trình sư M.K.Yaghen. Sáu (6) trong số 7 tên lửa đã thực hiện thành công nhiệm vụ. Lần phóng thành công đầu tiên vào ngày 26 tháng 2 năm 1966.

Để xử lý và kiếm tra sự cơ động của tên lửa RT-2 khi ra khỏi hầm phóng, sự mô phỏng (giả lập) đạn tên lửa đã được thiết kế - đã đẩy mô hình tầng thứ nhất của tên lửa RT-2 từ hầm.

Do tên lửa RT-2 được đưa tới trường bắn trong trạng thái được nạp đạn, để xử lý trang thiết bị phóng và thí nghiệm, xử lý các tài liệu khai thác sử dụng, các phương tiện mang theo tương đương của tên lửa đã được thiết kế và chế tạo, tăng cường đáng kể sự an toàn trong công việc và cho phép các kíp chiến đấu thực hiện những sự huấn luyện thực tế cần thiết với tên lửa đã được nạp đạn.

Năm 1968, tên lửa RT-2 đã được tiếp nhận vào quân đội Liên Xô với tên gọi 8K98. Khi đó, sự triển khai các khu vực trận địa với hầm phóng được trang bị tên lửa 8K98 ở một trong những khu vực trung tâm nước Nga đã được bắt đầu.

Tổ hợp tên lửa chiến đấu độc lập được trang bị tên lửa 8K98 đã chiến khu vực trận địa bao gồm 10 hầm phóng và một trạm chỉ huy.

Trên các thiết bị phóng trong quá trình trực chiến không có sự hiện diện của người. Sự điều khiển phóng các tên lửa từ mỗi hầm được thực hiện từ đài chỉ huy với sự hỗ trợ của hệ thống điều khiển và kiểm soát từ xa theo các dây cáp. Ngoài ra, độ tin cậy trong truyền tải mệnh lệnh phóng bằng cáp cho việc phóng được kết nổi đồng thời giữa các hầm phóng riêng biệt với nhau, tạo thành một vòng tròn (sơ đồ vô tuyến – vòng của hệ thống điều khiển và kiếm tra từ xa). Tổ chức này của các tổ hợp tên lửa chiến đấu cho phép duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu cao và bảo đảm sự truyền lệnh phóng tin cậy tới tên lửa, thậm chỉ cả khi các kênh riêng của hệ thống điều khiển và kiếm tra từ xa gặp sự cố.

Như một phiên bản sử dụng trong mục đích chiến đấu, tên lửa 8K98 được thiết kế với bản phác thảo cơ động trên đường sắt của tổ hợp tên lửa đạn đạo. Nó được giới thiệu là thành phần đường sắt, trong đó bao gồm bốn toa khởi động của tên lửa 8K98, toa tàu với đầu máy điện – diezen, hai toa tàu với thiết bị chuẩn bị trước phóng và toa – trạm chỉ huy, đồng thời toa nhà ăn, toa cho người trong kíp chiến đấu của tổ hợp tên lửa đạn đạo. Sự khởi động tên lửa được thực hiện từ thành phần toa tàu không tách rời từ bất kỳ vị trí nào trên đường, mặc dù sự lựa chọn chất lượng khu đất để khởi động tên lửa cũng phải được quan tâm nhiều. Nóc của toa phóng di chuyển được, tên lửa trong toa được bố trí trên thiết bị bắn, trước khi phóng, thiết bị này được đưa vào vị trí thắng đứng.

Tuy nhiên, các công việc trên phiên bản đường sắt vào thời điểm đó không nhận được sự phát triển tiếp và một lần nữa được tiếp tục tiến hành khoi tiếp nhận tổ hợp tên lửa di động trên cơ sở những tên lửa mới, mạnh với động cơ nhiên liệu rắn.

Đáng chú ý, việc thực hiện chế độ trực chiến của tổ hợp tên lửa RT-2 (10 hầm phóng và một trạm chỉ huy) được bắt đầu trong năm 1967 trên trường bắn Plesetsk ban đầu theo sơ đồ “một trạm chỉ huy và ba hầm phóng” (7 hầm phóng còn lại được đưa vào biên chế sau đó).

Việc thực hiện chế độ trực chiến đã trải qua nhưng khó khăn rất lớn: thực tế là hàng ngày và thỉnh thoảng, một vài lần trong ngày, tổ hợp được đưa ra khỏi trạng thái trực chiến do không hệ thống điều khiển và kiểm tra từ xa không có khả năng hoạt động theo các thông số của nguồn điện, do mang lưới điện quốc gia cung cấp (đặc biệt cản trở các chế độ cơ động với nguồn điện cao áp). Ngoài ra, chế độ chuyển nguồn điện với đường dây truyền tải điện (LEP) tới nguồn điện của hầm phóng, sau đó tới máy phát điện – diezen không bảo đảm sự cung cấp liên tục nguồn điện của trang thiết bị phóng (thời gian nghỉ - 0,1…0,6 giây). Kết quả là nhiều hệ thống được bố trí trong hầm phóng (hệ thống ngắm – định hướng, hệ thống điều khiển và kiểm soát từ xa, khối tự động tại chỗ bảo đảm cung cấp sự điều khiển từ xa với các hệ thộng mang theo của tên lửa RT-2 và các hệ thống thuộc hầm phóng) phải chuyển sang các kênh dự bị, còn sự tăng cường của chúng sau đó tới các kênh cơ sở từ đài chỉ huy trong thời điểm đó không thực hiện được. Trong các trường hợp này, một số xe với trang bị đặc biệt được đưa tới gần hầm phóng (khoảng 10 – 12km) để thực hiện mọi công việc của hệ thống hầm phóng trong trạng thái khởi động.

Sự phân tích những nhược điểm trong hoạt động của hệ thống trong chế độ trực chiến đã được tiến hành, cho phép thiết kế các biện pháp kỹ thuật và tiến hành sự hoàn thiện hàng loạt các hệ thống hầm phóng và trạm chỉ huy. Sau đó, chế độ trực chiến trở nên ổn định và sự kết nối sau đó với 7 hầm phóng và đài chỉ huy đã khẳng định tính chính xác của việc tiếp nhận hàng loạt giải pháp kỹ thuật.

Từ tháng 10 năm 1968 từ trường bắn Plesetsk, đã tiến hành việc bắn các cụm tên lửa RT-2 (lắp theo cụm, phóng kiếm tra từ cụm, phóng tên lửa sau khi bảo quản lâu dài, sau khi hết thời hạn khai thác sử dụng và đưa ra khỏi chế độ trực chiến, theo kế hoạch chuẩn bị chiến đấu). Năm 1979, đã phóng 100 tên lửa RT-2 và biến thể RT-2P đã được tiến hành, trong đó, 83 lần thành công.

Các thí nghiệm tên lửa RT-2 về sự bảo quản và khả năng làm việc của hệ thống và các thiết bị tren mặt đất sau một thời gian dài nằm trong trạng thái trực chiến được thực hiện trên trường bắn Plesetsk trong quá trình thí nghiệm – chế độ trực chiến của tổ hợp tên lửa đạn đạo từ 7 thiết bị phóng trong việc sử dụng ở các điều kiện khác nhau, gần với các điều kiện khai thác sử dụng lớn nhất (quy định hàng năm), chế độ trực chiến và phóng. Theo các kết quả của các thí nghiệm này, giải pháp về khả năng kéo dài thời hạn bảo hành hoạt động trang bị của trận địa phóng và chính tên lửa đã được tiếp nhận, đánh giá sự ổn định của các tham số cơ bản trong tổ hợp tên lửa đạn đạo, sự tiêu tốn tuổi thọ của các thiết bị và các nhược điểm để thực hiện các lần phóng.

Thượng tướng P.V.Rodimov và trung tướng A.A.Vasiliev là Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa RT-2 trên các trường bắn Kapustin Yar và Plesetsk, còn chỉ đạo về kỹ thuật cho việc phóng tên lửa RT-2 từ Phòng thiết kế trung tâm lắp ráp máy móc thiết bị điện tử là I.N.Sadovskiy và Ya.I.Tregub.

Từ tháng 1 năm 1970 tới tháng 3 năm 1971, trên trường bắn Plesetsk đã tiến hành các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa nâng cấp RT-2P. Tên lửa có tổ hợp khí tài phòng thủ kỹ thuật vô tuyến của đầu đạn khỏi hệ thống chống tên lửa của đối phương, đầu đạn mạnh hơn, trên ba tầng tiếp nhận động cơ mới và năng lượng của nhiên liệu được tăng cường. Sự nâng cấp quan trọng nhằm vào hệ thống điều khiển và kiểm soát từ xa, phạm vi góc ngăm phương vị được tăng cường từ -450 – 450 lền -1200 – 1200, áp dụng sự ngắm bắn mới và đặt trong bộ nhớ của hệ thống điều khiển hai nhiệm vụ bay. Tổng cộng tên lửa RT-2P đã phóng 15 lần, trong đó chỉ có 2 lần không thành công. Mười hai (12) lần phóng đã thực hiện với khu vực đạn rơi tới Norilsk và “Kura” (bán đảo Kamchatka) và Thái Bình Dương.

Sau khi khắc phục các nhược điểm của tên lửa RT-2P trong các lần phóng, năm 1972, nó được tiếp nhận vào quân đội Liên Xô với số hiệu 8K98P cùng với tổ hợp trên mặt đất, tài liệu khai thác sử dụng chiến đấu và khai thác sử dụng kỹ thuật.

Từ tháng 12 năm 1974 đến tháng 12 năm 1975, năm lần phóng các cụm tên lửa RT-2P đã được thực hiện, toàn bộ các lần phóng diễn ra thành công. Tổ hợp tên lửa trong thành phần có ba thiết bị phóng với tên lửa RT-2P và trạm chỉ huy được thí nghiệm trong thời gian bảo quản dài tới 7 năm (1976 – 1983) trên trường bắn Plesetsk. Khi đó, các công việc bảo trì tên lửa RT-2P, hệ thống phóng và trạm chỉ huy được bắt đầu tiến hành sau đó 1 năm, còn từ năm 1977 – sau 2 năm. Các kết quả thí nghiệm tổ hợp đã khẳng định rằng toàn bộ hệ thống thiết bị phóng và trạm chỉ huy được bảo quản trong khả năng hoạt động sau 7 năm thí nghiệm (sau 15 năm khai thác sử dụng từ thời điểm tiếp nhận vào biên chế).

Trong quá trình làm việc với tên lửa động cơ nhiên liệu rắn, đã giải quyết được nhiều vấn đề về kỹ thuật và lý thuyết đạn đạo học, khí động học, trao đổi nhiệt, nhiệt động lực học và vật lý nhiệt, thủy lực và thủy động lực học, sự quá tải chiến lược và động lực học, các điều kienj khai thác sử dụng và bay, sức mạnh, vật liệu và công nghệ sản xuất, sự chế tạo các mẫu bánh lái mới…

Những công việc này đã ảnh hưởng một cách đáng kể tới sự cân bằng trong cuộc cạnh tranh tên lửa hạt nhân với các đối thủ của Liên Xô và giữ vững an ninh cho Liên Xô vào một trong những gian đoạn kịch tính nhất trong lịch sử.

Sau khi kết thúc các thí nghiệm thiết kế bay, tên lửa RT-2 được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang và được triển khai trong tổ hợp tên lửa đạn đạo với thiết bị hầm phóng 15PO98 và được tổ chức đưa vào trực chiến.

Trong thời kỳ từ 1976 đến 1981, trong trường bắn thuộc khu vực Ioshkar – Ola, các tên lửa RT-2 cũ đã được thay thế bằng các tên lửa RT-2P hiện đại hơn. Các hoạt động được thực hiện trên 6 tổ hợp tên lửa đạn đạo (10 thiết bị phóng trong mỗi tổ hợp), và tính toán hoàn thiện trang bị của hầm phóng và trạm chỉ huy cũng như chế tạo các mẫu tổ hợp tên lửa đạn đạo nâng cấp loại 15PO98.

Trong thời gian 7 năm trực chiến, có 60 tên lửa 8K98P với đầu đạn hạt nhân. Sau đó, thời gian khai thác sử dụng của tên lửa được kéo dài thêm 3 năm (tới 10 năm) và sau đó thêm 5 năm nữa (tới 15 năm).

Bắt đầu từ tháng 12 năm 1989, sau 15 năm khai thác sử dụng trang bị tổ hợp tên lửa đạn đạo, toàn bộ các tổ hợp được loại dần ra khỏi chế độ trực chiến: tên lửa RT-2P được gỡ ra khỏi hầm phóng, đầu đạn bị tháo, trang bị hầm phóng và đài chỉ huy được mang đi xử lý, hai tổ hợp tên lửa đạn đạo cuối cùng đã được phá hủy (chấm dứt sự tồn tại) vào giữa năm 1994.

Tổ hợp 15PO98 không có trong danh sách các tổ hợp tên lửa theo những thỏa thuận trong Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược SALT-2. Nó được rút khỏi trang bị theo thông tin cùng với sự kết thúc thời gian hoạt động của tên lửa 8K98P (15 năm) và các trang bị mặt đất (20 năm) và là một trong những tổ hợp tên lửa hiện đại nhất nằm trong trang bị của Quân chủng Tên lửa chiến lược.

Tổ hợp tên lửa chiến lược UR-100 với tên lửa 8K86 (SS-11 Sego)

(http://i1093.photobucket.com/albums/i427/daibangden_T80UM/SS-11.jpg)

Sự thiết kế tên lửa đạn đạo liên lục địa 8K84 được bắt đầu ở Phòng Thiết kế Trung ương lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của V.N.Chelomei theo Mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng bộ trưởng từ ngày 30 tháng 3 năm 1963. Tên lửa 8K84 được chế tạo như câu trả lời với thiết kế “Minuteman-1” của Mỹ. Tên lửa đạn đạo liên lục địa 8K84 phải thuận lợi cho việc sản xuất khối lượng lớn, được bố trí trong các hầm phóng đơn với sự điều khiển phóng từ xa, có thời gian bảo quản và khai thác sử dụng không dưới 5 năm và duy trì khả năng chiến đấu cao trong toàn bộ thời gian khai thác sử dụng.

Những lần phóng đầu tiên của tên lửa 8K84 theo chương trình các thí nghiệm thiết kế bay trên trường bắn Baikonur được diễn ra từ thiết bị phóng trên mặt đất. Năm 1964, việc xây dựng các hầm phóng được bắt đầu. Để thí nghiệm, trên trường bắn đã xây dựng 10 hầm với độ sâu 32 mét và một trạm chỉ huy. Lần phóng đầu tiên từ thiết bị phóng trên mặt đất vào ngày 19 tháng 4 năm 1965, lần phóng từ hầm đầu tiên – 17 tháng 7 năm 1965. Theo chương trình thí nghiệm thiết kế bay, tổng cộng có 60 tên lửa đã được phóng. Các thí nghiệm được hoàn thành ngày 27 tháng 10 năm 1966. Ngày 24 tháng 11 năm 1966, những trung đoàn đầu tiên với tên lửa 8K84 trong hầm phóng được đưa và chế độ trực chiến dưới các trạm dân cư thuộc Drobyanaya (khu vực Chitinskiy), Bershet (khu vực Perm), Tatisevo (khu vực Saratov), Gladkaya (Kracnoyarsk). Tổ hợp tên lửa 8K84 được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang theo Mệnh lệnh của Hội đồng bộ trưởng số 705-235 từ ngày 21 tháng 7 năm 1967.

Năm 1964, xưởng lắp ráp xe máy Moskva mang tên M.V.Khrunichev đã bắt đầu sản xuất tên lửa. Việc sản xuất tên lửa 8K84 cũng được triển khai ở xưởng hàng không số 166 (Omsk – xưởng “Polet”) và xưởng hàng không số 47 (Orenbursk – “Strela).

Ban đầu, V.N.Chelomey đã dự kiến sử dụng tên lửa 8K84 trong các phiên bản tên lửa đạn đạo liên lục địa, tên lửa chống tên lửa và tên lửa đạn đạo dành cho các tàu ngầm và tàu nổi. Thiết kế của hệ thống chống tên lửa “Taran” sử dụng tên lửa 8K84 được đóng lại vào năm 1964. Thiết kế của phiên bản UR-100M cho Hải quân được phát triển trong năm 1963 và 1964 nhưng cũng không được thực hiện tiếp.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa 8K84 “nhẹ” cùng với 8K67 “nặng) đã tạo nên khả năng cần bằng về số lượng với Mỹ trong những năm 60. Những tên lửa này có thể nằm trong trạng thái trực chiến với nhiên liệu đầy đủ, trên thực tế cho phép duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu cao một cách thường xuyên. Sự triển khai các tên lửa có tốc độ khác nhau rất lớn. Tới cuối năm 1969, khoảng 860 tên lửa 8K84 và 170 tên lửa 8K67 đã được triển khai, tới năm 1971, số lượng tên lửa 8K67 và 8K84 đã được triển khai tương ứng là 260 và 990. Ngoài ra, trong năm 1968, tên lửa 8K98 – tên lửa liên lục địa mang nhiên liệu rắn đầu tiên của Liên Xô đã được triển khai. Tên lửa này đã được đưa vào trực chiến, tuy nhiên, mức độ triển khai được hạn chế với 60 thiết bị phóng.

Sự nâng cấp tên lửa 8K84 đã dẫn đến việc chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa 8K84M với hệ thống điều khiển được nâng cấp và tăng cường các tính năng kỹ - chiến thuật. Các thí nghiệm bay của tên lửa nâng cấp trên trường bắn Baikonur được hoàn thành trong năm 1971 sau khi thực hiện 12 lần phóng thí nghiệm thành công.

Tổ hợp được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang ngày 3 tháng 10 năm 1972. Việc hoàn thiện được tiến hành một cách trực tiếp trong các hầm phóng của tên lửa 8K84 trên các trận địa phóng thuộc phạm vi trận địa. Trong năm 1974, 8K84 được rút ra khỏi trang bị. Thay thế cho chúng là các tên lửa hiện đại, có tính năng kỹ - chiến thuật cũng như khả năng chiến đấu cao hơn – các tên lửa thế hệ mới, trong đó có 15A20, 15A30/15A35, 15A15…

Tên lửa 8K84 được thiết kế theo sơ đồ “tiếp đôi” với sự tách theo thứ tự các tầng và thùng đặc. Tên lửa theo thiết kế gồm có tầng thứ nhất, tầng thứ hai và đầu đạn.

Trong thân của tầng thứ nhất 8S816 bố trí: 4 động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng (RD-0217) với các vòi phun xoay, hệ thống thủy khí, hệ thống cắt thùng và thiết bị của hệ thống điều khiển. Thân được thiết kế theo sơ đồ vận tải gồm ba thùng: thùng đuôi, thùng nhiên liệu và thùng trước. Thùng nhiên liệu, được thiết kế từ hợp kim nhôm AMg-6, được giới thiệu là khối liền gồm các thùng chứa chất ô xy hóa và thùng chất đốt, được phân chia bằng đáy kép chung. Thiết bị động cơ của tầng thứ nhất được thiết kế theo sơ đồ kín với sự đốt khí trong các buồng đốt. Xung động riêng cao của sức kéo động cơ cho phép rút ngắn thời gian làm việc của tầng thứ nhất. Tổng sức kéo trên mặt đất: 74 tấn. Để điều khiển bay cho tên lửa, mỗi động cơ được lắp nghiêng so với mặt phẳng bằng thiết bị truyền động bánh lái thủy lực.

Tầng thứ hai 8S817 theo thiết kế tương tự với tầng thứ nhất và gồm có các thùng đuôi, nhiên liệu và thiết bị. Trong đó, động cơ chính nhiên liệu lỏng một thùng 15D13 và động cơ tên lửa bánh lái bốn thùng 15D14 (RK-3). Động cơ của tầng thứ hai được chế tạo ở Phòng Thiết kế thí nghiệm số 117 (Leningrad – Tổng công trình sư S.P.Yzotov). Chúng phát triển sức kéo trong chân không tương ứng 13,4 tấn và 1,5 tấn cũng như bảo đảm tốc độ bay 7,12km/giây trong hành trình cuối. Trong thành phần nhiên liệu tiếp nhận nitơ tetroksid và dimetilgidrazin không đối xứng. Toàn bộ các thùng trước khi phóng được tăng áp bằng nitơ nén và không khí từ các bình được lắp trong thiết bị phóng dưới hầm, còn khi bay, sự tăng áp được thực hiện bằng các sản phẩm khí hóa. Sự tách tầng tên lửa được thực hiện với sự hỗ trợ của các động cơ tên lửa sử dụng thuốc nổ được lắp trong thùng đuôi của tầng thứ nhất.

Trên tên lửa lắp hệ thống điều khiển quán tính tự động, bảo đảm sự điều khiển bay trên quỹ đạo chủ động tương ứng với chương trình bay đã được tính toán trước đó, đồng thời bảo đảm sự chuẩn bị phóng và phóng tên lửa tự động hóa, sự kiểm tra liên tục từ xa và theo định kỳ tình trạng của tên lửa từ trạm điều khiển của tổ hợp tên lủa chiến đấu. Trong các thành phần gồm có thiết bị được lắp trong thùng thiết bị, cũng như bố trí trên thiết bị (bệ) phóng.

Đầu đạn công suất 1 megaton được thiết kế ở Viện Nghiên cứu khoa học số 1011 (Chelyabinsk-70, hiện nay là Trung tâm hạt nhân Liên bang Nga – Viện Nghiên cứu khoa học vật lý kỹ thuật thành phố Snezhnik – Chelyabinsk). Chỉ đạo khoa học của công việc là E.N.Zababakhin, các Tổng công trình sư – B.VLitvinov, A.D.Zakharenkov, O.N.Tikhane.

Trong phiên bản 8K84M, tên lửa là một trong những tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên được trang bị tổ hợp các khí tài nhằm vượt qua hệ thống phòng không. Tổ hợp các khí tài để vượt qua hệ thống phòng không đối phương được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học số 108 dưới sự chỉ đạo của Vitali Gersimenko và nhận tên gọi “Palma”.

Tên lửa được cách ly với môi trường bên ngoài trong thùng vận tải phóng (TPK) chứa khí trơ. Trong thùng vận tải – phóng, tên lửa được vận tải, bảo quản trong thiết bị phóng dưới hầm trong toàn bộ thời gian khai thác sử dụng và thường xuyên ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Sự tiếp nhận các vách màng ngăn, phân cách các thùng nhiên liệu với các thành phần ăn mòn khỏi động cơ tên lửa, cho phép duy trì tên lửa trong trạng thái nạp nhiên liệu một cách thường xuyên trong thời gian vài năm. Sự kiểm tra tình trạng kỹ thuật tên lửa của một trong những tổ hợp chiến đấu, đồng thời khả năng chuẩn bị trước phóng và phóng được thực hiện từ xa theo các mệnh lệnh từ trạm chỉ huy của trung đoàn. Thùng vận tải – phóng được thiết kế ở phân nhánh số 2 thuộc Phòng Thiết kế thí nghiệm số 52 (hiện nay là Viện khoa học lắp ráp thiết bị quốc gia - “Phòng thiết kế thí nghiệm Bympel”) dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.M.Baryshev. Thùng vận tải – phóng có đường kính 2,7 mét, chiều dài 19,5 mét và khối lượng 14,4 tấn được đóng kín bằng màng đặc biệt.

Tổ hợp khởi động được chế tạo ở Phòng thiết kế lắp ráp xe máy tổng hợp (KBOM) dưới sự chỉ đạo của B.P.Barmin. Hệ thống điều khiển tự động được thiết kế ở Viện Nghiên cứu khoa học lắp ráp máy dưới sự lãnh đạo của N.A.Pilyugin. Các khí tài chỉ huy được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học số 944 dưới sự chỉ đạo của Viktor Kuznetsov.

Tổ hợp khởi động cho tên lửa 8K84 gồm 10 trận địa khởi động phân tán, trên mỗi trận địa bố trí một hầm phóng 15P784. Gần một trong số các trận địa phóng bố trí trạm chỉ huy của tổ hợp tên lửa chiến đấu, được kết nối bằng đường dây cáo của hệ thống điều khiển tác chiến và thông tin với toàn bộ các trận địa phóng. Từ trạm chỉ huy, sự kiểm tra thường xuyên và định kỳ tình trạng kỹ thuật tên lửa, hệ thống phóng và điều khiển phóng cho tên lửa được thực hiện. Khi đó, sự chuẩn bị trước phóng của tên lửa được tiến hành trong trạng thái tự động từ các nguồn điện tự động. Tên lửa chỉ nằm dưới hầm phóng trong trạng thái nạp đầy nhiên liệu. Việc kiểm tra được tiến hành không ít nhất một lần trong năm. Quy trình phục vụ kỹ thuật của thiết bị phóng với sự tham gia của kíp chiến đấu và các khí tài cơ động trong khu vực trận địa cũng được tính toán. Việc trực chiến của thiết bị phóng và tên lửa, cũng như việc phóng được thực hiện mà không cần sự có mặt của kíp chiến đấu.

Thiết bị phóng được giới thiệu là công trình gồm có hầm dạng ống và phần đầu hầm đóng ở phía trên bằng nắp của thiết bị phòng thủ (bảo vệ). Trong đó bố trí các thiết bị công nghệ và hệ thống kỹ thuật chuyên dụng, bảo đảm sự bảo quản lâu dài, chuẩn bị phóng và phóng cho tên lửa. Trong ống của hầm bố trí: thiết bị phóng, phần tử cắt dây cáp và khí đốt với tên lửa, tuyến đường xả khí, khí tài xả (bơm) nước ngầm và các thiết bị khác. Trong phần đầu hầm thiết bị phóng bố trí thiết bị để chuẩn bị phóng và phóng tên lửa, các phần tử của hệ thống kiểm tra và điều khiển từ xa, thiết bị nguồn điện đặc biệt, khí tài cung cấp khí nén cho tên lửa và các thiết bị khác. Hầm có khả năng chịu áp lực 2kg/cm2, tương đương với năng lượng của vụ nổ đầu đạn hạt nhân công suất megaton trên khoảng cách 1300 mét. Khả năng khởi động: khí động lực.

Thiết bị bảo vệ (phòng thủ) và thiết bị lắp đặt được thiết kế ở Phòng Thiết kế Trung ương dưới sự chỉ đạo của Nikolai Krivosheyn. Thiết bị bảo vệ cho hầm phóng có thời gian mở 30 giây và được thiết kế theo dạng tấn bê tông cốt sắt di động, bố trí trên các đường sắt nghiêng. Thiết bị lắp đặt được sử dụng cho việc vận chuyển thùng với tên lửa vào hầm và lắp lên bệ phóng mà không sử dụng cần cẩu.

Giữa những năm 1960, với mục địch nghiên cứu sự tương tác của cac thành phần ăn mòn nhiên liệu với tên lửa khi khai thác sử dụng lâu dài, theo sáng kiến của V.N.Chelomei, trong cơ sở sử dụng ở Faustovo đã xây dựng hai thiết bị bị hầm phóng dành cho tên lửa 8K84. Một hầm được xây dựng trong phiên bản bình thường (phổ biến) và được sử dụng để nghiên cứu tên lửa thường trong thời gian toàn bộ quá trình bảo dưỡng tên lửa. Trong hầm này đã lưu giữ hơn 1000 mẫu kim loại, phi kim, các sản phẩm cao su công nghiệm, chất kết dính (keo) và các loại sản phẩm liên kết hàn khác nhau kết hợp với các khí tài kỹ thuật vô tuyến, bơm, pin…. Ngoài các cộng tác viên của Phòng thiết kế thí nghiệm số 52, trong các nghiên cứu về độ bền của vật liệu trong thời gian bảo trì lâu dài còn tiếp nhận sự tham gia của hơn 100 xí nghiệp sản xuất có liên quan. Đồng thời, một vài lần trong ngày trong thời gian nhiều năm bảo trì đã ghi nhận khoảng 100 thông số khác (nhiệt độ, độ ẩm, sự phóng khí, áp suất trong các thùng…). Hầm thứ hai đồng thời cũng được sử dụng cho tên lửa 8K84. Trong đó chứa các thành phần ăn mòn kim loại ở 50 độ C để kiểm tra tốc độ thí nghiệm ăn mòn trong một năm. Trong thời gian thí nghiệm, không một hầm nào xuất hiện những trục trặc nghiêm trọng hay sự cố của hệ thống tên lửa. Các kết quả thí nghiệm này cho phép kéo dài thời hạn bảo quản của các biến thể sau tới 15 măt, sau đó là 20 và 25 năm.

Tổ hợp tên lửa chiến lược R-36 với tên lửa 8K67

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/8k67-2.jpg)

Theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô từ 12 tháng 5 năm 1962 cho Phòng thiết kế “Phương Nam” về việc chế tạo tổ hợp tên lửa chiến đấu R-36 với tên lửa hạng “nặng”, có khả năng vươn tới mục tiêu bằng đầu đạn nhiệt hạch siêu mạnh. Tên lửa mới thế hệ thứ 2 8K67 được sử dụng để tiêu diệt các công trình của đối phương được bảo vệ bởi hệ thống phòng không mạnh. Trong nhiệm vụ kỹ thuật, việc thiết kế tên lửa dự kiến trong hai phiên bản: với bệ phóng từ mặt đất (sau đó không được phát triển tiếp) và từ hầm. Trong đồ án thiết kế tên lửa 8K64 (R-16), nhiều giải pháp và công nghệ thiết kế đã được sử dụng.

Việc thiết kế 8K67 được đẩy nhanh tiến độ và cuối tháng 5 năm 1966 và hoàn thành toàn bộ chu kỳ thí nghiệm, ngày 21 tháng 7 năm 1967, tổ hợp tên lửa R-36 được tiếp nhận vào trang bị của Quân chủng Tên lửa chiến lược. Ngày 5 tháng 11 năm 1966, ở thành phố Uzhur, trung đoàn tên lửa đầu tiên trang bị loại tên lửa này đã được đưa vào trạng thái trực chiến.

Thực tế, ngay sau khi hoàn thành các thí nghiệm tên lửa 8K67 (tháng 12 năm 1967), Phòng Thiết kế “Phương Nam” đã bắt đầu thiết kế trên cơ sở 8K67 tên lửa với đầu đạn tách rời. Sự đặc biệt của việc chế tạo phiên bản tên lửa mới, nhận tên gọi 8K67P là việc thiết kế này đã được thực hiện trong thời gian rất ngắn. Yêu cầu về sự chế tạo nhanh chóng đầu đạn tách rời có nguyên nhân, rằng vào cùng thời điểm đó, ở Mỹ đã thực hiện việc thiết kế đầu đạn tách rời dành cho tên lửa “Minuteman” và Liên Xô không được phép tụt lại phía sau. Khi đó, cấu trúc đầu đạn tách rời được thiết kế với sự tính toán thực hiện yêu cầu bảo đảm sự tái trang bị các tên lửa 8K67, đang nằm trong vị trí trực chiến trong hầm phóng đã được nạp đầy nhiên liệu mà không phải mang ra khỏi hầm phóng, cùng với việc tiếp nhận sự thiết kế bổ sung thiết bị phóng và trang bị kiểm tra – phóng trên mặt đất ở mức độ thấp nhất.

Tên lửa 8K67P với đầu đạn tách rời trong thành phần tổ hợp tên lửa đạn đạo R-36 được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang năm 1970 và đưa vào trực chiến năm 1971.

Tổ hợp R-36 với tên lửa 8K67 được rút khỏi trang bị năm 1978 và tên lửa 8K67P – 1979.

Ở phương Tây, tổ hợp này có tên gọi SS-9 “Scarp”.

Tên lửa hai tầng 8K67 được thiết kế theo sơ đồ “nối tiếp” (“tiếp đôi”) với sự tách các tầng thứ tự. Tầng đầu tiên bảo đảm sự lấy đà của tên lửa. Tầng thứ nhất gồm có thiết bị nối tiếp, thùng chứa chất ô xy hóa, thùng thiết bị, thùng chất đốt và thùng đuôi. Tầng đầu tiên trang bị động cơ chính RD-25 (8D723) gồm có ba modul 2 thùng RD-250 và động cơ bánh lái RD-68M với bốn buồng đốt xoay có sức kéo trên mặt đất 274 tấn. Trong thùng đuôi ắp bốn động cơ hãm bằng thuốc nổ, thực hiện nhiệm vụ tách tầng một với tầng thứ hai.

Tầng thứ hai bảo đảm việc lấy đà tới tốc độ thích hợp với nhiệm vụ bay xa và gồm có các thùng thiết bị, nhiên liệu và đuôi. Các thùng nhiên liệu có đáy kết hợp và được thiết kế theo sơ đồ “vận tải”. Tầng thứ hai được trang bị động cơ chính hai tầng RD-252 và bánh lái động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng bốn buồng RD-69M. Các động cơ có mức độ đồng nhất cao với động cơ của tầng thứ nhất. Để cung cấp năng lượng cho động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng, nhiên liệu tự đốt cháy hai thành phần đã được sử dụng: chất ô xy hóa – nitơ tetraoxid, chất đốt: dimetilgidrazin không đối xứng. Sự tăng áp của toàn bộ các thùng trong khi bay được thực hiện bằng sản phẩm của sự đốt các thành phần nhiên liệu cơ bản. Trên mỗi tầng, để giảm bớt sự dự trữ nhiên liệu đã lắp hệ thống tháo các thùng nhiên liệu đồng thời.

Tên lửa được thiết kế với hai kiểu hệ thống điều khiển: phức hợp với kênh hiệu chỉnh vô tuyến và quán tính một cách thuần túy. Tuy nhiên, trong quá trình thí nghiệm bay, hệ thống điều khiển phức hợp đã bị loại bỏ do hệ thống điều khiển quán tính đã bảo đảm được hoàn toàn độ bắn chính xác đã quy định. Điều này cho phéo giảm thiểu một cách đáng kể sự tiêu phí trong sản xuất và triển khai tổ hợp tên lửa đạn đạo. Các phần tử của hệ thống điều khiển được bố trí trong các thùng điều khiển của tầng thứ nhất và thứ hai.

Một trong những vấn đề quan trọng đã được giải quyết khi thiết kế và hoàn chỉnh tên lửa là vấn đề bảo đảm mực độ cao của các hệ thống nhiên liệu kín với mục đích bảo đảm yêu cầu bảo quản tên lửa tới 7 năm trong trạng thái nạp đầy nhiên liệu.

Trên tên lửa 8K67 đã áp dụng những giải pháp công nghệ mới sau:

+ thiết kế và tiếp nhận hai đầu đạn đơn khối với công suất mạnh hơn từ các thí nghiệm gần thời điểm đó bằng các loại đạn và tổ hợp khí tài phòng thủ tên lửa của đối phương

+ thiết kế hệ thống điều khiển tự đọng, bảo đảm sự chuẩn bị tự động hóa trước phóng và phóng tên lửa từ hầm phóng từ xa với sự dẫn đường sau đó cho tên lửa (sau khi tên lửa rời khởi hầm phóng) tới mục tiêu theo góc phương vị bằng phương pháp quay trong mặt phẳng hướng tới mục tiêu (bàn phóng quay khi khởi động đã được loại bỏ), cao hơn so với cá tên lửa trước về khả năng sẵn sàng chiến đấu và độ chính xác

+ tiếp nhận chất ô xy hóa mới có hiệu quả năng lượng cao hơn – nitơ tetrocxid

+ trong tầng thứ 2, các thành phần nhiên liệu được bố trí trong một thùng duy nhất, tách biệt với khoang chứa chất ô xy hóa và chất đốt bằng đáy trung gian (lần đầu tiên, nguyên tắc bố trí dày đặc thành phần nhiên liệu trong thùng của tên lửa được áp dụng)

+ trong thiết kế các thùng nhiên liệu tiếp nhận các tấm bảng nén bằng than bùn hóa học và khung rỗng, được chế tạo từ các tấm tiết diện nén, cho phép giảm một cách đáng kể khối lượng của các thùng và đơn giản hóa công nghệ sản xuất

+ trong khoang chất đốt của tầng thứ hai, ống đường hầm bị loại bỏ, còn ống dẫn chất ô xy hóa được chế tạo từ ống nén hoàn toàn với sự hàn bằng các hộp xếp hình xoắn ốc

+ tiếp nhận sự tăng áp “nóng” của các thùng nhiên liệu với sự hỗ trợ của các máy phát điện chuyên dụng, làm việc bằng các thành phần nhiên liệu cơ bản, lấy từ hệ thống cung cấp năng lượng của các động cơ bánh lái trong các tầng

+ để loại trừ khoảng thời gian không trọng lượng, việc khởi động động cơ chính của tầng thứ hai được thực hiện sớm hơn việc khởi động các động cơ bánh lái của tầng này

+ bảo đảm sự tăng cường chất lượng khai thác sử dụng tên lửa trong trạng thái nạp sẵn nhiên liệu bằng cách tách thiết kế của tên lửa và hệ thống nhiên liệu

+ bảo đảm tăng cường việc không gây hư hỏng cho tên lửa bằng kết quả của sự phân tán các thiết bị phóng.

Tính năng đặc biệt của hệ thống điều khiển tự động là với mục đích tăng cường khả năng chiến đấu của tên lửa, việc lấy đà của con quay hồi chuyển đã được tính toán theo hướng tăng cường điện cao áp. Hệ thống điều khiển được thiết kế ở Phòng Thiết kế thí nghiệm số 692, còn các khí tài chỉ huy của hệ thống – Viện nghiên cứu khoa học số 944.

Trong cả hai tần tên lửa đều lắp hệ thống cắt thùng đòng thời, giảm số nhiên liệu dữ trự và phần nhiên liệu thừa. Việc nạp đầy các thùng nhiên liệu được kiếm tran bằng hệ thống kiếm soát các cấp độ. Trên tên lửa, các hệ thống sau đồng thời được lắp đặt: báo động nổ khẩn cấp để phá hủy đầu đạn khi tham số sai lệch hoạt động của tên lửa vượt mức cho phép, kiểm tra từ xa việc phóng khí trong các thùng theo cặp của thành phần nhiên liệu trên tên lửa, bảo vệ các thùng khỏi chân không và áp suất dư. Để tách tầng và đầu đạn với tầng 1 và 2, động cơ hãm bằng thuốc nổ đã được lắp.

Trang bị của tên lửa 8K67:

+ đầu đạn đơn khối với đạn “hạng nặng” công suất 20 megaton

+ đạn đơn khối với đầu đạn “nhẹ” công suất 8 megaton

+ hệ thống phòng thủ kỹ thuật vô tuyến của đầu đạn (hệ thống “List”).

Tên lửa khởi động từ bệ phóng lắp trong hầm. Sự khởi động của tên lửa từ hầm phóng – khí động lực với sự khởi động của động cơ tầng thứ nhất một cách trực tiếp trên thiết bị phóng.

Việc ra khỏi hầm không bị va chạm mạnh bảo đảm hoạt động của tên lửa theo hướng trong khoang của ống phóng. Sự trượt của tên lửa theo hướng được bảo đảm bằng các vành đai trên tầng thứ nhất của tên lửa. Sau khi tên lửa rời khỏi hầm phóng, các vành đai được tháo ra. Bàn phóng – khong quay (cố định), không có các thiết bị và cơ chế dẫn đường theo góc hướng. Luồng khí từ sự hoạt động của động cơ tầng thứ nhất được chảy ra với sự hỗ trợ của việc chia cắt luồng khí trong bộ phận lắp dưới thiết bị phóng, tới các thiết bị phun khí bố trí dọc theo ống phóng tới đầu hầm trong một mặt phẳng đường kính.

Trong thành phần tổ hợp tên lửa đạn đạo có sáu trận địa phóng phân tán, trên mỗi trận địa có một hầm phóng duy nhất. Gần với một trong số các hầm là đài chỉ huy của tổ hợp tên lửa đạn đạo, được liên kết bằng tuyến của hệ thống điều khiển và thông tin liên lạc với toàn bộ các trận địa phóng. Cấp độ bảo vệ tổ hợp tên lửa đạn đạo khỏi sóng xung kích của vụ nổ hạt nhân gồm có: hầm phóng – 2kg lực/cm2; trạm chỉ huy: 10kg lực/cm2. Hầm phóng gồm có đầu (miệng) hầm và ống trụ thẳng với bộ phận dưới của hầm. Thiết bị phóng được che bởi thiết bị bảo vệ đặc biệt (nóc) kiểu di động, bảo đảm độ kín của hầm và bảo vệ tên lửa khỏi các nhân tố gây cháy sau vụ nổ hạt nhân. Trên miệng hầm bố trí nguồn cung cấp năng lượng, thiết bị và khí tài của hệ thống kỹ thuật và công nghệ. Thành phần trang bị bảo đảm sự bảo quản dài hạn tên lửa trong tình trạng nạp nhiên liệu, đồng thời điều khiển từ xa từ trạm chỉ huy hoặc tự động – từ mỗi trận địa phóng từ miệng thiết bị phóng – tiến hành các thao tác chuẩn bị trước phóng và phóng tên lửa.

Sự tiếp nhận chiến đấu trong bất kỳ điều kiện thời tiết với nhiệt độ từ -40 đến 50 độ C và tốc độ gió trên mặt đất 25m/s, trước và sau khi có tác động của hạt nhât tới tổ hợp tên lửa đạn đạo.

Sự khác biệt cơ bản của tên lửa 8K67P với tên lửa 8K67 là sự trang bị đầu đạn kiểu mới: đầu đạn tách rời 8F676 trong thành phần ba đầu đạn 8F677 công suất 2,3 megaton và giảm sai số bắn cũng như khả năng vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa của đối phương. Sức mạnh cơ sở của đầu đạn tách rời là nền tảng được lắp trên thung thiết bị của tên lửa. Để cố định đầu đạn trên nền và tách, các vành cùng các bàn trượt đã được lắp, tỳ vào khung dẫn hướng. Sự tách đầu đạn được thực hiện bằng việc “cắt” theo hướng nghiêng khi động cơ tầng thứ 2 của tên lửa hoạt động. Để giảm lực cản khí động học, khối tác chiến được lắp với độ nghiêng so với trục tên lửa 11 độ, còn đầu của đầu đạn được lắp mũ chụp dạng hình nón (ba khối).

Thiết bị đầu đạn tách rời trên tên lửa yêu cầu việc hoàn thiệnhệ thống điều khiển mang theo trong bộ phận bảo đảm liên lạc điện tử của hệ thống điều khiển với đầu đạn. Thiết kế của đầu đạn tách rời không bảo đảm sự tự dẫn đường cho từng khối tới ba mục tiêu riêng biệt. Việc ngắm có thể là một trong số các khối hoặc cả ba khối tập trung. Tuy nhiên, sự tiếp nhận đầu đạn tách rời này trong cá điều kiện hoạt động của hệ thống phòng thủ tên lửa đã tăng cường hiệu quả chiến đấu của tên lửa 8K67P so với tên lửa 8K67 xấp xỉ 2 lần.

Thành phần và cấu trúc của tổ hợp tên lửa đạn đạo mới giống với tổ hợp tên lửa đạn đạo với các tên lửa 8K67. Để khai thác sử dụng trên mặt đất, đầu đạn tách rời yêu cầu hoàn thiện việc kiếm tra thiết bị phóng trên mặt đất và trận địa kỹ thuật của tô hợp tên lửa trong bộ phận xây dựng thân lắp ghép của đầu đạn, chế tạo các thiết bị vận tải cách điện để vận chuyển đầu đạn.

Việc thí nghiệm tổ hợp tên lửa đạn đạo và tên lửa 8K67 được tiến hành ở 5 Viện Nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị. Lần phóng tên lửa đầu tiên diễn ra ngày 28 tháng 9 năm 1965, còn các thí nghiệm thiết kế bay kết thúc tháng 5 năm 1966. Trong thời kỳ này, đã có 85 lần phóng, trong đó 14 lần thất bại, 7 trong số đó nằm trong 10 lần phóng đầu tiên. Tổ cộng có 146 lần phóng với toàn bộ các biến thể của tên lửa. Ba lần phóng đầu tiên được thực hiện từ bệ phóng mở trên trận địa phóng, những lần sau – từ hầm. Việc tên lửa bay đầu tiên không thực hiện được do cháy tên lửa tên bên phóng vì nguyên nhân thiết kế kênh thoát khí của bệ phóng không chính xác.

Việc thí nghiệm tên lửa đạn đạo 8K67P với đầu đạn rời cũng được tiến hành ở 5 Viện nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị. Lần phóng đầu đạn thí nghiệm đầu tiên – tháng 8 năm 1968, tới cuối năm 1968, thêm bốn lần phóng thí nghiệm thành công nữa. Thí nghiệm bay – cắt đã hoàn thiện đầu đạn tách rời 8F676 với đầu đạn 8F677 được bắt đầu năm 1969 và hoàn thiện năm 1970 bao gồm những lần phóng tới khu vực “Akvatoria”.

Tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P098 với tên lửa đạn đạo liên lục địa 8K98 (15P098P/8K98P)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/rt2-1.jpg)

Tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P098 – tổ hợp chiến lược đầu tiên của Liên Xô trang bị tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn RT-2. Sự thiết kế tên lửa liên lục địa RT-2 (8K98) ba tầng với nhiên liệu rắn được bắt đầu ở Phòng thiết kế thí nghiệm số 1 dưới sự chỉ đạo của S.P.Korolev theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô từ ngày 4 tháng 4 năm 1961. Lãnh đạo các công trình sư – phó Tổng công trình sư Phòng thiết kế thí nghiệm số 1 I.N.Sadovskiy. Các đọng cơ của tầng thứ nhất và thứ ba được chế tạo ở Phòng thiết kế xe máy Perm, động cơ tầng thứ hai – Phòng thiết kế Trung ương Leningrad số 7. Thuốc đạn của động cơ các tầng thứ nhất và thứ hai được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học Altai, thuốc đạn động cơ tầng thứ ba – Viện nghiên cứu hoa học số 130 (Perm – Viện nghiên cứu vật liệu polime). Thiết bị phóng dưới hầm riêng (OS) và trạm chỉ huy được thiết kế ở Phòng thiết kế Trung ương số 34 (Phòng thiets kế lắp ráp xe máy đặc biệt – Leningrad) dưới sự chỉ đạo của V.V.Chernetskyi và E.G.Rydyank. Hệ thống dẫn đường quán tính tự động được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của Nikolai Pilyugin. Hẹ thống điều khiển phóng từ xa được chế tạo ở Phòng thiết kế thí nghiệm “Impuls” dưới sự chỉ đạo của Taras Sokolov. Việc sản xuất hàng loạt được triển khai năm 1966 ở xưởng lắp ráp xe máy Perm mang tên V.I.Lenin. Năm 1967, việc sản xuất được tiếp tục ở xưởng trang thiết bị hóa học Perm.

Các thí nghiệm diễn ra từ mùng 5 tháng 2 năm 1966 tới ngày 3 tháng 10 năm 1968 trên các trường bắn Kapustin Yar và Plesetsk. Trong quá trình tiến hành các thí nghiệm bay cấp quốc gia đã có 17 lần phóng riêng với trạm chỉ huy của tổ hợp tên lửa chiến đấu và đồng thời lần đàu tiên thực hiện việc phóng theo giàn với ba tên lửa phóng riêng cùng được phóng (28 tháng 8 năm 1968) từ thiết bị tổ hợp phóng. Theo tính toán, việc triển khai tên lửa đưa vào trực chiến được bắt đầu với một trạm chỉ huy và 3 thiết bị phóng, tiếp đó, số lượng thiết bị phóng tăng lên 10. Theo Mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô Viết số 1004 – 3 từ 13 tháng 12 năm 1968, tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P098 được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang Liên Xô. Tới năm 1979 tại Yoshkar – Ola đã có 60 thiết bị phóng trong thành phần 6 tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P098 được xây dựng.

Đây là loại tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn đầu tiên được tiếp nhận vào lực lượng Tên lửa chiến lược và là sự chuyển giao của tên lửa thế hệ thứ hai và thứ ba. Những điểm đặc biệt của tổ hợp 15P098 là sự khai thác sử dụng đơn giản, khả năng chuẩn bị kỹ thuật cao so, không cần số lượng lớn các tổ hợp, bộ máy phục vụ và thiết bị tiếp nhiên liệu. Tới thời điểm đó này, tên lửa đạn đạo RT-2 thua kém một cách thực tế theo hàng loạt các tham số so với tên lửa “Minitmen-2” của Mỹ được chế tạo cũng trong khoảng thời gian này.

Theo Mệnh lệnh của Trưng ương Đảng Cộng sản Liên Xô từ ngày 18 tháng 12 năm 1968, việc hiện đại hóa tên lửa 8K98 trong thành phần tổ hợp 15P098 đã được thực hiện. Tổ hợp nâng cấp nhận số hiệu 15P098P, tên lửa – 8K98P. Tên lửa được thiết kế tại Phòng thiết kế trung ương số 7 dưới sự chỉ đạo của Petr Tyurin. Các thí nghiệm cấp quốc gia của tổ hợp này được bắt đầu vào tháng 12 năm 1969 và hoàn thành ngày 14 tháng 1 năm 1972 với 15 lần phóng (trong đó – 13 lần thành công). Tới thời kỳ từ 1974 tới 1982, việc sản xuất hàng loạt tên lửa 8K98P được thực hiện.

Từ thời điểm được tiếp nhận vào trang bị tới năm 1987, các tên lửa đã trải qua thời gian khai thác sử dụng sau bảo hành theo các chương trình nghiên cứu khác nhau của Bộ Quốc phòng Liên Xô. Các chương trình được hoàn thành bằng các thí nghiệm bay của tên lửa từ trường bắn Plesetsk. Các lần phóng luôn khẳng định một cách chắc chắn độ tin cậy cao của tên lửa trong thời kỳ khai thác sử dụng từ 15 đến 17 năm.

Tới thời điểm Hiệp ước hạn chế vũ khí tấn công chiến lược (START-1) được ký năm 1991 (theo Hiệp ước này, tên lửa có tên gọi RS-12) có 40 tên lửa RT-2P đang nằm trong trạng thái trực chiến. Căn cứ theo nhiệm vụ của Liên Xô về thực hiện Hiệp ước bao gồm cả tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P098P phải được rút khỏi trang bị và tới thời kỳ từ 1992 đến 1995 phải được phá hủy hoàn toàn.

Tổ hợp 15P098 và 15P098P theo tên gọi tương ứng của NATO là SS-13 “Savage” mod1 và mod2.

Tên lửa RT-2 có ba tầng chính. Để nối các tầng với nhau có sử dụng thiết kế giàn đỡ, cho phép khí tự phun ra một cách tự do khỏi các động cơ khi xảy ra việc tách “nóng” các tầng tên lửa. Giữa tầng thứ ba của tên lửa và đầu đạn bố trí thùng thiết bị và thiết bị chuyển tiếp được sử dụng để cố định đầu đạn. Toàn bộ động cơ tên lửa nhiên liệu rắn được thiết kế trong các đường kính khác nhau, khối vòi phun của động cơ tên lửa xẻ thành bốn vòi phun điều khiển, bao gồm các bộ phận cố định và di động. Việc này mang lại sự kết hợp các tầng cho tên lửa RT-2 và chế tạo ra tên lửa tầm trung. Tên lửa được trạng bị đầu đạn hạt nhân đơn khối với đầu đạn nhiệt hạch công suất 600 kiloton được tách trong khi bay.

Các thiết bị động cơ chính tên lửa nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất (15D23) và thứ hai (15D24) có sơ đồ thiết kế giống nhau và gồm có thân hình trụ thép với các đáy trước và sau hình elip. Trên các đáy trước bố trí thuốc đánh lửa của nhiên liệu rắn. Thuốc đạn của động cơ được chế tạo từ nhiên liệu hỗn hợp trên cơ sở cao su butyl và amoni perkhlorat với sự bổ sung bột nhôm. Khối vòi phun, thiết bị dẫn động bánh lái và bộ phận thiết bị các hệ thống điều khiển được bố trí trong thùng đuôi của các tầng, có hình nón cụt. Để tăng độ ổn định của tên lửa trong giai đoạn khởi động bay, trong thùng đuôi của tầng thứ nhất có lắp bốn thiết bị ổn định dạng chấn song (dạng lưới). Trên tên lửa lắp hệ thống điều khiển quán tính, thực hiện sự điều khiển tên lửa trong khi bay từ thời điểm phóng tới khi chuyển sang bay không điều khiển của đầu đạn. Trong hệ thống điều khiển, tiếp nhận các thiết bị tính toán – giải quyết. Phần lớn các thiết của hệ thống điều khiển được bố trí trong thùng thiết bị.

Toàn bộ các tham số của tên lửa RT-2 (sự phân phối nhiên liệu giữa các tầng, đường kính động cơ, thời gian hoạt động, áp suất trong các buồng đốt và trên mặt cắt của vòi phun…) được lựa chọn gần như tối ưu nhất. Ngoài ra, tên lửa RT-2 yêu cầu sự cải tiến hơn nữa. Vì vậy, nhiên liệu hỗn hợp được hình thành trong các khuôn đúc áp lực riêng, sau đó thuốc nổ được đặt vào thân và khoảng cách giữa thuốc nổ và thân được làm đầy bằng các chất liên kết – điều này tạo ra những khó khăn nhất định khi chế tạo động cơ nhiên liệu rắn của tên lửa.

Các tên lửa được bố trí trong hầm phóng dạng phóng riêng (OS), liên kết với nhau bằng các tuyến cung cấp năng lượng, điều khiển tác chiến, truyền tải thông tin và liên lạc. Sự kiểm tra tình trạng kỹ thuật và phóng được thực hiện từ xa theo các mệnh lệnh từ đài chỉ huy đồng nhất 15U52, được thiết kế ở Phòng thiết kế lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư E.G.Rudyak. Trong trạm chỉ huy dành cho các kíp chiến đấu có nhiệm vụ trực chiến có những điều kiện thuận lợi với những thiết bị tốt nhất. Trong thành phần tổ hợp tên lửa chiến đấu bao gồm 10 thiết bị phóng.

Thiết bị phóng 15P798 trong thành phần: thiết bị công trình đặc biệt 15U7, thiết bị phòng thủ 15U9 và thiết bị tự động hóa ổn định thủy lực của hệ thống ngắm (giữ hướng) 15U43 được thiết kế ở Viện nghiên cứu lắp ráp xe máy. Tên lửa có vành chắn, tỳ vào ống phóng, không có khoảng cách với đáy cứng và khởi động trên động cơ riêng. Tên lửa được đưa tới trận địa phóng trong thùng với sự tách riêng tầng thứ nhất với tầng thứ hai và ba được nối vào nhau.

Trong tổ hợp này, lần đầu tiên việc tiếp nhận việc vận tải tên lửa không dùng cần cẩu trong toàn bộ các thao tác, được tiến hành trong quân chủng và trên trường bắn thí nghiệm, đã được thực hiện rất tốt, bảo đảm an toàn cho việc vận chuyển. Trong thiết kế của thiết bị phóng 15P798, nhiều giải pháp công nghệ triển vọng mới đã được áp dụng. Một trong những khó khăn phức tạp nhất về công nghệ là nhiệm vụ chế tạo ống phóng cho việc sản xuất hàng loạt. Vì tên lửa được dựa vào bề mặt bên trong của cốc cần bảo đảm độ chính xác của đường kính ống không thấp hơn 5 lớp (trong ống dài 22 400mm và đường kính 2208mm cần bảo đảm việc đưa vào theo đường kính bên trong 2,5 mm). Trong khi chế tạo ống thép cho thiết bị phóng thí nghiệm SM-170A và ống 15U7 thứ 3 đã trở nên rõ ràng rằng bảo đảm những yêu cầu này trên các ống thép đối với các mối hàn tại chỗ chỉ có thể sử dụng bằng tay. Vì vậy, vật liệu thiết kế dành cho ống được lựa chọn là sợ thủy tinh. Ống được chế tạo bằng phương pháp cuộn, và ngay lập tức đã giải quyết vấn đề bảo đảm độ chính xác của bề mặt bên trong. Để giải quyết các câu hỏi kỹ thuật theo sợi thủy tinh và chế tạo các mẫu thí nghiệm đã thu hút các tổ chức chuyên ngành – Phòng thiết kế đặc biệt (thành phố Khotkovo khu vực Moskva). Việc sản xuất hàng loạt các ống phóng được tổ chức ở xưởng “Plastmass” ở thành phố Safonovo khu vực Smolensk. Trong xưởng đã, xưởng đặc biệt diện tích 40 Ha đã được xây dựng, nơi bố trí khu vực cuộn, lò cho việc trùng hợp các sản phẩm, đồng thời sản xuất cho việc xử lý các sản phẩm đã hoàn thiện từ sợi thủy tinh (xử lý mặt mút và khớp nối, lỗ ….).Xưởng được xây dựng một cách riêng lẻ cho các thao tác chuẩn bị - thấm (tẩm) ướt nhựa epoxit trước khi cuộn. Với hoạt động của xưởng trong việc khai thác sử dụng, câu hỏi về việc cung cấp ống sợi thủy tinh đã được giải quyết một cách cơ bản. Sau đó, trong xưởng, việc cuộn thân động cơ, việc sản xuất thùng vận tải - phóng cho các tổ hợp khác đã được tiến hành, trong đó có cả cho thiết bị phóng trên tàu. Các xưởng lắp ráp xe máy đã thành công trong việc chế tạo ống sợi thủy tinh, sau đó chuyển giao tới các cơ sở công nghiệm hóa học, giảm sự phức tạp trong sản xuất kim loại, giảm khối lượng thiết kế gần 2 lần, đồng thời loại bỏ ảnh hưởng nhiệt, không có lợi cho độ bền của ống.

Tổ hợp 15P098 được tính toán rút ngắn thời gian sẵn sàng chiến đấu theo so sánh với các tổ hợp thuộc thế hệ thứ nhất. Đối với toàn bộ các thiết bị trên mặt đất tham gia vào việc phóng, quan trọng nhất là thời gian mở của thiết bị phòng thủ (nóc bảo vệ thiết bị phóng). Các thiết bị bảo vệ cho thiết bị phóng được tiếp nhận trên các tổ hợp thế hệ thứ nhất, có thiết bị truyền động điện hoặc thủy điện hai chu kỳ không thể thực hiện chức năng theo thời gian do thiếu sức mạnh cần thiết (trong chế độ tự động, thiết bị phóng nhận năng lượng từ ắc quy). Ngoài ra, sự bố trí các thiết bị dẫn động trên nóc yêu cầu tăng diện tích ở phần đầu công trình xây dựng, tăng áp lực lên các ống từ vụ nổ hạt nhân và tạo ra các vấn đề về giảm chấn cho tên lửa.

Sự giải quyết được đề xuất và sau đó được thực hiện bởi V.S.Yshakov – người đề xuất chế tạo thiết bị phòng thủ theo nguyên tắc mới kiểu quán tính với động cơ thuốc nổ một kỳ với yêu cầu điện năng tối thiểu, hoạt động với sự tác động của vụ cháy. Việc nâng mái, cần thiết tách khỏi sự khít được thực hiện trong giai đoạn đầu tiên bố trí trên các tấm theo trên đường ray. Hiệu quả tạo ra bởi thiết bị bảo vệ như sau: 7 kg thuốc súng NMF-2 bảo đảm việc mở nóc hầm khối lượng 40 tấn trong 0,3 giây. Độ an toàn tin cậy trong hoạt động của thiết bị bảo vệ được bảo đảm bằng thuốc nổ quán tính TNT. Việc xử lý nắp hầm đã được thực hiện qua thí nghiệm. Trong các thí nghiệm tái sinh lại đất và cây, đóng băng và phủ tuyết, thiết bị bảo vệ đã vượt qua không khó khăn. Trong quá trình các thí nghiệm thiết kế bay và hơn 20 năm khai thác sử dụng tổ hợp đã không quan sát thấy sự hỏng hóc, thất bại của hệ thống bảo vệ.

Để bảo đảm việc bảo vệ tên lửa khỏi tác động của vụ nố hạt nhân tới thiết bị phóng lần đầu tiên tiếp nhận con lắc giảm chấn với lò xa và bộ giảm chấn thủy lực. Khi phóng, thiết bị giảm chấn thắng được tỳ bằng thiết bị đặc biệt trong các bộ giảm chấn thủy lực, bộ giảm chấn ngang không được có đệm tỳ. Trong thiết bị phóng đồng thời tiếp nhận lần đầu tiên hệ thống tự động ngắm với thiết bị giữ hướng. Để bảo đảm khả năng giữ hướng, hệ thống giảm chấn kiểu con lắc với bộ giảm chấn không khí được chế tạo, bảo dảm sự quá tải lên hệ thống giữ hướng rẩt nhỏ, độ chính xác cao sau dao động trong vị trí khởi động và thời gian giảm dao động ngắn.

+ khi thiết kế tổ hợp tên lửa chiến đấu hiện đại hóa 15P098P, tên lửa và trang bị của tổ hợp trở thành đối tượng nâng cấp

+ chuyển hóa toàn bộ các động cơ tên lửa hoạt động nhiên liệu hỗn hợp rắn duy nhất

+ áp dụng tổ hợp các khí tài để vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa

+ nâng cấp hệ thống điều khiển, bảo đảm duy trì sự ghi nhớ hai nhiệm vụ bay với sự lựa chọn mục tiêu bay xa hơn

+ mở rộng phạm vi bắn mà không tăng cường thời gian chuẩn bị trước phóng

+ tăng tầm xa và độ chính xác

+ tiếp nhận các giải pháp kỹ thuật nhằm loại trừ sự khởi động không an toàn của tên lửa

+ hoàn thiện thiết bị phóng 15U7M.

Tổ hợp tên lửa tầm trung 15P696 với tên lửa 8K96 (RT-15) – SS-X-14 “Scamp”/”Scapegoat”

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/8k96.jpg)

Các tổ hợp tên lửa 15P096 và 15P696 (hầm phóng tại chỗ và cơ động) cho tên lửa đạn đạo tầm trung 8K96 được thiết kế theo Mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên bang Xô Viết từ ngày 4 tháng 4 năm 1961 số 316 – 137.

Việc chế tạo các tổ hợp này là một trong những bước thực hiện thực tế ý tưởng về hệ thống đồng nhất trang bị tên lửa trên cơ sở tên lửa liên lục địa 8K98 (RT-2). Bằng cách kết hợp các tầng của tên lửa được lên kế hoạch chế tạo tên lửa tầm trung (tầng 2 và 3 của tên lửa tạo thành tên lửa 8K96, tầng 1 và 3 – tên lửa 8K97) với các nhiệm vụ và cơ sở khác nhau. Các thiết bị phóng 15U64 của tổ hợp tại chỗ (cố định) 15P096 được thiết kế ở Phòng Thiết kế Trung ương số 34 dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.F.Lender và hai tổ hợp đã được chế tạo ở xưởng “Bolshevik” cho việc lắp ráp trong các công trình xây dựng tại trường bắn trung tâm quốc gia số 4, nơi diễn ra các thí nghiệm thiết kế bay. Tuy nhiên, các công việc đã bị dừng lại trong giai đoạn lắp ráp các bệ phóng. Công việc tiếp theo chỉ được tiến hành với tổ hợp cơ động 15P696.

Các công việc trên tổ hợp tên lửa 15P696 dưới sự lãnh đạo của Tổng công trình sư của Phòng Thiết kế trung tâm số 7 (Phòng thiết kế xưởng “Arsenal”) P.A.Tyurin, về tổ hợp khởi động – Tổng công trình sư thuộc Phòng thiết kế trung ương số 34 V.V.Chernetskiy. Các công việc được phát triển trên hai giai đoạn. Trong giai đoạn đầu tiên năm 1962, Phòng thiết kế số 2 thuộc Phòng thiết kế Trung ương số 34 đã thiết kế bản phác thảo của tổ hợp, đồng thời với sự tham gia của Phòng thiết kế số 3 thuộc xưởng Kirov dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư Zh.Ya.Kotin đã thiết kế các bản vẽ của thiết bị phóng. Hai tổ hợp thiết bị phóng được sản xuất ở xưởng Kirov. Các thí nghiệm đã được bắt đầu trong quý 3 năm 1963. Tuy nhiên, do sự cản trở trong việc xử lý nhiên liệu theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô từ 16 tháng 6 năm 1963, thời hạn thí nghiệm dược chuyển tới khi nhận được những kết quả thí nghiệm tích cực đầu tiên của tên lửa 8K98. Sau toàn bộ các công việc này trên tên lửa 8K96 đã bị đình chỉ. Thiết bị phóng đầu tiên hiện nay chỉ có một điểm thú vị duy nhất, rằng nó đã tham gia cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ ở Moskva năm 1966.

Trong giai đoạn hai tháng 8 năm 1965, yêu cầu bổ sung hoàn thiện bổ sung tính năng kỹ chiến thuật với yêu cầu hoàn thiện thiết kế phác họa của tổ hợp được thiết kế năm 1962. Theo sự bổ sung yêu cầu kỹ chiến thuật, việc khởi động tên lửa phải được thực hiện một cách trực tiếp từ thùng phóng – vận tải. Thời hạn bắt đầu các thí nghiệm bay vẫn duy trì như trước – quý 2 năm 1966. Sự thay đổi yêu cầu kỹ - chiến thuật yêu cầu thiết kế thiết bị phóng mới, cấu trúc và thành phần tổ hợp mới. Khối lượng công việc rất nhiều, và rõ ràng không thể thực hiện đúng trong thời gian đã định để bắt đầu thí nghiệm. Vì thế, theo sự thỏa thuận với bên ra lệnh, các thí nghiệm được bắt đầu với thành phần thiết bị được rút gọn theo khả năng của trang thiết bị đã được chuẩn bị trong thành phần tổ hợp và được tiến hành tới khi tổ hợp được hoàn thiện toàn bộ.

Các thí nghiệm của tổ hợp được bắt đầu năm 1967. Sau khi kết thúc các thí nghiệm cấp quốc gia vào năm 1970, tổ hợp được chuyển cho Bộ quốc phòng tới các thí nghiệm khai thác sử dụng và được khai thác sử dụng trên lãnh thổ Belorussia.

Việc sản xuất tên lửa RT-15 được tiến hành ở xưởng lắp ráp xe máy số 7 mang tên M.V.Frunze ở Leningrad. Việc sản xuất hàng loạt kết thúc tháng 1 năm 1969.

Phương Tây gọi tổ hợp này là SS-X-14 “Scamp/Scapegoat”.

Tổ hợp tên lửa chiến đấu cơ động 15P696 phải bảo đảm khả năng trực chiến tự động, quá trình chuẩn bị trước phóng tự động hóa và phóng loạt 6 tên lửa trong bất kỳ thời điểm nào trong năm, không kể ngày đêm mà không cần chuẩn bị trận địa đặc biệt. Trong tổ hợp, các nguyên tắc trực chiến thời gian ngắn đã được đặt sẵn trên một trong số các trận địa với sự chuyển cơ sở sau tới trận địa mới được tự động hóa hoàn toàn và sự tự đọng hóa các quá trình nạp năng lượng, việc ngắm hướng và phóng từ khả năng sẵn sàng chiến đấu thường xuyên và hoàn toàn.

Trong thành phần tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P696 gồm có:

+ 6 thiết bị phóng tự hành 15U59 với các tên lửa 8K96 trong các thùng phóng – vận tải 15Ya25

+ xe điều khiển tác chiến 15N809

+ hai xe thông tin liên lạc “A” và “B”

+ các trạm điện – diezen di động 15N964

Trang bị trên mặt đất trên trận địa kỹ thuật:

+ tổ hợp vận tải 15T81

+ tổ hợp vận chuyển các thùng 15T79

+ tổ hợp vận tải 15T84

+ xe nối 15T21P

+ các xe thí nghiệm định kỳ của hệ thống điều khiển và hệ thống ngắm.

Tên lửa đạn đạo tầm trung 8K96 hai tầng nhiên liệu rắn trang bị bộ phận tách đầu đạn đơn khối trong khi bay với đầu đạn hạt nhân 600 kiloton. Các động cơ của các tầng được thiết kế với những đường kính khác nhau, khối vòi phun có bốn vòi phun xẻ điều khiển gồm các bộ phận cố định và di động. Để nối các tầng, thùng liên cấu trúc dạng giàn được tiếp nhận, tương tự với tên lửa 8K98. Thiết kế này cho phép khí phụt một cách tự do từ các động cơ đang hoạt động của tầng thứ hai khi tách tầng. Các động cơ của tầng thứ nhất và thứ hai có thuốc nổ đơn khối với hỗn hợp nhiên liệu rắn PAL-17/7, được cố định với thân động cơ và được chế tạo bằng phương pháp đúc dưới áp suất một các trực tiếp tới thân động cơ. Thuốc nổ trong các động cơ trên cơ sở cao su butyl và amoni perclorat với sự bổ sung bột nhôm được thiết kế ở Viện Nghiên cứu khoa học công nghệ hóa học Altai. Các khối vòi phun DU-1, thiết bị truyền động bánh lái và bộ phận các thiết bị của hệ thống điều khiển được bố trí trong thùng đuôi của tầng thứ nhất, có hình dạng nón cụt. Để tăng độ ổn định của tên lửa trong giai đoạn bắt đầu bay, trong thùng đuôi của tầng thứ nhất lắp bốn máy ổn định dạng chấn song.

Sự điều khiển tầm bay xa của tên lửa được thực hiện bằng thiết bị ngắt lực kéo động cơ tầng thứ hai: được mở ra với sự hỗ trợ của thiết bị thuốc nổ cắt trên đáy trên động cơ, tạo ra đối lực cần thiết. Để giảm sự lan toản của xung động, việc tắt động cơ của tầng diễn ra trong hai giai đoạn: hai trong số bốn thiết bị cắt được mở, sau đó, động cơ giảm sức kéo, sau đó với một khoảng thời gian, hai thiết bị cắt còn lại sẽ triệt tiêu lực kéo hoàn toàn. Sau đó, sự tách đầu đạn được thực hiện bằng thuốc nổ đặc biệt và đầu đạn sẽ tiếp tục tự bay tới mục tiêu theo quỹ đạo đạn đạo.

Trên tên lửa lắp hệ thống điều khiển quán tính tự động việc điều khiển bay của tên lửa từ thời điểm phóng cho tới giai đoạn chuyển sang sự bay không điều khiển của đầu đạn. Trong hệ thống điều khiển, các thiết bị tính toán – giải quyết được tiếp nhận. Phần lớn các thiết bị của hệ thống điều khiển được bố trí trong thùng thiết bị.

Thiết bị phóng tự hành 15U59 được thiết kế trên cơ sở xe tăng hạng nặng T-10. Thiết bị phóng có đủ khả năng cơ động cao, tuy nhiên chỉ có thể khai thác sử dụng ngoài đường nhựa (đường có độ phủ rắn). Các nhược điểm của tổ hợp là tuổi thọ hoạt động không lớn – khoảng 3000 – 5000km và phức tạp trong khai thác sử dụng (khó khăn trong việc tiếp cận với nhiều phần tử của khung gầm, thay thế một hệ thống đặc biệt yêu cầu tháo dỡ các hệ thống liên quan…). Thùng vận tải – phóng bằng sợi thủy tinh, bảo đảm việc vận tải, bảo quản trong toàn bộ thời kỳ khai thác sử dụng, kiểm soát nhiệt độ và phóng tên lửa được thiết kế ở Phòng thiết kế trung ương số 34 với sự tham gia của phòng thiết kế công nghệ đặc biệt (thành phố Khotkovo, khu vực Moskva) trong bộ phận công nghệ sản xuất cấu trúc sợi thủy tinh.

Trang bị trên mặt đất, bao gồm trong thành phần trận địa kỹ thuật được thiết kế ở phòng thiết kế “Motor” (Tổng công trình sư V.A.Rozhov). Để vận chuyển thùng, Phòng Thiết kế của xưởng lắp ráp toa xe (Kalinigrad – Tổng công trình sư L.D.Novinkov) đã chế tạo to axe 15T83 và toa bảo dưỡng 15T89.

Toàn bộ các công việc vận tải – lắp ráp – tháo dỡ được thực hiện không có sự có mặt của cần cẩu, mang lại sự thuận lợi và an toàn trong khai thác sử dụng.

Trên trận địa kỹ thuật có bãi phóng số 105 thuộc trường bắn trung tâm quốc gia số 4 (Kapustin Yar), được chế tạo trước đó cho các tên lửa 8K59 và 8K98, có trong thành phần nhà lắp ráp – thí nghiệm với toàn bộ các trang thiết bị cần thiết và nhà thí nghiệm. Trên bãi số 105 đã diễn ra toàn bộ các thí nghiệm và kiểm tra trước phóng của tên lửa trong thùng ở vị trí thẳng đứng, sau đó, thiết bị phóng trong trạng thái hành quân được bố trí trên bãi số 84 để thực hiện việc phóng. Trong trung tâm bãi phóng dưới mặt đất có trạm chỉ huy, được sử dụng để bố trí các thiết bị và quân nhân, những người thực hiện việc phóng tên lửa một cách trực tiếp.

Mùng 4 tháng 12 năm 1966, các thí nghiệm đẩy đầu tiên của tên lửa đã được tiến hành, khẳng định khả năng chuyển tới thí nghiệm thiết kế bay. Ngày 9 tháng 2 năm 1967, thí nghiệm bay đầu tiên của tên lửa trên các hệ thống chức năng đã diễn ra thành công và tiếp tục được đưa tới các thí nghiệm cấp quốc gia. Gia đoạn hoàn thiện được diễn ra trên bộ phận của ba thiết bị phóng 15U59, xe điều khiển chiến đấu 15N809, các xe chuẩn bị trận địa 15V51, thiết bị thông tin liên lạc trên thành phần của b axe, hai trạm điện – diezen và các xe vận tải – lắp và nối 15T79, 15T81, 15T84, 15T21P1, bằng những lần phóng đơn với việc xử lý chế độ trực chiến của tổ hợp cùng trong toàn bộ thành phần.

Tổ hợp tên lửa đạn đạo 9P699 với tên lửa đạn đạo liên lục địa RT-20P (8K99)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/15p699.jpg)

Việc thiết kế tổ hợp tên lửa di động trên bộ, trang bị tên lửa đạn đạo liên lục địa được bắt đầu ở Phòng thiết kế “Phương Nam” (thành phố Dnepropetrovsk) năm 1964. Phiên bản đầu tiên – tên lửa đạn đạo liên lục địa RT-20 (8K99) được giới thiệu là tên lửa ba tầng với nhiên liệu rắn. Khi tiến hành giai đoạn sau của các công việc thiết kế, để giảm khối lượng khởi động của tên lửa đã tiếp nhận giải pháp về thiết kế tên lửa hai tầng RT-20P với tầng thứ nhất trang bị động cơ tên lửa nhiên liệu rắn và tầng thứ hai với động cơ nhiên liệu lỏng. Giải pháp này đã được tiếp nhận bởi gì tên lửa bố trí trên gầm thiết bị phóng tự hành bánh xích trên cơ sở xe tăng T-10M (công trình – đồ án 821), không thể vận chuyển tên lửa với khối lượng trên 30 tấn.

Việc thiết kế tổ hợp được đưa ra một cách chính thức theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô từ 24 tháng 8 năm 1965. Năm 1966, bản thiết kế sơ bộ của tổ hợp cơ động 15P699 đã được thực hiện.

Nhà thiết kế của thiết bị phóng tự hành: Phòng thiết kế lắp ráp máy (Tổng công trình sư B.G.Bochkov), động cơ nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất được thiết kế ở Phòng thiết kế lắp ráp máy (Tổng công trình sư M.Yu.Tsiryulnikov), nhà thiết kế đạn – Viện nghiên cứu khoa học số 130 (Tổng công trình sư L.N.Kozlov). Song song với phiên bản chính của tên lửa ở Phòng thiết kế lắp ráp máy, một số các phiên bản cơ sở khác của tên lửa liên lục địa RT-20P cũng được thiết kế.

Các thí nghiệm bay của tên lửa được bắt đầu vào tháng 10 năm 1967 ở Plesetsk (chỉ đạo kỹ thuật các thí nghiệm V.S.Budnik). Trong thí nghiệm đã có 12 lần phóng, sau đó, vào tháng 10 năm 1969, theo Mệnh lệnh của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, công việc đã chấm dứt. Nguyên nhân chấm dứt công việc là sự phức tạp trong khai thác sử dụng tổ hợp cơ động với động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng trong tầng thứ hai, đồng thời không có chương trình cấp quốc gia về sự bố trí các tổ hợp này trên lãnh thổ Liên Xô.

Lần đầu tiên tổ hợp được giới thiệu trong cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ ở Moskva mùng 7 tháng 11 năm 1965.

Theo NATO, tổ hợp này mang tên gọi SS-X-15 “Scrooge”.

Trong thành phần tổ hợp 15P699 bao gồm:

+ sáu thiết bị phóng tự hành SM-SP-21 với các tên lửa RT-20P (8K99)

+ xe điều khiển tác chiến 15N809

+ hai xe chuẩn bị trận địa 15P694

+ thiết bị liên lạc “Relef” (“Địa hình”)

Tên lửa 8K99 được giới thiệu sử dụng trong hai phiên bản với các đầu đạn “nhẹ” và “nặng”. Các đầu đạn: đơn khối, nhiệt hạch. Đầu đạn “nhẹ” có thân, được thiết kế trong dạng tổ hợp ba hình nón cụt với sự làm tù (cùn) hình cầu. Để giảm lực cản khí động học, trên đầu đạn “nhẹ” lắp mũ chụp hình nóng, tới thời điểm động cơ của tầng thứ hai hoạt động sẽ được tháo (ném) đi khi tên lửa đạt tới khí quyển loãng. Đầu đạn được cố định với khung lắp ghép phía trên của thùng thiết bị với sự hỗ trợ của ba bu-lông nổ (khóa thuốc nổ). Để tách đàu đạn khỏi tầng thứ hai của tên lửa, ba động cơ đối lực đã được sử dụng.

Thùng thiết bị trong trường hợp sử dụng đầu đạn “nhẹ” dạng nón cụt, đầu đạn “nặng” – hình trụ. Trong thùng thiết bị bố trí bộ phận cơ sở (chính) của hệ thống điều khiển tên lửa. Hệ thống điều khiển tên lửa 8K99 – quán tính, tự động với các thiết bị con quay trên hệ thống treo không khí (khối lượng hệ thống điều khiển – 250kg) và máy tính kỹ thuật số tốc độ cao. Sự liên kết của thiết bị mang theo với thiết bị phóng được thực hiện với sự hỗ trợ của hai khối liên kết, một trong số đó được bố trí trên bề mặt bên của thân thùng thiết bị, khối khác – trong thùng. Trước khi tên lửa rời khởi thùng bằng sự hỗ trợ của khóa thuốc nổ và được đẩy bằng lò xo diễn ra sự tách khối liên kết của thùng. Sau khi tên lửa rời khởi thùng, khối liên kết tương tự của tên lửa được tách. Bộ phận khối còn lại trên tên lửa được đóng bằng nắp. Thùng thiết bị được cố định bằng bu-lông với khung đầu mút trên của thùng nhiên liệu.

Thùng nhiên liệu dược giới thiệu là một bể chứa được phân chia bởi đáy trung gian trên hai bề mặt: phía trên dành cho chất ô xy hóa và phía dưới cho chất đốt. Trong chất ô xy hóa sử dụng nitơ tetraoxit, chất đố - dimetilgidrazin không đối xứng. Gần đầu mút phía dưới của khung thùng nhiên liệu với sự hỗ trợ của khung cơ sở cố định động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng 15D12 của tầng thứ 2. Sự điều khiển tầng thứ hai theo các góc nghiêng và sự đảo lái được thực hiện bằng sự thổi khí tới bộ phận vòi phun của động cơ. Để điều khiển theo độ nghiêng, hai cặp vòi phun điều khiển dạng tiếp tuyến đã được lắp, đồng thời sử dụng tuabin khí.

Sự tách tầng “nóng”, tức là tháo (ném) khóa thuốc nổ diễn ra sau khi khởi động động cơ tầng thứ hai. Trong vỏ của thùng nố tiếp có cửa sổ (khoảng trống) bảo đảm sự phụt khí trong giai đoạn đầu của quá trình tách. Sự va chạm của thân thùng nối tiếp với động cơ tầng thứ hai khi tách được loại trừ bằng cách tiếp nhận các biện pháp thiết kế hiệu quả.

Việc khởi động tên lửa được thực hiện khi thùng ở vị trí thẳng đứng. Trước khi phóng, việc định hướng (ngắm) góc phương vị của tên lửa được thực hiện bao gồm sự kết hợp trục X của nền thiết bị con quay ổn định với mặt phẳng bắn. Sự phối hợp (chỉnh) thô của trục X với mặt phẳng bắn (-10… 10 độ) được thực hiện theo hướng quay thiết bị khởi động, chính xác là quay nền của thiết bị con quay ổn định. Lập (nạp) nhiệm vụ bay cho hệ thống điều khiển – từ xa.

Theo lệnh “Phóng”, các thao tác được bắt đầu, trước tiên là sự khởi động tên lửa: kiểm tra các hệ thống mang theo, kết nối tên lửa với nguồn nhiên liệu mang theo… Khoảng 3 phút sau lệnh “Phóng”, đạn trên nóc thùng vận tải – phóng được kích nổ, động cơ thuốc nổ khởi động, đẩy nắp ra và cuối cùng được tách khỏi thùng. Sau khi tách khối liên kết của thùng và khóa thuốc nổ của sự cố định tên lửa trong thùng vận tải – phóng, khối áp suất thuốc nổ bố trí trong thùng và khi đạt đến áp suất dưới tên lửa là 6x105N/m2, được khởi động, tên lửa bắt đầu hoạt động. Công thức của khối thuốc nổ áp suất: tạo ra áp suất chỉ định trong khối dưới tên lửa trong quá trình hoạt động của tên lửa trong thùng được duy trì thường xuyên. Tới thời điểm rời khỏi thùng vận tải – phóng, tên lửa đạt tốc độ 30m/s. Trên độ cao 10 – 20 mét so với mặt cắt của thùng diễn ra việc khởi động động cơ tên lửa nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất. Việc tách các vòng trụ và tách các khối liên kết của tên lửa được thực hiện đồng thời. Động cơ tầng thứ nhất hoạt động khoảng 58 giây. Khi áp suất trong thùng giảm tới 5x105N/m2, động cơ thuốc nổ tầng hình nón được khởi động, hoạt động tới khi đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu. Khoảng 11 giâu sau khi động cơ tầng hình nón khởi động, động cơ tầng thứ hai được khởi động, khi chế độ lực kéo đạt tới 90% trên lý thuyết, sự tác tầng tên lửa được tiến hành. Trong trường hợp sử dụng đầu đạn nhẹ, ở giây thứ hoạt động thứ 56 của động cơ tầng thứ hai, sự tác mũ chụp chính được tiến hành. Khi đạn đến sự kết hợp theo yêu cầu của các tham số hoạt động trên tên lửa (tốc độ, tọa độ…), bảo dảm tầm bay xa theo nhiệm vụ, hệ thống điều khiển đưa ra mệnh lệnh tắt động cơ. Khi đó, diễn ra sự tách đầu đạn một cách đồng thời.

Trước khi tên lửa rời khỏi thùng phóng, trong trường hợp cần thiết, có thể thực hiện việc tắt lệnh phóng khẩn cấp (lệnh cấm phóng). Khả năng nổ khẩn cấp (bất thường) của tên lửa trong khi bay cũng đã được tính toán.

Trong tầng thứ nhất, cơ quan điều khiển của tên lửa là bốn vòi phun quay của động cơ nhiên liệu rắn. Sự quay của các vòi phun được thực hiện bằng máy lái thủy lực. Máy áp suất thuốc nổ được sử dụng để chế tạo khí. Sự điều khiển tầng thứ hai theo các góc nghiêng và đảo lái được thực hiện bằng sự phụt khí ga tới bộ phận vòi phu của động cơ nhiên liệu lỏng. Tầng thứ hai được thiết kế và và sản xuất với hình dạng hợp lý. Sự điều khiển tầng hai theo góc nghiêng được thực hiện bởi hai cắp vòi phun điều khiển lắp nối tiếp. Để cho hoạt động của vòi phun điều khiển, khí được tạo thành sau hoạt động của máy tuabin trong thiết bị bơm tua bin của động cơ tầng thứ hai được sử dụng (turbogaz). Việc cung cấp khí đốt tiêu thụ tới vòi phun điều khiển được thực hiện bằng sự phân phối khí, tạo thành trong hoạt động của động cơ điện.

Sự điều khiển tên lửa được thực hiện nhờ sau kênh điều khiển:

+ kênh ổn định theo góc nghiêm

+ kênh khối ổn định mang theo

+ kênh điều khiển tốc độ thường

+ kênh điều khiển tốc độ dọc

+ kệnh điều khiển tầm bay xa (kênh điều khiển tắt động cơ tầng thứ hai và tách đầu đạn)

+ kênh điều khiển sự tách tầng.

Mỗi kênh trong số bốn kênh điều khiển được giới thiệu là hệ thống điều khiển tự động kín, hoạt động theo nguyên tắc loại trừ sự mất thích ứng (không ăn khớp) giữa những nhiệm vụ hiện tại của tham số hoạt động và nhiệm vụ đã được lập trình.

Trong tên lửa, sự tách tầng được thực hiện theo phương pháp “nóng”, khi đó, sự tách tầng thứ nhất diễn ra sau khi động cơ tầng thứ hai hoạt động. Ở cuối thời gian hoạt động của động cơ tầng thứ nhất, tên lửa lên cao khoảng 27km. Việc tách tầng ở độ cao thấp không thuận lợi do lực cản khí động lực lớn tác động lên tên lửa, yêu cầu sự tăng cường lớn để đưa các tầng tên lửa lên khoảng cách an toàn. Theo các thông tin, sự tách tầng của tên lửa được thực hiện trên độ cao xấp xỉ 40km. Trong giai đoạn nâng tên lửa tới độ cao này, sự điều khiển tên lửa được bảo đảm bằng động cơ bổ sung – động cơ tên lửa chứa thuốc nổ ở tầng kéo cuối, được khởi động sau khi đốt cháy nhiên liệu trong động cơ tầng thứ nhất.

Sự tách đầu đạn được thực hiện vào cuối thời kỳ quỹ đạo chủ động trong giai đoạn sau của lực kéo động cơ tầng thứ hai. Ban đầu là ba khóa thuốc nổ hoạt động, với sự hỗ trợ này, đầu đạn đang được cố định vào thùng thiết bị, sau đó xảy ra sự hãm bộ phận tên lửa của tầng thứ hai bằng kết quả thoát khí tăng áp của thùng chứa chất ô xy hóa sau hai vòi phun bố trí trên đáy trước của thùng. Các vòi phun thông với khí quyển qua hai của trong thân thùng thiết bị. Việc mở các vòi phun là kết quả hoạt động của thuốc nổ, được kích hoạt bằng kíp mìn điện. Nóc của các cửa thùng thiết bị được ngăn bằng các nắp, bay ra từ vòi. Sau khi mở vòi, qua ống dẫn, khí tăng áp trôi theo hướng vuông góc với trục dọc của tên lửa. Kết quả là tầng thứ hai đồng thời thực hiện vai trò mục tiêu giả, bay với quỹ đạo của đầu đạn.

Tổ hợp cơ động trên mặt đất Temp-2S với tên lửa đạn đạo liên lục địa 15Zh42 (SS-16 “Sinner”)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/15zh42.jpg)

“Temp-2S” – tổ hợp tên lửa chiến lước cơ động trên mặt đất với tên lửa đạn đạo liên lục địa thế hệ thứ ba, được sử dụng để thực hiện cuộc tấn công và các công trình được phòng thủ bởi các khí tài phòng không mạnh và bố trí sâu trong lãnh thổ kẻ thù. Tổ hợp được thiết kế dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư Aleksandr Nadiradze. Lần phóng đầu tiên của tên lửa được hoàn thành ngày 14 tháng 3 năm 1972. Các thí nghiệm diễn ra trên trường bắn Plesetsk với hơn 2,5 năm tới tháng 12 năm 1974. Trong thời gian thí nghiệm đã tiến hành 35 lần phóng. Theo các kết quả thu được, tên lửa đã được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang.

Thiết bị phóng cơ động được chế tạo ở Phòng thiết kế trung ương Vongagrad “Titan”. Việc sản xuất hàng loạt được triển khai ở xưởng lắp ráp xe máy Votkinskiy.

Hai trung đoàn tên lửa đầu tiên bắt đầu vào chế độ trực chiến ngày 21 tháng 2 năm 1976 (thành phố Plesetsk, các chỉ huy L.F.Firsov, V.V.Runov), toàn bộ đã có 7 trung đoàn tên lửa (sáu thiết bị phóng) đã được triển khai. Theo các thông tin được công khai ở Mỹ, trong thời kỳ từ năm 1978 tới 1985 đã có từ 50 đến 100 tên lửa đạn đạo liên lục địa “Temp-2S” được triển khai dưới Plesetsk.

Theo Hiệp ước hạn chế vũ khí tiến công chiến lược (START-2) ký tháng 6 năm 1979 của lãnh đạo Liên Xô và Mỹ, Liên Xô thực hiện nghĩa vụ không sản xuất, không thí nghiệm và không triển khai tổ hợp tên lửa “Temp-2S”. Kết quả là tổ hợp tên lửa được rút khỏi chế độ trực chiến năm 1986 và bị phá hủy.

Tổ hợp “Temp-2S” theo phương Tây có tên gọi SS-16 “Sinner”.

Sự phát triển tiếp theo của tổ hợp tên lửa “Temp-2S” là tên lửa đạn đạo tầm trung BRSD-10 “Pioner” và “Topol”.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/temp2s.jpg)

Trong thiết kế của tên lửa đã tiếp nhận hàng loạt các nguyên tắc mới. Các lưới được bánh lái khí động học mở trong khi bay, các vòi phun điều khiển trung tâm, vòi phun điều khiển bằng sợi thủy tinh, thân của thiết bị động cơ bằng sợi thủy tinh có độ cứng cao. Sơ đồ tách tầng nguội đã được thiết kế, trong đó, các tầng được khởi động chỉ sau khi đạt đến khoảng cách an toàn. Tầng chiến đấu lần đầu tiên được trang bị thiết bị động cơ nhiên liệu rắn. Ngay chính tên lửa trông toàn bộ quá trình khai thác sử dụng nằm trong thùng vận tải – phóng kín được làm từ sợi thủy tinh với lớp nhựa xốp dày cách nhiệt. Việc khởi động được thực hiện một cách trực tiếp từ thùng với sự hỗ trợ của áp suất thuốc nổ. Các động cơ chính được mở trên cao, nhờ đó, thiết bị phóng được bảo vệ ở khoảng cách làm việc an toàn.

Hệ thống điều khiển được xây dựng trên cơ sở máy tính kỹ thuật số có độ tin cậy, chính xác và tốc độ cao, có hai khối tự động: hệ thống điều khiển mang theo và trên mặt đất.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/image239.jpg)

Hệ thống điều khiển trên mặt đất giải quyết nhiệm vị điều khiển tự động thiết bị phóng tự hành tự, chuẩn bị nạp các dữ liệu và tính toán nhiệm vụ bay.

Hệ thống điều khiển mang theo có dạng nền con quay ổn định với với gia tốc kế độ chính xác cao, tập trung theo ba hướng trong sự liên kết quang học với hệ thống ngắm (chỉnh hướng) trên mặt đất đồng thời với máy tính kỹ thuật số.

Do độ tin cậy không đủ của cơ sở phần tử máy tính kỹ thuật số tới hệ thống điều khiển đã thực hiện việc “ba cấp” các kênh, dẫn tới làm nặng các thiết bị mang theo. Để làm giảm khối lượng, các thiết bị được thiết kế trong dạng không kín và bố trí trong thùng thiết bị kín. Để đơn giản hóa việc tính toán nhiệm vụ bay với phương pháp chức năng dẫn bắn cho mọi phạm vi tầm xa đã sử dụng hệ thống trong dòng các chương trình góc nghiêng linh hoạt. Tầm bay xa được thực hiện bằng việc cắt lực đẩy qua các bánh lái dọc của thân động cơ tầng thứ ba.

Trong mỗi động cơ chính (nơi thiết kế Hiệp hội nghiên cứu “Soyuz”, Tổng công trình sư B.P.Zhukov) sử dụng hai khối thuốc nổ nhiên liệu rắn: khối lớn được cố định vào bộ phận hình trụ của thân, khối nhỏ với đáy trước, để thân được bảo vệ khỏi sức nóng của động cơ chưa được đốt trong phần lớn thời gian. Đối với các cơ quan điều khiển theo góc nghiêng trên các tầng trên, nhiên liệu rẵn không có kim loại đặc biết trong thành phần có hexogen đã được chế tạo, như ô xít nhôm đặc, bao gồm trong thành phần nhiên liệu cơ bản, có thể làm tắc các van bơm. Để điều khiển tầng thứ nhất, các cánh lái khí động học dạng lưới và cánh lái khí từ vonfram chịu nhiệt được mở ra và sử dụng trong thời kỳ bắt đầu bay.

Trong thành phần tổ hợp tên lửa “Temp-2S” gồm có hai xe trên khung gầm MAZ-547A: thiết bị phóng và vận tải – nạp đạn (TZM). Cả hai cùng có những trang bị đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ của xe. Ví dụ thiết bị phóng có các thiết bị ở phần sau xe được sử dụng để thực hiện việc nâng thùng phóng từ trạng thái hành quân lên vị trí chiến đấu (đứng thẳng) và ngược lại. Xe được trang bị bổ sung các kích thủy lực đặc biệt, sử dụng để nâng bộ phận chuyển động, chỉnh ngang và bảo đảm sự vững chắc của thiết bị phóng khi thực hiện phóng tên lửa.

Trong bộ phận trước của xe lắp tổ hợp động lực công suất lớn. Theo hai mặt từ đó lắp hai ca bin phi kim. Xe có 12 bánh một trục, trang bị lốp xe vành rộng. Chín (9) trong số 12 bánh là các bánh dẫn động. Sự điều khiển là nhiệm vụ của các bánh xe trên ba trục đầu tiên.

Tổ hợp tên lửa tầm trung RSD-10 “Pioner” (SS-20)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/RSD-10_2009_G1.jpg)

Việc thiết kế tổ hợp “Pioner” (“Đội viên tiền phong”, “Người tiên phong” với tên lửa tầm trung hoạt động bằng nhiên liệu rắn được bắt đầu vào năm 1971 ở Viện kỹ thuật nhiệt Moskva dưới sự chỉ đạo của Viện sĩ A.D.Hadiraze. Tên lửa mới (tên gọi của xưởng là 15Zh45) được chế tạo trên cơ sở hai tầng trên của tổ hợp đạn đạo liên lục địa “Temp-2S”. Những thiết kế được lặp lại: các thiết bị ngắt lực kéo của động cơ tầng thứ hai, thùng liên kết và bộ phận tách đầu đạn tên lửa.

Sau khi xử lý trên thực tế các giải pháp kỹ thuật khác với tên lửa mới và tổ hợp trên mặt đất, ngày 21 tháng 9 năm 1974, trên trường bắn Kapustin Yar đã bắt đầu tiến hành các thí nghiệm bay. Cần gần nửa năm để hoàn thiện tổ hợp và vạch ra chương trình thí nghiệm. Ngày 11 tháng 3 năm 1976, Ủy ban Nhà nước đã đã ký văn bản về việc tiếp nhận tổ hợp “Pioner” với tên lửa 15Zh45 (RSD-10) vào biên chế Quân chủng Tên lửa chiến lược.

Bộ phận các tên lửa tầm trung cũ, trước hết là RD-14 đã được rút khỏi trang bị, còn vị trí của chúng được thay bằng các tên lửa “Pioner”. Sự xuất hiện của RSD-10 đã gây ra sự xôn xao lớn trong các nước NATO và rất nhanh chóng, tên lửa Liên Xô nổ tiếng với tên gọi SS-20 “Cơn bão táp của Châu Âu”.

Mùng 10 tháng 8 năm 1979, tên lửa 15Zh53 có những thông số chiến đấu cao được đưa vào các thí nghiệm bay. Các thí nghiệm được tiến hành trên trường bắn Kapustin Yar tới 14 tháng 8 năm 1980, còn ngày 17 tháng 12 cùng năm, tổ hợp mới nhận tên gọi “Pioner UTTKh” (các thông số kỹ - chiến thuật nâng cấp) đã được tiếp nhận vào trang bị của các Lực lượng Tên lửa chiến lược. Tên lửa 15Zh53 có tầng một và tầng hai giống tên lửa 15Zh45. Những sự thay đổi tập trung và hệ thống điều khiển và khối tổ hợp – thiết bị. Bằng kết quả hoàn thiện thiết bị chỉ huy và thuật toán hoạt động của tổ hợp tính toán kỹ thuật số mang theo đã thành công trong việc nâng cao độ bắn chính xác tới 450 mét (sai số chính xác). Thiết bị các động cơ mới với năng lượng được tăng cường trong khối tổ hợp – thiết bị đã mang tới khả năng tăng cường khu vực phát tán các khối chiến đấu, có ý nghĩa lơn trong việc thiết lập các mục tiêu để tấn công. Ngoài ra, tầm bắn tối đã được tăng cường lên 5500km.

Năm 1987, trong chế độ trực chiến và trong kho có 650 tên lửa. Hai phần ba trong số chúng được sử dụng để tấn công các mục tiêu ở Châu Âu và Cận Đông, một phần ba còn lại để tiêu diệt các mục tiêu ở Châu Á và Mỹ.

Cả hai tổ hợp được khai thác sử dụng tới năm 1991 và bị phá hủy theo các điều khoản của Hiếp ước về tên lửa tầm trung và tầm gần. Những tên lửa đầu tiên đã bị phá hủy ở khu vực Chitin bằng phương pháp phóng. Đặc điểm thú vị của tên lửa “Pioner” là có thể nằm trong quá trình khai thác sử dụng hơn 10 năm. Những lần phóng kiểm tra đã kết thúc thành công. Sau đó, trên khu vực trường bắn Kapustin Yar đã tiếp nhận công nghệ phá hủy khác – cho nổ (kích nổ) các tên lửa mà không cần lấy ra khỏi các thùng phóng. Gầm thiết bị phóng của tổ hợp sau khi phá hủy tên lửa đã được tiếp nhận theo ý nghĩa chính, trong đó có các phiên bản khác nhau phục vụ cho mục đích dân sự.

Tên lửa RSD-10 bị phá hủy ngày 12 tháng 5 năm 1991. Một số các thiết bị phóng tên lửa được giữ lại dưới dạng hiện vật trong các bảo tàng của Nga và nước ngoài.

Thiết bị động cơ tầng thứ hai có thiết kế tương tự nhưng để nhận sự điều khiển đã sử dụng những phương pháp khác. Ví dụ như sự điều khiển theo góc nghiêng và đảo lái được thực hiện bằng các thổi khí từ động cơ tới bộ phận vòi phun, theo góc lệch – rót khí qua các thiết bị đặc biệt. Cả hai động cơ có hệ thống ngắt lực kéo (trong tầng thứ nhất – khẩn cấp) và thời gian hoạt động khoảng 63 giây. Động cơ được tắt bằng cách mở 10 lỗ bổ sung bố trí ở đáy trên của buồng đốt, khi đó, áp suất giảm xuống và sự đốt cháy nhiên liệu lỏng dừng lại.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/ss20-1.jpg)
Bản vẽ thiết kế tổ hợp "Pioner"

Hệ thống điều khiển được thiết kế dưới sự chỉ đạo của Viện sĩ N.A.Pilyugin với máy tính mang theo cho phép tên lửa trong quá trình trực chiến ở vị trí nằm ngang, bảo đảm độ sai lệch chính xác không quá 500 mét trong toàn bộ các phạm vi tầm xa và góc phương khi mà không quay thiết bị phóng, tự động hóa hoàn toàn quá trình trước phóng và kiểm tra phóng, đồng thời thực hiện sự kiếm tra định kỳ tự động. Toàn bộ các khối cơ sở có sự dự phòng, bảo đảm độ tin cậy cao trong hoạt động và được bố trí trong thùng thiết bị kín.

Trong quá trình khai thác sử dụng, tên lửa được bố trí trong thùng vận tải – phóng kín, bố trí trên thiết bị phóng tự hành thiết kế trên gầm xe tải sáu trục MAZ-547. Ngoài tên lửa, trên gầm xe còn bố trí các tổ hợp và trang bị cần thiết để kiểm tra tình trạng kỹ thuật tên lửa và thực hiện việc phóng. Mặc dù khối lượng và kích thước lớn (hơn 80 tấn và chiều dài – 19,3 mét), thiết bị phóng tự hành có tốc độ cao, di chuyển trên mọi loại được, có thể vượt qua các hố nông và dốc 15 độ một cách dễ dàng và có bán kính quay 21 mét, cho phép sử dụng một cách rộng rãi trên mạng lưới đường xá hiện có.

Việc phóng tên lửa có thể được thực hiện hoặc từ khu vực kín dạng gara trên trận địa chính (công trình “Krona”), hoặc từ một trong số các trận địa đã được chuẩn bị trước. Trước khi phóng, thiết bị phóng được nâng trên các kích và được chỉnh ngang. Việc khởi động tên lửa được thực hiện với sự hỗ trợ của thuốc nổ áp suất, đẩy tên lửa ra khỏi thùng. Sau khi đạt đến độ cao an toàn, gồm có động cơ chính tầng thứ nhất. Các thao tác chuẩn bị trước phóng và phóng đã diễn ra trong chế độ tự động sau khi nhận lệnh đặc biệt từ trạm điều khiển.

Công trình “Krona” được sử dụng, trong mục đích đầu tiên nhằm loạt trừ khả năng giám sát thường xuyên khỏi các khí tài trinh sát của đối phương với tổ hợp “Pioner”. “Krona” được giới thiệu là công trình lắp ghép từ thiết kế kim loại. Công trình là các cổng được bố trí hai mặt, mang lại khả năng loạt sự sự phực tạp trong cơ động với sự quá tải kỹ thuật lớn. Dọc theo tường của công trình bố trí các lò sưởi điện. Bằng cách này, với sự hỗ trợ của các máy cảm biến nhiệt không thể xác định được thiết bị phóng có nằm trong công trình hay không. Việc phóng tên lửa có thể thực hiện mà không cần rời khởi công trình. Để cho việc này, việc kích nổ đạn được thực hiện, đẩy nóc hình quạt của hầm sang một bên. Sau đó, diễn ra việc nâng thùng và phóng tên lửa. Vì vậy, thiết bị phóng khi nằm trong công trình đã được nâng lên bằng các kích nhằm giảm thời gian chuẩn bị phóng. Trên tuyến đường hoạt động của các trung đoàn tên lửa bố trí một số công trình tương tự, nhằm đánh lạc sự phán đoán của đối phương.

Các thí nghiệm bay của tên lửa RSD-10 được bắt đầu vào tháng 9 năm 1974 trên trường bắn Kapustin Yar. Năm 1977, ngay sau khi tiếp nhận tổ hợp vào các lực lượng Tên lửa chiến lược Liên Xô, chúng bắt đầu được triển khai. Trung đoàn đầu tiên với tổ hợp “Pioner” tham gia trực chiến ngày 30 tháng 8 năm 1976 (khu vực thành phố Petrikov, tỉnh Gomel, chỉ huy A.G.Doronin). Việc triển khai khối lượng lớn tổ hợp “Pioner” bắt đầu năm 1978 trên khu vực các trận địa sớm hơn việc thay thế các tổ hợp cũ với tên lửa R-16. Trong mỗi trung đoàn tên lửa có 6 – 9 thiết bị phóng tự hành, được bảm đảm bằng các công trình phòng thủ riêng.

Theo các thông tin của Mỹ, số lượng thiết bị phóng nhiều nhất được triển khai là 441 đơn vị vào năm 1986. Theo thông tin chính thức của Liên Xô, được ghi nhận trong bản ghi nhớ về thỏa thuận về thiết lập số liệu liên quan với thỏa thuận giữa Liên Xô và Mỹ về phá hủy tên lửa tầm trung và tầm gần, theo tình trạng ngày 1 tháng 1 năm 1987, ở Liên Xô đã triển khai 405 thiết bị phóng tên lửa RSD-10 và 245 tên lửa đạn đạo đang nằm trong kho.

Trong khoảng 15 năm khai thác sử dụng không có bất kỳ một trường hợp về nổ và hỏng hóc khẩn cấp của tên lửa. Trong thời gian thí nghiệm, khai thác sử dụng và phá hủy, đã có 190 tên lửa được bắn đi. Tất cả những lần phóng đều thành công. Khi đó, xác xuất trúng mục tiêu 98%.

Thông số kỹ thuật

Tổ hợp tên lửa di động trên mặt đất “Pioner”

Nơi thiết kế: Viện kỹ thuật nhiệt Moskva

Tổng công trình sư: A.D.Nadiraze

Nơi chế tạo tên lửa: xưởng Votkin

Mã của NATO: SS-20 Sabber Mod 1&2

Tên gọi theo phân loại tên lửa tầm trung và tầm gần: RSD-10

Kiểu tổ hợp: tổ hợp tên lửa đạn đạo tầm trung thế hệ thứ ba

Trình trạng: tiếp nhận vào trang bị từ 11 tháng 3 năm 1976

Tên lửa 15Zh45

Tầm bắn: 600 – 5000km

Sai số chính xác: 0,55km (độ nghiêng giới hạn 1,3)

Kiểu đầu đạn: đơn khối nhiệt hạch (trong các thí nghiệm của phiên bản 1)

Kiểu đầu đạn: đầu đạn tách rời với ba khối chiến đấu (đầu đạn con) độc lập (phiên bản 2)

Công suất đạn (phiên bản 1): 1,0 megaton

Công suất đạn (phiên bản 2): 0,15 megaton

Khối lượng đầu đạn: 1500 – 1740kg

Hệ thống điều khiển: quán tính với nền con quay hồi chuyển trên cơ sở thiết bị con quay nổi với máy tính kỹ thuật số tốc độ cao

Nơi thiết kế hệ thống điều khiển: Viện nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị tự động

Tổng công trình sự chỉ đạo: N.A.Pilyugin

Thiết bị truyền động bánh lái: thủy lực

Nơi thiết kế thiết bị truyền động bánh lái: Viện nghiên cứu khoa học trưng ương thủy lực và tự động

Cơ quan điều khiển tầng thứ nhất: bánh lái dạng lưới cơ khí và khí động lực, thiết bị ổn định dạng lưới

Cơ quan điều khiển tầng thứ hai: theo góc nghiêng và đảo lái – phun khí nóng tới bộ phận vòi phun; theo góc lệch – vòi phun khí với máy phát điện

Kiểu khởi động: “đẩy” từ thùng phóng – vận tải

Số lượng tầng: 2

Chiều dài hoàn tòa: 16,49 mét

Chiều dài không có đầu đạn: 14,9 mét

Chiều dài tên lửa trong thùng phóng: 19,32 mét

Đường kính tổi đa của thân: 1,79 mét

Khối lượng khởi động: 37 tấn

Khối lượng tên lửa trong thùng phóng: 42,7 tấn

Chất đốt: hỗn hợp rắn

Tổ hợp tên lửa chiến lược UR-100N UTTKh với tên lửa 15A35 (SS-19 mod.3 “Stiletto”)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/ss-19hamphong.jpg)

Tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu lỏng 15A30 (UR-100N) thế hệ thứ ba với sự tách đầu đạn và dẫn bắn riêng được thiết kế ở Phòng thiết kế và lắp ráp xe máy trung ương dưới sự chỉ đạo của V.N.Chelomey. Tháng 8 năm 1969, đã diễn ra cuộc họp của Hội đồng Quốc phòng dưới sự chỉ đạo của L.I.Brezhnev, đã thảo luận về triển vọng phát triển Quân chủng Tên lửa chiến lược Liên Xô và đề nghị của Phòng thiết kế “Phương Nam” về nâng cấp các tổ hợp tên lửa R-36M và UR-100 sẵn có trong trang bị đã được phê duyệt. Trong khi đó, đề nghị của Phòng thiết kế lắp ráp xe máy trung ương về sơ đồ nâng cấp tổ hợp UR-100 cũng không bị bác bỏ, còn thực tế là chế tạo tổ hợp tên lửa mới UR-100N. Ngày 19 tháng 8 năm 1970, theo Mệnh lệnh của Chính phủ số 682 – 218 về thiết kế tổ hợp tên lửa UR-100N (15A30) với “tên lửa hạng “nặng” nhất trong số các tên lửa đạn đạo liên lục địa hạng “nhẹ” (thuật ngữ này sau đó được tiếp nhận trong các Hiệp ước thỏa thuận). Cùng với tổ hợp UR-100N trong cuộc thi đua chế tạo tên lửa mới là tổ hợp với tên lửa đạn đạo liên lục địa MR-UR-100 (dưới sự chỉ đạo của M.KYangen). Các tổ hợp UR-100N và MR-UR-100 được dự kiến cho việc thay thế dòng tên lửa đạn đạo liên lục địa hạng nhẹ UR-100 (8K84), được tiếp nhận vào Quân chủng năm 1967 và đã được triển khai với số lượng lớn (đỉnh cao vào năm 1971, khi đó số lượng tên lửa đạn đạo 8K84 được triển khai tới 990 đơn vị). Sự lựa chọn cuối cùng giữa các tên lửa đạn đạo UR-100N và MR-UR-100 phải được thực hiện sau khi tiến hành các thí nghiệm bay để so sánh. Đây là quyết định đánh dấu sự khởi đầu trong tài liệu hồi ký và lịch sử về kỹ thuật tên lửa – vũ trụ Liên Xô có tên gọi “cuộc tranh luận thế kỷ”. Theo tính năng kỹ chiến thuật riêng, tổ hợp UR-100 với sự hoàn thiện cao theo các tính năng kỹ thuật cơ bản của dòng tên lửa nằm giữa hạng “nhẹ” MR-UR-100 và “nặng” R-36M, mà theo ý kiến của hàng loạt người tham dự và quan sát “cuộc tranh luận thế kỷ”, đã dẫn tới hy vọng của V.N.Chelomey rằng tên lửa của ông không chỉ giành chiến thắng đối với tên lửa MR-UR-100 mà còn rẻ và phổ biến hơn so với tên lửa R-36M với giá thành đắt. Các quan điểm này, đương nhiên không nhận được sự đồng ý của M.KYangel. Ngoài ra, lãnh đạo Liên Xô cũng tính toán sự cần thiết cho Quốc phòng Liên Xô với tên lửa đạn đạo liên lục địa hạng nặng thuộc Quân chủng tên lửa chiến lược. Vì vậy, hy vọng của V.N.Chelomey về “thay thế” tên lửa R-36M bằng UR-100N là không hợp lý (không có lợi).

Đối với Chelomey, sự phức tạp trong chế tạo tên lửa mới gồm có hoàn thiện thiết bị hầm phóng của tổ hợp UR-100 cho tên lửa UR-100N với sự khởi động “cơ khí nóng” thực tế là tháo dỡ hoàn toàn các hầm phóng đã có và xây dựng mới với sự thực hiện hoàn toàn chu kỳ các công việc xây dựng (để gia cố thiết bị hầm cần phải tháo hoàn toàn trục (ống) hầm, phần đầu hầm và nền cứng, tiến hành các công việc trên mặt đất nhằm tăng cường đường kính hầm và công trình thiết kế hầm phóng bê tông cốt sắt) nếu trong trường hợp xuất hiện mỗi nguy hiểm thực sự trong một vài vị trí dòng chảy khí siêu âm của hầm với những thay đổi mạnh của chế độ (áp suất, nhiệt độ, trao đổi nhiệt) dẫn tới sự khởi động khẩn cấp của tên lửa tương lai. Nói một cách thẳng thắn, chỉ có các đường trục của hầm phóng cũ còn giữ lại. Trong thời điểm đó, theo đề xuất của Yangel, khái niệm mới về khởi động “đẩy nguội” cho phép tên lửa của mình tận dụng những hầm phóng hiện có và thực hiện những sự hoàn thiện cần thiết (việc này có thể xem như sự sử dụng thận trọng hơn với các hầm phóng đã có và có giá trị kinh tế hơn). Khi thiết kế công trình hầm phóng tổ hợp tên lửa UR-100N mới, việc sử lý việc khởi động cơ khí được gian cho Viện nghiên cứu khoa học lắp ráp máy.Viện đã thực hiện nhiệm vụ này, mô hình theo tỷ lệ nhỏ được bố trí. Trên đó tiến hành những thí nghiệm về độ chính xác và thiết kế các thiết bị phun khí kích thước nhỏ. Để giảm mức độ cao không kiểm soát được của áp suất sóng xung động tới tên lửa UR-100N khi khởi động động cơ, trong phần dưới của thùng, theo đề cử của Viện, màn chắn dura được thiết kế một cách đặc biệt đã được lắp đặt. Khi nâng tên lửa, màn chắn dưới sự tác động của tia sẽ bị phá huy và sau đó bảo đảm chế độ dòng chảy. Cùng với đó, mặc dù khối lượng công việc đòi hỏi lớn, theo thông tin tình báo Mỹ, thiết bị hầm phóng của tổ hợp 15P730 (sau đó là 15P730P, 15P735) giữ vị trí đầu tiên về sự vững chắc trong việc chịu ảnh hưởng của vụ nổ hạt nhân trong số các hầm phóng tên lửa của Liên Xô cho tới khi tiếp nhận các loại tên lửa đạn đạo liên lục địa R-36M2 “Voevod” (15A18M, hầm phóng 15P718M) và RT-23UTTKh “Molodets (15Zh60, hầm phóng 15P760). Khi đó, tổ hợp sau cùng đứng đầu về độ vững chắc. Các chuyên gia Mỹ trong những năm 1980 đã đánh giá xác suất tiêu diệt hầm phóng của tổ hợp 15A35 bằng hai đầu đạn tên lửa Mk12A với đầu đạn W78 (tên lửa đạn đạo Minuteman-III) công suất 335 kiloton là 0,509 mỗi đầu đạn và hai đạn Mk12 với đầu đạn W62 (Minuteman-III công suất 170 kiloton mỗi đầu đạn đã tiêu diệt một hầm tương tự với xác suất 0,333, còn 2 đạn Mk4 với đầu đạn W76 (tên lửa đạn đạo tầu ngầm Trident I C4) công xuất 100 kiloton mỗi đầu đạn tiêu diệt loại hầm phóng này là gần như không thể (xác suất bằng 0). Đối với hầm phóng của tổ hợp 15A18, những sự đánh giá của các nhà phân tích Mỹ đã mang lại các con số xác suất: 0,590 (Mk12A), 0,407 (Mk12) và 0,044 (Mk4).

Các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A30 diễn ra trên trường bắn Baikonour (chủ tịch hội đồng – Trung tướng E.B.Volkov). Lần phóng đầu tiên của tên lửa 15A30 vào ngày 9 tháng 4 năm 1973. Các thí nghiệm đã dẫn tới sự rút ngắn chương trình, vì vậy, các nhà thiết kế đã trình bay các sự tính toán dựa trên cơ sở các kết quả thu được. Điều này cho phép kết thúc thí nghiệm vào tháng 10 năm 1975, khi lần phóng cuối cùng trong số 27 lần phóng được thực hiện. Trong thời gian thí nghiệm, việc phóng các đầu đạn đơn khối, đồng thời đầu đạn dẫn đường riêng với 4 và 6 khối chiến đấu đã được thực hiện. Trung đoàn đầu tiên với tổ hợp tên lửa đạn đạo 15P030 đã đưa vào trực chiến trong sư đoàn tên lửa huân chương cờ đỏ Cách mạng tháng Mười ở Nizhnednepr (thành phố Pervomaisk, tỉnh Nikolaev, Cộng hòa xô viết Ukraina) ngày 26 tháng 4 năm 1975. Ngày 30 tháng 12 năm 1975, theo Mệnh lệnh của Chính phủ số 1063 – 356 tổ hợp tên lửa UR-100N (15A30) được tiếp nhận vào trang bị. Trung đoàn đầu tiên với các tên lửa UR-100N trang bị tổ hợp tên lửa đạn đạo 15P030P với sự tăng cường khả năng chống lại ảnh hưởng của vụ nổ hạt nhân đã được đưa vào trực chiến ở sự đoàn tên lửa mang tên 60 năm Liên bang Xô Viết huân chương cờ đỏ Cách mạng tháng Mười Taman số 60 (thành phố Tatisevo, tỉnh Saratov, nước Cộng hòa xô viết Nga) ngàu 18 tháng 12 năm 1976. Sau đó, toàn bộ các tổ hợp tên lửa đạn đạo sẵn có được nâng cấp lên 15030P. Do việc chế tạo gia cố hầm phóng cho tổ hợp tên lửa UR-100N, nhóm các chuyên gia quân sự và dân sự đã nhận giải thưởng Lenin, trong đó có bộ trưởng Quốc phòng A.AGrechko. Ngay “cuộc tranh luận thế kỷ” cũng đã kết thúc với bất ngờ - tiếp nhận cả hai loại tên lửa UR-100N và MR-UR-100 vào trang bị, mặc dù loại tên lửa sau có số lượng ít hơn đáng kể so với loại trước (360 so với 150). Các công việc trên tổ hợp UR-100N về tổng thể phức tạp và đắt hơn (so với MR-UR-100), nhưng nó đáp ứng hoàn toàn về sự phát triển sau này của trang bị tên lửa. Ngoài ra, theo mọi mặt, lãnh đạo Liên Xô cũng đã lo ngại khả năng tập trung thiết kế mọi lớp tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu lỏng trong “cùng một bàn tay” (Phòng thiết kế “Phương Nam”).

Việc sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo 15A30/15A35 được triển khai năm 1974 ở xưởng lắp ráp xe máy Moskva mang tên M.V.Khrunichev. Việc sản xuất các động cơ tầng thứ nhất được gian cho xưởng cơ khí Voronez và phân nhánh của xưởng lắp ráp ô tô Perm mang tên Ya.M.Sverdlov. Các động cơ chính của tầng thứ hai và động cơ bánh lái được sản xuất ở xí nghiệp sản xuất lắp ráp xe máy Leningard “Tháng Mười đỏ” Các động cơ của khối liên kết được sản xuất ở xưởng lắp ráp toa xe Ust – Katavskiy. Thành phần của hệ thống điều khiển sản xuất ở xưởng vô tuyến Kiev, trong xưởng mang tên Taras Shevchenko và xí nghiệp nghiên cứu Kharcov “Khaptron”. Khối liên kết đầu đạn và hệ thống điều khiển dược chế tạo ở xí nghiệp sản xuất Orenburg “Sterla”.

Tuy nhiên giải pháp “sáng tạo” của các nhà thiết kế liên quan đến việc rút ngắn chương trình thí nghiệm có kết quả tiêu cực. Khi tiến hành các lần phóng tên lửa theo chương trình huấn luyện học tập – chiến đấu với những lần bắn tới tầm xa giới hạn trong nửa sau những năm 70 đã xảy ra sự cố nghiêm trọng với tổ hợp tên lửa UR-100N. Khi tiến hành phóng tên lửa UR-100N đang nằm trong phiên trực chiến, tới tầm xa tối đa với mục đích kiểm tra tình trạng của các tổ hợp đã nhận được những kết quả không hề mong đợi. Độ lệnh của các điểm rơi đầu đạn khỏi điểm ngắm vượt quá sự tính toán ban đầu rất nhiều. Việc phóng được thực hiện lại, kết quả thu được không khả quan hơn. Vấn đề trở nên rõ ràng rằng trong thiết kế của tên lửa đã chứa những sai sót, không được phát hiện khi tiến hành các thí nghiệm. Nhưng trong chế độ trực chiến cũng đã có hàng chục tên lửa được sản xuất mới với tốc độ cao. Sự nghiên cứu nguyên nhân đầu đạn rơi sai điểm quy định đã cho phép thiết lập giả thiết sau. Trong những giây hoạt động cuối cùng của động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng tầng thứ nhất, những dao động dọc, mạnh của tên lửa đã xuất hiện, gây ra những sự dao động cộng hưởng của các phần tử hệ thống điều khiển tầm xa. Kết qur của những xung động này là các thiết bị mang theo được sử dụng để đo tầm bay xa đã mang lại mệnh lệnh sai về việc tắt động cơ, dẫn tới sự rơi lệch điểm quy định của đầu đạn. Việc xây dựng các biện pháp nhằm khắc phục xung động của tên lửa UR-100N đã thu hút được những tổ chức thiết kế tên lửa nhiều kinh nghiệm nhất – Phòng thiết kế, Viện nghiên cứu khoa học, các trường bắn…. Những giải pháp đặc biệt được xác lập với các tên lửa bổ xung cho các thí nghiệm bay. Tổ chức hàng đầu đã được xác định là Phòng thiết kế trung ương lắp ráp xe máy, việc tiến hành thí nghiệm bay của tên lửa đạn đạo liên lục địa UR-100N được cũng được giao cho Ủy ban Nhà nước. Giai đoạn hoàn thiện các tên lửa này được bắt đầu. Công việc được tổ chức bằng hình thức sau. Ủy ban các Tổng công trình sư thuộc Phòng thiết kế Trung ương dưới sự chỉ đạo của V.N.Chelomey đã đưa ra đề xuất về hoàn thiện tên lửa. Những thay đổi phù hợp đã được đưa tới xưởng chế tạo tên lửa mang tên M.V.Khrunichev. Tên lửa hoàn thiện được đưa tới trường bắn Baikonour, nơi diễn ra việc phóng tên lửa theo chương trình, được tính toán cung cấp đầy đủ chất đốt của tầng thứ nhất. Các thông tin, nhận được khi phóng cho phép đánh giá hiệu quả công việc hoàn thiện. Đã có một số lần phóng tên lửa với các phiên bản hoàn thiện khác nhau được tiến hành. Các kết quả thu được đều không khả quan – việc loại bỏ dao động không thành công. Trong khi đó, thời hạn và số lượng tên lửa được sản xuất cho việc hoàn thiện đã hết. Tình hình trở nên khẩn cấp. Phiên bản giải quyết các vấn đề hầu như không tìm ra được. Tổng công trình sư V.N.Chelomey đã khẳng định sự thay đổi các thiết bị của hệ thống điều khiển, để loại trừ các chế độ cộng hưởng và thay thế nó trên toàn bộ các tên lửa. Tuy nhiên, nhà khoa học của Viện nghiên cứu hoa khọc M.S.Natanzon đã đề xuất một giải pháp đơn giản hơn: trong thùng đuôi của tầng thứ nhất lắp các bộ chống rung (các bộ triệt dao động cơ khí), điều chỉnh tới tần số nguy hiểm và áp chế chúng trong phạm vi rung của tên lửa. Việc chế tạo và lắp các thiết bị chống rung này đảm bảo thao tác đơn giản và giá thành rẻ. Viện nghiên cứu khoa học trung ương lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của Yu.A.Morozov đã tiến hành tổ hợp các nghiên cứu và thí nghiệm rộng lớn. Vai trò của nó trong giải quyết vấn đề đặt ra là các thí nghiệm động lực của tên lửa để ngoài trời được lắp các bộ triệt dao động. Trong thời gian ngắn đã tiến hành những tính toán cần thiết, chế tạo các máy triệt dao động và lắp trên tên lửa đang được chuẩn bị đưa tới Baikonur. Các kết quả thu được kết quả khả quan ngay sau khi kết thúc hoạt động của động cơ tầng thứ nhất – các thông tin về chuyến bay được truyền tải về mặt đất bằng hệ thống đo xa. Dao động quá mức cho phép không xuất hiện. Những lần phóng tên lửa với các máy triệt dao động đã được lặp lại một cách khẩn trương. Những kết quả thu được cũng như nhau. Tuy nhiên, các tên lửa trực chiến trong hầm không có bộ triệt dao động. Trong những điều kiện vô cùng phức tạp – trên độ sâu 20 mét – các máy triệt dao động đã được lắp. Trong những lần phóng kiếm tra tiếp theo đã thực hiện hàng chục lần. Độ tin cậy cao của tổ hợp đã được khẳng định. Tuy nhiên, để khẳc phục sai sót này đã hao tốn những nỗ lực bổ sung và lượng kinh phí không nhỏ.

Ngày 16 tháng 8 năm 1976, theo Mệnh lệnh của Chính phủ số 653 – 214 về nâng cấp tính năng kỹ chiến thuật (UTTKh) của tổ hợp tên lửa UR-100N. Việc nâng cấp tổ hợp tên lửa đã tiến hành theo những hướng cơ bản sau: tăng cường độ vững chắc đối với ảnh hưởng của vụ nổ hạt nhân và hiệu quả chiến đấu của tổ hợp. So với dòng tên lửa trước, tên lửa mới có cấp độ chống chịu cao hơn (khả năng ổn định cao hơn với vụ nổ hạt nhân cho phép tăng cường tầm bắn, tăng cường trang bị hàng loạt đầu đạn và diện tích khu vực triển khai đầu đạn), tăng cường hệ thống điều khiển (bảo đảm độ bắn chính xác, cho phép tăng cường việc lựa chọn một trong số 6 mục tiêu được xác định trước đó cho tên lửa trên bệ phóng, mở rộng phạm vi tấn công của tổ hợp tên lửa đạn đạo), tăng cường trang bị tổ hợp vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa (tốc độ cao, mạnh, chính xác và ổn định với tác động của vụ nổ hạt nhân hơn), tăng độ ổn định với tác động của vụ nổ hạt nhân cho hầm phóng của tổ hợp 15P735 và tổ hợp tên lửa chiến đấu 15P035 (sau đó là 15P030P được nâng cấp lên chuẩn 15P035 với khả năng chống áp suất của sóng xung kích tới 100 atm). Việc khai thác sử dụng tổ hợp tên lửa được đơn giản hóa một cách đáng kể khi đòng thời tăng cường khả năng chống chịu các phần tử gây cháy sau vụ nổ hạt nhân. Toàn bộ những điều này đã hoàn thành mà không thay đổi khối lượng tên lửa đạn đạn liên lục địa cũng như khối lượng khởi động. Ngày 26 tháng 10 năm 1977, tại Baikonur, các thí nghiệm bay với tên lửa 15A35 (UR-100N UTTKh) đã được bắt đầu. Tới lần này, toàn bộ công việc đã hoàn thành. Tổng cộng 68 lần phóng tên lửa nâng cấp trong giai đoạn từ 28 tháng 9 năm 1977 tới 26 tháng 7 năm 1979. Toàn bộ các lần phóng thí nghiệm thiết kế bay đã được diễn ra: theo khu vực “Kura” “Akvaror” (tầm bắn tối đa), khu vực “Kzyl-Tu” (tầm xa tối thiểu 1000km). Ngày 17 tháng 12 năm 1980, theo Mệnh lệnh của Chính phủ số 1180 – 402, tổ hợp tên lửa UR-100N với sự nâng cấp các tính năng kỹ chiến thuật đã được tiếp nhận vào trang bị. Trung đoàn đầu tiên với tổ hợp tên lửa chiến đấu mới thuộc sư đoàn tên lửa Huân chương cờ đỏ Suvorov và Kutuzov số 19 Zapor (thành phố Khmelnitskiy, tỉnh Khmelnits, cộng hòa xô viết Ukraina) đã được đưa vào trực chiến trong tháng 1 năm 1981. Tới năm 1984, tổng cộng trong bốn khu vực trận địa của Liên Xô (ngoại trừ ba khu vực thuộc sư đoàn tên lửa Cận vệ cờ đỏ số 28, thành phố Kozelsk, tỉnh Kaluzhskaya, nước cộng hòa xô viết Nga) đã triển khai 360 tên lửa UR-100N nâng cấp. Việc sản xuất tên lửa kết thúc năm 1985. Sau khi bố trí các tên lửa nâng cấp và trang bị với mục đích sử dụng rộng rãi hơn khả năng của tổ hợp với tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A35 trong thời gian đầu của nửa sau năm 1980 trong toàn bộ bộ phận khai thác sử dụng để tăng cường độ ổn định của hệ thống điều khiển chiến đấu, các trạm chỉ huy cơ động dự bị đã được thành lập mang tên gọi “Vybor” trên gầm xe MAZ có độ cơ động cao. Để bảo đảm quá trình tính toán của các nhiệm vụ bay, trong các sư đoàn đã thành lập các trung tâm tính toán.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A30 ban đầu được bố trí trong các hầm phóng với sự tăng cường phòng thủ được thiết kế ở phân nhânhs số 2 thuộc Phòng thiết kế lắp ráp xe máy trung ương (hiện nay là Viện nghiên cứu lắp ráp xe máy quốc gia “Phòng thiết kế thí nghiệm “Vympel”), dưới sự chỉ đạo của V.M.Baryshev. Sau đó, toàn bộ các hầm tăng cường phòng thủ được cải tạo lại thành các hầm có khả năng phòng thủ cao. Tổng cộng có 360 hầm phóng có khả năng phòng thủ cao đã được xây dựng. Chúng được bố trí trong các khu vực trận địa của sư đoàn đóng quân tại các thành phố Pervomaisk (90 hầm phóng), Khmelnitskiy (90 hầm phóng), Tatisevo (110 hầm phóng) và Kozelsk (70 hầm phóng). Tổng cộng đã triển khai 360 tên lửa đạn đạo liên lục địa lớp này. Bắt đầu từ năm 1988, trong các đơn vị đóng quân ở các thành phố Pervomaisk và Tatisevo đã bắt đầu triển khai các tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn thay thế cho 15A35 được rút khỏi chế độ trực chiến. Tới cuối năm 1989, đã có 56 tên lửa mới đưa vao trực chiến thay thế cho 60 tên lửa 15A35 được dỡ bỏ. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 1990, quá trình này đã bị ngưng lại cho đến khi Liên Xô tan rã vào cuối năm 1991. Thêm một bộ phận tên lửa đã 15A35 (130 đơn vị) đã được triển khai sau khi Liên Xô sụp đổ trên lãnh thổ Ukraina sau đó đã bị phá hủy theo những thỏa thuận trong Hiệp ước quốc tế. Tuy vậy, 31 tổ hợp 15S300 (tên lửa đạn đạo liên lục địa 13A35 trong thùng phóng – vận tải không có đầu đạn và hệ thống điều khiển) đã không bị phá hủy. Nga đã mua lại của Ukraina và năm 2002 – 2004. 30 tổ hợp này đã được bảo quản trong kho trong tình trạng không nạp nhiên liệu. Theo tuyên bố của Tư lệnh quân chủng Tên lửa chiến lược khi Liên bang Nga khi đó N.Colovtsov, những tên lửa này có thể đưa vào trạng thái trực chiến ít nhất tới năm 2020 và tối đa – tới năm 2030.

Theo các thông tin chính thức, tới tháng 7 năm 2009, Lực lượng tên lửa chiến lược Liên bang Nga đã có 70 tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A35 được triển khai ở: 1. Sư đoàn tên lửa 60 (thành phố Tatisevo), 41 tên lửa UR-100N UTTKh; 2. Sư đoàn tên lửa Cận vệ số 28 (thành phố Kozelsk) với 29 tên lửa UR-100N UTTKh.

Sư đoàn sau trước đó đã ở trong quá trình giải thể, tuy nhiên, bằng quyết định của Tổng thống Nga D.A.Medvedev tháng 11 năm 2008, quá trình giải thể đã dừng lại. Sư đoàn trước hết sẽ được đưa vào trực chiến với tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A35 tới khi tái trang bị bằng “các tổ hợp tên lửa mới” (theo quan sát – hoặc là “Topol-M” hoặc RS-24). Trong tương lai gần, số lượng tên lửa 15A35 nằm trong trạng thái trực chiến sẽ được giảm xuống và sau đó tới khi cân bằng với cấp độ 20 – 30 đơn vị được mua mới. Để so sánh với số liệu tháng 7 năm 2009 (khi số lượng thường xuyên 70 tên lửa đạn đạo liên lục địa) – theo tình trạng tới tháng 1 năm đó, các loại tên lửa lớp này sẽ được triển khai là 97 đơn vị, trong tháng 1 năm 2008 là 110 đơn vị.

Tổ hợp tên lửa UR-100N UTTKh là tổ hợp rất đáng tin cậy – đã có hơn 150 lần phóng thí nghiệm và huấn luyện chiến đấu được thực hiện, trong số đó, chỉ có ba lần không thành công. Tổ hợp đầu tiên, vơi cả tên lửa UR-100N được đưa vào trực chiến năm 1975 và thời gian bảo hành khai thác sử dụng là 10 năm. Khi chế tạo tổ hợp này, những giải pháp thiết kế tốt nhất đã được thực hiện, dựa trên các thế hệ tên lửa “một trăm” trước đó (8K84/UR-100, 8K84/UR-100M, 15A20/UR-100K, 15A20U/UR-100U). Kết quả thu được sau khi khai thác sử dụng tổ hợp tên lửa nâng cấp với tên lửa đạn đạo liên lục địa UR-100N UTTKh, các chỉ số tin cậy cao của tên lửa và tổ hợp cho phép giới lãnh đạo chính trị - quân sự của Liên Xô đặt ra trước Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, chỉ huy Quân chủng tên lửa chiến lược và các nhà thiết kế chính trong các Hiệp hội nghiên cứu khoa học lắp ráp xe máy nhiệm vụ gia hạn từng bường thời gian khai thác sử dụng của tổ hợp từ 10 tới 15, sau đó là 20 đến 25 năm và cuối cùng là 30 năm và hơn nữa. Nhiệm vụ được thực hiện trong khuôn khổ các hoạt động thiết kế và thí nghiệm “Zaryad”. Nhiệm vụ bảo đảm thời gian khai thác sử dụng lâu dài của tổ hợp khi duy trì khả năng chiến đấu và kỹ chiên thuật cao đã lần đầu tiên được giải quyết trên thế giới. Công việc yêu cầu thực hiện rất nhiều công việc nghiên cứu khoa học và thí nghiệm thiết kế, được kết hợp trong một chương trình tổ hợp. Các hướng tiếp cận đã được tìm ra để dự báo tình trạng của tổ hợp ít hơn 2-2 năm sau đó. Độ an toàn của thiết kế động lực đã được xác định, tình trạng thành các thùng chứa nhiên liệu đã được kiểm tra, phân tình trình trạng của thành phần nhiên liệu tên lửa, thực hiện đẩy nhanh các thí nghiệm trong các thùng khí hậu, bảo đảm bởi các tham số tương đương với môi trường bên ngoài trên cấu trúc của các thiết bị và tổ hợp tên lửa. Kinh nghiệm nhận được là tổng hợp và được sử dụng cho việc gia hạn thời gian khai thác sử dụng của toàn bộ các tổ hợp với tên lửa nhiên liệu lỏng. Giai đoạn quan trọng để xác định các thông số kỹ chiến thuật cơ bản của tên lửa là việc tổ chức các lần phóng một cách thường xuyên với tên lửa UR-100N UTTKh từ sân bay vũ trụ “Baikonur”. Để phóng, tên lửa với thời gian khai thác sử dụng lâu nhất được lựa chọn. Thời điểm phóng tên lửa cuối cùng (gần đây nhất) là ngày 22 tháng 10 năm 2008, khi mà từ Baikonur, tên lửa UR-100N đã khởi động. Đầu đạn đã tiêu diệt mục tiêu thành công ở trường bắn “Kura”. Lần phóng được thực hiện đã khẳng định việc không thay đổi các tính năng kỹ chiến thuật cơ bản của tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-18B, đồng thời chỉ ra cấp độ tin cậy cao của hệ thống khai thác sử dụng các tổ hợp tên lửa chiến đấu. Tháng 12 năm 2008, theo các kết quả các thí nghiệm đã được tiến hành và nghiên cứu đã tiếp nhận quyết định về gia hạn thời gian khai thác sử dụng tên lửa lên 33 năm. Các tính toán kinh tế chỉ ra rằng việc bảo quản tên lửa UR-100N UTTKh trong thành phần lực lượng hạt nhân chiến lược của Nga chỉ trong 10 năm qua đã mang lại khả năng tiết kiệm vài chục triệu rúp để giải quyết các nhiệm vụ quan trọng của quốc gia. Đáng chú ý, trong khoảng thời gian khai thác sử dụng đã tiến hành việc phóng tên lửa UR-100N UTTKh không chỉ ở tầm xa tối đa (10 000km) mà còn ở tầm tối thiểu (khoảng 1000km), bảo đảm việc sử dụng linh hoạt trong các điều kiện thay đổi về địa – chính trị hiện đại.

Trong thời gian mười năm của thập kỷ đầu tiên trong thế kỷ 21, giới truyền thông không chỉ một lần xuất hiện thông tin về việc cần thiết, thậm chí là bắt đầu các công việc xây dựng lực lượng liên hợp để sản xuất tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn có khối lượng 100 tấn với đầu đạn tách rời tự dẫn đường với mục đích trang bị vào lực lượng vũ trang trong thời kỳ sau 2015. Tuy nhiên, không có một sự định hướng cụ thể nào, kể cả từ phía những người ủng hộ hay không ủng hộ quan điểm này và theo quan sát, quyết định cuối cùng sẽ được tiếp nhận theo các kết quả làm việc sau cùng của Viện kỹ thuật nhiệt Moskva trên các mẫu tên lửa của tương lai như tên lửa đạn đạo liên lục địa với đầu đạn tách rời tự dẫn đường RS-24 và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm với đầu đạn tách rời tự dẫn đường R-30 “Bulava”. Những kết quả này sẽ được công bố trong một hoặc 2 năm tới (về việc tên lửa RS-24 trong biên chế đã được công bố tháng 7 năm 2010). Nếu công việc này được thực hiện một cách thành công và tên lửa đạn đạo liên lục địa cùng tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm mới nhất với số lượng đầu đạn với các đạn con tách rời tự dẫn đường từ 4 đến 6 gia nhập biên chế Quân chủng Tên lửa chiến lược và Hải quân Nga, sự cần thiết chế tạo các loại tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn cho tương lai sẽ trở nên không cần thiết.

Ở phương Tây, tên lửa 15A35 (UR-100N UTTKh) nhận tên gọi SS-19 mod.3 Stiletto (theo Hiệp ước Hạn chế vũ khí chiến lược là RS-18B), còn 15A30 (UR-100N) – SS-19 mod.1,2 Stiletto (theo Hiếp ước Hạn chế vũ khí chiến lược là RS-18A).

Tên lửa 15A35 – tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng, được thiết kế theo sơ đồ “nối tiếp” với sự tách tầng thứ tự. Tên lửa có bố cục chặt chẽ và nhiều khác biệt thực tế không có các thùng “khô”.

Thân của tầng thứ nhất gồm các thùng đuôi, nhiên liệu và chuyển tiếp. Các thùng nhiên liệu – cấu trúc mang theo. Thiết bị động cơ của tầng thứ nhất RD-0234 (15D96) gồm có bốn động cơ tên lửa chính nhiên liệu lỏng RD-0233 (15D95). Mỗi động cơ được cố định vào khung khoang đuôi và có thể nghiêng khỏi vị trí trung tâm trong bề mặt tương ứng. Các động cơ có hệ thống bơm tuabin truyền tải nhiên liệu với sự đốt khí của máy phát điện. Đáy trên của thùng chứa chất ô xy hóa của tầng thứ nhất có hình dạng phức tạp và có bộ phận hình nón, hướng vào trong thùng với bộ phận trung tâm lồi ra ngoài. Vòi phun của động cơ nhiên liệu lỏng tầng thứ hai được bố trí trong khoảng không gian này. Sự tách tầng thứ nhất và thứ hai diễn ra theo sơ đồ “nóng” bằng kết quả tính toán động cơ bánh lái của tầng thứ hai – được khởi động khi nhận lệnh tắt động cơ tầng thứ nhất. Sau đó, theo mênhj lệnh diễn ra vụ nổ các liên kết cơ khí giữa càng tầng, tách tầng thứ nhất và khởi động động cơ tầng thứ hai. Sự hãm tầng thứ nhất được thực hiện bằng động cơ hãm nhiên liệu lỏng lắp trong thùng đuôi.

Thân tầng thứ hai gồm các thùng đuôi rút gọn và nhiên liệu. Các thùng nhiên liệu – thiết kế mang theo. Thiết bị động cơ tầng thứ hai gồm có động cơ chính nhiên liệu lỏng RD-0235 (15D113) lắp một cách cố định và động cơ bánh lái bốn thùng RD-0236 (15D114). Động cơ chính có sơ đồ truyền tải nhiên liệu với chất đốt, còn bánh lái – không đốt khí của máy phát điện. Việc tách tầng thứ ba khỏi tầng thư hai khi động cơ nhiên liệu lỏng không hoạt động do kết quả của lực kéo động cơ hãm nhiên liệu rắn tầng thứ hai. Các động cơ hãm của hai tầng được thiết kế ở Phòng thiết kế số 2 thuộc xưởng số 81 dưới sự chỉ đạo của I.M. Kartykov. Phần trên của tầng thứ hai của thân tên lửa được cố định với khối thiết bị khí tàu tách đầu đạn, trong đó bố trí các hệ thống điều khiển quán tính và động cơ tách đầu đạn.

Khối chiến đấu được phủ bằng nắp chụp. Tên lửa trang bị tổ hợp vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa. Đầu đạn hạt nhận được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học số 1011 (hiện nay là Viện nghiên cứu khoa học vật lý kỹ thuật toàn Nga ở thành phố Snezhnik, tỉnh Chelyabinsk).

UR-100N được tiếp nhận trong trang bị với hai loại đầu đạn: đầu đạn “nhẹ” nhiệt hạch đơn khối công suất 5,3Mt tách rời, tự dẫn đường với 6 đầu đạn con không điều khiển, mỗi đầu đạn con – 400kt (độ sai số vòng – không quá 650 mét trên tầm xa giới hạn 9650km). Đầu đạn cho tên lửa UR-100N UTTKh được tiếp nhận vào trang bị với một phiên bản đầu đạn tách và tự dẫn đường với 6 đầu đạn con không điều khiển, công suất mỗi đầu đạn 550kt (sai đố vòng – không quá 350 mét trên tầm xa cực đại 10 000km). Trang bị đầu đạn của UR-100 UTTKh cho phép tiêu diệt một cách chính xác các mục tiêu rộng được che phủ bằng hệ thống chống tên lửa mạnh. Theo thông tin của các chuyên gia phương Tây, có thể trang bị đầu đạn tên lửa đạn đạo 15A35 bằng các đầu đạn nhẹ kích thước nhỏ, cho phép tăng cường số lượng đầu đạn trên một tên lửa lên 18 đơn vị.

Động cơ RD-0327 – chất lỏng với hệ thống đẩy sự cung cấp nhiên liệu, mà không sự đốt khí của động cơ chính. Động cơ đồng thời là động cơ nhiên liệu lỏng chính của tầng thứ nhất và tầng thứ hai được chế tạo ở Phòng thiết kế tự động hóa học dưới sự chỉ đạo của A.D.Konoparov (thành phố Voronez). Các tầng sử dụng nhiên liệu nitơ tetraocid và dimetilgidrazin không đối xứng. Việc thiết kế các động cơ nhiên liệu lỏng và xử lý chúng được thực hiện trong thời gian 1969 – 1974.

Hệ thống điều khiển được thiết kế ở Viện nghiên cứu khoa học Kharcov số 42 (sau đó là Tổ chức nghiên cứu khoa học “Khartron” dưới sự chỉ đạo của V.G.Sergeev. Tên lửa lắp hệ thống điều khiển quán tính tự động với máy tính điện tử tốc độ cao 15L579. Tổ hợp máy tính mang theo được đồng nhất với tên lửa 15A18. Khi đưa vào chế độ trực chiến, toàn bộ các tham số quan trọng nhất của tên lửa được kiểm tra một cách liên tục. Tính năng cao của hệ thống điều khiển đã được khẳng định khi phóng. Độ nghiêng sai số không quá 350 mét (trong giai đoạn khai thác sử dụng đầu tiên đối với tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A35, con số này là 430 mét). Đối với hệ thống điều khiển tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A35 và 15A18, lần đầu tiên ở Liên Xô đã thiết kế công nghệ xử lý mới của việc bảo đảm lập trình – toán học, gồm có “sự phóng điện”, trong đó, trên tổ hợp đặc biệt có máy tính điện tử BESM-6 và các khối hệ thống điều khiển tên lửa đạn đạo nhằm tăng cường khả năng bay được chế tạo cùng với phản ứng của hệ thống điều khiển đối với tác đọng của các yếu tố chính gây trở ngại. Công nghệ này đồng thời bảo đảm sự kiểm tra đầy đủ và hiệu quả các nhiệm vụ bay. Tập thể các nhà thiết kế “phóng điện” (Ya.E.Aizenberg và những người khác…) đã được trao tặng giải thưởng Quốc gia của nước cộng hòa xô viết Ukraina. Việc lắp thiết bị kiểm tra mới đã mang tới khả năng tự động hóa hoàn toàn chu trình kiểm tra tình trạng kỹ thuật của tên lửa và hệ thống thiết bị phóng.

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/hmphng.jpg)

Sơ đồ hai tầng tên lửa 15A35

Tổ hợp khởi động chiến đấu của UR-100N UTTKh gồm có 10 tên lửa trong hầm phóng 15P735, trạm chỉ huy 15V52U và cơ sở sửa chữa – kỹ thuật. Trạm chỉ huy đồng nhất được tăng cường khả năng phòng thủ dạng hầm được thiết kế ở Phòng thiết kế lắp ráp xe máy hạng nặng trung ương dưới sự chỉ đạo của B.R.Aksyutin. Tên lửa 15A35 có sơ đồ khởi động cơ khí, khi đó, nó được đẩy ra khỏi thùng vận tải – phóng 15Ya54, bố trí trong hầm bằng kết quả hoạt động của lực đẩy thiết bị động cơ tầng thứ nhất. Các thùng với nhiên liệu đầy đủ, toàn bộ quá trình khai thác sử dụng, tên lửa nằm trong trạng thái nạp đầy nhiên liệu trong thùng phóng – vận tải, bảo đảm chế độ nhiệt độ theo yêu cầu. Thiết kế của thùng vận tải – phóng cho phép tiến hành sự bảo dưỡng kỹ thuật của hệ thống tên lửa và rót các thành phần nhiên liệu sau khi lắp tên lửa vào hầm. Hệ thống duy trì chế độ nhiệt độ và độ ẩm quy định trong thùng vận tải – phóng chp phép trong toàn bộ quá trình khai thác sử dụng duy trì tên lửa trong các điều kiện bảo trì theo yêu cầu. Trong thiết bị hầm phóng, thùng vận tải – phóng tên lửa được cố định với sự hỗ trợ của hệ thống hãm hiệu quả cao, bảo đảm việc bảo vệ bổ sung cho tên lửa khỏi tác động của các yếu tố gây cháy trong vụ nổ hạt nhân. Theo thông tin của các nhà phân tích Mỹ, tên lửa đạn đạo 15A35 có khả năng khởi động chỉ sau không qua ba phút sau khi không bị ảnh hưởng khỏi tác động nhiệt hạch vào hầm phóng. Thùng vận tải – phóng chứa khí trơ – nitơ. Trong thời gian trực chiến, tên lửa luôn có những cuộc kiểm tra định kỳ ba tháng một lần và một lần tổng thể trong ba năm. Trong kết quả thực hiện toàn bộ công việc theo sự nâng cấp tính năng kỹ chiến thuật, sự bảo vệ các công trình của tổ hợp tên lửa được tăng lên rất nhiều. Sự điều khiển phóng: từ xa.

Trên cơ sở tên lửa 15A35, ở Trung tâm chế tạo khoa học vũ trụ Quốc gia mang tên M.V.Khrunichev đã chế tạo tên lửa đẩy hạng nhẹ “Rokot”, việc khởi động được thực hiện từ sân bay vũ trụ thí nghiệm quốc gia Plestsk. Tên lửa đẩy “Rokot” – tên lửa ba tầng. Tầng thứ nhất và thứ hai – khối tên lửa đạn đạo liên lục địa UR-100N. Tầng thứ ba sử dụng khối lấy đà “Briz”. Chiều dài tên lửa – 27,7 mét, đường kính – 2,5 mét. Khối lượng khởi động (không tải) – 107 tấn. Tên lửa đẩy có khả năng chịu tải khối lượng 1850kg tới quỹ đạo 200km hoặc 1250kg tới quỹ đạo cao 1500km. Trọng lượng tải tương đối – 1,82%.

Trên cơ sở tên lửa 15A35 trong Tổ chức nghiên cứu lắp ráp xe máy đã chế tạo tổ hợp tên lửa vũ trụ “Strela”, được sử dụng để đẩy các khí tài kỹ thuật từ sân bay vũ trụ “Svobodno” (“Tự do”) từ thiết bị hầm phóng nâng cấp 15P720, được sử dụng để phóng tên lửa 15A20. Quan điểm chính được thực hiện trong thiết kế này là sự duy trì sự thừa kế cao nhất của tên lửa vũ trụ “Sterla” với tổ hợp cơ sở. Việc sử dụng tổ hợp tên lửa vũ trụ “Strela” bảo đảm việc phóng hiệu quả các thiết bị vũ trụ tới quỹ đạo với các độ cao và độ nghiêng khác nhau. Tên lửa 15A20 có kích thước và năng lượng thấp hơn so với tên lửa 15A35. Đối với hầm phóng 15P720 này lõm xuống và phần dưới được tăng cường. Dạng hình học của bộ phận trên hầm phóng được thay đổi tương tự với phần trên của hầm phóng 15P375 cho thiết bị lướt phụt khí.

Tổ hợp tên lửa chiến lược 15P016 (MR-UR-100 UTTKh – nâng cấp tính năng kỹ chiến thuật) với tên lửa 15A16 (SS-17 Spanker)

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/15p016_3.jpg)
Miệng ống phóng tên lửa 15A16

Tổng cộng qua vài tháng sau khi tiếp nhận tổ hợp 15O015 với tên lửa 15A15 (MR-UR-100) vào trang bị, ngày 16 tháng 8 năm 1976, theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô, Phòng thiết kế “Phương Nam” đã được giao nhiệm vụ thiết kế tổ hợp tên lửa với những tính năng kỹ chiến thuật nâng cấp. Tháng 12 năm 1976, bản thiết kế sơ bộ của tổ hợp với tên lửa nhận số hiệu 15A16 được thiết kế và trình lên Chính phủ.

Sự hiện đại hóa tổ hợp nhằm mục đích tăng cường một cách thực tế hiệu quả tiếp nhận chiến đấu với sự thiết kế bổ sung thấp nhất và nhằm vào việc tách bộ phận đầu đạn với tầng tách tên lửa. Tầng thứ nhất và thứ hai được sử dụng mà không có sự thay đổi, còn tầng tách được thay mới, được nạp các thành phần nhiên liệu một cách trực tiếp trên tên lửa nằm trong hầm phóng. Thiết kế hầm phóng 15P76 có khả năng phòng thủ cao khỏi vụ nổ hạt nhân trên mặt đất được thiết kế ở Phòng thiết kế lắp ráp xe máy đặc biệt dưới sự chỉ đạo của A.F.Utkin.

Tổ hợp tên lửa chiến lược cố định 15P016 với tên lửa liên lục địa hạng nhẹ 15A16 được tiếp nhận vào trang bị ngày 17 tháng 12 năm 1980 theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô. Trung đoàn đầu tiên với tổ hợp tên lửa 15A16 được đưa vào trực chiến ngày 17 tháng 10 năm 1978. Tới năm 1983, toàn bộ các tên lửa 15A15 đang nằm trong biên chế trực chiến với 130 đơn vị được thay thế bằng tên lửa 15A16. Ngoài ra, theo tính toán của việc giảm số tên lửa UR-100 đã triển khai thêm 20 tên lửa, nâng tổng số tên lửa đạn đạo liên lục địa 15A16 lên 150 đơn vị.

Hiện nay, toàn bộ các tên lửa đã lắp và thiết bị phóng đã bị phá hủy, ngoài một tên lửa được giữ lại cho bảo tàng ở thành phố Bologoe. Các tên lửa bị phá hủy ở trường bắn Surovatikha (tỉnh Hizhegorod).

Tên lửa 15A16 – tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng nhiên liệu lỏng với đầu đạn rời. Nhiên liệu – chất kỏng, tự đốt cháy với các thành phần sôi cao (chất đốt – dimetilgidrazin không đối xứng, chất ô xy hóa – nitơ tetraoxid). Trang bị chiến đấu: đầu đạn tách rời với 4 khối đầu đạn hạt nhân mạnh có lượng thuốc nổ mỗi khối 0,5 megaton.

Các cơ quan điều khiển tầng thứ nhất – động cơ bánh lái nhiên liệu lỏng bốn thùng, tầng 2 – động cơ chính điều khiển bay theo góc nghiêng và đảo lái với sự hỗ trợ của hệ thống phụt khí tới bộ phận vòi phun và vòi phun dặc biệt hoạt động trên khí của máy phát điện và điều khiển bay theo góc lệch.

Điểm đặc biệt của tổ hợp tên lửa 15P016 là việc sử dụng các tổ hợp tên lửa 15P015 hai tầng tên lửa, nắp chụp đầu và thân của thùng vận tải – phóng mà không cần hoàn thiện thêm, mang lại khả năng tái trang bị tên lửa 15A15 đang nằm trong biên chế trực chiến thành 15A16 mà không phải rót các thành phần nhiên liệu bằng cách thay thế đầu đạn, thùng với các thiết bị của hệ thống điều khiển và khí tài kiếm tra – phóng. Khi đó, sự đồng dạng của thành phần tổ hợp tên lửa chiến đấu được bảo đảm và đồng nhất hoàn toàn phần lớn các hệ thống và thiết bị với tổ hợp tên lửa 15P015.

Đầu đạn rời 16F161 của tên lửa 15A16 khác với đầu đạn 15F54 của tên lửa 15A15 ở động cơ tách nhiên liệu rắn nâng cấp 15D171-02 với sự phân tán giảm sức kéo do kết quả của sự lựa chọn cắt khẩn cấp các voi phun riêng. Các khí tài không xung động mới được áp dụng nằm cố định đầu đạn vào nên và các cơ chế cắt các khối liên kết giữa các đầu đạn con và đầu đạn chính.

Lần đầu tiên trong thực tế ngành chế tạo tên lửa Liên Xô tiếp nhận hệ thống ngắm mang theo tự động “Meridian”, cho phép xác định với sự hỗ trợ tự định hướng trong góc phương vị sự dẫn hướng con quay của kinh tuyến thực và bảo đảm việc phóng ngắm tên lửa sau cuộc tấn công hạt nhân vào trận địa phóng. Với sự hỗ trợ của hệ thống “Meridian” (“Kinh tuyến”) có khả năng đo xa và khắc phục hiệu chỉnh phương vị của các phần tử cơ sở, xác định khi đưa vào trực chiến với sự hỗ trợ của la bàn dạng con quay bằng mắt thường.

Các tính năng kỹ chiến thuật được nâng cấp (tăng cường hiệu quả tiếp nhận chiến đấu lên 1,5 – 2,5 lần) theo so sánh với tên lửa 15A15 đạt được do kết quả tiếp nhận đầu đạn rời mới với sự tăng cường lượng thuộc nổ TNT tương đương (1,25 lần), hoàn thiệt hệ thống điều khiển và thiết bị động cơ tách đầu đạn, cho phép tăng cường độ rơi chính xác vào mục tiêu gần 2 lần. Hệ thống điều khiển – tự động, quán tính cho phép tiến hành việc ngắm hướng trong quá trình chuẩn bị trước khi phóng.

Sự khai thác sử dụng kỹ thuật tên lửa 15A16 tương đồng với khai thác sử dụng tên lửa 15A15. thiết bị phóng (15P716) – hầm, tự động, có khả năng phòng thủ cao dạng “OS” – nâng cấp của thiết bị hầm phóng “OS-84”. Đẩy mạnh khả năng trực chiến của tên lửa – trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn trong hầm phóng. Khả năng khởi động – “đẩy” từ thùng vận tải – phóng với sự hỗ trợ của áp suất thuốc nổ. Sự tiếp nhận chiến đấu được bảo đảm trong bất kỳ thời gian nào trong năm, bất kể ngày đêm, trong mọi điều kiện thời tiết, đồng thời sau tác động của vụ nổ hạt nhân (trong các giới hạn phòng thủ của tổ hợp tên lửa chiến đấu).

Các thí nghiệm bay của tổ hợp 16P016 bắt đầu ở Viện nghiên cứu khoa học thiết bị số 5 vào tháng 10 năm 1977 và kết thúc tháng 9 năm 1979. Với kết quả này, lần đầu tiên các tầng của tên lửa không thay đổi, khối lượng thí nghiệm thiết kế bay đã được giảm. Các thí nghiệm bay của tổ hợp diễn ra bởi Ủy ban Nhà nước dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng A.F.Dubovik. Vấn đề cơ bản nhất là xử lý hệ thống điều khiển mới, khối chiến đấu mới 15F162 để khẳng định độ bắn chính xác và xử lý quá trình tái trang bị tổ hợp tên lửa bằng tên lửa đã được sửa đổi. Trong quá trình thí nghiệm bay đã có 19 lần phóng, trong đó 16 lần thành công. Nguyên nhân những lần phóng lỗi là do sai sót ngẫu nhiên trong sản xuất – hoạt động không chính xác đường thông tin ngược chiều của các thiết bị bánh lái nghiêng và đảo lái của tầng thứ hai do việc sử dụng ổ cắm điện không phổ biến, sự không truyền tải mệnh lệnh tách tầng do lỗi của các khối liên kết, thiết lập lỗi các tài liệu. Một trong những lần phóng đã phải chịu hậu quả nặng nhất. Trong kết quả, các lỗi khi ghi nhiệm vụ bay, lệnh khởi động động cơ tầng thứ nhất đã không được thực hiện. Tên lửa sau khi đẩy lên cao 20 mét đã rơi ngược lại thiết bị phóng làm hầm phóng bị phá hủy hoàn toàn.

Tổ hợp tên lửa chiến lược 15P014 (R-36M) – SS-18 “Satan”

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/SS-18Missile_1.jpg)

Tổ hợp tên lửa chiến lược 15P014 (R-36M) với tên lửa chiến lược liên lục địa nhiều khối 15A14 và thiết bị hầm phóng 15P714 được tăng cường khả năng phòng thủ kiểu OS, là tên lửa thế hệ thứ ba được thiết kế tại Phòng thiết kế “Phương Nam” (thành phố Dnepropetrosk) dưới sự chỉ đạo của V.Utkin.

Các thí nghiệm phóng (ném) tên lửa với mục đích xử lý các tham số khởi động bắt đầu vào tháng 1 năm 1970, các thí nghiệm bay diễn ra từ 21 tháng 2 năm 1973.

Phiên bản liền khối của tên lửa R-36M được tiếp nhận vào lực lượng vũ trang ngày 20 tháng 11 năm 1978. Ngày 29 tháng 11 năm 1979, trong trang bị đã tiếp nhận phiên bản tên lửa đạn đạo liên lục địa hiện đại hóa 15A14 với đầu đạn 15F143U trong thành phần tổ hợp 15P014. Trung đoàn tên lửa đầu tiên với tên lửa R-36M đã tham gia trực chiến ngày 25 tháng 12 năm 1974.

Tháng 12 năm 1972, tại Phòng thiết kế lắp ráp xe máy theo Mệnh lệnh của Chính phủ Liên Xô, đồ án tổ hợp khởi động được tăng cường khả năng phòng thủ 15P014 đã được thiết kế. Việc giải quyết vấn đề tăng cường phòng thủ trở thành khả năng triển vọng của các giải pháp sơ đồ thiết kế cơ bản và sự tối ưu hóa bố cục chung của thiết bị phóng. Trung đoàn tên lửa với thiết bị hầm phóng tăng cường khả năng phòng thủ được đưa vào trực chiến ngày 30 tháng 11 năm 1975. Số lượng tên lửa nhiều nhất được triển khai vào năm 1979 – 190 đơn vị.

Việc thực hiện các giải pháp kỹ thuật tiên tiến được tiếp nhận khi thiết kế tên lửa R-36M cho phép chế tạo tổ hợp tên lửa chiến đấu mạnh nhất trên thế giới vượt trội tổ hợp R-36 trước đó:

+ độ bắn chính xác: gấp 3 lần

+ khả năng sẵn sàng chiến đấu: 4 lần

+ năng lực tên lửa: 1,4 lần

+ khả năng bảo vệ thiết bị phóng: 15 đến 30 lần

+ cấp độ sử dụng khối lượng thiết bị phóng: 2,4 lần

+ thời gian bảo hành khai thác sử dụng lần đầu tiên: 1,4 lần

Năm 1980, các tên lửa 15A14 đang nằm trong trạng thái trực chiến đã được trang bị lại mà không cần kéo ra khỏi hầm bằng cách hiện đại hóa đầu đạn tách rời với tầng dẫn bắn nhiên liệu lỏng được chế tạo vào thời gian này cho tên lửa 15A18. Dưới tên gọi mới 15A18-1, các tên lửa tiếp tục trực chiến trong thời gian 10 năm và lâu hơn nữa so với thời gian bảo hành.

Năm 1982, tên lửa chiến đấu liên lục địa R-36M bị rút khỏi biên chế trực chiến và thay bằng tên lửa R-36M UTTKh (tính năng kỹ chiến thuật được tăng cường – 15A18).

Tên lửa R-36M theo phương Tây có tên gọi SS-18 mod 1,2,3 “Satan” (RS-20A).

Tên lửa hai tầng R-36M được thiết kế theo sơ đồ “nối tiếp” với sự tách tầng lần lượt của các tầng, và theo thiết kế gồm có tầng thứ nhất, thứ hai và tầng chiến đấu (đầu đạn). Thân tầng thứ nhất gồm có thùng chuyển tiếp, thùng nhiên liệu, thiết bị bảo vệ mang theo của thiết bị động cơ và thiết bị thải. Thân tầng thứ hai có thùng nhiên liệu và màn chắn bảo vệ nhiệt (cách nhiệt). Các thùng chứa chất ô xy hóa và chất đốt được phân chia bằng đáy chồng trung gian. Dọc thân tên lửa là các thiết bị tubin của hệ thống thủy khí và mạng dây cáp mang theo được che (đóng) bằng nắp.

Trong thành phần tên lửa 15A14, các thùng khô đã bị loại bỏ, sau khi bỏ bộ chuyển tiếp giữa tầng của tầng thứ hai. Trong tầng thứ hai của tên lửa tiếp nhận thùng nhiên liệu bằng phương pháp hàn hoàn toàn. Trong thùng “T” tạo thành một khoang trong đó bố trí động cơ chính của tầng hai. Đáy phụ cận của các thùng tầng một được thiết kế cách đều, còn đáy dưới của thùng chất đốt tầng một – lõm (với mục đích siết (sít) chặt bố cục của thiết bị động cơ tầng thứ nhất). Tất các các thiết kế này cho phép bảo vệ (duy trì) đường kính và giảm chút ít (400mm) chiều dài tổng thể của hai tầng đầu tiên của tên lửa, theo so sánh với tên lửa 8K67, tăng cường nhiên liệu dự trữ lên 11%.

Các động cơ chính của hai tầng được thiết kế theo sơ đồ khép kín với áp suất cao trong các thùng. Trong tầng thứ nhất tiếp nhận thiết bị động cơ (RD-264) gồm có bốn động cơ một thùng 15D117, nhà thiết kế - Phòng thiết kế lắp ráp xe máy (tổng công trình sư – V.P.Glushko), khớp nối được cố định trên khung trong thùng đuôi của tầng. Sự nghiêng của động cơ theo mệnh lệnh của hệ thống điều khiển bảo đảm sự điều khiển bay của tên lửa. Thiết bị động cơ tầng thứ hai gồm có động cơ một thùng 15D73 (RD-0229), bố trí trong thùng chất đốt hình tuyến và động cơ bánh lái bốn buồng 15D83 (RD-0230) với sơ đồ mở, nhà thiết kế - Phòng thiết kế hóa tự động (sức kéo rỗng 90 tấn).

Trong hệ thống thủy khí của tên lửa, hàng loạt các giải pháp mới được thực hiện một cách nguyên tắc, cho phép đơn giản hóa đáng kể thiết kế và cơ cấu hoạt động của hệ thống thủy khí, giảm số lượng các phần tử tự động, loại trừ sự cần thiết tiến hành các công việc dự phòng với hệ thống thủy khí và tăng độ tin cậy khi giảm khối lượng. Điểm đặc biệt của hệ thống thủy khí là sự tách hoàn toàn các hệ thống nhiên liệu sau khi nạp với sự kiểm tra áp suất trong thùng định kỳ và loại trừ khí nén từ thành tên lửa. Việc này cho phép tăng thời gian của tổ hợp tên lửa trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu tới 10 – 15 năm với tiềm năng khai thác sử dụng lên 25 năm.

Đối với sự tăng áp sơ bộ của các thùng, lần đầu tiên cơ cấu tăng áp hóa học được thiết kế và áp dụng – bằng cách phun các thành phần nhiên liệu cơ bản tới mặt chất lỏng trong các thùng nhiên liệu. Áp dụng sự tăng áp “nóng” các thùng chứa chất ô xy hóa và chất đốt (T=450+(-)50 độ C) với tỷ lệ kiểm soát các thành phần K của các máy phát điện. Sự tách các tầng thứ nhất và thứ hai – cơ khí theo sơ đồ nguội được bảo đảm bằng việc kích nổ các bu-lông, mở các cửa đặc biệt và qua đó diễn ra sự chảy khí tăng áp của các thùng nhiên liệu.

Tên lửa lắp hệ thống dẫn đường quán tính tự động, hoạt động của hệ thống bảo đảm bằng tổ hợp tính toán mang theo. Tổ của các kỹ năng tính toán được lựa chọn và thiết kế một cách thành công (công suất 16, khối lượng bộ nhớ ngẫu nhiên 512 – 1024 từ, khối lượng bộ nhớ thường xuyên: 16 000 từ, tốc độ hoạt động: 100 000 thao tác/giây), cơ sở linh kiện điện tử tin cậy bảo đảm bằng máy tính điện tử mang theo có thời gian hoạt động gần 25 năm, còn một vài phiên bản nâng cấp trong khai thác sử dụng ở trạng thái trực chiến và cho đến hiện nay. Để tăng cường độ tinh cậy của máy tính điện tử mang theo, toàn bộ các phần tử cơ bản có thiết bị dự trữ. Trong quá trình trực chiến, máy tính mang theo bảo đảm sự trao đổi thông tin với các thiết bị trên mặt đất. Phần lớn các tham só quan trọng về tình trạng kỹ thuật của tên lửa được kiếm soát bằng hệ thống điều khiển. Sự tiếp nhận máy tính điện tử mang theo cho phép đạt độ bắn chính xác cao. Độ sai lệch nghiêm của điểm rơi của các khối đầu đạn khoảng 430 mét. Nhà thiết kế hệ thống điều khiển – Phòng thiết kế “Khartron”, nơi sản xuất – Xí nghiệp nghiên cứu khoa học “Khartron”.

Các hệ thống nguyên tắc của tên lửa và hệ thống điều khiển được thiết kế với khởi điểm từ điều kiện có thể tiếp nhận ba phiên bản đầu đạn (trong đó có loại đầu đạn đặc biệt mạnh nhất – 15F141):

+ Đơn khối nhẹ (đầu đạn công suất 8 megaton) với tầm bắn xa 16 000km

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/15a14r.jpg)

+ Đơn khối nặng (đầu đạn công suất 20 megaton) với tầm xa 11 200km

+ Đầu đạn tách rời trong hai phiên bản lắp ghép

(http://i1129.photobucket.com/albums/m509/daibangden_T80UD/rs20_1b.jpg)

• 10 đầu đạn con (khối chiến đấu) với thuốc nổ công suất 0,4 megaton

• hoặc 4 đầu đạn con thuốc nổ công suât 1 megaton và 6 đầu đạn con với thuộc nổ 0,4 megaton.

Một trong số những vấn đề phức tạp hơn cả là lựa chọn các hệ thống nguyên tắc và tính năng của đầu đạn tác rời – loại trang bị mới của tên lửa. Trên cơ sở phân tích các phiên bản khác nhau của hệ thống mang tính nguyên tắc và sơ đồ bay của đầu đạn rời khi thiết kế, sơ đồ đầu đạn với thiết bị động cơ tự động đã được tiếp nhận. Đầu đạn tách rời được thiết kế đồng nhất dưới ba phiên bản lắp ghép bằng các đầu đạn con và nhận tên gọi 15F143U. Khi chế tạo những đầu đạn tách rời đầu tiên với sự dẫn bắn riêng cho các đầu đạn con, vấn đề lựa chọn kiểu thiết bị động cơ (nhiên liệu lỏng hoặc rắn) đã được giải quyết để hiệu chỉnh (ngắm lại), lập trình thứ tự đầu đạn và các mục tiêu bẫy. Việc ưu tiên nhằm vào động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, đáp ứng yêu cầu theo tham số năng lượng lớn, bố cụ “kích thước khác nhau” trong thành phần đầu đạn và có ưu thế khai thác sử dụng xác định.

Phòng thiết kế “Phương Nam” và Tổ chức khoa học “Altai” đã thiết kế hai biến thể thiết bị động cơ 15A161 và 15D221 cho đầu đạn tách rời, trong thiết kế, những nguyên tắc cơ bản sau đã được thực hiện:

+ cố định một cách từng phần với thân thuốc nổ của sự cháy đầu mút trên cơ sở các nhiên liệu hỗn hợp rắn khi kim dẻo (đàn hồi) nhiệt độ thấp, cho phép bảo đảm sự hoàn thiện lớn, cần thiết trong thời gian hoạt động kéo dài và điều kiện tiếp thu được theo khả năng hoạt động của cơ quan điều khiển

+ hiệu quả cao (tăng cường kiểm soát tối đa lên 45% với sức kéo trục) thời điểm quay nhỏ của sự điều khiển vòi phun, cho phép thực hiện sự phát triển đầu đạn tách rời phức tạp trong không gian và không yêu cầu tổ hợp bánh lái với khối lượng quá lớn.

Một trong số những giải pháp kỹ thuật triệt để theo tổ hợp 15P014 trên các tầng theo việc xác định các tính năng cấp độ cao là sự tiếp nhận phóng “đẩy” tên lửa từ thùng vận tải – phóng. Lần đầu tiên trong thực tế trên thế giới đã thiết kế và tiếp nhận sơ đồ phóng “đẩy” tên lửa chiến đấu liên lục địa hạng nặng nhiên liệu lỏng. Bộ phận tạo áp suất bằng thuốc nổ được chế tạo ở Phòng thiết kế “Phương Nam” và Viện “Souyz” với các tính năng tiên tiến, ổn định và tiêu hao cho phép tiếp nhận các chế độ hoạt động tối ưu của tên lửa khi khởi động từ thùng vận tải – phóng và trong quỹ đạo ban đầu. Trong đó, quy tắc yêu cầu thay đổi áp suất khí trong không gian dưới tên lửa được bảo đảm bằng các thuốc nổ đơn khối với bề mặt cháy tiên tiến và sơ đồ từ một số bộ phận tạo áp suất bằng thuốc nổ hoạt động một cách tuần tự.

Đối với tên lửa 15A14, Phòng thiết kế lắp ráp xe máy đã chế tạo thiết bị hầm phóng có khả năng phòng thủ cao 15P714 trên cơ sở thiết bị phóng “OS-67” của tên lửa 8K76 theo hướng gia cố các công trình xây dưng, thay thế thiết kế kim loại của đường ống và phần đầu, lắp nắp bảo vệ mới cho thiết bị phóng và hệ thống hãm. Thiết kế của thiết bị phóng được tính toán xây dựng (hoặc cải tạo các thiết bị phóng “OS-67”) bằng các phương pháp công nghệ với sự tiếp nhận các vật liệu xây dựng phổ biến – bê tông đúc, thép xây dựng.

Tên lửa được khai thác sử dụng trong thùng vận tải – phóng 15Ya53. Tên lửa được lắp ghép hoàn toàn, tách với các hệ thống bố trí trong thùng vận tải – phóng, và những sự kiểm tra được thực hiện trong xưởng – sản xuất. Thùng vận tải – phóng trang bị các hệ thống hỗ trợ thu động duy trì chế độ ẩm của tên lửa khi nằm trong thiết bị phóng. Sự khai thách sử dụng tên lửa trong thùng vận tải – phóng và tiếp nhận cơ cấu khởi động “đẩy” cho phép:

+ loại bỏ sự cần thiết việc mở cửa miệng hầm phóng

+ đơn giản hóa câu hỏi về việc giảm chấn cho các khí tài kiếm tra – phóng trên mặt đất bằng sự tính toán bố trí tên lửa trong thùng vận tải – phóng giảm chấn

+ bảo đảm tận dụng hoàn toàn khối lượng thiết bị phóng; về việc đơn giản hóa một cách thực tế thiết kế và giảm đường kính trong thiết bị phóng bằng kết quả loại bỏ ống lót trong, ống khói, các lưới dẫn khí

+ giảm khối lượng công việc trên thiết bị phóng, đồng thời rút ngắn thời gian đưa tổ hợp tới trạng thái trực chiến và thực hiện các công việc kiểm tra định kỳ.

Hệ thống hãm của thùng vận tải – phóng trong hầm phóng – dạng con lắc, hệ ngang – hai vòng với bộ giảm chấn thủy lực, hệ dọc – với thiết bị giảm chấn khí nén, được trang bị vỏ cao su dạng hình xuyến dển bảo đảm độ tin cậy vào và kín. Thiết bị vỏ cao su gồm hai thành phần: vỏ cao su động lực và thùng kín, tiếp nhận từ cao su butyl nguyên chất bằng phương pháp đúc dưới áp suất. Thùng kín được lắp bên trong vỏ cao su động lưc, còn thiết bị mang theo (bên trong và ngoài) được luyện vào pít tông và thân thiết bị giảm chấn. Thiết bị giảm chấn được thiết kế trong dạng rời với một nỗ nạp nhiên liệu, được làm đầy sau khi nạp vào thiết bị giảm chấn bằng nitơ nén. Lực tĩnh giảm chấn – 140ts (áp suất tĩnh 53,6kg lực/cm2). Sự kiểm soát lực giảm chấn được thực hiện bằng ba máy đo căng lực DORM-50, được lắp giữa pít tông và thân. Trong bộ giảm chấn khí nén biến thế sau đó, ống nối tiếp liệu không được làm đầy, còn sau khi nạp nhiên liệu cho máy giảm chấn khí nén trong bề mặt ống nối tiếp liệu tạo thành van thủy lực. Việc kiểm tra áp suất của thiết bị giảm chấn khí nén có thể được thực hiện nhiều lần với sự hỗ trợ của thiết bị đặc biệt lắp trong ống nối tiếp liệu. Thiết bị giảm chấn khí nén sử dụng trong các hệ thống giảm chấn của thiết bị hầm phóng thuộc tổ hợp 15P014 và trong phiên bản tên lửa chiến lược R-36M cùng các biến thể được sử dụng cho đến nay.

Tên lửa được bố trí trong thùng vận tải – phóng, lắp trong hầm phóng được nạp nhiên liệu ở trạng thái trực chiến thời gian dài. Sự chuẩn bị khởi động và phóng được thực hiện tự động sau khi nhận lệnh từ hệ thống điều khiển. Các tham số quan trong nhất của tên lửa nằm dưới sự kiểm soát thường xuyên, tăng cường độ tin cậy khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu. Để loại trừ sự tiếp nhận vũ khí hạt nhân dẫn đến những trục trặc, hệ thống điều khiển tiếp nhận sử dụng không chỉ cách mệnh lệnh được mã hóa cụ thể. Các thuật toán được thực hiện cho phép áp dụng trên toàn bộ các trạn chỉ huy của Quân chủng Tên lửa hạt nhân chiến lược của hệ thống điều khiển tập trung mới.

Sự tiếp nhận chiến đấu của tổ hợp được bảo đảm trong bất kỳ điều kiện thời tiết với nhiệt độ ngoài trời -40 đến 50 độ và tốc độ gió trên bề mặt trái đất – 25m/s, trong đó có cả việc hứng chịu tác động hạt nhận vào tổ hợp tên lửa chiến đấu.

Từ năm 1973 đến 1975, ở 5 Viện nghiên cứu khoa học lắp ráp thiết bị đã tiến hành các thí nghiệm thiết kế bay của tổ hợp với mọi loại đầu đạn tên lửa. Trong số 43 lần phóng, 36 lần thành công. Những thất bại trong thí nghiệm thiết kế bay là lỗi trong thiết kế chưa hoàn thiện và trong sản xuất khi lắp ghép. Những nguyên nhân được xác định và sửa chữa. Các tên lửa bay tin cậy với kết quả tính toán thực hiện sự hoàn thiệt và phương pháp theo sự bảo đảm chất lượng sản xuất là 0,958%.

Khối lượng lớn công việc xử lý trên mặt đất của các hệ thống thay thế và giải pháp mới đã được chuẩn bị trước cho các thí nghiệm bay gồm có các thí nghiệm “quăng” (“ném”). Những công việc thành công trên tổ hợp đã khẳng định sự đúng đắn và tiến bộ trong việc tiếp nhận giải pháp kỹ thuật mới.

Phiên bản tên lửa với đầu đạn tách rời chứa 8 đầu đạn con được đưa vào thí nghiệm năm 1975. Đầu đạn đơn khối 15B86 với đầu đạn “nhẹ” đã trải qua các thí nghiệm thiết kế bay trên trên lửa 15A14 tới tháng 4 năm 1976 và được tiếp nhận vào trang bị trong thành phần tên lửa 15A14 bằng Mệnh lệnh riêng năm 1978.

Từ tháng 7 năm 1978 tới tháng 8 năm 1980 trên tên lửa 15A14 đã tiến hành các thí nghiệm thiết kế bay với đầu đạn tự dẫn đường thí nghiệm 15F678 (“Myak-1”) với hai phiên bản quan sát (bản đồ vô tuyến – vạch sáng và bản đồ địa hình). Đầu dạn 15F678 không được tiếp nhận vào trang bị. Tổng cộng có 95 lần phóng.

Thông số kỹ thuật

Thông số chung

Tầm bắn tối đa (km)

+ đầu đạn “nặng”: 11 200

+ đầu đạn “nhẹ”: 10 500 – 16 000

Độ chính xác (sai số trên tầm xa 10 000km): -1,6…1,6km

Chỉ số tin cậy: 0,91

Thời gian phóng từ trạng thái sẵn sàng chiến đấu: 62 giây

Độ ổn định của tên lửa với các yếu tố gây cháy của vụ nổ hạt nhân trong khi bay: cấp 1

Thời gian bảo hành trong trạng thái trực chiến với sự kiểm tra định kỳ 1 lần trong 3 năm: 10 năm

Tên lửa 15A14

Đường kính: 3 mét

Chiều dài (với đầu đạn tách rời): 33,65 mét

Khối lượng khởi động (ts)

+ với đầu đạn “nặng”: 209,2

+ với đầu đạn “nhẹ”: 208,3

+ với đầu đạn tách rời: 210,4

Khối lượng đầu đạn (kgs)

+ với đầu đạn “nặng”: 6565

+ với đầu đạn “nhẹ”: 5727

+ với 10 đầu đạn con: 7823

Khối lượng nhiên liệu (ts)

+ tầng 1: 150,5

+ tầng 2: 37,6

Chỉ số bay tin cậy: 0,958

Hệ số hoàn thiện: 36,7

Tính năng của thiết bị động cơ

Sức kéo thiết bị động cơ (trên mặt đất/rỗng – ts)

+ tầng 1: 424,8/461,2

+ tầng 2: 424,8/77,5

Xung động riêng (trên mặt đất/rỗng – s)

+ tầng 1: 293,3/318,4

+ tầng 2: 293,3/325,5

Áp suất trong buồng đốt của động cơ chính (kgs/cm2)

+ tầng 1 và tầng 2: 210.

Lá chắn hạt nhân Skif

http://lenta.ru/articles/2013/05/23/missile/

Василий Сычев

Phòng thiết kế “Rubin” ở Peterburg và Trung tâm tên lửa quốc gia Miassk mang tên Makeev đã hoàn thành việc chế tạo tên lửa đạn đạo “Skif” có khả năng hoạt động trong chế độ chờ thời gian dài dưới đáy biển hoặc đại dương và theo mệnh lệnh, sẽ tiêu diệt các mục tiêu trên bộ và trên biển. Các thí nghiệm tên lửa dự kiến vào cuối tháng 6 năm 2013 và nếu thành công, thiết bị mang sẽ được bàn giao cho Bộ quốc phòng Nga và đưa vào các thí nghiệm cấp nhà nước. Tuy nhiên, sự tiếp nhận tên lửa vào biên chế sau đó có thể phức tạp do quan hệ chính trị của Nga với các nước khác bởi vì Hiệp ước hiện nay với Mỹ không cho phép việc bố trí vũ khí chiến lược ngoài tầu ngầm dưới nước sâu.

Các thí nghiệm cấp xưởng của tên lửa đạn đạo thế hệ mới sẽ diễn ra dưới đáy biển Barents. Như báo “Izvestia” viết, để lắp thiết bị mang, sẽ sử dụng tàu ngầm diesel B-90 “Sarov” đề án 20120 đã được cải tiến để làm nhiệm vụ. Tàu trang bị thiết bị ngư lôi khoảng 1 mét và bổ sung các khoang tải trọng dằn nhằm bảo đảm độ ổn định và vị trí của tàu ngầm dưới nước sau khi đẩy tên lửa. Trong quá trình các thí nghiệm sẽ kiểm tra tên lửa và hệ thống vận tải tên lửa trên biển từ tàu nổi xuống tàu ngầm. Trong Trung tâm tên lửa quốc gia mang tên Makeev đã khẳng định việc chế tạo “Skif”, còn chi tiết dự án không được tiết lộ.

Khả năng chế tạo tên lửa đạn đạo bắn từ đáy biển đã được các lực lượng quân sự nhắc tới lần đầu tiên vào nữa đầu những năm 1960. Tuy nhiên, các bước cụ thể để thực hiện các dự án quy mô lớn không được thực hiện. Việc bố trí vũ khí chiến lược dưới đáy biển thực tế đã được giữ bí mật hoàn toàn vị trí của tên lửa, không cho phép tàu ngầm của địch tiếp cận và theo đó, chiếm lợi thế lớn trong cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân. Ngoài ra, việc bố trí ngầm thiết bị mạng vũ khí hạt nhân cho phép tiết kiếm ngân sách quân sự vì vị trí đóng căn cứ loại tên lửa này không cần tăng cường bảo vệ và phòng thủ, chống bị (đối phương) tiêu diệt.

Trong những năm 1970, ở Mỹ, ý tưởng bố trí tên lửa dưới đáy biển không được chấp nhận, đặt niềm tin vào việc xây dựng các hầm tên lửa dưới đất (ngầm) với khả năng phòng thủ cao, kể cả từ vụ tấn công hạt nhân. Liên Xô trong nữa sau những năm 1980 đã bắt đầu nghiên cứu hình dáng tên lửa bố trí dưới đáy biển thế hệ mới và cơ sở chế tạo chúng. Còn đầu những năm 1990, Bộ quốc phòng đã đặt với Trung tâm tên lửa quốc gia mang tên Makeev chế tạo loại vũ khí này. Dự án tên lửa được giữ bí mật. Chỉ biết rằng, dự kiến vào năm 2005 sẽ bắt đầu sản xuất các mấy tên lửa thí nghiệm đầu tiên. Còn năm 2008, sẽ bắt đầu đưa vào thí nghiệm vũ khí thế hệ mới. Năm 2009, mẫu tên lửa thí nghiệm đã được mang đi hoàn thiện.

Thú vị ở chỗ, theo phân loại của NATO, tên gọi “Skif” (SS-N-23 Skiff) là tên gọi các tên lửa đạn đạo ba tầng dòng R-29MR lắp trên tàu ngầm và gia nhập biên chế từ năm 1986. Vào thời điểm này, trong trang bị của Nga đang có các tên lửa R-29RMU-2 “Sineva”, còn từ tháng 2 năm 2012, trong biên chế Hải quân đã bắt đầu gia nhập các tên lửa nâng cấp R-29RMU2.1 “Lainer”. Các tên lửa này là vũ khí chủ lực của tàu ngầm chiến lược đề án 667BDRM “Delfin”. Các tên lửa mang đầu đạn hạt nhân được chế tạo bởi Trung tâm tên lửa quốc gia mang tên Makeev. Các tên lửa “Sineva” và “Lainer” có được gọi chung là “Skif” hay không, hiện không rõ ràng.

Các giải pháp kỹ thuật cụ thể sử dụng trên tên lửa mới cũng không được nói rõ. Có thể ở đây, thậm chí không nói về tên lửa đầu đạn hạt nhân (bởi vì để tiết kiệm chi phí và thời gian, có thể sử dụng ngay tên lửa “Sineva” với những sự hoàn thiện tối thiểu hoặc không thay đổi, hoặc sử dụng tên lửa mới R-30 “Bulava-30), mà là về thùng bảo quản – phóng chuyên dụng của tên lửa ở dưới biển sâu. Thùng này sẽ kéo dài thời gian bảo quản tên lửa khỏi bị áp lực quá mạnh, tác động ăn mòn của môi trường xung quanh và bảo đảm thông tin liên lạc và trao đổi thông tin với trạm chỉ huy. Trước khi phóng, thùng này có thể nổi và đạt độ sâu cho phép phóng (khoảng 50 mét đối với tên lửa đạn đạo của tàu ngầm), hỗ trợ tên lửa khởi động.

Có thể nhất, để đơn giản hơn trong thiết kế, thùng phòng có thể sử dụng các khoang tải trọng dàn với hệ thống bơm (thổi) không khí nén. Việc này cho phép chuyển thùng từ tư thế nằm ngang sang đứng và bảo đảm nổi. Giải pháp này làm đơn giản hóa đáng kể việc lắp các tên lửa dưới nước – cần thiết sử dụng tàu ngầm để đẩy thùng phóng, tăng cường khả năng hoạt động của hệ thống và tin cậy trong thông tin liên lạc với nó, sau đó quay trở về căn cứ. Thiết bị phóng sẽ làm các công việc còn lại ở đáy biển. Chỉ có một vấn đề duy nhất: bằng cách nào có thể tổ chức thông tin liên lạc của trạm chỉ huy tới tên lửa đang nằm sâu dưới nước?

Trong khi đó, sự cần thiết để bố trí tên lửa đạo đạo trên các thiết bị phóng dưới đáy biển ở Nga hiện nay chưa có. Theo chương trình cấp nhà nước về vũ khí, việc phát triển vũ khí Hải quân nằm trong bộ ba nguyên tử của Nga đã được tính toán. Tuy nhiên, ở đây nói về việc nâng cấp các tàu ngầm đề án “Delfin” đang hoạt động trong biên chế và trang bị lại cho chúng bằng các tên lửa “Lainer”, cũng như sản xuất 8 tàu ngầm tên lửa mới đề án 955 “Borei”, trang bị tên lửa “Bulava”. Sự tập trung lớn hướng vào thành phần Hải quân trong bộ ba hạt nhân bởi vì rõ ràng các tàu ngầm có khả năng tuần tra bí mật (cho đến trước khi phóng tên lửa đạn đạo) và thường xuyên thay đổi địa điểm thiết bị mang đầu đạn hạt nhân.

Ngoài ra, khác với các tàu ngầm có thể di chuyển một cách tự do trên toàn bộ các đại dương, việc sử dụng vũ khí chiến lược dưới đáy biển bị hạn chế bởi các Hiệp ước quốc tế. Năm 1972, hiệp ước “Về cấm bố trí dưới đáy biển và đại dương cũng như trong lòng đất vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác” đã có hiệu lực, hoặc ngắn gọn hơn là “Hiệp ước về đáy biển”. Tài liệu (Hiệp ước) này tới thời điểm này đã được 94 nước trên thế giới ký kết (các nước trong “câu lạc bộ hạt nhân” chưa/không ký là Pháp, Pakistaan và Bắc Triều Tiên). Hiệp ước này cấm bố trí vũ khí dưới đáy biển hoặc đại dượng ngoài giới hạn hải phận 12 hải lý.

Theo đó, trong trường hợp Nga sử dụng vũ khí có thể bố trí dưới đáy biển như tên lửa trong đề án “Skif” thì chỉ có thể bố trí trong các khu vực nước (hồ, biển kín) nội bộ hoặc trong hải phận ở Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương. Trong khi đó, khả năng bí mật cao nhất khi lắp các tên lửa loại này ở các khu vực nằm trong lãnh thổ Nga ở độ sâu lớn. Ví dụ, ở hồ Ladoga (độ sâu tối đa – 230 mét, trung bình – 51 mét), biển Kapi (sâu nhất – 1025 mét, trung bình – 208 mét) hoặc hồ chứa nước Sayano – Shushen (sâu nhất – 220 mét gần đập thủy điện Sayano – Shushen, nông nhất – 30 mét).

Cuối cùng, việc đưa các tên lửa “Skif” vào trang bị có thể làm phức tạp hóa quan hệ chính trị cảu Nga với các nước khác, trước hết là Mỹ. Hiệp ước giữa Moskva và Washington ký năm 2010, có hiệu lực năm 2011 về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (SVN-3/START-3) không tính đến việc chế tạo và bố trí vũ khí hạt nhân dưới đáy biển hoặc đại dương. Điều này có nghĩa là khi tiếp nhận tên lửa vào biên chế, Moskva sẽ phải đàm phán lại với Washington về áp dụng sửa đổi các tài liệu hiện nay đang có hiệu lực. Người Mỹ, chắc chắn rằng không đồng ý với những sửa đổi này hoặc sẽ trao đổi để nhận lại sự chấp nhận của Nga về vấn đề phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa Châu Âu.

Bộ quốc phòng Nga hiện nay chưa chính thức khẳng định việc chế tạo tổ hợp tên lửa bắn từ đáy biển “Skif”. Về việc các tổ hợp hợp này có nằm trong chương trình cấp nhà nước của Nga về vũ khí đến năm 2020 hay không, trước đó không có thông tin. Mặc dù, có thể nói chính thức rằng chương trình gồm có việc chế tạo tên lửa đạn đạo tầm xa mới để thay các tên lửa cũ R-36M2 “Voevod”. Mọi kết luận về “Skif” hiện nay đều quá sớm. Không loại trừ rằng, dự án đã được bắt đầu từ thời kỳ Liên Xô sẽ trở thành dự án mà các kết quả nhận được sẽ được sử dụng trong các lĩnh vực khác thuộc quân sự.

Huyền thoại “Cachiusa” – xe chiến đấu – người chiến thắng

(http://i1290.photobucket.com/albums/b522/shevcheko2004/cachiusaBM-13_zps404c0570.jpg)

Lịch sử chế tạo

1921 – bắt đầu chế tạo các loại đạn phản lực (RS) với thuốc nổ không khói.

1928 – tiến hành thành công các thí nghiệm đầu tiên trên thế giới các loại (đạn) tên lửa với thuốc nổ không khói.

1933 – chế tạo hai mẫu đạn phản lực: đạn nổ mảnh RS-82 và đạn nổ - phá RS-132.

1935 – bắn các loạt đạn RS-82 đầu tiên từ máy bay tiêm kích I-15.

1937 – bắt đầu thí nghiệm cấp quân (binh) chủng.

1939 – Viện nghiên cứu khoa học về phản lực đã chế tạo đạn nổ - phá 132mm mới (M-13) và thiết bị phóng MU-2.

1940 – lần đầu tiên trên thế giới, thiết bị pháo phản lực bắn loạt (BM-13-16 hoặc là BM-13) đã trải qua các thí nghiệm cấp xưởng và trên trường bắn thành công.

1941 - ở xưởng mang tên Komintern (quốc tế Cộng sản) đã bắt đầu sản xuất các xe chiến đấu BM-13.

Các thiết bị phóng được lắp:

+ trên gầm xe vận tải ZIS-6 “Ford-Marmon”, “International GMC”, “Ostin”

+ trên các xe kéo khung gầm xích STZ-5

“Cachiusa” được lắp nhiều nhất trên các xe vận tải ba trục “Studebekker”.

Các thông số kỹ chiến thuật

Cỡ đạn phản lực,mm: 132

Số lượng rãnh dẫn hướng: 16

Góc tầm (nâng) lớn nhất, độ: 45

Góc tầm nhỏ nhất, độ: 7

Phạm vi bắn trong mặt phẳng hướng (hướng tới mục tiêu), độ: -10…10

Thời gian bắn loạt đạn, giây: 7-10

Tầm bắn, mét: 8470

Khối lượng thiết bị BM-13,kg: 2200

Khối lượng xe chiến đấu BM-13 (cùng thiết bị phóng),kg: 6200

Đạn phản lực M-13

1.Vòng chốt hãm ngòi nổ

2.Ngòi nổ GVMZ

3.Thuốc mồi nổ

4.Thuốc nổ

5.Bộ phận đầu (đạn)

6.Ngòi cháy

7.Đáy buồng đạn (Дно камеры)

8.Chốt dẫn hướng

9.Thuốc đạn phản lực

10.Bộ phận phản lực

11.Lưới gang

12.Mặt cắt giới hạn vòi phun (критическое сечение сопла)

13.Vòi phun

14.Bộ phận cân bằng

Lịch sử tham gia chiến đấu

Mùng 2 tháng 7 năm 1941 – đại đội 7 xe phóng dưới sự chỉ huy của Đại úy I.A.Flerov đã được đưa từ Moskva tới phương diện quân phía Tây.

Ngày 14 tháng 7 năm 1941 – từ trận địa gần Orsa tới bờ Dnepr, đại đội đã thực hiện đòn tấn công chí mạng đầu tiên vào quân thù.

(http://i1290.photobucket.com/albums/b522/shevcheko2004/SS-18_zps94777c51.jpg)

Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa R-36M2 “Voevoda” (SS-18 “Satana”)

Tên gọi

Quân chủng: R-36M2 “Voevoda”

Ký hiệu theo Tổng cục pháo binh – tên lửa: 15A18M

Ký hiệu theo Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược: RS20B

Ký hiệu theo NATO: SS-18 Satan III

Phân lớp: tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

Các thông số kỹ thuật

Chiều dài: 34,3 mét

Đường kính: 3 mét

Khối lượng: 221 tấn

Số tầng: 2

Khối lượng quăng (ném): 8,8 tấn

Nhiên liệu/chất ô xy hóa: dimetylgidrazin không đối xứng/nitơ tetroxide (NDMG-AT)

Tầm bắn: 15 000 kilomet.

Khả năng chiến đấu

+ đầu đạn tách với sự dẫn bắn độc lập

+ 10 khối chiến đấu (đầu đạn) công suất 750 kiloton

+ khả năng trang bị đầu đạn đơn khối 20 megaton, dùng để tiêu diệt các khí tài thông tin liên lạc và trang thiết bị điện tử khác trên toàn bộ lãnh thổ kẻ thù bằng cách nổ trên độ cao lớn.

Đặc điểm

+ tổ hợp tên lửa mạnh nhất trên thế giới

+ tăng cường tổ hợp các khí tài chọc thủng hệ thống phòng không (của địch)

Thời gian khai thác sử dụng tên lửa đã được gia hạn tới năm 2026.

Lịch sử

Tổ hợp R-36M được chế tạo bởi Phòng thiết kế “Dnepropetrovsk” trên cơ sở tổ hợp R-36 trong những năm 1970. Đầu những năm 80, tổ hợp R-36M với các thông số kỹ - chiến thuật tăng cường đã gia nhập biên chế; cuối những năm 80 - R-36M2. Vào thời điểm này, trong trang bị Quân chủng tên lửa chiến lược Nga đang có 58 tên lửa R-36M có thông số kỹ - chiến thuật tăng cường (R-36M YTTKh) và R-36M2 được sản xuất trong giai đoạn nửa sau những năm 80 – đầu những năm 90.

Tên lửa đạn đạo bệ phóng dưới biển R-29RMU-2 “Sineva”

(http://i1290.photobucket.com/albums/b522/shevcheko2004/sineva_zps24c2e91e.jpg)

Tên gọi

+ phân loại của NATO – SS-N-23 Skif

+ mã số theo Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược – RSM-54

Lịch sử

Được chế tạo bởi Trung tâm tên lửa cấp Nhà nước “Phòng thiết kế mang tên viện sĩ V.P.Makeev”.

Nằm trong biên chế tổ hợp tên lửa D-9RM thuộc trang bị các tàu ngầm nguyên tử chiến lược đề án 667BDRM “Delfin”

Gia nhập biên chế mùng 9 tháng 7 năm 2007.

Là biến thể của tổ hợp R-29RM.

Khả năng chiến đấu

Phụ thuộc vào biến thể, có thể có 4 hoặc 10 đầu đạn (khối chiến đấu) theo 100 kiloton với khả năng dẫn bắn độc lập.

Tầm bắn tối đa: 8300 kilomet

Tên lửa có thể phóng từ độ sâu 55 mét

Sai số giới hạn (tối đa) khỏi mục tiêu: gần 500 mét

Các thông số

Chiều dài: 14,8 mét

Đường kính: 1,9 mét

Khối lượng: 40,3 tấn

Khối lượng phần đầu: 2,8 tấn

Số tầng: 3

Tầm bắn tối đa: 8300 km

Đặc điểm

Theo sự hoàn hảo năng lượng – khối lượng (tỷ lệ của khối lượng tải trọng chiến đấu của tên lửa với khối lượng khởi động trên cùng một tầm bắn/bay xa) là tốt nhất thế giới.

Tổ hợp tên lửa chiến dịch – chiến thuật “Iskander”

(http://i1290.photobucket.com/albums/b522/shevcheko2004/iskander_zpscc6fdef4.jpg)

Tên gọi

Quân/binh chủng: Tổ hợp tên lửa chiến dịch – chiến thuật “Iskander-M”

Ký hiệu theo Tổng cục pháo binh – tên lửa: 9M72

Ký hiệu theo NATO: SS-26 Stone

Phân lớp: tổ hợp tên lửa chiến dịch – chiến thuật

Các thông số kỹ thuật tên lửa 9M723K1 (“Iskander-E”)

Khối lượng: 3800 kg

Số tầng: 1

Khối lượng ném: 480kg

Nhiên liệu: hỗn hợp rắn

Tầm bắn: 280 kilomet.

Cấu tạo tên lửa (từ trên xuống)

Kiểu đầu đạn: mẹ con, nổ - phá, khoan

Khối lượng khởi động tên lửa: 3800kg

Động cơ tên lửa: chất rắn.

Các khả năng chiến đấu

Sai số vòng: dưới 30 mét.

Các loại đầu đạn: mẹ - con, nổ - phá, khoan.

Các phiên bản “Iskander-M” và “Iskander-K” trang bị tên lửa tầm bắn 500 kilomet.

Khi cần thiết, tổ hợp “Iskander-K” có thể trang bị các tên lửa có cánh tầm bắn lớn (hơn 2000 km).

Lịch sử

Được chế tạo bởi Phòng thiết kế chế tạo xe máy (KBM) trong giai đoạn 1990 – 2000. Trong phiên bản xuất khẩu có tên gọi “Iskander-E” (có 1 tên lửa trên thiết bị/bệ phóng, giảm tầm bắn).

Phiên bản “Iskander-K” sử dụng các tên lửa có cánh.

Sản xuất hàng loạt từ năm 2007.

Biên chế tổ hợp

Xe chỉ huy – tham mưu

Xe bảo đảm cuộc sống

Thiết bị phóng tự hành cùng tên lửa

Xe tải – nạp đạn

Trạm thu – phát thông tin cơ động

Xe bảo dưỡng kỹ thuật.

Lịch sử Quân sự Việt Nam

Thảo luận Lịch sử bảo vệ Tổ quốc => Kiến thức quốc phòng => Tác giả chủ đề:: daibangden trong 21 Tháng Giêng, 2011, 09:54:44 pm