Lịch sử Quân sự Việt Nam

Tác giả: Nguyễn Khắc Nguyệt
Nhà Xuất bản Quân đội nhân dân- 2010
Số hóa: lixeta



   Khi thấy quyền tư lệnh Đào quyết định đi cùng đại đội 6 vào chiến trường, ở cơ quan Bộ tư lệnh cũng có nhiều ý kiến không đồng tình. Đại loại: “chỉ có một đại đội đi chiến trường thì việc gì mà cần đến tư lệnh cùng đi”, hay nặng nề hơn: “tư lệnh mà lại đi chỉ huy một đại đội thì còn ra thể thống gì nữa”... Mặc cho những “lời ra, tiếng vào” râm ran xung quanh ông Đào vẫn giữ quan điểm của mình. Ông cho rằng người chỉ huy chỉ biết ngồi một chỗ, nắm tình hình qua các bản báo cáo của cấp dưới thì đó chỉ là một người chỉ huy tồi, xa rời thực tế. Ông rất tâm đắc với những lời dạy của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn về đạo làm tướng: “Các điều gian lao của quân đội, tướng súy phải nếm trải trước đã. Trời nắng không che lọng, trời lạnh không mặc áo cầu dầy, gặp chỗ đường khó thì xuống đi chân; giếng nước trong quân đào xong, tướng mới được uống; cơm của lính nấu chín rồi, tướng mới được ăn; lũy trong quân xây xong rồi tướng mới được nghỉ; khi cực nhọc hoặc khi nhàn hạ, tướng phải cùng sống với quân lính”. Vì vậy từ khi làm trung đoàn trưởng trung đoàn xe tăng đầu tiên rồi quyền tư lệnh đầu tiên của binh chủng thiết giáp ông vẫn dành nhiều thời gian để được làm những công việc của một người lính xe tăng thực thụ. Ngày công tác kỹ thuật hàng tuần ông cũng quần áo công tác về xe của mình lăn xả vào thực hiện chức trách như một thành viên. Đi kiểm tra ông không chỉ đứng ngoài chỉ trỏ mà nhảy ngay vào xe, tự mình đánh giá chất lượng các thiết bị... Còn đợt này ông muốn được trải nghiệm thực tế mà những cán bộ, chiến sĩ xe tăng gặp phải khi hành quân đường dài trong điều kiện khó khăn về đường sá cũng như sự đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Có như vậy ông sẽ sát thực hơn khi xây dựng kế hoạch đưa các đơn vị xe tăng vào chiến trường mà ông tin rằng sẽ ngày một nhiều hơn. Và trong sâu thẳm lòng mình ông còn muốn nhân dịp này được trực tiếp chỉ huy, được tận mắt chứng kiến một đơn vị xe tăng tham gia chiến đấu. Thực tế đó sẽ giúp ông tất nhiều trên cương vị người chỉ huy cao nhất của binh chủng sau này. Ông tin ước nguyện này của ông sẽ thành hiện thực bởi sau các chiến thắng Tà Mây, Làng Vây xe tăng đã phần nào khẳng định được vị thế của mình và đã chiếm được lòng tin của người chỉ huy binh chủng hợp hành. Ông chắc chắn xe tăng sẽ được sử dụng rộng rãi hơn trong các trận đánh tiếp theo.
   Khổ một nỗi bản tính khắc kỷ và cách sống khép kín làm ông ít bạn tâm giao. Cấp dưới thì sợ ông, còn đồng cấp cũng khó gần nên ông cũng chẳng tâm sự được với ai những ý nghĩ này. Chỉ có chủ nhiệm chính trị Thu là người đã sống cùng ông lâu năm nên cũng hiểu được phần nào suy nghĩ của ông. Chính ông Thu là người ủng hộ quyết định của ông mạnh mẽ nhất. Ngay sau khi hội ý xong, khi chỉ còn hai người với nhau ông Thu đã bảo:
   - Tôi ủng hộ quyết định của anh. Chính bản thân tôi cũng muốn đi một chuyến như vậy.
   Quyền tư lệnh Đào thầm cảm ơn người chủ nhiệm chính trị đã rất hiểu mình, ông chỉ trả lời ngắn gọn:
   - Tôi nghĩ rằng rồi đây xe tăng sẽ vào chiến trường ngày một nhiều. Chuyến đi này của tôi chắc chắn sẽ giúp ích cho công tác chỉ huy sau này.


   Cuộc hành quân đi chiến trường của đại đội 6 khá suôn sẻ. Không biết có phải do cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân của ta đã làm quân địch phải căng ra đối phó trên khắp các chiến trường nên hoạt động đánh phá trên các tuyến đường vận tải chiến lược giảm hẳn, hoặc là đã ở giữa mùa khô đường sá tốt hơn, hoặc giả có một chút may mắn nào đó nữa mà chỉ sau 16 ngày đêm hành quân đại đội 6 đã đến vị trí tập kết ở Na Bo. Như vậy về thời gian hành quân chỉ bằng một nửa so với đại đội 3 hồi mấy tháng trước. Đưa được một trăm phần trăm người và trang bị tới đích an toàn ai cũng phấn khởi, có cậu trợ lý đi cùng đoàn nói bô bô không biết có ý gì:
   - Nhờ có sự chỉ đạo trực tiếp của tư lệnh nên tốc độ hành quân mới nhanh như thế được.
   Vừa mới nghe được như vậy quyền tư lệnh Đào đã quắc mắt:
   - Anh đừng nịnh thối tôi như vậy. Có khen thì khen cán bộ, chiến sĩ kia kìa.
   Quả thật, trên đường hành quân có nhiều đêm ông đã bỏ ô tô sang ngồi xe tăng cùng kíp xe và đã tận mắt chứng kiến sự cố gắng vượt bậc của anh em cũng như trình độ tay nghề điêu luyện của họ. Trên những con đường gập ghềnh của Trường Sơn, dưới ánh sáng tù mù của bóng đèn hạn chế ánh sáng những chiến sĩ lái xe của ông vẫn đạt tốc độ bình quân trên 10 ki- lô- mét một giờ. Rồi những lần xe bị hỏng hóc, bị sa lầy, đứt xích, trật xích... đều được họ khắc phục nhanh chóng với những thao tác rất thuần thục, hợp lý. Hay những đêm bị máy bay địch đánh chặn các pháo thủ đã sử dụng súng cao xạ 12 ly 7 để đánh trả thành thạo đến mức ông không ngờ tới. Có thể nói đó là kết quả của một quá trình khổ luyện lâu dài và có định hướng chính xác, đồng thời cũng do việc phổ biến kinh nghiệm của hai đại đội đi trước đã được tiến hành rất kịp thời. Riêng đối với ông chuyến đi cùng bộ đội lần này thực sự là bổ ích. Những ghi chú dày đặc trong cuốn sổ tay của ông chắc chắn sẽ giúp cho việc xây dựng kế hoạch đưa các đơn vị xe tăng vào chiến trường được sâu sát hơn, hợp lý hơn.


   Vừa vào đến vị trí tập kết lúc nửa đêm, sáng hôm sau quyền tư lệnh Đào đã gọi mấy trợ lý cơ quan đi cùng về sở chỉ huy mặt trận. Ông nóng lòng muốn gặp chính ủy Ngọc, tham mưu trưởng Dương ngay để nắm tình hình đoàn 198 cũng như chủ trương sử dụng xe tăng của bộ tư lệnh mặt trận trong thời gian sắp tới.
   Dẫu đã biết trước quyền tư lệnh binh chủng sẽ đi cùng đại đội 6 vào chiến trường nhưng cả chính ủy Ngọc lẫn tham mưu trưởng Dương đều bất ngờ khi gặp ông Đào. Họ bất ngờ cũng phải vì cả hai cùng đinh ninh ít ra cũng phải mươi, mười lăm ngày nữa đại đội 6 mới vào đến nơi. Vì vậy khi thấy cái dáng thấp đậm của quyền tư lệnh Đào xuất hiện trước cửa hầm cả hai đều sửng sốt, phải mấy giây sau mới cất được lời. Còn quyền tư lệnh Đào thì thật sự vui mừng khi gặp những người đồng sự, ông hồ hởi:
   - Chào hai anh! Hai anh vẫn khỏe chứ?
   Cuộc hàn huyên sau mấy tháng xa nhau của những người đồng đội không ồn ào nhưng thân mật và chân tình. Là người nghiêm nghị, khó gần nhưng với chính ủy Ngọc, tham mưu trưởng Dương và chủ nhiệm chính trị Thu thì ông Đào lại có những tình cảm đặc biệt. Ông tôn trọng họ về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm cũng như năng lực hoàn thành nhiệm vụ theo chức trách của từng người. Với ai đó ông có thể rất khắt khe, thậm chí đôi khi ác khẩu nhưng với ba người này ông thật sự tôn trọng và đúng mực trong đối xử. Sau khi vắn tắt kể lại hành trình của đại đội 6 quyền tư lệnh Đào hỏi:
   - Bây giờ đề nghị các anh cho biết tình hình của đoàn 198 trong này cũng như ý định sử dụng xe tăng trong thời gian tới của mặt trận.
   Chính ủy Ngọc nhanh nhảu trả lời:
   - Báo cáo anh, sau chiến thắng ở Làng Vây bộ đội rất phấn khởi và sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu. Tuy nhiên do Bộ tư lệnh mặt trận chưa giao nhiệm vụ nên hiện tại chúng tôi vẫn cho anh em khôi phục xe máy, vũ khí và chờ lệnh.
   Tham mưu trưởng Dương bổ sung:
   - Về mặt tinh thần, tư tưởng thì như anh Ngọc đã báo cáo. Tuy nhiên về mặt lực lượng và trang bị thì cũng có một số vấn đề khó khăn.
   Quyền tư lệnh Đào nhướng mắt nôn nóng:
   - Anh nói cụ thể xem nào?
   Tham mưu trưởng Dương vẫn từ tốn:
   - Cụ thể là sau trận Làng Vây mặt trận lại quyết định đưa đại đội 9 vào A Lưới rồi đánh xuống Huế từ phía tây. Mặc dù chúng tôi đã có ý kiến nên đợi đại đội 6 vào rồi hãy cho đi nhưng các anh ấy không đồng ý vì cho rằng phải nhanh chóng chớp lấy thời cơ này. Vì vậy chúng tôi đã phải rút một trung đội của đại đội 3 bổ sung cho đại đội 9 và đổi một số xe tình trạng kỹ thuật tốt sang đấy, đồng thời cử anh Tân tiểu đoàn trưởng đi cùng. Còn đại đội 3 hiện tại chỉ còn 8 xe nhưng tình trạng kỹ thuật không được bảo đảm cho lắm. Về chủ trương của mặt trận cũng chưa rõ ràng nên chúng tôi yêu cầu anh em tập trung lực lượng khôi phục tình trạng kỹ thuật xe máy, vũ khí. Cho đến giờ cũng đã khá hơn và có thể tham gia chiến đấu được rồi.
   Quyền tư lệnh Đào nhăn trán:
   - Như vậy là các anh ấy vẫn giữ ý định đưa xe tăng vào đánh Huế từ phía tây. Thực ra đó cũng là một ý định tốt nhưng không hiểu đường sá các anh ấy chuẩn bị thế nào thôi.
   Tham mưu trưởng Dương lắc đầu:
   - Cậu Tân điện ra báo cáo là vẫn chưa có gì mới cả. Con đường mà các anh ấy định đưa xe tăng xuống Huế vốn chỉ là đường lâm nghiệp do con mụ Trần Lệ Xuân mở để khai thác gỗ ở A Lưới từ đầu những năm 60. Từ hồi anh em nhà Ngô bị đảo chính thì không sử dụng nữa, bị bỏ hoang mấy năm rồi nên hư hỏng nhiều, xe tăng không thể cơ động được.
   Chính ủy Ngọc bổ sung:
   - Nghe anh em ở đây người ta nói trong ấy gian khổ lắm, sợ nhất là mùa mưa đến mà bọn Mỹ nó nống ra thì không biết chạy đi đâu.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Tôi cũng đã tranh thủ tìm hiểu về khu vực đó khá nhiều. Quả thật đấy là một địa bàn có ý nghĩa chiến lược đối với mặt trận Thừa Thiên và khoảng cách đến Huế thì rất gần. Tuy nhiên, việc đưa xe tăng vào đấy cần phải có sự nghiên cứu kỹ hơn- Ông lắc mạnh đầu và quả quyết- Thôi, các anh ấy đã quyết như thế rồi thì ta cứ tạm chấp nhận như thế. Còn về trang bị của đại đội 3 thì không lo, ta sẽ điều chỉnh từ đại đội 6 sang. Ngoài ra lần này tôi cho chở theo khá nhiều khí tài nên sẽ bổ sung ngay cho đại đội 3 trong vài ngày tới. Bây giờ hai anh cùng tôi lên gặp tư lệnh mặt trận.

Tư lệnh mặt trận Đường Chín- Khe Sanh vốn là một Tổng tham mưu phó từ ngoài Bộ vào nên quyền tư lệnh Đào đã có nhiều dịp tiếp xúc và cùng làm việc. Vì vậy khi thấy bộ ba xe tăng xuất hiện ông đã rời bàn làm việc đứng dậy vồn vã:
   - Ái chà! Xe tăng đã xuất tướng rồi đấy!
   Vừa đưa tay bắt tay tư lệnh mặt trận ông Đào vừa trịnh trọng:
   - Xin chúc mừng thủ trưởng!
   Tư lệnh mặt trận cười vui vẻ:
   - Cậu chúc mừng tôi cái gì nào? Tôi thế này là “xuống” chứ có phải “lên” đâu mà cậu lại chúc mừng.
   Quyền tư lệnh Đào vội cải chính:
   - Tôi chúc mừng ở đây là chúc mừng thủ trưởng vừa mới vào mà đã đánh thắng liền mấy trận.
   Tư lệnh mặt trận lại cười rất cởi mở:
   - Thế thì tôi phải chúc mừng các cậu mới phải. Thực ra tôi đã chúc mừng cậu Ngọc, cậu Dương rồi. Các cậu vừa mới ra quân trận đầu mà đã chiến thắng giòn giã như vậy là may lắm đấy- Ông hạ giọng thân mật- Nói gì thì nói nhưng phải thừa nhận khả năng đột phá của xe tăng là rất lớn. Trận Tà Mây đấy, bộ binh nằm chết dí mấy tiếng đồng hồ không thể xung phong được mà chỉ cần hai chiếc xe tăng tham chiến là lật ngược tình thế ngay. Hay ở Làng Vây, nếu không có xe tăng tham gia thì cũng khó mà “nuốt” nổi nó. Vì thế tôi đã quyết định đưa một đại đội của các anh vào A Lưới, “nó” mà xuống được Huế thì tình hình sẽ sáng sủa hẳn lên ngay.
   Thấy tư lệnh mặt trận chủ động nhắc đến chuyện này quyền tư lệnh Đào tranh thủ đặt vấn đề:
   - Đấy đúng là một ý định táo bạo. Nhưng tôi chỉ sợ không có đường xuống Huế thôi.
   Tư lệnh mặt trận lắc đầu:
   - Đừng lo! Khắc đi, khắc đến mà.
   Biết là không thể thay đổi tình thế nên quyền tư lệnh Đào chuyển hướng câu chuyện:
   - Báo cáo thủ trưởng! Vì tôi mới vào nên chưa nắm được tình hình. Đề nghị thủ trưởng cho biết ý định sử dụng xe tăng của mặt trận trong thời gian tới như thế nào để chúng tôi còn chuẩn bị ạ!
     Tư lệnh mặt trận nghiêm mặt lại:
   - Như các cậu đã biết, khi nắm được ý định của Oét- xmo- len muốn biến Khe Sanh thành một Điện- biên- phủ nhằm tiêu diệt chủ lực của ta, Bộ Chính trị đã quyết định “tương kế, tựu kế”, quyết định dùng Khe Sanh làm mồi nhử nhằm mục đích thu hút, giam chân lực lượng chủ lực quân Mỹ ở đây để ta có thời cơ thực hiện cuộc Tổng công kích. Tuy nhiên do trên giữ bí mật ngày “N” đến cùng nên thực ra mặt trận mới nắm được ý định chung như vậy thôi và giai đoạn đầu ta cũng chỉ mới đánh được vài trận như Huội San, Hướng Hóa thì cuộc Tổng công kích đã nổ ra. Vì vậy địch phải đưa lực lượng cơ động ra ứng cứu các thành phố, thị xã mà không tập trung quân ứng cứu Khe Sanh như dự liệu- Ông bỗng trầm giọng xuống- Hiện nay trên toàn miền Nam bọn địch đang phản công ta rất quyết liệt. Vì vậy theo chỉ đạo của trên là ta phải tiếp tục làm sao kéo quân địch ra đây càng nhiều càng tốt để chia lửa cho các mặt trận khác. Tuy nhiên bọn chúng đã có những thay đổi rất đáng kể cả về chiến lược lẫn chiến thuật. Hiện tại chúng chưa đưa thêm quân ra tăng viện mà chỉ tăng cường không quân, phi pháo để tạo một vành đai hỏa lực nhằm bảo tồn lực lượng của tập đoàn cứ điểm này mà thôi. Ngoài ra chúng còn sử dụng chiến thuật trực thăng vận bất ngờ đổ quân chiếm các địa hình có lợi hoặc đánh úp sau lưng quân ta rồi lại bốc đi. Vì vậy chủ trương của mặt trận trong thời gian tới là chuyển sang vây lấn, tiêu hao tiêu diệt địch, đồng thời đánh mạnh trên hướng đông để cô lập hoàn toàn Khe Sanh ép chúng phải ra giải tỏa, ứng cứu. Chính vì vậy trước mắt sẽ chưa dùng đến xe tăng. Chỉ khi nào Mỹ đã đưa thêm quân ra lúc đó mới sử dụng đến các cậu đánh đòn tiêu diệt. Còn bây giờ các cậu cứ tranh thủ thời gian làm tốt mọi mặt công tác chuẩn bị đi.
   Ba cán bộ xe tăng nhìn nhau, họ đã nắm được rõ hơn tình hình chung cũng như ý định của mặt trận. Quyền tư lệnh Đào đứng dạy:
   - Cảm ơn đồng chí tư lệnh đã cho chúng tôi biết tình hình và ý định của trên. Tôi cũng xin báo cáo tư lệnh là đợt này Bộ cho phép tôi vào đây để thay cho đồng chí Ngọc và đồng chí Dương. Còn bây giờ xin phép tư lệnh chúng tôi về.
   Tư lệnh mặt trận cũng đứng dạy bắt tay ba anh em. Ông nói ngắn gọn:
   - Cố gắng phát huy kết quả trận đầu đánh thắng nhé!
   Vừa ra khỏi hầm tư lệnh mặt trận chính ủy Ngọc đã lên tiếng:
   - Tưởng anh chỉ hành quân cùng đại đội 6 vào đây rồi quay ra thôi. Thế anh định ở lại à?
   Quyền tư lệnh Đào trả lời bằng một câu hỏi:
   - Tại sao tôi không được ở lại? Mà các anh ở trong này thế cũng đủ rồi. Nhất là anh Dương kia kìa, liệu còn được bốn chục cân không?
   Tham mưu trưởng Dương chống chế:
   - Tôi thì lúc nào chẳng thế! Quan trọng là công việc ngoài kia cần anh hơn.
   Đến lúc này thì quyền tư lệnh Đào phải nói thật:
   - Công việc thì bao giờ cho hết được. Còn nói thật với các anh tôi muốn được tận mắt chứng kiến anh em mình nó đánh nhau như thế nào? Theo dõi trong diễn tập, trong huấn luyện thì theo dõi mãi rồi nhưng dù sao đó cũng chỉ là giả. Địch giả, đạn giả, bom mìn giả, tình huống cũng giả định... nên nếu chỉ dựa vào đấy mà chỉ đạo huấn luyện chiến đấu thì có khi thắng cũng lại giả nốt. Vì vậy thế nào tôi cũng phải ở lại và trực tiếp theo dõi vài trận mới được.
   Biết là không thể lay chuyển được ý định của người chỉ huy nên hai người không nói gì thêm. Mãi đến lúc về đến hầm chính ủy Ngọc mới lên tiếng:
   - Nếu Bộ đã đồng ý và ý định của anh như vậy thì chúng tôi xin chấp hành. Nhưng theo tôi trước khi ra thì anh Dương cũng nên thu xếp đưa anh Đào đi nắm tình hình các đơn vị và một số địa bàn quan trọng.
   Quyền tư lệnh Đào nói luôn:
   - Như các anh đã nghe tư lệnh mặt trận nói, trước mắt chúng ta cần tập trung làm cho tốt công tác chuẩn bị. Vì vậy, theo tôi sau đây một mặt chúng ta củng cố trang bị, một mặt tôi sẽ tổ chức cho anh em cán bộ đi trinh sát thực địa các mục tiêu mà xe tăng có thể phải tham gia chiến đấu sau này. Ở trong này chắc các anh đã tổ chức rút kinh nghiệm trận Làng Vây rồi phải không?
   Chính ủy Ngọc gật đầu:
   - Vâng! Chúng tôi đã làm rồi!
   Quyền tư lệnh Đào gật gù:
   - Thế thì tốt! Vì các anh đã tổ chức rút kinh nghiệm chung rồi nên ngày mai tôi muốn trao đổi riêng với hai anh về các trận đánh vừa qua của 198. Sau đó các anh cứ chuẩn bị mà ra thôi, ở trong này tự tôi sẽ tìm hiểu các vấn đề khác. Mà mấy anh em cơ quan đâu cả nhỉ?
   Tham mưu trưởng Dương nhanh nhảu:
   - Chắc là cũng đang bận việc cả. Để tôi gọi họ sang chào tư lệnh!
   Thực ra từ lúc thấy quyền tư lệnh Đào đến mấy cán bộ các cơ quan bộ tư lệnh tiền phương đã định đến chào nhưng rồi ai cũng ngại. Họ bảo nhau: “thôi thì cứ kính nhi viễn chi” là hơn nên kéo nhau ngồi tụ tập ở hầm phái viên chính trị Huấn. Nay thấy chính ủy Ngọc nhô đầu ra vẫy tay cả hội mới kéo nhau sang. Người nhanh miệng nhất là trưởng phòng tác huấn Phúc:
   - Xin chúc mừng tư lệnh đã có mặt tại chiến trường! Thú thật chúng tôi không ngờ tư lệnh đi nhanh đến như vậy!
   Quyền tư lệnh Đào niềm nở khác hẳn mọi khi:
   - Chào tất cả anh em! Thế nào, nghe tin cậu bị thương phải không, cả cậu Huấn nữa, thế đã khỏi hẳn chưa?
   Phái viên chính trị Huấn cười:
   - Báo cáo tư lệnh! Chúng tôi cũng chỉ bị sơ sơ thôi mà.
   Câu chuyện giữa quyền tư lệnh Đào và mấy cán bộ các cơ quan thật vui vẻ, sôi nổi. Có vẻ như không khí chiến trường đã làm ông Đào thay đổi hẳn. Chưa bao giờ thấy ông nói cười vui vẻ, niềm nở như vậy.
   Chuyện vui đã vãn quyền tư lệnh Đào kết luận:
   - Thông báo với các đồng chí luôn: đợt này tôi sẽ ở lại đây, còn anh Ngọc và anh Dương sẽ ra lo công việc ngoài Bắc. Về phía các cơ quan cũng cử một số đồng chí vào thay, còn lại hầu hết sẽ ở lại đây với tôi. Nhiệm vụ trước mắt của chúng ta là tiếp tục làm tốt mọi mặt công tác chuẩn bị. Vì vậy tôi đề nghị ngay ngày mai các anh bên tham mưu, kỹ thuật tính toán điều chỉnh lực lượng và trang bị từ đại đội 6 sang đại đội 3. Đồng thời anh Phúc làm kế hoạch và chuẩn bị để tôi đi trinh sát nắm một số địa bàn quan trọng như Tà Cơn, Lao Bảo, Làng Vây... Tóm lại là địa hình toàn bộ khu vực và những mục tiêu xe tăng có thể tham gia chiến đấu.
   Phúc vẫn là người mạnh miệng nhất:
   - Tư lệnh mới vào còn đang mệt, cứ nghỉ ngơi vài ngày cũng được ạ!
   Quyền tư lệnh Đào nghiêm mặt:
   - Mệt hay không tự tôi biết chứ! Các anh cứ tiến hành chuẩn bị đi! Nếu không có gì thay đổi hai ngày nữa ta bắt đầu đi trinh sát thực địa. Các anh rõ cả chưa?
   Tất cả đồng thanh:
   - Rõ!
   Đến lúc này ông Đào mới chợt nhớ ra:
   - À! Có ít quà Tết miền Bắc đây- Ông với cái ba lô vẫn để trong góc hầm từ lúc đến lôi ra một bọc thuốc lá, thuốc lào, kẹo Hải Châu và vồn vã- Mời các cậu thưởng thức.
   Không khí căn hầm lại sôi nổi hẳn lên. Chính ủy Ngọc đứng nhìn khung cảnh vui vẻ, đầm ấm giữa người chỉ huy binh chủng với các cán bộ dưới quyền mà hởi lòng, hởi dạ: “có khi chuyến đi chiến trường này sẽ làm anh ấy thay đổi tính nết, được như vậy thì tốt biết bao”.

     Mặc dù khoảng cách chỉ chưa đầy hai trăm ki- lô- mét mà phải mất hơn mười ngày đêm đại đội 9 mới đến chân dốc Con Mèo- con dốc nằm trên biên giới Lào- Việt để chuẩn bị về Việt Nam.
   Đứng ở mỏm núi phía đối diện nhìn lên dốc Con Mèo tiểu đoàn trưởng Tân gật gù nói với mấy cán bộ dưới quyền:
   - Các ông thấy không, cái dốc này có khi còn hiểm trở hơn cả Cổng Trời ấy nhỉ?
   Mấy anh em cùng lặng im ngước nhìn: trước mặt họ là một dãy núi đá chập chùng cao ngất, những cái đỉnh nhọn hoắt thấp thoáng ẩn hiện trong mây mù. Trên cái nền xám ngắt ấy nổi bật lên một vệt trắng loang lổ, nham nhở của đất đá bị bom đạn cày xới ngày đêm kéo dài từ tận chân núi lên đến hút tầm mắt. Len lỏi theo cái dải bạc phếch đó chính là con đường B45 ngoằn ngoèo như một sợi chỉ mỏng manh sẽ đưa các anh về đất Việt Nam trong đêm nay. Trên nền trời xanh ngắt của mùa khô Lào chiếc máy bay OV10 mỏng mảnh như một thứ đồ chơi đang lừ lừ bay dọc theo con đường thả vào không trung cái âm thanh vè vè cực kỳ khó chịu.
   Đại đội phó kỹ thuật Vĩnh là người lên tiếng đầu tiên:
   - Tôi cho rằng con dốc này phải cao trên một nghìn mét, mà với chất đất thế này thì chắc chắn là hiểm trở hơn Cổng Trời rồi.
   Đại đội trưởng Nghi bổ sung:
   - Cổng Trời còn gần miền Bắc, đường sá còn được tu sửa thường xuyên chứ ở đây    tôi nghĩ chắc không thể được như vậy.
   Tân gặng:
   - Thế theo các ông liệu ta có thể vượt được nó trong một đêm được không?
   Vĩnh cười mà như mếu:
   - Không được thì cũng phải cố cho bằng được chứ anh bảo trống hơ trống hoác thế kia mà phải nằm lại thì giấu xe ở đâu?
    Lê Văn Giỏ vừa mới được bổ nhiệm làm chính trị viên thay Tú đã hy sinh thông báo:
   - Báo cáo thủ trưởng và các anh, tôi được công binh cho biết là dốc này dài chưa đến hai mươi cây, trong đó chỉ có chiều bên này lên là dài và khó đi thôi còn bên kia thì lại rất ngắn và ít dốc nên có thể vượt qua được trong một đêm.
   Tiểu đoàn trưởng Tân kết luận:
   - Vậy thì anh Vĩnh cho kiểm tra lại tình trạng kỹ thuật nhé, cố gắng không để xảy ra tụt lùi, đứt xích, trật xích trên dốc. Còn anh Nghi thông báo cho các trung đội cho anh em ăn cơm sớm. Căn cứ tình hình ta cho xuất phát càng sớm càng tốt.
   Không ai ngờ là con đường còn hiểm trở hơn cả những gì mà mấy anh em họ tưởng tượng ra. Mặt đường chỉ rộng vừa hai băng xích, hàng trăm cái cua tay áo lớn nhỏ mà mỗi khi đi qua đó có cảm tưởng như mũi xe đã chờm hẳn ra miệng vực. Tin vào tay lái và khả năng xử trí của Cân nên hôm nay xe 567 được đại đội phó Vĩnh phân công đi cuối đội hình. Đêm giữa tháng Hai âm lịch nên trăng khá sáng. Dưới ánh trăng khi tỏ, khi mờ nhiều lúc Cân nhìn rõ những khối đất đá lăn ào ào xuống vực dưới vòng xích lăn của xe đi trước mà phát ớn.
   Mới đi được chừng một phần ba dốc thì thằng AC130 đã mò ra. Nó lừ lừ bay dọc con đường và ung dung nghiêng ngó. Vì đang ở trên dốc không thể phát huy tốc độ nên Nghi lệnh cho các xe ép sát vào ta luy dương để tránh, còn tất cả thành viên chui vào trong xe đóng chặt cửa. Sau hai vòng nghiêng ngó thằng AC130 bắt đầu bắn, đầu tiên là 20 ly, sau đó nó chuyển sang cối 40 ly. Có vẻ như địa thế này cũng bất lợi cho việc ngắm bắn nên đạn chủ yếu trúng vào mái ta luy. Chắc bọn trên máy bay không hiểu những mục tiêu mà nó bắn phá là cái thứ gì mà không có đám lửa nào bùng lên cả. Khoảng mười lăm phút sau nó lừ lừ bay về phía nam. Đoàn xe tăng lại tiếp tục lên đường.    
   Càng lên cao đường càng khó đi. Nhiều đoạn tất cả người trên xe phải xuống đi bộ, trưởng xe phải xuống đi trước đầu xe để chỉ huy. Nhiệt độ dầu, nhiệt độ nước làm mát cứ tăng vù vù. Mặc cho cái rét tháng Hai và những làn hơi lạnh từ trên nuí tỏa xuống lưng áo Cân vẫn ướt đẫm mồ hôi, cậu căng mắt nhìn đường và thận trọng sử dụng hai cần lái để điều khiển xe đi cho đúng tim đường.
   Lại đến một đoạn khó đi. Cân dừng xe cho mọi người xuống. Đại phó Vĩnh cùng mấy anh em đi bộ vượt lên trước, còn Nhã thì khoác một mảnh dù trắng đứng trước đầu xe. Anh hỏi to:
   - Nhìn rõ không?
   Cân cũng gào lên át cả tiếng máy nổ:
   - Nhìn rõ rồi. Đi đi!
   Nhã quay người lại, anh từ từ bước cách mũi xe chừng năm, sáu mét. Cân vừa nhìn đường vừa nhìn vào cái bóng trắng của nhã để điều khiển xe. Gì chứ việc này thì cậu đã quá quen rồi.
   Một cái cua tay áo hiện ra trước mặt. Cân giữ chân dầu thật ổn định ở mức thấp nhẹ nhàng cho xe vào cua. Nhích từng tý một cho đến khi đầu xe đã chờm ra ngoài mép vực và mũi xe bên trái đã qua khỏi tảng đá lớn chìa ra từ ta luy dương thì Cân nhẹ nhàng kéo cần lái trái. Mũi xe đã bắt đầu nhích sang trái, Cân hơi tăng chân dầu để tăng lực kéo động cơ. Bỗng cậu cảm thấy băng xích bên phải hẫng đi một cái. Chiếc xe lạng đi và dệ xuống. Một cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng. Cân giật mạh hai cần lái về vị trí sau cùng rồi thụp đầu xuống ôm chặt lấy hai cần lái phó mặc cho may rủi.
   Nhưng chiếc xe đã khựng lại. Ma sát của bụng xe với mặt đất cùng với những níu kéo tuyệt vọng của băng xích bên kia đã giữ nó lại trong tích tắc cuối cùng. Bây giờ nó nằm chênh vênh trên miệng vực, thân xe nghiêng hẳn đi. Có cảm tưởng chỉ cần đẩy khẽ một cái là chiếc xe sẽ lăn luôn xuống.
   Đang đi phía trước Vĩnh chợt nghe tiếng đất đá lở ào ào phía sau anh đoán ngay là có sự cố. Quay lại, nhìn chiếc xe đang nằm chênh vênh trên miệng vực thẳm anh hết cả hồn. Vĩnh vội bảo Hòa:
   - Chạy lên bảo hai xe phía trước dừng lại đợi! Nhanh lên!
   Từ trong xe Cân đang khó nhọc chui ra vì độ nghiêng thân xe quá lớn. Bám lấy nòng pháo cậu nhô người nhìn xuống phía dưới, không thấy gì cả ngoài một màu đen ngòm và sâu hun hút. Bát giác Cân rùng mình: “nếu nó mà lăn xuống chắc là mình thịt nát, xương tan”. Mấy chiến sĩ công binh hộ tống phía sau cũng đã lên đến nơi. Họ xì xầm:
   - May thế! Chỉ một tý nữa thì lăn hàng trăm vòng chứ không ít.
   Vĩnh đã quay lại trước đầu xe, anh cúi xuống bấm đèn pin nghiêng ngó: có lẽ do mỗi xe đi trước làm lở xuống một ít đất đá nên đến xe này mép đường bên phải không còn chịu được trọng lượng của xe đã làm cho xe bị dệ. Rất may là khi bụng xe sệt xuống mặt đất và những mắt xích bên kia cày xuống đât đá mặt đường đã hãm lại đà trượt của chiếc xe. Anh ôn tồn bảo Cân:
   - Cứ yên tâm! Tớ sẽ cho xe kia quay lại kéo bây giờ.
   Nói thì nói vậy chứ đầu óc Vĩnh đang rối cả lên. Với sự cố này ở chỗ khác chỉ cần một xe kéo khẽ một cái là lên. Nhưng ở đây thì không được. Chỉ cần một chút sơ sảy, chỉ cần cái bờ đất kia lở thêm một chút, chỉ cần cái hòn đá mà băng xích bên phải kia đang bấu víu sứt đi một mẩu… chiếc xe này sẽ rơi xuống và lúc ấy có trời mới biết được điều gì sẽ xảy ra. Giá như địa thế cho phép anh sẽ cho một xe cố định và một xe kéo, còn ở đây thì không thể. Nhưng cũng không thể không kéo, để chiếc xe này nằm lại đây cả ngày thì bằng “cống”cho lũ giặc trời.
   Từ phía trước Tân, Nghi đã quay lại. Cả ba chụm đầu bàn bạc một lúc, cuối cùng Tân kết luận:
   - Kiểu gì cũng phải kéo nó lên! Ông Nghi chỉ huy cho hai xe kia lùi lại đây. Còn ông Vĩnh nghiên cứu xem có cách nào bảo đảm nhất thì làm.
   Vĩnh nhắm mắt lại vận dụng tất cả những kiến thức và kinh nghiệm mà anh có được để tìm ra giải pháp tốt nhất. Cuối cùng anh đi đến quyết định sẽ cho hai xe kéo một lúc, một xe móc cáp ở phía trước, một se móc cáp ở phía sau xe này. Như vậy chính cái cáp móc vào phía sau sẽ có tác dụng cố định không để xe 567 tiếp tục trượt về bên kia. Anh trình bày với Tân, Tân gật:
   - Cũng phải liều thôi!
   Vĩnh cho hai xe lùi sát lại đầu xe 567, huy động thêm cáp từ mấy xe trước đem nối vào và cho căng cáp. Xong xuôi đâu đấy anh hỏi Cân:
   - Cậu còn lái được không?
   Đã bình tĩnh lại, nay lại nhìn thấy phương án cứu kéo của đại phó Vĩnh tương đối chắc chắn nên Cân bình tĩnh đáp:
   - Báo cáo, được ạ!
   Vĩnh vỗ về:
   - Thế thì lên đi! Cứ bình tĩnh nhé! Khi nào thấy tớ ra hiệu tiến thì mới thả hai cần lái đấy. Còn nếu không may nó tiếp tục dệ thì cũng cứ yên tâm, không rơi được đâu.
   Thật may, thềm đất bên mép vực không bị lở thêm nữa, chiếc xe từ từ bò lên mặt đường trong tiếng vỗ tay lộp độp của tất cả mọi người có mặt. Vĩnh thở phào nhẹ nhõm. Lúc đó đã là ba giờ sáng.
   Thêm gần hai tiếng nữa thì họ lên đến đỉnh dốc. Đúng như Giỏ thông báo, chiều xuống của nó rất ngắn nên khi những tia nắng ban mai đầu tiên hé rạng thì cả đại đội đã xuống đến chân dốc bên kia. Trước mặt họ một bình nguyên trải dài hun hút về phía nam. Đó chính là thung lũng A Sầu- A Lưới.
   Thêm một đêm hành quân nhẹ nhàng nữa họ đã đến điểm hẹn tại sân bay A Lưới. Khí thế toàn đại đội lên cao hừng hực: “chả mấy nữa họ sẽ đến với thành phố Sông Hương- Núi Ngự”. Tuy nhiên phái viên của mặt trận Trị Thiên đã đón sẵn ở đó và thông báo rất ngắn gọn: “đường về Huế chưa thông, các đồng chí cứ nằm đây đợi đã”. Những gương mặt đang hớn hở bỗng tiu nghỉu như bị dội một gáo nước lạnh.
   Chẳng còn biết làm gì hơn cả đại đội lầm lũi theo người dẫn đường vào giấu quân ở chân một ngọn đồi nằm ngay phía bắc sân bay A Lưới, cách đường tuyến chừng vài trăm mét.

     A Sầu- A Lưới là một thung lũng nằm ở độ cao tám trăm mét so với mực nước biển, có chiều dài hơn ba chục ki- lô- mét và chiều ngang chỗ rộng nhất chừng bốn ki- lô- mét. Nó được bao bọc xung quanh bởi những dẫy núi cao như Động Ngài, A Ngo và A Bia… Chỉ cách Huế chưa đầy bốn mươi ki- lô- mét theo đường chim bay, cách biên giới Việt- Lào chưa đến mười ki- lô- mét, lại trấn giữ con đường huyết mạch Đông Trường Sơn nên A Sầu- A Lưới có một vị trí chiến lược quan trọng. Vì vậy, ngay sau khi lên nắm quyền Ngô Đình Diệm đã cho xây dựng ở đây một tiền đồn biên phòng của lực lượng đặc biệt ngụy. Những năm 60 lực lượng ở đây được tăng cường và thường xuyên có cố vấn Mỹ cũng như lực lượng đặc biệt của Mỹ tham gia trú phòng. Chúng đã xây dựng ở đây hai sân bay quân sự dã chiến là sân bay A Lưới ở phía bắc và sân bay A Sầu ở phía nam. Từ đây chúng tung những toán thám báo, biệt kích sang Lào và ra phía Bắc hoạt động do thám, phá hoại các tuyến đường vận chuyển của ta. Năm 1966 ta đã tiêu diệt tiền đồn biên phòng của liên quân Việt- Mỹ và làm chủ thung lũng A Sầu- A Lưới. Từ đó thung lũng này trở thành một căn cứ quan trọng để ta tiến hành các hoạt động quân sự ở tây- nam Huế và khai thông con đường vận chuyển đông Trường Sơn. Cũng từ đó nó trở thành một trọng điểm đánh phá của Mỹ- ngụy. Hàng chục ngàn tấn bom đạn, hàng triệu lít chất độc hóa học đã được thả xuống nơi đây để biến cái thung lũng xanh tươi này thành một “thung lũng chết”. Những cánh rừng đại ngàn giờ chỉ còn để lại dấu tích bởi những thân cây hàng chục người ôm đang vươn những cành cây trơ trụi không một chiếc lá lên trời như muốn cầu xin sự cứu vớt của đấng tối cao. Cả thung lũng giờ đây chỉ còn lau lách và ít cây non mới tái sinh bên cạnh những hố bom nham nhở. Đó là nơi trú quân của đại đội 9.
   Không xuống được Huế người buồn nhất trong đại đội là Cân. Đối với “cậu tú” Huế từ lâu đã thành một địa danh quen thuộc trong tâm tưởng.  Đơn giản chỉ vì thày chủ nhiệm của cậu chính là một người gốc Huế tập kết ra Bắc. Thày không chỉ dạy cho học sinh biết về Huế qua các bài học trong chương trình mà còn thông qua những câu chuyện về mảnh đất, con người nơi đây truyền đến cho mỗi học sinh lòng yêu mến quê hương đến vô bờ của mình. Vì vậy khi biết sẽ được tăng cường cho lực lượng quân giải phóng đang làm chủ Huế Cân đã như mở cờ trong bụng, cậu chắc mẩm chỉ ngày một ngày hai sẽ được đến với vùng đất Cố đô xinh đẹp và thơ mộng này.
   Nhưng rồi cũng chẳng có thời gian mà gặm nhấm nỗi buồn. Vừa vào đến vị trí giấu quân cả đại đội lại xoay trần ra đào hầm, đào hố và củng cố xe pháo. Mặc dù đã được người anh em đại đội 3 bổ sung một trung đội và nhường cho chút khí tài dự bị cuối cùng song sau hơn hai trăm ki- lô- mét đường cực kỳ hiểm trở, qua hàng chục trọng điểm như Dốc Đá, Dốc Mèo... đã làm cho bộ phận hành động xuống cấp nặng nề.
   Lại những thứ công việc vô cùng nặng nhọc và nhàm chán nhưng không thể không làm: đó là đào hầm và củng cố xe cộ. Có điều may là đất ở đây khá mềm và ít lẫn đá nên đỡ vất vả. Chừng hơn một tuần tình hình khu vực trú quân đã tạm ổn.
   

     Cuộc hội ý của ba cán bộ lãnh đạo Bộ tư lệnh thiết giáp được tiến hành ngay buổi sáng thứ ba quyền tư lệnh Đào có mặt tại chiến trường. Có thể coi đây là cuộc họp của thường vụ đảng ủy binh chủng cũng được vì chỉ thiếu có mỗi ủy viên là chủ nhiệm chính trị Thu.
   Mở đầu cuộc họp tham mưu trưởng Dương tổng hợp về diễn biến của hai trận đánh Tà Mây và Làng Vây, kết quả thu được, tổn thất của phía ta, những ưu khuyết điểm và đặc biệt là những bài học kinh nghiệm. Cuốn sổ mở rộng đặt trước mặt, quyền tư lệnh Đào chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng ông lại gạch đầu dòng và viết mấy chữ rất ngắn gọn vào đó. Nhờ chịu khó học hỏi, rèn luyện quyền tư lệnh Đào có khả năng tổng hợp rất nhanh. Nhiều khi nghe những báo cáo dài hàng trang ông chỉ tóm tắt lại bằng một dòng ngắn ngủi nhưng vẫn đảm bảo đó là vấn đề cốt lõi nhất.
   Chờ cho tham mưu trưởng Dương báo cáo hết các nội dung quyền tư lệnh Đào mới hỏi:
   - Vậy theo các anh ưu điểm nổi bật trong các trận đánh vừa qua của 198 là gì?- Không đợi chính ủy Ngọc lên tiếng ông nói luôn- Xin lỗi anh Ngọc, về ý chí quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ thì tốt rồi, ta không cần nhắc lại ở đây.
   Ngẫm nghĩ một lát tham mưu trưởng Dương mới từ tốn:
   - Theo tôi, ưu điểm nổi bật là chúng ta đã vận dụng tốt những nguyên tắc chiến thuật như vấn đề sử dụng lực lượng, vấn đề tạo thế bất ngờ, vấn đề bí mật tiếp cận, vấn đề hiệp đồng với bộ binh và các lực lượng khác. Về mặt kỹ thuật thì nhìn chung trình độ sử dụng trang bị, vũ khí của anh em rất thành thạo là nét nổi bật.
   Vừa nhịp nhịp mấy ngón tay trên cuốn sổ quyền tư lệnh Đào vừa gật gù:
   - Như vậy có thể nói những nguyên tắc chiến thuật và cách đánh địch phòng ngự vững chắc trên điểm cao của xe tăng do chúng ta nghiên cứu xây dựng lên là phù hợp với điều kiện chiến trường miền Nam. Các anh có thấy thế không?
   Tham mưu trưởng Dương gật đầu xác nhận:
   - Đúng vậy! Tôi nghĩ rằng về cơ bản là phù hợp. Còn có điểm này, điểm khác chưa hiệu quả thì chủ yếu là do anh em ta thực hiện chưa tốt mà thôi.
   Quyền tư lệnh Đào đột ngột chuyển hướng:
   - Thế còn nhược điểm nổi bật là vấn đề gì?
   Hơi nhíu mày một lát tham mưu trưởng Dương mới trả lời:
   - Xét trên phương diện tổn thất người và trang bị thì theo tôi nhược điểm chính là chúng ta còn máy móc khi vận dụng lý luận, đặc biệt là việc để đại đội 9 rời khỏi trận địa theo đường sông Sê Pôn. Vì phải bơi ngược dòng, một số xe lại bị thủng do mảnh đạn nên tốc độ chậm, phải giấu xe lại Làng Troài, ngày hôm sau máy bay địch lên lùng sục đánh phá làm hư hỏng thêm 1 xe và hy sinh 1 đồng chí. Ngoài ra vấn đề hiệp đồng với bộ binh cũng chưa tốt, đến giờ xung phong cả hai cửa mở trên hai hướng đều chưa thông, bộ binh thì không theo được xe tăng nên ở hướng đại đội 9 phải cho 2 xe quay ra để dẫn vào.
   Quyền tư lệnh Đào cắm cúi ghi mấy chữ vào sổ tay rồi ngẩng lên:
   - Vậy thì vai trò của người chỉ huy xe tăng khi phê chuẩn quyết tâm chiến đấu của đơn vị như thế nào?
   Tham mưu trưởng Dương hơi bối rối:
   - Vì mỗi đại đội xe tăng đi phối thuộc cho một hướng nên trách nhiệm phê chuẩn quyết tâm chiến đấu cũng như chỉ huy trong quá trình chiến đấu là thuộc về người chỉ huy binh chủng hợp thành. Tuy nhiên, để giúp cho người chỉ huy binh chủng hợp thành chỉ huy xe tăng chúng tôi đã phân công như thế này: tôi, anh Ngọc và anh Lãm ở bên cạnh sư trưởng bộ binh, trên hướng chủ yếu có anh Hồng và anh Bá, trên hướng thứ yếu là anh Tân với anh Huấn. Các anh ấy có trách nhiệm tham mưu cho người chỉ huy về sử dụng xe tăng, đồng thời giúp đỡ đơn vị xây dựng quyết tâm chiến đấu và chuẩn bị mọi mặt; trong quá trình chiến đấu thì giúp người chỉ huy binh chủng hợp thành chỉ huy xe tăng bằng vô tuyến điện. Nói cho công bằng thì khi thông qua quyết tâm chiến đấu anh em đại đội 9 cũng như các phái viên ở hướng chủ yếu chưa lường hết được tình hình nên mới đưa ra phương án ấy.
   Quyền tư lệnh Đào nhíu mày:
   - Tại sao anh em ta lại chọn đường rời khỏi trận đánh như vậy nhỉ?
   Đến đây thì chính ủy Ngọc lên tiếng:
   - Khi chúng tôi đặt câu hỏi như vậy thì anh em trả lời là: do ở Pê Sai và Ha- Sin- Ta- Sing còn một số người và trang bị nên anh em người ta muốn quay lại đấy. Chỉ đơn giản thế thôi chứ chẳng có lý do nào cả.
   Tham mưu trưởng Dương gật đầu xác nhận và thêm:
   - Về phía chúng tôi cũng xin nhận khuyết điểm là chưa thật sâu sát và quá tin tưởng vào cấp dưới nên không kiểm tra thật kỹ. Nhưng xét cho cùng cũng là vì anh em ta không lường hết được tình huống xe bị thủng nhiều thế mà thôi. Nếu xe không bị thủng thì có chậm cũng chỉ độ hơn tiếng đồng hồ là đã về đến Pê Sai rồi. Anh có nhớ hồi diễn tập ở Thanh Tước ta cũng cho trung đội 2 rời khỏi theo đường sông không? Đến giờ anh em người ta cũng cứ thế mà vận dụng.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Như vậy căn bệnh chủ yếu ở đây là máy móc, thiếu động não suy nghĩ. Thực tiễn này một lần nữa khẳng định là giữa diến tập với chiến đấu còn một khoảng cách khá xa phải không các anh?- Không đợi hai người trả lời ông lại đột ngột chuyển hướng câu chuyện- Về các vấn đề bảo đảm các anh thấy thế nào?
   Tham mưu trưởng Dương nhăn trán:
   - Về tất cả các nội dung bảo đảm đều có vấn đề. Trước hết là bảo đảm trinh sát: vì ta không có lực lượng trinh sát riêng nên hoàn toàn phụ thuộc vào bộ binh. Như trận Làng Vây này chỉ có hướng nam do địch chủ quan nên anh em ta mới đến sát hàng rào địch được, còn hướng tây chỉ quan sát được từ xa mà thôi. Hay trận Tà Mây cũng thế, cán bộ của ta không thể tiếp cận được địch nên mọi thông tin về địch chủ yếu là dựa vào cung cấp của bộ binh mà thôi.
   Quyền tư lệnh Đào ngắt lời:
   - Vậy theo anh ta phải có lực lượng trinh sát riêng à?
   Tham mưu trưởng Dương gật mạnh đầu:
   - Đúng vậy! Không chỉ trinh sát mà cả phòng không và công binh ta cũng cần có lực lượng bảo đảm độc lập. Anh thấy đấy, phòng không của mặt trận có gì đâu. Nếu vừa rồi ta không cho lắp cao xạ 12 ly 7 lên xe thì chắc sẽ tổn thất nặng nề vì không quân địch. Còn bảo đảm cơ động cũng vậy. Trận Tà Mây thì cả đại đội sa lầy. Trận Làng Vây đại đội 3 cũng suýt nữa không đến được vị trí tạm dừng vì lầy. Hay mở cửa cũng vậy, cả hai hướng đến giờ xung phong mà cửa mở đều chưa thông.
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Đúng là cũng cần nhưng không thể hoàn toàn độc lập được mà sẽ phải phân cấp ra, binh chủng hợp thành lo cái gì, ta lo cái gì, chứ nếu không mỗi trung đoàn xe tăng lại đòi có hẳn một trung đoàn công binh, một tiểu đoàn phòng không trong biên chế thì không ai chấp nhận đâu. Nhưng qua đây ta cũng phải nghiên cứu thêm về tổ chức biên chế của các trung đoàn xe tăng các anh ạ- Dừng một lát ông mới tiếp- Bây giờ ta quay lại trận Tà Mây một chút. Rõ ràng là chỉ cần có hai xe lên đánh đã thắng rồi sao mình lại phải sử dụng cả đại đội ?
   Tham mưu trưởng Dương cười bối rối:
   - Ý anh muốn nói vai trò tham mưu của chúng tôi chứ gì? Thực ra như đã nói ở trên vì không nắm được cụ thể về địch, chỉ được nghe bộ binh cho biết đây là một cụm cứ điểm mạnh, do một tiểu đoàn phòng ngự trong công sự vững chắc nên sử dụng một đại đội tăng cường cho một trung đoàn bộ binh cũng là vừa phải thôi.
   Chính ủy Ngọc bổ sung:
   - Thực ra theo tôi sở dĩ trận Tà Mây thắng lợi khá dễ dàng như vậy có một nguyên nhân quan trọng là yếu tố tâm lý. Mặc dù chỉ có hai xe lên được và chỉ có một xe vào được cứ điểm nhưng vì lần đầu tiên thấy xe tăng xuất hiện bọn địch đã bị hoảng loạn tột độ và tháo chạy nhanh như vậy.
   Quyền tư lệnh Đào gật gù:
   - Tôi đồng ý với các anh. Với tương quan lực lượng như vậy thì sử dụng một đại đội cũng không phải là nhiều. Cũng vì thấy thắng lợi dễ dàng quá nên tôi đặt câu hỏi vậy thôi.
   Tham mưu trưởng Dương chậm rãi nói thêm:
   - Ở đây cũng còn một nguyên nhân nữa là ý định của người chỉ huy binh chủng hợp thành. Mà khi các anh ấy định thế nào rồi thì rất khó lay chuyển. Như trận Tà Mây chúng tôi cũng đề nghị là không cho tham gia để giữ yếu tố bất ngờ cho Làng Vây nhưng các anh ấy kiên quyết không chấp nhận nên chúng tôi buộc phải chấp hành. Hay việc đưa đại đội 9 vào Huế cũng vậy. Chúng tôi cũng đã có ý kiến là không nên đưa một đại đội độc lập đi như thế nhưng các anh ấy không nghe. Ngay cả chỉ đề nghị lui lại một thời gian để đợi đại đội 6 vào các anh ấy cũng không chấp nhận. Nói tóm lại hiểu biết của các chỉ huy binh chủng hợp thành về xe tăng còn rất hạn chế, lại có phần bảo thủ nên khi làm việc với các anh ấy phải hết sức kiên nhẫn anh ạ.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Tôi cũng nghĩ vậy! Nhưng đây lại là điểm yếu của tôi phải không?
   Một cơn đau bụng dội lên làm tham mưu trưởng Dương nhăn mặt. Quyền tư lệnh Đào phát hiện thấy sự bất thường vội hỏi:
   - Anh bị làm sao thế?
   Chính ủy Ngọc đỡ lời:
   - Đã gần hai tháng nay anh Dương bị đau bụng liên tục. Đúng hôm đánh Làng Vây bị đau gần chết. Mấy hôm nay đỡ rồi đấy- Ông nhìn thẳng vào mắt ông Đào đầy vẻ quan tâm- Và cả anh nữa, vào đây rồi không chủ quan với sức khỏe được đâu. Theo tôi ở đây anh không nên tắm nước lạnh buổi sáng nữa, dù sao đây cũng là “rừng thiêng, nước độc” mà anh.
   Quyền tư lệnh Đào đặt tay lên tay tham mưu trưởng Dương:
   - Vậy thì anh phải ra ngay là đúng rồi. Có lẽ hôm nay ta tạm thời dừng ở đây. Phần tôi các anh cứ yên tâm. Còn hai anh ra ngoài đó ngoài những công việc thường xuyên tôi đề nghị anh Dương tổng hợp những bài học kinh nghiệm lại cho các đơn vị học tập, đồng thời bổ sung thêm những nội dung cần thiết vào tài liệu huấn luyện cho anh em. Ngoài ra anh dành thời gian nghiên cứu thêm về tổ chức biên chế các trung đoàn xe tăng thế nào cho phù hợp. Nhưng theo tôi cũng đừng tham quá. Thôi, mời các anh nghỉ!
   Chui ra khỏi cái hầm thùng ông vươn vai mấy cái thật mạnh. Không khí trong rừng sâu giữa mùa khô thật dễ chịu.

     Chỉ trong vòng hơn một tuần việc điều chuyển trang bị giữa hai đại đội và củng cố xe máy vũ khí đã tạm ổn. Vị trí giấu quân của đại đội 6 cũng đã ổn định, hầm xe, hầm người đã cơ bản đào xong. Chính ủy Ngọc, tham mưu trưởng Dương cùng một số cán bộ cơ quan đã lên đường ra Bắc. Quyền tư lệnh Đào quyết định tổ chức đưa các cán bộ chủ chốt của Bộ tư lệnh tiền phương, đoàn 198 và hai đại đội trưởng đi trinh sát thực địa. Ý định của ông là cán bộ phải nắm chắc địa hình toàn bộ khu vực lòng chảo Khe Sanh, sau đó tập trung vào các trọng điểm như cụm cứ điểm Tà Cơn, quận lỵ Hướng Hóa v.v... Ngoài ra còn phải chú ý đến những khu vực có ý nghĩa chiến thuật mà địch có thể đổ bộ đường không.
   Tuy nhiên kế hoạch trinh sát của đoàn cán bộ xe tăng gặp rất nhiều khó khăn. Đúng như lời tư lệnh mặt trận đã nói, bọn địch đã có những thay đổi rất lớn về mặt chiến thuật. Một mặt chúng cố thủ trong các cứ điểm được xây dựng kiên cố, đồng thời tăng cường hỏa lực không quân, pháo binh để đẩy ta ra xa. Một mặt chúng tận dụng tối đa ưu thế về không quân, tăng cường sử dụng chiến thuật trực thăng vận bất ngờ đổ quân xuống chiếm các địa hình có lợi hoặc đánh úp vào sau lưng quân ta. Trên đường Chín cũng như các con đường mòn chúng thả dày đặc mìn lá để ngăn chặn sự cơ động của ta. Cái thứ mìn mỏng như một cái lá cây rất khó phát hiện nhưng thật độc ác, ai không may giẫm phải chỉ nghe đến “bép” một cái là đã mất bàn chân. Vì vậy, đi đêm thì sợ dẫm phải mìn lá, đi ngày thì sợ máy bay, trời nắng thì phản lực, trời mù thì B52, không may rơi vào trận địa đổ bộ của chúng thì có khi còn bị bắt sống.
   Nghe những lời thì thào bàn ra tán vào của mấy cán bộ cấp dưới quyền tư lệnh Đào thấy nóng mặt, ông cho gọi đoàn trưởng Lãm và trưởng ban Phúc lại nghiêm mặt:
   - Thế nào các anh? Liệu ta có thực hiện được kế hoạch trinh sát không hả?
   Đoàn trưởng Lãm ngơ ngác:
   - Có chứ ạ! Chúng tôi đang sẵn sàng đợi lệnh, thủ trưởng bảo đi lúc nào là đi ngay đấy chứ.
   Vẫn giữ vẻ mặt lạnh tanh quyền tư lệnh Đào sẵng giọng:
   - Thế các anh có nghe anh em người ta bàn tán gì không?
   Trưởng ban tác huấn Phúc từ tốn:
   - Chúng tôi có nghe thấy anh em bàn tán về những khó khăn khi đi trinh sát, nhưng bàn thì cứ bàn mà đi cứ đi.
   Quyền tư lệnh Đào đỡ căng thẳng hơn:
   - Theo tôi về mặt tư tưởng như thế là chưa tốt, ta phải có biện pháp giải quyết trước rồi mới đi. Nếu cần thì phải điều chỉnh kế hoạch, anh nào sợ thì cho ở nhà.
   Phúc vẫn nhẹ nhàng:
   - Báo cáo thủ trưởng, những khó khăn mà anh em bàn tán là có thật. Về phía chúng tôi cũng đã có một số biện pháp khắc phục.
   Quyền tư lệnh Đào ngắt lời:
   - Biện pháp thế nào anh trình bày đi!
   Phúc trải tấm bản đồ vẫn mang theo bên mình ra trước mặt, anh khúc chiết:
   - Báo cáo thủ trưởng, biện pháp thứ nhất là ta phải đề nghị bộ tư lệnh mặt trận cho một tổ trinh sát đi cùng để giúp đỡ chúng ta. Nói gì thì nói anh em trinh sát của mặt trận người ta đã nắm rất vững địa hình, thông tỏ đường đi lối lại, lại biết rõ vị trí đứng chân của các đơn vị ta cũng như tình hình quân địch nên sẽ rất thuận lợi nếu ta được họ dẫn đường. Đến các địa điểm trinh sát ta cũng phải dựa vào các đơn vị bộ binh đang vây lấn ở đó, càng vào gần địch càng tốt vì sẽ tránh được hỏa lực không quân, pháo binh của chúng. Về phía ta tôi đề nghị trang bị cá nhân phải thật gọn nhẹ, tất cả đều phải mang AK để tăng cường khả năng tự bảo vệ. Về cơ động chủ yếu đi vào ban ngày để tránh mìn lá. Còn địa điểm trinh sát theo tôi ta chỉ nên tập trung vào một trọng điểm là Tà Cơn, những khu vực khác sẽ lên các điểm cao dọc đường Chín để quan sát là đủ.
   Gương mặt của quyền tư lệnh Đào giãn ra một chút:
   - Tôi đồng ý với các biện pháp của anh. Để tôi báo cáo tham mưu trưởng mặt trận và sẽ đề nghị các anh ấy giúp đỡ.
   Phúc mừng rỡ:
   - Như vậy thì tốt quá. Còn anh em có nói ra, nói vào vậy thôi chứ ai cũng sẵn sàng cả thủ trưởng ạ.
   Quyền tư lệnh Đào phẩy tay:
   - Nhưng tôi không thích nghe bàn tán kiểu ấy. Có gì thì đặt vấn đề chính thức đưa ra bàn bạc tìm cách khắc phục có phải hay hơn không. Thôi, các anh về chuẩn bị đi. Nếu mặt trận đồng ý thì mai ta sẽ lên đường.


   Đã sang tháng ba ta tiết trời không còn lạnh giá nữa. Mới chưa đến sáu giờ đã thấy đằng đông hừng sáng báo hiệu một ngày ấm áp, đẹp trời. Đoàn cán bộ xe tăng gần chục người cùng một tổ trinh sát của mặt trận do một sĩ quan phụ trách thành một hàng dọc lầm lũi đi dọc theo đường Chín trong làn sương sớm vẫn còn đang phảng phất đây đó. Đang ở bên đất Lào và còn khá xa vùng chiến sự nên tốc độ hành quân khá nhanh. Mới gần trưa đoàn đã đến Lao Bảo. Các chiến sĩ trinh sát cho đoàn dạt vào bên đường dừng lại nghỉ giải lao và ăn trưa dưới một lùm cây.
   Khi thấy Phúc thông báo là đã qua biên giới vào đất Việt Nam quyền tư lệnh Đào chợt thấy một cảm giác khác lạ dấy lên trong lòng: “thế là bây giờ mình mới chính thức đặt chân lên mảnh đất chiến trường miền Nam”. Ngơ ngẩn đứng nhìn quanh quất một lát ông hỏi Phúc:
   - Thế biên giới đâu? Cột mốc đâu?
   Phúc lắc đầu:
   - Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi nghe anh em ở trong này lâu người ta bảo trước ở đây cũng có một cái cột mốc, nhưng rồi bom đạn chà xát lâu ngày nên bây giờ chẳng còn dấu tích gì. Nhưng đây đúng là biên giới rồi đấy. Chỗ bằng phẳng kia là sân bay dã chiến Lao Bảo. Còn chỗ chòm cây xanh xanh kia là nhà tù cũ, lui xuống một tý nữa là đến sông Sê Pôn.
   Nhìn theo cánh tay Phúc chỉ quyền tư lệnh Đào chỉ thấy một chòm cây xanh um. Ông tự dặn lòng khi quay về nhất định phải ghé qua nơi ngày xưa các chiến sĩ cách mạng tiền bối và những người yêu nước đã bị bọn đế quốc thực dân đày ải.
   Bữa cơm trưa đạm bạc của chiến trường vừa xong thì người phụ trách tổ trinh sát đứng dạy dõng dạc:
   - Đề nghị các thủ trưởng chú ý! Từ đây trở đi là vùng chiến sự nên chúng ta phải hết sức cảnh giác. Tổ chúng tôi sẽ đi trước có trách nhiệm dò đường và dọn mìn lá. Các đồng chí sẽ thành một hàng dọc, mỗi người cách nhau 10 đến 15 mét và phải đi theo đúng vệt đường chúng tôi đã đi- Anh ta đến trao cho mỗi người trong đoàn một cái gậy sặt không biết chặt từ lúc nào và nói to- Nếu các đồng chí thấy trên đường còn sót mìn lá thì dùng gậy hất ra xa, nó sẽ không nổ đâu. Trường hợp địch đánh phá vào đội hình thì phải nhanh chóng ẩn nấp, đợi hết đợt bắn phá lại đi tiếp. Trường hợp gặp địch phục kích thì nhanh chóng chiếm địa hình có lợi để đánh trả. Nếu có dấu hiệu địch đổ bộ đường không thì nhanh chóng cơ động ra khỏi khu vực địch đổ bộ càng xa càng tốt. Các thủ trưởng còn hỏi gì không?
   Quyền tư lệnh Đào bảo Phúc:
   - Cậu hỏi xem chỗ cứ điểm Làng Vây hiện giờ do ai kiểm soát? Có lên đấy một tý được không?
   Phúc nhắc lại câu hỏi, người chỉ huy trinh sát có vẻ nắm rất vững tình hình:
   - Khu vực cứ điểm Làng Vây hiện do một tiểu đoàn bộ binh của ta chốt giữ. Nếu các thủ trưởng muốn ghé qua đấy chúng tôi sẽ đưa lên. Tuy nhiên để đảm bảo kế hoạch trinh sát thì chỉ được dừng ở đấy ít phút thôi ạ.
   Thấy quyền tư lệnh Đào gật đầu Phúc nói:
   - Nhất trí! Các đồng chí, chuẩn bị xuất phát!
   Nhìn động tác của tổ trinh sát phía trước quyền tư lệnh Đào thấy rất yên tâm. Đúng là được thực tế chiến trường rèn luyện những người lính sẽ trưởng thành rất nhanh dù tuổi đời của họ còn rất trẻ.
   Tầm ba giờ chiều thì đoàn cán bộ xe tăng đến khu vực Làng Vây. Chỉ cần vài ám hiệu nho nhỏ giữa người chỉ huy trinh sát với các chiến sĩ chốt tiền tiêu ở điểm cao 230 đoàn đã được tự do đi vào cứ điểm. Quyền tư lệnh Đào vừa đi vừa chăm chú nhìn như muốn tìm lại dấu tích trận đánh cách đây chưa đầy một tháng. Nhưng dẫu có mỏi mắt cũng chẳng thấy gì. Ngay sau khi thất thủ quân địch đã dùng không quân, pháo binh đánh phá cấp tập vào đây như muốn hủy diệt tất cả để quên đi mối hận thua trận. Những hố bom, hố đạn pháo nham nhở khắp nơi, đất đá bị cày xới vụn ra như cám. Cánh bộ binh chốt giữ ở đây phải đào hầm mới và tận dụng các súc gỗ, bao cát còn vương vãi xung quanh để xây dựng công sự chiến đấu.
   Lên đến đỉnh điểm cao 320 quyền tư lệnh Đào bảo mọi người dừng chân tại khu vực sở chỉ huy. Đồng chí tiểu đoàn trưởng bộ binh niềm nở đón tiếp đoàn cán bộ xe tăng, anh cho biết mặc dù địch đã ném rất nhiều bom đạn xuống khu vực này song căn hầm ngầm của chỉ huy địch vẫn còn gần như nguyên vẹn và vẫn được các anh sử dụng làm sở chỉ huy. Anh cho biết:
   - Báo cáo các đồng chí! Khi ta làm chủ Làng Vây, một số địch đã chui vào cố thủ trong căn hầm này. Gọi hàng chúng không ra nên ta đã dùng năm chục cân bộc phá để đánh nhưng chỉ sập một ngăn, còn ngăn chính vẫn không việc gì và hơn chục tên cả Mỹ lẫn ngụy vẫn ở trong đó. Buổi chiều, khi quân ta tạm lui ra xa tránh hỏa lực hủy diệt chúng đã trốn ra và được giải thoát.
   Quyền tư lệnh Đào khom mình chui vào cửa hầm và đi sâu vào bên trong, nhìn những bức tường bê tông dày hàng mét ông tấm tắc:
   - Đúng là mạnh vì gạo, bạo vì tiền!
   Quay lên trên đỉnh hầm chỉ huy quyền tư lệnh Đào phóng tầm mắt nhìn bốn phía, ông lớn tiếng:
   - Anh Hải đâu? Lên giới thiệu sơ qua tình hình địa hình và diễn biến trận đánh nào. Mời các anh đứng gần lại đây!
   Sau khi sơ lược giới thiệu các điểm cao và địa hình liên quan xung quanh cứ điểm Hải dõng dạc:
   - Báo cáo thủ trưởng! Theo kế hoạch chiến đấu được mặt trận thông qua thì đại đội 9 tiến công từ hướng nam, đại đội tôi từ hướng tây. Hướng đánh của đại đội tôi thì các thủ trưởng đã vừa đi qua. Sau khi đánh chiếm đầu cầu tôi cho một trung đội đánh xuống phía nam để diệt đại đội 102, tôi dẫn các xe còn lại đánh tràn qua đại đội 103 để vào đây. Còn đại đội 9 thì tạm dừng ở bãi cát Làng Troài- Hải đưa tay chỉ xuống đám cây chuối và lau sậy xanh um phía nam cứ điểm- Sau đó xung phong theo con đường kia. Vì vậy chỉ sau khi qua cửa mở một chút các anh ấy đã tiếp cận được sở chỉ huy địch. Khi chúng tôi còn cách đây chừng hơn trăm mét đã thấy xe đại đội trưởng đại đội 9 lao thẳng vào sở chỉ huy. Lúc đó là khoảng ba giờ sáng ngày bảy tháng Hai.
   Quyền tư lệnh Đào quay sang người tiểu đoàn trưởng bộ binh:
   - Đồng chí có biết anh em xe tăng để lại một xe hỏng ở chỗ nào không?
   Tiểu đoàn trưởng bộ binh chỉ tay về phía nam:
   - Báo cáo thủ trưởng, ở chỗ kia ạ! Cái xe hỏng được các anh ấy vùi xuống một hố bom và lấp đất lên nhưng khi bọn địch ném bom lại hở ra.
   Quyền tư lệnh Đào hạ giọng nhưng rất cương quyết:
   - Ta xuống chỗ đó đi!
   Cả đoàn cán bộ lặng lẽ theo chân người tiểu đoàn trưởng bộ binh lần xuống chân đồi. Còn cách vài chục mét đã thấy hiện lên hình hài một cái tháp pháo, trông như một nấm mộ lẻ loi giữa sườn đồi nham nhở những hố bom, hố pháo. Mặc dù nòng pháo đã bị cụt vì bộc phá, màu sơn tháp pháo cũng đã bị cháy đen nhưng ngôi sao vàng trên nền cờ đỏ bên sườn tháp pháo vẫn hiện lên đầy thách thức. Đến trước cái tháp pháo im lìm nhô lên giữa lòng đất cả đoàn dừng lại cúi đầu như mặc niệm. Quyền tư lệnh Đào cũng đứng lặng im, mắt ông thấy cay cay. Có thể nói đây là chiếc xe tăng Việt Nam đầu tiên hy sinh tại chiến trường. Cùng với nó chắc là còn có một vài người đồng đội của ông nữa. Vẫn biết chiến tranh là có tổn thất nhưng mất mát nào mà chẳng đau lòng. Trách nhiệm của ông và những người lãnh đạo, chỉ huy là phải làm sao cho những tổn thất là ít nhất. Im lặng cúi đầu chừng một phút quyền tư lệnh Đào trở lại vẻ lạnh lùng, kiên quyết thường ngày:
   - Thôi! Bây giờ ta tiếp tục lên đường- Đưa tay bắt tay người tiểu đoàn trưởng bộ binh ông nói- Cảm ơn đồng chí! Chúc các đồng chí mạnh khỏe, hoàn thành nhiệm vụ.

    Sau gần một tuần hôm thì đi ngày, lúc lại đi đêm, khi quan sát từ xa, có lúc đến sát hàng rào cứ điểm đoàn cán bộ xe tăng đã nắm tương đối vững tình hình địa hình cũng như quân địch trong toàn bộ khu vực Khe Sanh. Đặc biệt ở Tà Cơn đoàn đã dành hẳn ba ngày đêm để trinh sát cụm cứ điểm này. Họ đã trèo lên đỉnh Ché Riêng quan sát Tà Cơn từ hướng tây nam. Ở đây cả đoàn đều thống nhất nhận định: “nếu đưa được xe tăng lên đó làm trận địa bắn trực tiếp thì chắc như đánh đáo, bắn phát nào trúng phát đó”. Họ cũng vòng lên phía bắc để nghiên cứu khả năng lợi dụng sông Rào Quán tiếp cận địch như sông Sê Pôn hay không nhưng rồi thấy rằng rất khó thực hiện. Tuy nhiên có một con đường từ biên giới Lào Việt hướng về đây nên có thể đưa xe tăng theo đó hình thành một mũi tiến công từ hướng bắc. Cũng chính ở ngoài hàng rào cứ điểm Tà Cơn họ đã thoát chết trong gang tấc vì bom B52 dội xuống sát sau lưng.
   Sau khi đã thực hiện hết các nội dung trong kế hoạch trinh sát quyền tư lệnh Đào quyết định quay về. Sau gần một tuần đi bộ vã trèo đèo, lội suối, với thức ăn chủ yếu là lương khô, nước lã ai cũng thấm mệt chỉ mong nhanh về đến căn cứ để tắm giặt và ngủ bù một giấc.
   Tuy nhiên chuyến trở về của đoàn không được suôn sẻ như dự tính. Khi đoàn về ngang qua cứ điểm Làng Vây thì một trận pháo kích dữ dội bất ngờ dội xuống một ngọn đồi khá bằng phẳng phía đông bắc cứ điểm, cách cứ điểm khoảng hai ki- lô- mét. Người chỉ huy nhóm trinh sát vội đưa cả đoàn dạt vào ẩn nấp trong dãy công sự chiến đấu của tiểu đoàn bộ binh đang chốt giữ tại đây. Nhổm hẳn người lên quan sát quyền tư lệnh Đào hỏi người phụ trách nhóm trinh sát:
   - Tại sao nó lại pháo kích vào đấy? Lúc ta đi qua có thấy quân mình ở đấy đâu?
   Người chỉ huy trinh sát nhíu mày:
   - Có khả năng chúng chuẩn bị đổ bộ đường không. Thông thường trước khi đổ bộ chúng vẫn bắn pháo hoặc ném bom thế để dọn bãi.
   Quyền tư lệnh Đào gặng:
   - Nhưng chúng đổ xuống đó làm gì?
   Người chỉ huy trinh sát bối rối:
   - Thực tình tôi cũng không biết- Ngẫm nghĩ một lát anh mới tiếp- Theo tôi có lẽ chúng đổ xuống đấy để chiếm lại Làng Vây.
   Quyền tư lệnh Đào gọi đoàn trưởng Lãm lại gần, ông hối hả:
   - Nhắc anh em kiểm tra vũ khí, chuẩn bị chiến đấu cùng bộ binh.
   Người chỉ huy trinh sát góp ý:
   - Báo cáo thủ trưởng, theo tôi có lẽ ta nên nhanh chóng rời khỏi chỗ này. Thực ra chúng muốn chiếm lại đây cũng không phải dễ, chắc chắn chúng phải chiếm lại khu Làng Vây cũ làm bàn đạp rồi mới đánh sang đây được. Mà ở Làng Vây cũ ta cũng có lực lượng chốt giữ ở đấy.
   Trong thâm tâm của quyền tư lệnh Đào ông cũng thấy đề nghị của người chỉ huy trinh sát khá là hợp lý. Tuy nhiên ông lại muốn nhân dịp này quan sát tận mắt một thủ đoạn chiến thuật rất mới đang được bọn Mỹ sử dụng. Mấy hôm nay qua theo dõi các đài nước ngoài ông biết Mỹ đang chuẩn bị đưa sư đoàn không vận số 1, đơn vị thiện chiến nhất của quân đội Mỹ, được mệnh danh là sư đoàn “kỵ binh bay” ra tác chiến ở khu vực Làng Vây. Rất có thể đây là bọn chúng và không loại trừ việc các đơn vị của ông sẽ phải chạm trán với bọn này nên ông quyết định:
   - Đồng chí Lãm cứ nhắc anh em sẵn sàng! Còn ta sẽ dừng lại đây ít phút đợi xem hành động của bọn chúng thế nào. Các anh chú ý quan sát nhé!
   Đúng như dự đoán của người chỉ huy trinh sát. Sau khoảng mười lăm phút cấp tập thì pháo binh chuyển làn về phía Làng Vây cũ. Khi khói bụi của đạn pháo trên ngọn đồi vẫn còn đang bốc lên cuồn cuộn thì hàng đoàn máy bay trực thăng đã hùng hổ lao tới. Mấy chiếc trực thăng vũ trang bay lượn vòng ngoài xả đại liên và phóng hỏa tiễn xuống khu vực Làng Vây cũ, còn từng tốp ba chiếc một sà xuống đỉnh đồi. Khi chúng chưa đáp hẳn xuống mặt đất thì từ trong máy bay bọn lính dù đã ào xuống, chúng nhanh chóng tản ra và máy bay lại bốc lên ngay rồi lao về hướng đông. Một tốp khác lại đáp xuống, mỗi đợt chỉ mất khoảng một phút. Quyền tư lệnh Đào thầm nghĩ: “mỗi máy bay chở một tiểu đội, mỗi đợt đổ xuống được một trung đội, ba đợt là một đại đội, chín đợt là một tiểu đoàn. Như vậy chỉ cần chừng mười phút chúng đã đổ xuống được một tiểu đoàn. Quả là lợi hại!”. Người chỉ huy trinh sát đứng phía sau nói nhỏ:
   - Báo cáo thủ trưởng! Có lẽ đây gần Tà Cơn nên chúng không chở theo pháo. Chứ tôi đã có lần thấy khi đổ bộ chúng còn cho cả bọn Si- núc chở theo mấy khẩu đội pháo đến nữa cơ.
   Ông Đào không nói gì mà đưa ống nhòm lên chăm chú quan sát hành động của bọn địch. Sau khi đã đủ đổ quân mấy chiếc trực thăng vũ trang vẫn tiếp tục bay vòng vòng trên cao trợ chiến, còn bọn lính dù đang lúp xúp tiến về phía trại Làng Vây cũ. Chúng vừa đi vừa bắn như đổ đạn vào những căn nhà còn sót lại ở bìa làng.  Đã nghe thấy tiếng súng AK của quân ta nổ từng nhịp ngắn đĩnh đạc, bọn lính dù vội nằm dán mình xuống sau những mô đất. Một lát sau pháo lại trùm lên cả khu trại. Ông Đào thầm nghĩ: “lại vẫn chiến thuật lấy thịt đè người đây mà” rồi quay người lại hỏi người chỉ huy trinh sát:
   - Thế nào! Bây giờ ta có thể đi được không?
   Người chỉ huy trinh sát vội trả lời:
   - Dạ, đi được ạ! Bọn nó đang tập trung vào Làng Vây cũ nên không để ý gì đến đây đâu.
   Quyền tư lệnh Đào đứng thẳng lên quả quyết:
   - Vậy thì ta tranh thủ đi đi!
   Trên đường về mọi suy nghĩ của quyền tư lệnh Đào chỉ tập trung vào mỗi vấn đề có thể dùng xe tăng đánh địch đổ bộ đường không hay không. Với khả năng cơ động cao, sức phòng hộ tốt và hỏa lực tự thân rất mạnh ông tin rằng hoàn toàn có thể làm được điều đó. Nếu phán đoán được khu vực địch có khả năng đổ bộ đường không sẽ bố trí sẵn xe tăng ở khoảng cách thích hợp. Khi địch dọn bãi sẽ cho xe tăng xuất kích đến gần. Khi địch bắt đầu đổ bộ xe tăng sẽ xung phong, hỏa lực pháo 76 và cao xạ 12 ly 7 hoàn toàn có thể tiêu diệt được bọn trực thăng đang sà xuống đổ quân. Còn bọn địch vừa mới được đổ xuống chưa có công sự, vật cản sẽ là mồi ngon cho hỏa lực súng máy và xung lực của xích sắt. Lý tưởng nhất là đánh được lúc chúng đang đổ quân. Còn trường hợp địch đã đổ quân xong thì có lẽ cũng giống như tiến công địch phòng ngự lâm thời mà thôi. Vấn đề đặt ra là phải phán đoán chính xác được vị trí đổ quân của chúng mà thôi. Ngoài ra vấn đề giữ bí mật khi cơ động lực lượng vào vị trí tạm dừng cũng phải hết sức chú ý. Tuy nhiên cũng không được chủ quan với trực thăng vũ trang, không loại trừ chúng có trang bị tên lửa chống tăng. Nếu đúng như vậy thì cần phải có hỏa lực phòng không bảo vệ vòng ngoài.
   Miên man với những ý nghĩ ấy trong đầu quyền tư lệnh Đào cứ cắm cúi đi chẳng để ý gì đến xung quanh. Mãi đến khi người chỉ huy trinh sát đề nghị mọi người dừng lại nghỉ ông mới biết đã về đến Lao Bảo. Hạ chiếc ba lô trên lưng xuống quyền tư lệnh Đào phóng tầm mắt nhìn ra xung quanh. Ngay trước mắt ông là sân bay Lao Bảo đã bỏ hoang lâu ngày chỉ thấy bạt ngàn cỏ tranh. Ông thầm nghĩ: “nếu bọn địch muốn mở rộng vùng kiểm soát và đẩy quân ta về bên Lào thì sau khi đánh Làng Vây thế nào chúng cũng sẽ phải chiếm khu vực này và đây sẽ là điểm đổ quân lý tưởng của chúng. Biết đâu đây chính là địa điểm để ông thử nghiệm cái ý tưởng vừa mới manh nha trong đầu”. Ông gọi đoàn trưởng Lãm, trưởng phòng Phúc và người chỉ huy trinh sát lại gần:
   - Các anh mở bản đồ ra tôi xem nào!
   Đoàn trưởng Lãm trải rộng tấm bản đồ địa hình xuống trước mặt quyền tư lệnh Đào. Ông chăm chú nhìn một hồi lâu rồi hỏi:
   - Có con đường nào đi vào khu nhà lao mà không phải qua sân bay không?
   Người chỉ huy trinh sát nhanh nhảu:
   - Báo cáo thủ trưởng! Từ chỗ cột mốc mà hôm trước ta ngồi nghỉ có một con đường dọc bờ sông Sê Pôn đi vào khu nhà lao cũ ạ.
   Quyền tư lệnh Đào gật gật đầu, miệng lẩm bẩm:
   - Tốt! Thế thì tốt!
   Cả ba anh em đều ngạc nhiên vì không hiểu quyền tư lệnh bảo cái gì tốt nhưng không dám hỏi.
   Nghỉ ngơi một lúc nữa cả đoàn lại lên đường. Sẩm tối thì đoàn về đến sở chỉ huy của đoàn 198. Ngày hôm sau quyền tư lệnh Đào và các cán bộ cơ quan bộ tư lệnh tiền phương trở về sở chỉ huy mặt trận.

    Thông tin Mỹ đưa sư đoàn “kỵ binh bay” ra ứng cứu Khe Sanh đã được tư lệnh mặt trận xác nhận khi quyền tư lệnh Đào lên báo cáo kết quả chuyến trinh sát:
   - Theo tin tình báo chiến lược của ta Oét- mô- len đã quyết định đưa sư đoàn không vận số 1 của Mỹ ra ứng cứu khu vực lòng chảo Khe Sanh. Như vậy ý đồ kéo địch ra đây của ta đã thực hiện được. Tuy nhiên ta cũng gặp nhiều khó khăn đấy vì bọn này cơ động rất linh hoạt. Có một đơn vị của ta đã bị chúng bất ngờ đổ quân xuống bao vây, anh em mình phải trầy trật mãi mới thoát ra được. Còn ở Làng Vây chúng mới chiếm được khu trại Làng Vây cũ, khi đánh sang cứ điểm Làng Vây bị thiệt hại nặng nên vẫn tạm dừng ở đấy. Nhưng tôi nghĩ rằng trước sau chúng cũng sẽ phải chiếm bằng được Làng Vây vì vị trí quan trọng của nó.
   Quyền tư lệnh Đào tỏ vẻ lo lắng:
   - Theo anh liệu chúng có đổ xuống Lao Bảo không?
   Tư lệnh mặt trận gật đầu:
   - Tôi nghĩ rằng đó cũng là một địa điểm mà chúng muốn chiếm. Nhiệm vụ của sư đoàn này là sẽ bằng mọi cách đẩy lực lượng ta giãn khỏi trung tâm Khe Sanh càng xa càng tốt. Vì vậy nếu chiếm lại được Làng Vây tôi tin rằng chúng sẽ tiếp tục đổ quân xuống phía tây và Lao Bảo là một địa điểm có vị trí hết sức quan trọng.
   Vốn đã nung nấu ý nghĩ dùng xe tăng đánh địch đổ bộ đường không mấy ngày vừa rồi nên quyền tư lệnh Đào đặt vấn đề:
   - Trong đợt trinh sát vừa rồi tôi đã tận mắt chứng kiến địch đổ quân xuống khu vực Làng Vây cũ. Tôi nghĩ rằng nếu sử dụng xe tăng đánh địch đổ bộ đường không có thể sẽ đạt hiệu quả cao vì với hỏa lực pháo và cao xạ trên xe chúng tôi có thể đánh địch ngay trong quá trình chúng đang đổ quân. Ngay cả khi chúng đã đổ quân xong thì việc xung phong tiêu diệt chúng cũng không quá khó khăn vì địch chưa kịp củng cố công sự, vật cản.
   Mắt tư lệnh mặt trận sáng lên:
   - Hay đấy! Đối với bộ binh thì đánh địch đổ bộ đường không là một nhiệm vụ rất khó khăn, còn nếu có xe tăng thì chắc chắn hiệu quả sẽ cao hơn rồi.
   Quyền tư lệnh Đào phấn khởi hẳn lên:
   - Vậy thì tôi đề nghị với anh: nếu địch đổ bộ xuống Lao Bảo anh sẽ cho chúng tôi đánh một trận xem sao. Đây cũng là một thể nghiệm mới để chúng tôi hoàn thiện thêm về các hình thức chiến thuật.
   Tư lệnh mặt trận đưa tay ra bắt tay quyền tư lệnh Đào:
   - Gì chứ việc đó thì tôi đồng ý cả hai tay.


   Sự có mặt của sư đoàn kỵ binh không vận số 1 trên chiến trường Khe Sanh đã làm thay đổi cán cân lực lượng có lợi cho địch. Với những ưu thế về tốc độ cơ động và sự linh hoạt trong vận dụng các thủ đoạn chiến đấu quân địch đã thu được một số kết quả nhất định. Sau khi chiếm lại được Làng Vây lữ đoàn kỵ binh số 1 của Mỹ tiếp tục đánh chiếm các khu vực By Hiên, Làng Troài, Pa Ka và làng Con. Sáng sớm hôm sau tham mưu trưởng mặt trận mời quyền tư lệnh Đào lên gặp. Vừa thấy quyền tư lệnh Đào xuất hiện trước cửa hầm ông đã hỏi ngay:
   - Tôi nghe tư lệnh mặt trận nói các anh định sử dụng xe tăng đánh địch đổ bộ đường không phải không?
   Quyền tư lệnh Đào xác nhận:
   - Đúng vậy! Chúng tôi cũng muốn thể nghiệm việc sử dụng xe tăng trong các hình thức chiến thuật khác nhau.
   Tham mưu trưởng mặt trận mỉm cười:
   - Vậy thì có dịp để các anh thể nghiệm đây. Có thông tin cho biết chúng đang định đổ quân xuống chiếm Lao Bảo. Tại khu vực đó chúng tôi đã bố trí một tiểu đoàn bộ binh, nếu được các anh tăng cường cho thì tốt quá. Anh xem thế nào?
   Quyền tư lệnh Đào mừng rỡ:
   - Thế thì tốt quá! Tôi sẽ cho một đại đội tăng cường cho bộ binh- Trong đầu ông nghĩ ngay đến đại đội 6, “nó” vừa vào, trang bị còn tốt, anh em lại đang khí thế.   
   Tham mưu trưởng mặt trận chỉ vào tấm bản đồ đang trải rộng trên mặt bàn:
   - Vậy anh cho tôi biết ý định sử dụng và bố trí lực lượng của anh thế nào?
   Quyền tư lệnh Đào tiến lại sát tấm bản đồ, ông chăm chú nhìn vào đó một lát rồi nhỏ nhẹ:
   - Thực ra chúng tôi hoàn toàn chưa có thực tế đánh địch đổ bộ đường không. Tuy nhiên, hôm vừa rồi được trực tiếp theo dõi hành động đổ quân của chúng tôi dự định như thế này: nếu đã phán đoán được vị trí địch đổ quân tương đối chính xác chúng tôi sẽ bí mật cơ động lực lượng đến vị trí tập kết cách khu vực dự kiến địch đổ bộ khoảng hai đến ba ki- lô- mét, nói chung là ngoài tầm hỏa lực dọn bãi của địch. Khi địch bắt đầu đổ quân thì chúng tôi sẽ cơ động với tốc độ cao, vừa chạy vừa sử dụng pháo và cao xạ 12 ly 7 bắn máy bay trực thăng. Khi còn cách địch tám trăm đến một nghìn mét sẽ triển khai đội hình xung phong, bắt liên lạc hiệp đồng với bộ binh, dùng hỏa lực kết hợp với xung lực để tiêu diệt địch.
   Tham mưu trưởng mặt trận gật gù ra vẻ tâm đắc:
   - Về ý định và cách đánh như vậy là phù hợp. Vậy các anh có khó khăn gì không?
   Quyền tư lệnh Đào nhíu mày:
   - Tôi cho rằng địch mới đổ quân thì hệ thống công sự, vật cản còn sơ sài, hỏa lực của chúng cũng chủ yếu là vũ khí cá nhân nên không đáng ngại. Tuy nhiên tôi lo nhất là mấy “thằng” trực thăng vũ trang, hôm vừa rồi thấy nó cứ bay vòng vòng bên trên thỉnh thoảng lại phóng một quả hỏa tiễn. Nếu đấy là hỏa tiễn chống tăng thì rất đáng ngại. Vì vậy đề nghị các anh tăng cường cho một ít lực lượng phòng không thì tốt.
   Tham mưu trưởng mặt trận tỏ ra hơi khó xử:
   - Anh mới vào nên có thể chưa biết! Lực lượng phòng không của mặt trận cũng mỏng lắm, lại đang ở xa nên rất khó chi viện cho trận đánh này. Mà nếu có cũng chỉ được vài khẩu 12 ly 7.
   Quyền tư lệnh Đào quả quyết:
   - Thôi được! Tôi sẽ cho anh em tăng cường dùng 12 ly 7 trên xe để diệt địch. Nhưng đề nghị anh cho biết dự kiến thời gian địch đổ quân.
   Tham mưu trưởng mặt trận trả lời ngay:
   - Nếu không có gì thay đổi chắc khoảng chiều tối nay hoặc rạng sáng mai chúng sẽ đổ bộ.
   Quyền tư lệnh Đào hớt hải:
   - Vậy tôi phải xin phép anh về ngay để điều động lực lượng- Ông nói và quày quả quay ra.
   Tham mưu trưởng mặt trận vội nói với theo:
   - Anh cứ bình tĩnh. Tôi sẽ cử một phái viên đi cùng để giúp đỡ các anh và chỉ đạo đơn vị bộ binh hiệp đồng tác chiến với các anh.
   Từ ngoài cửa hầm quyền tư lệnh Đào nói vọng vào:
   - Cảm ơn anh! Nhưng chúng tôi sẽ xuất phát ngay đấy!
   Dứt lời quyền tư lệnh Đào bước vội về hầm mình. Trên đường về ông phác thảo rất nhanh một kế hoạch hành động nên vừa về đến hầm ông đã gọi Phúc và Hồng sang:
   - Thông báo cho các anh biết: trên dự kiến chiều tối nay đến rạng sáng mai địch sẽ đổ bộ bằng đường không xuống Lao Bảo. Tôi đã đề đạt cho đại đội 6 tham gia đánh trận này. Bây giờ anh Phúc truyền đạt lệnh của tôi xuống đại đội 6 như sau: đại đội trưởng tổ chức cho cán bộ và một số lái xe đi trinh sát địa hình khu vực Lao Bảo, đồng thời trinh sát đường cơ động luôn. Trước 13 giờ chiều nay phải có mặt tại khu vực cột mốc biên giới để nhận nhiệm vụ. Sau đó hai anh chuẩn bị đi cùng với tôi ngay.
   Thật may, mặt trận đã bố trí được đường dây điện thoại xuống 198. Vì vậy chỉ mấy phút sau mệnh lệnh đã được truyền đạt trực tiếp cho đại đội trưởng Tịnh. Vừa truyền đạt mệnh lệnh xong Phúc quay ngay về hầm, với cái ba lô xẹp lép và khẩu AK anh sang ngay hầm quyền tư lệnh. Thấy Phúc xuất hiện ông Đào vẫy Hồng đi ngay. Ba thầy trò và đồng chí phái viên nhằm hướng Lao Bảo đi gấp.

    Tại đại đội 6 ngay khi nhận được mệnh lệnh đại đội trưởng Tịnh đã triệu tập ban chỉ huy đến hội ý. Sau khi thông báo tình hình anh phân công:
   - Sau đây tôi sẽ cùng hai cán bộ trung đội và bốn lái xe đi trinh sát, nhận nhiệm vụ. Đề nghị các anh ở nhà cho bộ đội chuẩn bị xe máy, vũ khí sẵn sàng xuất kích.
   Cuộc hội ý diễn ra ngắn gọn trong vòng năm phút và nhóm trinh sát đã lên đường ngay sau đó. Vừa mới đi trinh sát cùng quyền tư lệnh Đào về nên Tịnh đã nắm được tương đối chắc tình hình đường sá từ đây lên Lao Bảo cũng như quy luật hoạt động của địch. Anh yêu cầu:
   - Bây giờ các đồng chí khẩn trương ngụy trang bằng lá cây, mỗi người khoác thêm một mảnh dù hàng và phải trang bị một cây gậy để dọn mìn lá. Cự ly từ đây đến vị trí tác chiến là 18 ki- lô- mét, chúng ta phải có mặt tại đó trước 13 giờ nên tốc độ bình quân phải đạt 5 ki- lô- mét trên giờ. Tôi sẽ đi trước, sau đó đến hai trung đội trưởng. Chúng tôi có trách nhiệm dọn mìn lá trên đường và cảnh giới địch. Các đồng chí lái xe đi sau phải chú ý quan sát tình hình đường sá, cầu ngầm. Chỗ nào khó đi phải ghi nhớ để hướng dẫn cho anh em khác. Trường hợp địch đánh vào đội hình phải nhanh chóng tìm chỗ ẩn nấp, nếu gặp địch phục kích thì nhanh chóng chiếm địa hình, địa vật có lợi để đánh trả. Các đồng chí đã rõ cả chưa?
   Cả nhóm đồng thanh:
   - Rõ!
   Nhìn qua một lượt đội hình thấy đã ưng ý Tịnh hô:
   - Xuất phát!
   Từ sở chỉ huy mặt trận đến Lao Bảo gần hơn nên khoảng mười hai giờ đoàn của quyền tư lệnh Đào đã đến khu vực biên giới. Vừa đến nơi đồng chí phái viên mặt trận đi thẳng vào khu vực nhà lao cũ để giao nhiệm vụ cho đơn vị bộ binh đang đứng chân tại đây. Trên đường đi quyền tư lệnh Đào đã có thời gian phổ biến tình hình và thông báo ý định của mình cho hai cán bộ dưới quyền biết nên khi vừa trèo lên đỉnh ngọn đồi nằm chếch về phía nam cột mốc ông đã vào cuộc ngay:
   - Theo các anh nếu địch đổ bộ đường không xuống đây chúng sẽ đổ chỗ nào?
   Vốn đã có dịp nghiên cứu tìm hiểu về chiến thuật đổ bộ đường không của quân Mỹ và lại mới được trực tiếp chứng kiến nên Phúc nhanh nhảu:
   - Theo tôi địa điểm lý tưởng để đổ bộ ở đây là khu vực sân bay cũ- Phúc chỉ tay về phía đồi cỏ tranh bạt ngàn đang dập dờn trong gió trước mặt.
   Thấy Hồng im lặng tỏ vẻ đồng ý quyền tư lệnh Đào hỏi tiếp:
   - Thế sau khi đổ bộ chúng sẽ làm gì?
   Câu hỏi này chắc làm Phúc hơi bí nên anh phải suy nghĩ một lúc mới trả lời:
   - Theo tôi, vì mục đích của bọn địch đổ bộ xuống đây là muốn chiếm địa hình có lợi và đẩy quân ta dạt sang bên Lào nên có nhiều khả năng sau khi đổ bộ chúng sẽ chiếm dẫy đồi ở phía bắc sân bay để chốt giữ ở đó.
   Thấy người cán bộ dưới quyền trả lời đúng ý định của mình quyền tư lệnh Đào rất ưng ý nhưng ông cũng chẳng buông một lời khen mà lại đưa tiếp ra một câu hỏi:
   - Thế nếu có trong tay một tiểu đoàn bộ binh và một đại đội xe tăng anh sẽ đánh như thế nào?
   Lại phải ngẫm nghĩ một lúc Phúc mới có câu trả lời:
   - Dạ..! Tôi sẽ cho bộ binh tiếp cận vị trí dự kiến địch đổ bộ, còn xe tăng sẽ cơ động đến vị trí tạm dừng cách đó khoảng 2- 3 ki- lô- mét. Khi địch bắt đầu đổ bộ thì cơ động với tốc độ cao, vừa chạy vừa bắn, kết hợp hỏa lực với xung lực tiêu diệt địch. Đại khái cũng giống như đánh địch phòng ngự lâm thời mà thôi.
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Về xe tăng như thế tạm được. Còn nếu anh bố trí bộ binh như tiến công địch phòng ngự thì chỉ có “nướng quân” thôi. Hôm trước anh có thấy không, trước khi đổ bộ chúng dọn bãi bằng không quân, pháo binh như thế mà bố trí sẵn bộ binh vào đó thì chí có nước chết. Hơn nữa nếu địch không đổ bộ đúng khu vực dự kiến thì xoay xở thế nào?
   Cả Phúc và Hồng đều gật đầu công nhận, Phúc thanh minh:
   - Tại tư lệnh hỏi đột ngột quá nên tôi chưa kịp suy nghĩ kỹ.
   Đúng lúc đó toán trinh sát của đại đội 6 đã thấp thoáng ở khu vực cột mốc, quyền tư lệnh Đào bảo Hồng:
   - Đồng chí xuống bảo anh em lên đây nhận nhiệm vụ luôn.
   Phái viên mặt trận cũng đã trở lại cùng với tiểu đoàn trưởng bộ binh. Quyền tư lệnh Đào bắt tay người tiểu đoàn trưởng còn rất trẻ và hỏi luôn:
   - Ý định bố trí và sử dụng lực lượng của các đồng chí thế nào?
   Tiểu đoàn trưởng bộ binh đứng nghiêm lại và trả lời:
   - Báo cáo thủ trưởng! Để tránh thương vong khi địch dùng hỏa lực dọn bãi chúng tôi sẽ bố trí anh em ở trong khu vực nhà lao cũ. Chỉ khi địch bắt đầu đổ quân chúng tôi mới cơ động ra và bước vào chiến đấu luôn.
   Quyền tư lệnh Đào dồn:
   - Thế anh định tiến công theo mấy hướng?
   Tiểu đoàn trưởng bộ binh hơi bối rối:
   - Tôi dự định chỉ tiến công theo một hướng, sau đó tách ra hai mũi bọc lại từ hai bên sườn.
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Thế có lẽ không ổn! Bây giờ các anh sẽ có thêm một đại đội xe tăng nên theo tôi ta sẽ tiến công theo hai hướng- Thấy mấy anh em đại đội 6 đã đến nơi ông vẫy- Các đồng chí lại cả đây! Chúng ta sẽ thống nhất phương án đánh địch luôn.
   Đợi cho mọi người ổn định quyền tư lệnh Đào chỉ tay về phía trước:
   - Theo tôi, vị trí địch đổ quân rất có thể là chỗ sân bay cũ. Vì vậy chúng ta có thể tiến công chúng từ hai hướng: hướng tây và hướng nam. Trên mỗi hướng ta sẽ sử dụng một đại đội bộ binh và một trung đội xe tăng. Vì vậy tôi đề nghị bên bộ binh sẽ cho một đại đội ra bố trí ở khu vực cột mốc biên giới để tiến công từ hướng tây. Tôi sẽ cho xe tăng cơ động lên vị trí tạm dừng ở cách đây chừng hai đến ba ki- lô- mét. Khi địch dọn bãi thì sẽ đưa xe tăng lên gần hơn, một trung đội sẽ vòng xuống phía nhà lao cũ để tiến công từ hướng nam, còn một trung đội đánh thẳng theo đường Chín từ hướng tây. Các anh thấy thế có được không?
   Phái viên mặt trận gật đầu:
   - Tôi nghĩ như thế là hợp lý nhất!
   Quyền tư lệnh Đào gặng hỏi người tiểu đoàn trưởng bộ binh:
   - Đồng chí thấy thế nào?
   Người tiểu đoàn trưởng trẻ tuổi hơi bẽn lẽn:
   - Tôi nhất trí ạ!
   Quyền tư lệnh Đào đứng thẳng dậy:
   - Vậy ta thống nhất thế nhé!- Ông vẫy Tịnh- Đồng chí Tịnh lại gần đây! Phương án tác chiến như thế đồng chí đã nắm được. Còn nhiệm vụ của các đồng chí là: tổ chức cho bộ đội cơ động đến vị trí tạm dừng tại bản Pha càng sớm càng tốt. Tại đó chọn địa hình có lợi để tránh thương vong và chú ý giữ bí mật. Khi có lệnh sẽ cơ động với tốc độ cao lên chiếm tuyến triển khai, phát huy hỏa lực diệt máy bay sau đó chuyển sang xung phong ngay- Ông chém chém bàn tay ra phía trước- Trên hướng tây tuyến triển khai là chỗ rìa sân bay. Còn một trung đội vòng xuống khu vực nhà lao cũ chiếm tuyến triển khai ở bìa rừng kia. Các đồng chí nhớ đánh dấu các vị trí đó vào. Sau chiến đấu nhanh chóng tổ chức rời khỏi theo đường Chín, chú ý đánh máy bay địch ngăn chặn. Nhiệm vụ như thế các đồng chí đã rõ chưa?
   Đại đội trưởng Tịnh gãi đầu:
   - Xin hỏi tư lệnh mấy giờ chúng tôi phải có mặt tại vị trí tạm dừng?
   Quyền tư lệnh Đào hơi sẵng giọng:
   - Anh này hay nhỉ! Thế anh không nghe tôi nói sao: có mặt càng sớm càng tốt. Ngay sau đây các anh quay về, cho đại đội xuất phát trước khi trời tối.
   Quyền tư lệnh Đào chưa dứt lời thì bất thần một loạt chớp lửa nháng lên ở phía trước. Tiểu đoàn trưởng bộ binh chỉ kịp hô lên: “Nằm xuống” rồi anh xô luôn quyền tư lệnh Đào ngã xuống và nằm đè lên trên. Tiếp đó là những tiếng nổ dồn dập dội đến thúc mạnh vào màng nhĩ, tiếng mảnh bom bay viu víu qua đầu. Nằm dưới thân hình mảnh khảnh của người tiểu đoàn trưởng bộ binh quyền tư lệnh Đào lẩm bẩm: “không lẽ chúng lại dọn bãi sớm thế này”. Trận bom tọa độ kết thúc nhanh chóng, người tiểu đoàn trưởng bộ binh lồm cồm đứng dậy kéo theo quyền tư lệnh Đào đứng lên. Vệt bom của loạt B52 chạy dài theo hướng bắc- nam từ mép khu rừng cạnh nhà lao cũ lên tận dãy đồi phía bắc, khói bụi bao trùm cả khu vực, lửa cháy lem lém trên bãi cỏ tranh khô xác ngày một to. Vừa phủi đất trên áo quyền tư lệnh Đào người tiểu đoàn trưởng bộ binh vừa nói:
   - Xin lỗi thủ trưởng! Trường hợp như thế này chỉ sợ nhất quả bom rớt, nó không rơi đúng vệt mà loạng quạng rơi hẳn ra ngoài.
   Quyền tư lệnh Đào cảm động nói nhỏ:
   - Cảm ơn đồng chí!- Ngay lập tức ông quay lại với công việc- Như vậy dấu hiệu đổ bộ của địch đã càng ngày càng rõ. Vì vậy các đồng chí đại đội 6 khẩn trương nắm tình hình đường sá và đánh dấu các vị trí rồi về cho đơn vị cơ động lên ngay. Nhớ mang theo cho tôi một đài 2 oát- Dừng một thoáng rồi ông thêm- Các anh cho anh em mang thêm đạn 12 ly 7, trận này chắc sẽ dùng nhiều đến nó đấy.
   Đại đội trưởng Tịnh dõng dạc:
   - Trung đội 2 sẽ tiến công từ hướng nam. Các đồng chí khẩn trương trinh sát đường đi từ đây vào khu nhà lao cũ rồi quay lại ngay.
   Tiểu đoàn trưởng bộ binh quay lại phía sau và chỉ xuống một vệt đường mờ mờ dưới chân đồi:
   - Từ chỗ cột mốc biên giới vào khu nhà lao có con đường ô tô bỏ hoang đã lâu, nền đường còn tốt nhưng bị cỏ tranh và lau le phủ kín, thỉnh thoảng có một hố bom thôi. Theo tôi xe tăng có thể đi tốt.
   Đại đội trưởng Tịnh liếc nhìn đồng hồ, đã gần hai giờ chiều. Như vậy các anh chỉ còn chừng bốn tiếng nữa để quay về. Nhìn thẳng vào tiểu đoàn trưởng bộ binh Tịnh hỏi gặng:
   - Anh có bảo đảm là xe tăng đi được không?
   Tiểu đoàn trưởng bộ binh gật đầu:
   - Tôi bảo đảm! Các anh cứ đến cột mốc rồi rẽ phải đi theo đúng vệt đường kia là vào nhà lao thôi mà.
   Tịnh quay lại phía quyền tư lệnh Đào:
   - Vậy tôi xin phép tư lệnh cho anh em về ngay mới kịp.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Được! Đồng chí cho anh em về đi! Lát nữa anh Hồng đi xem lại con đường, khi nào đại đội 6 đến anh sẽ dẫn anh em vào- Quay sang phía phái viên mặt trận ông nói- Có lẽ ta sẽ đặt chỉ huy sở ở đây anh ạ. Nếu anh đồng ý thì nhờ anh em bộ binh ra cấu trúc giúp mấy cái công sự và kéo đường dây hữu tuyến ra đây.
   Phái viên mặt trận gật đầu:
   - Tôi đồng ý! Chiều nay anh em sẽ làm xong.
   Phía trước bãi cỏ tranh vẫn ngùn ngụt cháy.   

    Lúc đi, lúc chạy gằn nên khoảng năm giờ chiều toán trinh sát của Tịnh đã về đến đơn vị. Rừng chiều đầu xuân đã sâm sẩm tối, từng đám sương mù đã bảng lảng len lỏi khắp các khoảng trống trong rừng. Ngay lập tức Tịnh mời ban chỉ huy đến thông báo tình hình nhiệm vụ. Khi được biết ở nhà đã tiến hành đầy đủ các mặt công tác chuẩn bị và đã nấu cơm xong anh ra lệnh:
   - Ngay bây giờ các trung đội về cho bộ đội ăn cơm, mười bảy giờ ba mươi cho xe ra xếp thành đội hình hành quân. Thứ tự hành quân: tôi sẽ đi đầu, sau đó đến trung đội 1, trung đội 2, cuối cùng là đồng chí chính trị viên. Tổ hậu cần, kỹ thuật chia ra đi với các xe, đại đội phó kỹ thuật đi xe cuối. Cho tất cả pháo thủ dự bị lên xe đảm nhiệm bắn 12 ly 7, mỗi xe mang thêm mấy thùng đạn của khẩu này. Các đồng chí còn hỏi gì nữa không?- Thấy không ai có biểu hiện gì anh kết luận luôn- Vậy thì các đồng chí về triển khai ngay.
   Đúng mười bảy giờ ba mươi toàn bộ đại đội đã xếp thành đội hình hành quân, những chiếc xe tăng đã được ngụy trang đầy cành lá. Tịnh tập hợp bộ đội thành ba hàng ngang rồi dõng dạc:
   - Mệnh lệnh hành quân!- Toàn đại đội thu chân đứng nghiêm lại, liếc qua đội hình Tịnh tiếp- Nghỉ! Ngay sau đây chúng ta sẽ hành quân về Lao Bảo để tham gia đánh địch đổ bộ đường không. Nhiệm vụ chiến đấu các trung đội trưởng đã nhận tại thực địa, các đồng chí cần tranh thủ thông báo cho anh em trong trung đội. Đường hành quân dài 18 ki- lô- mét, có nhiều đoạn khó đi, nhiều cầu bị phá hỏng phải đi ngầm. Đặc điểm đường hành quân các đồng chí đi trinh sát đã rõ phải hướng dẫn cho anh em khác. Trên đường hành quân có thể bị không quân địch ngăn chặn. Do yêu cầu nhiệm vụ nên chúng ta sẽ phải cơ động với tốc độ cao nhất. Tôi quy định một số điểm sau: Một, nếu bị không quân địch ngăn chặn các xạ thủ 12 ly 7 sẽ lên đánh trả. Hai, khi đi qua ngầm xe trước qua rồi phải đợi xe sau qua rồi mới đi tiếp. Ba, trên đường hành quân xe nào hỏng hóc ở lại tự khắc phục cùng tổ kỹ thuật, khắc phục xong đuổi theo đội hình. Bốn, khi đến vị trí tạm dừng nhanh chóng tìm chỗ ẩn nấp, sẵn sàng đợi lệnh. Nhiệm vụ như thế các đồng chí rõ cả chưa?
   Hơn ba chục lồng ngực trẻ đồng thanh:
   - Rõ!
   Quay lại phía chính trị viên Tịnh hỏi nhỏ điều gì đấy rồi anh quay lại:
   - Sau đây các đồng chí về tranh thủ trao đổi về nhiệm vụ và tình hình đường sá, năm phút nữa sẽ xuất phát.
   Đúng năm phút sau Tịnh đứng hẳn lên đỉnh tháp pháo nhìn bao quát cả đội hình rồi anh lệnh cho lái xe:
   - Nổ máy!
   Tám cái động cơ cùng gầm lên phá tan sự yên tĩnh của rừng chiều. Khói xả phụt lên phần phật xộc vào mũi mùi hăng hăng quen thuộc. Tịnh xiết chặt ống nói gằn giọng:
   - Tiến!
   Chiếc xe rùng mình chuyển động, xích xe nghiến ken két nghe ghê cả răng. Chỉ chưa đầy mười phút sau toàn đội hình đã ra đến đường Chín. Tịnh ra lệnh cho đại đội tăng tốc độ.
   Đoạn đường Chín này đã được tu sửa lại hồi đánh Huội San và Làng Vây nên tương đối tốt, chỉ có mấy cái ngầm là phải cảnh giác. Tuy nhiên do đã quy định xe trước qua phải chờ xe sau lên mới được đi nên một vài trường hợp bị lầy đã được khắc phục ngay. Nhìn đội hình hành quân khá nhanh Tịnh có vẻ hài lòng, anh ước tính chỉ khoảng mười chín giờ là có thể đến vị trí quy định.
   Đang căng mắt quan sát đường dưới ánh đèn ngầm Tịnh chợt giật mình vì thấy tất cả bừng sáng như ban ngày. Ngẩng đầu lên nhìn anh thấy hai quả pháo sáng đang treo lơ lửng ngay đỉnh đầu. Biết là máy bay địch đã đến trinh sát, ngăn chặn nên Tịnh xiết chặt ống nói rồi bóp phát:
   - 06 chú ý! Tăng tốc độ, giãn cự ly, dùng 12 ly 7 sẵn sàng đánh máy bay! 47!- Quay sang bên canh anh hỏi pháo thủ dự bị- Súng đạn sẵn sàng chưa? Nó sà thấp rồi hãy bắn nhé!
   Pháo thủ dự bị không nói gì chỉ gật mạnh đầu, tay vẫn lăm lăm nắm vào cần cò sẵn sàng nhả đạn. Bóp công tắc nội bộ Tịnh hô:
   - Lái xe tăng tốc độ!
   Đã được đi trinh sát ban ngày, giờ lại có pháo sáng soi đường nên lái xe của Tịnh rất tự tin tăng tốc độ. Chừng như đã phát hiện được một đoàn xe đang chuyển động dưới đường Chín hai chiếc máy bay đang thu hẹp vòng lượn rồi nối đuôi nhau sà xuống bắn đại liên. Lập tức tám khẩu 12 ly 7 cùng nhả đạn. Có vẻ như bị đánh vỗ mặt bất ngờ hai chiếc máy bay vội vọt lên, những tràng đạn đại liên bị mất hướng xả lung tung vào rừng.
   Bắn thêm hai quả pháo sáng và lượn quanh vài vòng nữa hai chiếc máy bay lại lao xuống và xả đạn. Dưới này tám khẩu 12 ly 7 cũng đồng loạt bắn lên. Hai luồng đạn từ trên trời bắn xuống và từ dưới đất bắn lên như đan vào nhau dệt thành một tấm lưới lửa. Vì không thể hạ thấp độ cao nên hàng thùng đạn đã xả xuống nhưng chẳng có viên nào trúng vào đội hình. Có vẻ như bất lực trước những vật lạ đang lì lợm chuyển động trên đường hai chiếc máy bay lao xuống cắt một loạt bom rồi cút thẳng. Cũng giống như số phận những tràng đạn lúc trước, bốn quả bom chỉ để lại bốn đám lửa trong rừng cách mặt đường hàng trăm mét.
   Biết rằng chỉ cần chạy thêm một chút nữa chắc chắn thằng AC130 sẽ mò ra và như thế sẽ khá phiền phức nên Tịnh giục các xe tiếp tục giữ vừng tốc độ. Vì vậy khoảng mười chín giờ toàn đại đội đã đến Bản Pha. Phái viên Hồng ra đứng giữa  đường đánh tín hiệu dừng xe. Tịnh vội lên đài:
   - 06 chú ý! Nhanh chóng dồn đội hình lên, tìm địa hình có lợi giấu xe!
   Lái xe của Tịnh đã dạt sát vào lề đường, anh nhảy xuống bắt tay Hồng. Hồng nói to át cả tiếng động cơ:
   - Cho đại đội tạm dừng ở đây, củng cố xe pháo sẵn sàng đợi lệnh.
   Tịnh cũng gào lên:
   - Rõ!
   Chỉ ít phút sau tám chiếc xe đã được giấu mình kín đáo dưới những lùm cây bên đường. Tịnh gọi chính trị viên và các trung đội trưởng lên để thống nhất thêm một lần nữa phương án đánh địch.

    Ngay sau khi toán trinh sát của đại đội 6 đi khỏi quyền tư lệnh Đào đã gọi Phúc và Hồng cùng đi kiểm tra lại vị trí triển khai của hai trung đội bất chấp lời khuyên của người tiểu đoàn trưởng bộ binh. Ông chỉ hứa sau khi xong việc sẽ vào chỗ anh ta để ăn chiều.
   Ba thày trò rời vị trí chỉ huy xuống đường Chín rồi đi vào khu vực sân bay. Những đám lửa từ trận bom B52 đã tắt gần hết chỉ để lại một bãi đất loang lổ tàn tro. Vượt qua bãi cỏ cháy ba thầy trò tiến dần vào bãi bom B52. Đã có lần suýt chết vì B52 “đấm lưng” hôm đi trinh sát Tà Cơn nhưng hôm nay ông Đào mới có dịp quan sát kỹ và gần “tác phẩm” của những siêu pháo đài bay không lực Hoa Kỳ đến thế. Trên một vệt dài gần ba ki- lô- mét, rộng chừng một ki- lô- mét hàng trăm hố bom lớn nhỏ nằm san sát nhau đang còn bốc mùi khét lẹt. Đất đá bị đào bới, xới lộn, quăng quật ngổn ngang lẫn với cành cây, và những mảnh kim loại sắc lẻm còn nóng rãy. Tận mắt chứng kiến sức hủy diệt của bom đạn Mỹ ông Đào một lần nữa tự nhủ: “đánh nhau với thằng này không thể dàn hàng ngang mà đọ sức với chúng, cần thiết và phải tìm ra những cách đánh riêng để khắc chế cái mạnh của chúng, vô hiệu hóa sức mạnh của bom đạn. Và ngày hôm nay, nếu chúng đổ xuống đây chúng sẽ được các chiến sĩ của ông đón tiếp rất thịnh soạn với những bàn tiệc đã bày sẵn”. Càng suy nghĩ ông càng thấy việc sử dụng xe tăng đánh địch đổ bộ đường không là hoàn toàn có thể và chắc chắn sẽ đạt hiệu suất cao. Và lũ “kỵ binh bay” thiện chiến nhất của quân lực Hoa Kỳ chắc chắn sẽ gãy cánh. Nếu trận đánh này thành công một hình thức tác chiến mới của xe tăng sẽ ra đời và được khẳng định. Dòng suy tưởng của ông chỉ bị cắt ngang khi Phúc đến gần:
   - Báo cáo tư lệnh! Có một khó khăn là khi xung phong phải vượt qua bãi bom B52 này thì tốc độ rất chậm.
   Chăm chú nhìn một lượt quanh bãi bom quyền tư lệnh Đào hỏi lại:
   - Nhưng mà vẫn vượt qua được chứ gì?
   Phúc gật đầu:
   - Với khoảng cách các hố bom như thế này trong điều kiện bình thường chắc chắn anh em lái xe của ta sẽ vượt qua không mấy khó khăn. Tuy nhiên trong điều kiện chiến đấu phải lái kính thì sẽ phải rất cẩn thận, nếu không sẽ bị sa xuống hố bom ngay.
   Hồng xen vào:
   - Nói chung là vượt qua được nhưng chắc chắn là tốc độ xung phong sẽ chậm.
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Thế thì không sao! Khi nào đại đội 6 đến các anh nhắc anh em chú ý hơn là được.
   Bữa cơm chiều của tiểu đoàn bộ binh chiêu đãi quyền tư lệnh binh chủng Thiết giáp và phái viên mặt trận khá thịnh soạn. Ngoài món thịt nai còn có cá rán, canh chua cá lóc nấu với lá bứa. Nhìn mâm cơm đầy ụ thức ăn quyền tư lệnh Đào bảo tiểu đoàn trưởng:
   - Này! Đồng chí không định bắt anh em nhịn để đãi chúng tôi đấy chứ?
   Tiểu đoàn trưởng cười bẽn lẽn:
   - Không đâu ạ! Cái bãi cỏ tranh cháy này ban đêm bọn hươu nai hay ra ăn tro nên thỉnh thoảng chúng tôi bắn được một con. Còn ngay cạnh đây là sông Sê Pôn nhiều cá lắm nên hôm nào chúng tôi cũng có cá tươi ăn. Không tin thủ trưởng cứ xuống các đại đội mà xem.
   Phái viên mặt trận xen vào:
   - Đời lính chiến trường khổ là chính nhưng thỉnh thoảng cũng có lúc lên tiên anh ạ!
   Quyền tư lệnh Đào ngồi xuống bên mâm cơm vui vẻ:
   - Vậy thì không khách sáo gì nữa! Ăn nhanh rồi còn chuẩn bị đón tiếp các vị khách “kỵ binh bay” Hoa Kỳ chứ.
   Bữa ăn thật là vui vẻ. Đúng là từ hôm vào chiến trường đến nay quyền tư lệnh Đào mới được ăn một bữa cơm ngon. Ông thầm thán phục nhưng người lính còn rất trẻ nhưng đã dạn dày bom đạn. Trong những hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, ác liệt của chiến trường họ vẫn tìm ra cách để tồn tại và đánh thắng. Nhưng vui nhất có lẽ là tiểu đoàn trưởng bộ binh. Chính đơn vị các anh tuần trước mới bị bọn “kỵ binh bay” bất ngờ đổ bộ đánh úp vào sau lưng phải mở đường máu để rút nhưng cũng bị tổn thất kha khá. Còn hôm nay với sự chi viện của xe tăng chắc chắn các anh sẽ trả được món nợ đó.
   Ăn cơm xong quyền tư lệnh Đào kéo Phúc và Hồng lên ngay sở chỉ huy, còn tiểu đoàn bộ binh cũng điều một đại đội ra khu vực cột mốc biên giới để sẵn sàng bắt liên lạc với xe tăng. Khi Hồng về báo cáo đại đội 6 đã có mặt đủ tại vị trí tạm dừng quyền tư lệnh Đào phấn khởi lắm. Ông chắc mẩm đây sẽ lại là một trận thắng và yên tâm dựa lưng vào thành hầm lim dim mắt tĩnh tâm sau khi dặn Phúc chú ý theo dõi mọi động tĩnh của địch.
   Nhưng rồi suốt đêm cho tới sáng, rồi từ sáng tới chiều hôm sau chỉ thấy một đợt bom B52 và mấy loạt pháo từ đâu không rõ bắn tới mà tuyệt nhiên không thấy bóng dáng chiếc trực thăng nào. Quyền tư lệnh Đào hết đứng lên, ngồi xuống lại trèo ra khỏi hầm đi đi, lại lại hậm hực như con hổ bị nhốt trong cũi, nét mặt lúc nào cũng khó đăm đăm. Còn đại đội 6 cũng được một ngày chờ đợi căng thẳng, bữa trưa không dám nấu chỉ ăn lương khô với nước sông Sê Pôn, không một ai dám rời vị trí.
   Đến chiều tối thì có điện từ mặt trận xuống lệnh cho rút quân về vì địch sẽ không đổ bộ xuống Lao Bảo nữa. Quyền tư lệnh Đào lẳng lặng không nói gì cho đến lúc về đến sở chỉ huy mặt trận.

    Mấy hôm sau Bộ tư lệnh mặt trận tổ chức hội nghị triển khai nhiệm vụ tổng tiến công đợt Hai. Sau khi thông báo tinh thần nghị quyết của Bộ chính trị và Quân ủy trung ương tư lệnh mặt trận cao giọng:
   - Trong thời gian vừa qua mặt trận Đường Chín- Khe Sanh của chúng ta đã hoàn thành tương đối tốt nhiệm vụ nghi binh, thu hút và giam chân quân địch, tạo điều kiện cho các chiến trường toàn miền Nam tiến công và nổi dậy. Chúng ta đã giam chân được một lực lượng lớn quân địch ở đây và vừa rồi đã buộc địch phải đưa sư đoàn không vận số 1, đơn vị thiện chiến nhất của quân lực Hoa Kỳ ra giải tỏa. Về phía ta, do địch thay đổi thủ đoạn đối phó và tăng cường hỏa lực không quân, pháo binh tầm xa nên cũng gặp một số khó khăn. Hầu hết các đơn vị của ta quân số đã bị hao hụt khá nhiều, lương thực, đạn dược cũng thiếu nên không đồng thời tổ chức vây lấn Tà Cơn và đánh địch giải tỏa được. Tuy nhiên, Bộ vẫn xác định nhiệm vụ của mặt trận chúng ta trong thời gian tới vẫn là tiếp tục vây hãm Khe Sanh, kìm giữ và tiêu diệt địch ở đây để tạo điều kiện cho các chiến trường khác thực hiện đợt Hai cuộc tổng tiến công. Để tăng cường lực lượng cho mặt trận chúng ta Bộ đã quyết định tăng cường sư đoàn B08 vào Đường Chín- Khe Sanh- Ông quay lại cầm cái thước chỉ lên tấm bản đồ lớn đang treo phía sau và dằn từng tiếng- Chủ trương của mặt trận như sau: Một, sử dụng B08 ở phía đông, cắt đứt đường Chín từ Rào Quán đến Ku Bốc để tiếp tục cô lập Khe Sanh và đánh địch ứng cứu giải tỏa đường bộ. Hai, củng cố thế trận vây lấn Tà Cơn, tăng cường sử dụng các đội bắn tỉa để diệt địch. Ba, tăng cường pháo kích vào sân bay Tà Cơn để cô lập Khe Sanh về đường không. Bốn là tích cực, chủ động tiêu diệt địch ứng cứu, giải tỏa bằng trực thăng. Tuy nhiên, do những khó khăn như đã nêu trên nên sẽ chủ yếu là hoạt động nhỏ, đánh địch ngoài công sự là chính, đánh liên tục nhưng có trọng điểm, vừa đánh vừa củng cố lực lượng để chờ thời cơ đánh lớn. Còn bây giờ mời các đồng chí giải lao mười lăm phút, sau đó ta sẽ thảo luận các biện pháp cụ thể để thực hiện chủ trương trên.
   Nghe đến đây quyền tư lệnh Đào thấy hơi nản: như vậy có thể nói trong thời gian trước mắt xe tăng của ông sẽ rất khó có cơ hội được tham gia. Ông ngồi thần ra chẳng thiết tham gia vào những câu chuyện tếu táo của những người xung quanh. Chỉ đến lúc tham mưu trưởng mặt trận cùng đại diện các quân binh chủng đứng vây xung quanh ông mới ngẩng lên cười mà như mếu. Nhìn vẻ mặt quyền tư lệnh Đào tham mưu trưởng mặt trận tỏ ra thông cảm:
   - Bày sẵn tiệc mà khách không đến nên tiệc bị ế hả- Nháy mắt với mấy người xung quanh ông tiếp- Hình như bọn kỵ binh bay” nó sợ “vía” tay Đào này thì phải. Tin tức tình báo cho biết chắc chắn nó sẽ đổ quân xuống Lao Bảo mà khi thấy tay này xuất hiện ở đấy một cái là chúng hủy bỏ kế hoạch ngay. Các cậu thấy có đúng thế không?
   Mấy cái miệng cùng hùa vào trêu chọc, quyền tư lệnh Đào chẳng biết đối đáp làm sao đành bấm bụng cười trừ.

    Trong lúc đó đại đội 9 đã cơ bản hoàn thành việc đào hầm xe, hầm người và các công trình phục vụ sinh hoạt. Tiểu đoàn trưởng Tân cũng đã tổ chức cho đội ngũ cán bộ đi trinh sát đường cơ động xuống Huế và địa bàn xung quanh. Con đường 12 mà mặt trận định đưa đại đội 9 xuống Huế từ phía tây thực tế là không sử dụng được. Là con đường nối giữa miền núi và đống bằng nên địa hình mà nó đi qua vô cùng hiểm trở, hầu như suốt dọc con đường một bên là ta- luy dương cao vút, một bên là vực sâu thăm thẳm. Do bị bỏ hoang lâu ngày không ai tu sửa, lại thường xuyên hứng chịu những cơn mưa rừng dai dẳng của miền tây Huế nên nền đường bị sạt lở nặng nề. Biết là cơ hội để thọc vào Huế sẽ hết sức khó khăn nên Tân quyết định sẽ chọn địa điểm trú quân lâu dài chờ thời cơ vì chỗ tạm trú hiện nay quá gần đường tuyến cũng như sân bay cũ. Tuy nhiên địa hình khu vực A Lưới khá phức tạp, cả hai sườn thung lũng đều bị sông suối bao bọc nên muốn vào trú quân sát chân các dãy núi A Bia hay Động Ngài đều rất khó khăn, nhất là mùa mưa sắp đến. Vì vậy anh quyết định sẽ tranh thủ tìm sâu xuống phía nam.
   Thực hiện ý định này sáng hôm đó Tân gọi đại đội trưởng Nghi và hai trung đội trưởng cùng đi. Mới đi được chừng trăm mét thì nghe tiếng Nghi hét thất thanh:
   - B52 cua rồi!
   Mấy anh em nhìn lên trời. Trên nền trời trong xanh không một gơn mây ba vệt khói trắng đang bay thẳng bỗng cua ngay trên đỉnh đầu các anh. Biết rằng mình sẽ nằm ngoài bãi bom nhưng Tân vẫn hô:
   - Về đơn vị mau!
   Bốn anh em cắm đầu chạy, vừa nhào vào được cái hầm đầu tiên thì những tiếng nổ chát chúa đã dội lại như sấm rền. Đợi cho tiếng bom lặng hẳn Tân trèo lên nóc tháp pháo quan sát: trận bom B52 đánh vào ngọn đồi đối diện với chỗ các anh trú quân, cách chỗ các anh chừng gần hai ki- lô- mét ở góc đông bắc sân bay A Lưới. Cả một vạt rừng non ngả nghiêng, tơi tả, lửa cháy lem lém trên các cành cây khô. Chỗ đó có một đơn vị bộ binh đã đứng chân từ lâu, Tân băn khoăn không hiểu anh em bên ấy có thiệt hại nhiều không? Anh thấy hơi lạ vì mấy hôm nay chủ yếu chúng đánh ở mạn nam sân bay và đường 12, không hiểu tại sao hôm nay nó lại đánh ra đây. Linh tính của người chỉ huy mách bảo anh có một cái gì đó không bình thường sắp xảy ra. Tân gọi Nghi và hai trung đội trưởng lại, anh nói nhỏ:
   - Này các ông, hôm nay ta không đi nữa. Tôi cảm thấy thế nào cũng có chuyện xảy ra.
   Tân vừa dứt lời thì đã nghe tiếng đạn pháo rít trên đầu, cả mấy anh em lại chui vào xe. Trận pháo kích kéo dài hơn mười phút mới dừng, Tân đoán:
   - Khả năng bọn chúng dọn bãi để đổ quân. Bây giờ các trung đội trưởng về ngay trung đội của mình, lệnh cho xe nào về xe ấy, tất cả vũ khí trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Nếu địch đổ bộ vào vị trí trú quân mới nổ súng, nếu không thì cứ án binh bất động. Chú ý quần áo phơi phóng và các đồ dùng phải thu hết vào.
   Chỉ khoảng một phút sau bầu trời như muốn vỡ toác ra bởi một dàn âm thanh cực lớn. Tân và Nghi trèo lên tháp pháo đứng nhìn. Từ phía đông một đàn máy bay đen đặc xuất hiện. Vượt qua dãy Động Ngài chúng bắt đầu sà xuống. Đầu tiên là hai chiếc AD6 nghênh ngang lượn qua lượn lại rồi chúi xuống cắt một loạt bom vào cái vệt loang lổ vừa mới hình thành. Hai thằng AD6 vừa vọt lên thì hai chiếc trực thăng vũ trang nối đuôi nhau lượn vòng tròn trên cái vạt rừng đầy chết chóc ấy. Từ trên máy bay những họng súng khạc lửa, hàng tràng đạn đại liên xối xả như muốn lật tung từng ngọn cỏ, gốc cây. Sau hai ba vòng chúng nới rộng vòng lượn ra xung quanh và tiếp tục xả đại liên. Tiếp đến khoảng hai chục chiếc trực thăng hình thành từng tốp ba chiếc một nối đuôi nhau sà xuống. Sau cùng là hai chiếc “cần cẩu bay” treo lủng lẳng dưới thân một khẩu pháo và mấy cái bọc hình trụ. Tân bảo nhỏ Nghi:
   - Chính xác là chúng đổ quân xuống đấy rồi, mà lại còn chở theo cả lô cốt bê tông thế kia chắc chúng định chốt giữ lâu đấy.
   Từ phía nam cũng vọng lại tiếng bom đạn ùng oàng, Nghi nghển cao đầu nhìn, anh thảng thốt kêu lên:
   - Nó đổ quân cả ở Bốt Đỏ nữa anh ạ!
   Cả hai cùng lặng im suy nghĩ: họ đang rơi vào một tình thế hiểm nghèo. Triệu chứng này là quân địch sẽ đổ bộ với một lực lượng khá lớn, có thể chúng âm mưu chiếm lại thung lũng này để triệt phá lực lượng ta đang đứng chân ở đây chuẩn bị đánh Huế đợt Hai đồng thời ngăn chặn đường tiếp tế về phía nam. Hiện tại các anh đang nằm giữa vòng vây quân địch, cả ở phía bắc, phía nam đều có địch.
   Từ phía đông bắc những tiếng nổ lại rộ lên. Đã nghe rõ tiếng pháo và tiếng súng bộ binh của cả ta lẫn địch. Tân bảo:
   - Chắc chúng đang đánh vào đơn vị bộ binh ở đó. 
   Hai anh em ngồi bệt xuống nóc tháp pháo, Nghi lo lắng hỏi:
   - Bây giờ phải làm thế nào, anh?
   Tân nhăn trán ngồi nghĩ một lúc rồi mới chậm rãi:
   - Theo tôi, trong tình thế này ta đành phải án binh bất động để bảo toàn lực lượng. Trường hợp xấu nhất là bị bọn địch phát hiện ra hoặc đổ quân ngay xuống đầu thì mới nổ súng. Mà nếu đã vậy thì chỉ còn cách đánh đến cùng để mở đường máu thoát về phía bắc. Có lẽ ta sẽ phải lùi sát vào chân núi. Lát nữa anh gọi anh Vĩnh và mấy lái xe đi trinh sát xem có thể men theo suối này vào sâu trong đó được hay không. Ở đây quá gần sân bay, lại gần đường tuyến tôi thấy không ổn.
   Nghi ngồi trầm ngâm suy nghĩ, anh mường tượng ra cảnh các anh phải mở đường máu vượt vòng vây quân địch. Quả thật là khó khăn vì bọn Mỹ đang là người làm chủ trên không, mà cái xe tăng chứ có phải một chiến sĩ bộ binh đâu. Với một khẩu AK trên tay họ có thể chạy vào rừng, lẩn vào những gốc cây, mô đất để ẩn nấp còn các anh cứ phải nghễu nghện chạy trên đường. Dẫu có cao xạ đấy nhưng mười một khẩu 12 ly 7 này ăn thua gì so với hàng đàn trực thăng vũ trang và hàng lũ máy bay phản lực. Vậy thì đúng như tiểu đoàn trưởng Tân đã nói: thượng sách là phải nằm im giữ bí mật đến cùng. Nghĩ đến đây Nghi bảo:
   - Thế thì tôi đi ngay bây giờ!
   Tân gật đầu, Nghi nhảy phắt xuống xe rồi hối hả chạy về phía hầm đại đội phó kỹ thuật Vĩnh. Một lát sau đã thấy anh cùng Vĩnh và Cân đi men theo bờ suối vào phía trong.

    Hôm nay đến lượt xe 567 đi “cải thiện”. Từ ngày vào A Lưới tiêu chuẩn gạo đã hạ xuống sáu lạng một ngày, thực phẩm trên đảm bảo chỉ có muối và mỳ chính, các thứ khác có thì cấp không thì thôi nên đại đội đã phải tổ chức ăn theo trung đội và cắt phiên nhau ra đi lùng các loại thực phẩm để bù vào, gọi là đi “cải thiện”. Nói là đi tìm thực phẩm nhưng chủ yếu là đi kiếm rau rừng, thôi thì “thượng vàng, hạ cám” có gì ăn được là lính ta khuân về tất. Ven suối thì rau dớn, tàu bay, môn thục, có hôm còn kiếm được cả cá, cua. Đi sâu vào sát chân núi thì có măng tre, hoa chuối rừng. Hôm nào may gặp được cái rẫy của bà con hoặc các đơn vị khác bỏ hoang thì làm một gùi đầy lá khoai lang, lá sắn. Thực ra cũng chẳng ngon lành gì nhưng được cái là no bụng. Vào đây rồi mới thấy ngoài đường Chín dẫu có khổ nhưng vẫn cứ là “thiên đường”. Mà nghe nói đến mùa mưa sẽ còn khó khăn hơn nên đại đội cũng đang có kế hoạch săn tìm thực phẩm để dự trữ.
   Tuy nhiên, khi bộ ba Cân, Thắng, Hòa mới khoác bao tải đi được một quãng thì B52 đến tọa độ. Đã ít nhiều có kinh nghiệm nên ba anh em bảo nhau: “cứ về là hơn, thằng này thì không biết đâu mà lần”. Họ vừa chạy về đến xe thì bọn Mỹ bắt đầu đổ quân, trưởng xe Nhã mừng quýnh:
   - May mà các cậu quay về!
   Hòa thủng thẳng:
   - Có gì mà may?
   Nhã thì thầm ra vẻ quan trọng:
   - Bọn Mỹ đổ quân xuống đây rồi. Đại đội lệnh cho tất cả các xe sẵn sàng chiến đấu. Bây giờ Hòa với Thắng lên chuẩn bị 12 ly 7 đi, còn tớ với Cân sẽ củng cố lại ngụy trang và thu dọn đồ đạc.
   Ngước nhìn những ngọn cây tái sinh mới cao được chừng vài mét Nhã bảo:
   - Theo tớ ta lấy dây níu mấy ngọn cây kia lại với nhau thì kín hơn.
   Cân gật đầu đồng ý, cậu chui vào xe lôi ra cuộn dây thừng kéo xe dưới nước rồi thoăn thoắt trèo lên cây. Hai anh em chằng néo một lúc thì xong. Ngó sang các xe bên cạnh cũng thấy đang thi nhau níu các ngọn cây lại chằng buộc. Nhìn những ngọn cây rủ vào nhau che kín chiếc xe Nhã ưng ý lắm:
   - Thế này thì bố thằng OV10 cũng chả thấy.
   Hòa và Thắng đã mở xong áo khẩu 12 ly 7 và lắp lên đó một hòm đạn, các cậu đang kiểm tra lại khung thước ngắm và quay thử tay tầm, tay hướng. Đúng lúc đó thì đại đội phó kỹ thuật Vĩnh gọi Cân đi trinh sát đường. Còn lại ba người Nhã phân công:
   - Nếu nó đổ quân xuống đầu mình hoặc tấn công vào đây mới được nổ súng. Thắng vẫn phụ trách khẩu 12 ly 7 nhé. Còn bây giờ xuống thu dọn bằng hết các thứ vứt vào gầm xe.
   Nghi, Vĩnh và Cân vừa đi được một lúc thì hai chiếc trực thăng nới rộng vòng lượn. Nhìn cái cách bay của nó Nhã vừa tức vừa phục, lại cũng thấy hơi sờ sợ: đang bay rất nhanh nó có thể đột ngột dừng lại ngó nghiêng, quan sát rồi lại vụt đi. Có lúc nó quay ngoắt đầu lại như làm xiếc. Nghi ngờ chỗ nào nó lại xổ ra một tràng đại liên hoặc phóng xuống một vài quả hỏa tiễn. Đến lúc vòng lượn của nó ra đến tận chỗ đại đội anh đang giấu quân thì Nhã thật sự bối rối. Hình như nó đã sà thấp hơn, gió từ cánh quạt thổi ào ào làm những ngọn cây nghiêng ngả dạt vào nhau làm lộ ra những khoảng trống bên dưới. Thật may các anh đã níu các ngọn cây trên nóc xe lại với nhau nên không bị ảnh hưởng gì. Liếc sang bên cạnh Nhã thấy Thắng đang rê nòng súng theo chiếc máy bay, nét mặt cậu ta căng thẳng đến tột độ. Nhã vội nhắc:
   - Không được bắn đâu đấy!
   Thắng thì thầm:
   - Ngon quá anh ạ! Em nhìn rõ cả đầu thằng lái, chỉ cần một loạt thế nào cũng rơi.
   Nhã nhắc lại:
   - Tôi cấm đấy! Hòa đâu, lên đây thay cho Thắng.
   Thắng rối rít:
   - Thôi được! Em sẽ không bắn đâu. Anh Hòa cứ ở dưới đấy.
   Bên chỗ xe đại đội trưởng Tân cũng đang hết sức lo lắng. Nhìn thằng trực thăng vũ trang đang nghiêng ngó chẳng khác gì “quạ vào chuồng lợn” Tân nghĩ: “bây giờ mà nó phát hiện ra thì chỉ còn cách đánh đến cùng thôi”. Anh biết trên tất cả các xe anh em đều đã ở tư thế sẵn sàng nhưng anh mong điều đó không xảy ra. Nếu điều đó xảy ra cầm chắc mười một chiếc xe này sẽ “tiêu” với chúng nó. Thật may, thêm vài vòng lượn nữa hai chiếc trực thăng vũ trang dông thẳng về phía đông. Mạn chân dãy Động Ngài tiếng súng vẫn lúc thì rộ lên, lúc lại lặng ngắt. Chắc quân ta đang cầm cự và rút dần vào trong núi. Phía nam sân bay bom đạn cũng ùng oàng không dứt.
   Quá trưa Nghi và Vĩnh mới về đến nơi. Tân đang ngồi gặm lương khô và nghe đài, anh ra hiệu cho hai người im lặng: bản tin trưa của đài BBC vừa nhắc đến A Sầu- A Lưới. Hai anh em sà vào ngồi im lắng nghe. Từ chiếc Li Đo cái giọng nghẹt mũi của phát thanh viên đài BBC đang thẽ thọt:
   “ Sáng nay, ngày 11 tháng 4 năm 1968, liên quân Việt-Mỹ tại Vùng 1 Chiến Thuật khởi động cuộc hành quân hỗn hợp mang tên Delaware -phía Hoa Kỳ và Lam Sơn 218- phía VNCH nhằm tảo thanh các đơn vị Cộng Sản Bắc Việt tại thung lũng A Sầu và để tái chiếm tiền đồn A Sầu. Lực lượng tham chiến gồm bốn tiểu đoàn thuộc Sư Ðoàn 1 Bộ Binh Việt Nam cộng hòa và hai lữ đoàn thuộc Quân Ðoàn 24 Hoa Kỳ. Lực lượng này đã đã triển khai đội hình trên một khu vực 60 cây số vuông. Giao tranh đang diễn ra quyết liệt giữa liên quân với các đơn vị cộng sản Bắc Việt.
   Xin nói thêm để quý vị thính giả được rõ: thung lũng A Sầu, địa dư chí tỉnh Thừa Thiên ghi là An Hậu cách biên giới Việt Lào không quá 10 km, cách thành phố Huế hơn 40 km về phía tây. Địa thế tại vùng này rất hiểm trở, mây mù bao phủ quanh năm, hạn chế tầm quan sát của phi cơ khi muốn thám sát trục lộ chuyển quân và vũ khí của Cộng quân. Năm 1966, Bắc Việt đã đánh chiếm thung lũng này sau khi tấn công tiền đồn biên phòng của Lực lượng đặc biệt Việt-Mỹ tại đây. Do không đủ quân số để chiếm lại đồn này, nên Bộ Tư lệnh Hoa Kỳ tại Vùng 1 và Bộ Tư lệnh Quân Ðoàn 1 Việt Nam Cộng Hòa đã cho các đơn vị trú phòng triệt thoái. Sau đó, Cộng quân đã khởi sự xây dựng căn cứ địa để tập trung các đơn vị Cộng Sản từ Bắc xâm nhập vào khu vực phía tây tỉnh Thừa Thiên.
   Diễn biến chi tiết chiến sự chúng tôi sẽ chuyển đến quý vị thính giả trong các bản tin tiếp theo. Xin kính mời quý vị theo dõi”
   Bản tin chuyển sang các tin tức khác. Cả ba ngồi trầm ngâm không ai nói gì. Tiểu đoàn trưởng Tân là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng:
   - Như vậy không chỉ có hai điểm chúng đổ quân mà ta nhìn thấy đâu, chắc chắn là chúng đã đổ xuống tất cả những vị trí quan trọng ở thung lũng này rồi. Kết quả trinh sát của các ông thế nào?
   Nghi ngập ngừng:
   - Có thể đi được vào sát chân núi nhưng khá là khó khăn.
   Tân gặng:
   - Cụ thể hơn xem nào!
   Vĩnh nhỏ nhẹ:
   - Chúng tôi đã xem xét kỹ, việc đi theo bờ suối là không thể, chỉ còn cách đi theo lòng suối nhưng ngặt cái là rất nhiều đá. Không cẩn thận sẽ bị đội bụng hoặc trật xích.
   Tân quả quyết:
   - Nó đổ quân như vậy dứt khoát là không nằm đây được, nhất định phải đi vào sâu hơn. Nếu chỉ có vậy thì chiều nay huy động tất cả đơn vị đi dọn đá để tối nay di chuyển. Các anh thấy thế có được không?
   Có lẽ cũng chẳng còn cách nào nên hai cán bộ đại đội gật đầu:
   - Được ạ!
   Tân quyết định:
   - Thế thì ăn trưa rồi đi nghỉ một lát. Hôm nay không nấu nướng gì được, ăn lương khô thôi.
   Suốt buổi chiều phá đá mở đường và một đêm trầy trật đại đội 9 đã di chuyển vào sát chân dãy A Bia. Ở đây địa hình rất dốc lại nhiều đá nên các xe phải giấu tạm ngay bên bờ suối. Nhìn mười một cái xe tăng nằm rải rác theo bờ suối tiểu đoàn trưởng Tân thấy lo lo: “nếu cứ thế này kéo dài đến mùa mưa thì không ổn, nước lũ dâng lên thì biết chạy đi đâu? Dứt khoát sẽ phải tìm chỗ khác để trú quân ổn định, lâu dài”. Nhưng trước mắt thì cứ phải nín thở nằm im ở đây đã.

    Trên đường từ mặt trận ra Bắc chính ủy Ngọc và tham mưu trưởng Dương đã bàn nhau về chương trình công tác sắp tới. Họ nhất trí với nhau: trước mắt sẽ phát động một phong trào thi đua học tập gương chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ đoàn 198 đã ra quân đánh thắng trận đầu. Phía ông Dương sẽ khẩn trương hoàn chỉnh tài liệu những bài học kinh nghiệm của trận đánh Tà Mây- Làng Vây để đưa vào huấn luyện. Về lâu dài sẽ xây dựng kế hoạch phát triển lực lượng, đồng thời chuẩn bị cho Hội nghị tổng kết 10 năm xây dựng binh chủng vào năm tới. Hai ông được phép ghé qua nhà một đêm, ngày mai xe của binh chủng sẽ lên đón họ về cơ quan.
   Chiếc xe con đón họ từ Hà Nội về đã rẽ vào đường 2B. Đây là con đường dẫn lên khu nghỉ mát Tam Đảo. Chính ủy Ngọc và tham mưu trưởng Dương bồi hồi nhìn khung cảnh xung quanh. Mới đi xa có mấy tháng mà trông cảnh vật đã thay đổi quá nhiều, hay là do mấy tháng ở rừng nên bây giờ trông những ngọn đồi đất đỏ trơ trụi họ thấy lạ mắt không biết. Chẳng mấy chốc xe đã qua doanh trại 92. Nhìn khu doanh trại bề thế với những ngôi nhà to đẹp, khang trang giờ đang nằm im lìm hoang phế vì chiến tranh phá hoại chính ủy Ngọc chép miệng:
   - Nếu không có bọn đế quốc Mỹ này thì dân ta sẽ sung sướng biết bao.
   Tham mưu trưởng Dương cũng cảm thán:
   - Chúng tàn bạo quá, sức mạnh hủy diệt của chúng cũng thật khủng khiếp. Nhưng tôi tin rằng trước sau chúng sẽ phải cúi đầu trước dân mình mà thôi.
   Khu vực sơ tán của cơ quan đã hiện ra trước mặt. Thấy chiếc xe con dừng trước nhà công vụ Lưu đã chạy vội ra, cậu ta xuýt xoa:
   - Chào các thủ trưởng! Thủ trưởng gày thế, cả thủ trưởng Dương nữa, gày mà đen đi nhiều.
   Chính ủy Ngọc cười:
   - Đây không gọi là gày và đen mà phải gọi là nhuốm “khói bụi chiến trường”.
   Lưu thật thà:
   - Hôm nay các thủ trưởng thích ăn gì để em nấu.
   Tham mưu trưởng Dương hóm hỉnh:
   - Vào trong ấy thấy chả thèm cài gì cả, chỉ thèm mỗi món nước chè xanh của cậu thôi.
   Cậu ta xăng xái xách ba lô cho chính ủy Ngọc. Hai ông bắt tay nhau rồi ai về nhà nấy.
    Ngay sau đó chính ủy Ngọc đã triệu tập chủ nhiệm chính trị Thu đến gặp. Vừa vào đến cửa chủ nhiệm chính trị Thu đã trầm trồ:
   - Chào chính ủy! Trông chính ủy phong trần quá. Chắc anh phải sút đến mấy cân đấy nhỉ?
   Chính ủy Ngọc đứng dạy đưa tay ra vồn vã:
   - Nào! Ngồi xuống đây đã. Đi qua nông trường Tây Hiếu các o công nhân cho nhiều cam quá, ông dùng đi.
   Chuyện vãn một hồi chính ủy Ngọc mới vào vấn đề chính:
   - Bây giờ anh báo cáo thật tóm tắt tình hình ở nhà máy tháng qua cho tôi biết, có vấn đề gì đặc biệt không?
   Chủ nhiệm chính trị Thu cười thật tươi:
   - Báo cáo anh! Từ ngày anh đi chiến trường mọi việc ở nhà vẫn bình thường. Còn nếu nói về vấn đề đặc biệt thì chỉ có một sự kiện hết sức đặc biệt: đó là không khí phấn khởi trong toàn binh chủng trước chiến thắng trận đầu của ta tại Tà Mây, Làng Vây.
   Chính ủy Ngọc gật đầu:
   - Tôi công nhận đó là một sự kiện đặc biệt đối với toàn binh chủng chúng ta. Thế ở nhà các anh đã làm những gì rồi?
   Chủ nhiệm chính trị Thu sôi nổi:
   - Dạ! Chúng tôi đã cho anh em chuẩn bị một bản đề cương tuyên truyền về chiến thắng Tà Mây- Làng Vây. Qua việc học tập về điện khen của Bộ Tổng tư lệnh và bài báo đăng trên báo Nhân Dân để bộ đội thấy rõ ý nghĩa của chiến thắng này. Hiện nay khí thế các đơn vị đang lên hừng hực, hàng trăm bản quyết tâm thư xin đi chiến đấu đã được gửi về đây.
   Chính ủy Ngọc tỏ vẻ hài lòng, ông chậm rãi:
   - Như vậy là các anh đã rất nhậy bén theo kịp tình hình. Tôi dự định tới đây sẽ phát động một đợt thi đua “học tập gương chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ đoàn 198, huấn luyện giỏi, sẵn sàng chiến đấu cao” rộng khắp trong toàn binh chủng. Qua đó giáo dục cho anh em thấy hết những khó khăn, gian khổ, ác liệt hy sinh mà bộ đội ta đang phải chịu đựng trên các chiến trường để bộ đội xác định tư tưởng, chuẩn bị thật tốt cho ngày đi chiến đấu. Tôi tin rằng sắp tới sẽ có nhiều đơn vị của ta được đưa vào chiến trường đấy.
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu:
   - Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của anh. Chúng tôi sẽ chuẩn bị ngay.
   Trái với cái vẻ trầm lặng trong căn nhà của chính ủy, không khí ở phòng tham mưu thật sôi nổi. Túi cam Tây Hiếu chỉ một loáng đã được các sĩ quan phòng tham mưu đánh sạch, còn giờ họ đang cười nghiêng ngả trước những câu chuyện tiếu lâm chiến trường của tham mưu trưởng Dương. Trợ lý tác huấn Phùng cố nén cơn cười lập bập:
   - Đi chiến trường lần này kho chuyện tiếu lâm của tham mưu trưởng có vẻ được bổ sung khá nhiều.
   Tham mưu trưởng Dương cười mỉm:
   - Tiếu lâm đâu mà tiếu lâm! Toàn chuyện thật cả đấy.
   Tham mưu phó Ba góp chuyện:
   - Có mà thủ trưởng bịa như thật ấy!
   Căn phòng rộng lại òa lên những tiếng cười.
   Đợi cho mọi người cười thoải mái tham mưu trưởng Dương mới từ tốn:
   - Báo cáo các đồng chí! Do anh Đào đã vào chiến trường nên tôi và anh Ngọc phải ra để lo việc ngoài này. Một phần nữa là do sức khỏe tôi hơi kém, cứ bị đau bụng luôn nên anh Đào bắt tôi phải ra điều trị. Tuy nhiên cũng có một số công việc phải làm ngay. Trước hết chúng ta phải tổng hợp diễn biến hai trận đánh Tà Mây và Làng Vây, qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm để làm chiến lệ cho anh em liên hệ và vận dụng vào quá trình huấn luyện. Thứ hai là ta sẽ phải căn cứ vào những bài học kinh nghiệm này để chỉnh sửa lại những nội dung chưa thật phù hợp của các tài liệu chiến thuật. Thứ ba là chúng ta phải lập kế hoạch đưa xe tăng đi B, tôi tin rằng trong vòng một vài năm nữa yêu cầu của chiến trường sẽ rất lớn. Ở chỗ này ta phải căn cứ vào điều kiện từng chiến trường để xác định quy mô, tổ chức đi như thế nào cho tối ưu. Còn một nhiệm vụ nữa là chúng ta phải nghiên cứu thêm về tổ chức biên chế của các trung đoàn xe tăng sao cho phù hợp với điều kiện tác chiến ở chiến trường miền Nam. Thực tế vừa qua cho thấy công tác bảo đảm mà hoàn toàn trông chờ vào cấp trên hoặc đơn vị bạn thì sẽ rất bất lợi. Sau đây các đồng chí tiếp tục công việc của mình, xin mời anh Ba, anh Phùng và ban quân lực ở lại làm việc với tôi.
   Mọi người tản ra về phòng làm việc, còn bốn thày trò họ chụm đầu lại bên cái bàn lớn, lúc thì thủ thỉ như tâm sự, lúc lại tranh luận ầm ĩ cho đến tận khi kẻng báo hết giờ vang lên.

    Trưa nay Hiền nhận được lá thứ thứ tư của Nhã lúc đang lúi húi nấu cơm. Nhìn cái phong bì còn mới và dấu bưu điện Hà Nội Hiền đoán chắc có ai từ trong đó ra và Nhã đã nhờ cầm hộ thư. Như vậy là họ đã xa nhau hơn sáu tháng. Lá thư đầu tiên Nhã viết cho cô lúc anh dừng chân ở Tây Quảng Bình chuẩn bị vượt Trường Sơn sang Lào, anh bảo chưa có hòm thư nên cô đừng nóng ruột. Hai lá tiếp theo đều viết từ đường Chín nhưng cũng mất hơn một tháng mới đến tay cô, lá nào lá ấy nhàu nhĩ, nát bươm như đã phải trải qua một đoạn đường đầy gian khổ. Cầm lá thư cô chạy vội lên nhà trên định khoe với mẹ chồng nhưng mẹ Nhã đã đi đâu không biết, chắc là lại chạy quanh mấy nhà hàng xóm. Không thể đợi được mẹ chồng về chung vui cô xé vội mép phong bì rồi lôi bức thư ra ngấu nghiến đọc. Thì ra các anh ấy đã tham gia chiến đấu trận đầu tiên và đã chiến thắng oanh liệt. Càng đọc Hiền càng buồn cười: “thư viết cho vợ mà toàn kể chuyện đánh nhau, toàn thấy pháo nổ, đạn bay rồi xung phong, thọc sâu”. Nhưng rồi cô chau mày lại, hai mắt rơm rớm nước: “thế là anh Tú chính trị viên, người thay mặt đơn vị về dự đám cưới cô đã không còn nữa”. Hiền buông lá thư xuống giường, nước mắt lã chã rơi. Cô còn nhớ như in gương mặt hiền lành mà rắn rỏi của anh khi anh đứng lên thay mặt đơn vị chúc đôi tân hôn “vui duyên mới không quên nhiệm vụ”. Trong bữa liên hoan anh còn nâng chén rượu :”chúc vợ chồng cô sớm cho bà có cháu bế, ngày đó anh sẽ về thăm và sẽ có quà đặc biệt cho mẹ con cô”. Thế là cả lời chúc và lời hứa của anh đến nay đều không thành hiện thực.
   Ngày đó biết mẹ chồng đã mong mỏi từ lâu nên có gần một tuần bên nhau cô đã vượt qua mọi khuôn phép của một cô gái nhà lành để yêu chiều chồng hết mực. Nhưng rồi đến kỳ lại thấy “ươn mình” cô buồn lắm. Cô không buồn cho mình mà chỉ thương mẹ chồng khi nhìn thấy vẻ thất vọng không giấu được trên gương mặt cụ.
   Đúng lúc ấy thì mẹ Nhã về. nhìn khuôn mặt đẫm nước mắt của con dâu, lại thấy lá thư vứt chỏng chơ trên giường bà hốt hoảng:
   - Có chuyện gì thế con?
   Hiền vội vàng đưa tay lau nước mắt rồi vuốt lại mái tóc, cô nhẹ nhàng:
   - Dạ! Không có chuyện gì đâu ạ! Nhận được thư nhà con con mừng quá đấy mà.
   Mẹ Nhã hồ hởi:
   - Thế mà mày làm mẹ hết cả hồn! Thế thư nó viết những gì?
   Hiền đã lấy lại được bình tĩnh, cô cười mủm mỉm:
   - Buồn cười lắm mẹ ạ! Chắc anh ấy phấn khởi vì đã tham gia chiến đấu và chiến thắng oanh liệt nên viết thư về nhà mà toàn kể chuyện đánh nhau. Để con đọc mẹ nghe nhé!
   Hiền cầm lá thư lên dõng dạc đọc, mẹ Nhã ngồi nghe cũng bật cười:
   - Cái thằng! Ngốc vẫn hoàn ngốc.
    Nhưng rồi Hiền giấu biệt đoạn nói về anh Tú hy sinh, cô gập lá thư vào rồi lấp liếm:
   - Còn chỗ này anh ấy viết riêng cho con, đọc xấu hổ lắm.
   Bà cụ dễ dãi:
   - Thôi được rồi! Biết nó vẫn khỏe lại phấn khởi thế là mẹ mừng rồi- Bà đứng dạy te tái- Để mẹ xuống nấu cơm cho, cứ ngồi đấy mà đọc thư đi.
    Hiền mở bức thư ra đọc tiếp. Đến lúc này cô mới biết Nhã lại tiếp tục đi sâu vào phía nam, hòm thư sẽ thay đổi nhưng bây giờ chưa có. Thế là mấy bức thư cô viết cho anh sẽ lại lang thang trên những nẻo đường và không biết có đến tay anh được hay không. Cô ngồi thần ra, hai hàng nước mắt lại rơi lã chã.

    Cứ tưởng bọn Mỹ chỉ đổ quân xuống tập kích các đơn vị của ta đang đứng chân ở A Lưới- A Sầu rồi một hai ngày sau sẽ rút, không ngờ chúng lại nằm lỳ ở đó. Vì vậy không khí ở đại đội 9 lúc nào cũng căng như dây đàn. Tất cả mọi hoạt động nấu ăn, cải thiện được giao cho tiểu đội công binh và thợ thực hiện, còn toàn bộ thành viên kíp xe phải thường xuyên có mặt tại xe để đảm bảo sẵn sàng chiến đấu ở mức cao nhất. Một vài loạt B52 cũng đã rơi sát sạt chỗ đơn vị trú quân nhưng không gây thiệt hại gì đáng kể. Bọn trực thăng vũ trang cũng đã mấy lần quần lượn trên đầu nhưng nhờ những tán cây dày đặc ven suối nên chúng cũng không phát hiện được các anh.
   Sau hôm chuyển vào đây được một tuần đồng chí tham mưu phó mặt trận B4 đã xuống kiểm tra nắm tình hình đơn vị, ông biểu dương Tân và các đồng đội đã quyết định chính xác khi bí mật di chuyển vào đây và thực hiện án binh bất động. Ông cho biết đợt này quân Mỹ đã dồn vào đây một lực lượng khá lớn, chúng đã đổ quân xuống hơn chục điểm trên toàn bộ thung lũng và đã thiết lập hệ thống công sự, vật cản tương đối vững chắc, có khả năng chúng đang tìm cách chiếm lại toàn bộ thung lũng. Hàng ngày chúng tung quân ra thám sát xung quanh tới hai, ba ki- lô- mét. Khi phát hiện dấu hiệu quân ta thì gọi không quân, pháo binh tập kích bằng hỏa lực cho “nát nhừ” rồi mới xông vào. Tân nghĩ bụng: “thật may là các anh đã chuyển quân kịp thời, ngày hôm sau lại cho công binh ra xóa dấu vết chứ không thì gay go to”. 
   Tham mưu phó mặt trận còn cho biết về phía ta lúc đầu có hơi bị động nên phải dạt vào các dãy núi cao nhưng quyết tâm của mặt trận sẽ không để bọn địch thực hiện ý định của chúng. Hiện nay các đơn vị của ta đang triển khai thế trận bao vây quân địch, thực hiện các đòn tập kích liên tục để tiêu hao từng bộ phận tiến tới tiêu diệt toàn bộ quân địch hoặc buộc chúng phải rút quân. Tuy nhiên trước mắt sẽ không sử dụng đến xe tăng, nhiệm vụ của các anh vẫn là giữ bí mật bảo toàn lực lượng để dùng vào những việc lớn sau này. Khi Tân xin ý kiến ông về việc tìm một chỗ trú quân ổn định, lâu dài ông hoàn toàn nhất trí và gợi ý cho anh nên đi sâu vào phía nam sân bay A Sầu.
     Nhưng việc lo lắng là của cán bộ chứ đối với cánh lính trẻ thì không phải luồn rừng cải thiện, không phải làm kỹ thuật cũng như trăm thứ việc không tên ở chiến trường là khoái rồi. Tuy có bó buộc một tý nhưng còn sướng chán, cứ nằm đấy tán gẫu rồi đến bữa thì ăn. Có vẻ khoái nhất là Hòa và Thắng, hai cậu nằm dài trong buồng chiến đấu kể cho nhau nghe những “chiến tích” thuở học trò. Cân thì vẫn không rời mấy cuốn sổ, cậu cắm cúi ghi chép, gạch xóa, thỉnh thoảng cũng đá đưa vài câu với hai anh bạn cùng xe.
   Nhã không tham gia vào câu chuyện của mấy chàng trai trẻ, anh ngồi dựa lưng vào tháp pháo ngắm trời ngắm đất và mơ màng về cái làng nhỏ thân thương nơi có mẹ già và Hiền đang khắc khoải chờ anh ở đó. Từ hôm xuất phát đi chiến trường đến nay đã tròn sáu tháng, anh đã viết về nhà bốn lá thư nhưng chưa nhận được hồi âm. Cũng phải thôi, vừa mới ấm chỗ ngoài đường Chín đã lại chạy tuốt vào đây thì thư nào chạy theo cho kịp. Anh biết chắc một điều khi nhận được hòm thư thế nào Hiền cũng viết cho anh ngay. Nhưng giờ đây lại thay đổi địa chỉ thế này thì những lá thư đó chắc đang lưu lạc tận đẩu đâu. Từ hôm vào trở thành quân B4 anh cũng cứ nấn ná đợi có hòm thư mới sẽ viết thư cho Hiền nhưng đến tận bây giờ cũng chưa thấy thông báo. Không biết một tuần bên nhau ấy có “kết quả” gì không? Nhã biết cả Hiền và nhất là mẹ nữa mong mỏi điều đó biết nhường nào! Thật khổ cho Hiền, vợ chồng vừa mới bén hơi nhau đã lại xa biền biệt, nếu sớm có đứa con cô ấy sẽ đỡ buồn. Nói ra thì ngượng chứ nhiều đêm trong căn hầm chật chội dưới bụng xe ở nam đường Chín anh đã ôm cứng lấy Thắng mà ngấu nghiến, may mà nó đang tuổi ăn tuổi ngủ nên mặc anh vầy vò vẫn kéo gỗ khò khò cho đến lúc anh giật mình tỉnh dậy và vội buông ra. Còn Hiền, em sẽ làm thế nào đây khi nhớ đến anh?
   Cứ như vậy suốt hai mươi mốt ngày, sang ngày thứ hai mươi hai thì hàng đoàn trực thăng lại xuất hiện và chỉ trong một buổi sáng toàn bộ quân địch đã được bốc đi chỉ để lại thung lũng A Sầu- A Lưới những bãi đất ngổn ngang dây thép gai, công sự bê tông và vỏ đạn pháo. Ngay lập tức tiểu đoàn trưởng Tân và mấy cán bộ xuôi về phía nam A Sầu để tìm chỗ xây dựng cơ ngơi mới.
   

    Đúng như dự cảm của quyền tư lệnh Đào, với chủ trương khôi phục thế trận vây hãm, cô lập Khe Sanh cả về đường bộ và đường không đồng thời tăng cường đánh nhỏ của Bộ tư lệnh mặt trận thì tiểu đoàn xe tăng 198 chỉ còn biết nằm im chờ lệnh. Quả thật khi tình thế đã như vậy thì rất khó sử dụng xe tăng. Tuy nhiên chính sự thay đổi về mặt chiến thuật này đã phát huy tác dụng. Sư đoàn không vận số 1 của Mỹ sau một thời gian “tác oai, tác quái” nay liên tục đổ quân vào chỗ không người lại bị tập kích hỏa lực thiệt hại nặng nên đã bị rút đi. Số còn lại thì co cụm cố thủ trong công sự vững chắc như những con chuột ngày, thỉnh thoảng mở một cuộc hành quân giải tỏa lại bị phục kích chặn đánh nên đành lui về cứ điểm dùng hỏa lực ngăn chặn. Đường băng sân bay Tà Cơn thường xuyên bị pháo kích làm cho việc tiếp tế ngày một khó khăn.
   Trước những bế tắc trong đường lối tiến hành chiến tranh ở miền Nam và những thất bại nặng nề trong nửa đầu năm 1968 chính phủ Mỹ quyết định triệu hồi đại tướng Oét- xmo- len về nước và đưa tướng A- bram sang làm Tổng tư lệnh quân đội viễn chinh Mỹ ở miền Nam. Vừa có mặt tại Việt Nam tướng A- bram đã có những hành động cấp bách nhằm giải quyết vấn đề Khe Sanh từ lâu đã như một cái “dằm” trong đầu các chính khách Mỹ. Chúng mở cuộc hành quân mang mật danh “Xcốt- len II” với sự tham gia của một lực lượng lớn lính thủy đánh bộ cùng hàng trăm máy bay lên thẳng nhằm giải cứu Khe Sanh.
   Tuy nhiên mọi nỗ lực của Bộ chỉ huy cũng như quân lính trên chiến trường đã không đạt được mục tiêu. Chúng không những không giải cứu được Khe Sanh mà còn bị đánh cho thiệt hại nặng nề. Không chịu nổi sức ép từ nhiều phía ngày 26 tháng 6 năm 1968 tướng A- bram ra lệnh “triệt thoái Khe Sanh”.
   Khi nhận được tin này không khí trong sở chỉ huy mặt trận Đường Chín- Khe Sanh lập tức trở nên nhộn nhịp. Các cơ quan chạy ngược, chạy xuôi lên kế hoạch đánh địch rút chạy. Quyền tư lệnh Đào lên gặp trực tiếp tư lệnh mặt trận, ông khẩn khoản:
   - Đề nghị anh cho xe tăng chúng tôi tham gia đánh đuổi địch vài trận. Với sức cơ động cao và hỏa lực mạnh tôi tin rằng sẽ rất hiệu quả.
   Tư lệnh mặt trận cười:
   - Vẫn cay cú hả? Tôi cũng biết vậy nhưng cần gì phải đem “dao mổ trâu đi làm gà”. Cái bọn tàn quân đang vãi đái ra quần ấy chỉ cần vài khẩu pháo tầm xa, vài đơn vị nhỏ phục kích là được rồi- Ông vỗ vai quyền tư lệnh Đào an ủi- Thôi, cứ yên tâm! Chiến tranh còn dài, các cậu phải bảo toàn và phát triển lực lượng mạnh hơn nữa để tham gia những trận đánh quyết định sau này.
   Biết có nói thế nào đi nữa cũng chẳng lay chuyển được ý định người chỉ huy quyền tư lệnh Đào ra về nhưng vẫn hậm hực lắm.
   Ngày 9 tháng 7 năm 1968 Khe Sanh hoàn toàn được giải phóng, mặt trận Đường Chín- Khe Sanh giải thể, quyền tư lệnh Đào và các cán bộ tăng cường trở về cơ quan.
   Những cơn mưa đầu mùa đã xuất hiện báo hiệu một mùa mưa nữa đang đến gần. Các hoạt động tác chiến lớn trên chiến trường giảm hẳn. Tiểu đoàn xe tăng 198 được lệnh lui ra bắc đường Chín và tạm thời chuyển thuộc cho đoàn 559. Đại đội 9 cũng đã tìm được vị trí trú quân mới tương đối an toàn tại phía nam sân bay A Sầu. Nhiệm vụ chủ yếu của họ trong giai đoạn trước mắt là củng cố trang bị, bảo toàn lực lượng chờ thời cơ mới.

    Chẳng mấy mà đã sắp đến ngày kỷ niệm mười năm thành lập Binh chủng. Mười năm, quãng thời gian không dài cũng không ngắn nhưng cũng đủ để người ta nhìn lại những bước trưởng thành, đánh giá lại những thành quả đã đạt được, kiểm điểm lại những thiếu sót và đề ra những mục tiêu, những giải pháp cho giai đoạn tiếp theo. Vì vậy bước sang năm 1969 Thường vụ đảng ủy binh chủng Thiết giáp đã quyết định tổ chức hội nghị “tổng kết mười năm xây dựng binh chủng và rút kinh nghiệm những trận đánh đầu tiên”.
   Buổi chiều trước ngày tổ chức hội nghị cái xóm nhỏ ven chân dãy Tam Đảo tưng bừng như nhà sắp có đám cưới. Chủ nhiệm chính trị Thu và tham mưu phó Ba được phân công tiến hành công tác chuẩn bị và đón tiếp đại biểu về dự hội nghị. Hai ông tất bật chạy ngược, chạy xuôi lo trang trí hội trường, lo bảo đảm hậu cần rồi cho người liên hệ với địa phương bố trí nhà ở cho đại biểu.
   Trong ngôi nhà của quyền tư lệnh Đào ông và chính ủy Ngọc đang cùng nhau trao đổi lần cuối về bản báo cáo tổng kết sẽ đọc trước hội nghị ngày mai. Vẻ tư lự quyền tư lệnh Đào chậm rãi:
   - Theo tôi về cơ bản bản báo cáo này là đầy đủ và khái quát, đã nêu bật được những thành quả chúng ta đạt được trong mười năm qua, đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm và đã lồng ghép được những bài học kinh nghiệm của các trận đánh Tà Mây- Làng Vây vào đó. Đồng thời cũng đã nêu được phương hướng xây dựng binh chủng trong thời gian tới. Tuy nhiên, tôi vẫn bảo lưu ý kiến hôm họp thường vụ, phần nói về những thiếu sót, khuyết điểm vẫn còn chung chung. Những bài học kinh nghiệm cũng vậy, có cái gì đó vẫn còn né tránh nhất là những vấn đề liên quan đến cấp trên. So với bản hôm trước các anh ấy đã có sửa chữa đôi chút nhưng theo tôi vẫn chưa đạt.
   Chính ủy Ngọc mỉm cười rồi mềm mỏng:
   - Anh Đào ạ! Sau khi anh có ý kiến trong cuộc họp thường vụ anh Dương cũng đã đến xin ý kiến tôi rồi mới sửa. Anh thông cảm, hội nghị lần này không chỉ có chúng ta mà còn có đại biểu các cơ quan Bộ, nói căng quá e không có lợi. Còn về phía ta dù sao đây cũng là dịp mười năm mới có một lần, lại vừa mới chiến thắng vang dội nên nếu nói quá nhiều về khuyết điểm sẽ làm mất khí thế đi. Vì vậy tôi đã đồng ý với các anh ấy hãy chỉ sửa như thế thôi.
   Quyền tư lệnh Đào vẫn giữ bộ mặt khó đăm đăm:
   - Nếu cứ như thế này thì khó lòng mà tiến bộ được anh Ngọc ạ.
   Chính ủy Ngọc vẫn mềm mỏng:
   - Thế này anh ạ! Ngày mai trước hội nghị ta cứ tạm thời đánh giá, kiểm điểm ở mức độ này thôi. Còn sau đó ta sẽ chỉ đạo trực tiếp cho lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị về tiến hành liên hệ sâu sắc hơn tại đơn vị mình. Làm như vậy được cả đôi đường anh ạ: ở cấp binh chủng thì khái quát, tổng hợp; còn ở các đơn vị thì cụ thể, sát thực tế. Anh thấy thế có được không?
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Các anh đã bàn nhau thế thì tôi cũng phải chấp hành thôi.
   Phía hội trường lớn không khí đang rất nhộn nhịp, các đoàn đại biểu của H02, H03 đã về. Từ Vĩnh Linh chính trị viên M77 Bùi Văn cũng đã có mặt. Từ 198 chính trị viên Tuấn cũng vừa ra đến nơi. Mọi người tay bắt mặt mừng. Bùi Văn vỗ vai Tuấn:
   - Tớ cứ tưởng vào nằm sát vĩ tuyến 17 rồi thì thế nào cũng được đánh trận đầu tiên, không ngờ các cậu lại “nẫng” mất.
   Tuấn cười hiền lành:
   - Thật tình tớ cũng nghĩ thế, nhưng có lẽ đến lúc ấy sao chiếu mệnh của tớ bất ngờ sáng lên nên được các thủ trưởng nhìn thấy.
   Trung đoàn trưởng và chính ủy H02 tiến lại gần Tuấn bắt tay:
   - Xin chúc mừng các cậu! Thế là H02 lúc nào cũng là đầu tiên, chỉ có chiến đấu là không được đầu tiên thôi.
   Tuấn chẳng biết làm sao chỉ lúng búng:
   - Xin cảm ơn các thủ trưởng.
   Đúng lúc ấy một người đầu đội mũ tai bèo, vai đeo cái ba lô lép kẹp đang xăm xăm bước trên con đường đất dẫn vào khu sơ tán của cơ quan. Mọi người cùng dõi mắt nhìn ra. Chủ nhiệm chính trị Thu đưa tay lên che mắt chăm chú nhìn rồi hỏi to:
   - Có phải Bùi Tâm kia không nhỉ?- Rồi ông tự trả lời- Đúng rồi! Đúng Bùi Tâm rồi, anh em ơi.
   Dứt lời ông rảo bước tiến về phía cổng. Người đang đi vào đúng là Bùi Tâm, một cán bộ của binh chủng đã được cử vào chiến trường B2 từ năm 1965. Chủ nhiệm chính trị Thu dang rộng vòng tay ôm choàng lấy người đồng chí:
   - Làm sao mà cũng ra đây được!
   Bùi Tâm ôm chặt người thủ trưởng cũ, anh vừa cười vừa nói nhỏ bằng cái giọng đã pha tiếng miền Nam:
   - Bố mẹ gọi “dề” thì con cái phải “dề” ngay chứ!
   Hai người tay trong tay tiến về phía đám đông đã ùa ra tận cổng, Tâm đưa tay bắt tay từng người một, tất cả đều là người nhà mà. Nhìn người đồng đội da xanh tái, môi thâm xịt vì sốt rét rừng mắt ai cũng thấy rưng rưng. Thế mà đã 5 năm họ xa nhau. Ngày ấy Bùi Tâm được cử làm chính trị viên đoàn cán bộ xe tăng đi vào chiến trường B2 thực hiện phương châm “lấy xe địch đánh địch”. Từ đó đến nay chỉ thỉnh thoảng mới có một bản báo cáo ngắn gọn báo cáo tình hình gửi về binh chủng, còn người thì vẫn “bặt vô âm tín”. Tham mưu phó Ba nhỏ nhẹ trách:
   - Thế mà cậu chẳng báo cho bọn tớ đưa xe ra đón cho đỡ vất vả.
   Bùi Tâm cười rổn rảng đặc kiểu Nam Bộ:
   - Thủ trưởng ơi! Tôi còn đeo ba lô đi bộ vã từ đây đến tận B2 thì mấy cây số từ Vĩnh Yên “dô” đây có nhằm nhò gì!- Nhưng rồi anh lại cười- Quả thật tàu xe dạo này đi lại khó khăn quá.
   Cuộc hàn huyên còn kéo dài cho đến sẩm tối, tham mưu phó Ba phải giục mãi mọi người mới chịu đi ăn cơm.

    Hội nghị “Tổng kết mười năm xây dựng binh chủng và rút kinh nghiệm những trận đánh đầu tiên” của binh chủng Thiết giáp đã bước sang ngày thứ hai. Hôm qua, sau báo cáo trung tâm do quyền tư lệnh Đào đọc trước hội nghị, đại biểu Bộ Tổng Tham mưu đã phát biểu ý kiến. Tiếp theo là gần chục bản tham luận của đại biểu các cơ quan, đơn vị, đoàn huấn luyện. Hai bản báo cáo của Bùi Tâm từ B2 ra và của chính trị viên tiểu đoàn 198 Nguyễn Ngọc Tuấn đã gây được sự chú ý đặc biệt. Cũng phải thôi, bởi đó là của những người đã rời binh chủng vào chiến trường từ cách đây năm, sáu năm với nhiệm vụ nghiên cứu địa bàn chuẩn bị cho tăng thiết giáp vào trận. Còn lại là của những người vừa tham gia những trận đánh đầu tiên của binh chủng sau hàng chục năm chờ đợi và đã chiến thắng giòn giã. Nhất là bản tham luận của Tuấn, anh đã phải dừng lại nhiều lần vì những tràng pháo tay lúc lúc lại nổi lên khi anh nhắc đến những sáng kiến của bộ đội để vượt qua khó khăn trong quá trình hành quân cũng như chiến đấu, nhắc đến những sáng tạo của đội ngũ cán bộ khi quyết định chọn hướng tiến công đã tạo nên thế trận bất ngờ làm địch trở tay không kịp. Nhưng cũng có lúc cả hội nghị trầm lắng đi khi Tuấn nhắc đến những tấm gương hy sinh anh dũng của chính trị viên Tú, của trung đội trưởng Tả cùng những gian nan không kể xiết mà những người lính đang phải chịu đựng ở chiến trường.
   Nhận thấy hội nghị đã đạt được mục đích đề ra quyền tư lệnh Đào trao đổi nhỏ mấy câu với chính ủy Ngọc rồi bước lên diễn đàn, ông trịnh trọng:
   - Kính thưa các đồng chí đại biểu! Thưa toàn thể các đồng chí! Sau hơn một ngày làm việc hội nghị chúng ta đã nghe ý kiến phát biểu của đại biểu Bộ Tổng tham mưu và gần một chục bản tham luận của các cơ quan, đơn vị. Thay mặt thủ trưởng Bộ tư lệnh tôi xin kết luận như sau. Trước hết tất cả các ý kiến của chúng ta đều thống nhất cao với báo cáo trung tâm, đồng thời làm rõ thêm một số vấn đề. Chúng ta đã thống nhất với nhau rằng những thành quả đã đạt được của binh chủng ta trong mười năm qua là vô cùng to lớn và vững chắc. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Quân ủy trung ương và Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu chúng ta đã xây dựng binh chủng Thiết giáp Việt Nam đi từ không đến có, từ thô sơ đến hiện đại, đã quản lý khai thác có hiệu quả một khối lượng cực kỳ lớn các trang thiết bị và đặc biệt là đã ra quân đánh thắng trận đầu tại Tà Mây- Làng Vây. Chiến thắng này một lần nữa khẳng định hoàn toàn có thể sử dụng một cách hiệu quả tăng thiết giáp ở chiến trường miền Nam. Nó cũng khẳng định phương hướng xây dựng binh chủng của chúng ta là hoàn toàn chính xác. Ngoài ra qua báo cáo của đại biểu thiết giáp B2 chúng ta cũng thấy được khả năng và nhu cầu sử dụng tăng thiết giáp ở chiến trường này là rất lớn. Vì vậy trong thời gian tới chúng ta cần tích cực xây dựng, phát triển lực lượng để sẵn sàng lên đường khi có lệnh. Nhân dịp này chúng tôi cũng xin đề nghị thủ trưởng Bộ cho phép chúng tôi tiếp tục đưa xe tăng vào miền Nam để tham gia chiến đấu. Ngay sau hội nghị này chúng tôi sẽ có kế hoạch chi tiết để báo cáo Bộ, xin các đồng chí lưu ý giải quyết cho- Sau khi điểm lại những biện pháp cần thiết phải tiến hành ngay để nâng cao sức mạnh chiến đấu cho toàn binh chủng ông kết luận- Thưa các đồng chí! Trên đây là những giải pháp mang tính định hướng, sau đây chúng tôi sẽ chỉ đạo các cơ quan bộ tư lệnh triển khai một cách cụ thể. Cuối cùng xin kính chúc các đồng chí đại biểu mạnh khỏe, tiếp tục chỉ đạo, giúp đỡ chúng tôi nhiều hơn nữa. Kính chúc tất cả các đồng chí mạnh khỏe, lãnh đạo đơn vị hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
   Một tràng vỗ tay nổi lên rào rào, quyền tư lệnh Đào hơi cúi đầu chào rồi đi xuống chỗ ngồi.
   Đợi cho tiếng vỗ tay ngớt đi một chút chính ủy Ngọc đứng dạy bước nhanh về phía diễn đàn. Ông đưa tay vẫy cho tiếng ồn lặng hẳn rồi cười thật tươi:
   - Có một vấn đề chúng tôi muốn xin ý kiến các đồng chí! Như các đồng chí đã biết, trong quân đội chúng ta quân binh chủng nào cũng có truyền thống của mình. Như binh chủng pháo binh có truyền thống “chân đồng vai sắt, đánh giỏi bắn trúng”. Binh chủng thông tin thì có truyền thống “kịp thời, bí mật, chính xác, an toàn”. Vậy thì truyền thống của binh chủng thiết giáp chúng ta là gì nào?- Trong hội trường bỗng rộ lên tiếng xì xào từ tất cả các hàng ghế, người này quay sang hỏi người kia. Đợi cho tiếng ồn lắng xuống chính ủy Ngọc mới từ tốn- Vừa qua trong thường vụ đảng ủy chúng tôi cũng đã có sự trao đổi với nhau và đã sơ bộ thống nhất thế này: ngay sau khi chúng ta đánh thắng giòn giã ở Làng Vây, ngày 7 tháng Hai năm 1968 Bộ Tổng Tư lệnh đã có điện khen ngợi. Tôi xin trích đọc một đoạn- Ông nâng cuốn sổ tay lên trang trọng- “Bộ Tổng Tư lệnh nhiệt liệt biểu dương các đồng chí đã đánh thắng trận đầu oanh liệt, góp phần xây dựng truyền thống vẻ vang của bộ đội thiết giáp nói riêng và các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam nói chung: Hễ ra quân là đánh thắng, đã nổ súng là tiêu diệt địch giòn giã”. Vậy chúng tôi đề nghị lấy một câu trong bức điện khen của Bộ Tổng Tư lệnh làm truyền thống của binh chủng nhưng có sửa đi một chữ. Đó là- Ông dằn từng tiếng- “Đã ra quân là đánh thắng”. Các đồng chí thấy thế có được không?
   Hội trường bỗng lặng ngắt như tờ đến nỗi nghe thấy cả tiếng những cành lá cọ đang reo lên ràn rạt trên đỉnh đồi. Rồi bất thần một tràng pháo tay nổi lên đột ngột kéo dài mãi không dứt. Chính ủy Ngọc đứng yên trên diễn đàn, miệng cười thật cởi mở. Đợi cho tiếng vỗ tay ngớt đi ông hỏi lớn:
   - Thế là đồng ý rồi phải không? Vậy thì tốt! Hội nghị chúng ta kết thúc ở đây. Xin cảm ơn các đồng chí đại biểu cấp trên đã đến dự và tham gia rất nhiều ý kiến quý báu đối với binh chủng, chúng tôi xin tiếp thu và xin hứa với các đồng chí sẽ phấn đấu xây dựng binh chủng thiết giáp ngày càng vững mạnh, xứng đáng với lòng tin của Đảng, của nhân dân và của cấp trên. Sau đây xin kính mời các đồng chí đại biểu và toàn thể các đồng chí xuống nhà ăn, chúng ta sẽ ăn tươi một chút để chào mừng thành công của hội nghị.
   Xuống nhà ăn quyền tư lệnh Đào và vội hai lưng cơm rồi nói thác ra mình đang đau bụng để xin phép về. Đã lâu lắm rồi mới có một cuộc hội ngộ đông đảo đến thế của các cán bộ trong toàn binh chủng, họ lại đang hào hứng với thành công của hội nghị nên ông biết sự có mặt của ông sẽ làm mọi người mất vui. Đã mấy năm nay ông nghiệm ra cứ thấy cái mặt lạnh lùng, nghiêm nghị của ông xuất hiện ở đâu là ở đó lại nghiêm trang, chỉn chu đến lạ. Những cái miệng đang leo lẻo tán phét hoặc đang ngoác ra cười bỗng lặng phắc như bị dán nhựa mít. Nhiều lúc ông cũng muốn cải thiện tình hình đó đi nhưng quả thật là khó. Cái bản tính khắt khe và cái vẻ mặt lúc nào cũng nghiêm nghị đến lạnh lùng của ông nó hại ông, làm cho ông rất khó hòa nhập với mọi người. Thôi thì tốt nhất là tránh đi để mọi người vui vẻ là hơn. Quả thật, ông vừa mới về đến nhà đã thấy dưới nhà ăn ồn ào như chợ vỡ, to tiếng nhất là Bùi Tâm. Ông lẩm bẩm: “cái cậu này mới vào miền Nam có mấy năm mà lời ăn tiếng nói đã đặc sệt kiểu anh Hai. Uống thế này thì chiều nay làm việc với ông làm sao được”.

    Mặc dù buổi trưa đã uống khá nhiều rượu nhưng đầu giờ làm việc buổi chiều Bùi Tâm vẫn có mặt tại nhà quyền tư lệnh Đào trước kẻng làm việc. Vừa nhác thấy bóng anh ngoài cửa quyền tư lệnh Đào đã rót một cốc đầy nước chè xanh và lên tiếng:
   - Vào đi! Uống nước chè xanh này cho tỉnh.
   Bùi Tâm đưa cả hai tay đón lấy cốc nước và cười ngượng ngập:
   - Xin lỗi thủ trưởng! Năm, sáu năm mới lại được gặp anh em nên vui quá.        
   Quyền tư lệnh Đào tỏ ra dễ dãi:
   - Nếu đồng chí mệt thì tôi sẽ hoãn buổi làm việc chiều nay vào lúc khác cũng được.
   Bùi Tâm vội vàng đặt cốc nước xuống:
   - Dạ! Tôi không sao ạ! Tôi cứ hét to cho khí thế chứ có dám uống nhiều đâu.
   Quyền tư lệnh Đào ôn tồn:
   - Vậy thì uống nước đi! Đợi anh Dương đến ta sẽ cùng làm việc.
   Bùi Tâm vừa nâng cốc nước lên miệng thì tham mưu trưởng Dương xuất hiện. Kẻng báo giờ làm việc cũng vừa vang lên. Quyền tư lệnh Đào chỉ chiếc bàn lớn:
   - Mời các đồng chí lại đây! Ta bắt đầu làm việc- Đợi hai người ngồi xuống quanh chiếc bàn, ông nhìn thẳng vào mặt Bùi Tâm- Bây giờ đồng chí báo cáo cụ thể cho chúng tôi nắm được tình hình thực hiện nhiệm vụ binh chủng giao cho các đồng chí mấy năm vừa qua thế nào?
   Bùi Tâm mở xắc cốt lấy ra cuốn sổ tay đã sờn hết cả gáy, anh trịnh trọng:
   - Báo cáo các thủ trưởng! Khi chúng tôi đi binh chủng đã giao vào trong đó thực hiện hai nhiệm vụ chính, đó là nghiên cứu chuẩn bị chiến trường để đưa tăng thiết giáp vào chiến đấu và thứ hai là nếu có điều kiện thì lấy xe địch đánh địch. Tôi sẽ lần lượt báo cáo các thủ trưởng về từng nhiệm vụ- Anh tiến lại gần tấm bản đồ địa hình đã treo sẵn ở bức tường hồi, tay cầm cái que chỉ đã dựng sẵn ở đó và tiếp tục- Về nhiệm vụ thứ nhất trong mấy năm qua chúng tôi đã tổ chức đi nghiên cứu thực địa hầu hết các khu vực thuộc Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: các tỉnh miền Đông Nam Bộ nhìn chung có địa hình đồi núi thấp, ít bị chia cắt, nền đất chủ yếu là đất đỏ ba dan nên khá cứng chắc rất thuận lợi cho sử dụng tăng thiết giáp, kể cả xe tăng hạng nặng. Các tỉnh cực nam Trung Bộ thì có phần khó khăn hơn một chút vì ở đây đồi núi có độ dốc cao hơn. Duy chỉ có miền Tây Nam Bộ thì địa hình phổ biến là đồng nước nên chỉ có thể sử dụng được các loại xe tăng, thiết giáp bơi nước.
   Quyền tư lệnh Đào ngắt lời:
   - Vậy thì yêu cầu về tăng thiết giáp của B2 là bao nhiêu?
   Bùi Tâm nhìn thẳng vào quyền tư lệnh Đào:
   - Báo các các thủ trưởng! Trước khi ra đây chúng tôi đã hội ý Đoàn và xin ý kiến của Bộ tư lệnh Miền. Các ý kiến đều thống nhất xin Bộ và Binh chủng chi viện cho từ năm đến sáu tiểu đoàn, trong đó có một đến hai tiểu đoàn hỗn hợp tăng thiết giáp bơi nước cho miền Tây.
   Quyền tư lệnh Đào hỏi lại ngay:
   - Thế còn đường cơ động thì sao? Đã thông đến đâu rồi?
   Bùi Tâm tươi tỉnh:
   - Báo cáo, chuyến đi này của tôi cũng có nhiệm vụ kiểm tra nắm tình hình đường cơ động nên tôi đã xin đi theo ô tô từ trong ấy ra đấy chứ. Thực tế là đường ô tô đã thông đến vùng ba biên giới, tôi tin rằng chỉ một thời gian ngắn nữa là sẽ đến tận căn cứ của Bộ tư lệnh Miền. Tuy nhiên chất lượng các loại cầu cống cũng còn yếu, nếu xe tăng đi chắc chủ yếu phải đi ngầm.
   Quyền tư lệnh Đào ôn tồn:
   - Vấn đề thứ nhất tạm thế đã. Bây giờ đồng chí báo cáo về nhiệm vụ thứ hai đi.
   Bùi Tâm quay trở lại bàn làm việc, giọng hơi trầm xuống:
   - Báo cáo các thủ trưởng! Lúc mới vào chúng tôi nghĩ cũng đơn giản, cho rằng đây không phải là một nhiệm vụ quá khó khăn. Tuy nhiên, thực tế mấy năm qua cho thấy đây là một nhiệm vụ hết sức phức tạp. Ngay sau khi các đoàn cán bộ, chiến sĩ của Binh chủng chi viện vào Bộ Tư lệnh Miền đã ra quyết định thành lập Đoàn cơ giới miền, lấy phiên hiệu là J16, có nhiệm vụ tổ chức các trận đánh để đoạt xe địch. Trận đánh đầu tiên của J16 là trận tập kích căn cứ của thiết đoàn 1 của ngụy tại Gò Đậu, Bình Dương ngày 23 tháng 3 năm 1966. Với sự giúp đỡ của một số nội ứng trận đánh đã thắng lợi giòn giã, ta đã thu được mười xe tăng, thiết giáp của địch. Nhưng do chưa quen sử dụng xe địch, lại bị không quân địch chặn đánh quyết liệt nên cuối cùng chỉ đưa được một xe M41 về chiến khu Long Nghĩa. Chúng tôi đã sử dụng chiếc xe này để huấn luyện cho cán bộ, chiến sĩ của ta về kỹ thuật sử dụng xe địch; đồng thời huấn luyện cho cán bộ, chiến sĩ các đơn vị khác để anh em người ta hiểu hơn về tăng thiết giáp, biết chỗ mạnh chỗ yếu của nó và từ đó tìm cách khắc chế nó. Sang năm 1967 Bộ tư lệnh Miền quyết định sáp nhập J16 với đoàn đặc công B18 thành Đoàn đặc công cơ giới Miền nhưng vẫn lấy phiên hiệu là J16. Từ đó chúng tôi tham gia chiến đấu theo kiểu đặc công nhưng nhiệm vụ chủ yếu vẫn là tiêu diệt, phá hủy các phương tiện cơ giới của địch. Từ bấy đến nay J16 đã tổ chức năm trận tập kích, hai trận chống càn, bắn rơi hai máy bay lên thẳng và phá hủy ba mươi tăng thiết giáp của địch. Có một điều thuận lợi là cho đến nay hơn hai trăm cán bộ, chiến sĩ tăng thiết giáp đã được tập trung về một đầu mối, đó sẽ là cơ sở ban đầu để thành lập các đơn vị tăng thiết giáp Miền khi ngoài này chi viện phương tiện vào.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Tốt lắm! Chắc chắn khi thông đường sẽ có trang bị vào cho các đồng chí.
   Tham mưu trưởng Dương từ nãy vẫn ngồi im cắm cúi ghi chép nay mới nhỏ nhẹ xen ngang:
   - Cậu cho hỏi tình hình anh em trong ấy thế nào, anh Mai, anh Hà, anh Lâm có khỏe không?
   Bùi Tâm vui vẻ:
   - Báo cáo thủ trưởng! Các anh ấy đều khỏe cả. Thực ra vào trong đó thì ai cũng dính sốt rét nhưng nhờ được rèn luyện kỹ ở ngoài này nên cũng chóng hồi phục- Giọng anh bỗng nhỏ lại- Tuy nhiên, cho đến nay cũng đã có khoảng gần chục anh em hy sinh hoặc mất tích trong các trận đánh đặc công và chống càn.
   Quyền tư lệnh Đào thấy hơi ngượng: từ lúc gặp nhau ông chỉ biết công việc mà chẳng có một lời hỏi han đến những người đồng đội đang ở chiến trường. Ông đứng dạy bắt tay Tâm và ôn tồn:
   - Cảm ơn đồng chí đã cho chúng tôi biết những thông tin rất quan trọng. Sau đợt này đồng chí vào cho chúng tôi gửi lời thăm anh em trong ấy, khi đủ điều kiện nhất định chúng tôi sẽ chi viện cho B2 ngay. Còn bây giờ đồng chí về nghỉ, sau đó làm việc thêm với các cơ quan.
   Tham mưu trưởng Dương và Bùi Tâm đi khỏi, còn lại một mình quyền tư lệnh Đào, ông ngồi bất động trên ghế trầm ngâm suy nghĩ. Mặc dù hội nghị đã xong, các vị đại biểu cấp trên và đông đảo anh em đều đánh giá hội nghị đã thành công tốt đẹp, đã tổng kết một cách toàn diện quá trình mười năm xây dựng và phát triển của bộ đội Thiết giáp Việt Nam, đồng thời xác định được những giải pháp cho giai đoạn mới. Tuy nhiên trong thâm tâm ông Đào thấy vẫn chưa thật hài lòng. Ông cảm thấy có cái gì đó thật tròn trịa, trơn chu trong bản báo cáo và trong những tham luận. Việc phân tích đi tìm những nguyên nhân khách quan và chủ quan của những thiếu sót cũng còn hời hợt, chưa thật sâu sắc thậm chí còn né tránh. Rõ ràng là việc chậm đưa xe tăng vào chiến trường có phần rất lớn từ những sai lầm chủ quan của một số lãnh đạo cấp chiến lược nhưng lại được lý giải là chưa đến thời cơ. Hoặc việc điều động sử dụng xe tăng của người chỉ huy cấp chiến dịch còn quá yếu kém lại chỉ được gọi là nhận thức về tăng thiết giáp của một bộ phận cán bộ binh chủng hợp thành còn hạn chế. Chính ông hồi năm ngoái đã phải có ý kiến với Bộ về ý định sử dụng tiểu đoàn 198 của đoàn 559 khi nhận được điện của anh em từ trong ấy báo về: “chỉ huy binh trạm đang có ý định dùng xe tăng đi chở gạo (!)”. Thế rồi việc điều động đại đội 9 vào A Sầu- A Lưới hay đại đội 16 của M77 đi Tây Nguyên hồi đầu năm nay cũng vậy. Thật đáng tiếc có nhiều đồng chí nghĩ xe tăng cứ như khẩu cối 60, đặt vào đâu cũng được. Ông chợt chạnh lòng khi nghĩ đến đại đội 16: vừa vào đến nơi đã được lệnh đi chiến đấu, xuất có 4 xe thì người chỉ huy đem chia đều cho 4 mũi và thế là thiệt hại nặng nề. Còn đại đội 9 suốt hơn một năm nay bị bọn “kỵ binh bay” nó săn cho mấy đợt, may mà vẫn bảo toàn được lực lượng. Ngay cả những nguyên nhân chủ quan về phía binh chủng cũng vậy, cũng chưa được gọi đúng tên của nó. Rõ ràng trong những sai lầm kể trên cũng có trách nhiệm của binh chủng hoặc đại diện của binh chủng đã không làm tròn nhiệm vụ tham mưu cho cấp trên hoặc người chỉ huy binh chủng hợp thành, rồi tình trạng bộ binh và xe tăng thiếu liên kết, hỗ trợ lẫn nhau trong chiến đấu nữa thì đều được đánh giá ngắn gọn là quan hệ hiệp đồng chưa thật chặt chẽ. Trình độ sử dụng trang bị của một số cán bộ còn yếu kém thì lại viện ra vì đây là loại xe trưởng xe kiêm pháo thủ, anh em phải cùng một lúc thực hiện rất nhiều thao tác. Có thể đó cũng là một lý do nhưng không hoàn toàn như thế, tại sao nhiều đồng chí trưởng xe người ta vẫn hoàn thành tốt chức trách của mình. Khi hoàn thành nhiệm vụ rời khỏi trận địa theo đường sông rõ ràng là chủ quan, máy móc, thiếu động não thì được gọi rất mềm mại là chưa lường hết được các tình huống... Ông cũng tự biết rằng những nhận định của mình là quá nghiêm khắc, quá khắt khe nhưng nếu không phân tích, mổ xẻ như vậy làm sao có thể nhận thấy nguyên nhân đích thực của những yếu kém để tìm ra biện pháp khắc phục.
   Chiều xuống dần. Mặt trời đã khuất sau ngọn đồi sau nhà. Những ngọn gió mát ruổi dài qua cánh đồng trũng trước mặt thốc vào nhà xua đi cái oi nồng đầu hè. Bình tâm trở lại ông thấy chính ủy Ngọc và tham mưu trưởng Dương cũng có lý. Hiện tại khí thế các đơn vị đang ngùn ngụt như lửa cháy, những nhận xét quá khắt khe có khi lại là những thùng nước lạnh dội vào đó. Rồi việc quan hệ với cấp trên và các chỉ huy chiến trường cũng vậy, đó cũng là một mối quan hệ rất tế nhị và cũng cần phải có thời gian mới giải quyết được. Thực ra đằng sau việc điều động, sử dụng một số đơn vị vừa rồi đã nói lên một điều là các đồng chí đó đã có niềm tin vào xe tăng, thậm chí lại còn kỳ vọng nữa nên mới đi đến những quyết định như vậy.
   Ông cứ ngồi miên man suy nghĩ như vậy cho đến khi công vụ Lưu vào mời đi ăn cơm mới bừng tỉnh.

    Dư âm của hội nghị tổng kết vẫn còn phảng phất trong cơ quan thì một tin vui nữa lại đến: Đại tướng Tổng Tư lệnh đến thăm binh chủng. Điện báo vừa đến một lát đã thấy chiếc xe con màu đen xuất hiện đầu con đường đất dẫn vào cơ quan dưới chân đồi. Tham mưu trưởng Dương và chủ nhiệm chính trị Thu vội rảo bước xuống chân đồi đón. Từ trong xe bước ra, Đại tướng Tổng Tư lệnh bắt tay hai người rồi mỉm cười hiền hậu:
   - Các cậu chọn được chỗ sơ tán khéo quá! Tớ còn phải tìm mãi mới đến thì đố thằng Mỹ nào tìm ra được.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vốn đã được gặp Tổng Tư lệnh nhiều lần nên mạnh dạn:
   - Thưa anh! Anh em bên tác huấn họ nói chỗ này tuy hẻo lánh nhưng vừa gần cơ quan cũ lại vừa gần các đơn vị.
   Tham mưu trưởng Dương thì thanh minh:
   - Tại xe của thủ trưởng gầm thấp không lên được chứ xe chúng tôi vẫn chạy thẳng vào cơ quan đấy ạ.
   Đại tướng cười:
   - Tớ nói đùa vậy thôi. Ngày xưa Chính phủ còn phải sơ tán lên tận Việt Bắc cơ mà. Ta phải bảo toàn lực lượng thế mới trường kỳ kháng chiến được phải không các cậu? Nhất là với bọn Mỹ này thì cảnh giác, giữ bí mật không lúc nào thừa.
   Con đường dẫn lên đồi khá dốc, lại đang nắng to, những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán Đại tướng, ông mở cúc áo ngoài khoác vào một bên tay. Chủ nhiệm chính trị Thu vội đỡ lấy:
   - Thủ trưởng để em cầm ạ!
   Đại tướng trao chiếc áo cho ông Thu nhưng đi được vài bước ông dừng lại quay ra phía sau bảo đồng chí bí thư:
   - Đồng chí cầm áo cho đồng chí Thu đi! Ai lại để cho chủ nhiệm chính trị binh chủng phải “nâng khăn, sửa túi” như vậy.
   Quyền tư lệnh Đào và chính ủy Ngọc đã xuống đến lưng chừng đồi, Đại tướng dừng lại bắt tay hai người. Ông cười cởi mở:
   - Vẫn khỏe chứ? Còn sốt rét không?
   Cả hai cảm động không nói lên lời, thì ra người chỉ huy cao nhất của quân đội đã biết hai anh em đi chiến trường và đều bị sốt rét. Chính ủy Ngọc trả lời giọng nghèn nghẹn:
   - Thưa thủ trưởng! Từ ngày ra bắc được điều trị tích cực nên cũng đã cắt cơn rồi ạ.
   Vừa vào đến phòng họp Đại tướng đã nói luôn:
   - Hôm nay Bộ Chính trị họp ở Tam Đảo nên tớ tranh thủ rẽ vào đây thăm các cậu và trao đổi một số việc. Vừa qua các cậu tổng kết mười năm xây dựng binh chủng phải không? Kết quả hội nghị tốt chứ?
   Quyền tư lệnh Đào đứng dạy:
   - Thưa Đại tướng! Hội nghị đã thành công tốt đẹp, đã đánh giá đầy đủ những thành quả cũng như những mặt còn thiếu sót trong mười năm qua; đồng thời cũng đã xác định được những biện pháp cấp bách để xây dựng binh chủng ngày càng vững mạnh, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới.
   Đại tướng cười hiền hậu:
   - Thế thì tốt! Tớ nghe anh em cơ quan đi dự về báo cáo hội nghị có tính chiến đấu rất cao, thảo luận rất sôi nổi và thẳng thắn- Ông hơi trầm giọng xuống- Còn về những đề nghị của các cậu về việc đưa xe tăng đi chiến trường thì tớ xin nhắc lại một lần nữa: cần phải hết sức kiên nhẫn chờ đợi, chuẩn bị cho tốt khi nào thời cơ đến trên phát lệnh là lên đường được ngay. Còn một thực tế nữa là hệ thống đường bộ và đường ống của ta chưa vươn tới được Nam Bộ nên nếu đưa xe tăng vào sớm sẽ gặp nhiều khó khăn. Cứ yên chí lớn đi, một hai năm nữa lại sợ các cậu không có xe mà đưa vào thôi!
   Chính ủy Ngọc rót một cốc nước chè xanh đưa tận tay Đại tướng:
   - Mời thủ trưởng xơi nước!
   Đón lấy cốc nước vàng óng ả Đại tướng tươi tỉnh:
   - Chè xanh hả? Thứ này uống tốt lắm! Ở trên Tam Đảo mấy ngày tớ cũng toàn uống thứ này- Nhìn một lượt bốn anh em ông hạ giọng- Này, vừa rồi Mặt trận Pa- thét Lào có sang đề nghị với chúng ta giúp họ khôi phục số xe tăng, thiết giáp của họ và giúp họ huấn luyện để có thể sử dụng xe tăng vào chiến đấu. Các cậu có đảm nhiệm được không?
   Quyền tư lệnh Đào vội trả lời:
   - Thưa Đại tướng! Chúng tôi làm được ạ!
   Đại tướng gật đầu:
   - Vậy thì các cậu chuẩn bị trước đi, ít hôm nữa cơ quan sẽ có văn bản cụ thể gửi xuống binh chủng- Ông nhấp một ngụm nước chè rồi chậm rãi- Vừa rồi Bộ chính trị đã họp và nhận thấy tình hình có nhiều biến chuyển quan trọng. Như các cậu đã biết, sau những thất bại nặng nề năm 1968 vừa qua chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ đã thất bại hoàn toàn. Chính quyền Ních- xơn đã buộc phải ngồi lại với chúng ta tại hội nghị Pa- ri, dư luận Mỹ cho rằng đó là một bước xuống thang của chính phủ. Tuy nhiên đằng sau sự xuống thang đó là những toan tính rất lắt léo mà nếu chúng ta không nắm bắt được thì sẽ rơi vào thế bị động. Theo những thông tin mà ta nắm được thì Mỹ sẽ có những thay đổi rất cơ bản về chiến lược. Cụ thể là sắp tới chúng sẽ thực thi chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”. Hội nghị của Bộ Chinh trị vừa rồi là xác định các biện pháp chủ yếu để đối phó với chiến lược đó.
   Cả bốn anh em ngơ ngác nhìn nhau, cái thuật ngữ “Việt Nam hóa chiến tranh” có vẻ hơi mới lạ với họ, chính ủy Ngọc mạnh dạn:
   - Thưa thủ trưởng! “Việt Nam hóa chiến tranh” là gì ạ?
   Đại tướng ngả người ra lưng ghế, vẻ mặt trầm ngâm:
   - “Việt Nam hóa chiến tranh” là bước phát triển của “phi Mỹ hóa chiến tranh Việt Nam” mà chắc các cậu đã nghe nói tới. Thực chất của chiến lược này là từng bước chuyển gánh nặng chiến tranh cho quân đội Sài Gòn để quân đội Mỹ rút về nước do chính quyền Ních- xơn đề xướng. Kế hoạch này của chúng được triển khai theo ba bước. Bước một: xây dựng quân đội Sài Gòn thành một quân đội chính quy, hiện đại đủ sức thay thế lực lượng chiến đấu trên bộ để rút dần quân Mỹ về nước. Bước hai: chuyển giao nhiệm vụ chiến đấu trên không cho quân đội Sài Gòn và tiếp tục củng cố nâng cao sức mạnh quân sự cho chúng. Bước ba: hoàn thành việc rút quân Mỹ về nước khi chính quyền Sài Gòn đã đứng vững, dự kiến trong vòng hai đến ba năm tới. Nhưng hóa gì thì hóa, đây rõ ràng là một thất bại của Mỹ, chúng đã không chịu đựng nổi những tổn thất nặng nề mà ta đã gây ra cho chúng và phải chuyển gánh nặng này cho quân đội Sài Gòn. Đây là điều mà Đảng ta đã lường trước được. Thằng thầy mà đã cút thì thằng tớ chẳng mấy mà chết theo- Ông nheo mắt hóm hỉnh- Trong chuyện này xe tăng các cậu cũng dự phần vào đấy!
   Quyền tư lệnh Đào giọng nghiêm trang:
   - Thưa Đại tướng! Chủ trương của ta đối phó với chiến lược này thế nào ạ?
   Đại tướng cười độ lượng:
   - Cái cậu này lại muốn khai thác tớ đấy hả! Nhưng cũng không có gì bí mật cả. Đánh thì cứ đánh mà đàm thì cứ đàm. Phải đánh sao cho chúng không thực hiện nổi ý định ấy chứ. Vì vậy các cậu cứ yên trí, trong vòng một vài năm tới sẽ có đánh lớn, đánh rất lớn và lúc đó không thể không có xe tăng.
   Nhìn ra ngoài trời đã gần đứng bóng chính ủy Ngọc vội đứng dạy:
   - Anh em chúng tôi xin cảm ơn thủ trưởng đã quan tâm ghé thăm. Giờ cũng đã muộn rồi, xin kính mời thủ trưởng dùng bữa cơm rau mắm với anh em chúng tôi.
   Đại tướng cười dễ dãi:
   - Rau mắm hả? Tốt thôi! Hàng ngày tớ cũng chủ yếu là rau mắm thôi mà.
   Ít phút sau bữa cơm trưa đơn giản Đại tướng Tổng Tư lệnh lên đường về Tam Đảo ngay. Sau khi tiễn người chỉ huy cao nhất của quân đội ra xe bốn anh em quay lại nhà của chính ủy Ngọc và rì rầm trò chuyện đến hết buổi trưa. Ai cũng hiểu sẽ còn nhiều thử thách mới chờ đợi họ và binh chủng họ trong những ngày sắp tới.

    Chỉ ít ngày sau Bộ Tổng Tham mưu đã có Chỉ thị về việc giúp đỡ Quân giải phóng nhân dân Lào và làm tham mưu cho Bộ Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam về sử dụng xe tăng gửi xuống binh chủng. Do đã có chuẩn bị trước nên việc triển khai thực hiện của binh chủng rất nhanh chóng. Một đoàn hơn ba mươi cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn H02 do đích thân trung đoàn trưởng Lê Xuân Kiệm dẫn đầu đã lên đường sang nước bạn. Đoàn xuất phát vào đúng dịp sinh nhật Bác Hồ nên lấy phiên hiệu là đoàn 195.
   Mặc dù bị không quân địch ngăn chặn nhưng chỉ sau ba ngày, ba đêm đoàn đã có mặt tại sở chỉ huy Quân tình nguyện Việt Nam tại Lào. Người ra đón đoàn chẳng phải ai xa lạ mà chính là Đỗ Văn Hảo, một cán bộ của binh chủng được cử sang Lào làm chuyên gia về tăng thiết giáp. Người cùng trung đoàn cũ nên gặp nhau tay bắt mặt mừng. Hàn huyên một lúc thì Kiệm bảo Hảo:
   - Bây giờ cậu cho tớ biết tình hình bên này đi! Anh em vừa mới sang còn lạ lẫm lắm, mà hình như tình hình bên này khá phức tạp phải không?
   Hảo tươi cười:
   - Báo cáo anh! Thực ra tôi ở đây đón các anh cũng là muốn cung cấp tình hình cho các anh rõ ngay khi mới sang, căn cứ vào đó để các anh lập kế hoạch công tác cho phù hợp.
   Kiệm sốt ruột:
   - Biết rồi! Cậu báo cáo ngay đi!
   Hảo vẫn điềm tĩnh:
   - Trước hết xin báo cáo với anh về tình hình chung bên này. Nói chung chính trường bên này khá phức tạp, rất nhiều lực lượng tham gia. Về phía ta, cứ tạm gọi như thế thì có lực lượng của Mặt trận Pa- thét Lào và lực lượng trung lập. Còn phía bên kia có quân đội Hoàng gia, quân đội đánh thuê Thái Lan và lực lượng đặc biệt của Vàng Pao nhưng đều do Mỹ nuôi dưỡng và chỉ huy. Đáng chú ý trong số này có lực lượng đặc biệt Vàng Pao, bọn chúng hoạt động theo kiểu thổ phỉ và rất hung hãn. Hiện nay chúng đang tổ chức các cuộc tiến công nhằm mở rộng vùng kiểm soát. Thực hiện âm mưu đó chúng đã đánh chiếm được Mường Sủi và các khu vực xung quanh làm bàn đạp tiến công Cánh Đồng Chum- Xiêng Khoảng.
   Kiệm cắt ngang:
   - Thôi! Bây giờ cậu cho tớ biết ngay về tình hình xe tăng bên này xem nào!
   Đã biết Kiệm là người nóng tính, hay sốt ruột nên Hảo pha trò:
   - Gớm! Anh vẫn cứ như ngày xưa, lúc nào cũng cứ sốt sồn sột cả lên! Về lực lượng tăng thiết giáp của bạn nhìn chung là còn rất mỏng, xe thì chủ yếu là PT76 do Liên Xô viện trợ trước đây. Tuy nhiên trình độ kỹ thuật cũng như tính kỷ luật của bộ đội thì nói thực ra là rất yếu kém. Công tác bảo đảm cũng manh mún, không chính quy nên xe cộ xuống cấp, hư hỏng nhiều.
   Kiệm gật đầu:
   - Thôi, được rồi! Ngày mai anh dẫn chúng tôi đi khảo sát cụ thể rồi mới lên kế hoạch sửa chữa được.
   Dẫu có giầu trí tưởng tượng đến đâu Kiệm cũng không thể hình dung ra được xe pháo của bạn lại “nát” đến như vậy. Sờ đến xe hỏng đằng xe, sờ đến vũ khí, điện đài hỏng đằng vũ khí, điện đài. Tất cả pháo trên xe từ ngày nhận về chưa một lần kiểm tra, bổ sung hay thay dầu hãm lùi, đẩy lên. Thế này mà đem bắn thì chỉ có chết cả nút. Nhưng khi hỏi đến khí tài, vật tư thì chỉ nhận được những cái lắc đầu: “không có, không biết ở đâu”. Không còn cách nào hơn Kiệm ngán ngẩm bảo cậu trợ lý kỹ thuật:
   - Thôi thì cứ kiểm tra, ghi chép lại tình trạng kỹ thuật của từng xe, hỏng hóc những bộ phận nào rồi thống kê xem nhu cầu từng loại vật tư cần bao nhiêu. Sau đó sẽ đi tìm, nếu cần thì điện về nhà chở sang.
   Thực ra thì vật tư của bạn không thiếu, chỉ có điều công tác thống kê, quản lý thiếu chặt chẽ và khoa học nên không biết đâu mà lần. Chỉ qua gần một tuần lùng sục ở mấy cái kho quanh đó quân của Kiệm đã tập hợp đầy đủ, có phần còn dư dật các loại vật tư, khí tài cần thiết. Thêm hai tuần làm việc cật lực nữa đoàn của Kiệm đã khôi phục hoàn chỉnh gần chục xe tăng PT76 cho bạn. Kiệm bảo Hảo:
   - Cậu ở bên này cần chú ý giúp cho bạn về công tác quản lý. Phải xây dựng và duy trì thực hiện đầy đủ chế độ bảo quản, bảo dưỡng nữa chứ cứ như thế này thì chẳng mấy chốc lại trở thành đống sắt vụn.
   Hảo gật đầu:
   - Tôi xin tiếp thụ ý kiến của anh. Thực ra việc này tôi đã làm nhưng anh em trình độ văn hóa thấp, tiếp thu rất khó khăn. Ngoài ra như đã nói với anh ý thức tổ chức kỷ luật của họ cũng yếu, thích thì làm chết thôi, còn không thích thì mặc kệ.
   Hai anh em đang trao đổi công việc thì một người tầm thước bước vào, Hảo vội đứng dạy đứng nghiêm chào và giới thiệu với Kiệm:
   - Xin giới thiệu với anh đây là đồng chí Tổng Tư lệnh Quân đội giải phóng nhân dân Lào. Còn xin giới thiệu với đống chí đây là đồng chí Lê Xuân Kiệm, đoàn trưởng đoàn cán bộ, nhân viên kỹ thuật của binh chủng Thiết giáp Việt Nam cử sang giúp ta khôi phục số xe tăng bị hư hỏng.
   Người đứng đầu quân đội cách mạng Lào thân mật bắt tay Kiệm, ông hỏi anh bằng thứ tiếng Việt rất chuẩn:
   - Đồng chí có khỏe không? Sang đây ăn uống có hợp khẩu vị không?
   Kiệm hơi ngỡ ngàng trước dáng vẻ, phong thái cũng như khả năng nói tiếng Việt của người chỉ huy quân đội bạn. Anh thấy có cái gì đó thật gần gũi như khi anh được tiếp xúc với người anh Cả của quân đội Việt Nam. Kiệm đứng dậy lễ phép:
   - Báo cáo đống chí! Chúng tôi sang đây cũng như đang ở Việt Nam thôi ạ. Anh em đều khỏe, ăn uống đầy đủ và ngon miệng- Điều này thì anh nói thật vì anh vốn là người dễ tính, ăn uống thế nào cũng được và ăn rất khỏe.
   Chuyên gia Hảo xen vào:
   - Báo cáo đồng chí! Sau gần hai mươi ngày làm việc tích cực đoàn của anh Kiệm đã giúp “ta” khôi phục được 9 xe PT76 hoàn chỉnh, có thể bước vào chiến đấu được ngay.
   Người chỉ huy quân đội cách mạng Lào lại đưa tay bắt tay Kiệm:
   - Xin cảm ơn đồng chí và toàn thể anh em trong đoàn- Ông hơi trầm giọng xuống- Đồng chí thông cảm, anh em chiến sĩ của chúng tôi còn nhiều hạn chế nên đã để xảy ra tình trạng này. Đồng chí Hảo ở bên này đã cố vấn cho chúng tôi nhiều nội dung nhưng chuyển biến còn rất chậm. Tôi mong rằng lần này ngoài việc giúp chúng tôi khôi phục xe cộ các đồng chí nên dành thời gian huấn luyện thêm cho anh em. Và nếu có điều kiện thì giúp anh em đánh một vài trận cho vững vàng rồi hãy về. Còn trưa nay mời các đồng chí trong đoàn ăn với tôi một bữa cơm “xa- ma- khi”. Thế nhé! Hẹn trưa gặp lại.
   Ông nói và bắt tay hai người rồi đi ra. Còn lại hai anh em ngồi lặng phắc, một lúc sau Hảo mới lên tiếng:
   - Ý kiến của đồng chí ấy như thế anh thấy thế nào?
   Kiệm hơi gắt:
   - Còn thế nào nữa? Đồng chí ấy nói thì cũng như Bộ trưởng của ta nói, đó là mệnh lệnh. Chiều nay tôi với cậu sẽ lên gặp các anh ở Bộ tư lệnh quân tình nguyện để tìm hiểu kỹ hơn về địch. Trên cơ sở đó ta sẽ lựa chọn mục tiêu và sẽ tổ chức cho anh em người ta đánh một vài trận.
   Hảo mừng rỡ:
   - Thế thì tốt rồi! Bây giờ ta sang ăn cơm đi không các đồng chí ấy chờ.
   Bữa cơm của Tổng tư lệnh quân giải phóng nhân dân Lào chiêu đãi đoàn cán bộ, chiến sĩ xe tăng có đủ các món ăn Lào- Việt và diễn ra thật vui. Riêng với Kiệm chưa khi nào anh thấy ngon miệng đến thế.
   Ngay chiều hôm ấy Kiệm và Hảo tới sở chỉ huy Quân tình nguyện Việt Nam tại Lào. Khi được biết ý định của Kiệm sẽ cho đại đội xe tăng của Quân giải phóng nhân dân Lào tham gia đánh một số trận Tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam rất phấn khởi, ông nói ngay:
   - Mục tiêu thì nhiều nhưng hiện nay có một mục tiêu mà chúng tôi cần giải quyết ngay là căn cứ pháo binh Nậm Soong. Ở đó nó có hơn chục khẩu pháo từ 105 đến 155 mi- li- mét của quân Thái Lan. Bọn này nó tác oai tác quái lắm, hứng lên lúc nâò là nó giã vào đầu mình lúc đó. Nó lại được bảo vệ nghiêm ngặt. Nói chung nó là một căn cứ hỏa lực khá mạnh. Nếu các anh đồng ý thì tôi sẽ điều thêm một đại đội quân tình nguyện cùng tham gia chiến đấu.
   Được lời như cởi tấm lòng, Kiệm và Hảo trở về tiến hành công tác chuẩn bị. Tuy nhiên khi bước vào chuẩn bị mới thấy phát sinh nhiều khó khăn: 9 xe mới khắc phục được thì có 6 xe của quân giải phóng Lào, còn 3 xe của lực lượng trung lập. Ngay trong 6 xe của quân giải phóng thì trình độ cán bộ, chiến sĩ cũng không đồng đều. Kiệm quyết định sẽ chỉ sử dụng 6 xe của quân giải phóng hình thành một đại đội, trong đó cài vào hai kíp xe của ta. Việc chỉ huy đại đội vẫn để bạn làm, còn chỉ huy xe tăng tại sở chỉ huy anh sẽ trực tiếp đảm nhiệm. Rất may là cán bộ đại đội của bạn đều biết tiếng Việt nhưng Kiệm yêu cầu hai kíp xe của ta phải cấp tốc học tiếng Lào để liên lạc được với bạn qua đài vô tuyến. Còn lại anh bố trí cán bộ xuống huấn luyện thêm cho bạn về chiến thuật.
   Ấy thế mà cái đại đội liên quân có vẻ như vá víu ấy đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ngay lần xuất quân đầu tiên họ đã tiêu diệt căn cứ pháo binh Nậm Soong. Thừa thắng xông lên Kiệm đề nghị cho sử dụng xe tăng tiến công Bản Khai. Đây là một cứ điểm quan trọng trong hệ thống phòng thủ Mường Sủi. Kết quả thật mỹ mãn. Xe tăng của đại đội đã dũng mãnh thọc sâu, dẫn dắt bộ binh và các lực lượng khác làm chủ Bản Khai sau gần một giờ nổ súng, góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch Mường Sủi. Hoàn thành vượt mức kế hoạch đề ra, cuối tháng Tám đoàn 195 về nước.

    Tháng Chín năm 1969. Một tin sét đánh đến với mọi người dân Việt Nam: Bác Hồ đã mất. Không biết có phải Đất Trời cũng tỏ lòng tiếc thương người con vĩ đại của dân tộc mà đổ mưa tầm tã suốt mấy ngày. Cái xóm nhỏ ven chân Tam Đảo cũng ngập trong tang tóc, đau thương, những tàu lá cọ cứ rũ xuống trong màn mưa như những ngọn quốc kỳ treo rủ.
   Từ lúc được chủ nhiệm chính trị Thu báo tin này quyền tư lệnh Đào vẫn ngồi thu lu trên ghế để mặc hai dòng nước mắt chảy dài trên gò má. Từ khi vào quân ngũ đây là lần thứ hai ông khóc trước mặt người khác. Nhưng hình như chủ nhiệm chính trị Thu cũng chẳng để ý gì đến điều đó vì chính ông cũng đang sụt sùi, hai mắt mọng đỏ.
   Đối với quyền tư lệnh Đào, Bác Hồ không phải là một con người bình thường mà là một vị Thánh. Có chút chứ nghĩa trước khi tham gia cách mạng ông thấu hiểu những khó khăn mà phong trào cách mạng đang phải đối mặt. Thế mà như có phép tiên, dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng mà đứng đầu là Bác toàn dân ta đã giành lại độc lập cho dân tộc từ tay phát xít Nhật và thực dân Pháp để lập nên nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thế rồi  nhà nước non trẻ đó lại như “trứng để đầu đẳng” trước cuộc xâm lăng lần thứ hai của giặc Pháp. Nhưng rồi một lần nữa đất nước ta lại vượt qua tất cả khó khăn để làm nên một Điện Biên chấn động địa cầu, bắt một đế quốc hùng mạnh như Pháp phải chấp nhận thất bại. Để lãnh đạo một dân tộc nghèo nàn, lạc hậu lập nên những kỳ tích đó theo ông dứt khoát không phải người phàm mà phải là một vị Thánh.
   Chính vì vậy dù được tận mắt nhìn thấy Bác đến úy lạo và nói chuyện với bộ đội sau chiến dịch Điện Biên Phủ nhưng niềm tin của ông vẫn không thay đổi. Lúc đó Đào đang là trung đoàn phó một trung đoàn bộ binh chủ lực nên đứng ngay hàng đầu. Khi Bác và Đại tướng Tổng Tư lệnh đi dọc theo hàng quân chào các đơn vị để ra về, trung đoàn phó Đào bất giác có một quyết định hết sức bất ngờ: “phải sờ bằng được vào người Bác xem có đúng Bác là người không hay là thần thánh”. Nghĩ là làm, lúc Bác đi ngang qua trước mặt Đào vươn người ra phía trước để chạm tay vào Người. Nhưng bộ phận bảo vệ đã không cho anh thực hiện ý định, ngay lập tức Đào bị bắt giam và xét hỏi. Người ta nghi cho anh là Việt gian, có ý định ám sát lãnh tụ.
   Thật may cho Đào, Đại tướng Tổng Tư lệnh đã chứng kiến từ đầu đến cuối câu chuyện. Ông không tin một trung đoàn phó đã tham gia cách mạng từ khi còn trứng nước lại có thể làm chuyện ấy nên đã để tâm tìm hiểu kỹ. Khi biết ý định thực của người cán bộ trẻ tuổi đó Tổng Tư lệnh đã ra lệnh thả Đào ra. Và còn hơn thế nữa: sau khi được ra khỏi trại giam một cán bộ đến bảo Đào đi theo anh ta. Đến trước một căn lán nhỏ đơn sơ giữa rừng anh ta bảo anh đứng chờ rồi vào báo cáo. Một lát sau anh ta ra hiệu cho Đào vào. Đào đã không tin vào mắt mình nữa: bên bộ bàn ghế tre kê giữa nhà là Tổng Tư lệnh và... Bác Hồ. Xúc động không nói lên lời Đào đứng ngây ra như tượng. Tổng Tư lệnh nhỏ nhẹ nói:
   - Đồng chí vào đây!- Rón rén từng bước Đào tiến vào trong lán đến sát bộ bàn ghế thì đứng lại, Đại tướng quay sang phía Bác tiếp tục- Thưa Bác, đồng chí đó đây ạ!
   Bác mỉm cười độ lượng, đôi mắt hiền từ nhưng như đọc được hết tâm can người đối diện. Người khẽ hỏi:
   - Có phải chú định sờ vào người Bác phải không? Thế chú định sờ vào làm gì?
   Lấy lại bình tĩnh Đào ngập ngừng nói:
   - Thưa Bác! Cháu muốn sờ vào người Bác để xem Bác là Người hay là thánh thần ạ!
   Bác cười, chòm râu dài rung rung như cũng cười rồi Người đưa tay ra:
   - Nào, bây giờ thì chú sờ đi!
   Đào xúc động gần như khuỵu gối xuống, anh đưa tay ra chạm vào tay Bác, bàn tay Người nắm lại như bắt tay anh. Rồi tiếng Người hồn hậu vang lên:
   - Chú có thấy Bác đúng là người không?
   Đào đứng thẳng dậy bẽn lẽn:
   - Dạ! Đúng ạ!
   Bác lại cười:
   - Vậy sao chú nghĩ Bác là thánh thần?
   Ngẩn ra một lát Đào mới cất được lời:
   - Thưa Bác! Cháu nghĩ người thường thì không thể lãnh đạo được dân tộc ta vượt qua bao khó khăn để giành thắng lợi như ngày nay được ạ!
   Bác hơi nghiêm mặt lại:
   - Chú thấy rồi đấy! Bác cũng là người bằng xương, bằng thịt, cũng máu đỏ, da vàng như chú Văn, như chú và mọi đồng bào, chiến sĩ cả nước- Giọng Người hơi trầm xuống, nhấn mạnh từng tiếng- Còn để làm được như thế thì phải học. Chú biết không? Phải học! Nhất là các chú, còn trẻ như vậy lại càng cần phải học nhiều hơn. Chú nhớ chưa?
   Đã bình tâm hơn Đào nói nhanh:
   - Thưa Bác! Cháu nhớ rồi ạ! Thực ra cháu cũng biết vậy nhưng chúng cháu đang phải chỉ huy đơn vị, không có thời gian để đi học ạ.
   Lần này thì Bác nói nhỏ nhưng rất rành rẽ:
   - Chú chưa hiểu ý Bác rồi. Có phải cứ cắp sách đến trường mới là học đâu! Người ta không chỉ học trong trường lớp mà còn phải học trong sách vở, học ở thực tế, học lẫn nhau và nhất là học ở dân. Chính nhân dân là kho tàng tri thức vô tận mà nếu biết khai thác chúng ta sẽ trở thành vô địch- Giọng Bác trở lại hiền từ- Bây giờ thì chú thỏa mãn rồi chứ? Thế thì chú về đi! Cố gắng học hỏi nhiều để lãnh đạo đơn vị cho tốt.
   Mấy phút ngắn ngủi được ở bên Bác trở thành một kỷ niệm sâu sắc nhất trong cuộc đời ông Đào. Mặc dù biết chắc chắn Bác là người chứ không phải thánh thần nhưng ông vẫn nhất quyết cho rằng đó là một Con Người phi thường. Và những lời dạy của Bác đã trở thành kim chỉ nam cho hành động của ông. Ông lao vào học hỏi không biết mệt và cái vốn tri thức mà ông có được hôm nay chính là kết quả cả quá trình ấy.
   Thế mà hôm nay Bác đã đi xa! Tổn thất này là quá lớn lao đối với dân tộc cũng như đối với bản thân ông Đào. Ông tự hứa với mình từ nay sẽ phải làm việc tốt hơn, cống hiến nhiều hơn nữa sức lực và trí tuệ cho Đảng, cho dân.
   Chiều hôm đó nhà ăn cơ quan vắng tanh. Nhiều người đã bỏ cơm, trong đó có cả quyền tư lệnh Đào, chính ủy Ngọc. Còn mưa cứ tầm tã suốt đêm.
   Ngày hôm sau Bộ Tư lệnh bàn việc chuẩn bị tổ chức Lễ truy điệu Người Cha Già dân tộc một cách thật trọng thể. Chính ủy Ngọc mời quyền tư lệnh Đào và chủ nhiệm chính trị Thu đến trao đổi. Ông nói trong nước mắt:
   - Đau thương thì cũng đau thương rồi, mất mát cũng mất mát rồi. Bây giờ ta phải làm thế nào để lấy lại khí thế cho đơn vị các anh ạ?
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu đồng tình:
   - Tôi đồng ý với anh Ngọc. Khí thế các đơn vị trầm quá mà sắp đến kỷ niệm mười năm thành lập Binh chủng rồi.
   Chính ủy Ngọc đưa ra ý kiến:
   - Theo tôi, nhân dịp lễ truy điệu Bác ta phát động một đợt thi đua đột kích chào mừng kỷ niệm mười năm thành lập Binh chủng với những chỉ tiêu thật cụ thể. Chủ đề của đợt thi đua có thể là: “Biến đau thương thành hành động cách mạng, thi đua huấn luyện giỏi, kỷ luật nghiêm, bảo quản trang bị tốt, sẵn sàng chiến đấu cao”- Thấy quyền tư lệnh Đào vẫn lạnh tanh chính ủy Ngọc hỏi lại- Ý kiến anh Đào thế nào? Chúng tôi định làm thế anh thấy có được không?
   Quyền tư lệnh Đào mặt vẫn lạnh băng nói một cách dứt khoát:
   - Các anh muốn làm thế nào thì làm! Còn tôi nhất định phải về Hà Nội viếng Bác.

     Tin Bác mất đến với đại đội 9 khi họ vừa chuyển đến một vị trí mới. Lợi dụng mùa mưa bọn Mỹ lại tổ chức một cuộc hành quân lên A Sầu- A Lưới nhằm đánh bật lực lượng của ta ra và giành lại quyền kiểm soát khu vực này. Suốt gần một tuần dùng B52 rải thảm chúng đã biến cái thung lũng xanh tươi đó thành một đống hổ lốn đất đá, cành cây, mảnh kim loại bên những hố bom nham nhở. Sau đó là hàng đàn máy bay trực thăng đổ quân xuống những vị trí trọng yếu. Những trận kịch chiến đã xảy ra giữa hai bên mà trong đó nổi tiếng là trận đánh trên đồi Thịt Băm (đồi Hăm- bơ- gơ theo cách gọi của lính Mỹ). Một tiểu đoàn của ta chốt giữ ở đó đã chiến đấu anh dũng với một tiểu đoàn kỵ binh có sự yểm trợ hùng hậu của trực thăng vũ trang và pháo binh tầm xa. Kết thúc trận đánh hai bên cùng tổn thất khá nhiều, bọn Mỹ phải bốc quân rời khỏi để lại chiến trường những xác chết ngổn ngang. Nhưng rồi một trận bom B52 lại xóa sạch dấu vết.
   Chấp hành chỉ thị của mặt trận, đại đội tăng 9 tiếp tục lùi sâu vào phía nam để bảo toàn lực lượng. Từ đầu mùa mưa tới nay tiêu chuẩn ăn đã rút xuống còn bốn lạng gạo một ngày, cộng với sốt rét hoành hành làm quân số khỏe của đại đội giảm đi trông thấy. Ở xe 567 chỉ có Hòa là chưa bị sốt, có vẻ như nước da đen bóng của cậu làm sun vòi mọi loại a- nô- phen nên ký sinh trúng không thể xâm nhập được. Còn cả Nhã, Cân, Thắng đều khật khừ. Cái cậu Thắng tồ trông to khỏe vậy nhưng khi sốt rét quật thì lại bị nặng nhất, cậu ta đã nằm bệt trong xe từ hơn tuần nay mà chưa ngóc đầu dậy được. Lúc nhận lệnh cơ động Cân đã cố gắng cầm cần lái nhưng mói đi được vài trăm mét thì gục xuống. Cũng may trong quá trình huấn luyện trước đây Hòa cũng đã được tập lái vài ki- lô- mét, rồi những đợt hành quân chỗ đường dễ đi cậu cũng được cho cầm lái vài lần nên Nhã quyết định để Hòa lái xe, còn Cân làm cố vấn. Lúc đầu còn chuyệch choạc nhưng sau cũng quen dần và cuối cùng rồi cũng đến được vị trí quy định.
   Chố trú quân mới của họ là một khe suối tít trong chân dãy núi cao nằm ngoài vùng đánh phá của B52 nên còn khá rậm rạp và xanh tốt. Mặc dù quân số thiếu hụt nhưng đại đội vẫn quy định phải nhanh chóng đào hầm xe, hầm người. Những xe nào ốm nhiều quá sẽ cho công binh đến hỗ trợ.
   Vừa mới tạm ổn định chỗ trú quân mới thì tin dữ đến. Lúc đó Tân và ban chỉ huy đại đội vừa hội ý xong. Chính trị viên Giỏ bật công tắc cái đài Li Do và vặn núm dò tần số, sau một hồi “rột rột, rẹt rẹt” tiếng nói rõ dần. Mấy anh em cùng ngạc nhiên vì giọng của người phát thanh viên khi thông báo “mời đồng bào, chiến sĩ cả nước nghe thông báo đặc biệt của Ban chấp hành trung ương Đảng, Quốc hội và Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” có vẻ không bình thường. Đại đội trưởng Nghi lẩm bẩm:
   - Không biết có chuyện gì xảy ra mà lại ra thông cáo đặc biệt thế này nhỉ?
   Giỏ vặn núm âm lượng, tiếng nói to dần. Mọi người im lặng lắng nghe. Khi vừa nghe hết câu “... Người đã qua đời vào lúc 9 giờ 47 phút ngày mồng 3 tháng Chín” thì Giỏ không kìm được nữa, anh òa khóc:
   - Bác... ơi! Bác Hồ... ơi!
   Tiếng khóc như có sức lây lan, cả Tân, cả ban chỉ huy đại đội và mấy anh em trong kíp xe 565 đều òa khóc. Một cậu còn vọt ra ngoài mưa chạy dọc theo ven suối, vừa chạy vừa gào:
   - Các đồng chí ơi! Bác Hồ mất rồi.
   Chẳng mấy chốc tin Bác mất đã lan khắp đại đội. Ở xe 567 Hòa là người biết tin này đầu tiên khi cậu lên “xê bộ” xin thuốc cho Thắng. Bỏ cả nắm thuốc lại đấy Hòa chạy như lao về phía xe mình, vừa chạy vừa khóc ròng. Chui vào hầm xe Hòa mới khóc rống lên:
   - Các cậu ơi! Bác Hồ mất rồi!
   Cả Nhã và Cân đều như không tin vào tai mình. Nhã giật giọng:
   - Cậu nói gì? Ai mất?
   Hòa khóc to hơn, giọng nói như chìm đi trong nước mắt:
   - Bác Hồ chứ còn ai!
   Nghe rõ rồi thì Nhã và Cân cũng òa lên khóc. Tiếng khóc làm Thắng đang nằm thiêm thiếp tỉnh lại. Cậu nằm yên lắng nghe một lúc thì giật người lên rồi lịm đi. Nhã thất thanh:
   - Hòa! Chạy đi gọi y sĩ mau- Hòa vọt ra giữa màn mưa dày đặc, Nhã hô Cân- Lại đây! Hô hấp nhân tạo cho nó đi!
   Lúc y sĩ Úy và Hòa về Thắng vẫn nằm thiêm thiếp. Sau một mũi trợ tim hơi thở cậu đã đều hơn. Úy đưa cho Nhã một vốc thuốc:
   - Chốc nữa cậu ấy tỉnh lại thì cho uống hết số thuốc này. Mà các cậu nữa, phải uống thuốc phòng cho đều đấy.
   Mưa vẫn rơi xối xả như đồng cảm cùng nỗi đau của con người. Tân nói với các cán bộ đại đội:
   - Các cậu bình tĩnh lại đi! Giờ không phải lúc khóc lóc. Gì thì gì cũng phải duy trì chế độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Đừng tưởng đã vào đến đây là an toàn rồi. Còn đợi hôm nào ngớt mưa ta sẽ tổ chức lễ truy điệu Bác sau. Bây giờ tản ra mà đi kiểm tra các trung đội xem sao.
   Mọi người cố nín khóc đội mưa đi ra nhưng nước mắt vẫn chảy dài. Ở xe 567 Cân lại gỡ tấm ảnh Bác trong cuốn sổ tay ra, cậu vừa sụt sùi vừa lấy cuộn băng dính cách điện viền xung quanh ảnh Bác thành một cái khung đen rồi đặt lên phía cuối hầm bên cạnh ngọn đèn dầu lúc nào cũng đỏ lửa.

     Mọi nỗi đau rồi sẽ được thời gian làm cho nguôi ngoai, toàn binh chủng lao vào học tập, công tác với một khí thế mạnh mẽ chưa từng có. Mọi người sẵn sàng làm việc ngoài giờ, làm việc ban đêm, làm việc cả chủ nhật để hoàn thành phần việc của mình có chất lượng nhất, nhanh nhất. Ở các đơn vị thời gian làm việc chủ yếu dành cho huấn luyện, việc bảo quản trang bị được thực hiện vào ngày nghỉ, giờ nghỉ. Còn ở các cơ quan Bộ Tư lệnh ngoài việc bám sát chỉ đạo đơn vị thì một  công việc rất quan trọng trong chỉ tiêu thi đua là tập trung biên soạn, hoàn chỉnh các loại tài liệu như trong Hội nghị tổng kết mười năm xây dựng binh chủng đã đề ra. Trong đó cơ quan tham mưu và cơ quan kỹ thuật là nặng việc nhất, các sĩ quan của hai cơ quan này nhiều đêm xoay trần ra viết lách, tranh luận đến khuya. Những tập bản thảo cứ dầy lên hàng ngày, tiếng máy chữ rào rào mải miết.
   Gần đến ngày tổng kết đợt thi đua Bộ Tư lệnh tổ chức họp Hội đồng khoa học để thông qua tài liệu do các cơ quan biên soạn. Đến sớm trước giờ họp, nhìn xấp tài liệu mỏng dính của Phòng tham mưu chủ nhiệm hậu cần- kỹ thuật Nhật châm chọc:
   - Gớm! Thấy các ông cũng tích cực ra phết cứ tưởng sẽ thu hoạch được nhiều. Thế mà mấy tháng trời chỉ được có ngần này thôi ư?
   Quả thật so với đống bản thảo của bên kỹ thuật thì mấy tập tài liệu mỏng teo của tham mưu quá là lép vế. Lật giở mấy tập bản thảo của kỹ thuật lên xem xét, ngắm nghía một lúc tham mưu phó Ba trả đũa:
   - Cái gì đây? “Sổ tay kỹ thuật xe tăng” này! “Sửa chữa xe tăng PT76 này”! Thế này mà gọi là biên soạn à? Chỉ có ngồi mà dịch như thế thì chúng tôi có cả đống- Đặt mấy tập bản thảo của kỹ thuật xuống, giơ mấy tập bản thảo của mình lên Ba tiếp- Phải như thế này mới gọi là đề tài khoa học được chứ. Đó là kết tinh của biết bao trí tuệ, mồ hôi và cả máu nữa đấy các anh ạ!
   Chủ nhiệm Nhật có vẻ bí, dù sao thì tham mưu phó Ba cũng có lý, anh vội chống chế:
   - Thế các ông tưởng chúng tôi chỉ có dịch không à? Cũng phải lao tâm khổ tứ suy nghĩ sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam đấy chứ- Giở một tập tài liệu ra Nhật chỉ vào mấy trang cuối- Đây nhé! “Bảo quản trang bị kỹ thuật trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa” này, “sửa chữa trong điều kiện dã ngoại” này. Những cái này trong bản gốc làm gì có.
   Chính ủy Ngọc vừa cùng quyền tư lệnh Đào vào đến cửa. Thấy hai bên có vẻ “căng” ông dàn hòa:
   - Thôi được rồi! Cái cơ bản là chất lượng chứ số lượng nhiều hay ít, dày hay mỏng chưa nói lên điều gì cả. Mời các anh ổn định trật tự ta chuẩn bị làm việc.
   Hội đồng khoa học của Binh chủng họp hai ngày liền. Tất cả các tài liệu do các cơ quan biên soạn đều được thông qua. Kỹ tính như quyền tư lệnh Đào mà suốt hai ngày làm việc cũng chỉ tham gia một vài ý nhỏ về câu chữ. Khi đã xong xuôi ông mới thốt lên:
   - Tốt lắm! Các đồng chí cần tiếp tục phát huy để hệ thống tài liệu của binh chủng ngày càng hoàn chỉnh. Đó là cái gốc để xây dựng chính quy, thống nhất trong huấn luyện cũng như bảo quản trang bị đấy. Tôi đề nghị Binh chủng tặng bằng khen cho cả hai cơ quan về thành tích này. Nhân đây cũng đề nghị Phòng tham mưu khẩn trương nghiên cứu xây dựng kế hoạch phát triển lực lượng và hoàn chỉnh biểu biên chế của trung đoàn xe tăng để chuẩn bị báo cáo với Bộ. Tôi nghĩ rằng sự yên ắng này sẽ không còn lâu nữa đâu.
   Phán đoán của quyền tư lệnh Đào là chính xác nhưng lại xuất phát từ một hướng khác: từ Lào. Lợi dụng mùa mưa quân phản động Lào mà nòng cốt là lực lượng đặc biệt của Vàng Pao và lính đánh thuê Thái Lan đã lấn chiếm Cánh Đồng Chum- Xiêng Khoảng, uy hiếp trực tiếp đến vùng giải phóng. Để tăng cường lực lượng chiếm lại những vùng đã bị địch chiếm và mở rộng vùng giải phóng mặt trận Pa- thét Lào đề nghị ta giúp đỡ, trong đó có lực lượng xe tăng.
   Trung đoàn trưởng H02 Lê Xuân Kiệm mới được bổ nhiệm làm tham mưu phó đề xuất:
   - Theo tôi nhiệm vụ này nên giao cho H02 vì sau đợt công tác vừa qua anh em dưới đó cũng đã quen với địa bàn và cách đánh ở bên ấy.
   Quyết định nhanh chóng được thông qua: H02 sẽ tổ chức đưa một tiểu đoàn xe tăng sang tham gia chiến dịch. Đoàn vẫn lấy phiên hiệu là 195 và sẽ do chính ủy Hà Ngọc Võ cùng trung đoàn phó Lê Quang Sỹ chỉ huy. Quyền tư lệnh Đào thì nói chắc như đinh đóng cột:
   - Tôi sẽ đi cùng 195!

    Cứ tưởng quyền tư lệnh Đào chỉ nói vậy thôi không ngờ ông đi thật. Cái ý tưởng được trực tiếp chỉ huy một phân đội xe tăng tham gia chiến đấu, được tận mắt chứng kiến cấp dưới của mình cùng những con voi thép xông pha trận mạc vẫn âm ỉ trong lòng ông từ ngày ở Đường Chín- Khe Sanh ra nay lại có dịp bùng lên. Vì vậy khi được Bộ Tổng Tham mưu đồng ý ông lập tức lên đường.
   Khi đoàn 195 đang dừng chân ở Mường Xén để chuẩn bị theo đường 7 sang Lào thì quyền tư lệnh Đào vượt lên trước. Ông chỉ trao đổi ngắn gọn với chính ủy Võ và trung đoàn phó Sỹ:
   - Tôi sẽ đến Bộ Tư lệnh quân tình nguyện trước rồi sẽ xuống sở chỉ huy mặt trận làm đại diện xe tăng. Các anh đưa bộ đội sang đến vị trí tập kết quy định thì báo cáo ngay với tôi và cho bộ đội khẩn trương chuẩn bị để sẵn sàng tham gia chiến đấu ngay.
   Nhìn theo chiếc xe con đang lao vào màn đêm đen kịt chính ủy Võ lắc đầu:
   - Đúng là con người của công việc.
   Nhận xét đó của chính ủy Võ thật không sai. Đến Bộ tư lệnh quân tình nguyện nửa đêm hôm trước thì ngay sáng hôm sau ông đã đến gặp Tư lệnh để nắm tình hình và đề nghị được đi trinh sát thực địa, nghiên cứu chiến trường ngay. Vốn cũng là chỗ quen biết cũ nên khi thấy ông Đào nêu nguyện vọng Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam ôn tồn:
   - Việc đâu có đó! Anh mới sang cứ nghỉ ngơi một hai ngày cho đỡ mệt.
   Quyền tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Báo cáo anh! Hiện tại anh em chúng tôi đã tập kết ở Mường Xén rồi, chỉ hai ba ngày nữa họ sẽ đến đây. Mục đích của tôi sang trước để nắm tình hình chung và xác định kế hoạch sử dụng xe tăng. Vì vậy đề nghị anh cho biết tình hình chung và ý định sử dụng xe tăng của mặt trận thế nào.
   Đã biết tính nhau rồi nên Tư lệnh quân tình nguyện vào vấn đề ngay:
   - Thôi, được rồi! Anh vẫn cứ như ngày xưa, lúc nào cũng chỉ muốn được việc ngay- Lại gần tấm bản đồ treo trên vách hang ông cầm lấy cái que chỉ khoa một vòng- Bây giờ tôi sẽ cung cấp cho anh về tình hình chung mặt trận. Như các anh đã biết, tháng Tám vừa rồi quân phản động Lào dưới sự chỉ đạo của Mỹ đã mở cuộc hành binh “Cù Kiệt”, dịch ra tiếng Việt ta là “Rửa Hận”. Mục đích của chúng là lấn chiếm Cánh Đồng Chum- Xiêng Khoảng, một địa bàn chiến lược có tầm quan trọng cả về chính trị, quân sự và kinh tế của nước bạn. Về lực lượng chúng sử dụng 44 tiểu đoàn, trong đó lấy lực lượng đặc biệt của Vàng Pao và lính đánh thuê Thái Lan làm nòng cốt với sự chi viện không hạn chế của không quân Mỹ. Vì đang là mùa mưa nên ta gặp nhiều khó khăn và bước đầu chúng đã lấn chiếm được một phần Cánh Đồng Chum. Hiện tại chúng đã xây dựng vùng này thành một hệ thống phòng thủ khá vững chắc làm bàn đạp chuẩn bị tiến sâu vào vùng giải phóng, uy hiếp căn cứ cách mạng tại Sầm Nưa. Anh có hình dung ra ý định và thế trận của địch không?
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Có ạ! Anh cứ nói đi, chỗ nào không rõ tôi sẽ hỏi lại.
   Tư lệnh quân tình nguyện tiếp tục:
     - Để giành lại khu vực bị lấn chiếm đồng thời mở rộng vùng giải phóng ta và bạn quyết định mở chiến dịch 139 từ cuối tháng 10 vừa qua. Dự kiến chiến dịch sẽ chia làm ba đợt. Đợt Một sẽ tiêu diệt một số cứ điểm tiền tiêu của địch và mở thông Đường Bảy. Đợt Hai sẽ sử dụng lực lượng mạnh tập trung giải phóng toàn bộ Cánh Đồng Chum. Đợt Ba sẽ tổ chức thọc sâu vào Sảm Thông- Long Chẹng, căn cứ của bọn phỉ Vàng Pao. Hiện nay đã sắp kết thúc đợt Một, ta đã tiêu diệt được một số cứ điểm quan trọng trong hệ thống phòng thủ vòng ngoài của bọn chúng như Phu Nốc Cốc, Cô Luông, Phu Hoi, Bản Son và quan trọng nhất là đã mở thông đường số Bảy để đưa lực lượng vào.
   Quyền tư lệnh Đào gật gù, như vậy là đoàn 195 của ông sẽ cơ động theo đường Bảy sang Lào và chắc là sẽ được sử dụng vào đợt Hai của chiến dịch. Ông ngẩng đầu lên rời mắt khỏi cuốn sổ:
   - Vậy ý định sử dụng xe tăng của mặt trận thế nào?
   Tư lệnh quân tình nguyện mỉm cười:
   - Cứ bình tĩnh đã nào! Nhất định là phải dùng đến xe tăng của các anh rồi. Bọn tôi định thế này: trong đợt Hai chiến dịch sẽ sử dụng xe tăng các anh làm lực lượng thọc sâu. Xe tăng cùng với bộ binh và tạo điều kiện cho bộ binh nhanh chóng tiêu diệt và làm tan rã quân địch để chiếm lại toàn bộ Cánh Đồng Chum- Xiêng Khoảng. Nhiệm vụ trước mắt là tiêu diệt Noọng Pẹt- Ông dí đầu que chỉ vào một điểm nằm ở rìa hệ thống phòng thủ của địch- để mở đường đưa lực lượng của ta vào theo đường số Bốn. Nhiệm vụ tiếp theo là phát triển theo đường số Bảy và đường số Bốn tạo thành hai gọng kìm đánh vào trung tâm Cánh Đồng Chum, sau đó sẽ phát triển tiếp về Mường Phần, Mường Sủi.
   Quyền tư lệnh Đào hỏi lại:
   - Như vậy là chiến dịch sẽ được tiến công trên hai hướng: hướng đường Bảy và hướng đường Bốn.
   Tư lệnh quân tình nguyện gật đầu xác nhận:
   - Đúng vậy! Trong đó hướng đường Bảy là hướng chủ yếu, còn hướng đường Bốn sẽ là hướng thứ yếu. Nói chung cả hai hướng địch đều phòng ngự khá vững chắc, vì vậy đều rất cần đến sức đột kích của xe tăng.
   Quyền tư lệnh Đào mhìn đăm đăm vào tấm bản đồ suy nghĩ một lát rồi quay về phía tư lệnh quân tình nguyện:
   - Báo cáo anh! Chúng tôi hiện chỉ có một đại đội xe tăng và một đại đội thiết giáp bánh hơi, mỗi thứ có ưu điểm và nhược điểm riêng. Tuy nhiên qua rút kinh nghiệm từ trận Tà Mây- Làng Vây chúng tôi đã đúc rút ra một nguyên tắc trong sử dụng xe tăng là phải sử dụng tập trung trên hướng chủ yếu và mục tiêu chủ yếu. Có như vậy mới phát huy cao nhất được những ưu điểm và tăng khả năng đột phá của xe tăng. Vì vậy đề nghị anh nghiên cứu lại, có lẽ ta nên sử dụng tập trung cho hướng chủ yếu thôi.
   Tư lệnh quân tình nguyện lắc đầu:
   - Không được! Như tôi đã nói ở trên, cả hai hướng chúng đều tổ chức phòng ngự khá vững chắc nên tôi mới cần đến sự đột phá của các anh chứ.
   Quyền tư lệnh Đào cố bảo vệ ý kiến của mình:
   - Tất nhiên có xe tăng đi cùng thì khả năng đột phá sẽ cao hơn nhưng theo tôi nếu ta sử dụng tập trung trên hướng đường Bảy tốc độ tiến công sẽ cao hơn cũng sẽ hỗ trợ được cho hướng kia.
   Tư lệnh quân tình nguyện dứt khoát:
   - Không dài dòng nữa! Anh muốn làm thế nào thì làm nhưng trên cả hai hướng chiến dịch đều phải có xe tăng. Đó là mệnh lệnh đấy!
   Biết là không thể tranh luận được với người chỉ huy cao nhất ở chiến trường này nên sau một lát tính toán quyền tư lệnh Đào đành chấp nhận:
   - Vậy thì tôi sẽ cho biên chế lại hai đại đội trên thành hai đại đội hỗn hợp để sử dụng trên hai hướng.  Như vậy mỗi đại đội sẽ gồm một trung đội xe tăng và một trung đội xe thiết giáp. Tuy nhiên tôi sẽ ưu tiên hơn cho hướng chủ yếu. Anh thấy thế có được không?
   Tư lệnh quân tình nguyện tươi cười:
   - Như thế mới được chứ! Anh cứ thế mà làm, anh em ở các đơn vị rất mong có xe tăng đấy!
   Quyền tư lệnh Đào đứng dạy:
   - Nếu anh đã đồng ý vậy thì tôi sẽ truyền đạt ngay xuống đơn vị để anh em tổ chức lại đội hình. Còn tôi thì xin phép anh đêm nay tôi sẽ đến sở chỉ huy chiến dịch để nắm tình hình cụ thể.
   Tư lệnh quân tình nguyện gật đầu:
   - Tôi đồng ý! Anh Hữu tư lệnh chiến dịch đang ở trên đó. Anh lên đấy và bàn bạc cụ thể với anh ấy về cách sử dụng sao cho hiệu quả nhất.
   Bắt chặt tay người chỉ huy quân tình nguyện quyền tư lệnh Đào quày quả trở về chỗ của mình. Mặc dù không thật thoải mái lắm với quyết định đó nhưng ngay lập tức ông viết điện thông báo ý định của chiến dịch cho đoàn 195, yêu cầu 195 tổ chức lại đội hình và nhờ thông tin của mặt trận gửi đi trong phiên liên lạc sớm nhất.

    Ngay đêm hôm đó quyền tư lệnh Đào đã có mặt tại sở chỉ huy chiến dịch 139. Đó là một cái hang nằm trên sườn một ngọn núi ở khoảng giữa đường số Bốn và đường số Bảy. Từ đây có thể quan sát bao quát cả một vùng rộng lớn của Cánh Đồng Chum. Khi nghe ông báo cáo về ý định sử dụng tăng thiết giáp trên hai hướng chiến dịch tư lệnh Lê Đức Hữu hoàn toàn đồng ý, ông cũng đồng ý sẽ cử một trợ lý thông thạo địa hình khu vực này dẫn người chỉ huy xe tăng đi trinh sát thực địa.
   Mặc dù đã biết đến Cánh Đồng Chum qua sách vở nhưng quyền tư lệnh Đào vẫn thấy choáng ngợp trước khung cảnh hùng vĩ và có phần huyền bí của cao nguyên này. Những đồi cỏ bằng phẳng nối nhau chạy dài đến hút tầm mắt, xung quanh được bao bọc bởi những rừng thông hàng trăm tuổi lúc nào cũng tỏa ra một mùi thơm khó tả rất dễ chịu. Trên một số ngọn đồi đó có những chiếc chum nằm tập trung thành từng cụm. Những chiếc chum hình trụ được làm bằng đá, đục đẽo thô sơ, cái to cao ngập đầu người, cái nhỏ chỉ bằng cái cối đá lỗ đặt dựng đứng giữa đất trời bao la chẳng biết để làm gì? Có lẽ vì vậy mà người ta gọi đây là Cánh Đồng Chum. Người trợ lý trinh sát của mặt trận giới thiệu:
   - Báo cáo các đồng chí! Trước mặt chúng ta là Cánh Đồng Chum, phía bên trái ta có đường số Bảy chạy từ đông sang tây qua trung tâm Cánh Đồng Chum đến Mường Sủi. Bên tay phải chúng ta là đường số Bốn chạy men theo rìa phía bắc Cánh Đồng Chum qua Noọng Pẹt đến Bản Khai và gặp đường số Bảy ở Mường Sủi. Tại trung tâm Cánh Đồng Chum có khoảng 20 tiểu đoàn địch đồn trú, có sân bay dã chiến và một trận địa pháo.
   Ngay từ khi nhìn thấy nơi này quyền tư lệnh Đào đã nhận xét đây là nơi có địa hình tương đối bằng phẳng, ít bị chia cắt, chất đất cứng chắc, độ dốc thấp,... Ông quay lại hỏi hai trợ lý của mình:
   - Các cậu có thấy đây là nơi có thể sử dụng xe tăng rất tốt không?
   Hai trợ lý ngơ ngác nhìn nhau. Hình như họ chẳng quan tâm đến địa hình mà đang bị những chiếc chum đá huyền bí mê hoặc, lúc ông Đào hỏi họ đang mải tranh luận về nguồn gốc cũng như công dụng của chúng. Quyền tư lệnh Đào hơi gắt:
   - Các cậu hay nhỉ! Đi trinh sát hay đi khảo cổ đấy?
   Trợ lý tác chiến Phùng tỏ vẻ biết lỗi, anh thanh minh:
   - Xin lỗi tư lệnh! Chúng tôi biết vậy nhưng quả thật những chiếc chum đá này nó có một cái gì đó huyền bí mà chúng tôi không dứt ra được.
   Quyền tư lệnh Đào hỏi người trợ lý trinh sát:
   - Đồng chí ở đây lâu có biết gì về nguồn gốc của những chiếc chum này thì giải thích cho họ đi.
   Đến lượt người trợ lý trinh sát bẽn lẽn:
   - Thực ra chúng tôi cũng có hỏi bà con quanh đây nhưng không ai trả lời cho thật chính xác, họ chỉ bảo nghe già làng truyền lại thế này, thế nọ nhưng rất khác nhau nên chẳng biết cái nào đúng, cái nào sai.
   Quyền tư lệnh Đào rành rẽ:
   - Có thể nói đây là dấu tích của một nền văn minh đã phát triển ở một mức độ khá cao. Nền văn minh đó đã tồn tại ở đây từ hàng ngàn năm trước nhưng rất có thể đã bị tuyệt diệt nên không để lại văn tự nói về nguồn gốc những chiếc chum này. Hiện nay có nhiều giả thuyết về nguồn gốc và công dụng của chúng, tuy nhiên giả thuyết có sức nặng nhất là những chiếc chum này dùng để lưu giữ hài cốt của những người đã khuất của bộ tộc chủ nhân vùng đất này. Khi phát hiện ra chúng người ta vẫn còn thấy còn rất nhiều xương người trong đó.
   Trợ lý Phùng ngạc nhiên:
   - Sao tư lệnh lại biết rõ thế ạ?
   Quyền tư lệnh Đào hơi giễu cợt:
   - Tại sao à? Tại sách đấy! Cậu về đọc lại cuốn Vòng quanh thế giới của Nhà xuất bản Phổ thông có trong thư viện ấy- Ông trở lại cái giọng trì chiết mỗi khi không hài lòng- Cứ rỗi ra một cái là cờ tướng, tú- lơ- khơ thì còn biết cái gì nữa.
   Hai chàng trợ lý có vẻ xấu hổ, dù sao thì quyền tư lệnh Đào cũng “đánh trúng” điểm yếu của họ. Phùng vội giở bản đồ ra đánh đấu điểm đứng vào rồi lấy ống nhòm ra quan sát, anh thốt lên đầy mừng rỡ:
   - Báo cáo tư lệnh! Ở đây có thể sử dụng xe tăng để đánh lớn được.
   Quyền tư lệnh Đào cười:
   - Cái đó để tính sau. Còn bây giờ trong tay anh chỉ có hai đại đội thôi đấy.
   Mấy thầy trò còn đi tiếp đến một vài điểm nữa rồi mới trở về sở chỉ huy. Vừa thấy mặt ông tư lệnh chiến dịch đã thông báo:
   - Trên đã cho phép ta bắt đầu đợt Hai chiến dịch. Tôi định đêm nay nổ súng đánh Noọng Pẹt. Anh thấy có được không?
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Tôi không có ý kiến gì. Bên tôi anh em đã vào vị trí tập kết từ hôm kia, đã đi trinh sát thực địa và hiệp đồng chiến đấu với bộ binh rồi nên không có gì khó khăn cả.
   Tư lệnh chiến dịch phấn khởi:
   - Thế thì tốt rồi. Bây giờ đề nghị các anh thông báo cho đơn vị của mình. Chiều nay ta sẽ di chuyển ra sở chỉ huy phía trước. Nửa đêm sẽ nổ súng.
   Quyền tư lệnh Đào quay về hầm bảo trợ lý Phùng:
   - Đồng chí điện báo cho anh Sỹ đang đi với đại đội Hai: đêm nay ta sẽ tham gia đánh Noọng Pẹt. Nhắc anh em hiệp đồng lại với bộ binh thêm một lần nữa. Thời gian cụ thể do bên bộ binh thông báo.
   Đêm hôm đó tại sở chỉ huy phía trước quyền tư lệnh Đào háo hức như trẻ lại hàng chục tuổi. Thế là cái mong muốn được trực tiếp chỉ huy, được tận mắt chứng kiến bộ đội của mình chiến đấu sắp thành hiện thực, ông không rời chiếc đài vô tuyến điện 2 oát đang để ở chế độ thu canh lấy một phút.
   Đúng 23 giờ bắt đầu hỏa lực chuẩn bị. Những loạt đạn pháo tầm xa bay qua đầu sở chỉ huy cứ rít lên veo véo rồi rót xuống cứ điểm địch, từng cụm chớp lửa lóe lên cùng những tràng tiếng nổ dội về. Từ trong tai nghe của đài 2 oát quyền tư lệnh Đào nghe rõ tiếng trung đoàn phó Sỹ ra lệnh cho đại đội 2 xuất kích lên chiếm tuyến triển khai, tiếng đại đội trưởng nhận đủ rồi ra lệnh cho các trung đội. Mọi thứ có vẻ sẽ được thực hiện đúng như kế hoạch.
   Bọn địch trong cứ điểm cũng như trong hệ thống phòng thủ Cánh Đồng Chum ngay lập tức có phản ứng. Đầu tiên là trận địa pháo của địch ở trung tâm Cánh Đồng Chum lên tiếng. Chúng liên tục bắn dọc theo đường số Bốn để ngăn chặn việc cơ động lực lượng của ta. Chừng mười phút sau đến lượt không quân địch tham chiến. Có đến ba, bốn tốp máy bay đến bắn pháo sáng, ném bom, bắn đại liên xuống xung quanh cứ điểm Noọng Pẹt và cả xung quanh khu vực sở chỉ huy phía trước. Quyền tư lệnh Đào đặt chiếc đài 2 oát lên thành hầm rồi đứng hẳn dậy chăm chú quan sát. Từ trong tai nghe ông đã thấy tiếng của đại đội trưởng đang lệnh cho các trung đội phát hiện mục tiêu tiêu diệt. Ông tin rằng chỉ một lát nữa thôi ông sẽ nhìn thấy những chớp lửa đầu nòng của pháo 76 ly và những chiếc xe tăng đang hùng dũng lao vào cứ điểm địch.
   Nhưng ông đã không kịp nhìn thấy những cái đó. Một chớp lửa nháng lên trong căn hầm sở chỉ huy. Quyền tư lệnh Đào lịm đi và không biết gì nữa.

    Vị trí tập kết của đại đội 1 tiểu đoàn 195 nằm trong một khu rừng thông còn nguyên vẹn cách đường số Bảy chừng hơn một ki- lô- mét, bên cạnh đó là bệnh viện dã chiến của Quân tình nguyện Việt Nam. Nằm ở đây từ hơn ba ngày chính ủy Võ đã cho bộ đội đi bắt liên lạc với đoàn bộ binh Bông Lau là đơn vị mà họ sẽ đến phối thuộc. Sau khi nhận nhiệm vụ về đơn vị đã tổ chức cho cán bộ đi trinh sát thực địa và tiến hành mọi mặt công tác chuẩn bị chiến đấu. Theo kế hoạch của mặt trận, sau khi giải phóng Noọng Pẹt mở thông đường số Bốn thì cả hai hướng sẽ đồng loạt tiến công vào trung tâm Cánh Đồng Chum.
   Gần sáng nay nhận được tin của trung đoàn phó Sỹ báo về “Noọng Pẹt đã được giải phóng” chính ủy Võ nghĩ bụng: “chỉ một, hai hôm nữa sẽ đến lượt đại đội 1 vào trận” nên sáng nay anh muốn xuống tranh thủ kiểm tra lại một lần nữa công tác chuẩn bị của đơn vị. Vì vậy vừa mới sáng ra anh đã gọi chính trị viên tiểu đoàn Bùi Văn:
   - Cậu đi với tớ xuống đại đội 1 kiểm tra công tác chuẩn bị thêm một lần nữa.
   Không khí buổi sáng trong rừng thông thật dễ chịu mặc dù trời hơi lạnh. Hai anh em vừa đi vừa nói chuyện, chủ đề chính là chiến thắng đêm qua của đại đội Hai. Cả hai đều tin rằng “đầu đã xuôi thì đuôi sẽ lọt” nên hy vọng đại đội 1 sắp tới cũng sẽ chiến thắng giòn giã. Một tốp chiến sĩ đi ngược chiều với bọn họ từ phía bệnh viện dã chiến ra, người nào người nấy trông hết sức mệt mỏi. Đang mải câu chuyện chính ủy Võ vẫn lõm bõm nghe câu được, câu chăng của mấy chiến sỹ: “bom đánh trúng hầm”, “mất máu nhiều lắm, không biết có kịp không?”, “nặng nhất là ông tư lệnh thiết giáp”. Chính ủy Võ vội túm lấy một chiến sĩ giật giọng hỏi:
   - Các đồng chí nói gì? Tư lệnh thiết giáp làm sao?
   Người chiến sĩ giương đôi mắt nhìn chính ủy Võ như nhìn một vật thể lạ, một lát sau anh ta mới mệt mỏi trả lời:
   - Các đồng chí không biết à? Bom đánh trúng hầm sở chỉ huy! Cả tư lệnh chiến dịch, tư lệnh thiết giáp đều bị thương. Bọn tôi vừa mới khiêng các ông ấy vào viện đấy.
   Có vẻ như sét đánh ngang tai cũng không làm cho chính ủy Võ giật mình bằng nghe tin này, anh vội kéo Bùi văn:
   - Vào ngay bệnh viện xem thế nào đã.
   Hai anh em vừa đi vừa chạy gằn vào khu vực bệnh viện dã chiến, họ lao thẳng vào hầm cấp cứu. Ở trong đó các bác sĩ, y tá đang hối hả cấp cứu mấy ca bị thương vừa được chuyển tới. Chính ủy Võ xông thẳng vào cửa hầm, một y tá cản anh lại:
   - Các đồng chí để cho chúng tôi làm việc chứ! Mấy ca này nặng lắm, lại chuyển từ xa về đây nên nếu không nhanh sẽ nguy hiểm đến tính mạng anh em.
   Chính ủy Võ biết anh ta nói có lý nên đành đứng ngoài ngó vào, ruột nóng như lửa đốt. Trong lúc đó Bùi văn đã xán lại gần người y tá trực:
   - Đồng chí cho biết trong số thương binh vừa mới chuyển về có ai là Vũ Huy Đào không?
   Người y tá trực lật mấy tờ giấy viết tay bằng thứ chữ rất nguyệch ngoạc vừa lẩm bẩm đọc rồi anh ta rút ra một tờ:
   - Có đây! Vũ Huy Đào, tư lệnh thiết giáp!
   Giật lấy tờ giấy trong tay người y tá Bùi Văn như không tin vào mắt mình. Anh chạy lại chỗ chính ủy Võ:
   - Đúng là tư lệnh Đào bị thương rồi anh ạ! Giấy chứng thương đây này.
   Chính ủy Võ đón lấy tờ giấy, anh lẩm nhẩm đọc:
   - Bị bom đánh trúng hầm. Vết thương vùng ngực, mặt. Nghi gãy xương sườn, thủng phổi, hỏng mắt trái.
   Thế là đúng rồi! Quyền tư lệnh Đào đã bị thương mà xem ra vết thương khá nặng. Lại còn mấy anh em đi cùng với anh ấy nữa, có ai bị làm sao không? Ruột gan chính ủy Võ rối như tơ vò, anh hết đứng lên ngó vào trong hầm lại ngồi xuống khúc gốc cây gục mặt vào đầu gối.
   Chừng nửa tiếng sau việc cấp cứu đã xong, thương binh đang được chuyển ra. Hai anh em đứng ngay cửa hầm cấp cứu nhưng cũng không thể nhận ra ai vào với ai vì tất cả đều băng bó kín cả mặt mũi, họ đành theo các cáng thương về hầm điều trị. Nhưng cũng phải nhờ đến các đồng chí y tá họ mới biết quyền tư lệnh Đào đang nằm chỗ nào. Nhìn quyền tư lệnh Đào nằm bẹp dí trên chiếc cáng, một vòng băng cuốn chặt quanh đầu và nửa khuôn mặt chỉ để hở cái mũi, cái miệng và một bên gò má chính ủy Võ thấy xót xa: “kiểu này chắc anh ấy sẽ mất đôi mắt”. Mặc dù cũng đã có nhiều lần va chạm, thậm chí to tiếng với nhau song chính ủy Võ vẫn luôn quý mến và tôn trọng người đồng đội, tuy có khắt khe, ác khẩu nhưng bụng dạ chẳng có gì. Lật tấm vỏ chăn trên người ông Đào ra hai anh em lại sững sờ: ông đang ở trần, một vòng băng trắng cuốn quanh lồng ngực đang phập phồng thở từng hơi ngắn và khó nhọc. Đặt một tay lên cánh tay phải còn khá lành lặn của quyền tư lệnh Đào anh gọi nhỏ bằng cái giọng miền nam hơi nằng nặng:
   - Anh Đào! Anh Đào! Anh có nhận ra tôi không?
   Im lặng. Không một dấu hiệu nào cho thấy có sự nhận biết. Bùi Văn đứng cạnh đang sụt sịt:
   - Không biết anh ấy có qua được không?
   Bác sĩ viện trưởng đã đứng đằng sau hai người từ lúc nào không biết, anh chậm rãi:
   - Đồng chí ấy và đồng chí tư lệnh chiến dịch đều bị thương khá nặng, giờ đều đang hôn mê. Các anh đừng gọi anh ấy nữa!
   Chính ủy Võ cầm tay bác sĩ viện trưởng:
   - Liệu anh ấy có qua khỏi được không, bác sĩ?
   Người bác sĩ im lặng một lát rồi mới trả lời:
   - Cũng không biết thế nào mà nói trước được. Chúng tôi đã cố gắng hết sức nhưng khả năng của bệnh viện cũng có hạn. Vì vậy chúng tôi đã điện về bên nhà xin trực thăng để đưa hai đồng chí này về 108 ngay. Không biết có kịp không?
   Đúng lúc ấy cậu công vụ của chính ủy Võ lao tới, cậu ta hớt hơ hớt hải vừa thở vừa nói:
   - Báo cáo... thủ trưởng! Mời... thủ trưởng về... ngay. Mặt trận có điện gửi thủ trưởng ạ.
   Chính ủy Võ sững sờ:
   - Điện thế nào? Đồng chí có biết không?
   Người chiến sĩ đã bớt thở:
   - Em không biết ạ! Chỉ thấy báo về bộ tư lệnh mặt trận gấp.
   Chẳng còn cách nào hơn là về ngay, chính ủy Võ nắm lấy bàn tay người bác sĩ viện trưởng:
   - Thôi thì trăm sự nhờ các đồng chí! Đấy là thủ trưởng của chúng tôi đấy. Tư lệnh binh chủng thiết giáp đấy.
   Người bác sĩ viện trưởng ôn tồn:
   - Các anh cứ yên tâm! Chúng tôi sẽ hết sức cố gắng.
   Bước thấp bước cao về đến chỗ trú quân chính ủy Võ vội liên lạc với bộ tư lệnh mặt trận. Thì ra trên ấy yêu cầu anh về ngay để thay quyền tư lệnh Đào làm đại diện xe tăng bên cạnh Bộ tư lệnh chiến dịch. Vừa chuẩn bị ba lô anh vừa dặn chính trị viên Bùi Văn:
   - Cậu ở đây thay thế vị trí của tôi bên cạnh chỉ huy của trung đoàn bộ binh. Ngày hôm nay phải xuống kiểm tra lại một lần nữa công tác chuẩn bị chiến đấu của đơn vị. Nhớ phổ biến tin chiến thắng Noọng Pẹt cho anh em phấn khởi. Còn chuyện tư lệnh bị thương thì thôi khoan hãy nói. Bây giờ tôi phải đi đây. Chúc mạnh khỏe và chiến thắng nhé!
   Bùi Văn đưa cả hai tay bắt tay chính ủy Võ:
   - Anh cứ yên tâm! Tôi sẽ cố gắng!
   Đứng dõi theo hai thày trò chính ủy Võ đang rảo bước trên con đường mòn một lúc anh cũng quay lại với những công việc bộn bề đang chờ mình.

    Đến Bộ tư lệnh mặt trận việc đầu tiên mà chính ủy Võ làm là hỏi tin tức của mấy anh em trợ lý đi cùng quyền tư lệnh Đào. Ông thở phảo nhẹ nhõm khi biết không ai vệc gì vì lúc ấy họ đang ở hầm khác, tất cả vẫn đang ở lại sở chỉ huy dự bị của chiến dịch để chuẩn bị cho trận đánh tiếp theo.
   Tư lệnh quân tình nguyện đón chính ủy Võ bằng vẻ mặt hơi buồn, ông ngậm ngùi:
   - Thật không may! Trận đánh vừa mới bắt đầu được vài phút thì sở chỉ huy đã bị trúng bom. Cả hầm hy sinh và bị thương gần hết. May là anh Đào và anh Hữu chỉ bị thương. Đêm nay máy bay trực thăng ở bên nhà sẽ sang đón các anh ấy về 108 điều trị, không biết có kịp không?- Ông chuyển sang giọng vỗ về- Thôi anh ạ! Chiến tranh mà, bom đạn nó có tránh ai đâu. Từ hôm nay anh sẽ thay anh Đào làm đại diện xe tăng tại sở chỉ huy chiến dịch. Rất mong anh động viên bộ đội phát huy kết quả thắng lợi trận đánh vừa qua để hoàn thành mục tiêu của chiến dịch.
   Chính ủy Võ vội trả lời:
   - Anh cứ yên tâm! Về ý định sử dụng xe tăng của 195 trong chiến dịch này anh Đào đã phổ biến cho tôi từ trước nên tôi đã nắm chắc rồi, chúng tôi sẽ dựa vào đó và căn cứ tình hình thực tế để thực hiện.
   Tư lệnh quân tình nguyện gật đầu:
   - Vì bọn địch đang hoang mang sau khi ta giải phóng Noọng Pẹt nên chúng tôi dự định nổ súng tiến công Cánh Đồng Chum chậm nhất là đêm 17 rạng sáng 18 tháng Hai. Vì vậy đề nghị anh thu xếp để xuống sở chỉ huy chiến dịch ngay. Tôi sẽ cho người dẫn đường.
   Chính ủy Võ đứng dạy:
   - Vậy tôi xin phép về để chuẩn bị lên đường.
   Mặc dù là một cán bộ chính trị nhưng Võ đã được đào tạo rất cơ bản về xe tăng tại nước ngoài nên công việc chỉ huy xe tăng chiến đấu cũng không quá xa lạ đối với anh. Đã đi theo cùng đơn vị từ bên nhà sang đến đây nên anh biết tình hình tư tưởng, ý chí quyết tâm của bộ đội cũng như tình trạng kỹ thuật của trang bị rất tốt. Điều duy nhất làm anh lo lắng nhất bây giờ là việc trinh sát nắm địa hình và địch của các đơn vị còn khá sơ sài, chủ yếu là trên bản đồ và quan sát từ xa. Mà ở đây chiều sâu phòng ngự của địch khá lớn nên chắc chắn quá trình tiến công vào trung tâm sẽ gặp nhiều khó khăn. Vừa đi anh vừa tính toán những giải pháp tốt nhất để khắc phục tình trạng trên nên cảm thấy quãng đường đến sở chỉ huy chiến dịch dường như rất ngắn.
   Sở chỉ huy chiến dịch lần này được đặt trong một hang núi gần Bản Ang, nơi có nhiều chum đá nhất ở đây. Hình như hang núi này là nơi người bản địa ở đây dùng để tiến hành các nghi lễ trước khi mai táng người chết nên còn khá nhiều những di vật liên quan đến tế lễ và xương người. Vốn là người không mê tín nhưng chính ủy Võ vẫn lầm rầm:
   - Cầu mong linh hồn các bậc tiền nhân phù hộ độ trì cho con cháu nhanh đánh đuổi hết bọn xâm lược và phản động ra khỏi đất nước này.     
   Được tin chính ủy Võ thay quyền tư lệnh Đào đã có mặt tại sở chỉ huy mấy trợ lý vội đến gặp, mấy anh em tay bắt mặt mừng. Chính ủy Võ bắt tay từng người rồi thân mật:
   - Thôi, các cậu ạ! Trong cái rủi có cái may, mấy anh em cậu không ai việc gì là tốt rồi, còn anh Đào cũng chỉ bị thương. Đêm nay máy bay sẽ sang đón anh ấy về bên nhà điều trị, các cậu cứ yên tâm.
   Trợ lý Phùng vẫn băn khoăn:
   - Lúc thủ trưởng Đào bị tôi thấy nặng lắm, cả một nửa người bên trái từ đầu xuống đến chân bê bết máu
   Võ vội trấn an:      
     - Trước khi xuống đây tớ đã kịp vào bệnh viện dã chiến thăm anh ấy, cũng không nặng lắm đâu, chắc sẽ qua khỏi thôi- Võ giấu biệt tình trạng rất xấu của quyền tư lệnh Đào.
   Tư lệnh chiến dịch cho người xuống mời Võ đến gặp. Vừa gặp nhau anh đã thông báo rất ngắn gọn:
   - Trên đã quyết định 2 giờ sáng mai ta sẽ nổ súng. Rất may là anh đã đến kịp.
   Võ bắt tay người đồng đội mới, anh gật đầu:
   - Đồng chí tư lệnh mặt trận đã cho tôi biết rồi. Bên tôi anh em cũng đã sẵn sàng, chỉ chờ lệnh của chiến dịch mà thôi.
   Tuy nhiên trận đánh đã không diễn ra theo đúng kế hoạch. Khi xe tăng đang cơ động theo đường số Bảy thì vẫn còn giữ được liên lạc với sở chỉ huy. Qua làn sóng điện Võ biết đại đội 1 đang bị máy bay địch đánh phá ngăn chặn quyết liệt song vẫn vừa dùng 12 ly 7 bắn máy bay vừa cơ động đến vị trí điều chỉnh. Nhưng rồi từ đó trở đi thì trong tai nghe chiếc đài 2 oát không còn nghe thấy gì ngoài những tiếng rào rào, xẹt xẹt. Áp chặt cái tổ hợp vào tai Võ hy vọng sẽ nghe được một cái gì đó ngoài những tiếng rào nhưng vô vọng, lòng anh nóng như lửa đốt. Các trợ lý bên cạnh cũng vậy, tất cả nín lặng dõi theo từng thay đổi nhỏ trên gương mặt người chỉ huy. Nhìn đồng hồ đã gần đến giờ nổ súng Võ lắc đầu:
   - Vẫn không có tín hiệu gì cả! Chẳng lẽ lại bị... – Anh bỏ dở câu nói.
   Trợ lý Phùng phán đoán:
   - Lần cuối cùng nghe thấy tín hiệu là lúc đại đội đã gần đến vị trí điều chỉnh rồi. Chỗ đó hơi thấp so với xung quanh nên khá an toàn, nhưng có lẽ vì thấp quá nên rơi vào vùng chết, sóng cực ngắn không liên lạc được. Thủ trưởng cứ bình tĩnh đợi xem thế nào!
   Đã quá giờ nổ súng theo hiệp đồng mà vẫn không thấy động tĩnh gì. Sở chỉ huy cũng không liên lạc được với trung đoàn bộ binh trên hướng chủ yếu, chắc là đường dây hữu tuyến đã bị máy bay địch đánh đứt. Bây giờ chỉ còn trông vào hiệp đồng của các đơn vị mà thôi. Tất cả hầu như bất lực!
   2 giờ 35 phút, một loạt tiếng nổ dậy lên ở trung tâm Cánh Đồng Chum. Có vẻ như pháo binh mặt trận đang bắn chuẩn bị. Không khí sở chỉ huy chiến dịch sôi động hẳn lên. Tuy nhiên liên lạc với các hướng đều vẫn chưa khôi phục được.
   Võ vẫn áp chặt tổ hợp vào tai, mắt anh bỗng sáng rực lên:
   - Thấy tín hiệu rồi! Đại đội 1 đã bắt đầu xung phong.
   Cả sở chỉ huy xúm lại bên chiếc đài 2 oát. Chính ủy Võ hét vào tổ hợp:
   - Sở chỉ huy gọi 01! Báo cáo tình hình cụ thể về ngay!
   Từ trong tai nghe của tổ hợp vang lên những tiếng nói bập bõm, rời rạc:
   - 01 báo cáo! Trên đường cơ động... bị... đánh cháy ... xe. Còn 4 xe...- Tiếng nói bỗng tắt lịm đi.
   Chính ủy Võ vẫn áp cái tổ hợp vào tai, miệng thông báo cho mọi người:
   - “Xê Một” báo cáo trên đường cơ động bị máy bay đánh cháy 2 xe, còn 4 xe nhưng lại “tịt ngóp” rồi.
   Mấy anh em lại nghển cổ nhìn ra ngoài. Từ khu vực sân bay vang lên đủ loại tiếng nổ, chủ yếu là tiếng súng bộ binh của địch. Nhưng trong cái mớ âm thanh hỗn độn ấy vẫn nghe vang lên tiếng pháo 76 ly trầm đục và những loạt trọng liên 12 ly 7 đanh chắc. Phùng đoán:
   - “Xê Một” đang đánh vào sân bay rồi. Các anh có nghe tiếng pháo và 12 ly 7 không?
   Bỗng trong tai nghe lại vang lên tiếng nói gấp gáp của chính trị viên đại đội Nguyễn Huy Cậy, trưởng xe 514:
   - 14 báo cáo sở chỉ huy! 3 xe đã bị mìn ở ngoài hàng rào, còn một mình 14 đã vào trong cứ điểm. Xin chỉ thị!
   Trong lòng chính ủy Võ rối như tơ vò: chỉ còn một xe của chính trị viên phải đối mặt với một lực lượng địch lớn gấp nhiều lần, lệnh cho anh em đánh tiếp thì cầm chắc đến chín phần hy sinh, chỉ còn một phần sống. Nhưng không đánh nữa thì sẽ không hoàn thành nhiệm vụ. Võ bóp công tắc phát hỏi lại:
   - Sở chỉ huy gọi 14! Có bắt được liên lạc với bộ binh không? Có những ai đi cùng 14?
   Tai nghe lặng đi một lát rồi lại vang lên tiếng của chính trị viên Cậy:
   - 14 báo cáo! Không bắt được liên lạc với bộ binh. Trên xe hiện có 4 chiến sĩ công binh và 1 chiến sĩ Pa- thét Lào. Vũ khí tốt, đạn còn nhiều, có thể tiếp tục chiến đấu được! Báo cáo hết!
   Võ đứng lặng đi suy nghĩ. Chợt nhớ đến trận Tà Mây chỉ có một xe 555 vào được cứ điểm mà cũng làm địch hoảng sợ phải bỏ chạy anh đi đến một quyết định táo bạo:
   - Sở chỉ huy gọi 14! Tiếp tục chiến đấu. Phát huy cả hỏa lực và xung lực để diệt địch! Nhận đủ trả lời!
   Từ trong tai nghe vang lên giọng Cậy nhanh và dứt khoát:
   - 14 nhận đủ!
   Những tiếng nổ của pháo 76 ly và trọng liên 12 ly 7 lại vang lên từng chặp. Tiếng súng các loại của địch bắn trả điên cuồng. Trên trời một tốp máy bay lại xuất hiện, chúng tung ra hai quả pháo sáng và liên tục nhào xuống cắt bom, bắn đại liên. Trận chiến đấu kéo dài cho đến gần sáng, chợt trong tai nghe tổ hợp lại vang lên tiếng nói nhưng không phải tiếng chính trị viên Cậy:
   - Báo cáo! Xe trúng đạn, chính trị viên Cậy bị thương. Địch đã bỏ chạy gần hết! Xin chỉ thị!
   Chính ủy Võ bóp công tắc phát hối hả:
   - Sở chỉ huy gọi 14! Xe còn chạy được không? Đạn còn không? Đồng chí là ai?
   Tiếng trả lời:
   - 14 báo cáo! Xe pháo còn tốt, đạn còn hơn chục viên, tôi là Thản kỹ thuật viên đại đội. Bọn địch đang hoảng loạn, xin phép cho chúng tôi tiếp tục truy kích!
   Võ hơi bối rối: chỉ còn một xe, đạn gần hết, trưởng xe lại bị thương, đánh nữa sẽ hết sức nguy hiểm. Nhưng đây cũng là một thời cơ hiếm có, bỏ qua chưa biết đến khi nào mới lặp lại. Anh kiên quyết:
   - Sở chỉ huy gọi 14! Tiếp tục truy kích địch! Nhận đủ trả lời!
   Từ tai nghe tổ hợp vang lên:
   - 14 nhận đủ!
   Lại những tiếng nổ loạn xạ vọng về. Một lúc sau tiếng Thản vang lên trong tổ hợp:
   - 14 báo cáo! Địch đã rút chạy hết khỏi khu trung tâm! Xin chỉ thị!
   Võ mừng rỡ. Ngay lập tức anh hét vào ống nói:
   - 14 rời khỏi trận địa về Bản Len! Chú ý ngụy trang tránh máy bay địch. Nhận đủ trả lời!
   Tiếng trả lời vọng về rất nhanh:
   - 14 nhận đủ!
   Võ dứt cái tổ hợp ra khỏi đầu, anh thở ra một hơi dài. Trong sở chỉ huy mọi người cùng thở phào nhẹ nhõm.
   Diễn biến tiếp theo của trận đánh thật không ai ngờ tới: ngay sáng hôm sau hàng đoàn máy bay lên thẳng kéo tới bốc hết tàn quân bay thẳng về Long Chẹng. Cánh Đồng Chum được giải phóng hết sức bất ngờ. Có lẽ chúng sợ quân ta sẽ mở đợt tiến công tiếp theo ngay đêm đó nên rút trước là hơn. Tư lệnh chiến dịch bắt tay Võ:
   - Xin cảm ơn các anh! Tôi thật không ngờ chỉ một cái xe tăng mà làm cho địch hoảng sợ đến vậy.
   Võ gật gật đầu nhưng không nói gì. Anh biết rằng lúc này mà mở miệng nhất định anh sẽ không dừng lại được: bộ binh của các anh ở đâu mà để xe tăng chúng tôi đơn độc chiến đấu? Còn công binh ở đâu mà không dò gỡ mìn để đến nỗi ba xe tăng bị hỏng ngay ngoài hàng rào? v.v... và v.v....
   Câu hỏi đó còn trở đi trở lại mãi trong đầu Võ. Như vậy vấn đề hiệp đồng chiến đấu giữa bộ binh, công binh với xe tăng vẫn còn là một vấn đề nan giải. Tuy nhiên trận đánh này cũng chứng tỏ một điều: xe tăng nếu được tăng cường một lực lượng thích hợp đi cùng thì hoàn toàn có thể độc lập tác chiến được.

    Cái Tết năm nay của nhà bà Hạnh có phần vui vẻ hơn mọi năm. Sự vắng mặt của ông Đào trong những ngày Tết đã trở thành bình thường. Thì từ khi lấy nhau đến nay đã hơn hai chục năm nay ông cũng mới có hai lần ăn Tết ở nhà cùng vợ con, còn lại cứ biền biệt suốt. Hết chín năm kháng chiến chống Pháp đến ba năm đi học nước ngoài, về nước được hai năm thì lại xảy ra chiến tranh phá hoại. Tết này trước khi đi chiến trường ông cũng ghé về nhà được một buổi rồi thông báo ngắn gọn: “Tôi đi công tác xa, Tết này không về nhà được”. Nói Tết này nhà bà vui hơn là vì có đứa cháu ngoại con đầu lòng của Hường được mẹ đưa về ăn Tết với bà. Đứa bé đã được gần một tuổi trở thành trung tâm chú ý của cả nhà. Bận rộn hơn nhưng cũng vui vẻ, ấm cúng hơn. Vì vậy bà quyết định sẽ tổ chức bữa “hạ cây nêu” tươm tất hơn mọi năm. Thực ra từ lâu ở quê bà người ta đã thôi không trồng cây nêu vào dịp Tết nhưng vào mồng bảy Tết nhà nào nhà nấy vẫn sắm sửa cỗ bàn cúng các cụ, gọi là bữa “hạ cây nêu”.
   Cỗ bàn đã được bày biện đầy đủ trên bàn thờ, bà Hạnh sửa lại đầu tóc rồi đứng trước bàn thờ khấn vái. Bà không biết khấn bằng chữ Hán nên cứ nôm na nghĩ thế nào nói thế ấy, đại khái mong tổ tiên phù hộ độ trì cho cả nhà mạnh khỏe, may mắn, con cháu học hành tấn tới, phù hộ cho ông ấy giữa nơi hòn tên, mũi đạn được bình yên trở về với gia đình. Ngoài sân cậu Hưng và các dì đang tranh nhau bắt đứa cháu đầu tập đi, chúng hò hét động viên thằng bé váng cả nhà. Khấn vái xong bà quay ra nhìn các con và đứa cháu cười hiền hậu.
   Chợt một chiếc xe con đỗ xịch ngay trước ngõ. Thoáng nhìn qua bà biết ngay là xe cơ quan chồng. Từ trên xe trưởng ban cán bộ Hiệu bước xuống. Quái lạ, hôm 29 Tết chú ấy và bác Ngọc, bác Thu đã về chúc Tết gia đình rồi cơ mà! Bà chợt thấy một luồng hơi lạnh chạy dọc sống lưng: “chắc ông ấy có việc gì?”.
   Linh cảm của bà đã đúng, sau một hồi vòng vo rồi Hiệu cũng phải nói thật:
   - Thưa chị! Vừa rồi đi công tác bên nước bạn anh Đào chẳng may bị ốm. Hiện anh đang nằm điều trị ở 108. Các thủ trưởng Bộ tư lệnh cho em về đón chị sang thăm và động viên anh ấy.
   Bà Hạnh nước mắt vòng quanh:
   - Anh ấy bị nặng lắm phải không chú?
   Hiệu nói tỉnh bơ như không:
   - Dạ! Cũng bình thường thôi, không nặng lắm đâu.
   Mấy chị em con Hường đã nghe thấy hết mọi chuyện, chúng xúm vào đứng sau lưng mẹ. Bà Hạnh lấy lại vẻ bình tĩnh cất tiếng dõng dạc:
   - Bố bị ốm, bây giờ Hưng và Hiển đi với mẹ sang thăm bố, còn chị Hường ở nhà cho các em ăn cơm. Chiều nay đứa nào vào việc ấy nhé!
   Thấy bà định gói ít thức ăn mang đi Hiệu nhỏ nhẹ:
   - Không cần đâu chị ạ. Bên ấy có đầy đủ các thứ rồi.
   Bà quày quả ra xe, anh con rể và cậu con nuôi lẳng lặng theo sau. Mọi người vừa lên xe chiếc xe đã nổ máy nhằm hướng phà Chèm chạy nhanh.
   Suốt dọc đường đi bà không hỏi thêm Hiệu câu nào vì bà biết rằng có hỏi cũng chỉ nhận được những câu trả lời như lúc nãy ở nhà nhưng bà biết chắc chắn là ông Đào không chỉ ốm xoàng. Lấy nhau giờ đã có bốn mặt con bà lạ gì cái tính gan lỳ, bảo thủ của ông ấy. Nếu ông ấy còn nói được chắc chắn không bao giờ cho đón mẹ con bà sang thăm. Như thế này có nghĩa là ông ấy đã “thập tử, nhất sinh” rồi.
   Bệnh viện 108 vắng hoe, có lẽ các khoa phòng đã đi sơ tán cả chỉ còn một số bộ phận ở lại. Chiếc xe con chưa dừng hẳn bà Hạnh đã thấy ông Ngọc, ông Dương và ông Thu bước lại đón. Vừa bước xuống xe bà hỏi ngay:
   - Ông ấy bị nặng lắm phải không? Cho tôi vào với ông ấy ngay!
   Chính ủy Ngọc vẫn giữ được vẻ điềm tĩnh thường ngày:
   - Chị cứ bình tĩnh! Anh ấy bị cũng nặng nhưng nhờ được cấp cứu kịp thời, lại được máy bay chuyển về đây ngay nên đã qua cơn nguy kịch. Chị đợi một lát nữa để anh em người ta chăm sóc cho anh ấy xong rồi vào.
   Tham mưu trưởng Dương, chủ nhiệm chính trị Thu cũng mỗi người một câu an ủi bà. Thực ra để đi đến quyết định về đón bà Hạnh sang mấy anh em ông cũng phải bàn bạc mãi. Tham mưu trưởng Dương và trưởng ban cán bộ Hiệu thì cho rằng cứ để ông Đào tương đối bình phục rồi hãy cho gia đình biết. Chủ nhiệm chính trị Thu thì ngược lại, trong thâm tâm ông lo quyền tư lệnh Đào không qua khỏi được nên ông kiên quyết đề nghị đón bà Hạnh sang ngay. Cuối cùng chính ủy Ngọc đã ngả theo ý kiến của ông Thu.
   Các y tá đã đẩy chiếc xe chuyên dùng đi ra, chính ủy Ngọc chìa tay:
   - Chị vào đi!
   Bà Hạnh xăm xăm bước vào căn phòng trắng toát một màu lạnh lẽo. Trong phòng chỉ có mỗi một giường có người nằm lên bà đoán chắc đấy là chồng mình. Bà tiến lại gần. Hai chân bà bỗng rủn ra như muốn khụyu xuống. Hiển đi phía sau vội đưa tay đỡ và dìu mẹ vợ đến sát bên giường. Ngồi ghé xuống mép giường bà nhìn đăm đăm vào cái thân hình nhỏ nhoi như một đứa bé đang nằm bất động trước mặt: một vòng băng trắng cuốn gần kín cả đầu và mặt, một cái mặt nạ nhựa trong suốt chụp lên mũi, ló ra khỏi tấm chăn là một vòng băng từ bả vai trái xuống, một chai dịch truyền trong vắt treo ở đầu giường nối vào tay phải của ông bằng một ống nhựa đang rỉ rả từng giọt. Bà lay nhẹ vào bên vai còn lành lặn của ông:
   - Ông Đào! Ông Đào!
   Người bác sĩ trực nãy giờ vẫn đứng lặng im nay mới lên tiếng:
   - Bác đừng gọi bác ấy nữa. Hiện giờ bác ấy vẫn đang hôn mê nên chưa biết gì đâu.
   Bà Hạnh hỏi mà không quay đầu lại:
   - Nhà tôi bị có nặng lắm không?
   Người bác sĩ từ tốn:
   - Thưa bác! Bác ấy bị thương vào đầu, mặt và ngực. Nhìn chung vết thương cũng không nặng lắm và hiện tại đã qua cơn nguy kịch. Bây giờ thì bác ấy còn hôn mê, chắc một hai ngày nữa sẽ tỉnh lại.
   Bà Hạnh vẫn ngồi đăm đăm nhìn chồng. Hai mươi mấy năm lấy nhau thì hơn chục năm ông chinh chiến khắp các chiến trường, bị thương cũng đã mấy lần nhưng bà nào có biết. Thôi thì phận vợ bộ đội thời chiến chẳng biết thế nào mà nói trước được. Còn biết bao chị em khác đâu có được cái may mắn như bà. Nghĩ được như vậy bà đứng dạy cứng cỏi:
   - Bây giờ mẹ ở lại đây chăm sóc bố. Hai anh em nhờ các chú đưa về rồi còn đi làm, đi học. Nhớ nói với Hường và các em là bố bị nhẹ thôi.

    Đối với ông Đào thời gian nằm viện vừa dài lê thê vừa vô vị đến chán ngấy. Là con người của hành động lúc nào ông cũng phải có một việc gì đó để làm, để suy nghĩ, để học hỏi. Còn bây giờ nằm ở đây đã hơn tháng trời chẳng có việc gì mà làm, mà muốn làm gì cũng không được vì ngực và tay trái vẫn còn đau. Sách cũng không được đọc vì con mắt còn lại vẫn đau nhức và thị lực giảm khá nhiều. Bác sĩ bảo ông phải giữ gìn thật cẩn thận may ra mới hồi phục được. Chỉ còn mỗi cái đầu là không ai cấm được ông suy nghĩ thành ra chưa bao giờ ông có nhiều thời gian để nghĩ ngợi đến thế.
   Mặc dù tiêu chuẩn cán bộ cao cấp có người phục vụ riêng nhưng bà Hạnh vẫn thường xuyên ở lại chăm sóc ông từ ngày ấy đến giờ. Ông bắt bà về lo công việc ở nhà thì bà bảo: “các con lớn rồi, lại còn bà con cô bác nữa” nên vẫn ở lại. Lấy nhau hơn hai chục năm, có với nhau đã bốn mặt con nhưng lần đầu tiên ông và bà được ở với nhau lâu đến vậy. Cũng vì thế lần đầu tiên ông được hưởng sự chăm sóc từng ly, từng tý của người vợ hiền thục, đảm đang. Hàng ngày bà chỉ quanh quẩn bên ông, chăm chăm theo dõi xem ông có yêu cầu gì thì thực hiện. Đến giờ bà xuống nhà ăn lấy hai suất cơm về, bón cho ông xong rồi mới ăn. Nửa tháng trở lại đây thấy đã khá hơn ông bảo bà đọc sách cho ông nghe. Con Hường khi biết vậy đã gửi sang cho bố bộ “Con đường đau khổ” của A- lếch- xây Tôn- stôi mà nó mới mua. Người đàn bà nhà quê ít chữ mấy hôm đầu cứ như đánh vật với quyển sách, nhất là với những cái tên nước ngoài. Thấy thế ông bảo bà đừng đọc nữa nhưng bà không nghe. Mất vài hôm thì bà cũng đọc tương đối trôi chảy, có hôm bà đọc cho ông nghe đến bốn, năm tiếng đồng hồ. Cảm nhận được cái tình của người vợ hiền khô khan như ông cũng bật lên được câu đùa:
   - Tôi bị thương thế này đâm ra may bà nhỉ! Có bị thương mình mới được sống với nhau lâu thế chứ.
   Bà lườm ông:
   - Phải gió cái nhà ông này, chỉ nói gở!
   Nói như vậy nhưng trong sâu thẳm cõi lòng bà cảm thấy những ngày được ở bên chồng để chăm sóc, nâng giấc cho ông là chuỗi ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời hơn hai mươi năm làm vợ của bà.
   Tuy vậy bà không thể hiểu nổi những lúc không nghe bà đọc sách hay những đêm trằn trọc, cứ nhìn trừng trừng lên trần nhà thì ông nghĩ gì. Có nhắc ông đi ngủ cũng chỉ được nghe một câu quen thuộc: “tôi không ngủ được”. Thế mà xin thuốc ngủ cho lại không uống. Ông bảo: “uống vào rồi đâm quen, sau này không có thuốc thì ngủ làm sao?”.
   Bà không biết cũng phải thôi. Cuộc đời người phụ nữ nông thôn quanh năm chẳng mấy khi ra khỏi lũy tre làng, vừa mới đến tuổi trưởng thành thì đã đi làm dâu, làm vợ rồi làm mẹ, cái lo toan quanh quẩn chỉ là manh áo, miếng cơm rồi con đau, con ốm thì làm sao biết được ông nghĩ những gì! Còn ông, đúng là những tháng ngày nằm dài ở viện ông đã suy nghĩ rất nhiều về bản thân mình. Nhưng nghĩ gì thì nghĩ quanh đi quẩn lại cũng chỉ nhằm vào một câu hỏi đau đáu: mấy chục năm qua mình đã sống như thế nào?
   Về thiên chức làm chồng, làm cha xét cho cùng ông cho rằng mình đã không làm được thật trọn vẹn. Hơn hai mươi năm làm vợ, làm chồng, có với nhau bốn mặt con mà tổng cộng thời gian sống bên nhau chỉ được vài ba tháng. Mọi việc trong nhà, trong họ, chăm sóc mẹ già, nuôi dạy con cái phó mặc cho đôi vai tảo tần của vợ. Họa hoằn lắm thì gửi về nhà vài chục đồng lương, có dạy bảo con thì cũng dăm câu ba điều khuôn sáo, chúng có nghe, có làm theo hay không cũng chẳng biết. Ông cũng tự biện hộ cho mình là do hoàn cảnh thời chiến nhưng rồi từ trong thâm tâm ông đánh giá mình chưa phải là người chồng tốt, người cha tốt. Nhiều lúc nằm im nhìn cái dáng lặng lẽ, nhẫn nhục của vợ đi lại phục vụ mình mà ông thấy lòng đắng đót. Ông sẽ phải làm gì đây để đền đáp lại bà?
   Còn một điều nữa chiếm nhiều thời gian suy nghĩ nhất của ông là: ông đã là một người chỉ huy như thế nào? Là một người đã đi nhiều, đọc nhiều và chịu khó chiêm nghiệm từ lâu ông đã tự bắt mình phải phấn đấu theo những tiêu chuẩn của một người làm tướng mà sử sách đông tây kim cổ đã tổng kết. Tựu trung lại ông thấy những tiêu chí “trí, dũng, nhân, tín, trung” mà Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã nêu ra trong pho “Binh thư yếu lược” là đầy đủ và khái quát nhất. Là người rất nghiêm khắc với mình ông nhận thấy bản thân cũng đã ít nhiều theo được những tiêu chí đó.
   Nói về “trí” không dám tự nhận mình là đã có thừa nhưng ông biết mình cũng đã tích lũy được một số tri thức cũng như kinh nghiệm hết sức quý giá. Được như vậy trước hết là nhờ một quá trình học hỏi nghiêm túc theo lời dạy của Bác Hồ ngày ông được gặp Bác sau chiến thắng Điện Biên Phủ. Lúc ngồi học trong trường thì cố học “hết chữ của thày”, chỗ nào chưa biết, chưa rõ thì hỏi đến cùng, hỏi cho bằng được. Lúc ra công tác thì học từ thực tế, học những người đồng đội, rồi chiêm nghiệm, tổng kết. Với sự học hỏi, nghiên cứu không ngừng ông đã cùng các đồng đội của mình đã đặt những viên gạch đầu tiên cho lý luận sử dụng xe tăng, thiết giáp mang những nét đặc thù Việt Nam khác hẳn những gì mà các ông tiếp thu được bên nước bạn. Lý luận đó đã được kiểm chứng trong trận Tà Mây- Làng Vây và một số trận đánh nữa ở Lào. Tuy vậy, với ông như thế vẫn còn chưa đủ nên ông mới quyết định đi chiến trường để trực tiếp chỉ huy, để tận mắt chứng kiến xe tăng của mình chiến đấu qua đó có thêm thực tế để bổ khuyết cho những gì còn thiếu. Ông không quá tự mãn nhưng cũng biết rằng cho đến giờ tri thức về sử dụng xe tăng ở Việt Nam thì khó có ai có thể qua được mặt ông. Tuy nhiên ông cũng biết tri thức là vô hạn mà đầu óc con người thì có hạn, trong khi đó thực tế lại thay đổi từng ngày từng giờ nên việc học hỏi phải không ngừng nghỉ. Điều đó thì ông vẫn đang thực hiện, ngay cả bây giờ khi đang nằm viện đầu óc ông có lúc nào ngừng chiêm nghiệm, suy nghĩ về những trận đánh mà ông và các đồng đội của ông đã trải qua đâu.
   Còn về “dũng” ư? Không dám nhận mình là người tung hoành ngang dọc giữa nơi trận mạc, đánh đâu thắng đó như các danh tướng xưa nay nhưng ông cũng tự thấy mình là người có dũng khí, khi nhận bất cứ nhiệm vụ gì dù khó khăn, ác liệt đến đâu cũng chẳng từ nan mà chỉ có tìm mọi cách để hoàn thành. Từ lúc làm tiểu đội trưởng, trung đội trưởng chỉ với giáo mác, súng trường nhưng cũng đã dẫn đầu anh em trong đơn vị lao vào đồn giặc mà chẳng so đo tính toán. Cho đến lúc được bổ nhiệm lên những chức vụ cao hơn ông vẫn không ngần ngại xông vào chỗ hòn tên mũi đạn. Cái dũng ở ông còn được thể hiện ở chỗ ông dám bày tỏ chính kiến của mình và cũng rất kiên quyết bảo vệ chính kiến của mình dù rằng có đôi khi chính kiến đó không hợp ý cấp trên. Ông có thể tự hào về điều đó.
   “Trung” thì không có gì phải bàn cả. Là người có chút chữ nghĩa ông đến với cách mạng một cách tự giác và bằng nhận thức của mình. Vì vậy suốt hai chục năm qua ông tin yêu và phục tùng tuyệt đối sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ. Lý tưởng của Đảng cũng là lý tưởng sống của ông và ông đã nguyện một lòng theo Đảng đến cùng dù khó khăn gian khổ đến đâu.
   “Tín” cũng vậy. Ông là người biết giữ chữ tín đối với tất cả mọi người. Từ anh em họ mạc ở quê đến con cháu trong nhà, từ cấp trên đến cấp dưới khi ông đã hứa cái gì là quyết làm cho bằng được. Nếu không thực hiện được thì phải có giải thích rõ ràng nguyên nhân vì sao chứ không bao giờ để cho lời hứa trôi vào quên lãng.
   Chí có chữ “Nhân” là làm ông băn khoăn nhiều nhất. Có hiểu biết sâu sắc về Hán tự và văn hóa phương Đông ông hiểu chữ “Nhân” có ý nghĩa rất khái quát, rất rộng, rất sâu xa. Nhân đó là nhân văn, nhân bản, nhân đạo, là cách làm người, là cái cách đối xử giữa con người với con người. Hiểu đấy, biết đấy nhưng làm theo được thật khó. Nói cho công bằng ông là người rất thương người, thương cha mẹ, vợ con, thương đồng chí, đồng đội nhưng cái cách thương của ông cũng hơi khác thường, đúng như kiểu người xưa: “thương cho roi cho vọt”. Thương đấy nhưng bên ngoài lại tỏ ra rất nghiêm khắc, nghiêm khắc đến mức khắt khe. Cũng chẳng có mục đích gì ngoài mong muốn cho mọi người hoàn thiện hơn lên, tốt đẹp hơn lên, giỏi giang hơn lên. Có lẽ cũng vì thế mà ông là người rất hà tiện lời khen? Ngay cả con cái ông cũng vậy, chúng ngoan ngoãn, tự lập, học giỏi mà có mấy khi được nghe một lời khen của bố. Còn ông mà đã chê thì bây giờ tự ông cũng nhận thấy là... hơi quá lời, thậm chí có khi nghe như chì chiết. Và có lẽ chính vì vậy mà những người xung quanh ông chỉ sợ ông mà không yêu ông, chỉ làm theo ông vì ông là cấp trên mà không yêu quý ông như một người cha, một người anh lớn. Các con ông cũng thế, có việc gì cần nói với bố hay bố gọi hỏi cũng chỉ dăm câu, ba điều là lỉnh mất. Những lúc ấy ông cũng thấy buồn. Nhưng biết làm sao được, bản tính trời sinh mà. Phương ngôn Trung Quốc có câu: “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”. Ông tự dặn mình phải cố gắng sửa chữa nhưng cũng biết rằng sẽ rất khó khăn.
   Gần ba tháng trời nằm điều trị ở 108 các vết thương trên người quyền tư lệnh Đào về cơ bản đã lành. Bên mắt bị mất đã được các bác sĩ lắp vào đó một con mắt giả trông cũng không đến nỗi nào, bên mắt còn lại thị lực đã được khôi phục một phần. Mấy cái xương sườn bị gãy cũng đã liền nhưng phổi thì hơi yếu, thỉnh thoảng thở còn khó khăn. Mọi cái tiến triển có vẻ tốt nhưng khi lần đầu tiên đứng trước tấm gương trong buồng vệ sinh ông không khỏi giật mình vì những thay đổi trên khuôn mặt mình. Một vết sẹo dài từ chân tóc chẻ đôi lông mày trái và mi mắt kéo xuống tận gò má làm cho bộ mặt vốn bình thường đã khó gần của ông nay lại thêm nét dữ tợn. Biết vậy đồng chí chủ nhiệm khoa điều trị cán bộ cao cấp an ủi ông:
- Với đà này thì chẳng mấy chốc anh sẽ được ra viện thôi. Riêng về đôi mắt tôi sẽ đề nghị bên khoa mắt thửa cho anh một cặp kính đặc biệt, vừa đảm bảo tăng thị lực cho mắt phải, vừa che đi con mắt bên trái- Ông cười- Như thế cũng còn đẹp trai chán.
Ông Đào không nói gì nhưng ngay ngày hôm sau đã thấy được mời lên khoa mắt thử kính. Sau khi thử cặp kính làm riêng cho mình ở khoa mắt ông thừa nhận đồng chí trưởng khoa có lý. Đôi mắt kính to, lại hơi râm nên che đi được gần hết vết sẹo bên mắt trái làm cho ông trông đỡ dữ tướng hơn. Ngay chiều đó ông chính thức xin ra viện, lại còn yêu cầu chính ủy Ngọc và các đồng sự nói giúp. Cuối cùng, thể theo nguyện vọng của ông bệnh viện đồng ý cho ông về bệnh xá cơ quan dưỡng bệnh.

    Quyền tư lệnh Đào về cơ quan được mấy hôm thì đến lượt tham mưu trưởng Dương nhập viện. Căn bệnh đau bụng từ hồi ở Đường Chín ra thỉnh thoảng tái phát ông cũng chỉ xin vài viên thuốc an thần, giảm đau. Nhưng lần này thì đau quá ông buộc phải xuống bệnh xá. Chủ nhiệm quân y binh chủng đã nhiều lần đề nghị ông đi kiểm tra ông không chịu. Nhân dịp này anh kiên quyết đưa ông đi khám bệnh, lại còn trực tiếp “áp tải” ông lên 108 để khám.
   Vừa mới nhìn qua tấm phim X quang và mấy bản kết quả xét nghiệm, chủ nhiệm phòng khám đã yêu cầu ông nhập viện ngay và làm tất cả thủ tục để mổ càng sớm càng tốt. Thấy bảo mình phải mổ tham mưu trưởng Dương tỏ vẻ ngạc nhiên:
   - Tôi làm sao mà phải mổ? Suốt hai năm nay thỉnh thoảng nó đau một tý, uống vài viên thuốc vào là khỏi thôi mà.
   Chủ nhiệm phòng khám lắc đầu:
   - Không được! Trước thế nào tôi không biết. Còn hôm nay anh không mổ sẽ nguy hiểm đến tính mạng đấy!
   Ông Dương vẫn cười như không có chuyện gì xảy ra:
   - Đề nghị bác sĩ cho biết tôi bị làm sao?
   Chủ nhiệm phòng khám nhăn mặt:
   - Anh bị làm sao à? Cái túi mật của anh nó sưng lên bằng nắm đấm kia kìa- Tay anh ta chỉ vào một vùng sáng trên tấm phim X quang rồi lắc đầu ngán ngẩm- Tôi cũng chẳng biết tại sao các anh lại coi thường mạng sống của mình đến vậy. Giá như hồi mới bị đau anh đến đây ngay thì bây giờ chắc không phải mổ, còn hôm nay không mổ không được.
   Biết là không thể tránh được cuộc phẫu thuật ông Dương chỉ còn biết nhăn nhó:
   - Còn bao nhiêu việc đang chất đống lên đấy!
   Người bác sĩ cười:
   - Anh cứ yên tâm! Mổ xong rồi anh về tha hồ mà làm.
   Không ai ngờ là bệnh của tham mưu trưởng Dương lại nặng đến thế. Các bác sĩ cũng định cố gắng bảo toàn cái túi mật cho ông nhưng không thể và cuối cùng đã đi đến quyết định cắt toàn bộ túi mật. Chắc là vì khi mới nhiễm bệnh không được điều trị kịp thời, kết hợp với những cơn sốt rét rừng và điều kiện sống khắc nghiệt ở chiến trường Đường Chín đã gây ra hậu quả ấy. Khi biết túi mật của mình đã bị cắt hoàn toàn ông Dương lo lắm, không biết rồi đây mình sẽ thế nào. Thấy ông lo lắng vị bác sĩ điều trị chỉ cười:
   - Anh cứ coi như mình là người tiêu hoang ấy thôi mà. Người ta làm ra dùng không hết thì cho vào đó dự trữ, lúc nào thiếu bỏ ra dùng. Còn anh bây giờ thì làm ra bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu không có chỗ dự trữ nữa- Anh đổi sang giọng an ủi- Nhưng không sao! Chỉ cần anh tuân theo một số quy định về ăn uống, sinh hoạt thì sức khỏe vẫn đảm bảo. Tôi đảm bảo anh còn sống đến trăm tuổi ấy chứ.
   Nghe thì nghe để đấy chứ tham mưu trưởng Dương biết rằng sắp tới đối với ông sẽ là những ngày khó khăn, nhất là khi binh chủng Thiết giáp của ông đang có triển vọng phát triển mạnh mẽ với nhiệm vụ ngày càng nặng nề, phức tạp hơn. Trong khi đó quyền tư lệnh thì bị thương chưa khỏi hẳn, còn tham mưu trưởng thì lại như thế này! 
   Ngày ra viện về cơ quan, chủ nhiệm chính trị Thu sang thăm lại nói đùa:
   - Từ nay ông bạn cứ yên tâm hoạt động ở hậu phương thôi, còn chiến trường để đấy cho chúng tôi.
   Không biết đó là câu đùa vô tình hay hữu ý nhưng tham mưu trưởng Dương thì buồn lắm.


   Không chỉ tham mưu trưởng Dương thấy buồn mà quyền tư lệnh Đào cũng vậy. Có hai cán bộ chủ chốt về quân sự mà lại đều yếu rớt như thế này thì làm sao cáng đáng nổi công việc. Kinh nghiệm hai chục năm làm chỉ huy ông biết yêu cầu về sức khỏe đối với những người cán bộ quân sự là rất cao. Có khỏe mới chịu được những áp lực của công việc, mới vượt qua được những thử thách cả về trí lực và thể lực kéo dài trong nhiều ngày của một trận đánh, một chiến dịch và nói rộng ra là của cả cuộc chiến này. Vì vậy ngoài việc thường xuyên dùng thuốc theo chỉ định của bác sỹ và tham gia những công việc vừa sức, quyền tư lệnh Đào dành nhiều thời gian cho việc luyện tập thân thể. Ông sưu tầm những bài tập thể dục dưỡng sinh cũng như những bài vật lý trị liệu để đưa vào chương trình luyện tập hàng ngày. Không biết có phải vì vậy hay không nhưng chỉ sau hơn tháng về cơ quan sức khỏe của ông đã tiến triển khá rõ rệt, lá phổi trái bị thủng giờ đây đã gần trở lại bình thường, khi hít sâu vào không còn thấy đau nữa.
   Về công việc ông không còn sùng sục đi đơn vị được nữa nhưng tất cả các cuộc họp, cuộc hội thảo ở cơ quan thì tham gia đầy đủ. Thời giờ còn lại chủ yếu ông dành để đọc và bổ cứu những tài liệu chiến thuật do anh em Tổ nghiên cứu của phòng tham mưu biên soạn để sắp tới đưa vào ban hành chính thức. Cũng may giai đoạn này các hoạt động tác chiến trên các chiến trường tạm lắng xuống, ta tạm thời không mở những chiến dịch lớn và vì vậy xe tăng cũng tạm thời án binh bất động.
   Về phía tham mưu trưởng Dương vừa ở bệnh viện về là lao ngay vào công việc chỉ đạo phòng tham mưu hoàn chỉnh bản “kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 1970- 1975” trong đó tập trung vào nhiệm vụ chính là đưa các đơn vị xe tăng vào bổ sung cho các chiến trường trọng điểm. Ngoài ra bản kế hoạch cũng đề cập đến việc xây dựng các nhà trường đào tạo cán bộ và thành viên kíp xe một cách chính quy hơn.
   Bản kế hoạch vừa được đưa sang cho quyền tư lệnh Đào, ông mới kịp xem qua một lượt thì có điện của Tổng tham mưu trưởng gọi lên gặp ở thị trấn Tam Đảo. Đút luôn tập bản thảo vào cặp quyền tư lệnh Đào gọi chủ nhiệm chính trị Thu cùng đi.

     Nằm ở độ cao trên 1000 mét so với mặt nước biển thị trấn Tam Đảo với nhiệt độ trung bình vào mùa hè chỉ trên dưới 20 độ C, lại có những rừng thông ngút ngàn bao bọc xung quanh nên đã được người Pháp xây dựng thành một thị trấn nghỉ mát từ vài chục năm trước. Không quá xa Hà Nội như Sa Pa, Mẫu Sơn nên Tam Đảo rất được các quan chức người Pháp ở miền bắc ưa thích trong những dịp nghỉ cuối tuần. Cũng chính vì vậy họ đã xây dựng ở đây một loạt các biệt thự sang trọng và bề thế. Tuy nhiên trong kháng chiến chống Pháp thị trấn Tam Đảo đã bị tàn phá nặng nề, số biệt thự còn lại chỉ đếm trên đầu ngón tay. Một số trong đó được dùng làm nơi nghỉ dưỡng và làm việc cho các cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước ta.
   Đường lên Tam Đảo khá quanh co, chiếc xe Bắc Kinh ì ạch leo chậm chạp. Khói từ két nước bốc lên mù mịt, cứ đi được vài cây số lái xe Năm lại phải bổ sung nước làm mát. Đã lên đây nhiều lần nhưng hôm nay quyền tư lệnh Đào mới chú ý đến đường sá, ông nói với chủ nhiệm chính trị Thu:
   - Anh Thu ạ! Con đường này cũng hiểm trở chẳng kém đường Trường Sơn bao nhiêu đâu, chỉ được cái trải nhựa và các khúc cua được mở rộng hơn thôi.
   Ông Thu đang bám chặt vào thanh sắt khung xe để chống lại những cái cua chóng mặt gật đầu:
   - Công nhận thằng Pháp ngày xưa cũng kỳ công thật.
   Quyền tư lệnh Đào chợt đột ngột thay đổi đề tài:
   - Ông có đoán được hôm nay Tổng Tham mưu trưởng gọi mình lên làm gì không?
   Chủ nhiệm chính trị Thu phán đoán:
   - Chắc là sắp có đánh lớn, các “cụ” lại muốn dùng đến xe tăng chăng.
   Quyền tư lệnh Đào tỏ vẻ đồng ý:
   - Tôi cũng nghĩ vậy! Chứ các “cụ” đang bận trăm công nghìn việc khi không gọi mình lên làm gì.
   Hai người cứ thế rỉ rả chuyện trò, chẳng mấy chốc những ngôi nhà ven thị trấn đã hiện ra. Đang là mùa hè mà thị trấn nghỉ mát vắng hoe, lác đác vai gia đình người nước ngoài đang nằm sưởi nắng ven hồ bơi. Chiếc xe rẽ vào khu A, nơi dành riêng cho các cán bộ lãnh đạo Đảng và Nhà nước lên nghỉ và làm việc.
   Đồng chí trực ban đã đón sẵn ngoài đường đưa hai người vào một ngôi biệt thự, sau khi bảo hai vị khách ngồi ở phòng chờ anh ta biến mất sau cánh cửa. Một lát sau từ phòng trong Tổng Tham mưu trưởng bước ra, trông ông vẫn rất phong độ mặc dù mái tóc đã bạc thêm nhiều. Quyền tư lệnh Đào và chủ nhiệm chính trị Thu vội đứng dạy:
   - Chào Tổng Tham mưu trưởng ạ!
   Tổng Tham mưu trưởng bắt tay hai anh em, miệng xởi lởi:
   - Chào hai cậu! Cậu Đào thế nào rồi, đã bình phục chưa?
   Quyền tư lệnh Đào xúc động:
   - Báo cáo thủ trưởng! Tôi đã khỏe rồi ạ!
   Tổng Tham mưu trưởng lắc đầu:
   - Chưa khỏe đâu! Da còn xanh lắm.
   Sau một hồi chuyện trò hỏi thăm sức khỏe và tình hình công việc Tổng Tham mưu trưởng đi vào vấn đề chính:
   - Từ sau trận Làng Vây đến nay chắc sốt ruột lắm hả?
   Như được gãi trúng chỗ ngứa quyền tư lệnh Đào sôi nổi hẳn lên:
   - Thưa Tổng Tham mưu trưởng! Quả thật chúng tôi rất sốt ruột, cứ tưởng sau Làng Vây sẽ được sử dụng nhiều hơn ai ngờ lại vẫn án binh bất động.
   Tổng Tham mưu trưởng cười hiền từ:
   - Nuôi quân ba năm dùng một giờ mà. Các cậu cứ yên trí, rồi sẽ được trọng dụng- Giọng ông trầm xuống- Thực ra sau trận Làng Vây nhận thức về sử dụng xe tăng của trên đã có nhiều thay đổi, ai cũng thừa nhận khả năng đột phá của tăng thiết giáp rất cao, nhất là trong điều kiện địch tổ chức phòng ngự vững chắc như hiện nay. Tuy nhiên cái gì cũng có thời cơ của nó, dùng không đúng lúc, đúng chỗ có khi còn có hại là đằng khác. Vì vậy trong hai năm qua Bộ chưa “sờ” đến các cậu.
   Hai anh em nhìn nhau, chủ nhiệm chính trị Thu góp chuyện:
   - Dạ! Chúng tôi cũng biết vậy nên vẫn thường xuyên giáo dục cho anh em kiên trì chờ đợi, trước mắt cứ huấn luyện cho giỏi, khi cấp trên gọi là lên đường chiến đấu được ngay.
   Tổng Tham mưu trưởng gật đầu:
   - Thế thì tốt! Bây giờ các cậu cho tớ biết ý định xây dựng, phát triển lực lượng của binh chủng như thế nào.   
   Quyền tư lệnh Đào phấn khởi ra mặt:
   - Thưa Tổng Tham mưu trưởng! Sau khi phân tích tình hình mọi mặt ý định của chúng tôi về phát triển lực lượng tăng thiết giáp như sau: Một là, phải nhanh chóng tăng cường lực lượng cho các chiến trường trọng điểm. Hai là phải khẩn trương xây dựng hệ thống nhà trường và các trung tâm đào tạo để đảm bảo sĩ quan và thành viên kíp xe được huấn luyện cơ bản, kỹ càng nhất. Ba là phải tiếp tục hoàn thiện các loại tài liệu cả về kỹ, chiến thuật để đảm bảo việc huấn luyện được chính quy, thống nhất.
   Tổng Tham mưu trưởng ngắt lời:
   - Cậu nói cụ thể hơn về mặt xây dựng, phát triển lực lượng xem nào.
   Quyền tư lệnh Đào giở tập kế hoạch của phòng tham mưu ra và hắng giọng:
   - Báo cáo Tổng Tham mưu trưởng! Vừa qua chúng tôi đã xây dựng bản kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 70- 75, hiện đang hoàn thiện để báo cáo Bộ. Hôm nay tôi xin trình bày sơ lược để Tổng Tham mưu trưởng nắm được. Trước hết, nói về quy mô các đơn vị đưa đi bổ sung cho các chiến trường chúng tôi thấy tốt nhất là ở quy mô từng tiểu đoàn. Đưa đi như vậy thì đội hình sẽ gọn hơn, công tác bảo đảm cũng đỡ cồng kềnh hơn mà không phải thành lập thêm các trung đoàn mới ở ngoài Bắc. Về lực lượng cụ thể cho từng chiến trường chúng tôi dự kiến đưa vào B2 từ năm đến sáu tiểu đoàn. Vì tại B2 hiện nay chúng tôi đã có bộ khung cán bộ vào đó từ mấy năm trước nên khi lực lượng vào đủ có thể thành lập khoảng hai trung đoàn. Còn B3, B1 chúng tôi dự kiến mỗi chiến trường từ hai đến ba tiểu đoàn, có điều kiện thì sẽ ghép lại thành trung đoàn. Riêng B4 vì ở gần hậu phương theo chúng tôi nên đưa một trung đoàn trọn vẹn vào, có thể là H03. Như vậy tổng cộng sẽ phải đưa vào chiến trường một trung đoàn và chín đến mười hai tiểu đoàn. Về lực lượng đảm nhiệm nhiệm vụ huấn luyện ở hậu phương chúng tôi đề nghị Bộ cho nâng cấp đoàn 10 thành trường sĩ quan, thành lập một trung tâm đào tạo thành viên kíp xe và một trung đoàn nữa để thay thế H03 đã vào B4.
   Tổng Tham mưu trưởng gật gù tỏ vẻ đồng tình:
   - Có lẽ được đấy! Các cậu cứ hoàn thiện đi rồi báo cáo Bộ. Đó là chuyện lâu dài, cần phải nghiên cứu thật kỹ lưỡng. Còn hôm nay tớ cho gọi các cậu lên vì một việc khác cơ, trước mắt thôi.
   Hai anh em lại nhìn nhau ngơ ngác, chủ nhiệm chính trị Thu mạnh dạn:
   - Thủ trưởng cứ nói ạ! Chúng tôi lúc nào cũng sẵn sàng.
   Ngừng lại một chút như cân nhắc Tổng Tham mưu trưởng hạ giọng:
   - Như các cậu đã biết, do những thất bại nặng nề Mỹ đã bắt đầu thực hiện chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh từ hai năm nay. Trong các mục tiêu mà chiến lược này đề ra có một mục tiêu là ngăn chặn hoàn toàn sự chi viện của miền Bắc vào miền Nam. Theo những tin tức mà ta nắm được vào Đông Xuân này có khả năng chúng sẽ mở một cuộc hành quân quy mô lớn nhằm thực hiện mục tiêu trên. Về địa bàn tác chiến gần như chắc chắn sẽ là đường Chín vì nếu làm chủ được con đường này chúng sẽ ngăn chặn được toàn bộ hành lang vận chuyển trên bộ từ bắc vào nam của ta. Với đặc điểm địa hình khu vực này Bộ cho rằng chúng sẽ sử dụng chủ yếu là tăng thiết giáp và máy bay trực thăng. Để đối phó lại ta cũng phải có lực lượng cơ giới đủ mạnh ở đó. Vì vậy các cậu hãy tính toán chuẩn bị trước đi, có thể ém sẵn một số lực lượng ở các khu vực lân cận, khi nào tình huống xảy ra sẽ nhanh chóng có mặt.
   Quyền tư lệnh Đào lẩm nhẩm như ngầm tính toán một cái gì đó, một lát sau ông ngẩng lên:
   - Báo cáo thủ trưởng! Nếu địa bàn tác chiến ở đường Chín thì tương đối thuận lợi cho chúng tôi vì hai năm qua anh em tôi cũng đã làm quen với khu vực này nhiều rồi, hiện tại chúng tôi lại đang có một tiểu đoàn nằm sẵn trong đó.
   Tổng Tham mưu trưởng ngắt lời:
   - Có phải cái tiểu đoàn đã đánh Làng Vây không?
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu xác nhận:
   - Dạ, đúng ạ! Sau chiến dịch Đường Chín- Khe Sanh chúng tôi vẫn để tiểu đoàn này nằm trong đó. Còn bây giờ chỉ cần đưa thêm độ hai đến ba tiểu đoàn nữa vào là đủ ạ. Mà theo kế hoạch sắp tới Bộ có tổ chức một cuộc diễn tập chống đổ bộ đường biển ở nam quân khu Bốn. Có lẽ chúng tôi sẽ đưa lực lượng vào tham gia diễn tập rồi để lại trong đó chuẩn bị tham gia chiến đấu luôn.
   Tổng Tham mưu trưởng hồ hởi:
   - Ừ! Bố trí thế cũng được.
   Thấy đã gần trưa chủ nhiệm chính trị Thu ý tứ:
   - Dạ! Cũng đã muộn rồi, có lẽ chúng tôi xin phép về để thủ trưởng nghỉ ạ!
   Tổng Tham mưu trưởng cười độ lượng:
   - Hay các cậu ở lại đây mà ăn cơm. Để tớ gọi công vụ nó báo cơm cho.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vội đứng dạy:
   - Dạ, thôi ạ! Chúng tôi ở ngay chân dốc mà, chỉ vù một tý là về đến nhà thôi.
   Tổng Tham mưu trưởng đứng dạy bắt tay hai người rồi tiễn ra tận cửa. Ra đến cửa rồi ông còn giữ hai anh em lại và dặn:
   - Nhớ là tuyệt đối giữ bí mật đấy nhé!
   Vừa mới yên vị trên xe chủ nhiệm chính trị Thu đã sôi nổi:
   - Chuyến này lại có công ăn việc làm rồi anh Đào ơi.
   Quyền tư lệnh Đào vẫn điềm đạm:
   - Trước sau gì thì cũng đến lúc thôi- Ngẫm nghĩ một lát ông quay lại- Này, lấn này có lẽ ta cho số T34 xuất quân đi. Dù sao nó cũng đã quá cũ rồi, dẫu có hỏng hết nhưng cũng được đóng góp công lao vào truyền thống của binh chủng. Ông thấy thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu:
   - Tôi hoàn toàn nhất trí. Tuy nhiên đưa “anh” này đi hành quân đường dài cũng khá mệt mỏi đây.
   Quyền tư lệnh Đào cười nhẹ:
   - Cứ đưa vào được đến nơi an toàn là coi như thắng lợi được năm mươi phần trăm rồi.
   Chủ nhiệm chính trị Thu nghĩ ngợi một lát rồi hạ giọng:
   - Anh Đào này, nếu bọn chúng dùng nhiều xe tăng, thiết giáp như Tổng Tham mưu trưởng nói thì ta cũng phải đưa vào kha khá một chút. Hiện nay ta cũng có cả T54 rồi. Hay là ta cũng đưa vào đó một đơn vị để thử sức xem sao!
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Tôi cũng nghĩ vậy! Sơ bộ tôi định thế này: trước hết là đề nghị lên trên kéo “xê Chín” ra, sau đó ta sẽ đưa thêm một tiểu đoàn T34, một tiểu đoàn T54 vào. Như vậy cả ba loại xe trong trang bị chính của ta đều có dịp được thể nghiệm, chắc sẽ rút ra được nhiều kinh nghiệm quý.
   Chủ nhiệm chính trị Thu tỏ vẻ phấn khởi:
   - Cá nhân tôi hoàn toàn nhất trí như vậy. Nhưng vấn đề này có lẽ ta phải báo cáo thường vụ đảng ủy để quyết định.
   Quyền tư lệnh Đào gật đầu:
   - Đương nhiên rồi.
   Từ đấy về đến nhà quyền tư lệnh Đào không nói thêm gì nữa. Hình như ông đang suy nghĩ điều gì nung nấu lắm.
   Ngay chiều hôm ấy ban thường vụ đảng ủy binh chủng có cuộc hội ý đột xuất. Sau khi nghe quyền tư lệnh Đào báo cáo lại toàn bộ tình hình và dự kiến của mình thường vụ đảng ủy đã hoàn toàn nhất trí sẽ đưa hai tiểu đoàn vào tham gia diễn tập ở quân khu Bốn rồi ém luôn trong đó. Hội nghị cũng thống nhất biện pháp thực hiện: sẽ phát động một đợt thi đua đột kích với chủ đề “huấn luyện giỏi, kỷ luật nghiêm, bảo quản trang bị tốt” từ nay đến tháng Tám, qua đó lựa chọn những đơn vị xuất sắc nhất để đưa đi đợt này. Đồng thời giao cho Phòng Tham mưu làm văn bản báo cáo Bộ phê chuẩn về ý định sử dụng xe tăng trong Đông Xuân 70- 71 của binh chủng.

    Không khí thi đua lại một lần nữa sôi sục trong toàn binh chủng. Đi đến đâu cũng thấy khí thế hừng hực, một trăm phần trăm cán bộ, chiến sĩ viết quyết tâm thư xin được đi chiến đấu. Đơn vị nào cũng có phong trào phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật và đồ dùng huấn luyện rất sôi nổi. Khối các cơ quan Bộ tư lệnh cũng tất bật chẳng kém. Ngoài việc kiểm tra, theo dõi sát tình hình các đơn vị các cơ quan còn phải tập trung xây dựng kế hoạch bảo đảm cho các đơn vị hành quân và chiến đấu. Mặc dù đã có kinh ngiệm tổ chức đưa một số đơn vị đi chiến trường song đây là lần đầu tiên đưa xe tăng đi với quy mô lớn nhất và chủng loại cũng phong phú hơn, trong đó có hai dòng xe hạng trung, đặc biệt là số T34 đã xuống cấp nhiều. Bên tham mưu thì xây dựng kế hoạch hành quân, liên hệ với các cơ quan, đơn vị liên quan, xác định hệ thống tổ chức chỉ huy và nắm ý định của Bộ trong cuộc diễn tập ở quân khu Bốn sắp tới. Phòng Chính trị thì lo công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng, đảm bảo cho bộ đội luôn có ý chí chiến đấu cao trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Bên hậu cần, kỹ thuật cũng khá nặng việc vì phải tính toán bảo đảm cho ba tiểu đoàn hành quân hàng nghìn ki- lô- mét và chiến đấu dài ngày trong chiến trường.
   Kết thúc đợt thi đua, qua sự bình chọn của các trung đoàn và kết quả theo dõi của cơ quan Bộ tư lệnh Hội đồng thi đua Binh chủng đã chọn ra được hai đơn vị tiêu biểu nhất để đưa đi đợt này là tiểu đoàn 3 của H02 và Tiểu đoàn 1 của H03. Bộ Tổng Tham mưu cũng đã có văn bản phê chuẩn kế hoạch của Binh chủng.
   Cuối tháng Tám thường vụ đảng ủy binh chủng họp để xem xét lần cuối mọi công tác chuẩn bị để đưa các đơn vị đi chiến đấu. Gương mặt ba ủy viên đều tươi roi rói, riêng quyền tư lệnh Đào vẫn giữ vẻ mặt ưu tư, lạnh lùng thường nhật. Mở đầu cuộc họp chính ủy Ngọc tuyên bố:
   - Báo cáo các đồng chí! Vừa qua Bộ đã có văn bản trả lời đồng ý với ý định sử dụng xe tăng của ta trong Đông- Xuân này. Kế hoạch bảo đảm của các cơ quan cũng đã được Bộ tư lệnh thông qua. Chúng ta cũng đã kết thúc đợt thi đua đột kích và đã chọn được hai đơn vị xứng đáng nhất đưa vào tham gia chiến đấu cùng với 198 là tiểu đoàn 3 của H02 và tiểu đoàn 1 của H03. Hôm nay thường vụ triệu tập cuộc họp nhằm xem xét lại mọi vấn đề công tác chuẩn bị đưa hai tiểu đoàn này đi chiến đấu. Trước hết đề nghị các đồng chí cho biết còn những khó khăn, trở ngại gì cần phải giải quyết ngay, sau đó ta sẽ bàn cách khắc phục.
   Tham mưu trưởng Dương là người mở đầu:
   - Thưa các đồng chí! Đây là lần đầu tiên chúng ta đưa xe tăng đi chiến trường với quy mô lớn nhất và cũng là lần đầu tiên nhiều chủng loại xe được đưa đi nhất. Tuy nhiên, với những kinh nghiệm đã tích lũy được trong mấy năm qua công tác chuẩn bị của chúng ta ở cả cơ quan và đơn vị đã được tiến hành khá chu đáo. Theo tôi cái ta cần xem xét lại cho kỹ là vấn đề tổ chức chỉ huy. Phải làm sao cho thật gọn, nhẹ nhưng hiệu quả.
   Chính ủy Ngọc nhẹ nhàng:
   - Đề nghị anh Dương nói cho cụ thể hơn:
   Tham mưu trưởng Dương dường như đã có sự chuẩn bị kỹ từ trước nên ông mở sổ tay ra và tiếp tục một cách lưu loát:
   - Theo tôi, rút kinh nghiệm từ chiến dịch Đường Chín- Khe Sanh và các hoạt động bên Lào thời gian vừa qua ta phải có đại diện xe tăng ở bên cạnh sở chỉ huy các cấp. Vì vậy tôi đề nghị ta phải tổ chức một Bộ tư lệnh tiền phương bên cạnh Bộ chỉ huy chiến dịch. Các trung đoàn H02 và H03 cũng phải tổ chức một sở chỉ huy nhẹ đi theo các tiểu đoàn. Tùy theo yêu cầu từng trận đánh sẽ phái cử một tổ đại diện xuống các trung hoặc sư đoàn bộ binh làm tham mưu cho người chỉ huy binh chủng hợp thành. Có như vậy việc sử dụng xe tăng mới đảm bảo hiệu quả.
   Quyền tư lệnh Đào lạnh lùng buông một câu:
   - Cái này thì rõ rồi. Cứ thế mà làm thôi!
   Có vẻ như mọi người đều nhất trí như vậy nhưng không khí cuộc họp vẫn trầm trầm hình như có một cái gì đó khó nói. Cuối cùng chủ nhiệm chính trị Thu đột phá:
   - Tôi hoàn toàn nhất trí với đồng chí Dương. Tôi cho rằng việc tổ chức các sở chỉ huy nhẹ hiện tại với các trung đoàn thì không khó khăn lắm nhưng ở Bộ tư lệnh thì lại hơi khó khăn. Cụ thể là đồng chí Đào và đồng chí Dương hiện tại sức khỏe đều chưa được tốt, không bảo đảm để đi chiến trường được...
   Quyền tư lệnh Đào tỏ vẻ bực bội:
   - Ai bảo anh là tôi sức khỏe kém.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn giữ ý kiến của mình:
   - Xin lỗi anh Đào, tôi nói đúng sự thật khách quan thôi. Anh thì vết thương nặng như thế, nhìn người là biết yếu hay khỏe chứ còn gì nữa. Anh Dương thì rõ rồi, vừa phải trải qua một cuộc đại phẫu, giờ lại đang điều trị theo một chế độ riêng thì làm sao đi chiến trường được. Theo tôi ta nên cử anh Kiệm tham mưu phó đi cũng được, anh ấy cũng đã trải qua thời kỳ chỉ đạo tác chiến bên Lào nên cũng là người có kinh nghiệm. Còn về chính trị xin phép anh Ngọc lần này để tôi đi thay anh, cũng phải có đóng góp một chút chứ.
   Quyền tư lệnh Đào vằn con mắt lành lên:
   - Vấn đề này không phải bàn bạc lôi thôi gì nữa. Về quân sự thì tôi sẽ đi, còn về chính trị thì tùy các anh, ai đi cũng được.
   Thấy tình hình có vẻ căng chính ủy Ngọc dàn hòa:
   - Thôi! Các anh đừng tranh luận nữa. Anh Đào ạ! Anh Thu nói cũng có lý đấy! Mà tôi chắc chắn rằng khi báo cáo lên Bộ cũng không thủ trưởng nào đồng ý cho anh và anh Dương đi đâu- Liếc thấy ông Đào vẫn tỏ vẻ bực bội chính ủy Ngọc tươi cười- Thôi được! Vấn đề này ta sẽ báo cáo lên Bộ cả hai phương án, Bộ quyết thế nào ta chấp hành thế đó. Còn đối với các trung đoàn ta sẽ yêu cầu lập danh sách đưa lên đây sớm để ta phê duyệt. Nào, mời các anh xem còn vấn đề gì nữa không?
   Tham mưu trưởng Dương giơ tay:
   - Tôi xin có ý kiến! Còn một vấn đề nữa là công tác bảo đảm. Rút kinh nghiệm từ việc 198 vào đến trong kia thì không còn khí tài thay thế, đại đội 9 suýt bị liệt tôi đề nghị ta cần chú trọng hơn đến công tác này. Theo tôi ta phải chỉ đạo ngành kỹ thuật tính toán lượng dự trữ cho đầy đủ hơn. Ngay từ bây giờ có thể lót trước trong các kho của 559 các loại khí tài, vật tư hay bị hỏng hóc và các loại dầu mỡ đặc chủng. Đặc biệt là các loại khí tài của T34 vì số xe này đã cũ, lại hay bị hư hỏng. Hết ý kiến!
   Chính ủy Ngọc gật đầu:
   - Vấn đề này sẽ đưa vào nghị quyết. Tôi đề nghị anh Dương sẽ thay mặt thường vụ làm việc thật cụ thể với bên kỹ thuật- Nhìn một lượt các ủy viên thấy có vẻ như không có ai có ý kiến gì ông tiếp- Có lẽ buổi họp hôm nay ta dừng ở đây. Đề nghị anh Dương làm báo cáo về phương án tổ chức chỉ huy của binh chủng để báo cáo lên Bộ càng sớm càng tốt. Mời các anh nghỉ!
   Chợt chủ nhiệm chính trị Thu giơ tay và lên tiếng:
   - Xin các anh vài phút nữa! Đề nghị các anh cho ý kiến về việc đặt tên cho hai tiểu đoàn này. Từ mấy năm nay ta đã thành truyền thống các tiểu đoàn đi độc lập đều được đặt tên mới, vì vậy xin ý kiến các anh luôn về tên hai tiểu đoàn này.
   Quyền tư lệnh Đào thủng thẳng:
   - Thì các ông định thế nào cứ nói ra.
   Thấy chính ủy Ngọc cũng nhìn mình như khuyến khích, chủ nhiệm chính trị Thu mạnh dạn:
   - Thực ra đây cũng mới là suy nghĩ cá nhân của tôi thôi. Theo kế hoạch thì tiểu đoàn 1 của H03 lên đường vào ngày mồng Hai tháng Chín năm 1970 nên ta lấy tên là 297. Còn tiểu đoàn 3 của H02 lên đường sau một ngày nên lấy tên là 397. Các anh thấy thế có được không?
   Tham mưu trưởng Dương gật gù:
   - Chính trị các ông lúc nào chả kín kẽ!
   Thấy các ủy viên có vẻ đồng ý cả nên chính ủy Ngọc đứng dạy:
   - Tôi thấy hai cái tên ấy cũng ý nghĩa đấy. Nếu các đồng chí không ai có ý kiến gì nữa thì xin mời các đồng chí nghỉ.

   Đúng ngày Quốc khánh tiểu đoàn 297 làm lễ xuất quân. Một ngày sau tiểu đoàn 397 cũng lên đường. Sau hơn mười ngày hành quân cả hai tiểu đoàn đã có mặt tại nam quân khu Bốn để tham gia diễn tập. Cuộc diễn tập với đề tài “đánh địch đổ bộ đường biển” được tiến hành tại một khu vực có bãi biển tuyệt đẹp, trong đó xe tăng chủ yếu được sử dụng làm lực lượng phản kích đánh địch đột nhập tuyến phòng thủ. Ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ diễn tập hai tiểu đoàn được đưa vào miền tây Quảng Bình, bộ đội được lệnh tuyệt đối giữ bí mật về sự có mặt của xe tăng ở đây.
   Mặc dù chưa có văn bản chính thức của Bộ trả lời về việc ai đi, ai ở nhưng thường vụ đảng ủy binh chủng vẫn quyết định cử chủ nhiệm chính trị Thu cùng một số cán bộ cơ quan Bộ tư lệnh vào trước có nhiệm vụ chỉ đạo trực tiếp các đơn vị và tổ chức trinh sát chuẩn bị chiến trường. Tiễn chủ nhiệm chính trị Thu đi quyền tư lệnh Đào vẫn nói chắc như đinh đóng cột:
   - Anh cứ vào trước chuẩn bị đi! Ít hôm nữa tôi sẽ vào.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cũng vui vẻ:
   - Tôi cũng rất mong được gặp anh ở trong ấy- Nói thì nói vậy nhưng ông thầm nghĩ: sức khỏe anh ấy thế kia không đời nào Bộ lại đồng ý cho đi chiến trường nên láy lại- Nhưng anh cũng phải chịu khó ăn uống, tẩm bổ đi cho chóng khỏe.
    Về phía H02 cũng đã tổ chức một sở chỉ huy nhẹ do trung đoàn phó Lê Quang Sỹ phụ trách. Còn sở chỉ huy nhẹ của H03 do đích thân trung đoàn trưởng Lê Quang Ẩm dẫn đầu. Binh chủng cũng đã đề nghị Bộ có ý kiến với B5 điều đại đội 9 từ A Sầu ra trở về đội hình của tiểu đoàn 198.

    Sau khi lùi sâu vào phía nam A Sầu vị trí trú quân của đại đội 9 tương đối ổn định. Mấy cuộc hành quân lấn chiếm A Sầu- A Lưới của Mỹ và quân ngụy Sài Gòn trong mùa mưa 69- 70 đều không đụng đến họ nên lực lượng không bị sứt mẻ gì. Cán bộ, chiến sĩ cũng đã quen với chiến trường nên tổ chức cuộc sống cũng không đến nỗi nào. Tranh thủ thời gian mùa khô họ đã xây dựng được một cơ ngơi khá khang trang: tất cả các hầm xe đều có lán che mưa nắng, hai vệt xích xe được kê cao bằng đá cuội hoặc thân cây. Các hầm người và hầm phục vụ sinh hoạt như hầm họp, hầm bếp đều được củng cố, thành hầm được kè bằng cành cây, có mái che, có ghế ngồi khá đàng hoàng. Xe máy thì thường xuyên được bảo dưỡng nên xe nào xe ấy sạch bong, mỗi tháng nổ máy chống rỉ mười lăm phút nên các thiết bị điện và quang học đều hoạt động tốt. Nhờ tổ chức tốt việc cải thiện nên mặc dù tiêu chuẩn hạn hẹp nhưng chất lượng bữa ăn vẫn được đảm bảo, mỗi bếp còn sấy được vài chục cân măng khô làm thức ăn dự trữ. Sốt rét thì hình như cũng đã quen, sau mùa mưa đầu gần như cả đại đội dính sốt đến nay đã bình phục cả, chỉ còn lác đác vài người. Đại đội cũng thường xuyên tổ chức huấn luyện các khoa mục kỹ chiến thuật binh chủng nên “tay nghề” của các thành viên nay đều rất vững. Nói như Hòa đen thì “mọi thứ đều “tương đối”, chỉ mỗi cái là không biết đến bao giờ mới đánh xuống Huế được thôi”. Mà cũng chẳng hiểu ở đâu ra cái từ “tương đối”, cái gì cũng “tương đối”. Gặp nhau hỏi “có khỏe không?” được trả lời: “tương đối”, “sốt rét có nặng không?” “tương đối”, “cơm ăn có đủ không? “tương đối”, quen cũng vậy mà lạ cũng vậy. Không biết có thật hay không nhưng ai đó kể trong một buổi giao ban khi được yêu cầu báo cáo tình hình, một cán bộ trung đội báo cáo hết sức ngắn gọn: “tình hình trung đội tôi cũng tương đối”...
   Thời gian này tiểu đoàn trưởng Tân đã được điều sang Lào đảm nhiệm chức vụ trung đoàn phó H02, thay anh làm tiểu đoàn trưởng là đại úy Nguyễn Văn Viên. Đại đội trưởng Nghi cũng đã chuyển công tác khác, về làm đại đội trưởng đại đội 9 là Nguyễn Đức Hiến. Nhã cũng đã được đề bạt lên trung đội trưởng. Còn lái xe Cân đã được “thăng chức” kỹ thuật viên đại đội nhưng vẫn ở cùng xe 567.
   Đang là mùa khô nên công tác tiếp vận của 559 tương đối thuận lợi. Nhờ vậy thực phẩm và các loại nhu yếu phẩm không đến nỗi quá thiếu thốn. Mỗi khi rảnh rỗi Hòa đen thường kéo Thắng và mấy cậu tre trẻ nữa ra đường tuyến nhận đồng hương hoặc lặn lội vào bản của đồng bào Pa Cô ở tít sâu trong núi để dân vận. Cũng nhờ đường vận chuyển thông suốt nên anh em trong đại đội đã nhận được những lá thư đầu tiên. Hôm ấy đồng chí giao liên mang đến cho đại đội cả một ba lô thư, anh mệt mỏi phàn nàn nhưng lại cười rõ tươi: “chưa bao giờ một đại đội mà lại lắm thư đến thế!”. Nghe tin có thư cả đại đội ùa đến xúm vào làm chính trị viên Giỏ phải ra tay bắt xếp hàng lần lượt vào nhận. Nhưng vừa mở gói thư được gói kín bằng mấy lần ni- lông ra anh đứng lặng đi, mắt rân rấn nước. Lá thư trên cùng của xấp thư ở mục người nhận được viết bằng thứ chữ rất nắn nót và tô rất đậm: Người nhận Nguyễn Anh Tú, Hòm thư.... Đám đông đang huyên náo trầm hẳn xuống, ai nấy nhận thư xong lẳng lặng đi ra nhường chỗ cho người khác, những lời cười đùa tếu táo bặt hẳn đi, đến như Hòa đen mà cũng im như thóc. Có đến già nửa số thư là thư viết cho họ theo hòm thư cũ ngoài Đường Chín.
   Kíp xe 567 hôm nay có bữa đại tiệc thư. Người nhận nhiều thư nhất là Cân, thư của “cậu tú” chủ yếu là thư bạn học. Cái lớp 10A ngày ấy của Cân quá nửa nam giới đi bộ đội, số còn lại hầu hết vào đại học, trung cấp chuyên nghiệp đến nay cũng đã ra trường. Từ khi chia tay nhau mỗi người một ngả họ vẫn thường xuyên viết thư cho nhau. Học giỏi, thơ hay, tính tình lại nhuần nhụy, dễ mến nên Cân được bạn bè cả nam lẫn nữ quý mến. Vì vậy, từ khi còn ở ngoài Bắc bao giờ Cân cũng là người nhận đwọc thư nhiều nhất của đại đội. Hôm nay, ôm cả đống thư về Cân lại chúi đầu vào cái chỗ quen thuộc của mình trong buồng lái, chắc những lá thư đều mang đến nhiều tin thú vị nên “cậu tú” cứ vừa đọc vừa tủm tỉm cười.
   Thắng thì nhận được gần chục lá thư, cũng chủ yếu là thư bạn. Cậu cứ bô lô, bô la đọc toáng cả lên. “Có gì mà phải giấu”- Cậu bảo thế. Nhưng thật ra Thắng đã giấu biệt mấy lá thư của bố mẹ gửi vào vì xấu hổ. Trong thư bố mẹ cậu vẫn coi cậu như thằng trẻ con vừa mới nứt mắt ra, lo lắng thì toàn lo chuyện không đâu. Đại loại “cơm không biết nấu lấy gì mà ăn”, hay “không biết khâu vá, quần áo mà rách thì lấy gì mà mặc”...
   Nhã nhận được hơn chục lá thư nhưng chỉ của một người gửi: đó là Hiền. Từ chỗ chính trị viên Giỏ về anh lẳng lặng chui vào căn hầm ngủ rồi thắp đèn lên. Xé một loạt phong bì ra Nhã chọn lấy mấy bức thư viết hồi cuối năm 67 đọc trước. Nhưng càng đọc mặt Nhã càng ỉu xìu: vợ chồng anh vẫn chưa có tin vui! Đọc hết một lượt hơn chục lá thư anh quay sang thổi tắt ngọn đèn rồi chắp tay sau gáy nằm thở dài sườn sượt. Tự nhiên, hai dòng nước mắt Nhã ri rỉ chảy ra, anh thầm tự nhủ: “thế này chỉ khổ cho Hiền thôi”.
   Chỉ riêng Hòa là nhận được “nhõn” một bức thư của ông chú. Cầm lá thư Nhã đưa cho Hòa chẳng tỏ thái độ gì. Thực ra, đằng sau cái vỏ tếu táo bên ngoài của Hòa là những uẩn khúc không dễ tâm sự cùng ai. Anh em cùng xe ở với Hòa cũng đã lâu chỉ biết đại loại: Hòa mồ côi bố mẹ từ nhỏ nên phải ở với ông bà và các bác, các chú cho đến khi đi bộ đội. Thực ra họ đâu có biết bố Hòa là liệt sỹ thời chống  Pháp, hy sinh từ khi Hòa mới lọt lòng. Mẹ Hòa còn trẻ nên sau đó đã gửi con lại cho ông bà nội để đi bước nữa. Suốt những năm thơ ấu lúc còn nhỏ Hòa ở với ông bà, ông bà mất thì ở với các bác, các chú. Vất vả, cơ cực đã đành nhưng Hòa vượt qua một cách khá dễ dàng. Với Hòa có lẽ cái thiếu thốn nhất là tình cảm. Khi còn bé thấy chúng bạn có cha, có mẹ Hòa hận mẹ lắm nhưng càng lớn cậu càng hiểu mẹ và thương mẹ hơn. Chính vì vậy chẳng biết tự bao giờ trong cậu đã dần hình thành một suy nghĩ như một lời nguyền: “sẽ không bao giờ để một người phụ nữ vì mình mà rơi vào hoàn cảnh như mẹ”. Chính lời nguyền đó đã làm trái tim Hòa khép lại trước rất nhiều người bạn gái, trong đó có cả cô gái người Xóm Mới là Thu. Hôm nay cũng vậy, Hòa thờ ơ bóc lá thư đọc lướt qua một lượt. Vẫn chỉ là mấy lời thông báo tình hình ở nhà và dặn dò cháu cẩn thận mà thôi. Hòa đút lá thư vào túi áo rồi ra ngoài xe tếu táo với Thắng.
   Những ngày mùa khô vui vẻ, dễ chịu rồi cũng sắp hết. Phía trước họ lại là một mùa mưa. Ở đâu không biết chứ ở chiến trường Tây Thừa Thiên này thì mùa mưa là một thử thách cực kỳ lớn đối với những người lính. Đó là đói. Là rét. Là sốt triền miên. Là mùa “ta thua Mỹ thắng”.v.v... và v.v...
   Nhưng khi những đám mây đen kịt nặng trĩu xuất hiện ngày một nhiều trên bầu trời báo hiệu một mùa mưa khắc nghiệt thì đại đội 9 nhận được lệnh “quay ra đường Chín gấp”. Cả đại đội thở phào nhẹ nhõm, chỉ một ngày sau họ đã lên đường, và chưa đến một tuần sau đại đội 9 đã có mặt tại Bắc đường Chín cùng với người anh em đại đội 3. Mới thế mà đã xa nhau hơn một năm, nay gặp lại nhau mừng vui khôn kể xiết. Niềm vui còn được nhân lên gấp bội khi họ biết được gọi ra đây để chuẩn bị tham gia một chiến dịch “cực kỳ” lớn.

    Đúng như dự đoán của ta, cuối năm 1970 một kế hoạch hành quân đánh vào tuyến vận tải chiến lược và triệt phá hệ thống kho tàng của ta đã được Bộ Tham mưu liên quân Hoa Kỳ phối hợp với quân ngụy Sài Gòn điều nghiên và xây dựng. Địa bàn được lựa chọn là quân đoàn 1 và Hạ Lào. Mục tiêu của cuộc hành quân là làm chủ đường Chín từ Đông Hà đến Sê Pôn nhằm mục đích ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc đối với miền Nam và lực lượng cách mạng Lào, Căm Pu Chia. Tất nhiên mục tiêu sâu xa là muốn thay đổi cán cân lực lượng tại miền Nam, đảm bảo cho ngụy quân Sài Gòn có đủ sức mạnh gánh vác trọng trách tiến hành chiến tranh theo lộ trình của chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh đã đề ra.
   Tuy nhiên, có một lý do nữa khiến cho Nhà Trắng hết sức quan tâm, hối thúc cuộc hành binh này diễn ra càng sớm càng tốt vì năm 1972 sắp đến là năm bầu cử ở Mỹ. Trong lời hứa khi lên nhậm chức tổng thống Mỹ Ních- xơn đã hứa với các cử tri sẽ sớm kết thúc chiến tranh ở Việt Nam. Nay đã sắp hết nhiệm kỳ thứ nhất, muốn tái cử nhiệm kỳ hai Ních- xơn phải tỏ ra là người biết giữ lời hứa, phải cho cử tri Mỹ thấy tình hình cuộc chiến ở Việt Nam đang rất khả quan, đồng minh đang thắng thế... Một cuộc tiến công qua Lào sẽ làm suy yếu Việt Cộng, làm thay đổi cán cân lực lượng có lợi cho quân đội Sài Gòn và sẽ đảm bảo tiến trình của chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh.
   Vì tất cả những lý do về chính trị và quân sự kể trên cuộc hành quân mang tên Lam Sơn 719 đã được tiến hành rất khẩn trương với một lực lượng vô cùng hùng hậu cùng với hỏa lực yểm trợ tối đa của không quân, pháo binh Hoa Kỳ.
   Cuộc hành quân được chia thành bốn giai đoạn. Giai đoạn I mang tên Đi- uy- ca- ni- ơn II do các lực lượng quân đoàn XXIV Hoa Kỳ đảm nhiệm, chỉ huy là Thiếu Tướng Su- ther- land, tư lệnh quân đoàn. Mục tiêu của giai đoạn I là giải tỏa quốc lộ Chín từ Đông Hà tới biên giới Việt- Lào tại Lao Bảo, trong đó chủ yếu là tái chiếm Khe Sanh để thiết lập Bộ Chỉ huy tiền phương cho cuộc hành quân và tái thiết phi trường Khe Sanh làm điểm trung chuyển tiếp vận.
   Từ giai đoạn II đến giai đoạn IV do quân ngụy Sài Gòn đảm nhiệm và mang tên Lam Sơn 719 và do đích thân trung tướng Hoàng Xuân Lãm, tư lệnh quân đoàn I ngụy trực tiếp chỉ huy. Theo quy ước của quân lực Việt Nam cộng hòa thì Lam Sơn là các cuộc hành quân trên địa bàn quân đoàn I, cũng như Toàn Thắng là của quân đoàn III, Cửu Long của quân đoàn IV... Còn 71 là năm tiến hành, 9 là khu vực tác chiến tại đường Chín. Lực lượng tham gia cuộc hành quân bao gồm: sư đoàn 1 Bộ Binh, sư đoàn Nhảy Dù, sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến. Ngoài ra, còn có liên đoàn 1 Biệt Ðộng Quân, Pháo Binh và Thiết Giáp cơ hữu thuộc Quân Ðoàn 1.
   Trong giai đoạn II các lực lượng Việt Nam cộng hòa sẽ tiến quân theo trục lộ Chín đánh chiếm Bản Đông mà trong kế hoạch của chúng có mật danh là A Lưới- một vị trí quan trọng trên đường Chín, cách biên giới Việt Lào chừng 12 ki- lô- mét. Đây chính là nơi giao nhau giữa đường Chín với đường 16A chạy theo hướng Bắc- Nam.
   Giai đoạn III của cuộc hành quân sẽ dùng trực thăng đổ bộ quân dù xuống chiếm Sê- Pôn với mật danh trong kế hoạch là A Sầu, một thị trấn thuộc tỉnh Xa- Van- Na- Khét cách biên giới Việt- Lào chừng 42 ki- lô- mét. Đây là nơi giao nhau của nhiều tuyến đường giao thông quan trọng tại lưu vực sông Sê- Pôn và Cửu Long. Trong khi đó quân thiết kỵ vẫn tiếp tục tiến theo đường Chín và sẽ hợp quân cùng quân dù tại Sê- Pôn để đánh phá hệ thống kho tàng cũng như các căn cứ hậu cần của đối phương tại đó.
   Giai đoạn IV: sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Sê- Pôn toàn bộ lực lượng sẽ trở về Việt Nam theo hướng Đông- Nam để tiếp tục triệt phá các căn cứ tiếp vận ở thung lũng A Sầu- A Lưới. Dự kiến cuộc hành quân kéo dài trong ba tháng, bắt đầu sau Tết Tân Hợi cho đến đầu tháng Năm, khi mùa mưa đến ở Hạ Lào.

    Để thực hiện mục tiêu của cuộc hành quân tướng Hoàng Xuân Lãm đã phê chuẩn kế hoạch sử dụng lực lượng như sau: ngoài lực lượng xung kích tiến chiếm Sê- Pôn theo đường Chín sẽ tổ chức lực lượng án ngữ sườn bắc và lực lượng án ngữ sườn nam.
   Lực lượng án ngữ sườn Bắc do liên đoàn 1 Biệt động quân dưới quyền chỉ huy của đại tá Nguyễn Văn Hiệp, gồm các tiểu đoàn 21, 37 và 39 đảm trách, có nhiệm vụ che chở sườn cực Bắc cho lực lượng xung kích. Bộ chỉ huy liên đoàn 1 Biệt động quân đóng tại Phú Lộc cùng với tiểu đoàn 37. Các tiểu đoàn 39 chiếm mục tiêu Biệt Ðộng Quân Bắc và tiểu đoàn 21 chiếm căn cứ Biệt Ðộng Quân Nam tại cực Bắc khu vực hành quân.
   Lực lượng án ngữ sườn Nam do sư đoàn 1 Bộ Binh đảm nhiệm dưới quyền chỉ huy của thiếu tướng Phạm Văn Phú, đại tá Vũ Văn Giai làm tư lệnh phó, gồm các trung đoàn 1 và 3, có nhiệm vụ tảo thanh mặt Nam đường số 9 để bảo vệ sườn Nam cho thành phần xung kích.
   Lực lượng xung kích gồm toàn bộ sư đoàn Nhảy Dù cùng với lữ đoàn 1 Thiết Kỵ tăng phái. Trung tướng Dư Quốc Ðống, tư lệnh sư đoàn Nhảy Dù chia quân làm 3 thành phần chính sau đây:
   Thành phần yểm trợ mặt Bắc do lữ đoàn 3 Dù gồm có các tiểu đoàn 2, 3 và 6 dưới quyền chỉ huy của đại tá Nguyễn Văn Thọ, có nhiệm vụ thiết lập một số căn cứ hỏa lực sát mặt Bắc đường số 9 để yểm trợ cho lực lượng chính. Sau các căn cứ của Biệt động quân xa hơn về phía Bắc, các căn cứ hỏa lực của lữ đoàn Dù 3 là lớp khiên thứ hai che chở sườn Bắc vì dự tính đa số lực lượng đối phương sẽ được điều động tới từ phía này.
   Thành phần chính do chiến đoàn 1 Ðặc Nhiệm đảm trách, gồm lữ đoàn 1 Dù và lữ đoàn 1 Thiết Kỵ tăng phái, có nhiệm vụ tiến dọc đường số 9 về hướng Tây để chiếm mục tiêu chính là Sê- Pôn. Lữ đoàn 1 Dù gồm các tiểu đoàn 1, 8 và 9 do đại tá Lê Quang Lưỡng chỉ huy. Lữ đoàn 1 Thiết Kỵ gồm các thiết đoàn 10, 11 và 17 do đại tá Nguyễn Trọng Luật chỉ huy. Cánh quân hỗn hợp Dù và Thiết Giáp này được đặt dưới quyền chỉ huy của đại tá Nguyễn Trọng Luật.
   Thành phần trù bị do lữ đoàn 2 Nhảy Dù gồm các tiểu đoàn 5, 7 và 11 do đại tá Trần Quốc Lịch chỉ huy có nhiệm vụ đổ bộ bằng trực thăng vào Sê- Pôn khi Chiến đoàn 1 Ðặc Nhiệm khai thông được đường số 9 và tiến gần tới thị trấn mục tiêu này.
   Làm lực lượng trù bị cho cuộc hành quân gồm sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến với các tiểu đoàn Pháo Binh cơ hữu đóng tại Khe Sanh.
   Tổng quân số tham gia cuộc hành quân mang tên Lam Sơn 719 này lên tới hơn ba vạn quân chủ lực Sài Gòn cùng với một khối lượng lớn phương tiện chiến tranh: 460 xe tăng, thiết giáp, 250 khẩu pháo, 700 máy bay trong đó có 300 máy bay lên thẳng.
   Nhiệm vụ tiếp vận, yểm trợ cho cuộc hành quân vẫn do quân đoàn XXIV Hoa Kỳ đảm nhiệm. Ngoài ra quân đoàn này có nhiệm vụ bảo vệ an toàn đoạn đường Chín trong lãnh thổ Việt Nam. Bên cạnh đó chúng còn huy động thêm lực lượng phản động Lào cùng phối hợp hoạt động.
   Ngoài ra, để nghi binh cho cuộc hành quân này chúng còn đẩy mạnh hoạt động tại nam khu phi quân sự. Đồng thời tung một số toán thám báo, biệt kích ra nam quân khu Bốn và điều động một số tàu chiến lảng vảng ngoài khơi phía bắc vĩ tuyến 17 để chi phối sự chú ý của ta.
   Với một kế hoạch được tính toán đến từng chi tiết, với một lực lượng tham gia vô cùng hùng hậu, với sự yểm trợ không hạn chế của không quân, pháo binh Mỹ và sự phối hợp tác chiến của quân đội Hoàng gia Lào, Bộ Tham mưu liên quân Hoa Kỳ và Bộ Tổng Tham mưu ngụy quân Sài Gòn hy vọng sẽ cắt đứt hoàn toàn hệ thống đường tiếp vận của ta. Qua đó làm gián đoạn các hoạt động quân sự tại miền Nam trong vòng hai đến ba năm, ít nhất cũng là qua được kỳ bầu cử tổng thống năm 1972 và chứng tỏ cho cử tri Mỹ thấy sự đúng đắn của “học thuyết Ních- xơn”.

    Phán đoán được ý đồ của địch ngay từ cuối năm 1970 ta đã có sự chuẩn bị để đối phó. Quyết tâm của ta là: nắm vững thời cơ, tập trung lực lượng kiên quyết tiêu diệt thật nhiều địch, bảo vệ bằng được đường Hồ Chí Minh. Chuẩn bị sẵn sàng để đánh địch trên các hướng: đường Chín, vùng ba biên giới đồng thời có kế hoạch tác chiến bảo vệ nam quân khu Bốn.
   Để thực hiện quyết tâm này tháng Mười năm 1970 Bộ Tổng Tư lệnh quyết định thành lập Binh đoàn B70 bao gồm ba sư đoàn bộ binh và một số đơn vị binh chủng làm lực lượng nòng cốt có nhiệm vụ cùng các lực lượng tại chỗ như B4, B5, 559 tiêu diệt địch. Bộ còn thành lập Bộ Tư lệnh tiền phương với mật danh B702 do một Tổng Tham mưu phó làm Tư lệnh và một Phó chủ nhiệm Tổng cục chính trị làm chính ủy để trực tiếp chỉ huy tại mặt trận này.
   Lực lượng xe tăng tham gia chiến dịch gồm có tiểu đoàn 198 đã ém sẵn tại Đường Chín từ cuối năm 1967 và các tiểu đoàn 297, 397 vừa được điều vào tham gia diễn tập ở nam quân khu Bốn. Cho đến trước Tết Tân Hợi hai tiểu đoàn này đã tập kết ở Tây Quảng Bình và sẵn sàng chờ lệnh. Bộ tư lệnh thiết giáp đã cử chủ nhiệm chính trị Thu, tham mưu phó Kiệm cùng một số cán bộ vào làm đại diện xe tăng bên cạnh Bộ tư lệnh B702. Bộ tư lệnh chiến dịch chủ trương sử dụng xe tăng tham gia đánh một số trận then chốt ở hướng bắc đường Chín nhằm chặn bước tiến quân địch tại Bản Đông, từ đó đánh bại hoàn toàn cuộc hành quân và hoàn thành thắng lợi toàn bộ chiến dịch.
   Để tập trung cho bộ đội chuẩn bị chiến đấu tham mưu phó Kiệm bàn với chủ nhiệm chính trị Thu:
   - Sắp Tết đến nơi rồi. Có khi ta phải cho bộ đội ăn Tết trước để đảm bảo sẵn sàng chiến đấu anh ạ!
   Nhẩm tính thấy chỉ còn hơn tuần nữa là đến Tết Tân Hợi chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu:
   - Tôi đồng ý- Ngẫm nghĩ một lát ông tiếp- Ngày kia đã là 23 tháng Chạp, ngày ông Táo lên Trời rồi. Có lẽ ta cho bộ đội ăn Tết luôn vào hôm đó cũng được.
   Tham mưu phó Kiệm cười khà khà:
   - Hôm nào cũng được nhưng theo tôi phải nhanh nhanh lên. Hôm vừa rồi tôi thấy các cụ bàn bạc căng lắm, có khi nó “chơi” mình vào ngay dịp Tết này đấy!
   Trưởng ban tác huấn Phước ngồi bên nói xen vào đầy hoài cảm:
   - Thời gian trôi nhanh thật! Ngày ông Táo lên trời năm kìa chính ủy Ngọc và bọn tôi còn ăn Tết với đại đội 3 ở Cha- ki- phìn. Thế mà vèo một cái hôm nay đã lại ở đây rồi.
   Chủ nhiệm chính trị Thu thì cười:
   - Chắc ông Táo năm nay có khối chuyện để báo cáo Ngọc Hoàng đây.
   Cuối cùng thì quyết định cũng nhanh chóng được thông qua: bộ đội sẽ ăn Tết trước vào ngày 23 tháng Chạp. Thật may đang ở gần hậu phương nên cái Tết cũng không đến nỗi quá đạm bạc. Hậu cần mặt trận cấp hàng Tết có đủ măng, miến, kẹo Hải Châu, rượu Lúa Mới, chè Ba Đình. Đặc biệt nhất là có cả thuốc lá Thăng Long bao bạc. Cầm bao thuốc vàng tươi có in hình Cột Cờ Hà Nội lên mân mê, hít hít, ngửi ngửi mãi mà không dám bóc, tham mưu phó Kiệm thì thầm:
   - Thuốc này ngoài Hà Nội phải cấp tướng mới có mà hút. Đúng là “tất cả cho tiền tuyến” thật.
   Nhưng không chỉ có vậy.

    Sáng sớm ngày ông Táo lên trời. Vừa ra khỏi căn lán làm mấy động tác thể dục buổi sáng chủ nhiệm chính trị Thu chợt ngỡ ngàng khi thấy chiếc xe chiếu phim của phòng chính trị binh chủng đang đỗ lù lù gần đó, mấy chiếc võng mắc toòng teng xung quanh vẫn im thin thít như thịt nấu đông. Không tin vào mắt mình ông lại gần nhìn cho rõ hơn. Quái lạ, không thể nhầm được, biển số thế kia, số hiệu đơn vị ghi trên cánh cửa ca- bin thế kia chắc chắn là quân mình rồi. Ông lại gần một cái võng khe khẽ lật tấm đắp phía trên ra. Người nằm trên võng không phải ai xa lạ, đó chính là trợ lý tuyên huấn Nguyễn Hữu, một cánh tay đắc lực của ông. Bình tâm lại một chút ông chợt nhớ ra: cách đây chừng một tuần Bộ tư lệnh có điện vào là sẽ có món ăn tinh thần cho bộ đội đón Tết. Thì ra món ăn tinh thần là đây.
   Chắc là đã ngủ được một giấc ngon, lại bị cái lạnh cuối đông trong rừng thấm vào nên Hữu chợt tỉnh giấc. Anh dụi mắt và thốt lên:
   - Chào thủ trưởng! Sao thủ trưởng không gọi tôi dạy.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cười hiền từ:
   - Chắc là mệt lắm hả?
   Hữu đã tỉnh hẳn:
   - Báo cáo thủ trưởng! Cũng không mệt lắm ạ!- Anh đứng hẳn dậy, sửa lại tư thế thật nghiêm trang- Lúc vào đến đây đã quá nửa đêm nên chúng tôi không đánh thức thủ trưởng để báo cáo: Bộ tư lệnh cử chúng tôi vào đây phục vụ bộ đội và thâm nhập thực tế để sáng tác. Ngoài mấy bộ phim mới chúng tôi còn mang theo sách, báo và cả quà Tết của gia đình một số đồng chí nữa ạ.
   Chủ nhiệm chính trị Thu mừng rỡ:
   - Thế thì hay quá! Mà cũng thật may các cậu đến kịp, chúng tớ quyết định cho bộ đội ăn Tết sớm vào đúng ngày hôm nay đấy. Thế đoàn của các cậu gồm những ai?
   Hữu quay lại gọi mấy đồng đội dậy. Từ ba cái võng xung quang ba cái đầu bù xù ngỏng lên. Nhưng vẻ ngái ngủ của họ ngay lập tức biến mất, cả ba đứng bật dậy đứng nghiêm và đồng thanh:
   - Chào thủ trưởng ạ!
   Chủ nhiệm chính trị Thu tiến lại bắt tay từng người, miệng thì xuýt xoa:
   - Chà chà! Lê Trí này, Thiệu này, Toàn này! Phòng ta chuyến này xuất quân đông đảo quá nhỉ!
   Hữu đứng nghiêm báo cáo:
   - Báo cáo thủ trưởng! Theo chỉ thị của chính ủy Ngọc thì đội chiếu bóng sau khi phục vụ xong sẽ ra trước, còn tôi và họa sĩ Lê Trí sẽ ở lại để thâm nhập thực tế cho đến hết chiến dịch ạ!
   Từ trong mấy căn hầm bên cạnh các cán bộ cơ quan tiền phương cũng đã dạy, họ ùa cả ra bên cạnh chiếc xe tay bắt mặt mừng như đã xa nhau từ lâu lắm. Hữu bảo Thiệu:
   - Mở cửa xe đưa quà xuống cho các anh ấy!
   Cánh cửa hậu chiếc xe được mở ra. Mọi người ngỡ ngàng khi thấy ba sọt bắp cải to đùng nằm choán gần hết chỗ trong thùng xe. Hữu bẽn lẽn phân trần:
   - Hôm trước nhận được thư mấy anh em nói trong này chỉ thiếu rau nên đi đường tôi cho mua mấy sọt bắp cải này vào làm quà.
   Tham mưu phó Kiệm cất giọng oang oang:
   - Cậu này thế mà tâm lý! Thịt thà có đủ cả rồi, chỉ còn thiếu mỗi rau thì lại được tiếp tế thế này thì còn gì bằng.
   Hữu cười thật tươi:
   - Tôi cũng không nghĩ trong này lại thiếu rau đến thế!- Anh ghé tai tham mưu phó nói nhỏ- Thủ trưởng còn có quà riêng của chị nhà nữa đấy!
   Quả thật, ba sọt bắp cải cộng với một đống sách báo, thư từ và quà Tết đội chiếu bóng mang vào đã làm cho cái Tết của các đơn vị xe tăng ở chiến trường thêm thi vị biết bao.

    Đối với đại đội 9 thì cái Tết này đúng là “thiên đường”. Có gì lạ đâu, suốt từ khi vào chiến trường đến nay đại đội này đã có năm nào được ăn một cái Tết cho ra hồn đâu. Tết Mậu Thân thì náu mình tại Pê Sai, cách địch vẻn vẹn có 6 ki- lô- mét, đón giao thừa trong chập chờn ánh ma trơi của pháo sáng địch. Hai cái Tết vừa rồi thì nằm tít trong thung lũng A Sầu, tiêu chuẩn Tết cũng chẳng hơn ngày thường được bao nhiêu mà suốt ngày nơm nớp đề phòng bọn “kỵ binh bay” đổ bộ lên đầu. Tết này ra đây gần hậu phương lớn, tiêu chuẩn khá phong phú, có quà của Bộ tư lệnh gửi vào, lại được xem phim thì đúng là “lên tiên”. Tất nhiên bom pháo vẫn ùng oàng tứ phía nhưng với cánh lính trẻ đại đội 9 thì thế vẫn còn “xa ruột chán”, xe nào xe ấy ngầm thi đua với nhau chuẩn bị một cái Tết thật “xôm”.
   Mặc dù đã được lên chức kỹ thuật viên nhưng với lý do “ở lại kèm cặp thêm cho Thắng” nên Cân vẫn ở cùng xe 567. Còn lý do thực chẳng cần nói ra ai cũng biết là vì anh đã quá gắn bó với cái xe này, với những anh em trong kíp xe này. Cái xe 567 đã trở thành một phần cơ thể của anh; còn Nhã, Hòa, Thắng đã thành ruột thịt của anh. Vì vậy vừa mới ổn định xong chỗ ở, được trên thông báo sẽ cho ăn Tết sớm Cân đã bàn với cả xe:
   - Ba năm nay vất vả quá rồi. Tết này ta phải tổ chức một cái Tết thật ra trò nhé! Tớ với Thắng lo về trang trí, còn Hòa phải lo khoản hậu cần, ông Nhã thì tiếp khách, đối ngoại và đi đấu cờ nếu đại đội tổ chức.
   Nhã điềm đạm gật đầu:
   - Nhất trí thôi! Tuy nhiên tớ phải nhắc cậu một điều thế nào cậu cũng bị đại đội “trưng dụng” nên phải liều liệu mà hướng dẫn cho Thắng kỹ vào.
   Đúng như nhận định của Nhã. Ra ngoài này ban chỉ huy cũng muốn tổ chức một cái Tết cho ra trò nên đã đặc trách giao cho Cân phải đảm nhiệm khâu trang trí và lo chương trình đón Tết của cả đại đội. Tuy nhiên Cân đã có một kế hoạch rất tỷ mỷ để Thắng cứ thế mà làm. Cậu bảo Thắng lấy đất đỏ đắp thành hai cái gờ hai bên lối vào hầm rồi lấy búa tạ đầm chặt, sau đó xuống suối đãi lấy một bao tải sỏi trắng rửa sạch đem về. Vãn việc của đại đội về hai anh em mới găm sỏi vào bờ đất thành hai hàng chữ đối nhau: một bên là “ĐÃ RA QUÂN”, bên kia là “LÀ ĐÁNH THẮNG”. Hai đầu hàng chữ là hình hai chiếc xe tăng nhìn chính diện. Những viên sỏi trắng muốt xếp sít vào nhau trên nền đất ba- dan đỏ tươi trông như khảm trai thật nổi bật.Chính giữa cửa hầm là một cái cổng chào tết bằng lá song, trên đó là tờ giấy trắng nổi bật hàng chữ “Chúc mừng năm mới” theo kiểu “phăng- tơ- ri” bằng thuốc đỏ. Còn bàn thờ Tổ quốc vẫn đặt trong hầm như mọi năm, Thắng cứ thế mà thực hiện. Năm nay còn có một cái hơn là bộ ấm chén gò bằng ống pháo sáng cũng được đem ra sử dụng. Thắng còn kỳ công luồn rừng kiếm được ít rễ hương bài sấy khô rồi tán ra thành bột vấn vào giấy pơ- luya làm hương, “cho nó có hương vị Tết” như cậu nói.
   Khâu trang trí như thế là ổn, còn khoản hậu cần thì hơi khó khăn vì tiêu chuẩn chỉ có thế thôi, có giỏi ngoại giao đến đâu cũng không thêm được một cái kẹo hay điếu thuốc nào. Dân bản thì mới ra chưa có điều kiện tiếp xúc để dân vận. Tuy nhiên đối với Hòa đen thì thế nào cũng có cách giải quyết. Sau một đêm suy nghĩ hôm sau Hòa quyết định mở kho dự trữ xuất ra hai tấm dù pháo sáng trắng muốt và một chiếc chăn “thám báo” mới tinh. Cậu đoán chắc cánh mới vào bên 297, 397 mà nhìn thấy những thứ này thì chỉ có sướng mê tơi và chắc chắn cậu sẽ săn được mấy thứ hàng độc. Quả nhiên như vậy. Kể ra cũng hơi xót ruột nhưng cũng khuân về được nửa cân chè “móc câu” Thái Nguyên chính hiệu, một gói kẹo Hải Châu, một gói bánh bích quy Hương Thảo còn nguyên trong giấy bóng và mấy bao Điện Biên bao bạc. Hòa chắc mẩm: “thế này thì chắc chắn là nhất đại đội rồi”.
   Sáng ngày 23 tháng Chạp ban chỉ huy đại đội đi chúc Tết từng xe đồng thời cũng là kiểm tra chấm điểm việc tổ chức ăn Tết ở các trung đội. Trong mùi hương bài ngào ngạt ngồi nhấm nháp chén trà đặc quánh, thưởng thức vị ngọt kẹo Hải Châu và phì phèo điếu Điện Biên thơm lừng rồi ngắm nghía “công trình nghệ thuật” ai cũng tấm tắc kíp xe 567 là “số một”.
   Không hiểu có phải là ưu tiên đơn vị vất vả nhất hay không mà ngay chiều hôm ấy đội chiếu bóng của binh chủng đã đến phục vụ đại đội 9. Thật đúng là một ngày hội. Cả đại đội quần áo chỉnh tề chen chúc nhau trong căn hầm thùng đã được che kín bốn phía hau háu nhìn lên màn ảnh như nuốt lấy từng hình ảnh, từng lời thoại. Suốt ba tiếng đồng hồ ngồi một chỗ mà cấm thấy anh nào chạy ra ngoài lấy một phút. Nói gì thì nói, đã hơn ba năm nay họ mới lại được thế này.
   Buổi chiếu bóng kết thúc ban chỉ huy mời mấy anh em văn nghệ sĩ ở lại ăn Tết. Gặp được người bấy lâu nay mình vẫn hâm mộ Cân nì nèo bằng được Nguyễn Hữu về thăm xe mình. Khi nhận ra đây chính là tác giả bài báo tường làm “rung động lòng người” bốn năm về trước Hữu vui vẻ nhận lời và kéo cả họa sĩ Trí cùng đi. Rừng chiều cuối đông nhưng không hề ảm đạm mà rộn ràng tiếng hát lời ca và những trò tinh nghịch của cánh lính trẻ.
   Đến trước hầm xe 567 cả hai cùng sững lại nhìn. Ánh mắt hai người như bị thôi miên bởi hàng chữ bằng sỏi trắng nổi bật trên nền đất đỏ tươi như son. Đằng sau đó là chiếc xe tăng đường bệ với một ngôi sao đỏ rực trên tháp pháo. Ngay cửa vào hầm là màu xanh tươi mát của chiếc cổng chào bằng lá song. Có vẻ như những người lính của kíp xe này rất biết phối màu- Trí thầm nghĩ vậy. Theo thói quen nghề nghiệp Trí rút luôn cuốn sổ tay và mẩu bút chì bất ly thân ra phác vài nét ký họa. Còn Hữu cũng lặng thinh, trong đầu anh vừa ngân lên một cái gì đó như một tứ thơ nhưng anh còn chưa nắm bắt được. Hai người chỉ chợt bừng tỉnh khi trưởng xe Nhã lên tiếng:
   - Mời hai anh vào trong hầm uống nước!
   Trí vẫn cố gắng đưa thêm vài nét bút, anh thốt ra một lời khen tự đáy lòng:
   - Đẹp lắm! Lạc quan lắm!
   Khom người bước vào trong hầm hai anh em lại một lần nữa ngạc nhiên. Một căn hầm chật hẹp dưới bụng xe tăng nhưng thật trang trọng và ấm cúng, bốn vách hầm được quây bằng những tấm tăng, sàn hầm là tấm sạp nằm bằng tre đã lên nước bóng loáng. Đối diện với cửa ra vào là bàn thờ Tổ quốc, trên đó lá cờ đỏ sao vàng và chân dung Bác Hồ được treo ngay ngắn. Ngay bên dưới ảnh Bác là một bóng đèn 0,5 oát hắt ánh sáng ngược lên, cạnh đó một nén hương đang ngun ngún khói tỏa ra một thứ mùi thơm thật dễ chịu. Giữa sạp nằm là một bộ ấm chén bằng nhôm, một đĩa hai ngăn đầy bánh kẹo và một bao thuốc lá. Cân vui vẻ:
   - Mời hai anh ngồi lên đây thưởng thức với bọn em một chút hương vị Tết.
   Nhã cũng đã ngồi lên sạp, anh niềm nở:
   - Các anh thông cảm! Hơi chật chội một tý- Nghiêng cái ca nhôm chắt nước ra chén anh đưa tận tay từng người một- Mời các anh uống nước.
   Đón chén nước bỏng rãy từ tay Nhã theo thói quen Hữu đưa lên mũi hít hà, anh tròn mắt:
   - Chè Thái hả? Các cậu lấy đâu ra thứ này?
   Nhã cười cười:
   - Dạ! Bọn em “binh vận” của cánh mới vào đấy mà.
   Nhấp một ngụm nước nhỏ Hữu gật gù:
   - Chè ngon lắm! Ngay ở ngoài Bắc cũng khó kiếm được loại này- Anh quay sang Cân- Mấy năm nay có sáng tác được nhiều không?
   Cân bẽn lẽn:
   - Sáng tác gì anh! Toàn bị các ông tướng này bắt làm hộ báo tường thôi.
   Hữu quay sang giới thiệu với Trí:
   - Ông mới về chưa biết, đây chính là tác giả bài thơ làm “rung động lòng người” năm 66 đấy.
   Trí gật gù, là những người làm công tác văn hóa nhưng hình như cả Hữu lẫn Trí hôm nay mới nhận ra vẻ đẹp tâm hồn trong những người lính bình thường, dung dị. Anh lại móc trong túi ngực ra cuốn sổ tay và hý hoáy. Có tiếng người gọi ngoài cửa, chắc là đại đội gọi về ăn cơm. Hữu đưa tay bắt tay Nhã và Cân, anh còn cầm tay Cân mãi:
   - Hôm nào đưa cho tớ những sáng tác của cậu tớ sẽ góp ý cho. Còn bây giờ thì tạm biệt nhé. Chúc năm mới sức khỏe, thắng lợi.
   

    Chuyến phục vụ của đội chiếu bóng kéo dài suốt cả tuần cuối năm. Thuyết minh “bất đắc dĩ” Nguyễn Hữu đã khản hết cả cổ vì ngày nào cũng phải kéo cày mấy tiếng đồng hồ với tất cả “hỷ, nộ, ái, ố” trong phim nên ít nói hẳn. Đã thế hôm nay anh bạn cùng trung đội ngày xưa Lê Đức Tuấn lại ngỏ ý mời sau khi chiếu phim xong sẽ ở lại bình thơ cho đại đội nghe. Hữu lo lắm, từ chối thì không nỡ nhưng giọng này mà bình thơ thì không ổn chút nào. Trí cũng đoán được bạn đang lo lắng nên góp ý:
   - Ông cứ mở máy như mọi hôm là ông chết đấy! Theo tôi ông phải “tương kế, tựu kế” mới được.
   Hữu tò mò:
   - Có kế gì thì nói mau xem nào!
   Trí thì thào ra vẻ quan trọng:
   - Tôi để ý thấy lính nhà mình cũng hay thơ lắm. Vậy tối nay ông cứ khích bọn họ đọc thơ của họ rồi lại khích họ bình thơ của nhau, cuối cùng ông chỉ kết luận vài ý bài này hay ở chỗ nào, dở ở chỗ nào thôi. Như vậy đáng lẽ phải nói hai tiếng ông chỉ phải nói độ mười lăm, hai mươi phút.
   Hữu hớn hở:
   - Kế này được đấy! Tôi khản cổ gần chết rồi đây này.
   Chiếu phim xong Tuấn xin đại đội cho Hữu về liên hoan với xe mình. Gọi là liên hoan cho oai chứ thực ra bao nhiêu tiêu chuẩn Tết cũng đã tiêu thụ hết sạch. Móc từ đáy cóc ba lô ra được một hộp thịt nửa cân Tuấn bảo anh em xào với bắp cải do chính Hữu mang vào và nấu một nồi canh rau tàu bay. Chẳng biết tay nghề của cậu nào mà hơi bị kém, nồi canh nấu quá lửa rau cứ nát nhừ ra như cháo bốc mùi hăng hắc. Nhìn mâm cơm cậu lái xe của Tuấn phàn nàn:
   - Anh buồn cười thật! Mời khách về mà lại không bảo gì anh em trong xe. Cơm nước thế này thì xấu cả mặt.
   Tuấn hơi ngượng:
   - Thì chiến trường mà, có gì dùng nấy- Nhưng rồi anh vung tay- Thôi được rồi! Cậu nào còn món gì dự trữ thì đem ra đây.
   Như sau một khẩu lệnh “lên xe chiến đấu”, năm thành viên bật dậy nhảy phắt lên xe. Một lát sau anh nào anh nấy chui ra, trên tay mỗi người là một thứ gì đó: hộp thịt, hộp giò, gói chè, gói kẹo, gương mặt thì tươi như hoa. Hữu ngơ ngẩn ngồi nhìn. Dưới tán rừng xanh ngắt chiếc xe tăng thân thuộc hôm nay sao trông oai hùng quá, ngôi sao trên tháp pháo sao hôm nay đỏ quá- như một ngọn lửa vậy, còn năm chiến sĩ mỗi người một tư thế trên chiếc xe sao trông như một bàn tay đang xòe ra... Cái tứ thơ đã hình thành từ hôm đến với kíp xe 567 lại trở về lơ lửng trong đầu anh. Suốt bữa ăn Hữu cứ miên man với những hình ảnh ấy và hình như anh đã bắt được nó. Bỏ vội bát cơm Hữu lôi cuốn sổ tay ra viết vội như sợ những ý nghĩ sẽ bay khỏi đầu mình:
      “Năm anh em trên một chiếc xe tăng
      Như năm bông hoa xòe cùng một cội
      Như năm ngón tay trên một bàn tay”
   Dòng nối dòng, chữ nối chữ như một mạch ngầm tuôn chảy không ngừng. Cả kíp xe của Tuấn nín lặng như sợ làm kinh động người viết. Đôi mắt Hữu như cháy rực lên nhìn ra khoảng trống xanh xao của cánh rừng chiều, anh nhấn mạnh ngọn bút viết những dòng cuối cùng:
      “Một con đường đất đỏ như son
      Một màu rừng xanh bạt ngàn hy vọng
      Một ý chí bay ra đầu ngọn súng
      Một niềm tin nghiến nát mọi quân thù”
   Hữu buông bút, anh thở ra một hơi thật dài. Ghé mắt vào trang sổ tay lướt qua vài dòng Tuấn thốt lên:
   - Hay lắm! Cậu đọc cho anh em xe tớ nghe trước đi!
   Hữu mệt mỏi lắc đầu, dường như mọi sức lực của anh đều đã biến đi đâu hết. Anh nói nhỏ:
   - Cậu đọc cho anh em nghe đi. Tớ nói không ra hơi nữa rồi.
   Thật may, tối hôm đó Hữu không phải bình thơ nữa. Ngay sau bữa cơm chiều ba tiểu đoàn xe tăng nhận lệnh cơ động vào vị trí tập kết. Hôm đó hình như là ba mươi Tết.
   Chiếc xe chiếu bóng cũng lên đường về miền Bắc để Hữu và Trí ở lại chiến trường. Hữu được chủ nhiệm Thu phân công đi thâm nhập ở đại đội 9 của 198, còn Trí thì đi với đại đội 7 tiểu đoàn 297.        

    Nhận được điện báo từ tiền phương về: “các đơn vị đã hành quân vào vị trí tập kết” quyền tư lệnh Đào cũng chuẩn bị khăn gói sẵn sàng lên đường. Hôm 23 tháng Chạp vừa rồi ông đã tranh thủ ghé qua nhà. Bà Hạnh thấy ông về thì mừng lắm vì chắc mẩm mới vừa ốm dậy ông sẽ được nghỉ ở nhà ăn Tết. Thấy thái độ vợ như vậy ông không nỡ thông báo ngay, chỉ bảo lái xe mang ít hàng Tết vào rồi đi đâu đó đến chiều quay lại đón. Buổi trưa ông bảo vợ sắm sửa mâm cỗ cúng ông Công, ông Táo cẩn thận. Bà Hạnh vui lắm vì chưa khi nào ông để ý gì đến tết nhất ở cái nhà này cả. Đợi đến cuối giờ chiều ông mới bảo nhỏ bà:
   - Tôi về ăn Tết với bà và các con rồi phải đi công tác ngay.
   Bà Hạnh xịu ngay mặt xuống:
   - Công tác gì thì cũng phải nghỉ ngơi, tết nhất chứ!
   Ông nở một nụ cười hiếm hoi nhưng rồi nghiêm mặt lại ngay:
   - Cái bà này hay nhỉ! Còn thằng Mỹ thì đừng nói gì đến chuyện nghỉ ngơi, tết nhất được- Nhưng rồi nhìn nét mặt buồn bã của vợ ông dịu giọng- Thôi, bà ạ! Tôi cũng muốn nghỉ ngơi lắm chứ nhưng anh em ở trong kia đang cần mình vào.
   Bà cố giấu giọt nước mắt:
   - Thế ông lại đi chiến trường à?
   Ông gật đầu cười:
   - Bộ đội không ở chiến trường thì ở đâu?
   Nhưng rồi mọi công tác chuẩn bị của ông trở nên thừa. Bộ đã có một quyết định bất ngờ: “điều động đại tá Nguyễn Thế Lân, nguyên tư lệnh binh chủng Pháo binh về làm tư lệnh binh chủng Thiết giáp và sẽ vào Bộ tư lệnh tiền phương ngay sau Tết. Đồng chí Vũ Huy Đào tiếp tục giữ chức vụ phó tư lệnh binh chủng”.
   Đọc lướt qua tờ quyết định của Bộ gửi xuống quyền tư lệnh Đào bỗng thấy sây xẩm mặt mày, con mắt giả của ông giật giật liên hồi. Cái đầu ông từ ngày bị thương mỗi khi gặp chuyện bất ngờ lại trở chứng như vậy. Ngồi yên lặng mấy phút cho tĩnh tâm trở lại ông chợt thấy một nỗi buồn vô hạn đang từ từ dâng lên trong lòng. Ông không buồn vì từ nay ông không còn được là người đứng đầu binh chủng nữa. Chuyện đó đối với ông là quá bình thường. Kể cả Bộ có quyết định bổ nhiệm bất cứ ai trong số thủ trưởng phòng tham mưu binh chủng lên làm tư lệnh ông cũng không phản đối. Bởi vì ông biết tất cả họ đều được đào tạo chính quy, bài bản từ nước ngoài về xe tăng và đều đã trải qua trận mạc. Mấy năm qua ít nhiều họ cũng đã tích lũy được những kinh nghiệm cần thiết đủ để hoàn thành nhiệm vụ. Đằng này lại đi đưa một người chẳng biết tý gì về chuyên môn tăng thiết giáp về làm người đứng đầu một binh chủng hiện đại và mới mẻ nhất của quân đội thì thật trớ trêu làm sao! Lại đúng vào lúc chiến dịch sắp bắt đầu. Ông ngao ngán than thầm: “thiết giáp hết người rồi sao mà phải làm thế các thủ trưởng ơi!”.
   Càng ngồi lâu nỗi buồn càng thấm thía, nó cứ từ từ ngấm dần vào tận từng tế bào trong cái đầu đang nhoi nhói đau của ông. Như thế có nghĩa là mình chưa được cấp trên hoàn toàn tin tưởng. Mà không phải chỉ có mình mình, các anh em khác hay nói rộng ra là cả cái binh chủng này vẫn chưa chiếm được lòng tin của cấp trên chăng? Mà có lẽ thế thật, mới đánh có một hai trận thì chưa nói lên điều gì cả. Chính vì vậy ông rất kỳ vọng vào Đông- Xuân này, đưa ba tiểu đoàn với gần trăm “voi thép” vào trận. Nếu thắng lợi giòn giã có thể sẽ là một cú “hích” để mọi người có dịp nhìn nhận cho chính xác sức mạnh của cái binh chủng còn mới mẻ này. Thế mà nay lại “thay ngựa giữa dòng”. Liệu rồi có nên cơm, nên cháo gì không?
   Trời đã ngả về chiều, những cơn gió mùa đông bắc dường như mạnh hơn làm lòng ông thêm tê tái. Cầm tờ quyết định ông cúi đầu bước từng bước dài sang nhà chính ủy Ngọc. Chẳng nói chẳng rằng ông đặt tờ quyết định xuống trước mặt chính ủy Ngọc rồi quay ra ngay mặc cho ông Ngọc nhiệt tình mời vào uống nước.
   Hơi ngạc nhiên trước thái độ của người đồng sự, chính ủy Ngọc vội cầm tờ giấy lên. Đọc qua một lần, như chưa tin vào mắt mình ông đọc lại thật chậm một lần nữa rồi buông tờ quyết định xuống. Một cơn gió mạnh ập vào thổi bay tờ giấy vào góc nhà ông cũng mặc mà cứ ngồi bần thần suy nghĩ. Ông đã hiểu ra nguyên nhân dẫn đến chuyện ông Đào có thái độ như vừa rồi: “đúng là anh ấy bị sốc, mà sốc là phải”. Mặc dù không được đào tạo bài bản, chuyên sâu về tăng thiết giáp nhưng về binh chủng này công tác đã bốn năm nay, ông hiểu những yêu cầu cần phải có đối với những cán bộ chỉ huy xe tăng, những cái đó không phải ngày một ngày hai mà có được. Vậy mà cấp trên lại quyết định như thế này! Giá như trên ấy tham khảo ý kiến binh chủng một chút thì tốt hơn biết bao.   
   

    Quyết định điều động này không chỉ bất ngờ đối với Bộ tư lệnh thiết giáp mà còn bất ngờ với cả đại tá Lân- người được điều động. Nói cho công bằng ông Lân cũng không muốn về Thiết giáp. Gì thì gì chứ đang là tư lệnh một binh chủng có bề dày truyền thống mấy chục năm, đã lập công ngay từ đầu kháng chiến chống Pháp. Lực lượng thì bề thế với hàng chục trung, lữ đoàn rải khắp các mặt trận nay lại phải về nhận công tác ở một binh chủng bé tẹo teo độc có hai trung đoàn. Đã thế lại vừa mới được thành lập chưa được chục năm, kỳ cạch mãi mới tham gia chiến đấu được một hai trận thì chẳng ai muốn. Vì vậy khi được Bộ gọi lên hỏi ý kiến ông đã trả lời một cách khéo léo:
   - Báo cáo các đồng chí! Bản thân tôi luôn sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ trên giao. Tuy nhiên cũng đề nghị các đồng chí nghiên cứu lại, giữa thiết giáp với pháo binh có rất nhiều điểm khác biệt. Bản thân tôi lại chưa từng được học tập, nghiên cứu về thiết giáp mà nay về đó công tác chắc sẽ gặp nhiều khó khăn. Vì vậy nếu có thể thì xin Bộ cho tôi tiếp tục công việc của mình. Hoặc nếu không thì có thể cho tôi đi bất cứ chiến trường nào cũng được- Ông nói vậy vì ai cũng biết trước khi về pháo binh ông đã từng là tư lệnh một mặt trận trong chiến trường.
   Tuy nhiên, tham khảo cũng chỉ để mà tham khảo. Vị đại diện Bộ Quốc phòng nhỏ nhẹ trả lời ông:
   - Chúng tôi cũng biết vậy nhưng đó cũng là điều bình thường. Có ai sinh ra đã biết tất cả mọi thứ đâu. Đồng chí cứ về đó rồi tìm hiểu dần dần. Mà hiện nay thiết giáp đang rất thiếu người. Đồng chí Đào thì bị thương chưa khỏi hẳn. Đồng chí Dương tham mưu trưởng cũng vừa mới ra viện sau khi cắt túi mật. Tiền phương trong kia phải giao cho chủ nhiệm chính trị và tham mưu phó cáng đáng. Vì vậy Bộ mới quyết định điều đồng chí về đấy chứ.
   Ông Lân hơi ngao ngán: chiến dịch nổ ra đến nơi rồi, chắc chắn về một cái là ông sẽ vào chiến trường ngay thì tìm hiểu với học hỏi cái nỗi gì. Nhưng phẩm chất người lính được tôi luyện suốt hơn hai chục năm đã giục ông trả lời rất cứng cỏi:
   - Nếu Bộ đã quyết định như vậy thì tôi xin chấp hành- Nhận thấy không khí có gì đó hơi căng thẳng ông pha trò- Cảm ơn các thủ trưởng đã cho tôi cái vinh dự này: ở đời mấy ai mà được làm tư lệnh hai binh chủng hiện đại của quân đội là pháo binh và thiết giáp như tôi.
   Câu pha trò có hiệu quả tức thì, một vị tướng đến gần ông vỗ vai vừa cười vừa nói:
   - Khá lắm! Mà xe tăng thì cũng là khẩu pháo đặt trên cái xe xích thôi chứ có gì đâu, phải không?
   Ông cũng đành phải cười trừ công nhận:
   - Vâng ạ!
   Nói thì nói vậy nhưng trong lòng ông cũng không thấy vui vẻ gì. Ngoài cái chuyện chuyên môn ông biết chắc chắn rằng việc mình về đấy sẽ làm mếch lòng những cán bộ chỉ huy đương nhiệm của thiết giáp. Dù sao người ta cũng đã đóng góp công lao xây dựng binh chủng từ ngày thành lập đến nay, giờ mình lại từ đâu đó “nhảy dù” về thì cũng khó coi thật. Nhưng mệnh lệnh vẫn là mệnh lệnh và dù muốn hay không ông vẫn phải về đó.


   Buổi gặp gỡ đầu tiên giữa vị tư lệnh mới với các đồng sự cũ ở Bộ tư lệnh Thiết giáp mang nặng tính xã giao và thủ tục. Sau khi chính ủy Ngọc giới thiệu tư lệnh Nguyễn Thế Lân với đại diện các cơ quan và ngược lại ông Lân đứng lên trịnh trọng:
   - Thưa toàn thể các đồng chí! Mặc dù được cấp trên cử về đây công tác nhưng bản thân tôi chưa được đào tạo gì về chuyên môn tăng thiết giáp. Vì vậy rất mong các đồng chí tạo điều kiện giúp đỡ để tôi hoàn thành nhiệm vụ.
   Chính ủy Ngọc cũng đứng dạy điềm đạm:
   - Anh cứ yên tâm! Anh có hoàn thành nhiệm vụ thì binh chủng, trong đó có cả chúng tôi mới hoàn thành nhiệm vụ- Ông cười cười thân mật- Thì cũng như tôi đây này, hồi mới về có biết gì đâu nhưng đến nay thì lái cũng được rồi, bắn cũng được rồi, sử dụng đài, chỉ huy xe cũng được. Còn bây giờ mời anh Dương tham mưu trưởng báo cáo sơ lược tình hình binh chủng cho đồng chí tư lệnh.
   Tham mưu trưởng Dương đứng dạy, sau khi lướt qua một lượt tình hình quân số, trang bị và vị trí đứng chân của các trung đoàn ông nhấn mạnh:
   - Điểm đáng chú ý nhất vào thời điểm hiện nay là binh chủng hiện có ba tiểu đoàn đang có mặt tại khu vực đường Chín. Đây là lần ra quân lớn nhất của binh chủng từ trước đến nay. Hiện nay binh chủng đã thành lập một Bộ tư lệnh tiền phương trong đó do đồng chí chủ nhiệm chính trị Đào Xuân Thu và đồng chí tham mưu phó Lê Xuân Kiệm phụ trách. Theo tin chúng tôi mới nhận được thì các đơn vị đã hành quân vào đến vị trí tập kết sẵn sàng đánh địch. Báo cáo hết!
   Đại tá Lân đứng dạy, ông tỏ rõ là người đứng đầu binh chủng:
   - Xin cảm ơn các đồng chí đã cho biết tình hình binh chủng. Theo tôi hiện nay điểm nóng nhất vẫn là ba đơn vị đang có mặt tại chiến trường. Vì vậy tôi quyết định thế này: ngay ngày mai tôi sẽ vào trong đó nắm tình hình và trực tiếp chỉ đạo tác chiến. Mọi công việc ngoài này do đồng chí Ngọc và đồng chí Đào giải quyết. Đề nghị các cơ quan xem xét xem có cần đưa thêm người vào trong đó thì đi cùng với tôi.
   Có vẻ như không ai có ý kiến gì vì thông báo của Bộ cũng đã cho biết như vậy. Chính ủy Ngọc nói thêm:
   - Báo cáo anh Lân! Hiện tại các cơ quan Bộ tư lệnh đã cử đủ người vào trong ấy rồi. Ngoài ra còn sở chỉ huy nhẹ của hai trung đoàn nữa, mà thực ra lực lượng ngoài này cũng còn rất mỏng nên chắc sẽ chỉ có một sĩ quan tác huấn đi cùng anh mà thôi.
   Tư lệnh Nguyễn Thế Lân gật đầu:
   - Thế cũng được! Bây giờ mời các đồng chí nghỉ!
   Từ đầu đến cuối buổi gặp mặt phó tư lệnh Đào ngồi im như một pho tượng, gương mặt vừa nghiêm nghị, vừa lạnh băng không tỏ bất cứ thái độ gì.

    Người được cử đi cùng tư lệnh Nguyễn Thế Lân vào chiến trường là đại úy Phùng, trợ lý tác huấn của Phòng Tham mưu. Vốn được đào tạo từ nước ngoài về, lại đã trải qua các cương vị chỉ huy đơn vị rồi mới về cơ quan nên Phùng tỏ ra nắm khá vững về chuyên môn cũng như kinh nghiệm xử trí các tình huống trên đường. Không những thế hình như anh còn là người rất khéo nói chuyện.
   Xe ra khỏi cơ quan được vài cây số thì hai thày trò đã biết rõ gia cảnh của nhau và trở nên thân mật. Như là vô tình tư lệnh Lân hỏi Phùng:
   - Này, cậu có thấy ông Đào ông ấy có ác cảm với tớ không?
   Vẫn giữ vẻ mặt bình thản Phùng trả lời chậm rãi:
   - Báo cáo thủ trưởng! Tôi không biết thủ trưởng Đào và thủ trưởng đã nói chuyện gì với nhau và nói chuyện như thế nào nên cũng không dám có ý kiến. Còn nếu chỉ xét về bề ngoài lạnh nhạt thì cũng xin nói thực với thủ trưởng là với ai thủ trưởng Đào cũng thế mà thôi.
   Ông Lân tỏ ra không tin:
   - Tớ không tin với ai ông ấy cũng như vậy!
   Phùng mỉm cười:
   - Thủ trưởng tin hay không thì tùy. Còn anh em chúng tôi thì chỉ biết vậy. Ngay cả với chúng tôi là những người đã cùng đi học nước ngoài về, lại gắn bó với “cụ ấy” hàng chục năm nay mà lúc nào “cụ ấy” cũng khó đăm đăm và khô như ngói ấy, sơ xuất một tý là ăn “quạt” ngay.
   Ông Lân lắc đầu:
   - Chắc là với cấp dưới thì thế thôi.
   Phùng cười:
   - Không phải chỉ với cấp dưới đâu thủ trưởng ạ! Tôi đã từng chứng kiến có lần “cụ ấy” quay đi không bắt tay một thủ trưởng cấp trên vì đã nói không đúng sự thật về binh chủng đấy.
   Ông Lân ngồi lặng im hình dung lại khuôn mặt người có thể nói sẽ là cộng sự  gần gũi nhất với mình mà hơi ngần ngại, không hiểu rồi đây hai người làm việc thế nào. Dường như đoán được ý nghĩ của thủ trưởng Phùng nói thêm:
   - Báo cáo thủ trưởng! Nói cho công bằng thì thủ trưởng Đào là con người của công việc, lúc nào cũng chỉ công việc mà thôi. Vì vậy với bọn tôi thì cứ làm tốt công việc sẽ “dễ thở” ngay.
   Trầm ngâm một lúc tư lệnh Lân đột ngột chuyển đề tài câu chuyện:
   - Theo cậu xe tăng với pháo binh thì giống nhau cái gì và khác nhau cái gì?
   Phùng trả lời một cách cực kỳ nghiêm chỉnh:
   - Thủ trưởng hỏi thế thì hơi khó với tôi vì tôi có biết gì về pháo binh đâu mà trả lời.
   Ông Lân cười một cách độ lượng:
   - Chắc cậu cũng phải biết ít nhiều chứ? Thôi, biết thế nào thì trả lời thế vậy!
   Suy nghĩ một lúc Phùng mới thận trọng:
   - Thực ra đã đi học ở các nhà trường quân sự thì ai cũng biết ít nhiều về pháo binh vì đó là một bộ phận rất quan trọng và có thể nói là không thể thiếu trong chiến tranh hiện đại. Nhưng đó chỉ là những kiến thức chung chung dành cho một sĩ quan binh chủng hợp thành mà thôi. Tuy nhiên bằng định tính cũng có thể thấy được sự giống nhau và khác nhau giữa hai binh chủng này.
   Ông Lân gật đầu:
   - Cậu nói đi xem nó giống nhau và khác nhau thế nào!
   Biết rằng không trả lời không được Phùng đành dè dặt:
   - Tôi cho rằng nhìn bề ngoài thì hai binh chủng khá giống nhau vì vũ khí chính để tác chiến là khẩu pháo. Thậm chí tôi còn được nghe một thủ trưởng cấp trên nói: “xe tăng chẳng qua là khẩu pháo đặt trên cái xe xích mà thôi”. Nhưng thực ra không phải như vậy, đi sâu vào bên trong thì mới thấy sự khác nhau rất lớn cả về kỹ thuật và chiến thuật.
   Ông Lân trầm ngâm nhớ lại câu nói của vị tướng hôm Bộ giao nhiệm vụ cho mình, thì ra câu nói đó đã đến tai những người lính ở binh chủng này và hình như họ không đồng tình cho lắm thì phải. Có lẽ đây là cơ hội đầu tiên để ông tìm hiểu kỹ hơn về chuyên môn chăng. Nghĩ vậy ông khuyến khích:
   - Cậu nói cụ thể hơn đi!
   Đắn đo một lát Phùng mới trả lời:
   - Nếu nói về kỹ thuật theo tôi điểm khác nhau cơ bản là kiểu bắn chủ yếu của hai binh chủng. Nếu ở pháo binh chủ yếu là bắn gián tiếp thì ở xe tăng chủ yếu là bắn trực tiếp. Mục tiêu của pháo binh là mục tiêu diện, chỉ cần bắn trúng vào một diện tích nào đó là được. Còn mục tiêu của xe tăng là mục tiêu điểm, thậm chí còn phải ngắm vào chỗ hiểm yếu của chúng mà bắn. Về quyết định phần tử bắn cũng rất khác nhau, ở bên pháo binh có bộ phận kế toán tính toán sẵn phần tử, đến lượt khẩu đội chỉ việc thực hiện theo. Còn ở xe tăng việc quyết định phần tử bắn là do pháo thủ quyết định dựa trên những dữ liệu do trưởng xe cung cấp hoặc do anh ta đo đoán được, rồi chính anh ta sẽ lắp lên thước ngắm và điều khiển pháo vào mục tiêu, tất cả chỉ diễn ra trong vòng vài giây. Chính vì vậy về cấu tạo của hệ thống điều khiển hỏa lực cũng khác nhau, bên pháo binh là vạch số hướng và bọt nước tầm, còn ở xe tăng bắt buộc phải có kính ngắm, cơ cấu tầm hướng cũng khác nhau, tất cả chỉ do một người điều khiển.
   Tư lệnh Lân ngắt lời Phùng:
   - Vậy xe tăng không bắn dược gián tiếp à?
   Phùng mỉm cười:
   - Có chứ ạ! Về mặt kỹ thuật xe tăng hoàn toàn có thể bắn gián tiếp như pháo binh vì trên xe cũng có vạch khấc hướng hoặc đồng hồ độ hướng và bọt nước tầm. Các cán bộ chỉ huy từ trung đội trưởng trở lên đều có thể tính toán phần tử bắn dựa vào tọa đội mục tiêu và bảng bắn. Tuy nhiên trong thực tế sử dụng xe tăng hầu như chưa có trận nào người ta sử dụng kiểu bắn này vì nó không thật chính xác và cũng không phù hợp với tính chất chiến đấu của xe tăng- Ngừng lại một lát như thăm dò không thấy ông Lân nói gì Phùng lại tiếp- Ngoài ra ở xe tăng còn một kiểu bắn nữa mà chắc là pháo binh không có là bắn nửa trực tiếp.
   Ông Lân hơi ngạc nhiên:
   - Nửa trực tiếp! Thế là thế nào?
   Phùng rành rẽ:
   - Nói một cách dễ hiểu thì như thế này: trên các xe tăng đều trang bị kính ngắm để ngắm bắn trực tiếp. Nhưng để bắn được trực tiếp thì phải có điều kiện. Điều kiện cần là phải nhìn thấy mục tiêu. Còn điều kiện đủ là khoảng cách đến mục tiêu phải nằm trong phạm vi thước ngắm đã lập sẵn trong kính. Nhưng có những trường hợp nhìn thấy được mục tiêu nhưng mục tiêu lại nằm ở khoảng cách lớn hơn thước ngắm thì chúng tôi vẫn có thể bắn được, bằng cách dùng kính ngắm vào mục tiêu, rồi tính toán phần tử bắn về tầm và sử dụng bọt nước tầm để bắn.
   Tư lệnh Lân gật gù:
   - Hay nhỉ! Thế ra cái sự bắn của xe tăng cũng phức tạp ra phết nhỉ!
   Phùng cười:
   - Dạ! Đúng thế! Ngay trong kiểu bắn trực tiếp cũng có đến bốn phương pháp bắn đấy thủ trưởng ạ!
   Ông Lân hơi ngơ ngác:
   - Bốn phương pháp? Cậu nói cụ thể hơn xem nào!
   Phùng chậm rãi:
   - Báo cáo thủ trưởng! Bốn phương pháp bắn đó là: tại chỗ bắn, dừng bắn, tạm dừng bắn và hành tiến bắn. Tùy theo tình hình cụ thể người chỉ huy sẽ lựa chọn một trong bốn phương pháp trên để diệt mục tiêu.
   Ông Lân sốt ruột:
   - Cậu giải thích cụ thể từng phương pháp bắn xem nào!
   Phùng dừng lại một lát như để sắp xếp lại các ý nghĩ rồi mới tiếp tục:
   - Vâng ạ! Tại chỗ bắn là phương pháp xe dừng tại chỗ bắn hết mục tiêu này đến mục tiêu khác. Phương pháp này có ưu điểm là xác suất trúng đích cao nhưng nhược điểm của nó là xe tăng nằm tại chỗ nên cũng dễ bị địch bắn trả. Dừng bắn thì cơ động hơn một chút, nghĩa là xe tăng đang chạy dừng lại bắn một số phát cho đến khi diệt một mục tiêu lại tiếp tục cơ động. Ưu nhược điểm của phương pháp này cũng tương tự như phương pháp trên nên thường sử dụng trong trường hợp phòng ngự hoặc nơi có địa hình phức tạp, có thể lợi dụng được sự che chắn của địa vật- Thấy ông Lân vẫn lắng nghe rất chăm chú Phùng tiếp- Còn tạm dừng bắn là phương pháp xe đang chạy, phát hiện được mục tiêu. Kíp xe tiến hành mọi công tác chuẩn bị bắn trong khi xe vẫn chạy, chỉ đến khi pháo thủ ngắm sơ bộ vào mục tiêu rồi mới lệnh cho lái xe dừng. Xe vừa dừng lại pháo thủ sẽ chỉnh đường ngắm cho chính xác rồi bóp cò. Khi đạn vừa nổ lái xe lập tức cho xe tiến. Mỗi lần tạm dừng như vậy không được quá 10 giây, sau vài lần tạm dừng có thể tiêu diệt một mục tiêu. Phương pháp thứ tư là hành tiến bắn, nghĩa là toàn bộ quá trình bắn được thực hiện khi xe đang chạy.
   Ông Lân lẩm bẩm:
   - Vừa chạy vừa bắn á? Thế thì có mà “bắn chim”!
   Phùng lắc đầu:
   - Không hẳn thế đâu ạ! Đúng là những loại xe cũ thì khi hành tiến bắn thường độ chính xác rất thấp. Tuy nhiên những loại xe mới có lắp hệ thống ổn định pháo thì xác suất trúng đích được nâng lên khá nhiều.
   Ông Lân nhướng mắt lên:
   - Ổn định pháo là cái gì?
   Phùng cười:
   - Báo cáo thủ trưởng! Bây giờ mà giải thích thật cặn kẽ thì hơi khó nhưng nói nôm na là thế này: đó là một hệ thống cho phép giữ cho nòng pháo luôn luôn song song với phương ban đầu. Nghĩa là thủ trưởng ngắm vào mục tiêu rồi thì dù xe chạy theo hướng nào, lên xuống ra sao pháo vẫn luôn hướng vào mục tiêu đó. Tất nhiên không được một trăm phần trăm nhưng cũng tương đối chính xác, pháo thủ chỉ phải chọn thời cơ thích hợp nhất để bóp cò thôi.
   Tư lệnh Lân gật gù:
   - Hay nhỉ! Thế loại xe nào thì có thiết bị này?
   Phùng tươi tỉnh:
   - Báo cáo thủ trưởng! Hiện ta mới có xe T54 là lắp thiết bị này- Liếc nhìn người chỉ huy của mình không thấy biểu hiện gì anh nói thêm- Trong số 3 tiểu đoàn đang ở chiến trường thì tiểu đoàn 297 là đơn vị trang bị toàn xe T54 thủ trưởng ạ!
   Tư lệnh Lân trở nên trầm ngâm, Phùng cũng im lặng. Mãi một lúc sau ông Lân mới lên tiếng:
   - Đó mới là sự khác nhau về kỹ thuật bắn. Bây giờ cậu nói thêm sự khác nhau về chiến thuật xem nào.
   Phùng ngẫm nghĩ một lát rồi dè dặt:
   - Tôi nghĩ rằng sự khác nhau về chiến thuật giữa pháo binh và xe tăng chủ yếu xuất phát từ nhiệm vụ chiến đấu khác nhau. Một bên có nhiệm vụ chi viện, yểm trợ. Một bên là tham gia vào lực lượng đột kích. Một bên đánh địch ở cách xa hàng chục cây số, một bên thì trực tiếp tiếp xúc với địch. Một bên thì mang tính độc lập cao, còn một bên thì gắn bó chặt chẽ với bộ binh và binh chủng hợp thành. Điều đó sẽ kéo theo hàng loạt sự khác nhau. Ví dụ như: khi trinh sát mục tiêu bên pháo binh chỉ quan tâm đến tọa độ của nó trên bản đồ thì xe tăng lại phải mắt thấy, tay sờ gần như bộ binh. Khi tác chiến thì một đằng bắn mà không hề nhìn thấy mục tiêu, còn một bên thì phải ngắm nghía chính xác. Về cơ động thì bên pháo binh không cần quan tâm đến đường đi lối lại trong cứ điểm địch còn xe tăng nếu không nắm được cái đó thì gay to.
   Ông Lân gật gù ra vẻ đồng ý:
   - Quả thật giữa hai binh chủng có rất nhiều điểm khác nhau, rồi tớ sẽ phải tiếp tục tìm hiểu- Ông quay lại nhìn thẳng vào mắt người trợ lý- Cậu cũng khá uyên bác đấy nhỉ!
   Phùng lắc đầu ngượng ngùng:
   - Báo cáo thủ trưởng! Có gì đâu ạ! Tôi cũng như các anh em khác thôi ạ!
   Ông Lân quay lên và nhắm nghiền hai mắt như người buồn ngủ. Thực ra không phải vậy. Ông đang ngẫm nghĩ và tự nhủ: “có lẽ mình sẽ phải học hỏi nhiều mới có thể làm chủ được những cái xe tăng và chỉ huy được những con người như thế này”.

    Mất gần ba ngày đêm hai thày trò đại tá Lân mới tới sở chỉ huy tiền phương Bộ Tư lệnh thiết giáp. Lúc này chiến dịch đã bắt đầu, quân ngụy đã vượt biên giới tiến vào đất Lào được mấy ngày và đã chiếm được Bản Đông cùng một số căn cứ hỏa lực phía bắc và phía nam đường Chín. Mặc dù nằm khá xa khu vực chiến sự nhưng ở đây vẫn nghe thấy những loạt tiếng nổ ì ầm nối nhau không dứt. Trên trời những vệt khói B52 ngang dọc đan chéo nhau đang tan loãng ra theo gió chứng tỏ cường độ sử dụng của chúng rất cao. Về phía ta mới chỉ có một số đơn vị thực hiện nhiệm vụ đánh nhỏ, lẻ để ngăn chặn đà tiến quân của địch.Một số khác dùng hỏa lực phòng không để tiêu diệt máy bay lên thẳng, còn lại chủ yếu là cơ động lực lượng để đợi thời cơ phản công quân địch. Xe tăng vì vậy vẫn chưa được dùng đến.
   Vì tham mưu phó Kiệm đang đi nắm tình hình các đơn vị nên chủ nhiệm chính trị Thu thay mặt tiền phương báo cáo tình hình với tư lệnh mới:
   - Báo cáo đồng chí tư lệnh! Chấp hành mệnh lệnh của Bộ tư lệnh 702, ba tiểu đoàn xe tăng của ta đã được cử đi phối thuộc cho ba sư đoàn bộ binh của B70 và hiện đã cơ động đến vị trí tập kết quy định. Cụ thể như sau- Ông dùng cái bút chỉ vào từng điểm trên tấm bản đồ đang treo trên vách hầm- Tiểu đoàn 198 và tiểu đoàn 297 tập kết ở khu vực bắc Bản Đông, còn tiểu đoàn 397 thì tập kết ở bắc Sê Pôn để “đón lõng” địch khi chúng tiến được đến đây. Do có thời gian nên anh em cũng đã trinh sát nắm tương đối vững địa hình khu vực tác chiến. Về tình hình tư tưởng bộ đội cũng như trang bị vũ khí đều tốt, sẵn sàng bước vào chiến đấu.
   Tư lệnh Lân ghé sát vào tấm bản đồ chăm chú nhìn vào các vị trí đã được đánh dấu của ba đơn vị, lát sau ông hỏi nhỏ:
   - Tôi muốn biết về tổ chức chỉ huy các đơn vị này bây giờ như thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu mở cuốn sổ tay ra, ông nheo nheo mắt trả lời:
   - Báo cáo anh! Về nguyên tắc bây giờ các tiểu đoàn xe tăng sẽ thuộc quyền chỉ huy của các sư đoàn bộ binh. Để tham mưu cho người chỉ huy binh chủng hợp thành về sử dụng xe tăng chúng tôi đã phái cử các trợ lý xuống từng đơn vị. Cụ thể như sau: ở Bộ tư lệnh B70 có các anh Phúc, anh Quang và anh Mạnh là cán bộ của Phòng tham mưu binh chủng. Còn ở các sư đoàn, trung đoàn bộ binh thì có cán bộ của các trung đoàn H02 và H03.
   Tư lệnh Lân nhướng cặp mắt lên:
   - Như vậy thì ở cơ quan này còn có mấy người thôi à?
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu xác nhận:
   - Dạ! Đúng vậy ạ!
   Tư lệnh Lân gật đầu ra vẻ đã nắm được tình hình, ông dõng dạc:
   - Theo tôi chiến dịch sắp đi vào giai đoạn quyết định nên sẽ diễn biến rất nhanh. Vì vậy để nắm tình hình nhanh hơn, chắc hơn và tham mưu cho cấp trên sát hơn tôi đề nghị sẽ chuyển tiền phương của ta vào như một bộ phận của 702. Việc đó hoàn tất trong ngày hôm nay. Còn ngày mai tôi muốn xuống thăm anh em, đồng thời cũng nắm tình hình chuẩn bị chiến đấu ở các đơn vị.
   Chủ nhiệm chính trị Thu hơi bất ngờ trước các quyết định của vị tư lệnh mới nhưng trong thâm tâm ông phải công nhận đó là những quyết định đúng, chứng tỏ người ra lệnh là một người rất thực tiễn và có kinh nghiệm chiến trường. Vì vậy ông vui vẻ:
   - Chúng tôi xin thực hiện ngay.

    Khi kế hoạch cuộc hành quân Lam Sơn 719 đã không còn là ẩn số và những màn nghi binh đã hết tác dụng, các cánh quân của ta đã khẩn trương cơ động về khu vực đường Chín để chuẩn bị phản công. Những nỗ lực chặn đánh địch trên đường Chín cùng với những khó khăn trong việc cơ động đã buộc chiến đoàn 1 ngụy phải dừng chân tại Bản Đông (mật danh của địch gọi là A Lưới) và lâm vào thế phòng ngự. Một số căn cứ hỏa lực vòng ngoài do các liên đoàn Biệt động quân chiếm giữ đã bị tiêu diệt, giờ đến lượt các cứ điểm án ngữ hai bên sườn cuộc hành quân do lữ đoàn Dù số 3 và sư đoàn Bộ binh 1 đảm nhiệm bắt đầu bị đe dọa.
   Theo kế hoạch của trên đại đội 9 được lệnh phối thuộc cho một trung đoàn bộ binh tiến công điểm cao 543 (về phía địch đặt tên là căn cứ hỏa lực 31) do tiểu đoàn 3, lữ đoàn Dù 3 chốt giữ, trong đó có sở chỉ huy lữ đoàn. Từ ngày 18 tháng Hai bộ binh đã thực hành bao vây quân địch, dự kiến đêm 23 tháng Hai sẽ tiến hành trận đánh hiệp đồng binh chủng để tiêu diệt toàn bộ quân địch ở đây.
   Điểm cao 543 nằm ở tây- bắc Bản Đông, cách đường Chín khoảng 7 ki- lô- mét, cách đường 16A- con đường chạy theo hướng bắc- nam và giao nhau với đường Chín tại Bản Đông khoảng 2 ki- lô- mét. Nằm ở đó điểm cao 543 có khả năng khống chế mọi hoạt động trên đường 16A, ngăn chặn các cuộc chuyển quân của ta tiếp cận Bản Đông để bảo vệ an toàn cho sườn bắc lực lượng xung kích. Do vậy ngay khi chiến đoàn 1 chuẩn bị vượt biên giới địch đã cho trực thăng đổ bộ lữ đoàn dù 3 xuống đây cùng với một khối lượng lớn trang bị và vật tư các loại. Với một đại đội công binh trong tay, chỉ sau vài ngày điểm cao 543 đã thực sự trở thành một cứ điểm vững chắc với hơn 200 công sự chiến đấu bằng gỗ đất, 7 hầm ngầm dành cho sở chỉ huy lữ đoàn, một trận địa pháo với 6 khẩu lựu pháo 105 mm, một trận địa 4 khẩu cối 106,7 mm và một sân đỗ cho máy bay trực thăng. Xung quanh cứ điểm địch đã thiết lập được 3 hàng rào dây thép gai, trên các hướng quan trọng có bãi mìn và một số vật cản chống tăng. Ngoài việc chốt giữ trong cứ điểm hàng ngày chúng còn xua quân đi lùng sục xung quanh nhằm phát hiện lực lượng và đánh phá các kho hàng của ta ở khu vực này.
   Do đã được đi trinh sát thực địa trước cùng bộ binh nên ngay trước khi nhận nhiệm vụ trợ lý thiết giáp Đinh Xuân Quang đã gọi tiểu đoàn phó 198 lại nói nhỏ:
   - Tôi đã đi vòng quanh cứ điểm này rồi, chỉ có một hướng xe tăng có thể lên được là hướng đông- nam. Tôi cũng đã tham mưu cho các anh ấy như vậy và quyết tâm của trung đoàn trưởng cũng chọn hướng ấy làm hướng chủ yếu. Tuy nhiên tôi chưa nắm được cụ thể địa hình và đường cơ động ở khu vực ấy nên ta cần phải nghiên cứu thêm. Vì vậy lúc nào giao nhiệm vụ xong anh cứ đề nghị trung đoàn trưởng cho ta tổ chức trinh sát thêm cho cụ thể. Nhớ đề nghị các đồng chí ấy cử người cùng đi, có gì còn phải hiệp đồng tại chỗ luôn.
   Xem kỹ lại bản đồ và đối chiếu với thực địa Vịnh công nhận điều Quang nói là đúng, trên các hướng khác những đường bình độ dày xít lại với nhau chứng tỏ độ dốc rất cao, cây cối lại rậm rì và có vẻ rất hiểm trở. Vì vậy khi trung đoàn trưởng bộ binh đã giao nhiệm vụ xong cho các đơn vị và hỏi: “Có đồng chí nào còn ý kiến gì không?” thì Vịnh giơ tay:
   - Báo cáo đồng chí trung đoàn trưởng! Đối với xe tăng chúng tôi thì một vấn đề cốt tử là đường cơ động. Vì vậy chúng tôi đề nghị trung đoàn cho phép chúng tôi tổ chức trinh sát thêm cho cụ thể. Tuy nhiên do chưa nắm vững địa hình và tình hình địch ở khu vực này nên đề nghị trung đoàn cử thêm một vài đồng chí cán bộ đi cùng để giúp đỡ chúng tôi.
   Trung đoàn trưởng bộ binh hỏi lại:
   - Thế các đồng chí dự định bao giờ sẽ đi trinh sát?
   Vịnh nhẩm tính một lát rồi dứt khoát:
   - Vì thời gian không còn nhiều nên chúng tôi dự định đi ngay ngày mai ạ!
   Trung đoàn trưởng bộ binh gật đầu:
   - Tôi đồng ý! Tôi sẽ cử một đồng chí trung đoàn phó đi cùng các đồng chí. Ngoài việc trinh sát có vấn đề gì cần giải quyết các đồng chí đề đạt luôn.
   Trên đường về đơn vị Vịnh bảo đại đội trưởng Hiến:
   - Cậu về phổ biến nhiệm vụ sơ bộ cho đơn vị chuẩn bị và tổ chức cho anh em mai đi trinh sát. Theo tớ thành phần đi trinh sát phải có cả cán bộ, trưởng xe và lái xe. Đúng 5 giờ sáng mai xuất phát, nhớ nhắc anh em mang theo vũ khí bộ binh và hai ngày ăn.
   Hiến gật đầu, trong đầu anh đang phác ra một loạt những công việc phải tiến hành từ giờ đến khi bước vào chiến đấu. Còn đi trinh sát anh quyết định chọn trung đội trưởng Nhã cùng với hai trưởng xe và hai lái xe. Hiến thấy cũng yên tâm vì anh em đại đội 9 này cũng đã khá dày dạn sau ba năm ở chiến trường.
   Tuy nhiên, lần trinh sát đó không đạt được kết quả như mong muốn.

    Mới 5 giờ sáng, trời tháng Giêng còn tối mò mò đại đội trưởng Hiến đã đốc thúc nhóm trinh sát của đại đội lên đường. Qua chỗ “dê bộ” đã thấy một cán bộ trung đoàn bộ binh, tiểu đoàn phó Vịnh, chính trị viên tiểu đoàn Cổn và trợ lý thiết giáp Quang đứng đợi. Người nào người ấy trang bị gọn gàng, vai đeo AK báng gấp, xanh- tuy- rông lỉnh kỉnh bi- đông, dao găm, lựu đạn. Hiến cười cười:
   - Sao các thủ trưởng không mang súng ngắn cho nhẹ?
   Nói thì nói vậy chứ anh thừa biết đây là những cán bộ đã ở chiến trường mấy năm, đã đi như thế này chả ai dại gì mang thứ “đồ chơi” ấy đi cho thêm vướng, cứ khẩu AK là chắc nhất. Vịnh không trả lời mà hỏi lại:
   - Đã đủ thành phần chưa?
   Hiến đáp ngay lập tức:
   - Báo cáo, đủ rồi ạ!
   Vịnh quay lại Ngọ, trung đoàn phó bộ binh:
   - Ta đi chứ anh!
   Trời sáng dần, những đám sương mù như được vén dần lên bởi một bàn tay vô hình làm lộ ra bầu trời mùa khô xanh ngắt. Con đường 16 A nham nhở những ổ trâu, ổ gà. Đất mặt đường tơi vụn ra như bột, cứ mỗi bước chân lại kêu lên phùm phụp, phùm phụp. Đã gần đến khu vực có địch, Vịnh quay lại nói to:
   - Từ đây tất cả đi thành hàng một, không nói chuyện to. Đồng chí Hiến đi đầu cảnh giới phía trước, đồng chí Nhã đi sau cùng cảnh giới phía sau, hai đồng chí trưởng xe cảnh giới hai bên. Đề nghị các đồng chí giãn ra, mỗi người cách nhau 3 mét.
   Sự cảnh giác của Vịnh không thừa. Trời vừa mới hửng lên đã thấy một tốp máy bay xuất hiện, chúng lao xuống cắt bom và bắn đại liên xuống một khe núi ngay phía trước. Từ hướng đó rộ lên từng loạt súng bộ binh, chủ yếu là tiếng đại liên M30 và tiểu liên cực nhanh. Hiến quay lại nói với tiểu đoàn phó Vịnh:
   - Có lẽ địch ở cứ điểm nống ra anh ạ!
   Vẫn chăm chú quan sát tình hình hoạt động của hai chiếc máy bay Vịnh gật đầu đồng ý:
   - Có lẽ thế thật.
   Trung đoàn phó Ngọ từ phía sau vọt lên, anh nói gấp gáp:
   - Chỗ đó là kho Tà Năng. Theo tôi địch đã phát hiện được và cho quân ra chiếm.
   Đúng như dự đoán của anh, từ phía trước mấy chiến sĩ lếch thếch chạy về, có người còn kéo lê cả khẩu súng. Hiến chặn bọn họ lại:
   - Các đồng chí chạy đi đâu thế?
   Họ dừng cả lại, một người vừa thở vừa nói:
   - Bọn chúng chiếm được kho rồi. Các anh cũng chạy đi chứ, bọn nó đông lắm.
   Vịnh túm tay một người trông già dặn nhất:
   - Đồng chí nói rõ hơn xem nào, quân địch có độ bao nhiêu?
   Thấy người hỏi mình có vẻ một cán bộ, đồng chí này đứng nghiêm lại trả lời:
   - Báo cáo đồng chí! Chúng tôi ở kho Tà Năng của 559. Từ hôm địch ra chúng tôi cũng đã sơ tán bớt hàng hóa và người đi rồi, chỉ còn một bộ phận ở lại coi kho. Sáng nay vừa bảnh mắt ra đã thấy bọn lính dù xuất hiện, lại có máy bay yểm hộ nên chúng tôi đánh không lại. Còn quân số của chúng tôi cũng không rõ lắm nhưng có lẽ phải đến vài chục tên.
   Dứt lời anh ta quay sang mấy đồng đội ra hiệu rồi họ tiếp tục chạy về phía bắc. Đợi mọi người đến gần Hiến mới hỏi:
   - Bây giờ địch đã chặn mất đường của ta. Đề nghị các anh cho ý kiến: tiếp tục đi hay quay về, hay dừng lại đợi?
   Tiếng súng từ phía trước vẫn rộ lên từng đợt và nghe như gần hơn. Mấy khuôn mặt đều suy nghĩ rất căng thẳng, trợ lý Quang là người lên tiếng đầu tiên:
   - Bây giờ muốn đi cũng chẳng được vì để đến khu vực trinh sát ta bắt buộc phải qua Tà Năng. Còn quay về thì cũng không nên vì sẽ không kịp với thời gian trên đã quy định. Vì vậy...
   Một loạt tiếng nổ từ hướng bắc dội về cắt ngang câu nói của Quang, mấy chiến sĩ hồi nãy vừa chạy qua nay đang quay lại, họ rối rít:
   - Phía này cũng có địch.
   Toán trinh sát bất ngờ rơi vào một tình thế khó khăn: cả hai phía đều có địch, có vẻ như họ đã lọt vào giữa vòng vây. Nhác thấy phía trước có cái ba- ri- e vẫn chắn ngang đường Hiến đoán thế nào cũng có hầm, anh hét to:
   - Tất cả theo tôi!
   Thật may, đó là một trạm điều chỉnh giao thông của công binh 559. Phía ngoài là một cái hầm thùng mỗi chiều độ hơn 3 mét, bên trên có nắp bằng đất khá dày. Hầm có cửa chính trổ ra đường, hai cửa quan sát ra các hướng bắc và nam, phía trong là một cái hầm chữ A rất vững chắc và có một ngách hào dẫn ra đằng sau. Căn hầm được bố trí trên một gò cao nên có tầm quan sát khá rộng. Tất cả đã vào hầm. Mấy chiến sĩ kho đã chạy đâu mất, chắc họ tản mát vào rừng. Điểm qua một lượt thấy đủ, Hiến mới hỏi:
   - Bây giờ có lẽ ta phải cố thủ ở đây thôi các thủ trưởng ạ!
   Trợ lý Quang hướng về phía trung đoàn phó Ngọ- cán bộ cao cấp nhất:
   - Anh Ngọ thấy thế nào?
   Trung đoàn phó Ngọ gật đầu:
   - Thì còn cách nào khác nữa đâu! Theo tôi bây giờ hai đồng chí cảnh giới hướng bắc, hai đồng chí cảnh giới hướng nam, hai đồng chí cảnh giới phía mặt đường- Anh chỉ hai trưởng xe- Còn hai đồng chí ra đoạn hào phía sau cảnh giới hướng đằng ấy. Nhớ là phải tiết kiệm đạn, cứ để bọn chúng đến thật gần mới bắn.
   Vừa mới triển khai xong lực lượng đã thấy lố nhố những bóng rằn ri từ phía kho Tà Năng tiến lại. Có vẻ chúng chưa phát hiện ra ổ đề kháng này nên đi lại khá nghênh ngang. Hiến nói nhỏ vừa đủ cho mọi người nghe thấy:
   - Để chúng vào thật gần mới bắn nhé!
   Nhưng có lẽ cái gò cao và cây tre ba- ri- e đã gây sự chú ý cho bọn địch. Cách cửa hầm chừng gần trăm mét chúng dừng lại nghiêng ngó, chỉ trỏ rồi giương súng bắn tới tấp về phía cái gò đất cao. Những viên đạn cắm thun thút vào bờ đất xung quanh cửa hầm. Né qua một bên tránh đạn Hiến thì thầm:
   - Kệ chúng nó!
   Quả nhiên chúng đã bớt nghi ngờ và tiếp tục tiến tuy có vẻ thận trọng hơn. Hiến ước đoán có khoảng một trung đội địch, những cái mũ nồi đỏ trên đầu chứng tỏ đây là bọn quân dù. Từ cửa bên kia Nhã lên tiếng:
   - Bên này cũng có địch!
   Ngọ thì thầm hỏi lại:
   - Có đông không?
   Nhã cũng thì thầm đáp:
   - Mới chỉ trông thấy vài thằng thôi.
   Ngọ dằn từng tiếng nhỏ và đanh:
   - Các đồng chí chú ý! Tất cả phát hỏa theo lệnh đồng chí Hiến. Rõ chưa?
   Tiếng trả lời cũng nhỏ nhưng rất dứt khoát:
   - Rõ!
   Đợi tốp địch đi đầu vào còn chừng hơn ba mươi mét Hiến gằn giọng:
   - Chuẩn bị!- Anh chỉnh lại đường ngắm khẩu AK thật chính xác vào bộ ngực một tên có vẻ là chỉ huy rồi cao giọng- Bắn!
   Chín khẩu AK cùng đồng loạt nổ. Những tên địch đi đầu gục xuống như những cây chuối bị phạt ngang thân. Trung đoàn phó Ngọ dằn giọng:
   - Không bắn nữa! Chỉ khi nào chắc ăn mới bắn, mà bắn loạt ngắn thôi!
   Loạt đạn phủ đầu đem lại hiệu quả khá cao, có đến gần chục cái xác nằm bất động ở cả hai phía của hầm, mấy tên bị thương bò nghều ngào miệng hét lên những tiếng vô nghĩa và ghê rợn. Nhưng yếu tố bất ngờ cũng đã mất.
   Dường như đã lấy lại tinh thần bọn địch bắt đầu vãi đạn về phía ụ đất cao có căn hầm nhỏ bé. Bây giờ không chỉ có tiểu liên mà đã có cả đại liên và súng cối. Những viên đạn cắm phầm phập vào vách hầm. Có một quả đạn cối trúng ngay nắp hầm nhưng thật may, nắp hầm khá chắc, chỉ có những vụn đất rơi lả tả xuống qua khe hở giữa các thân cây gỗ. Hiến quay về phía sau bảo nhỏ:
   - Các thủ trưởng cứ vào hầm chữ A mà ẩn, khi nào cần hãy ra.
   Tuy vậy, không một ai rời vị trí. Chính trị viên Cổn từ nãy im lặng giờ mới lên tiếng:
   - Theo tôi bây giờ chúng ta đã không còn lợi thế bất ngờ nữa. Vì vậy tất cả phải thật bình tĩnh, cố gắng bảo toàn lực lượng và tiết kiệm đạn. Tôi cho rằng thế nào chúng cũng gọi không quân đến chi viện. Lúc nào máy bay đánh tôi đề nghị tất cả phải vào hầm chữ A, chỉ để lại đồng chí Hiến và đồng chí Nhã cảnh giới. Chúng ta phải chuẩn bị tinh thần còn một người cũng đánh, chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Các đồng chí có đồng ý thế không?
   Không ai nói gì, chừng như mọi người đều đồng ý.
   Quả nhiên, hai chiếc máy bay đã xuất hiện trên bầu trời. Chúng đang hạ thấp độ cao và thu hẹp vòng lượn. Hiến hét lên:
   - Tất cả vào hầm!
   Bảy người vừa chui vào căn hầm chữ A thì đã thấy hai tiếng nổ lộng óc dội đến. Căn hầm chao đảo như con thuyền trong bão, hơi bom xộc vào khét lẹt, những vụn đất lọt qua khe các thân cây lát hầm rơi đầy xuống đầu mọi người. Lại một loạt bom nữa nhưng rất may không quả nào trúng hầm. Tiếp theo là hàng loạt trọng liên 20 ly từ trên trời dội xuống tưởng không bao giờ dứt. Hiến và Nhã vẫn mỗi người bám một cửa hầm thỉnh thoảng lại ghé mắt nhìn ra nhưng không thấy động tĩnh gì nữa, chắc bọn địch đang đợi cho cánh không quân cày nát chỗ này ra rồi mới xung phong.

   

    Chừng như đã hoàn thành nhiệm vụ, hai chiếc máy bay nối đuôi nhau bay về phía đông. Từ phía xa đã thấy lấp ló những bóng rằn ri, lần này chúng có vẻ cảnh giác tợn. Chúng không dàn thành hàng nghênh ngang như trước mà lom khom đi thành hai hàng dọc nép sát hai bên vệ đường. Đến gần chỗ xác mấy thằng lúc nãy chúng bắt đầu tản ra và trườn lên một cách chậm chạp. Từ trong hầm mọi người cũng đã chui ra và ai về chỗ nấy. Hiến nhắc lại một cách rành rọt:
   - Cứ kệ chúng nó đến gần nữa đi!- Anh quay lại bảo hai trưởng xe đang đứng trong đoạn hào phía sau- Chuẩn bị lựu đạn đi nhé! Lúc nào tôi hô bắn thì ném!
   Không ai nói một lời, tất cả đều chăm chú dõi theo từng bước tiến của địch. Còn cách chừng năm mươi mét bọn chúng dừng lại và bắt đầu bắn dữ dội về phía căn hầm. Từ phía sau khẩu đại liên M30 và một khẩu cối 61 cũng lên tiếng. Lại những viên đạn cắm vào thành hầm phầm phập, một viên bay sát mang tai Hiến vào trong hầm làm toác ra một mảnh gỗ lát. Hiến nói nhỏ:
   - Cẩn thận đấy!
   Còn khoảng ba mươi mét, đã nhìn rõ nét mặt căng thẳng của mấy tên đi đầu. Hiến gằn giọng:
   - Chuẩn bị! Bắn!- Tay anh cũng siết cò điểm xạ một loạt ngắn vào tên đi đầu.
   Từ ngách hào phía sau hai cánh tay vung lên, hai quả lựu đạn rơi trúng giữa toán địch đi đầu, chúng nhảy dạt ra tránh nhưng không kịp. Hai chớp lửa nháng lên, mấy thân hình đổ gục xuống. Bên cửa hầm phía bắc Nhã cũng bắn từng loạt ngắn chắc nịch. Bọn địch lại dạt ra xa. Khẩu đại liên và khẩu cối lại lên tiếng. Những viên đạn lại chụp lấy cái hầm như vãi trấu. Ngọ nhắc nhỏ:
   - Chỉ một người quan sát thôi, còn lại tránh xa cửa hầm.
   Nhã thì lẩm bẩm:
   - Hai đợt!   
   Có vẻ như quá cay cú với cái gai trước mặt này bọn địch bây giờ bày thêm trò mới, một toán chừng chục tên vòng sang hướng tây. Rất may là khi chúng vừa lóp ngóp thò đầu lên sau những lùm cây đã bị hai trưởng xe cảnh giới phía này phát hiện ra. Chỉ với hai loạt AK ngắn ngủi các anh cũng đã bắt chúng phải thụp xuống kéo theo mấy thằng bị thương về phía sau.
   Nhã lại lẩm bẩm:
   - Ba đợt!
   Sau lần xông lên này bọn chúng dừng lại khá lâu không biết toan tính những gì. Trung đoàn phó Ngọ tranh thủ hội ý với Vịnh, Cổn và Quang:
   - Có thể nói là ta đã bị bao vây cả bốn phía. Bây giờ tôi muốn xin ý kiến các anh xem nên tiếp tục chốt giữ ở đây hay mở đường máu rút lui- Đợi một lát thấy không ai có ý kiến anh nói thêm- Cả hai phương án đều có cái thuận và cái nghịch. Nếu quyết tâm trụ lại thì khó khăn nhất của ta là đạn còn rất ít, quân số cũng ít, nếu bọn địch có quân tăng viện thì chỉ còn cách đánh đến người cuối cùng. Còn nếu mở đường máu rút lui thì chắc chắn có thương vong nhưng có thể thoát được một số đồng chí.
   Tiểu đoàn phó Vịnh lên tiếng:
   - Theo tôi trước hết ta xem lại còn bao nhiêu đạn đã.
   Ngọ gạt đi:
   - Chẳng cần kiểm cũng biết mỗi khẩu AK chắc chỉ còn hơn một băng đạn, lựu đạn thì có chừng chục quả.
   Chính trị viên Cổn có ý kiến:
   - Tôi nghĩ rằng nếu ta rời khỏi chỗ này bây giờ thì cũng khó thoát được lắm vì cả bốn phía đều có địch. Chi bằng ta cứ trụ lại, sống cùng sống, chết cùng chết. Biết đâu chúng nó nản thì ta lại bình yên vô sự.
    Ngọ quay về phía Quang:
   - Ý anh Quang thế nào?
   Quang trả lời dứt khoát:
   - Tôi đồng ý với anh Cổn.
   Ngọ kết luận:
   - Vậy thì ta sẽ quyết tâm trụ lại đây nhé. Mà cũng quá trưa rồi đấy, anh em mình thay nhau cảnh giới mà ăn đi còn lấy sức chiến đấu.
   Nhưng hình như chẳng ai thấy đói cả, người nào cũng chỉ làm một thanh lương khô rồi uống mấy ngụm nước là thôi. Thấy im ắng quá Hiến bảo:
   - Nhã, cậu nhìn kỹ xem phía bên ấy còn thằng nào không?
   Nhã lại gần cửa ra vào hầm phía mặt đường, anh lấy một đoạn cây đặt cái mũ cối lên rồi nhấp nhứ như định chạy ra. Ngay lập tức một loạt đạn chụp lấy cái mũ. Nhã rụt tay kéo cái mũ về, một lỗ đạn tròn vo đã xuyên ngang vành mũ, anh lắc đầu:
   - Vẫn còn. Bây giờ mà chui ra là chết ngay các thủ trưởng ạ!
   Hình như bọn địch đã được tăng thêm quân số. Từ chỗ ngoặt của con đường thấy thấp thoáng bóng mấy tên đang chỉ trỏ, hò hét gì đó. Chắc là bọn này đã xong việc trong kho Tà Năng giờ mới mò ra.
   Đợt tấn công thứ tư bắt đầu lúc hơn một giờ chiều. Lần này bọn chúng không đợi hoả lực chi viện ngừng mới xung phong mà vừa bắn cối, vừa bắn đại liên vừa xua quân lom khom tiếp cận. Bên mạn bắc một số tên đã dạt sang hẳn mép đường bên kia để lợi dụng địa hình tiến lên. Hiến đưa đầu ngắm thử hết thằng này sang thằng khác rồi bật nói:
   - Có lẽ ta nên để về nấc “phát một”, ngắm thật chắc chắn mới đòm, bắn phát nào là chắc phát ấy.
   Ngọ đồng ý, anh dằn giọng:
   - Chuyển về nấc phát một. Chỉ khi nào chúng đồng loạt xung phong mới chuyển về liên thanh.
   Mấy bóng áo rằn ri vẫn lầm lũi tiến vào, Hiến nghĩ bụng: “có lẽ bọn này là bọn mới đến nên chưa biết sợ”. Đợi cho thằng đầu tiên vào còn độ ba mươi mét anh ngắm nghía thật cẩn thận rồi bình tĩnh bóp cò. Phát súng “tắc cú” nhưng cực kỳ chính xác bắt tên dịch nằm bất động. Từ các phía khác những phát AK phát một cũng vang lên một cách chắc chắn. Cổn khoái chí:
   - Thế này đúng là “mỗi viên đạn, một quân thù” đấy!
   Để lại ba, bốn cái xác bọn địch kéo nhau bò giật lùi. Nhã lại lẩm bẩm:
   - Đợt thứ tư!
   Thêm hai đợt tiến công nữa không có kết quả mà lại thêm thương vong chúng dừng lại khá lâu. Nhã khấp khởi:
   - Có lẽ bọn chúng nản rồi hay sao ấy!
   Vịnh lắc đầu:
   - Coi chừng nó gọi máy bay lên đấy!
   Đúng như vậy. Vịnh vừa dứt lời thì các vách hầm đã chao đảo bởi một quả bom rất gần. Hiến hét to:
   - Tất cả vào hầm đi! Nhã cũng vào đi! Máy bay đang ném bom nó không dám xông lên đâu.

    Cả chín người dồn vào chiếc hầm chữ A nhỏ bé. Nhã là người vào sau cùng, anh vừa mới nhào vào thì một luồng gió thúc mạnh phía sau đẩy anh ngã đè lên mấy người ngồi ngoài cùng. Lần này hai chiếc máy bay không bắn đại liên mà chỉ thả bom. Vì không bị lực lượng phòng không đe dọa nên bọn chúng cứ nhẩn nha nhằm thật kỹ mục tiêu. Không khí trong hầm khét lẹt mùi thuốc bom và đặc sệt đất bụi. Những cây gỗ lát hầm cứ vặn bên này, vẹo bên kia như muốn sập xuống. Cả chín người đều im thin thít, đầu gục xuống gối, hai tay ôm chặt lấy hai tai. Có vẻ như ai cũng đang sẵn sàng chờ một tiếng “ịch”.
   Trận ném bom kéo dài chừng hai mươi phút. Hiến ngửa cổ nhìn lên trời thấy hai chiếc máy bay đã bay đi. Anh nói nhỏ:
   - Có lẽ phải ra thôi! Thế nào bọn chúng cũng sắp xông lên đấy.
   Từ từ lùi ra ngách hào Hiến thận trọng quan sát xung quanh. Anh như không tin vào mắt mình: căn hầm chỉ huy giao thông giờ trông như một cái hố bom, một quả bom nổ ngay phía cửa thông ra đường đã hất tung phần mái của căn hầm. Từ phía Tà Năng khẩu đại liên lại tằng tặc sủa một tràng dài vào cái ụ đất nham nhở đó. Hiến đoán thế nào chỉ một lát nữa bọn chúng cũng sẽ xông lên, anh quay vào trong hầm gằn giọng:
   - Lên thôi! Từng người một. Nhớ là phải thấp người xuống, cứ để bọn chúng tưởng ta đã chết hết rồi.
   Lần lượt từng người một bò ra khỏi hầm chữ A. Căn hầm chỉ huy giao thông tuy đã mất mái nhưng cũng vẫn có thể lợi dụng làm công sự chiến đấu được. Nhìn cái hố bom ngay cạnh Vịnh lè lưỡi:
   - Nó chỉ lệch vào trong độ vài mét nữa thì mình “đi” cả.
   Hiến thì thầm:
   - Chỉ tôi và Nhã cảnh giới thôi, còn các anh cứ thụp hết xuống. Khi nào tôi hô chuẩn bị hãy đứng dạy.
   Sau một hồi bắn thăm dò không thấy phản ứng gì một tên có vẻ là chỉ huy liên tục hối thúc bọn lính xông lên. Chắc hẳn nhìn cái hầm đã bị bay mất mái đang toang hoác như một cái hố bom hắn đinh ninh nhóm cộng quân cứng đầu đã bị tiêu diệt hết nên nghênh ngang lắm. Trong khi bọn lính vẫn đang chậm chạp nhích từng tý một thì hắn sõng lưng đi tới, tay cầm khẩu súng ngắn hươ lên và luôn miệng chửi thề nghe rõ mồn một:
   - Đ. má chúng mày! Nhát như thỏ đế vậy. Chúng nó không chết hết thì cũng bị thương rồi. Nhanh lên! Còn thằng nào sống sót bắt về lĩnh thưởng- Vẫn không thấy động tĩnh gì, tên chỉ huy càng tỏ ra chủ quan tợn, nó đá vào sườn một tên bò ngay cạnh- Đứng lên như tao đây nè! Nhanh lên!
   Một vài tên lính đứng dạy, chúng lom khom vừa đi vừa bắn từng loạt ngắn vào chỗ căn hầm. Vẫn không một phản ứng nào, tên chỉ huy được thể càng la lớn:
   - Thấy chưa? Còn thằng nào sống nữa đâu?
   Bọn lính đã đứng cả dậy, từ phía bắc cũng xuất hiện mấy bóng rằn ri. Chỉ còn chừng hai mươi mét Hiến thì thầm:
   - Chuẩn bị!- Liếc nhìn thấy mọi người đã vào vị trí anh ngắm thật kỹ vào giữa khuôn mặt đỏ gay của tên chỉ huy và siết cò.
   Gần như chín khẩu AK cùng bắn một lúc. Tên chỉ huy sững người lại như va phải một vật cản vô hình, một dòng máu đỏ bầm phun ra từ giữa trán, nó từ từ khuỵu xuống. Bọn lính hoảng hốt tháo lui bỏ lại thêm mấy cái xác. Khẩu đại liên từ phía sau lại lên tiếng để yểm trợ cho đồng bọn rút lui. Nhã lạnh lùng lẩm bẩm:
   - Đợt thứ bảy!
   Ngọ nhìn quanh lo lắng hỏi:
   - Anh em mình kiểm tra xem đạn dược thế nào?
   Đây đã là băng đạn cuối cùng nên tất cả mọi người tháo hộp tiếp đạn ra nghiêng ngó, Vịnh đoán:
   - May ra thì mỗi người còn chục viên.
   Cổn lên tiếng:
   - Nhưng lựu đạn thì còn nhiều.
   Bỗng một loạt tiếng nổ lụp bụp vang lên xung quanh. Từ chỗ đó những ngọn khói trắng bay lên càng ngày càng dày đặc. Ngọ dằn giọng:
   - Chúng nó bắn đạn khói. Cảnh giác chúng lợi dụng màn khói xung phong.
   Tất cả vội lắp băng đạn vào rồi về vị trí chiến đấu. Nhưng không có tên địch nào xông lên cả. Khi những ngọn gió làm khói tan đi hết thì mấy cái xác cũng đã không cánh mà bay. Cổn cười khoái chí:
   - Mấy thằng này cũng tình nghĩa ra phết nhỉ? Chúng bắn đạn khói để lấy xác nhau về các anh ạ.
   Ngọ tỏ ra là người có kinh nghiệm, anh bảo:
   - Có lẽ ta nên tranh thủ lui xuống cái khe dưới kia. Bọn nó mà rút thế nào cũng gọi pháo bắn vào đây bây giờ đấy!
   Toán trinh sát lục tục rút xuống cái khe cạn dưới chân đồi. Đúng như Ngọ dự đoán, một trận pháo kích dữ dội từ đỉnh 543 dập xuống chỗ họ vừa rời khỏi.
   Chừng mười lăm phút sau trận pháo kích mới ngừng. Không gian dần trở lại yên tĩnh. Ngọ đứng dạy bắt tay từng người một, anh phấn khích:
   - Tôi thật không ngờ lính xe tăng các anh mà đánh bộ cũng “máu” ra phết!
   Cổn lại cười:
   - Anh bảo không đánh thì để bọn nó bắt sống à?
   Mấy cậu lính coi kho nãy giờ nấp ở đâu không biết cũng đã chạy tới, họ lo lắng hỏi:
   - Chúng nó rút chưa hả các anh?
   Ngọ trừng mắt:
   - Các cậu chúi ở đâu từ nãy đến giờ? Sao không ra cùng chiến đấu với bọn tôi?
   Mấy người lính kho có vẻ ngượng, Quang thương tình đỡ lời:
   - Chắc từ ngày vào đây toàn coi kho phải không? Thôi, lần sau phải rút kinh nghiệm nhé!
   Một người có lẽ là cán bộ tiến lại gần và nói:
   - Các anh thông cảm! Anh em chúng tôi đa số còn trẻ, tiếng là vào chiến trường nhưng có đánh đấm bao giờ đâu. Sáng nay lại bị chúng ập tới bất ngờ nên nhiều đồng chí sợ. Bây giờ đề nghị các anh giúp chúng tôi trở về kho và mời các anh nghỉ lại đấy, ngày mai lại tiếp tục nhiệm vụ của mình.
   Lời đề nghị quả cũng hấp dẫn. Nếu nghỉ lại ở kho Tà Năng để mai đi trinh sát tiếp thì rất tiện lợi. Từ đó sang 543 rất gần, bộ đội cũng sẽ được nghỉ ngơi lại sức sau một ngày chiến đấu căng thẳng. Ngọ vẫy Vịnh, Cổn, Quang và Hiến ra một góc, anh hỏi:
   - Các anh thấy thế nào? Ta nên vào kho Tà Năng nghỉ mai trinh sát tiếp hay là quay về tổ chức một cuộc trinh sát khác.
   Tất cả im lặng, mỗi người theo đuổi một ý nghĩ riêng. Cuối cùng tiểu đoàn phó Vịnh lên tiếng trước:
   - Theo tôi ta nên vào đây nghỉ, thời gian chuẩn bị chiến đấu còn có hai ngày ta phải trinh sát được càng sớm càng tốt.
   Chính trị viên Cổn tỏ ra không đồng tình:
   - Tôi biết là còn rất ít thời gian nhưng ở đây thì tôi thấy nó thế nào ấy.
   Đại đội trưởng Hiến tỏ ra rất sốt ruột:
   - Tôi đồng ý với anh Vịnh, nếu nghỉ ở đây ngày mai ta sẽ xong việc sớm và còn hơn một ngày làm công tác chuẩn bị cho đơn vị.
   Trung đoàn phó Ngọ có vẻ hơi phân vân, linh cảm của anh cũng cho thấy ở lại đây có cái gì đó bất ổn. Anh quay về phía trợ lý Quang:
   - Anh Quang nghĩ thế nào?
   Quang trầm ngâm suy nghĩ, anh biết Vịnh và Hiến đang rất lo lắng cho việc hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị mình nên chỉ mong chóng xong việc. Tuy nhiên anh thấy nếu vào đây cũng có nhiều cái bất lợi, nhỡ bị bọn địch phục kích hay gài bẫy thì rất nguy hiểm. Chỉ cần một người trong toán trinh sát này hy sinh hoặc bị thương đều ảnh hưởng lớn đến việc hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị. Mà thực ra từ đây về đơn vị họ cũng không xa lắm. Nhưng nếu quay về liệu có ai nghĩ là mình hèn nhát, mình nản chí hay không? Đang ngần ngừ chưa muốn nói thì Ngọ đề xuất:
   - Bây giờ có hai ý kiến trái ngược nhau. Tôi đề nghị anh Quang cho biết ý kiến của mình. Ý kiến của anh Quang sẽ là quyết định cuối cùng!
   Quang biết Ngọ rất nể mình, mặc dù là người có chức vụ cao nhất nhưng tuổi thì Ngọ còn kém cả anh lẫn Vịnh, Cổn. Ngoài ra qua mấy ngày làm việc bên nhau Ngọ cũng đã biết anh là người có nhiều ý kiến rất xác đáng nên anh ta dành cho anh làm người đưa ra quyết định cuối cùng. Kể ra cũng khó xử. Quang âm thầm phác nhanh trong đầu một loạt tình huống có khả năng xảy ra rồi đột ngột đưa ra quyết định:
   - Theo tôi ta nên quay về, mai tổ chức một buổi trinh sát khác- Không để cho Vịnh kịp phản ứng anh nói tiếp- Ngày mai đề nghị anh Ngọ cho thêm một số đồng chí trinh sát và công binh đi cùng, có vấn đề gì cần khắc phục ta sẽ trao đổi luôn tại thực địa. Các anh thấy thế có được không?
   Ngọ nói to lên dứt khoát:
   - Vậy ta sẽ quay về, ngày mai tôi sẽ cử thêm một số thành phần đi cùng như yêu cầu của anh Quang.
   Mấy chiến sĩ kho lo lắng ra mặt:
   - Thế các thủ trưởng không vào kho cùng chúng tôi à?
   Quang kéo người phụ trách lại giải thích một hồi, cuối cùng anh ta nằn nì:
   - Kế hoạch của các thủ trưởng thế nào chúng tôi không dám có ý kiến nhưng xin có một đề nghị thế này: anh em tôi quân số thì ít, kinh nghiệm chiến đấu còn hạn chế nên xin các thủ trưởng hãy lưu lại một lúc, đợi chúng tôi vào được kho rồi thì các thủ trưởng đi cũng được.
   Nghĩ cũng thương tình, Ngọ hội ý qua với mấy cán bộ xe tăng rồi đồng ý với đề nghị của anh ta. Anh bảo mọi người dàn thành đội hình chiến đấu để sẵn sàng chi viện anh em coi kho khi có tình huống xảy ra.
   Quả thật! Những linh cảm của Ngọ và Cổn đã đúng. Bọn địch trước khi rút đã cài lại một số mìn Cờ- lây- mo và lựu đạn, ba chiến sĩ đi đầu của bộ phận coi kho dính mìn bị thương. Ngọ lại phải dành thời gian hướng dẫn anh em phá bẫy mãi đến gần tối mới vào được kho. Xong xuôi họ trở về đơn vị để sáng mai đi trinh sát tiếp.

    Buổi trinh sát ngày hôm sau khá thuận lợi. Đúng như dự đoán khi nghiên cứu trên bản đồ, toàn bộ khu vực căn cứ 31 gồm có 5 điểm cao nằm nối tiếp nhau với độ cao tăng dần từ đông- nam lên tây- bắc, độ dốc theo hướng này chỉ từ 15 đến 20 độ nên xe tăng có thể cơ động được. Địch tổ chức phòng ngự trên mỏm 4 và mỏm 5 là hai mỏm cao nhất. Căn cứ vào địa hình và tình hình địch quyết tâm của đại đội 9 là tổ chức thành đội hình một thê đội gồm trung đội 1 cùng xe đại đội trưởng và đội dự bị gồm trung đội 2 cùng xe chính trị viên, cơ động theo đường 16 A đến vị trí tạm dừng tại ki- lô- mét số 102. Sau đó chở theo bộ binh xung phong lên chiếm tuyến triển khai tại mỏm 3. Từ đó sẽ phát huy hỏa lực tiêu diệt địch và xung phong đánh chiếm các mục tiêu trên mỏm 4, mỏm 5. Trong đó mục tiêu chủ yếu của xe tăng là sở chỉ huy và trận địa pháo, cối. Tuy nhiên lại xuất hiện một khó khăn: toàn bộ các mỏm đồi này đều được phủ kín bằng một thảm rừng thưa nhưng khá xanh tốt. Nhìn những cây rừng bé thì bằng bắp đùi, to thì hàng người ôm trung đoàn phó Ngọ hỏi Vịnh:
   - Cây này xe tăng các anh có húc đổ được không?
   Vịnh lắc đầu cười:
   - Một hai cây thì húc được chứ cả rừng thế này thì làm sao mà húc nổi.
   Ngọ gọi đồng chí đại đội trưởng công binh lại gần:
   - Cậu thử đề xuất phương án làm đường cơ động cho xe tăng từ đây lên trên kia xem sao.   
   Đại đội trưởng công binh ngẫm nghĩ một lát rồi mới trả lời một cách thận trọng:
   - Báo cáo thủ trưởng! Về chất đất ở đây nhìn chung tốt nên không ngại lắm, chỉ còn vướng cây thì chúng tôi sẽ tập trung cho anh em hạ cũng nhanh thôi.
   Ngọ gặng lại:
   - Mất độ bao lâu thì xong?
   Tính toán thêm một chút đại đội trưởng công binh quả quyết:
    - Báo cáo thủ trưởng, chỉ cần một ngày là xong.
   Trợ lý Quang đang đứng gần đấy vội xua tay:
   - Không ổn! Các anh mà hạ cây như thế khác nào “lạy ông tôi ở bụi này”. Phải tìm cách khác đi!
   Quả là một bài toán khó, không hạ cây thì không cơ động được mà hạ cây thì sợ lộ. Mọi người tản ra xung quanh tìm đường vòng tránh đều không có kết quả. Trung đoàn phó Ngọ gọi đại đội trưởng công binh lại một lần nữa:
   - Tôi cho cậu từ chập tối đến nửa đêm có mở thông đường được không?
   Đại đội trưởng công binh bối rối:
   - Báo cáo thủ trưởng! Lúc nãy tôi nói một ngày xong là cũng phải làm cật lực rồi đấy. Bây giờ thủ trưởng cho có mấy tiếng, mà lại ban đêm thì không thể xong được ạ.
   Ngọ hơi có vẻ căng:
   - Nghĩ cách đi! Không xong cũng phải xong!
   Như không chú ý đến câu chuyện của mọi người Nhã cứ loay hoay xung quanh một cái gốc cây, chợt anh đứng thẳng dạy và lại gần đám đông đang trao đổi, giọng mừng rỡ:
   - Có cách rồi các thủ trưởng ạ!
   Cả Ngọ, Vịnh, Cổn gần như đồng thanh hỏi lại:
   - Cách gì?
   Nhã đến cạnh một cái cây và nói một cách rành rọt:
   - Bây giờ ta không hạ hẳn cây mà chỉ cưa đứt độ ba phần tư cây về hướng này- Nhã chỉ vào gốc cây phía hướng đối diện với mũi xe- Như vậy cây vẫn chưa đổ và vẫn giữ được bí mật. Đến khi xung phong xe chỉ cần ủi nhẹ một cái là cây sẽ đổ rất gọn. Các thủ trưởng thấy thế có được không?
   Cả mấy anh em đều lặng đi. Giải pháp thật là đơn giản đến không ngờ song cũng thật là sáng tạo. Vịnh tươi cười:
    - Ừ! Cậu này khá!
   Ngọ thì vào việc luôn, anh gọi cả đại đội trưởng trinh sát và công binh lại gần:
   - Bây giờ các cậu thực hiện như anh Nhã vừa nói. Bên trinh sát kết hợp với bên xe tăng phác tuyến, đánh dấu những cây cần cưa. Còn bên công binh cứ theo đó mà tiến hành. Chậm nhất 22 giờ ngày mai phải xong. Nhưng phải nhớ là bí mật tuyệt đối đấy nhé.
   Ngay chiều hôm ấy việc mở đường được bắt đầu. Bộ binh cũng được lệnh tổ chức vây lấn. Còn đoàn cán bộ xe tăng quay về đơn vị và tiến hành những công việc cuối cùng cho trận đánh. Có vẻ như mọi công việc đã vào guồng máy. Trận tiến công điểm cao 543 đã sẵn sàng.

    Khi toàn đại đội đã xếp thành một hàng dọc ngoài đầu bản Rơ Niêm, đại đội trưởng Hiến kiểm tra lại lần cuối đội hình. Năm chiếc xe tăng mình đầy lá ngụy trang nép mình bên những lùm cây, kíp xe nào cũng đang trong tư thế sẵn sàng. Cúi nhìn đồng hồ thấy đã 17 giờ, đó là giờ xuất phát theo hiệp đồng anh trở về trèo lên xe và nhún mình vào cửa trưởng xe, chụp cái mũ công tác lên đầu, xiết chặt ống nói rồi dõng dạc:
   - 65 gọi 09! Tất cả vào xe! Nổ máy!
   Như có một luồng điện truyền qua, năm chiếc động cơ cùng gầm lên Từ các ống xả những làn khói xanh bay lên bốc mùi hăng hắc. Hiển quay lại nhìn đội hinh một lần nữa thấy tất cả các xe đã nổ máy anh bóp công tắc ngực về “phát” chuẩn bị ra lệnh xuất phát thì một chiến sĩ thông tin của tiểu đoàn bộ từ đâu chạy tới chặn trước đầu xe, miệng mũi tranh nhau thở nhưng hai tay vẫn kịp xua tay ra hiệu “tắt máy”.
   Hơi ngỡ ngàng nhưng Hiến vẫn bỏ mũ công tác ra và quát:
   - Có chuyện gì thế?
   Cậu chiến sĩ thông tin đã bớt mệt nhưng vẫn còn hổn hển:
   - Thủ... trưởng... Vịnh bảo các anh chưa được đi vội.
   Hiến nhún người ra tận đầu xe cúi xuống hỏi:
   - Đồng chí nói cho rõ ràng nào! Thủ trưởng Vịnh bảo sao?
   Người chiến sĩ thông tin nói rành rọt:
   - Thủ trưởng bảo tôi xuống truyền đạt với đại đội 9: tạm dừng tại chỗ chờ lệnh mới. Có gì lát nữa thủ trưởng sẽ xuống ra lệnh trực tiếp.
   Hiến lầm bầm:
   - Không hiểu lại có chuyện gì nữa đây- Nói thì nói vậy nhưng anh vẫn đứng lên tháp pháo đánh tín hiệu cho các xe tắt máy rồi nói thật to- Các xe dừng tại chỗ chờ lệnh!
   Ngày đầu năm miền sơn cước thật ngắn, mới hơn 17 giờ đã không rõ mặt người. Từ các xe phía sau mấy trưởng xe sốt ruột kéo nhau lên xe đại đội trưởng tìm hiểu tình hình. Trả lời câu hỏi vì sao chưa đi của họ Hiến gắt gỏng:
   - Tớ cũng như các cậu thôi! Thấy “nó” bảo dừng lại đợi thì phải dừng chứ đâu có biết vì sao.
   Nhã thì lẩm bẩm:
   - Cứ nhùng nhằng thế này có mặt chậm theo giờ hiệp đồng lại lắm chuyện.
   Thực ra lòng Hiến cũng nóng như lửa đốt. Đã hiệp đồng với bộ binh, công binh, pháo binh rồi, đến giờ mà mình chưa có mặt lôi thôi “ăn kỷ luật” như chơi. Nhưng lệnh trên đã truyền vậy thì cứ phải đợi chứ biết làm sao. Tức một cái là không biết vì lý do gì, mà lại không dám bỏ xe để đi hỏi. Vô tuyến điện vì lý do bí mật nên trên ấy vẫn chưa mở. Mấy thằng cha trưởng xe thì cứ đoán già, đoán non nghe lại càng thêm nóng ruột.
   Cuối cùng thì đích thân tiểu đoàn phó Vịnh xuất hiện. Đáp lại sự nôn nóng của mấy cậu trưởng xe là một giọng nói hết sức mệt mỏi trái với cái vẻ sôi sùng sục thường ngày:
   - Hoãn lại đến mai! Cho xe về chỗ cũ đi!
   Hiến túm tay Vịnh:
   - Nhưng anh phải cho biết vì sao lại hoãn đã chứ?
   Vịnh buông thõng:
   - Bọn nó lại tung quân ra Tà Năng lùng sục, trung đoàn không muốn xuất đầu, lộ diện hôm nay- Anh bỗng đổi giọng
   Nhã tỏ ra hăng hái:
   - Thì mình cứ đi, gặp nó ở đâu thì đánh luôn có được không?
   Vịnh gắt:
   - Các cậu cứ đơn giản hóa vấn đề thế! Định đánh 543 mà lại nổ súng ở Tà Năng thì còn đâu là bí mật, bất ngờ nữa.
   Tuy vậy, lùi một ngày cũng có cái lợi là củng cố thêm được 2 xe đưa vào chiến đấu.

    Nhưng rồi rốt cuộc số lượng xe của đại đội 9 tham gia đánh 543 vẫn chỉ có 5 xe. Chiều hôm sau lúc đưa xe ra xếp đội hình biên đội thì hai xe lại giở chứng. Cả tổ kỹ thuật xoay trần ra vẫn không khắc phục được. Nguyên nhân thì cũng đơn giản: xe của đại đội này đã vào chiến trường được ba năm, trong đó có hai mùa mưa ở tít trong A Sầu- A Lưới, khí tài chẳng có mà thay nên xuống cấp là lẽ đương nhiên. Kế hoạch chiến đấu cũng đã được điều chỉnh lại: do điều kiện địa hình đồi núi, đường hẹp lại không có địa thế để triển khai đội hình nên sẽ bố trí lực lượng tiến công của đại đội gồm thê đội 1 và đội dự bị. Thê đội 1 sẽ do trung đội của Nhã đảm nhiệm, đội dự bị là trung đội 2 trong đó có xe của chính trị viên, còn đại đội trưởng Hiến trung đoàn yêu cầu ở lại sở chỉ huy để trực tiếp chỉ huy đại đội qua vô tuyến điện. Chính trị viên tiểu đoàn Cổn thì quyết định đi trong đội hình thê đội 1, anh bảo: “ở sở chỉ huy đã có anh Vịnh và cậu Hiến rồi, tớ sẽ trực tiếp đi với các cậu”. Thấy chính trị viên cứ khăng khăng như vậy Nhã đành bảo anh lên đi cùng kíp xe 555.
   Đúng giờ quy định Nhã dẫn đầu đội hình cho xe tiến, các xe sau thành một hàng dọc lầm lũi lên đường. Tất cả các đài vô tuyến điện đều đặt ở chế độ thu canh để giữ bí mật. Đèn pha cũng không được bật, chỉ chỗ nào khó đi quá lái xe mới được bật đèn hạn chế ánh sáng.
   Con đường 16 A vừa chật, vừa xấu lại phải đi mò nên tốc độ cơ động rất chậm. Đến vị trí tạm dừng Nhã cho xe mình nép sát vào một bụi cây ven đường rồi xuống xe kiểm tra tình hình trung đội. Đợi cho tất cả các xe đến đủ anh bật đèn pin soi vào cổ tay xem đồng hồ: mới hơn 23 giờ. Xung quanh tương đối yên tĩnh, thỉnh thoảng một quả pháo sáng trên đỉnh 543 vọt lên tỏa ra thứ ánh sáng chập chờn, ma quái. Nhã đứng ra giữa dường dõng dạc:
   - Các xe kiểm tra lại tình trạng kỹ thuật một lần nữa. Chú ý bộ phận hành động và truyền động, chốc nữa phải leo dốc khá cao đấy!
   Trong lúc các thành viên kiểm tra kỹ thuật Nhã trèo lên xe mở đài trực canh. Theo kế hoạch thì còn gần 3 tiếng nữa mới đến giờ xung phong nhưng anh vẫn lo ngay ngáy vì đoạn đường phía trước rất xấu vì bom B52 dạo vừa rồi đánh phá dữ dội, lại còn đường cơ động lên điểm cao cũng chưa biết thế nào. Độ dốc thì cao, lại còn phải vừa đi vừa húc cây để mở đường chắc chắn tốc độ sẽ rất chậm. Suy đi tính lại Nhã quyết định cho trung đội tiến sát hơn nữa đến mục tiêu, anh nghĩ bụng: “nhanh được tý nào hay tý ấy”. Quay lại xe 555 xin ý kiến chính trị viên, Cổn đồng ý nên mới chưa đến 1 giờ sáng Nhã đã lệnh cho trung đội lên đường.
   Đúng như Nhã lo lắng, quãng đường hơn 2 ki- lô- mét từ vị trí tạm dừng lên đến đầu mỏm 1 như một bãi chiến trường toang hoác những hố bom và ngổn ngang đất đá, thân cây đổ, đôi chỗ xác những chiếc ô tô không biết bị cháy từ bao giờ nay lại được bom hất lên đường thành những vật cản hết sức khó chịu. Xe 567 vẫn đi đầu đội hình, Nhã bắt tất cả xuống xe đi bộ phía trước để dò đường, nếu cần thì phải dọn dẹp bớt các vật cản. Cứ đi được độ hai chục mét lại quay lại hướng dẫn cho Thắng lái qua. Vừa đi anh vừa lầm bầm:
   - Vừa mới hôm kia đi trinh sát qua đây đường sá đâu đã đến nỗi nào!
   Hòa lanh chanh:
   - Cứ với cường độ sử dụng B52 thế này thì nó còn làm biến đổi cả bộ mặt trái đất ấy chứ.
   Cân thì lặng thinh chăm chú vào công việc nhưng cậu phải thừa nhận Hòa nói đúng. Hồi ở trong A Lưới cậu cũng đã nhiều lần phải vượt qua bãi bom B52 nhưng chưa lần nào thấy nó khủng khiếp như ở đây, chắc chắn là do cường độ sử dụng rất cao.
   Mất gần một tiếng đồng hồ 5 chiếc xe tăng mới vượt được qua 2 ki- lô- mét. Nhã thở dài nhẹ nhõm:
   - Đường với sá thế này thì xung phong cái nỗi gì- Nhưng rồi chợt nhớ đây đã trong tầm súng cối của địch anh lại phải đi từng xe một nhắc nhở- Chưa đến giờ nổ súng, cứ đỗ cho kín vào. Nhớ là giữ bí mật tuyệt đối nhé!
   Tranh thủ ánh sáng khi mờ khi tỏ của mấy quả pháo sáng trên đỉnh 543 Nhã gọi hai trưởng xe lên để bổ sung nhiệm vụ:
   - Các cậu nhìn thấy chỗ pháo sáng bắn lên rồi chứ? Đó chính là mỏm 5, sở chỉ huy của địch đặt ở mỏm này. Trước đó độ ba trăm mét là mỏm 4. Địch chỉ tổ chức phòng ngự ở hai mỏm này. Mình cơ động đến mỏm 3 thì sẽ triển khai đội hình xung phong, vừa chạy vừa bắn vào mỏm 4, sau đó sẽ phát triển sang mỏm 5. Mục tiêu chủ yếu của ta ở đó là sở chỉ huy. Còn đường cơ động từ đây lên tuyến triển khai ở mỏm 3 thì Thắng chú ý quan sát các vạch dấu của công binh trên các thân cây mà theo. Cây đã cưa dở rồi, cậu chỉ cần húc nhẹ là sẽ đổ thôi. Các xe đi sau cứ theo thế mà đi. Trường hợp máy bay đánh vào đội hình thì các xe cho người lên bắn 12 ly 7. Nhiệm vụ thế các đồng chí rõ cả chưa?
   Hai trưởng xe và kíp xe 567 đồng thanh:
   - Rõ!
   Cân thì thầm với Thắng:
   - Độ dốc này khá cao, lại phải húc cây nên chắc chỉ đi số 1, số 2 thôi đấy.
   Thắng gật đầu:
   - Em biết rồi! Nhưng có lẽ phải lên tận nơi xem công binh họ đánh dấu thế nào đã.
   Nói rồi cậu nhảy ngay xuống xe. Nhã cũng xuống theo, anh dẫn Thắng đi lên đầu mỏm 1. Đến trước một cái cây có mảnh vải trắng buộc phất phơ ngang tầm ngực Nhã chỉ:
   - Đấy! Vạch dấu của công binh đấy! Nhìn rõ không?
   Thắng không nói gì, cậu bước thêm mấy bước nữa về phía trước săm soi nhìn những mảnh vải trắng mờ mờ trong bóng đêm rồi mới trả lời:
   - Em nhìn rõ rồi. Thôi, mình về xe đi!
   Trên mũi xe Cân và Hòa đang rì rầm nói chuyện. Vừa về đến nơi Nhã đã nhỏ nhẹ:
   - Tranh thủ chợp mắt tý đi! Được ít nào hay ít ấy.
   Hòa cười hinh hích:
   - Bố này lẩm cẩm mất rồi! Còn vài phút nữa đã nổ súng thì làm sao mà chợp mắt được- Giọng cậu trở nên xa xôi- Thế mà đã ba năm rồi nhỉ, mồng Mười Tết Mậu Thân thì đánh Làng Vây, còn hôm nay hai mươi chín tháng Giêng Tân Hợi lại mới được đánh trận nữa.
   Thắng thì thầm:
   - Anh bảo trận này liệu có ác liệt bằng trận Làng Vây không?
   Hòa có vẻ kẻ cả:
   - Cậu này buồn cười thật! Trận đánh nào mà chẳng ác liệt, mình đánh nó thì nó cũng phải chống lại chứ!
   Cân thủ thỉ:
   - Theo tớ trận này khó khăn hơn vì bọn chúng biết mình có xe tăng rồi, chắc chắn vũ khí chống tăng của chúng sẽ nhiều hơn trận Làng Vây.
   Đoán chừng sắp đến giờ xung phong Nhã vào xe mở đài để ở chế độ “thu canh”, anh giục cả xe:
   - Thôi, vào vị trí đi! Sắp đến giờ rồi.
   Nhưng quái lạ! Đồng hồ đã chỉ 2 giờ sáng mà vẫn lặng như tờ. Vẫn chỉ mấy quả pháo sáng vu vơ trên đỉnh 543. Nhã nhổm dậy nhìn về phía sau: tất cả các xe vẫn đang nằm im thin thít. Chờ thêm mấy phút nữa vẫn không thấy động tĩnh gì Nhã nhảy xuống xe chạy lại chỗ xe 555. Vừa nhìn thấy bóng Nhã chạy lại gần Cổn đã xua tay:
   - Cứ về xe đợi đã! Chắc lại có trục trặc gì rồi.
   Nhã lại về xe mình, chụp cái mũ công tác lên đầu mà lòng thấy nóng như lửa đốt. Cả Cân và Hòa bây giờ cũng lặng thinh, mắt cứ dán vào đỉnh 543 chờ một tín hiệu gì đó khởi đầu cho trận đánh. Nhưng không có gì cả, tất cả vẫn im lìm.
   2 giờ 20 phút, thêm vài quả pháo sáng từ đỉnh 543 bắn lên.
   2 giờ 30 phút, im lặng vẫn bao trùm.
   2 giờ 40 phút, một loạt tọa độ B52 ném xuống phía bắc cứ điểm.
   3 giờ 00, lác đác vài phát súng chỉ thiên, chắc là tên nào đó ngứa tay.
   Những phút chờ đợi dài như vô tận.
   Hơn 3 giờ, không chịu được nữa Nhã lại xuống xe định lên chỗ xe chính trị viên Cổn xin ý kiến thì pháo thủ xe 555 chạy đến, cậu ta hổn hển:
   - Anh Nhã! Sở chỉ huy bảo anh cho trung đội lùi lại vị trí tạm dừng để giấu xe! Trận đánh đêm nay đã bị hoãn.
   Chẳng biết làm thế nào hơn Nhã đành bảo Hòa chạy sang báo cho xe 546 quay về, còn mình thì chỉ huy cho Thắng quay đầu xe về hướng bắc. Về đến vị trí tạm dừng anh mới được chính trị viên Cổn cho biết vì công binh chưa mở đường xong, bộ binh cũng chưa triển khai được lực lượng nên trung đoàn quyết định lùi trận đánh sang buổi chiều. Nhã ngao ngán nghĩ thầm: “máy bay nó thì nhiều như ruồi, phòng không của mình thì yếu mà đánh ban ngày thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra”. Linh cảm cho anh biết trận đánh này sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

    Linh cảm của Nhã đã không sai.
Ngay sau khi pháo chiến dịch bắn chuẩn bị Hiến đã lệnh cho trung đội của Nhã xuất kích. Đoạn đường 16A đêm qua mất gần 1 tiếng để vượt qua nhưng vì hôm nay được đi ban ngày, lại đã có vệt đường cũ nên không khó khăn lắm. Tuy nhiên, khi vừa rời đường 16A lên mỏm 1 theo vạch dấu chỉ đường của công binh để lại trung đội anh đã gặp những trở ngại đầu tiên. Những thân cây đã được cưa dở dễ dàng đổ xuống khi mũi xe húc vào, nhưng rồi chính thân cây và cành của chúng lại trở thành những vật cản. Chúng nằm chồng chất lên nhau tạo thành những đống thù lù trước mũi xe. Đã thế lại còn dốc nữa, có chỗ phải đến trên 20 độ. Thắng nghiến chặt hai hàm răng, mắt như dán vào kính lái. Nhìn đống thân cây, cành cây ngồn ngộn phía trước cậu chỉ sợ không cẩn thận sẽ bị “đội bụng”. Mà đúng như vậy thật, vừa húc đổ một thân cây to cỡ người ôm xuống Thắng chợt thấy dường như xe dừng lại trong khi cậu vẫn tăng ga. Giật thót người cậu vội đạp ly hợp rồi thử lại một lần nữa, xe vẫn đứng yên tại chỗ. Thắng vội về số “0” và báo cáo:
   - Anh Nhã! Xe bị đội bụng rồi.
   Nhã vội mở cửa, mấy anh em cùng nhảy xuống xe đứng nhìn: đống thân cây, cành cây quá dày dưới bụng xe đã làm cho hai băng xích không còn bám được xuống mặt đường. Nhã quát Thắng:
   - Vào lùi xe xem nào!
   Thắng lập tức nhảy vào xe, sau một lát trầy trật chiếc xe cũng đã lùi ra được khỏi đống thân cây. Đang phân vân không biết nên làm thế nào thì Cân reo lên:
   - Thắng! Cho một bên xích đi theo thân cây xem nào!
   Thắng lùi lại thêm vài mét rồi chỉnh hướng cho một bên xích trèo lên gốc cây rồi đi dọc theo thân cây, quả nhiên là vượt qua được. Phía trước những tiếng nổ dồn dập vẫn dội về. Nghĩ bụng: “không nhanh lên thì sẽ đến muộn giờ hiệp đồng”, Nhã hô mọi người lên xe rồi hét vào ống nói:
   - Cứ thế mà đi nhưng tăng tốc độ lên!
   Thắng mím môi điều khiển cho một băng xích hướng thẳng vào thân cây có vạch dấu, sau khi húc đổ xong cậu cứ giữ cho băng xích đó đè lên thân cây mà đi. Kể cũng hơi “chật chưỡng” nhưng còn hơn bị đội bung. Trầy trật mất chừng nửa tiếng toàn trung đội mới đến được đỉnh mỏm 3. Nhã xiết chặt ống nói rồi bóp phát:
   - 67 gọi 01! 91 đã đến đỉnh mỏm 3, xin chỉ thị!
   Trong tai nghe anh nghe rõ giọng tiểu đoàn phó Vịnh:
   - 01 gọi 67! Khẩn trương bắt liên lạc với bộ binh và tổ chức xung phong! Nhận đủ trả lời!
   Nhã mở cửa nhô hẳn đầu ra ngoài quan sát. Ngay sát bìa rừng trước mặt anh chừng vài chục mét lố nhố bóng các chiến sĩ bộ binh. Yên tâm hơn Nhã lên đài:
   - 67 gọi 91! Nhanh chóng chiếm tuyến triển khai, phát huy hỏa lực tiêu diệt địch ở mỏm 4! Nhận đủ, trả lời!
   Không đợi hai xe trả lời Nhã nhấn báo gọi:
   - Thắng, tăng tốc độ! Hòa, nạp đạn nổ!
   Đã ra đến khoảng trống phía tây bắc mỏm 3, từ đây sang mỏm 4 chỉ chừng gần 1000 mét nên nhìn khá rõ hệ thống công sự dày đặc của địch đang chìm trong khói bụi của trận pháo hỏa chuẩn bị. Liếc về phía sau Nhã thấy xe 555 và 546 đã tản ra hai bên thành đội hình hàng ngang anh hô:
   - Lái xe, tạm dừng!
   Xe vừa dừng Nhã đã đưa được một cái công sự bắn vào kính ngắm, anh chỉnh lại đường ngắm thật chính xác rồi bóp cò. Một chớp lửa nháng lên, một tiếng “xoảng” của vỏ đạn rơi, khói mù mịt trong buồng chiến đấu. Nhã với tay bật quạt gió rồi bảo Hòa:
   - Cứ liên tục nạp đạn nổ nhé!
   Nhã bắn liên tục vào mỏm 4 ba phát pháo nữa, trong thị trường kính ngắm anh nhìn thấy bọn địch lố nhố chạy về mỏm 5. Phảo hỏa chuẩn bị cũng đã chuyển làn. Biết là đã đến thời cơ xung phong Nhã bóp phát:
   - 67 gọi 91! Nhanh chóng xung phong sang mỏm 4, thứ tự 55, 46! Nhận đủ, trả lời!
   Tiếng trả lời của hai xe vọng về gần như ngay lập tức. Và cũng gần như ngay lập tức anh thấy xe 555 vọt lên lao xuống cái yên ngựa nối giữa mỏm 3 và mỏm 4. Ngay sau đó là xe 546. Nhã nhổm lên vẫy mấy chiến sĩ bộ binh ở phía sau:
   - Xung phong đi chứ! Bám sát sau xe tăng ấy!- Thụp vào xe anh hô- Thắng, bám sau xe 546.

    Dường như bọn địch đã qua cơn hoảng loạn ban đầu, các trận địa pháo và cối từ mỏm 5 bắn như mưa về phía cái yên ngựa nối giữa mỏm 3 và mỏm 4. Những chớp lửa nháng lên phía trước, phía sau, bên trái, bên phải. Tiếng mảnh đạn va vào thành xe chan chát. Kệ, Nhã vẫn bình tĩnh xả từng loạt đại liên vào đám áo rằn ri đang chen chúc nhau chạy về hướng mỏm 5.
   Toàn trung đội đã vượt qua hết cái yên ngựa và đã chiếm lĩnh được mỏm 4, Nhã hét lên trong ống nói:
   - 67 gọi 91! Chiếm địa hình có lợi, tiêu diệt địch ở mỏm 5! Nhận đủ, trả lời!
   Chẳng thấy ai trả lời nhưng dường như cả hai trưởng xe đã nhận đủ, họ đang dùng xích sắt chèn qua những ụ chiến đấu bằng đất bao quanh sân bay trực thăng. Nhã cũng bảo Thắng:
   - Ép sát bờ đất kia rồi dừng lại!
   Thắng cho xe chạy đến sát một cái bờ đất cao gần ngập băng xích rồi dừng lại. Từ đây có thể nhìn rõ mồn một bên mỏm 5 vì khoảng cách chỉ còn chừng 500 mét nữa. Nhác thấy một cụm pháo chống tăng ngay đầu mỏm 5 đang bắn về phía mình Nhã vội hét vào ống nói:
   - 91 chú ý! Pháo chống tăng đầu mỏm 5, tiêu diệt!
   Miệng hô nhưng tay Nhã đã đưa được đầu ngắm vào một ụ pháo, anh bóp cò. Khẩu pháo chống tăng tung lên. Hai xe 555 và 546 cũng đang tập trung bắn vào đầu mỏm 5. Đột nhiên một chớp lửa lớn lóe lên ngay cạnh xe Nhã, khói bụi đất đá trùm hết cả xe. Nhã đoán máy bay địch đã đến và bắt đầu ném bom vào đội hình, anh vội bóp công tắc nội bộ:
   - Hòa lên bắn máy bay, Cân nạp đạn thay Hòa!- Chuyển về phát anh nói nhanh- 91 cho người lên bắn máy bay địch.
   Hòa đã đứng lên ghế pháo hai, cậu bật tung cửa trưởng xe lên, một làn ánh sáng chói lòa ập vào trong xe. Nhã ngẩng lên nhìn, trên đầu anh hai chiếc F4H đang quần lượn và thay nhau lao xuống cắt bom. Hòa đã lên đạn và đang rê nòng súng theo mục tiêu. Nhã lại chúi xuống bắn tiếp hai viên vào đầu mỏm 5. Có vẻ như mấy khẩu pháo chống tăng của địch ở đây đã bị diệt hết. Ngay lúc đó những tiếng nổ chát chúa của khẩu 12 ly 7 đã vang lên. Nhã liếc mắt nhìn lên thấy Hòa đang ghì chặt khẩu súng kéo một điểm xạ dài. Chừng như bị đánh vỗ mặt bất ngờ, chiếc máy bay vội vọt lên cao, hai quả bom mất hướng nổ mãi phía sau đội hình. Từ phía mỏm 5 đạn vẫn bắn ra như vãi trấu nhưng lúc này chủ yếu là đạn súng bộ binh và đạn cối. Nhã quan sát thấy trên mỏm 5 hệ thống công sự như hai hàng bát úp vòng tròn. Trên đỉnh đồi là những đống bao cát xếp ngồn ngộn, ở đó nổi bật lên những cần ăng- ten vô tuyến điện. Nhã đoán chắc chắn đấy là sở chỉ huy lữ đoàn địch. Thoáng thấy có một con đường chạy vòng theo sườn bắc mỏm đồi đi ra phía sau anh quyết định cho trung đội xung phong theo con đường đó:       
   - 67 gọi 91! Nhanh chóng xung phong sang mỏm 5 theo con đường bên sườn phải, thứ tự 55, 46! Nhận đủ, trả lời!
   Tiếng hai trưởng xe trả lời gấp gáp:
   - Nhận đủ!
   Xe 555 vừa rời khỏi chỗ đỗ chạy lên phía trước được chừng hai chục mét thì một quả bom nổ ngay cạnh. Nó tiến thêm được vài mét nữa thì dừng lại. Trong tai nghe của Nhã vang lên tiếng trưởng xe 555 báo cáo:
   - 55 báo cáo! 55 bị bục ống nước!
   Không ngần ngừ Nhã lập tức lên đài:
   - 46, 67 xung phong! 55 tại chỗ chi viện và khắc phục!- Anh chuyển sang nội bộ- Thắng, tiến về bên phải.
   Chếch về bên phải mỏm 4 xe 546 đã bắt đầu tăng tốc độ vừa chạy vừa bắn, Nhã nhẩm tính: “chỉ cần vượt qua cái yên ngựa kia sang đến đầu mỏm 5 là bọn máy bay sẽ không dám đánh chặn nữa vì sợ đánh vào đồng bọn” nên anh giục Thắng:
   - Tăng tốc độ, bám sát xe 546!
   Hình như đã có thêm một tốp máy bay nữa đến tiếp viện, bọn chúng giờ không ném bom nữa mà giở trò bắn rốc- két. Có lẽ chính sự thay đổi chiến thuật này của bọn chúng đã có tác dụng nhất định. Xe 546 vừa mới đến đầu cái yên ngựa nối giữa mỏm 4 và mỏm 5 thì một quả rốc- két trúng vào buồng truyền động, khói trùm kín cả xe, chiếc xe nằm im bất động. Nhã vừa nhấn cò đại liên vừa giục Thắng:
   - Chạy nhanh nữa đi! Cố sang đến bên kia càng nhanh càng tốt!
   Nhưng không kịp nữa rồi. Một quả rốc- két xịt khói rồi nổ ngay bên cạnh xe, chiếc xe mất lái quay đầu sang phải và chỉ dừng lại khi Thắng làm động tác dừng xe cấp tốc rồi tắt máy. Nhã gắt:
   - Xe làm sao thế?
   Thắng vẫn đang loay hoay mở cửa xe, miệng trả lời:
   - Hình như bị đứt xích anh ạ!
   Nhã thoáng bối rối: “như vậy cả ba xe của trung đội anh đều gặp sự cố, bây giờ phải đề nghị cấp trên đưa đội dự bị vào thôi”. Nghĩ vậy anh lập tức lên đài:
   - 67 gọi 01! 91 bị máy bay ngăn chặn tại mỏm 4! Đề nghị đưa đội dự bị vào tiếp viện! Nhận đủ, trả lời!

    Những tín hiệu của Nhã gửi đi như rơi tõm vào khoảng không không một tín hiệu trả lời. Anh lên đài gọi một lần nữa nhưng tình hình vẫn vậy. Trong lúc đó Thắng đã chui ra khỏi xe và đã xác minh chính xác là quả rốc- két đã làm đứt xích và bay mất một bánh đỡ nặng. Không còn cách nào khác Nhã quyết định:
   - Hòa tiếp tục bắn máy bay, Cân và Thắng ra sửa xe!- Anh chuyển công tắc ngực về phát- 67 gọi 91! Yêu cầu 55, 46 báo cáo tình hình! Nhận đủ trả lời!
   Một tích tắc sau tiếng trưởng xe 546 nghèn nghẹt báo về:
   - 46 gọi 67! 46 bị hỏng động cơ, không khắc phục được!
   Nhã lẩm bẩm: “hỏng động cơ thì chịu rồi”. Ngay sau đó là tiếng trưởng xe 555 vang lên trong tai nghe:
   - 55 gọi 67! 55 đã sửa chữa xong! Xin chỉ thị!
   Nhã mừng húm: “như vậy vẫn còn một xe”. Trên đầu mấy chiếc máy bay vẫn quần lượn chờ thời cơ lao xuống. Ba khẩu 12 ly 7 vẫn nhả từng loạt đạn sắc lẻm. Nhìn về phía sau thấy một số bộ binh đã bám được xe tăng, họ nép sát vào sau đuôi xe để tránh đạn. Trong đầu Nhã phác nhanh những phép tính và quyết định:
   - 67 gọi 91! Chú ý nhận điện: 55 khẩn trương xung phong theo đường sườn bên phải mỏm 5, nhanh chóng đánh vào sở chỉ huy địch; 67 và 46 vừa khắc phục xe vừa chi viện! Nhận đủ trả lời!
   Lần lượt xe 555 rồi 546 trả lời. Nhã bảo Cân:
   - Lắp cho tớ một quả đạn nổ và một hòm đại liên mới rồi ra nối xích với Thắng, Hòa tiếp tục bắn máy bay nhé!
   Từ phía sau xe 555 đã lao lên, nó đã đến đầu cái yên ngựa. Dường như bọn máy bay cũng đã phát hiện ra nên chúng tập trung vào đánh chặn xe này. Nhã quát Hòa:
   - Bắn đi! Phải bảo vệ bằng được xe 555!
   Hòa gật đầu:
   - Cứ yên trí!
   Xe 555 đã lao đến giữa yên ngựa, chỉ còn vài chục mét nữa là sang đến mỏm 5. Một thằng F4 chừng như không muốn để điều đó xảy ra nên liều mạng lao xuống. Hòa rê nòng súng đợi nó bổ nhào chính diện vào vòng ngắm và xuống thật thấp mới kéo một loạt dài. Pháo thủ xe 546 cũng bắn gần như đồng thời. Những viên đạn vạch đường như một mũi kiếm lửa chọc thẳng vào mặt tên giặc trời. Ngay lập tức một luồng khói đen kịt từ đuôi nó phun ra, nó loạng choạng cố gượng bay lên nhưng rồi cứ lảo đảo như người say rượu. Từ trên máy bay hai chiếc dù bung ra.  Nó lết thêm được một đoạn nữa thì lao ngay xuống bên kia đường 16 A. Sướng quá Hòa hét lên như còi:
   - Cháy rồi! Cháy rồi!
   Tên F4 còn lại có vẻ như đã biết sợ, nó cứ lảng vảng tít trên cao tìm cơ hội lao xuống đánh lén. Bọn trực thăng vũ trang thì xúm lại chỗ hai chiếc dù rơi xuống chắc là định tìm cách cứu phi công. Không bị máy bay đánh chặn nữa xe 555 đã sang đến đầu mỏm 5 và đang cơ động theo con đường bên sườn bắc điểm cao, một số bộ binh cũng đã theo sát ngay đằng sau. Hỏa lực của địch từ mỏm 5 đang tập trung ngăn chặn về hướng ấy. Nhã vẫn bắn từng loạt ngắn đại liên vào những công sự nằm như bát úp trên sườn đồi, anh bảo Hòa:
   - Xuống lắp cho tớ một quả đạn pháo và một hòm đạn mới.
   Hòa tụt xuống buồng chiến đấu nhanh như một con sóc, chưa đầy một phút sau cậu ta đã trồi lên ôm khẩu 12 ly 7, miệng đáp ngắn gọn:
   - Đạn lắp xong!
   Nhã tiếp tục nhả đạn về phía bắc mỏm 5 để yểm hộ cho xe 555. Hòa vẫn rê nòng súng theo chiếc F4 còn lại trên trời, cứ mỗi khi nó định lao xuống anh lại bắn một loạt cảnh cáo. Trong khi đó Cân và Thắng đang gặp khó khăn: quả rốc- két đã làm bay mất một đoạn xích. Thấy số mắt xích dự bị của xe mình không đủ Cân bảo Thắng:
   - Cậu chạy sang xe 546 xem còn xích dự bị không thì khuân về đây? Tớ phải lên lắp đạn cho anh Nhã bắn đã.
   Thắng chạy vụt đi. Cân thì nhảy lên xe chui vào nạp đạn. Có người nạp đạn cho Nhã yểm hộ rất đắc lực cho xe 555. Chỉ vài phút sau anh đã quan sát thấy 555 vào đến khu trung tâm thông tin, nó dừng lại ở đó một chút rồi lao xuống phía bên  kia sườn đồi và ra khỏi tầm quan sát của anh. Nhã vội vã lên đài:
   - 67 gọi 55! 55 đi đâu, báo cáo về ngay!
   Tiếng trưởng xe 555 gấp gáp:
   - 55 phát hiện trận địa pháo địch. Đề nghị 67 chi viện để 55 tiêu diệt!
   Đúng lúc ấy Nhã nghe thấy tiếng đại đội trưởng Hiến trên mạng:
   - 54 gọi 67! 67 báo cáo tình hình về ngay! Nhận đủ, trả lời!
   Nhã lầm bầm: “không biết đi đâu mà bây giờ mới thấy lên mạng” nhưng rồi anh bóp công tắc phát trả lời ngay:
   - 67 báo cáo! Hiện 67 và 46 bị hỏng ở cuối mỏm 4. 55 đã sang được mỏm 5, đang tiêu diệt trận địa pháo! Cả 3 xe đã sắp hết đạn, đề nghị chi viện gấp!
   Tiếng Hiến từ tốn:
   - 67 giữ vững trận địa, chờ đội dự bị lên chi viện!
   Nhã mừng rơn, như vậy đội dự bị đã bước vào chiến đấu, trung đội anh sẽ được tiếp viện trong chốc lát. Chợt nhớ đến xe 555 Nhã lên đài giọng cả quyết:
   - 55 chú ý! 55 ngay lập tức quay về khu trung tâm thông tin để đánh chiếm sở chỉ huy! Nhận đủ, trả lời!
   Tiếng trưởng xe 555 nghe như nài nỉ:
   - 55 đã gần đến trận địa pháo rồi.
   Nhã hét vào ống nói:
   - Yêu cầu 55 quay lại đánh chiếm sở chỉ huy ngay, trận địa pháo đã có đội dự bị vào xử lý! Nhận đủ, trả lời!
   Trưởng xe 555 trả lời hơi có vẻ hơi miễn cưỡng:
   - 55 nhận đủ!
   Nhã lại dán mắt vào kính ngắm, anh liên tục nã vào khu vực sở chỉ huy những phát đạn 76 ly cực kỳ chính xác, những công sự bắn lần lượt tung lên sau từng phát đạn. Có vẻ như bọn địch đã rất hoảng loạn, những bóng áo rằn ri lố nhố kéo nhau dạt xuống hai bên sườn đồi. Đúng lúc đó từ phía sau anh hai xe 549 và 554 của đội dự bị đang xông lên với tốc độ cao, vừa chạy vừa bắn vào mỏm đồi phía trước và nhanh chóng vượt qua yên ngựa sang mỏm 5. Trong ống kính Nhã cũng đã nhìn thấy xe 555 quay lại khu trung tâm chỉ huy, các chiến sĩ trên xe đang dùng cả AK và lựu đạn để diệt địch trong các giao thông hào, bộ binh cũng đã tràn lên theo sát xe tăng. Xe 555 leo lên nóc một cái hầm to nhất chất đầy bao cát xung quanh. Nó lồng lộn, gầm rú như một con mãnh hổ xổng chuồng, hai băng xích của nó nghiến nát những ụ súng bố trí trên nóc hầm. Vài phút sau từ trong hầm một lá cờ trắng được đưa ra. Các chiến sĩ bộ binh sáp lại gần. Sau lá cờ trắng là một toán gần chục tên địch tay giơ cao quá đầu lò dò bước ra. Trong kính ngắm Nhã nhìn thấy rõ cái dáng bệ vệ của tên đi đầu, anh nghĩ bụng: “chắc đây là bọn chỉ huy cứ điểm”.
   Đúng lúc ấy Nhã nghe thấy tiếng đại đội trưởng Hiến:
   - 54 gọi 09! Nhanh chóng tổ chức rời khỏi trận địa! Nhận đủ, trả lời!
   Nhã thở pháo nhẹ nhõm: “như vậy trận đánh đã kết thúc thắng lợi”, anh lên đài:
   - 91 nhận đủ!- Quay về nội bộ anh quát vào ông nói- Hòa tiếp tục cảnh giới trên không, còn lại xuống khắc phục xe!
   Sau gần một tiếng cứu kéo, dắt díu lẫn nhau toàn đại đội mới về đến vị trí tập kết. Lột chiếc mũ công tác ra khỏi đầu trưởng xe 555 mệt mỏi nói với Nhã:
   - May quá! Hết sạch cả đạn, đã phải dùng cả AK, lựu đạn để đánh địch. Chỉ cần kéo dài thêm vài phút nữa thì không biết lấy gì mà đánh nhau.
   Nhã cười:
   - Xe tớ cũng thế! May mà đội dự bị vào kịp chứ không biết sẽ xoay xở thế nào?
   Chính trị viên Cổn lúc ấy cũng mới từ trong xe chui ra, mặt mũi quần áo của anh nhọ nhem như vừa móc dưới cống lên. Sờ tay vào vết thủng ở sườn xe Cổn xuýt xoa:
   - Nó chỉ chệch một tý nữa là đi cả các cậu ạ!- Quay sang đại đội trưởng Hiến anh hỏi- Tại sao đội dự bị vào chậm thế? Mà cậu đang ở sở chỉ huy cơ mà, sao lại lên xe 554.
   Hiến cười như mếu:
   - Chả biết điện đài tậm tịt làm sao mà lệnh không được, tôi phải bỏ sở chỉ huy chạy bộ lên chỗ đội dự bị để truyền đạt. Thấy ông Giỏ không được khỏe tôi nhảy lên xe thay luôn. Cũng may mà vào kịp.
   Từ phía sau có tiếng ồn ào. Mọi người cùng quay lại thì thấy trợ lý tuyên huấn Hữu dẫn một tốp có vẻ như phóng viên kéo đến. Họ nhao nhao:
   - Xe 555 đâu? Xe 555 đâu?
   Khi nhìn thấy chiếc xe 555 đang nằm cạnh đấy họ xúm vào chụp ảnh rồi phỏng vấn kíp xe. Đến lúc ấy cả đại đội mới biết xe 555 đã trèo lên nóc hầm chỉ huy buộc đại tá Nguyễn Văn Thọ, lữ đoàn trưởng cùng toàn bộ ban tham mưu lữ đoàn dù số 3 phải đầu hàng. Trưởng xe 555 thì chỉ cười:
   - Thì cứ thấy cái hầm to nhất là trèo lên thôi chứ đâu có biết đấy là hầm bộ tư lệnh lữ đoàn.

    Từ hôm quân địch bắt đầu mở cuộc hành quân Lam Sơn 719 gần như không lúc nào phó tư lệnh Đào rời chiếc ra- đi ô, ngay cả khi đi ngủ ông cũng đặt nó ở đầu giường để bất cứ lúc nào cũng có thể theo dõi được tin tức của cuộc hành quân và kết quả chiến dịch phản công của quân ta. Ông hiểu rằng kết quả của chiến dịch này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cục diện chung của cuộc chiến tranh. Không chỉ thế, chiến dịch này cũng sẽ một lần nữa khẳng định vị thế của xe tăng trên chiến trường nếu các đồng đội của ông chiến thắng giòn giã. Tuy nhiên, ngày này qua ngày khác những bức điện từ tiền phương báo về chỉ ngắn gọn là “các đơn vị đang sẵn sàng nhận nhiệm vụ” khiến ông hết sức nóng ruột và cũng hơi có vẻ buồn, không hiểu vì lý do gì mà xe tăng chậm được đưa vào sử dụng như vậy. Chỉ từ ngày hôm kia ông mới hơi vui lên một chút khi tiền phương báo về: “đại đội 9 của 198 đã nhận lệnh phối thuộc cho bộ binh tiến công điểm cao 543”. Tuy nhiên sau đó lại chẳng thấy tin tức gì về kết quả trận đánh lại càng khiến ông nóng ruột hơn.
   Tối hôm nay cũng vậy, sau bữa cơm chiều về ông ngồi vào bàn đọc nốt tập tài liệu huấn luyện chiến thuật “phân đội tăng đánh địch đổ bộ đường không” mà phòng tham mưu mới đưa sang lúc chiều. Bên cạnh ông chiêc ra- đi- ô vẫn đang rỉ rả hết chương trình này sang chương trình khác nhưng ông không để ý gì cho lắm. Chỉ đến khi nhạc hiệu của chương trình bản tin tối cất lên ông mới vặn to đài lên rồi chăm chú lắng nghe. Khi vừa nghe đài nhắc đến “trận tiến công hiệp đồng binh chủng vào điểm cao 543” ông vội đặt tập tài liệu xuống rồi cầm hẳn cái đài lên hai tay như muốn nhìn cho rõ hơn người đang nói. Trái tim chai sạn của ông tưởng như loạn nhịp khi nghe tiếng người phát thanh viên đang dõng dạc: “xe tăng số hiệu 555 đã trèo lên nóc hầm chỉ huy, các chiến sĩ trên xe đã dùng xích sắt dầy xéo trên nóc hầm buộc bộ chỉ huy lữ đoàn dù số 3 của ngụy quân Sài Gòn phải đầu hàng và giơ tay chịu trói. Trong số tù binh bị quân ta bắt được có cả đại tá Nguyễn Văn Thọ, lữ đoàn trưởng lữ dù 3, đây là sĩ quan cao cấp nhất của quân ngụy bị bắt làm tù binh tính đến thời điểm này”.
   Chiếc dài trên tay phó tư lệnh Đào vẫn ra rả nói nhưng hình như ông không nghe thấy gì. Một niềm vui âm ỉ đang dâng lên trong lòng ông. Thế là trận đầu xe tăng ra quân trong chiến dịch này đã thắng. Không! Không chỉ thắng mà còn là đại thắng nữa bởi đã góp phần lập nên một kỳ tích. Ông cố hình dung bộ dạng tên đại tá lữ trưởng dù như thế nào khi phải đầu hàng các chiến sĩ của ông nhưng không được. Nhưng chắc chắn là thảm hại lắm! Quân dù cơ mà, binh chủng kiêu hùng nhất của quân lực Việt Nam cộng hòa cơ mà! Chẳng thế mà được vinh danh là các “thiên thần mũ đỏ”! Thế mà hôm nay lại phải giơ tay chịu trói trước các chiến sĩ của ông. Nhìn quanh ngôi nhà trống vắng chẳng biết chia sẻ niềm vui với ai ông lại thấy tiếc vì mình không có ai là bạn tâm giao để có thể cùng nhau chia sẻ mọi buồn vui của cuộc đời.

    Trong lúc đó một không khí hết sức phấn khởi cũng đang tràn ngập Bộ tư lệnh tiền phương. Tư lệnh Lân hể hả:
   - Đã quá! Bắt sống hẳn đại tá lữ trưởng dù. Này, nếu tôi không nhầm thì đây là sĩ quan cao cấp nhất của địch mà ta bắt được cho đến thời điểm này phải không các anh?
   Tham mưu phó Kiệm cười hề hề:
   - Đúng thế! Nếu không kể Đờ Cát ở Điện Biên.
   Tư lệnh Lân chống chế:
   - Là tôi nói trong cuộc kháng chiến chống Mỹ này ấy.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cất giọng đầy hứng khởi:
   - Lại là cái 555 các anh ạ! “Thằng” này trong trận Tà Mây cũng một mình nó tung hoành trong cứ điểm đấy.
   Tư lệnh Lân ngạc nhiên:
   - Thế à! Thế thì phải đề nghị khen thưởng nó cho xứng đáng.
   Chủ nhiệm chính trị Thu đề xuất:
   - Cúng may cậu Hữu dang ở dưới ấy. Tôi sẽ giao cho cậu ta viết một bài tuyên truyền về chiến thắng này và biểu dương thành tích của kíp xe 555 để phổ biến trong các đơn vị của ta.
   Không biết có phải do “thần giao cách cảm” hay không nhưng đúng lúc đó Hữu đang ngồi trầm ngâm bên ngọn đèn dầu trong hầm xe 567. Thật may, ngay từ hôm được cử xuống đi thực tế với tiểu đoàn 198 anh đã đòi về đại đội 9 bằng được. Một phần vì ở đó có Cân, người chiến sĩ trẻ yêu văn thơ mà anh rất có cảm tình. Một phần vì anh biết chính đại đội này là đơn vị đã trải qua những năm tháng khốc liệt nhất ở chiến trường Thừa Thiên. Về đó anh tin rằng sẽ được tiếp cận nhiều hơn với những người lính dày dạn vốn sống chiến trường để làm giàu thêm vốn hiểu biết của mình. Những ngày chờ đợi trước khi vào trận đánh này anh cứ la cà hết xe này đến xe khác, với cái tài của người nhiều năm làm công tác tuyên huấn anh đã khai thác ở họ được khá nhiều chuyện hay để tối về lại căm cụi ghi vào sổ tay. Chuỗi ngày thâm nhập thực tế đó thật là bổ ích, anh đã hiểu ra được rất nhiều điều và càng thêm yêu quý những người đồng đội trong binh chủng “thép” của mình. Tuy mỗi con người như một bầu trời riêng với những hoàn cảnh chẳng ai giống ai nhưng họ đều có một điểm chung là ý chí quyết đánh và quyết thắng, còn một xe, còn một người cũng đánh. Và còn một điều nữa cũng rất dễ nhận ra đó là họ rất gắn bó với nhau và cũng vô cùng gắn bó với binh chủng. Họ kể với anh nhiều chuyện nhưng hầu như chẳng ai nói về mình mà chỉ nói nhiều về đồng đội, nhất là những người đã hy sinh. Ngay cả chiều nay khi phỏng vấn kíp xe 555 cũng vậy. Thành viên này lại kể về hành động của thành viên kia, rồi ca ngợi tinh thần dũng cảm của anh em chiến sĩ bộ binh, rồi sự chỉ huy và chi viện kịp thời của cấp trên. Đến cả chính trị viên Cổn đi cùng xe cũng vậy, chỉ thấy anh khen ngợi hết lời các thành viên trong xe... còn về phần mình hình như chẳng có đóng góp gì đáng kể. Nhưng rồi Hữu chợt ngộ ra rằng có lẽ cái chất keo gắn họ với nhau có điểm xuất phát từ đặc điểm chiến đấu của binh chủng mình: mỗi chiếc xe tăng khi ra trận phải như một cơ thể sống mà mỗi thành viên trong đó là một bộ phận không thể tách rời. Và có lẽ anh đã đúng khi viết “năm anh em trên một chiếc xe tăng, như năm bông hoa nở cùng một cội, như năm ngón tay trên một bàn tay...”. Nghĩ đến đây Hữu quyết định sẽ viết một bài tường thuật thật chi tiết và trung thực về trận đánh. Anh muốn rằng bài viết không chỉ ngợi ca chiến thắng mà còn phải lột tả thật chân thực con đường đầy mồ hôi, xương máu mà những người lính ấy phải vượt qua để đi đến chiến thắng này.
   Ngọn đèn dầu mấy lần lụi rồi lại sáng. Cho đến sáng bảnh ra, khi Hữu vừa đặt dấu chấm hết cho bài viết cũng là lúc anh nhận được chỉ thị của chủ nhiệm chính trị Thu. Hữu quyết định sẽ về ngay Bộ tư lệnh tiền phương để báo cáo và gửi bài luôn.

    Trên đường về Bộ tư lệnh Hữu quyết định ghé qua 297 xem Lê Trí “làm ăn” thế nào. So với anh thì Trí chỉ là một anh lính mới tò te của binh chủng nhưng lại có một lợi thế khác vô cùng quan trọng: Trí được đào tạo rất cơ bản. Nếu như anh chỉ vì có chút khiếu văn thơ và nói năng nghe khá trôi chảy rồi được bồi dưỡng để trở thành trợ lý tuyên huấn thì Trí đã học gần xong Đại học Mỹ thuật, lại là con “nhà nòi”. Vừa mới được động viên vào bộ đội năm ngoái nhưng Trí đã phát huy được tài năng của mình trong quân ngũ và đã có một số sáng tác được ghi nhận. Đặc biệt từ ngày có Trí mảng tranh cổ động, áp phích ở cơ quan Bộ tư lệnh cũng như phần mỹ thuật trên tờ tin của binh chủng đã sinh động hẳn lên. Vốn đã từng đi thực tập vào tuyến lửa Vĩnh Linh ngày đang học năm thứ ba nên Trí cũng không ngại gì bom đạn và khi biết tin Bộ tư lệnh có ý định cử các văn nghệ sĩ đi chiến dịch này anh đã xung phong đi ngay.
   Lúc Hữu đến thì Trí đang ngồi vắt vẻo trên tháp pháo chiếc xe mang số hiệu 328 xem lại và sửa sang bộ sưu tập những ký họa của mình. Vừa thấy bóng Hữu anh đã reo lên mừng rỡ:
   - Hữu đấy à? Lên đây! Lên mà xem này! Nhiều cái thú vị lắm.
   Trí rời chỗ ngồi ra đầu xe nắm tay Hữu kéo lên tháp pháo. Đợi cho Hữu yên vị anh mở cuốn sổ tay ký họa của mình ra khoe:
   - Ngồi mấy tháng ở cơ quan Bộ tư lệnh có vẽ được cái gì ra hồn đâu. Thế mà chỉ vào đây có mấy ngày tôi đã thu hoạch được khối rồi đây này.
   Lật giở từng trang cuốn sổ tay Hữu chăm chú xem từng bức ký họa, anh thầm khen: “đúng là con nhà nòi, nhìn đâu cũng thấy những hình tượng đáng ghi nhận của cuộc sống chiến trường”. Thôi thì đủ cả: từ đào hầm xe tăng đến cứu kéo nhau, từ bảo dưỡng kỹ thuật xe pháo đến lớp học xạ kích trong rừng v.v... và v.v... Một tờ giấy khổ lớn gấp tư từ cuốn sổ rơi ra, Hữu nhặt lên và mở ra. Trí hớn hở:
   - Số lượng thì nhiều nhưng chất lượng nhất có lẽ là bức này đấy!
   Hữu chăm chú nhìn vào bức ký họa. Mặc dù mới chỉ là những nét chì than nguệch ngoạc nhưng anh đã cảm nhận thấy một khung cảnh hết sức hùng tráng hiện ra trước mắt mình: một sườn núi chênh vênh đang mịt mù khói lửa, những thân cây cổ thụ ngổn ngang nằm chênh vênh trên miệng vực đang ngun ngún khói, đất đá vung vãi khắp mặt con đường hằn những vết xích xe tăng. Từ phía sau khúc cua một chiếc xe tăng đột ngột xốc tới, một bên xích như chờm hẳn ra ngoài mép vực, lá ngụy trang phất phơ bay, nòng pháo vươn cao ngạo nghễ. Phía trước một cô thanh niên xung phong mảnh mai, mái tóc dài chấm ngang lưng, súng quàng vai đang hiên ngang như thách thức tất cả đứng chỉ đường... Trí hào hứng:
   - Ghi tại chỗ hôm đại đội 7 hành quân vượt “Cổng Trời” đấy. Nó vừa ném bom xong, lửa vẫn cháy rừng rực đỏ cả đất trời. Sau này tôi nhất định phải làm một bức sơn mài, chỉ có nó mới thể hiện hết được khung cảnh hùng tráng ấy. Còn ông, có thu hoạch được nhiều không?
   Hữu mỉm cười khiêm tốn:
   - Cũng làng nhàng thôi, vài cái tin, mấy bài ký- Anh móc từ trong cái túi mặt nạ vẫn đeo kè kè bên người ra cuốn sổ tay đưa cho Trí-  À! Có bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” này cũng tạm được. Ông đọc thử xem!
   Trí mở sổ lẩm nhẩm đọc, mấy câu cuối anh đọc to thành tiếng:
   - Một con đường đất đỏ như son, một màu rừng xanh bạt ngàn hy vọng, một ý chí bay ra đầu ngọn súng, một niềm tin nghiến nát mọi quân thù. Được! Được lắm!- Gương mặt Trí trở nên trầm tư, anh hạ giọng như tâm sự- Hội họa và ngôn từ mỗi thứ có một thế mạnh riêng ông ạ! Tôi có thể chớp lấy một khoảnh khắc nhưng ông lại có thể diễn đạt thành lời những cái không thể vẽ ra được- Như chợt nhớ ra điều gì đó Trí ngẩng lên- À! Ông có bài nào về trận 543 chưa? Nghe anh em nói ta thắng lớn lắm hả?
   Hữu gật đầu:
   - Có đấy! Nhưng tôi viết đi viết lại đoạn chiếc xe tăng 555 trèo lên nóc hầm chỉ huy cứ điểm làm cho bộ tư lệnh lữ dù 3 hoảng sợ phải chui ra hàng mà vẫn chưa thấy ưng ý. Giá có ông ở đấy có khi chỉ vài nét phác họa là đã lột tả được rồi.
   Trí hăng hái:
   - Thế thì tôi phải sang đấy mới được. Bây giờ ông định đi đâu?
   Hữu gập cuốn sổ tay cho vào túi rồi chậm rãi:
   - Chủ nhiệm Thu gọi tôi về Bộ tư lệnh. Tôi định qua đây rủ ông cùng về.
   Trí lắc đầu cương quyết:
   - Không! Ông cứ về trước đi! Tôi nhất định phải sang đại đội 9 mới được. Phải có một bức ký họa về cái 555 này.

    Việc tiêu diệt được lực lượng địch án ngữ ở điểm cao 543 đã tạo cho quân ta một lợi thế rất lớn: con đường 16 A đã thông sẽ cho phép cơ động lực lượng áp sát Bản Đông. Cơ hội để tiêu diệt gọn chiến đoàn đặc nhiệm số 1 của ngụy đang đóng giữ ở đây đã đến rất gần. Vì vậy ngay sau khi nhận được tin ta đã tiêu diệt được quân địch ở 543 tiểu đoàn trưởng Hải đã gọi ngay ba đại đội trưởng lên để phổ biến kế hoạch trinh sát đường cơ động về Bản Đông.
   Sau trận Làng Vây đại đội trưởng Phan Văn Hải đã được trên điều ra Bắc nhận nhiệm vụ mới, cho đến tháng Tám vừa rồi thì anh được bổ nhiệm làm tiểu đoàn trưởng 297 để tiếp tục quay lại chiến trường đường Chín. Đây là tiểu đoàn được trang bị hơn ba chục chiếc T54, đến thời điểm hiện tại là loại trang bị hiện đại nhất của binh chủng mới được Liên Xô viện trợ. Quả thật T54 so với T34 mà anh em chiến sĩ vẫn gọi đùa là “bà già K2” và mấy chiếc PT76 mỏng dính thì đúng là “một trời, một vực”. Với một khẩu pháo 100 ly, hai khẩu đại liên 7 ly 62, một khẩu trọng liên 12 ly 7 chiếc T54 như một pháo đài di động có thể tiêu diệt mọi loại mục tiêu trên chiến trường ở khoảng cách đến 2500 mét. Thân hình thấp, vỏ thép lại dày, có chỗ đến cả gang tay với độ vát hợp lý làm tăng đáng kể sức phòng hộ của xe. Hệ thống điều khiển xe cũng như điều khiển hỏa lực có những cải tiến rất lớn làm tăng khả năng cơ động và độ chính xác khi bắn, kể cả khi vừa chạy vừa bắn. Với những tính năng vượt trội như vậy Bộ tư lệnh đặt nhiều kỳ vọng vào 297 trong chiến dịch này.
   Chính vì được kỳ vọng nhiều như vậy nên Hải đâm lo: “làm ăn mà không ra gì thì mất mặt”. Trong đó điều làm anh lo lắng nhất là đội ngũ cán bộ, chiến sĩ của tiểu đoàn còn rất trẻ, lại lần đầu đi chiến trường. Là người đi trước nên trong các buổi huấn luyện hoặc đợt diễn tập vừa rồi anh đã cố gắng truyền thụ lại những kinh nghiệm bản thân mình tích lũy được nhưng hiệu quả cũng còn hết sức hạn chế. Anh biết rằng chỉ có thực tế mới rèn luyện cho họ trưởng thành nhanh nhất. Sau cuộc hành quân vào diễn tập ở nam quân khu Bốn rồi vượt Trường Sơn sang đây trình độ kỹ thuật cũng như kinh nghiệm của bộ đội đã được nâng lên nhiều nên Hải cũng đỡ lo. Hôm nay, khi các đại đội trưởng vừa có mặt tại ban chỉ huy tiểu đoàn anh đã vào đề ngay:
   - Báo cáo các đồng chí! Như các đồng chí đã biết tiểu đoàn ta được sư đoàn giao nhiệm vụ sẵn sàng diệt địch đang co cụm ở Bản Đông. Tuy nhiên do địch chốt giữ ở điểm cao 543 nên ta chưa nắm được tình hình đường sá thế nào. Rất may cho chúng ta là hôm qua quân ta đã tiêu diệt lữ đoàn dù số 3 của địch và làm chủ điểm cao 543. Đường về Bản Đông như vậy cơ bản đã thông, thời cơ diệt địch ở đó đã sắp đến. Vì vậy tôi dự kiến ngày mai ta sẽ tổ chức đi trinh sát đường cơ động cũng như địa hình khu vực Bản Đông để khi được giao nhiệm vụ chiến đấu ta sẽ chủ động hơn- Nhìn quanh một lượt Hải tiếp tục rành rẽ- Tôi dự kiến thành phần đi trinh sát thế này: trên tiểu đoàn có tôi và anh Vỹ tiểu đoàn phó, mỗi đại đội cử bốn đến năm đồng chí. Ngoài đại đội trưởng cần có đại đội phó kỹ thuật hoặc kỹ thuật viên, một trung đội trưởng và ít nhất một đồng chí lái xe. Thời gian đi dự kiến là hai ngày. Nhiệm vụ chủ yếu là trinh sát dường cơ động, xác định những chỗ cần khắc phục báo cáo cấp trên bảo đảm. Ngoài ra ta cũng sơ bộ xác định vị trí tập kết, vị trí tạm dừng cho từng đại đội. Các đồng chí thấy thế có được không?
   Mấy cái đầu cùng gật gù ra vẻ đồng tình. Cái gì chứ đi trinh sát để nắm chắc tình hình đường sá thì ai chẳng thấy cần thiết. Cuối cùng đại đội trưởng đại đội 7 lên tiếng:
   - Chúng tôi nhất trí! Tôi chỉ có một đề nghị là có thể cho thêm lái xe đi cùng, anh em mình mà trực tiếp nhìn thấy đường sá thế nào chắc chắn khi lái sẽ vững tay hơn.
   Đến lượt đoàn phó Vỹ có ý kiến:
   - Tôi có ý kiến! Đúng là nếu anh em lái xe mà được đi trinh sát trước thì khi lái xe sẽ tốt hơn. Tuy nhiên lần này ta đi trinh sát với quy mô tiểu đoàn nên nếu tăng thêm thành phần đoàn sẽ nhiều người quá. Như vậy nếu xảy ra chuyện gì sẽ rất không có lợi. Vì vậy theo tôi chỉ nên cử đúng thành phần như đồng chí Hải đã quy định thôi, sau đó khi quay về đồng chí đại đội phó hoặc kỹ thuật viên sẽ trao đổi lại thật kỹ với anh em cũng được.
   Hải nhìn quanh một lượt, có vẻ như không ai có ý kiến gì nữa nên anh kết luận:
   - Thôi! Không bàn luận gì nữa. Tôi đồng ý với anh Vỹ, ta chỉ đi đúng thành phần đã quy định. Bây giờ các đồng chí về chuẩn bị, 5 giờ sáng mai các đồng chí có mặt tại đây. Đề nghị các đồng chí trang bị thật gọn nhẹ, tất cả mang theo súng AK. Các đồng chí đại đội trưởng mang theo ống nhòm và la bàn.
   Mọi người lục tục ra về, ai cũng phấn khởi vì tất cả có vẻ diễn ra theo đúng kế hoạch.
   Tuy nhiên kế hoạch đó đã không thực hiện được.

    Chập tối hôm đó sư trưởng bộ binh triệu tập gấp tiểu đoàn trưởng Hải lên gặp. Vừa nhìn thấy Hải xuất hiện ở cửa hầm ông đã xởi lởi:
   - Thế nào? Mọi việc vẫn ổn chứ?
   Hải cúi chào sư trưởng rồi nghiêm trang:
   - Báo cáo thủ trưởng! Mọi việc vẫn bình thường, ngày mai tôi sẽ tổ chức cho anh em đi trinh sát đường cơ động về Bản Đông.
   Sư trưởng xua tay:
   - Khoan đã! Việc trinh sát đường về Bản Đông hãy để lại đã!
   Hải ngơ ngác:
   - Thế nghĩa là sao ạ!
   Sư trưởng bộ binh trầm hẳn xuống:
   - Chắc cậu chưa biết! Địch nó chiếm lại được 543 rồi.
   Hải thấy như đát dưới chân bị sụt, anh ngỡ ngàng:
   - Đúng là tôi chưa biết thật ạ!
   Sư trưởng chỉ cái ghế làm bằng cành cây trước mặt:
   - Cứ ngồi xuống đi đã! Có nhiệm vụ mới cho các cậu đây- Ngồi xuống trước mặt Hải sư trưởng bộ binh giở cuốn sổ tay ra, Hải cũng vội mở sổ tay. Đợi Hải sẵn sàng sư trưởng bộ binh mới tiếp- Như đồng chí đã biết, nhiệm vụ của sư đoàn ta là tập trung lực lượng đánh Bản Đông. Tuy nhiên, ngày hôm nay địch đã đưa một thiết đoàn chiến xa cùng với một lực lượng lớn quân dù nống ra phản kích và chiếm lại được điểm cao 543. Như vậy là con đường duy nhất đưa lực lượng vào Bản Đông một lần nữa bị chặn lại. Trong khi đó sư đoàn bạn đã bị tiêu hao khá nhiều nên Bộ tư lệnh quyết định đưa một bộ phận lực lượng của sư đoàn ta tham chiến trước với mục tiêu chiếm lại 543 để mở đường cho đại quân vào Bản Đông. Tôi đã giao nhiệm vụ này cho trung đoàn Một. Nhưng vì lực lượng địch ra phản kích có rất nhiều xe tăng nên sau khi tham khảo ý kiến của đại diện xe tăng tôi quyết định sử dụng một đại đội của tiểu đoàn đồng chí tăng cường cho trung đoàn Một. Chọn đại đội nào thì do các đồng chí quyết định. Nhiệm vụ như vậy đồng chí rõ chưa?
   Hải nhíu mày:
   - Đề nghị đồng chí cho biết bao giờ thì nổ súng ạ!
   Sư trưởng trả lời một cách dứt khoát:
   - Sáng ngày mai.
   Hải ngơ ngác:
   - Sáng ngày mai! Như vậy sợ rằng chúng tôi chuẩn bị không kịp.
   Sư trưởng bộ binh lắc đầu:
   - Không kịp cũng phải kịp? Tôi thấy các anh báo cáo bộ đội lúc nào cũng sẵn sàng cơ mà!
   Hải phân trần:
   - Sẵn sàng thì vẫn sẵn sàng nhưng cũng cần tiến hành một số công tác chuẩn bị như trinh sát thực địa, tổ chức hiệp đồng với bộ binh và các lực lượng bảo đảm chứ ạ!
   Sư trưởng bộ binh chém mạnh cánh tay, giọng dứt khoát:
   - Không dài dòng nữa. Nếu cần chuẩn bị thì các anh làm ngay đêm nay đi. Còn thời gian nổ súng vào sáng mai không phải quyết định của tôi đâu mà là quyết định của Bộ tư lệnh mặt trận đấy.
   Hải vẫn cố trình bày:
   - Nhưng…
   Lần này thì sư trưởng bộ binh cáu thật sự:
   - Ơ, cái anh này hay nhỉ. Không nói nữa. Đây là mệnh lệnh. Tôi nhắc lại, đây là mệnh lệnh.
   Biết có nói nữa cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì nên Hải đứng dậy:
   - Vậy tôi xin phép về tiến hành công tác chuẩn bị!
   Sư trưởng bộ binh đã cúi xuống cuốn sổ, ông phẩy tay mà không ngẩng lên:
   - Được! Đồng chí về đi!
   Hải cúi đầu bước ra khỏi hầm, lòng anh rối bời: “đã đành là gấp nhưng cũng phải cho anh em người ta có thời gian chuẩn bị chứ, ít nhất thì cũng phải đi trinh sát địa hình xem đường sá thế nào, tình hình địch ra sao. Rồi còn phải hiệp đồng với bộ binh, công binh, phòng không... nữa. Đánh nhau ban ngày mà không có phòng không mạnh bảo đảm thì máy bay Mỹ nó “nện” cho vỡ mặt ấy chứ. Mà trận này đâu có đơn giản: đây là lần đầu tiên tăng ta và tăng Mỹ đối đầu với nhau. Nếu không chuẩn bị chu đáo có khi lại ôm đầu máu mà chạy về chứ chả chơi”. Anh quyết định qua chỗ sở chỉ huy nhẹ của trung đoàn để đề nghị giúp đỡ. Thật may, trung đoàn trưởng Ẩm cũng vừa mới đi đâu về, anh niềm nở:
   - Hải đấy à! Vào đây! Tớ cũng đang định đi tìm cậu.
   Chưa kịp ngồi xuống Hải đã bức xúc:
   - Báo cáo anh! Tôi vừa lên nhận nhiệm vụ ở sư đoàn. Chẳng biết các bố ấy nghĩ thế nào mà quyết định sáng mai đã nổ súng. Bây giờ...
   Không để Hải nói hết câu Ẩm đã ngắt lời:
   - Tớ hiểu rồi! Tớ cũng đã có ý kiến nhưng các anh ấy không nghe, bảo đó là quyết định của mặt trận. Vì vậy tớ đã tranh thủ xuống 198 và đã yêu cầu bên ấy bố trí cho mấy xe còn lại của đại đội 9 tham gia với các cậu. Dù sao anh em bên đó mới đánh địch ở đấy hôm kia nên sẽ đỡ một phần khó khăn cho các cậu. Bây giờ cậu định chọn đại đội nào?
   Ngẫm nghĩ một lát Hải dứt khoát:
   - Tôi chọn đại đội 7, nó đang ở gần 543 nhất.
   Ẩm gật đầu:
   - Tớ đồng ý! Vậy thì về triển khai nhiệm vụ đi. Nhớ là cùng chiến đấu với các cậu sẽ có thêm một trung đội PT76 của đại đội 9 đấy nhé!- Anh xuống giọng vỗ về- Thôi! Trên đã quyết thế rồi thì ta phải cố gắng thôi, Hải ạ! Cậu cứ về giao nhiệm vụ cho anh em đi, việc liên hệ với bộ binh và các lực lượng bảo đảm tớ sẽ lo cho. Chú ý nhắc anh em chuẩn bị vũ khí cho tốt. Ngày mai chắc chắn chúng ta sẽ phải đấu tăng với chúng đấy!
   Hải đứng dạy bắt tay trung đoàn trưởng rồi vội vã đi thẳng về đại đội 7. Một cơn mưa rào bất chợt chụp xuống. Nghĩ bụng chắc là mưa bóng mây nên anh chẳng trú ở đâu mà cứ cắm cúi đi. Nhưng mưa càng lúc càng to, những tia chớp bây giờ mới xuất hiện như muốn xé toang bầu trời. Người Hải ướt sũng, cái lạnh thấm dần vào da thịt làm anh run bần bật. Đứng giữa màn mưa Hải ngơ ngác nhìn bầu trời đen kịt đang vần vũ và tự hỏi: “đang giữa mùa khô mà lại có một cơn mưa rõ to thế này! Điềm gì đây?”.

    Nhã hơi bị bất ngờ khi biết đại đội mình lại được giao nhiệm vụ tham gia đánh địch phản kích ở điểm cao 543. Lúc nhận nhiệm vụ xong anh nán lại gặp đại đội trưởng Hiến:
   - Anh Hiến, đại đội mình vừa mới đánh nhau hôm qua, xe cộ thì nát bét chưa được củng cố, giờ đánh nhau ngay làm sao được?
   Hiến phẩy tay:
   - Biết rồi! Nhưng nhiệm vụ là nhiệm vụ, cứ phải làm đi đã. Bây giờ về tập trung sức củng cố xe cộ, cố gắng dồn dịch lại được xe nào tốt xe ấy.
   Nhã vẫn cố hỏi:
   - Nhưng nghe nói đã có cả một đại đội T54 rồi cơ mà?
   Hiến lắc đầu:
   - Trung đoàn bảo bên “xê Bảy” họ chưa được đi trinh sát địa hình nên phải cho đại đội ta đi trước để dẫn đường. Thôi, cậu đừng có hỏi nữa, về tập trung làm công tác chuẩn bị đi- Nhã vừa định quay đi thì Hiến vẫy lại- À này! Cậu bảo cậu Cân lên đây báo cáo tình hình kỹ thuật tất cả các xe trong đại đội cho tôi nhé.
Nhưng rồi dù cố gắng đến hết sức cả đại đội cũng chỉ dồn dịch được đủ ba xe là 549, 553 và 567 có thể tham gia chiến đấu. Đã thế đang túi bụi chuẩn bị lại bị cơn mưa trái mùa ập xuống. Thấy chẳng thể làm gì hơn Nhã đội mưa lên báo cáo tình hình với đại đội trưởng, Hiến tặc lưỡi bảo anh:
   - Thế cũng được rồi! Bên ta ba xe, bên “xê Bảy” gần chục cái T54 có lẽ cũng đủ “xơi tái” được nó rồi. Tớ sẽ đi trên xe 553, trung đội cậu bố trí lại thành viên trên hai xe kia cho đủ, nhớ đưa thêm pháo thủ dự bị đi để bắn máy bay nhé!
   - Vâng ạ!- Nhã trả lời một cách dứt khoát nhưng trong bụng vẫn cảm thấy có cái gì đó không ổn.

    Cơn mưa trái mùa dù ngắn ngủi nhưng cũng kịp để lại những dấu vết khá nặng nề: con đường 16 lầm bụi mọi ngày giờ trở nên nhão nhoét, hai vệt bánh xe và những ổ voi, ổ gà giờ đầy ắp nước. Con suối Ma Heng mọi ngày nước chỉ ngang ống chân giờ đây ngập đến ngang bụng, nước đục ngầu cuồn cuộn chảy. Dưới ánh đèn gầm vàng vọt những chiếc xe tăng nặng nề khó nhọc dò dẫm từng mét đường mãi sáng bảnh mới đến được vị trí tạm dừng. Thật may bọn máy bay trinh sát chưa xuất hiện.
   Nói thật lòng Nhã cảm thấy hơi nản. Có cái gì đó quá đơn giản trong việc chuẩn bị cho trận đánh này. Mà theo anh biết trên điểm cao 543 địch đã tăng cường ra đó rất nhiều xe tăng, thiết giáp, nghe nói địch đã đưa cả một thiết đoàn ra phản kích để lấy lại điểm cao này. Sự bất ngờ của xe tăng ta cũng không còn nữa, lại đánh ban ngày chắc chắn là sẽ rất khó khăn. Thế mà công tác chuẩn bị như thế này thì không biết kết quả sẽ ra sao. Đi một vòng qua một lượt các xe trong trung đội Nhã trở về xe mở đài lên mạng thu canh. Trong xe Cân, Hoà, Thắng vẫn đang thì thầm nói chuyện. Tiếng Thắng:
   - Em thấy bảo hôm nay trên đó có xe tăng địch phải không các anh?
   Cân tỏ ra nắm chắc tình hình:
   - Đúng đấy! Đêm qua tớ nghe mấy ông cán bộ trao đổi là bọn địch ở Bản Đông đưa hẳn một thiết đoàn ra để phản kích để chiếm lại bằng được 543.
   Thắng lẩm bẩm:
   - Thiết đoàn thì bằng cấp gì bên mình?
   Vẫn tiếng Cân:
   - Đại khái bằng khoảng tiểu đoàn, chừng vài chục xe gì đó.
   Thắng tò mò:
   - Không biết xe của bọn nó là loại gì nhỉ? Liệu có mạnh hơn mình không?
   Đến lượt Hòa lên tiếng:
   - Bọn ngụy này chỉ có đến M41 thôi. Nói về sức mạnh thì cũng tương đương PT76 của bọn mình, còn nếu so với T54 thì thua xa.
   Vẫn là Thắng:
   - Xe của Mỹ mà cũng chỉ tương đương mình thôi à?
   Hòa chắc chắn:
   - Đúng vậy! M24 có trọng lượng 24 tấn, vỏ thép dày hơn xe mình một ít. Còn pháo cũng chỉ 76 ly như của mình. Vì vậy, đại khái là tương đương.
   Cân xen vào:
   - Sướng nhỉ! Thế là bọn mình được tham gia trận đấu tăng đầu tiên trên chiến trường các cậu ạ!
   Hòa gắt:
   - Sướng gì cái đoạn ấy! Theo tớ hôm nay bọn chúng có lợi thế hơn nhiều vì có thể bố trí trong công sự. Nó mà chỉ nhô mỗi cái tháp pháo nên thì khó “xơi” lắm.
   Thắng vô tư:
   - Lo gì! Nó có thế mạnh đông hơn và ở trong công sự nhưng mình lại có T54 hơn hẳn về sức mạnh hỏa lực.
   Cân triết lý:
   - Cái đó cũng chưa phải là quyết định. Cái quyết định là ở con người sử dụng vũ khí ấy.
   Nhã ngồi lặng im lắng nghe câu chuyện của ba người đồng đội mà thầm lo: “chắc chắn là trận đánh hôm nay sẽ không dễ dàng gì”.
 

    Hơn tám giờ những tiếng nổ đầu tiên của pháo binh dậy lên trên đỉnh 543. Ngay lập tức pháo địch cũng lên tiếng, chúng tập trung bắn vào mỏm 1, mỏm 2 nhằm ngăn chặn con đường xung phong duy nhất của ta lên cao điểm. Nhã chụp cái mũ công tác lên đầu, một lát sau anh nghe thấy tiếng của đại đội trưởng:
   - 53 gọi 67! Nhanh chóng xung phong theo kế hoạch! Nhận đủ trả lời!
   Nhã bóp công tắc phát:
   - 67 nhận đủ!- Anh cúi xuống hét vào trong xe- Thắng! Nổ máy, tiến! Cân, Hòa vào vị trí!
    Xe 567 rùng mình chuyển động, ngay sau nó là các xe 549 và 553. Phía xa hơn một chút mấy cái T54 cùng bò ra mặt đường thành một hàng dọc tiến về phía dãy điểm cao trước mặt. Những hố bom toang hoác hôm trước hôm nay đầy ắp nước cứ như những cái ao con làm Thắng phải rất thận trọng bò từng tý một. Nhã lo lắng: “đường sá thế này mấy cái T54 nặng nề kia không biết có qua được không?”. Mất gần hai mươi phút dò dẫm mới tới được đầu mỏm 1, Nhã giục Thắng:
   - Rẽ phải! Tăng chân dầu lên!
   Nhưng không như cách đó hai ngày. Đoạn đường từ đường 16 vào mỏm 1 vốn đã dốc nay lại bị trận mưa đêm qua nên trơn như đổ mỡ. Thắng vừa tăng chân dầu định nhanh chóng vượt lên thì xe đã rê ngang vì một bên xích gần như quay trượt trên đường. Cân vội hét lên:
   - Về số 1! Đi chân dầu vừa phải thôi!
   Thắng loay hoay về số rồi khởi xe nhưng cũng chỉ đi được vài mét cái xe lại chuội ra, hai xích cứ quay trượt trên đường. Thò hẳn đầu ra ngoài quan sát Cân góp ý:
   - Có lẽ phải đi theo kiểu dích- dắc Thắng ạ!
   Thắng cho xe lùi lại, cậu ta cho xe dạt hẳn sang bên phải đường rồi cho xe tiến chênh chếch sang bên trái. Khi băng xích bên trái đã càn hẳn vào mép đường cậu lại cho xe chạy chếch sang bên phải. Cứ thế trầy trật năm, sáu lần mới vượt được đoạn dốc đầu tiên. Từ đây trở đi đường sẽ bớt dốc hơn. Nhã bảo Cân:
   - Cậu xuống đứng ở đây để giúp các xe kia vượt dốc!
   Dường như bọn địch đã phát hiện ra hướng tiến công của ta, tất cả pháo cối của chúng tập trung bắn vào đỉnh mỏm 1 và mỏm 2. Những chớp lửa liên tục nháng lên phía đỉnh đồi. Trên đầu một tốp máy bay đã xuất hiện, chúng đang lượn vòng quan sát mục tiêu, một vài loạt 12 ly 7 bắn lên lẻ tẻ. Nhã lẩm bẩm: “bắt đầu rồi đây” . Trong tai nghe của anh chợt vang lên tiếng Hiến:
   - 09 chú ý! Chuẩn bị bắn máy bay!
Nhã vội nhắc Hòa:
- Mở cửa, chuẩn bị bắn máy bay!
   Hòa bật cửa lên, cậu nhanh tay lắp một băng đạn vào súng 12 ly 7 và kéo cần lên đạn. Đã lên đến đỉnh mỏm 1, đường từ đây đỡ dốc hơn nhưng pháo cũng dày hơn, cây rừng đổ ngổn ngang ra đường thành ra tốc độ lại chậm hơn. Cân đã chạy tắt rừng bám được vào xe, cậu leo lên hổn hển:
   - Hai xe kia cũng qua được rồi.
   Nhã gật đầu:
   - Cậu vào trong xe nạp đạn để Hòa nó bắn máy bay!
   Nhã nhô hẳn đầu lên quan sát, phía bên mỏm 2 lố nhố bóng mấy chiến sĩ bộ binh đang nằm dán mình sau công sự, gò đất tránh pháo. Quay lại sau anh thấy hai xe 549 và 553 đã bám sát ngay phía sau. Cả trung đội đã vượt qua yên ngựa đang bò lên đỉnh mỏm 2, Nhã hơi sốt ruột vì không thấy bóng dáng cái T54 nào đằng sau, anh lẩm bẩm: “không biết mấy bố này làm gì mà chậm như rùa thế”. Vì vậy khi qua hết yên ngựa chuẩn bị leo lên đỉnh mỏm 3 Nhã cho xe dừng lại chờ. Đến lúc này anh mới nhận thấy hình như bọn máy bay không quan tâm đến trung đội anh mà đang đánh phá ở mỏm 1. Từ phía đó tiếng súng 12 ly 7 bắn lên dữ dội thỉnh thoảng lại điểm xuyết vài tiếng bom nổ. Nhã hiểu rằng đội hình xe T54 của đại đội 7 đang bị máy bay chặn đánh. Trong tai nghe Nhã vang lên tiếng đại đội trưởng Hiến:
   - 53 gọi 07! 07 đang ở đâu? Nhận đủ trả lời!
   Không có tiếng trả lời của đại đội trưởng đại đội 7 mà là tiếng của tiểu đoàn trưởng Hải ở sở chỉ huy:
   - 01 gọi 53! 07 đang bị máy bay ngăn chặn ở mỏm 1! 09 đang ở đâu? Báo cáo về ngay! Nhận đủ trả lời!
   Nhã nghĩ bụng: “đúng như mình nhận định”. Trên đài lại nghe tiếng Hiến:
   - 53 báo cáo! 09 đang ở chân mỏm 3 chờ đội hình 07!
   Trên đài ắng đi một lát rồi tiếng tiểu đoàn trưởng Hải vang lên dứt khoát:
   - 53 chú ý nhận lệnh! Không chờ 07 nữa, lập tức cho 09 xung phong! Nhận đủ, trả lời!
   Nhã thất kinh: “thế là lại chỉ còn ba xe của đại đội mình đánh nhau thôi”. Đúng lúc ấy tiếng Hiến vang lên dõng dạc:
   - 53 gọi 09! Chuẩn bị xung phong chiếm tuyến triển khai, 49 bên trái, 67 bên phải! Nhận đủ, trả lời!
   Nhã lập tức bóp công tắc phát:
- 67 nhận đủ- Chuyển về nội bộ anh hô- Tất cả chuẩn bị sẵn sàng! Thắng, cho xe tiến!
   Ba chiếc xe tăng tiếp tục bò lên mỏm 3. Pháo địch bắn mỗi lúc một dày hơn, khói bụi mù trời, cây đổ ngổn ngang. Gần đến đỉnh mỏm 3 xe 549 tạt sang trái, Nhã cho xe dạt sang phải, xe 553 của đại đội trưởng Hiến cũng đã tiến lên giữa hai xe. Đại đội đã hình thành một hàng ngang. Trên đài vang lên tiếng Hiến hô:
   - 09 chú ý! Phát hiện mục tiêu, tiêu diệt!
   Không giống như trận đánh hai hôm trước, vừa mới nhô đầu lên đỉnh mỏm 3 đại đội Nhã đã bị phủ đầu bởi một loạt đạn pháo bắn trực tiếp. Thật may không có quả nào trúng. Trong màn khói bụi mù mịt Nhã đã kịp phát hiện thấy ở mỏm 4 có mấy chiếc xe tăng, chúng nấp sau các công sự bắn nên chỉ nhô có tháp pháo lên, anh bóp phát hét lên trong ống nói:
   - Chú ý! Tăng trong hầm ở mỏm 4!- Chuyển về nội bộ Nhã hô- Thắng, chú ý lợi dụng địa vật!
   Có vẻ như hai xe kia cũng đã phát hiện ra xe tăng địch, họ đang dịch chuyển về phía sau những ụ đất, lùm cây để tránh đạn. Nhã dán mắt vào kính ngắm, anh đã phát hiện thấy trên mỏm 4 ba chiếc xe tăng địch đỗ thành hình vòng cung xung quanh bãi đỗ trực thăng, anh đưa đầu ngắm vào chiếc chính giữa rồi bóp cò. Một chớp lửa nháng lên, một đốm sáng đỏ lao vụt đi nhưng chỉ trúng vào cái công sự phía trước. Ngay lập tức một vệt sáng lao tới xẹt sát sườn xe anh làm Nhã lạnh sống lưng. Sau một lát loay hoay Thắng đã cho được xe xuống một hố bom chỉ còn mỗi tháp pháo nhô lên. Nhã yên tâm ngắm cao lên một chút bắn phát thứ hai. Cả hai xe kia cũng đã phát hỏa. Những chớp lửa đầu nòng nháng lên gần như đồng loạt, ba viên đạn xuyên cùng nhắm đến chiếc xe nằm giữa. Một ngọn lửa bùng lên trên đỉnh tháp pháo, nòng pháo nó gục hẳn xuống. Nhã nghĩ bụng: “nếu không tập trung hỏa lực toàn trung đội thì rất khó tiêu diệt được hai chiếc còn lại”, anh lên đài:
   - 67 gọi 53! Đề nghị tập trung hỏa lực diệt chiếc bên trái!
   Dường như ngay lập tức ba quả đạn đồng thời lao vụt đi, chiếc bên trái lại bốc cháy ngùn ngụt. Thêm một loạt nữa chiếc thứ ba bị diệt. Đến lúc này Nhã mới có thời gian quan sát kỹ mỏm 5, anh giật mình vì chỉ sơ sơ cũng đã nhìn thấy 5, 6 cái tháp pháo đen ngòm ở sườn nam. Sở dĩ vừa rồi chúng không làm gì được các anh chắc vì đuối tầm. Nhưng nếu các anh chuyển sang xung phong tình thế sẽ khác ngay: bọn chúng đang ở cao hơn, lại nằm trong công sự, mình thì toàn thân lộ hẳn ra để chúng nó bắn khác gì đánh đáo. Đang băn khoăn chưa biết xử trí thế nào thì tiếng sở chỉ huy vang lên trong tai nghe:
   - 01 gọi 53! Báo cáo tình hình về ngay! Nhận đủ trả lời!
   Tiếng Hiến trả lời:
   - 53 báo cáo! 09 đã diệt được 3 xe tăng ở mỏm 4 nhưng chưa xung phong được vì có rất nhiều tăng trong hầm ở mỏm 5. Đề nghị 01 cho bộ binh áp sát mỏm 5 diệt xe tăng 09 mới xung phong được! Nhận đủ, trả lời!
   Trên sở chỉ huy ắng đi một lát, chắc là có sự trao đổi gì đó rồi tiếng Hải:
   - Đống ý! 09 tại chỗ dùng pháo diệt mục tiêu! Bộ binh đang áp sát mỏm 5!
   Trên đài lập tức vang lên tiếng Hiến:
   - 53 gọi 09! Tại chỗ diệt xe tăng địch ở mỏm 5!
   Nhã nhanh chóng quay pháo về mỏm 5 dò tìm một cái tháp pháo gần nhất và bắn một phát đạn xuyên. Tuy vậy Nhã cũng không tin tưởng lắm vào kết quả: từ đây sang đấy phải trên 1000 mét. Nói chung với đạn xuyên pháo 76 mm thì bắn thế là đuối tầm nên hiệu quả sẽ rất thấp. Nhưng rồi anh tặc lưỡi: “đuối tầm cũng vẫn phải bắn để phân tán sự chú ý của bọn địch trên ấy cho bộ binh có thể bí mật vận động áp sát mục tiêu”.

    Đúng như dự đoán của Nhã, trận đấu pháo của hai bên đều không mang lại kết quả gì, chỉ là những vệt lửa xẹt qua tháp pháo hoặc những đụn khói xuất hiện xung quanh chỗ xe đỗ. Nhưng trong kính ngắm Nhã chợt thấy một chiếc xe tăng địch bùng cháy như bó đuốc. Ngoảnh sang bên Nhã mừng như bắt được vàng: một chiếc T54 mang số hiệu 328 đã xuất hiện ngay bên phải xe anh và đang bắn từng phát đĩnh đạc sang mỏm 5. Chính một phát đạn của xe này vừa bắn cháy cái xe tăng kia. Thêm một chiếc tăng nữa bị bắn cháy. Một quyết định nảy ra trong óc Nhã: “có chiếc T54 này yểm hộ trung đội anh đã có thể xung phong”. Nhã lên đài:
   - 67 gọi 53! Có một xe T54 đã lên được, có thể cho nó tại chỗ diệt tăng địch chi viện cho mình xung phong! Nhận đủ, trả lời!   
   Hiến không trả lời Nhã mà ra lệnh:
   - 53 gọi 09! Nhanh chóng xung phong sang đánh chiếm mỏm 5, thứ tự 49, 67, 53! Nhận đủ, trả lời!
   Gần như ngay lập tức xe 549 rùng mình lao xuống yên ngựa nối mỏm 3 và mỏm 4. Nhã giục Thắng:
   - Thắng! Cho xe tiến!
   Thắng vào số hì hục một lát mới lên được khỏi cái hố bom, cậu tăng ga bám sau xe 549 chừng vài chục mét. Phía sau anh chừng ba mươi mét là xe 553 của đại đội trưởng Hiến. Trên đỉnh mỏm 3 chiếc T54 vẫn bắn từng phát chắc nịch, thêm một xe tăng nữa ở sườn mỏm 5 bốc cháy. Nhưng chiếc xe 567 đang lao băng băng bỗng khựng lại, một màn khói bụi, đất, đá trùm kín lấy xe. Nhã bật cửa nhìn ra: ngay trước đầu xe anh là một cái hố bom toang hoác. Anh ngửa đầu nhìn trời, trên đó hai chiếc máy bay đang quần lượn chuẩn bị lao xuống. Nhã vội hô:
   - Hòa! Lên bắn máy bay!
   Hòa nhô đầu lên, cậu nhanh chóng ôm lấy khẩu 12 ly 7 quay về hướng chiếc máy bay đang bổ nhào kéo một loạt dài. Chiếc máy bay lắc mình tránh đạn rồi lao vọt lên, mấy quả bom rơi vung vãi xuống sườn đồi. Hai xe kia cũng đã bật cửa lên, những tràng 12 ly 7 vỗ mặt làm cho bọn máy bay có vẻ chờn, chúng cứ lượn vòng tròn như muốn rình thời cơ thật thuận lợi mới lao xuống.
   Trung đội của Nhã đã chiếm được mỏm 4, xe 549 đã bắt đầu vào cái yên ngựa nối mỏm 4 và mỏm 5. Từ đây sang mỏm 5 chỉ còn vài trăm mét nên có thể phát huy được hỏa lực rất tốt nhưng cũng rất dễ bị bọn địch trên đó bắn trúng. Vừa mới nghĩ như vậy Nhã đã thấy chiếc 549 khựng lại, từ trên cửa tháp pháo một ngọn lửa bùng lên mỗi lúc một to, anh vội quát Thắng:
   - Nấp vào sau cái xe cháy kia!
   Thắng lập tức cho xe dạt vào sát một chiếc M41 vẫn đang bốc khói nghi ngút. Xe 553 cũng đã nấp vào sau một công sự. Nhã hét vào ống nói:
   - 28 đâu! Bắn mạnh vào chứ!- Không có tiếng trả lời. Nhã nhô đầu ra ngoái nhìn lại phía sau, anh như không tin vào mắt mình: chiếc 328 đang cháy rừng rực như một bó đuốc. Không còn trông cậy vào nó được nữa rồi Nhã tiếp tục- 67 gọi 53! Có tăng trong hầm bên trái!
   Miệng hô nhưng tay Nhã đã quay pháo vào mục tiêu, anh bóp cò. Xe 553 cũng bắn. Hai viên đạn gần như cùng một lúc trúng mục tiêu. Trong lúc đó Hòa đã bắn hết một hòm đạn, cậu ta vừa chúi xuống lấy hòm đạn khác thì một phát đạn xẹt qua bứng ngay khẩu 12 ly 7 xuống buồng truyền động. Hai anh em xanh mặt nhìn nhau, Hòa toét miệng cười như mếu:
   - Suýt toi!
   Nhã hét:
   - Lấy AK mà bắn! Không để nó tự do bổ nhào được!
   Nhã lại chúi vào kính ngắm, anh nhanh chóng đưa chiếc xe tăng bên phải vào đường ngắm rồi bóp cò. Chiếc xe tăng bốc cháy, anh thoáng nhìn thấy một số chiến sĩ bộ binh ta đã xông lên được sườn mỏm 5. Đúng lúc đó Nhã nghe tiếng Hiến:
   - 09 chú ý! Lập tức xung phong!
Chẳng trả lời Nhã chuyển về nội bộ giục:
- Thắng, cho xe xung phong đi!
   Hai chiếc xe rời khỏi chỗ nấp lao về phía yên ngựa. Nhưng dường như một khẩu 12 ly 7 và một khẩu AK là quá yếu ớt nên không thể chặn được lũ máy bay. Chiếc 553 vừa đến giữa yên ngựa thì một quả bom dội xuống ngay bên cạnh hất nó sang một bên nằm bất động. Nhã giục Thắng:
   - Tăng tốc độ!
   Thắng nhấn chân dầu định lách qua 553 vượt lên thì một chiếc máy bay khác lao thẳng xuống, Hòa nghiến răng kéo cả một băng AK vỗ mặt nó nhưng không ăn thua. Một ánh chớp nháng lên phía buồng truyền động. Chiếc xe khựng lại như va phải một vật cản vô hình, từ phía sau tháp pháo một ngọn lửa bùng lên càng ngày càng to.
   Sau giây lát choáng váng vì sức ép Cân mở choàng mắt ra, cậu hoảng hốt khi thấy Nhã ngồi bất động trên ghế trưởng xe, ngay trên đầu cậu Hòa đang nằm gục xuống mép cửa, một bên vai sũng máu, lửa ở tổ dầu giữa bắt đầu lem lém cháy. Cân vội nhoài người về phía buồng lái quát:
   - Thắng! Lên đỡ anh Nhã ra.
   Vừa nói cậu vừa trèo lên xe kéo Hòa ra khỏi cửa xe. Thắng cũng đã chui ra ngoài, cậu xốc nách Nhã lên rồi hai anh em người đỡ, người kéo đưa Nhã và Hòa xuống sau một mô đất cách xe hơn chục mét. Vừa mới yên vị thì chiếc xe bùng cháy. Thắng định lao lên lấy bình cứu hỏa để dập lửa thì bật ngược trở lại. Những viên đạn trong xe bắt đầu phát nổ. Hai anh em vội xúm vào đưa Nhã và Hòa ra xa thêm một đoạn. Lửa trên xe cháy mỗi lúc một to. Thỉnh thoảng một quả đạn lại nổ làm bùng lên một ngọn lửa lớn. Cân và Thắng lặng đi. Thế là chiếc xe 567 thân yêu của họ không còn nữa.
   Trên mỏm 5 bộ binh ta đã xông lên ngày một đông, tiếng tiểu liên, lựu đạn nổ loạn xạ. Cân xé cuộn băng cá nhân rồi bảo Thắng đỡ Hòa lên để băng bó.
   Mãi một lúc sau Nhã mới tỉnh lại, anh ngơ ngác:
   - Tớ đang ở đâu thế này?
   Thắng mừng rỡ reo lên:
   - Anh Nhã tỉnh rồi!
   Nhã thều thào:
   - Sao tớ lại nằm đây? Xe đâu rồi?
   Không ai trả lời. Nhã nhổm dậy, trước mặt anh một chiếc xe tăng đang ngùn ngụt khói lửa nhưng trên tháp pháo vẫn đọc được dãy số 567 và ngôi sao đỏ. Mắt Nhã bỗng nhòe đi, anh từ từ gục xuống. Từ trong đôi mắt ngầu đỏ của Nhã hai dòng nước mắt đang ri rỉ chảy ra.
Trên mỏm 5 bộ đội ta đã hoàn toàn làm chủ chiến trường. Từ trong các công sự chiến đấu những bóng áo rằn ri lũ lượt chui ra, hai tay giơ cao trên đầu. Những chiến sĩ bộ binh hươ cao khẩu súng mừng thắng lợi, có cậu hứng chí bắn lên trời cả một băng đạn.

    Trận thắng thứ hai ở điểm cao 543 đã phải trả một giá khá đắt: hai đại đội xe tăng gần như bị xóa sổ. Đau nhất là 6 chiếc T54-  những “quả đấm thép” chưa kịp tham chiến đã bị không quân Mỹ đánh cho tan tác. Chiếc thì cháy, chiếc thì bị lật, có một chiếc còn bị tung hẳn tháp pháo ra ngoài. Gần chục cán bộ, chiến sĩ hy sinh và bị thương, đại đội trưởng cũng bị thương đang nằm viện nên không khí ở đại đội 7 ủ rũ như nhà có đám tang. Bữa cơm chiều, mặc dù chính trị viên Thiết đã lệnh cho nuôi quân tăng cường thêm mấy hộp thịt nhưng dường như chẳng ai muốn nuốt. Có anh còn bỏ cơm nằm khan trong hầm mặc mọi người động viên thế nào cũng lắc. Mâm nào mâm nấy ế chỏng ế chơ.
   Lùa qua loa hai lưng cơm vào miệng, Bình và Cường lừ đừ trở về hầm mình. Chiều trong rừng già xuống thật nhanh, mới đó mà đã sẩm tối. Trong cảnh tranh tối tranh sáng cái hầm xe trống hoác trông thật lạnh lẽo vì cái xe 326 của bọn chúng đã không trở về đây nữa. Trưa nay, xe 326 của bọn chúng đi cuối cùng trong đội hình. Khi cả đại đội bị ùn lại ở chân dốc và bị máy bay oanh tạc trưởng xe Đức đã lệnh cho pháo hai Thìn lên bắn 12 ly 7. Cả Đức cũng nhô đầu lên để chỉ huy và phụ giúp Thìn bắn máy bay. Thấy bom đạn nổ tứ tung Cường vội buông cần lái ra để đóng cửa lái xe lại. Trong lúc luống cuống nó đã để xe bị rệ xuống cái hố bom lõng bõng nước nằm ngay vệ đường. Cái xe nằm ì ra đấy không tiến, không lùi được nhưng khẩu 12 ly 7 trên tháp pháo vẫn nổ từng loạt ngắn chắc chắn và điềm tĩnh. Mặc dù cũng đã có lần bị máy bay đánh vào đội hình nhưng chưa khi nào ác liệt như lần này, trong khi đó xe lại nằm chết gí một chỗ nên Cường thấy run lắm. Ngoảnh lại đằng sau nó bắt gặp pháo thủ Bình đã rời vị trí xuống ngồi ngay sau lưng ghế lái xe. Qua ánh sáng mờ mờ từ cửa trưởng xe rọi xuống Cường vẫn thấy một khuôn mặt xám ngoét, trên đó là đôi mắt lạc đi vì sợ hãi.
   Nỗi sợ hãi của hai thằng lên đến đỉnh điểm khi một ánh chớp sáng lòa lóe lên ngay cạnh xe. Dường như cả hai thằng đều bị choáng và ngất đi vài giây thì phải. Lúc chúng mở mắt ra thì cả hai cùng rú lên một lượt. Bên chỗ pháo hai Thìn đã tụt xuống, cả nửa thân trên của nó nát bấy ra như xơ mướp. Còn trên ghế trưởng xe Đức ngồi trong một tư thế thật lạ lùng, đầu anh ngả ra dựa vào thành tháp pháo, một mảnh trán đã bay đi để lộ ra một đám bầy nhầy những máu và óc. Cửa lái xe cũng đã bị hơi bom làm bật tung ra. Không thằng nào bảo thằng nào nhưng cả hai cùng lao vọt ra ngoài cắm đầu chạy một mạch về phía sau. Chúng cũng chẳng hiểu làm thế nào mà chúng lại về được vị trí tập kết của đại đội. Số phận cái xe 326 của chúng chúng cũng chỉ biết khi được nghe mấy anh em về sau kể lại: một quả bom nổ gần đã hất tung tháp pháo của nó sang một bên. Cả hai im lặng nhìn nhau đầy ẩn ý: may mà chúng đã thoát ra ngoài sớm. Nếu không chắc đã chung số phận với Đức và Thìn.
   Và bây giờ thì cả hai đang ngồi bó gối trước cửa căn hầm chữ A bên cạnh cái hầm xe trống hoác. Dễ đến nửa giờ trôi qua mà chẳng thằng nào nói với thằng nào một câu. Dường như mỗi thằng đều đang ngập chìm trong những ký ức sợ hãi và đau thương mà chúng đã chứng kiến, đã trải qua từ trưa đến giờ. Khu trú quân của đại đội 7 chìm trong im lặng đến tê tái, chỉ có chỗ hầm của chính trị viên Thiết là có ánh đèn và có tiếng người. Chi bộ đại đội đang hội ý thì phải.
   Nhưng rồi sự im lặng đột nhiên bị phá vỡ. Một loạt bom tọa độ trút xuống ngay bên cạnh vị trí trú quân. Ngọn đèn ở hầm chính trị viên tắt phụt. Cường và Bình chui tọt vào hầm, cả hai cùng run như dẽ. Loạt bom đã dứt. Khu rừng trở lại yên ắng. Bất giác Cường hộc lên một tiếng rồi ư ử rên. Bình thì thào:
   - Cường! Mày làm sao đấy? Sốt à?
   Cường vẫn rên hừ hừ, mãi sau nó mới run rẩy:
   - Thế này thì toi mất mày ạ!
   Căn hầm lại chìm vào im lặng. Một lúc sau Bình mới lên tiếng:
   - Thì biết làm sao bây giờ- Im lặng một lát rồi nó mới tiếp- Nói thật, tao cũng không ngờ nó ác liệt đến như vậy. Cứ tưởng có cái vỏ thép dày nó bảo vệ cho thì đâu đến nỗi. Biết thế này thì… Nó bỏ lửng câu nói.
   Như ngời sắp chết đuối vớ được cọc Cường nhổm dậy:
   - Thì sao?
   Lúng búng một hồi Bình mới bật ra câu trả lời:
   - Thì tao trốn mẹ nó từ hồi còn ở Quảng Bình ấy!
   Lại im lặng một lúc lâu Cường mới hỏi tiếp:
   - Thế sao hồi ấy mày không trốn?
   Bình ráo hoảnh:
   - Rủ mấy thằng chẳng thằng nào dám trốn. Mới lại cứ nghĩ rằng ngồi trong cái vỏ thép ấy cũng khó mà chết được.
   Cường vẫn tò mò:
   - Thế mày rủ bọn nào?
   Bình ậm ừ một lát rồi mới trả lời:
   - Mấy thằng cùng quê tao ấy. Không nghe tao, hôm nay chết tất rồi- Nó bỗng gắt lên- Mà hỏi đ. gì lắm thế!
   Im lặng lại bao trùm căn hầm. Bóng tối dường như bị nén lại đến đông đặc. Mãi sau là tiếng thằng Cường:
   - Thế bây giờ mày có dám trốn không?
   Bình trả lời ngay như không cần suy nghĩ:
   - Dám chứ! Thế mày có dám không?
   Một phút im lặng rồi tiếng Cường dứt khoát:
   - Dám! Ở lại kiểu gì cũng chết.
   Chúng còn thì thào bàn bạc thêm một lúc nữa rồi chui ra ngoài nghe ngóng. Một lúc sau hai thằng lầm lũi luồn rừng đi về phía con đường 16.
   Chắc còn bận bịu nhiều công việc khác nên mãi đến gần trưa sự vắng mặt của Bình và Cường mới được phát hiện ra. Chính trị viên Thiết lập tức cho người đi tìm nhưng mọi sự đã muộn. Hai thằng đã “bốc hơi” không để lại một tý dấu vết nào. Anh đành chạy vội lên tiểu đoàn báo cáo.

    Trên Bộ tư lệnh tiền phương không khí cũng trầm lặng khác hẳn trước đây hai ngày. Tư lệnh Lân lầm lì hẳn đi, ông hỏi trợ lý tác chiến Phùng bằng giọng hơi gay gắt:
   - Sao các cậu bảo T54 hiện đại lắm cơ mà! Hiện đại gì mà lại bị nó đánh cho tan tác thế?
   Phùng đã được nghe báo cáo từ dưới tiểu đoàn nên anh nắm khá chắc tình hình, tuy nhiên anh vẫn dè dặt:
   - Báo cáo tư lệnh! Trang bị dù có hiện đại đến đâu cũng có những hạn chế nhất định. Cụ thể ở đây là do độ dốc cao, đêm trước trời lại mưa to, đường trơn nên những chiếc T54 với trọng lượng hơn 36 tấn không thể vượt qua con dốc từ đường 16 lên mỏm 1. Lúc đội hình đang ùn lại thì bị máy bay địch đến oanh tạc. Mặc dù anh em đã cố gắng dùng 12 ly 7 đánh trả nhưng không lại. Giá như hỏa lực phòng không của mặt trận mạnh hơn chắc chắn sẽ không thiệt hại đến như thế.
   Ông Lân vẫn gay gắt:
   - Đừng có đổ tại khách quan. Sao không tổ chức đi trinh sát đường cơ động trước để có biện pháp khắc phục. Còn phòng không nữa, tại sao hôm trước chỉ có hai khẩu 12 ly 7 anh em đại đội 9 cũng bắn rơi được 1 cái F4, đây có hẳn gần chục khẩu mà không làm ăn được gì thì tại ai?
   Chủ nhiệm chính trị Thu ôn tồn:
   - Đề nghị anh cứ bình tĩnh! Chiến tranh mà, chẳng thể nói trước được mọi thứ. Tổn thất như thế cũng là chuyện thường tình dù không ai muốn. Tôi cho rằng trong trường hợp này chúng ta cần bình tĩnh, trước hết là phải ổn định tư tưởng cho anh em. Sau đó sẽ tổ chức rút kinh nghiệm thật cụ thể xem đâu là do khách quan, đâu là do chủ quan để có biện pháp khắc phục. Mà xét cho đến cùng thì trận này ta vẫn giành thắng lợi cơ mà.
   Tư lệnh Lân đã có phần dịu lại:
   - Đã đành là thắng nhưng tổn thất cũng lớn quá! Thế theo anh bây giờ phải làm gì?
   Chủ nhiệm chính trị Thu ngẫm nghĩ một lát rồi chậm rãi:
   - Theo tôi ta sẽ tổ chức một đoàn xuống làm việc trực tiếp với anh em dưới đó. Một mặt động viên tư tưởng cán bộ, chiến sĩ. Một mặt tổ chức rút kinh nghiệm. Sau đó ta sẽ bổ sung lực lượng cho đại đội này đánh một vài trận tiếp theo để lấy lại khí thế. 
   Tư lệnh Lân gật đầu:
   - Vậy thì anh đi đi! Còn các anh bên tham mưu xem điều chuyển lực lượng thế nào cho hợp lý thì chỉ đạo tiểu đoàn làm ngay.

    Buổi sáng đầu xuân trong rừng còn khá lạnh, khi những đám sương mù dày đặc vẫn lẩn khuất giữa các tàn cây chủ nhiệm chính trị Thu đã gọi mấy trợ lý cơ quan đi cùng xuống tiểu đoàn 297. Trên đường đi ông cứ lầm lũi đi khác hẳn vẻ cởi mở, hay chuyện trong những chuyến công tác trước đây. Mới nghe cấp dưới sơ bộ báo cáo lên nên ông chưa thể đánh giá hết tình hình tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ đại đội 7. Nhưng ông không tin đó là những người hèn nhát như có ai đó đã xì xào. Có thể tổn thất quá lớn ngay trận đầu ra quân này đã làm cho anh em “choáng”. Vấn đề đặt ra bây giờ là phải “vực” anh em dậy để vượt qua được cú sốc này. Ông nhớ lại trận đánh đầu tiên của đơn vị mình những ngày đầu toàn quốc kháng chiến trên đường phố Thủ đô, lúc đó ông đã là chi đội trưởng một chi đội tự vệ chiến đấu của Liên khu I. Khi nhìn thấy xe tăng địch phăm phăm lao vào chiến lũy như vào chỗ không người. Thấy đạn nổ mù trời, thấy người chết la liệt nhiều chiến sĩ trẻ không khỏi bàng hoàng, tay chân run bắn lên tưởng chừng không cầm nổi khẩu súng, cứ thụp xuống nấp sau chiến lũy. Lúc đầu ông cũng hơi bối rối vì ra lệnh mà họ vẫn như không nghe thấy gì. Cuối cùng ông đứng thẳng người vừa nhằm bắn vào quân địch vừa hô: “ Bắn đi! Mình không bắn nó thì nó cũng bắn mình chết”. Những người lính trẻ hé mắt nhìn người chỉ huy, hình như hành động đó đã tác động đến họ nhiều hơn là lời nói và họ đã nhất loạt làm theo ông. Cuộc tấn công của địch hôm đó đã bị chặn đứng. Còn hôm nay, những chiến sĩ của ông có nhiều điểm khác với những chiến sĩ ngày ấy. Khá đông trong số họ là những tú tài hoặc sinh viên đang học tại các trường đại học. Họ có kiến thức, có lý tưởng, nhiều người đã viết đơn xin ra trận bằng máu của chính mình. Thế thì chắc chắn không phải là họ sợ. Cần phải tìm bằng được nguyên nhân mới xác định được cách “điều trị”. Và ông quyết định sẽ trực tiếp đối thoại với họ.
   Qua chỗ tiểu đoàn bộ chủ nhiệm chính trị Thu chỉ trao đổi ngắn gọn về ý định của mình với ban chỉ huy tiểu đoàn rồi kéo tiểu đoàn trưởng Hải và chính trị viên Phức đi cùng xuống đại đội 7. Điều đầu tiên đập vào mắt ông là không khí chán chường, uể oải dường như vẫn bao trùm khắp đơn vị. Từng tốp vài ba chiến sĩ ngồi tụ tập vật và vật vờ chỗ này, chỗ kia, nhiều người còn mang những vòng băng dính máu. Gặp cán bộ cấp trên họ chỉ đứng dậy chào lấy lệ rồi nhìn đi chỗ khác chứ không hồ hởi, niềm nở như mọi lần. Nguy hại nhất là cả chính trị viên đại đội trông cũng ủ rũ như không còn sức sống. Rõ ràng là những cán bộ ở đây chưa làm được gì nhiều để vực tinh thần bộ đội dạy sau trận đánh vừa rồi. Biết vậy nên chủ nhiệm chính trị Thu rất ôn tồn:
   - Đồng chí cho biết tình hình đơn vị hiện nay thế nào?
   Chính trị viên đại đội Thiết ngước đôi mắt còn mọng đỏ lên chậm rãi:
   - Báo cáo thủ trưởng! Sau trận đánh vừa rồi đơn vị bị tổn thất lớn về trang bị và người. Về trang bị 6 trên 10 xe bị cháy, bị hỏng. Về người hy sinh và bị thương hơn một chục, trong đó đồng chí đại đội trưởng bị thương, đại đội phó và một trung đội trưởng hy sinh. Ngoài ra có hai đồng chí đi đâu không rõ, có lẽ là đào ngũ. Về tư tưởng bộ đội có phần hoang mang, thiếu tin tưởng, nhiều đồng chí chán nản.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn rất nhẹ nhàng:
   - Thế các đồng chí đã có biện pháp gì để ổn định tư tưởng bộ đội?
   Chính trị viên đại đội có vẻ như bất lực:
   - Dạ! Chúng tôi đã tổ chức sinh hoạt, động viên bộ đội nhưng đơn vị vẫn chưa lấy lại được khí thế, anh em vẫn tỏ ra rất bi quan.
   Hơi bực mình nhưng chủ nhiệm chính trị Thu cố giữ thái độ mềm mỏng, ông đứng dạy:
   - Thôi được rồi! Bây giờ đồng chí cho tập trung toàn đại đội lại đấy. Tôi muốn nói chuyện với anh em.
   

    Buổi sinh hoạt được tiến hành ngay tại vạt rừng trống cạnh xe chính trị viên. Nhìn hơn hai chục gương mặt sạm đen, hốc hác gần như vô cảm chủ nhiệm chính trị Thu hiểu họ đã trải qua những ngày hết sức nặng nề, bi thảm. Tuy nhiên nhìn sâu vào mắt họ chủ nhiệm chính trị Thu thấy có gì đó rất lạ. Vì vậy, sau lời giới thiệu ngắn gọn của chính trị viên đại đội ông không đứng dạy mà vẫn ngồi nguyên trên cái hòm dụng cụ và bắt đầu nói với cái giọng thủ thỉ như đang tâm sự:
   - Các đồng chí ạ! Chúng tôi rất hiểu những gì các đồng chí vừa phải trải qua trong những ngày vừa rồi. Nói thật với các đồng chí, chúng tôi cũng đau xót lắm chứ. Chỉ một trận đánh mà chúng ta đã mất quá nửa số trang bị, hàng chục đồng đội của chúng ta hy sinh và bị thương. Đó là một tổn thất quá lớn đối với riêng đại đội các đồng chí nhưng cũng là tổn thất của toàn binh chủng. Tuy nhiên, tôi muốn nói với các đồng chí một điều: đó cũng là chuyện thường tình trong chiến tranh. Vấn đề đặt ra đối với chúng ta bây giờ là phải vượt qua nó để làm lại, để trận đánh sau không xảy ra tình trạng như vậy nữa- Lướt qua một lượt những gương mặt đang dần mất đi sự vô cảm ông tiếp tục- Bây giờ tôi hỏi thật các đồng chí: có phải vì những tổn thất đó mà các đồng chí đâm sợ hãi không?
   Một sự im lặng bao trùm lên vạt rừng trống, có thể nghe thấy cả tiếng rì rào của của những con côn trùng dưới lớp lá mục. Chủ nhiệm chính trị Thu ôn tồn giục:
   - Thế nào? Có sợ không?
   Hàng quân bắt đầu xao động, một vài tiếng trả lời khô khốc:
   - Không! Chúng tôi không sợ!
   Chủ nhiệm chính trị Thu chỉ tay một vòng:
   - Không sợ sao lại uể oải thế kia, chán chường thế kia? Đồng chí nào cho tôi biết tại sao lại thế!- Một thoáng im lặng rồi một cánh tay giơ lên, ông Thu gật đầu- Được! Đồng chí nói đi.
   Người chiến sĩ được chỉ định đứng dạy. Trông anh ta khá tiều tụy bởi dáng người gày gò, khuôn mặt xanh xao, trên đầu là một vòng băng đã xỉn màu chắc từ hôm ấy đến nay chưa thay. Trên người khoác bộ quần áo công tác bê bết dầu mỡ, đất bụi nhưng đôi mắt thì sáng quắc. Vừa đứng dạy anh ta nói ngay với cái giọng rất dứt khoát:
   - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi không sợ mà chúng tôi chỉ cảm thấy xấu hổ, thấy... nhục!- Giọng người chiến sĩ òa ra như nức nở.
   Chủ nhiệm chính trị Thu hơi ngỡ ngàng, ông chợt hiểu cái điều rất lạ mà ông đã nhìn thấy trong mắt những người chiến sĩ. Ông nhẹ nhàng động viên:
   - Đồng chí cứ bình tĩnh và nói cụ thể đi nào!
   Người chiến sĩ đã bình tĩnh hơn, anh dằn giọng:
   - Nói thực ra thì cũng có người sợ nhưng những kẻ hèn nhát ấy đã bỏ chạy rồi. Tôi xin đảm bảo với thủ trưởng là tất cả anh em còn ngồi lại đây không ai sợ chết cả, điều quan trọng là chết như thế nào thôi chứ chết như trong trận vừa rồi thì không đáng chết. Tức tưởi lắm, xấu hổ lắm thủ trưởng ạ. Một đơn vị được trang bị hiện đại nhất, được thủ trưởng cấp trên gửi gắm lòng tin nhiều nhất mà làm ăn không ra gì, chưa đánh đấm gì mà gần như đã bị xóa sổ- Anh dừng lại nuốt nước bọt và chắc là sắp xếp ý nghĩ một lát rồi tiếp, giọng sâu lắng như có nước mắt ở trong- Đã đành chiến tranh là có tổn thất nhưng nếu là tổn thất trong chiến đấu thì đi một nhẽ. Đằng này cả đại đội dồn cục lại thành một đống rồi bất lực nhìn bọn máy bay nó đánh cho tan nát, người thì chết, xe thì cháy... Đau đớn lắm thủ trưởng ơi!- Một lần nữa giọng anh như vỡ òa ra.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cũng thấy bùi ngùi. Quả thật những chiến sĩ của ông là những người rất tự trọng, có lẽ đằng sau thái độ bi quan, chán chường này còn những bí ẩn gì đó chưa phát lộ ra. Ông quyết định lái buổi sinh hoạt sang hướng khác để có thể tìm ra điều bí ẩn ấy:
   - Tôi cũng đau đớn lắm chứ các đồng chí! Nhưng bây giờ tôi muốn các đồng chí nói cụ thể hơn: tại sao lại đến cơ sự như thế?
   Trong hàng quân bắt đầu có những tiếng xì xào rồi người chiến sĩ ban nãy lại đứng dạy:
   - Báo cáo thủ trưởng! Về câu hỏi của thủ trưởng chúng tôi cũng đã suy nghĩ và trao đổi với nhau nhiều. Trước hết là do chúng tôi không có thời gian đi trinh sát thực địa nên không nắm được đường sá, không phát hiện được những khó khăn để có biện pháp khắc phục kịp thời dẫn đến đội hình bị ùn lại ở đầu dốc. Nhưng khi tình huống đó xảy ra rồi và không quân địch đến đánh phá thì công tác tổ chức bắn máy bay rất kém. Với gần một chục khẩu 12 ly 7 ấy mà tổ chức chỉ huy tốt thì chúng nó nhất định không làm mưa làm gió như vậy được.
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu tỏ vẻ đồng tình, ông khuyến khích:
   - Tôi đồng ý với đồng chí! Thế lúc ấy đồng chí có bắn không?
   Người chiến sĩ gật mạnh đầu:
   - Mặc dù không nhận được mệnh lệnh nào nhưng khi thấy máy bay đánh vào đội hình tôi đã chỉ thị cho pháo hai lên bắn trả. Thấy xe tôi bắn một vài xe nữa cũng bắn nhưng vì không có chỉ huy thống nhất nên không tạo thành sức mạnh được.
   Chủ nhiệm chính trị Thu tự nhủ: “Điều bí ẩn là ở chỗ này đây, có lẽ những chiến sĩ này đang ấm ức với những người chỉ huy của họ đã không thực hiện tốt chức trách của mình như họ từng hy vọng. Đó chính là lý do tại sao họ lại bi quan, chán chường đến vậy”. Một cánh tay nữa giơ lên, chủ nhiệm chính trị Thu vẫy tay:
   - Mời đồng chí!

    Người vừa đứng dạy đã hơi cứng tuổi, mặt cũng sạm đen, hốc hác như những chiến sĩ khác, thân hình thì cao lêu đêu như cây sào. Anh ta từ tốn:
   - Báo cáo thủ trưởng! Tôi hoàn toàn nhất trí với đồng chí Triệu- Trong đầu chủ nhiệm chính trị Thu chợt lóe lên một tia chớp, thì ra người chiến sĩ vừa phát biểu chính là trưởng xe Nguyễn Nhân Triệu, một gương tốt mà ông đã được nghe nhắc đến tên nhiều lần nhưng chưa biết mặt- Tuy nhiên tôi muốn bổ sung thêm một vài nguyên nhân nữa. Theo tôi, ngoài những nguyên nhân trên còn có thêm các nguyên nhân sau. Một là việc tổ chức hành quân cũng chưa tốt, không giữ vững cự ly, gián cách giữa các xe nên đã bị dồn cục lại một chỗ. Hai là trình độ của anh em chiến sĩ của chúng tôi cũng có phần còn hạn chế nên đã không phát huy được khả năng của trang bị. Hết đấy ạ!
   Anh ta dợm người định ngồi xuống thì chủ nhiệm chính trị Thu đã vẫy tay:
   - Khoan đã! Đồng chí nói rõ hơn xem nào! Trình độ anh em làm sao?
   Người chiến sĩ đứng thẳng dậy, giọng rành rẽ:
   - Báo cáo thủ trưởng! Ở đây tôi muốn nói đến trình độ của đội ngũ lái xe ạ. Với độ dốc như vậy nhưng nếu tay lái tốt và có sáng tạo một chút thì vẫn có thể vượt qua. Bằng chứng là xe 328 các đồng chí vẫn vượt được dốc và vào tham gia chiến đấu cơ mà. Ngay cả mấy xe PT76 tôi thấy các đồng chí ấy cũng phải đi theo hình dích- dắc chứ lúc đầu đi thẳng xích cũng bị quay trượt liên tục. Hết ý kiến!
   Chủ nhiệm chính trị Thu quay sang hỏi nhỏ chính trị viên đại đội 7:
   - Đồng chí này tên là gì?
   Chính trị viên đại đội cũng thì thầm:
   - Đó là đồng chí Bùi Đình Độ, kỹ thuật viên đại đội ạ!
   Đợi cho những xao động trong hàng quân lắng lại chủ nhiệm chính trị Thu mới đứng dạy:
   - Trước hết tôi xin biểu dương những ý kiến rất thẳng thắn, rất dũng cảm của các đồng chí. Các đồng chí đã dám nhìn thẳng vào sự thật để tìm ra nguyên nhân của thất bại, trong đó có nguyên nhân xuất phát từ chính sự yếu kém của đơn vị mình. Với thái độ đó tôi tin rằng chúng ta sẽ vượt qua được nỗi đau này và sẽ không để những tổn thất đau xót như vừa qua tái diễn nữa. Các đồng chí có đồng ý với tôi không?
   Hàng quân hơi xao động, một vài tiếng trả lời lẻ tẻ:
   - Có ạ!
   Chủ nhiệm chính trị Thu nhìn lướt qua một lượt mấy hàng quân, những gương mặt vô hồn giờ đây dường như đã lấy lại được sinh khí, ông dõng dạc:
   - Tôi xin thông báo với các đồng chí thế này! Bộ tư lệnh đã quyết định sẽ bổ sung cho các đồng chí một số xe và người để các đồng chí có cơ hội khắc phục những khiếm khuyết vừa qua, đánh thắng trận tiếp theo để xây dựng truyền thống cho đơn vị và trả thù cho các đồng chí đã hy sinh. Các đồng chí có quyết tâm đánh thắng trận này không?
   Lần này thì cả đại đội đồng thanh:
   - Có ạ!- Những cái miệng ngoác ra hết cỡ, nụ cười đã trở lại trên những gương mặt trẻ.
   Đợi cho hàng quân trật tự trở lại chủ nhiệm chính trị Thu mới chậm rãi:
   - Nhưng có một điều tôi chưa thật đồng ý với các đồng chí- Ông dừng lại một lát, một vài chiến sĩ vẻ ngơ ngác nhìn nhau không hiểu thủ trưởng nói gì- Đó là thái độ uể oải, chán chường của một số đồng chí mà tôi đã chứng kiến khi xuống đây. Chúng ta là chiến sĩ của một đội quân cách mạng, có lý tưởng, có kỷ luật, chiến đấu vì chính nghĩa. Vì vậy dẫu có thất bại cũng không được bi quan, chán nản mà phải tìm cách đứng lên để làm lại. Mà xét cho cùng trận đánh vừa rồi đại đội ta cũng đã góp phần làm nên chiến thắng cơ mà- Ông dừng lại mỉm cười hiền từ và vẫy tay- Thôi, bây giờ các đồng chí về tiếp tục công việc. Chúc các đồng chí mạnh khỏe, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong các trận đánh tới đây.
   Đợi cho bộ đội đã tản đi các ngả chủ nhiệm chính trị Thu mới vào hầm ban chỉ huy đại đội. Chính trị viên đại đội xuýt xoa:
   - Thủ trưởng tài thật! Chúng tôi tổ chức sinh hoạt, động viên mãi mà chẳng ai hé miệng một câu. Thế mà thủ trưởng lại làm thay đổi hẳn tình hình.
   Nhìn người chính trị viên trẻ tuổi một cách độ lượng ông Thu chậm rãi:
   - Chiến sĩ ta đáng quý lắm, dũng cảm lắm Thiết ạ! Chắc là do các đồng chí chưa khêu đúng chỗ thôi. Còn bây giờ đồng chí cho biết để hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian tới, đại đội có những yêu cầu gì?
   Thiết nghiêm trang:
   - Báo cáo thủ trưởng! Để có thể hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian tới đề nghị các thủ trưởng bổ sung thêm một số trang bị và đặc biệt là bổ nhiệm đầy đủ các vị trí cán bộ cho đại đội ạ.
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu như khuyến khích:
   - Cụ thể là các vị trí nào?
   Thiết giở sổ tay:
   - Báo cáo thủ trưởng! Hiện nay về cán bộ đại đội chúng tôi khuyết hai vị trí: đại đội trưởng và đại đội phó kỹ thuật, cán bộ trung đội cũng khuyết một vị trí.
   Chủ nhiệm Thu ngắt lời:
   - Vậy các anh có dự kiến đôn ai trong nội bộ lên không? Trước hết ta sử dụng cán bộ cũ của đại đội, nếu không đủ trên sẽ bổ sung.
   Thiết có vẻ mừng:
   - Dạ! Chúng tôi đã hội ý cấp ủy, nếu được cấp trên đồng ý thì chúng tôi đề nghị bổ nhiệm đồng chí Sơ đại đội phó lên thay đại đội trưởng, đồng chí Độ kỹ thuật viên lên đại đội phó kỹ thuật, còn trung đội trưởng chúng tôi dự kiến đưa một trưởng xe lên...
   Chủ nhiệm Thu lại ngắt lời:
   - Cậu Triệu thế nào? Có làm trung đội trưởng được không?
   Thiết gật đầu:
   - Chúng tôi cũng dự kiến như thế. Đó là một đồng chí tuy có phần hơi nóng nảy nhưng rất tích cực, năng nổ.
   Chủ nhiệm Thu tỏ vẻ hài lòng:
   - Chắc các anh thấy người ta thẳng thắn, hay phê bình nên chụp cho người ta cái mũ nóng nảy phải không? Tôi thì tôi thấy những người như thế thật đáng quý- Thấy chính trị viên đại đội cúi đầu ra vẻ hối lỗi ông hạ giọng- Vậy ta cứ thống nhất như thế nhé! Tôi sẽ cho cơ quan làm quyết định và gửi xuống sau- Quay sang phía mấy trợ lý tham mưu ông hỏi- Thế còn bên tham mưu các anh định điều chuyển trang bị thế nào?
   Trợ lý Phùng đứng dạy:
   - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đã xin ý kiến tham mưu phó Kiệm, đồng chí đó nhất trí sẽ điều từ hai đại đội kia mỗi đại đội 2 xe cho đại đội 7. Như vậy đại đội 7 sẽ có 8 xe, vẫn có thể tổ chức thành ba trung đội, mỗi trung đội 2 xe, còn lại là xe đại đội trưởng và chính trị viên. Khi điều động sẽ thực hiện điều gọn cả xe lẫn thành viên, chúng tôi đã làm quyết định đây rồi ạ- Anh mở xắc cốt lấy ra mấy tờ giấy đưa cho ông Thu- Báo cáo hết!
   Chủ nhiệm chính trị Thu cầm mấy tờ giấy xem qua rồi đưa cho tiểu đoàn trưởng Hải:
   - Đề nghị anh Hải tổ chức thực hiện sớm! Tốt nhất là trong đêm nay điều chuyển xong để anh em ổn định tổ chức chuẩn bị cho các trận đánh sắp tới- Ông nhìn quanh một lượt rồi hể hả- Thế nào, còn việc gì nữa không? Nếu hết thì anh em chúng tôi về cơ quan bây giờ.
   Chính trị viên Thiết vội đứng dạy:
   - Báo cáo thủ trưởng! Rất cảm ơn thủ trưởng và các đồng chí đã xuống giúp đỡ đơn vị. Còn bây giờ cũng trưa rồi, mời thủ trưởng và các đồng chí ở lại ăn bữa cơm dã ngoại với chúng tôi. Anh em đã chuẩn bị xong rồi!
   Bữa cơm trưa đơn giản mà vui vẻ. Chính trị viên Thiết vừa ăn vừa thì thầm:
   - Hai ngày rồi toàn ế cơm thôi thủ trưởng ạ! Hôm nay anh em ăn ghê quá!

    Mặc dù trong tiền phương không báo ra nhưng phó tư lệnh Đào vẫn biết tin về trận đánh địch phản kích ở điểm cao 543. Chẳng là sáng nay có cuộc họp trên Bộ bàn về bản kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 1971- 1975. Lúc giải lao tay sĩ quan mà ông vẫn có ác cảm ở văn phòng chủ động đến gần ông. Hắn đưa tay ra, mặt có vẻ cực kỳ đau khổ:
   - Xin thành thật chia buồn với anh!
   Ông không bắt tay mà trợn con mắt lành lên nhìn hắn:
   - Anh nói gì? Tại sao lại phải chia buồn với tôi?
   Hắn tỏ ra ngạc nhiên một cách hết sức giả dối:
   - Thế anh không biết gì sao? Một đại đội T54 của anh chưa đánh đấm gì mà đã bị xóa sổ hôm kia. Thế không phải tin buồn sao?
   Nửa tin, nửa ngờ, khi cuộc họp vừa kết thúc ông sang ngay cục Tác chiến để hỏi cho ra nhẽ. Ông như không tin vào tai mình khi đồng chí sĩ quan trực thông báo cho nghe một cách chi tiết tình hình. Ngay lập tức con mắt bên trái của ông giật liên hồi, một cơn đau từ đó xộc thẳng lên óc làm ông đứng không vững. Chẳng kịp chào hỏi, cảm ơn ông quay ra xe bảo lái xe mỗi câu cộc lốc:
   - Về bộ tư lệnh ngay!
   Đã hiểu tính thủ trưởng lái xe Năm không hỏi lại một lời, anh nổ máy và nhấn ga chạy miết với tốc độ cao nhất. Ngồi trên xe phó tư lệnh Đào lim dim mắt như ngủ, cái đau bây giờ không nhức nhối như lúc nãy mà chuyển sang âm ỉ. Lòng ông như xát muối, chắc chắn thông tin này là chính xác bởi đã được sĩ quan trực ban cục tác chiến, cơ quan thường xuyên tổng hợp tình hình trên các chiến trường xác nhận. Thế là bao nhiêu kỳ vọng của ông và Bộ tư lệnh đặt vào những con át chủ bài T54 lần đầu xuất trận đã tan thành mây khói. Nói gì thì nói, đến thời điểm này xe tăng T54 vẫn được coi là loại xe tăng hiện đại vào loại nhất, nhì thế giới có thể sánh ngang với M48 của Mỹ. Có thể nó cũng còn một số nhược điểm nào đó nhưng về sức mạnh hỏa lực thì tuyệt hảo, với một khẩu pháo 100 ly, một khẩu 12 ly 7, hai khẩu đại liên 7 ly 62 nó chẳng khác nào một “cỗ máy chiến tranh”. Thế mà “chưa đánh đấm gì đã bị xóa sổ cả một đại đội”. Ông cay đắng khi nhớ lại nguyên văn câu nói của viên sĩ quan nọ. Cứ như thế này những người phản đối sử dụng xe tăng ở miền Nam lại có cớ để có ý kiến đây. Nhưng tại sao lại đến nông nỗi ấy? Tại sao trong ấy không báo cáo về? Chắc là do căn bệnh “sợ khuyết điểm” đây. Ông nghĩ bụng rồi lẩm bẩm thành tiếng: “chuyến này phải trị cho đến nơi, đến chốn căn bệnh này mới được”.
   Nhưng rồi ông chợt ớ ra: “giờ đây ông đâu còn là người đứng đầu binh chủng nữa, người đứng đầu binh chủng đang ở trong ấy rồi, thông báo hay không thông báo về ngoài này là quyền của người ta cơ mà”. Mặt ông ngay thuỗn ra với ý nghĩ ấy. Cho đến tận lúc về đến cơ quan ông cũng không thốt ra một lời nào, lúc xe dừng ông chỉ lẳng lặng với cái cặp rồi cun cút bước về nhà rồi đóng sầm cửa lại.   
   

    Như vậy là chiến đoàn đặc nhiệm số 1 của ngụy đã bị giam chân ở Bản Đông gần ba tuần. Mục tiêu tiến chiếm Sê- Pôn bằng đường bộ đã trở nên hoàn toàn phá sản. Trong khi đó các căn cứ bảo vệ hai bên sườn cả phía bắc lẫn phía nam lần lượt bị tiêu diệt gần hết. Các đơn vị chủ lực của ta đang được điều động áp sát Bản Đông. Chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ngụy như cá nằm trên thớt.
   Để vớt vát một phần danh dự cho chiến dịch quân sự lớn nhất từ trước đến nay của quân lực Việt nam cộng hòa đích thân tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh tổ chức một cuộc đổ bộ bằng đường không xuống Sê Pôn. Trong ba ngày liên tiếp hàng trăm máy bay trực thăng được trực thăng vũ trang Cô- bra và máy bay tiêm kích yểm hộ đã thực hiện cuộc đổ bộ đường không quy mô nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam xuống các căn cứ mang mật danh Lô- Lô, Sô- Phi- A và Liz ở phía nam Sê Pôn. Tuy nhiên những cuộc lùng sục ở quanh khu vực Sê- Pôn không đem lại kết quả gì đáng kể ngoài hậu quả nhãn tiền là hàng chục máy bay bị bắn rơi, bắn hỏng và những trận pháo kích liên miên vào các căn cứ làm thương vong hàng trăm binh lính. Hai ngày sau một cuộc không vận theo chiều ngược lại được tiến hành, mặc dù Bộ tư lệnh B70 chưa cần sử dụng đến một sư đoàn bộ binh chủ lực và tiểu đoàn xe tăng 397 đã đón lõng ở đấy từ trước.
   Tình thế của chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ở Bản Đông trở nên vô cùng nguy ngập. Thời cơ diệt địch đã đến. Bộ tư lệnh B70 phát lệnh “đại phá Bản Đông”.


   Ngay sau hôm chủ nhiệm chính trị Thu xuống gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ đại đội 7 đã nhận được 4 xe do tiểu đoàn điều chuyển từ hai đại đội kia về. Trung đội trưởng Triệu được nhận chiếc 377 còn khá mới. Hóa ra các thành viên cũng không phải ai xa lạ. Trong ba thành viên đi theo xe sang thì pháo thủ Cao và lái xe Vinh đã huấn luyện cùng anh từ hồi ở đoàn 10, chỉ có cậu pháo hai trẻ măng là anh chưa biết. Vừa gặp nhau Vinh đã hồ hởi:
   - Chúc mừng cậu đã được thăng chức!
   Triệu làu bàu:
   - Mừng gì mà mừng! Thăng kiểu này tớ chả thích tý nào.
   Cao thì tỏ vẻ quan tâm:
   - Vừa hút chết hả? Bọn tớ nghe nói xe của cậu bị cháy cứ nghĩ cậu “đi” rồi.
   Triệu cười:
   - Số tớ cao lắm! Chỉ sây sát tý chút thôi- Anh không cười nữa mà trầm giọng xuống- Nhưng mà cay lắm, nhìn bọn nó quần anh em mình tan tác mà không làm gì được. Thế còn cậu này tên là gì?- Anh chỉ cậu chiến sĩ pháo hai.
   Người chiến sĩ trẻ bẽn lẽn cười:
   - Dạ! Em tên là Tiến ạ!
   Triệu hất hàm:
   - Huấn luyện ở đâu? Đã được bắn 12 ly 7 chưa?
   Tiến vẫn cười hiền lành:
   - Em huấn luyện ở tiểu đoàn 1, mới được bổ sung về xe này trước khi vào chiến trường. 12 ly 7 thì em được bắn rồi nhưng mới chỉ được bắn bài 1 thôi.
   Triệu quay sang Cao và Vinh như có vẻ phân trần:
   - Qua trận vừa rồi tớ mới thấy khẩu 12 ly 7 quan trọng đến thế nào. Phòng không của mặt trận thì yếu, mình mà không phát huy tốt khẩu cao xạ này thì bọn máy bay nó không tha đâu. Tới đây tớ sẽ đề nghị đại đội tổ chức huấn luyện bổ sung cho đội ngũ pháo hai về bắn 12 ly 7 mới được.
   Nói là làm, Triệu lên đề nghị với đại đội trưởng Sơ về ý định của mình. Cũng đã thấm thía đòn không kích của không quân địch Sơ đồng ý ngay tắp lự:
   - Đúng đấy! Tớ cũng nghĩ thế! Hay là cậu đảm nhiệm luôn việc huấn luyện bắn 12 ly 7 cho số pháo hai nhé!- Ngẫm nghĩ một lát anh tiếp- Không! Phải huấn luyện cho tất cả số thành viên dự bị, sau này có khi ta đưa cả số này đi để bắn máy bay.   
   Ngay sáng hôm sau Triệu kỳ cạch đẽo một cái mô hình máy bay rồi bảo Tiến vào rừng chặt cho một cây tre dài, anh cắm mô hình máy bay vào đầu cây tre rồi dương lên đi đi lại lại có vẻ hài lòng lắm. Buổi chiều hôm ấy toàn bộ các thành phần dự huấn luyện được tập trung tại xe 377. Triệu tập trung bộ đội lại rồi vào đề ngay:
   - Như các đồng chí đã biết, vì lực lượng phòng không của ta còn khá mỏng cho nên không quân địch hoạt động rất tự do và gây ra cho ta nhiều tổn thất. Để tự bảo vệ mình chúng ta cần biết phát huy hết hỏa lực của xe, trong đó đặc biệt là khẩu 12 ly 7. Các đồng chí đừng coi thường nó, mặc dù tầm bắn có hạn nhưng nếu phát huy tốt chúng ta cũng sẽ hạn chế được máy bay địch. Còn nếu tổ chức tốt thì hoàn toàn có thể bắn rơi được chúng như trận đánh 543 hôm trước, đại đội 9 chỉ có 2 xe mà vẫn bắn rơi được 1 chiếc F4 và bảo vệ được đội hình tiến công. Vì vậy tôi đề nghị chúng ta tập trung tư tưởng, tích cực luyện tập để sử dụng cho thật thành thạo, có thể bắn được cả máy bay trực thăng cũng như máy bay phản lực.
   Lớp học tại chỗ nhưng được huấn luyện rất cơ bản. Triệu dạy lại cả cấu tạo và cách sử dụng kính ngắm K10T, lý thuyết quy tắc bắn, cách ngắm máy bay treo, máy bay bay ngang, máy bay bổ nhào theo các hướng và tốc độ khác nhau. Sau đó anh cho một người cầm cây sào trên cắm mô hình máy bay đi đi, lại lại theo các hướng khác nhau để bộ đội tập bắn. Tiếng hô khẩu lệnh rộn rã cả một góc rừng.
   Không chỉ huấn luyện bổ sung bắn 12 ly 7, Sơ còn yêu cầu đại đội phó Độ huấn luyện bổ sung kỹ thuật cho đội ngũ lái xe, còn anh trực tiếp huấn luyện thêm cho số trưởng xe, pháo thủ. Có lẽ dư âm của nỗi đau thất trận nơi chân cao điểm 543 còn rất đậm nên bộ đội học tập rất nghiêm túc. Từ thực tế chiến đấu họ đã hiểu sâu sắc hơn câu khẩu hiệu “thao trường đổ mồ hôi, chiến trường bớt đổ máu”. Tinh thần trong đại đội cũng khác hẳn. Thay vào cảnh chán chường, uể oải ngày nào là một không khí sôi động, phấn khởi. Không nói ra nhưng dường như tất cả cán bộ, chiến sĩ đều nung nấu quyết tâm đánh thắng để rửa nỗi nhục hôm nào.
   Vì vậy ngay khi nhận được lệnh tiến về Bản Đông chỉ nửa tiếng sau đại đội đã lên đường. Gần sáng hôm đó họ đã tới vị trí tập kết ở chân một điểm cao phía bắc Bản Đông. 

    Nhưng rồi trận đại phá Bản Đông không diễn ra theo đúng nghĩa của từ đó. Quân địch đã núng thế đến tột cùng nên chỉ cần vài phát pháo hoặc nghe thấy tiếng gầm rú của động cơ xe tăng là bỏ chạy. Trận tiến công Bản Đông trở thành cuộc truy kích địch rút lui trên đường Chín. Cũng còn may cho bọn chúng là được không quân Mỹ yểm trợ hết sức “nhiệt tình”. Những tốp B52 tiếp tục rải thảm hai bên trục đường. Bọn trực thăng vũ trang thì bay trước mở đường, còn bọn phản lực thì đánh phá phía sau để chặn hậu. Có vẻ như chúng đã phát hiện ra xe tăng của ta đang bám đuổi sát nút nên đã có những thay đổi về chiến thuật, rất nhiều bom na- pan đã được chúng ném xuống để tạo những bức tường lửa ngăn không cho xe tăng ta vượt qua. Kể ra thì chiến thuật đó cũng có tác dụng. Tuy nhiên tiểu đoàn 297 vẫn luôn bám sát phía sau địch và cũng đã bắn cháy được một số xe. Bị chặn đánh phía trước, bị phục kích hai bên sườn, bị truy kích phía sau, chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ngụy mình đầy thương tích khi về đến Việt Nam, bỏ lại sau lưng gần 100 xe tăng, thiết giáp và hàng trăm xác lính. Nhìn những chiếc xe tăng địch bỏ lại dọc đường rồi lại bị chính bom của chúng đốt cháy tiểu đoàn trưởng Hải xót ruột lắm, anh gửi ngay một bức điện về Bộ tư lệnh tiền phương đề nghị thành lập ngay một bộ phận thu gom xe địch.
   Cầm bức điện của tiểu đoàn 297 báo cáo về tham mưu phó Kiệm chạy ngay sang chỗ chủ nhiệm chính trị Thu:
   - Này ông ơi! Đúng là của trời cho!
   Nhìn bộ dạng hý hửng của tham mưu phó Kiệm ông Thu cười trêu:
   - Cái gì mà của trời cho! Chắc mới săn được con nai phải không?
   Tham mưu phó Kiệm lắc đầu:
   - Không! Nai với hoẵng gì! Còn gấp vạn lần ấy chứ!- Ông trợn mắt lên vẻ quan trọng- Xe địch, ông ạ! Nó bỏ lại dọc đường Chín nhiều lắm.
   Đến lúc này thì chủ nhiệm chính trị Thu đã thật sự quan tâm, ông giật bức điện trên tay tham mưu phó Kiệm đọc lướt qua một lượt, mắt ông sáng lên:
   - Hay quá! Thế thì ta phải tranh thủ thu về chứ. Đúng là của trời cho thật.
   Tham mưu phó Kiệm cười khà khà:
   - Ý ông cũng đúng ý tôi! Bây giờ ta lên gặp anh Lân xin ý kiến rồi tổ chức cho đi ngay mới kịp.
   Chủ nhiệm Thu chợt dừng lại:
   - Nhưng lấy đâu ra người bây giờ?
   Tham mưu phó Kiệm lại cười hề hề:
   - Tôi đã tính rồi. Cánh đại đội 9 vừa rồi không còn xe nên không tham gia truy kích địch, rồi cán bộ cơ quan nữa, còn anh nào đưa đi bằng hết.
   Không có lý gì mà tư lệnh Lân không đồng ý. Ngay lập tức nhiệm vụ được truyền đạt xuống đại đội 9.

    Bộ phận thu hồi xe địch bao gồm toàn bộ số lái xe của đại đội 9 được giao cho Nhã chỉ huy lên đường ngay khi nhận được lệnh. Kỹ thuật viên Cân được giao phụ trách về kỹ thuật vì hồi huấn luyện ở ngoài Bắc cậu đã có dịp được giới thiệu về xe tăng Mỹ. Thực ra thì hồi ấy cũng mới chỉ được tìm hiểu về mặt lý thuyết và xem mô hình nhưng Cân tin rằng cậu sẽ mầy mò để lái được.
   Có vẻ như không quân địch đang tập trung cho việc hộ tống đoàn quân chủ lực rút lui nên tình hình đường Chín ở phía tây này khá yên tĩnh. Cả hội vừa nghênh ngang đi trên đường vừa tán gẫu rào rào, chủ đề được nhắc đến nhiều nhất là khả năng sau chiến dịch này sẽ được ra Bắc. Nhã không tham gia vào câu chuyện, anh vẫn để tâm quan sát xung quanh đề phòng những tình huống bất ngờ.
   Vừa ra khỏi Bản Đông vài cây số họ đã gặp một chiếc xe thiết giáp M113 nằm chúi mũi xuống rệ đường. Mấy chiến sĩ khoái chí định ào lên thì Nhã vội ngăn lại:
   - Không được lên vội! Phải kiểm tra kỹ xem có bẫy không đã!
   Nhưng đúng là xe địch bỏ lại trong lúc hoảng loạn, không có một cái bẫy nào cả. Không những thế, chắc là vì đang cuống cuồng rút chạy nên chúng còn bỏ lại cả một thùng giấy đựng cơm sấy và một hòm thịt hộp. Mấy chiến sĩ mừng rỡ định “giải tán” thì Nhã nghiêm mặt:
   - Chiến lợi phẩm đấy! Không được lấy làm của riêng, cứ để đấy về nộp đại đội- Anh quay lại bảo Cân- Cậu xem có nổ máy được không thì dùng nó để đi luôn.
   Cân nhảy ngay vào ghế lái, sau một lúc mò mẫm cậu cũng dò ra được công dụng của từng công tắc, cậu hăm hở bật công tắc khởi động. Bình điện còn rất tốt, tiếng động cơ khởi động ré lên the thé nhưng động cơ chính không chịu nổ. Đến lúc này Cân mới chú ý đến đồng hồ báo xăng, kim đồng hồ đã ở dưới mức thấp nhất, cậu lắc đầu:
   - Xe hết xăng các cậu ạ!
   Suy nghĩ một lát Nhã quyết định:
   - Bây giờ ta ngụy trang cái xe này lại rồi đi tiếp xem sao!
   Không phải chờ lâu, chỉ cách đó vài trăm mét họ đã lại thấy một chiếc M41 nằm dưới lòng một con suối cạn, nòng pháo của nó chúc xuống trông thật thảm hại.
   Cũng không có lý do gì ngoài lý do hết xăng. Đến lúc này thì Nhã thấy hơi bối rối: “chắc chắn những chiếc xe bị bỏ lại hầu hết đều do hết xăng, nếu không có xăng thì cũng chẳng thể thu gom được”. Vì vậy anh quyết định:
   - Bây giờ hai cậu quay về đơn vị báo cáo tình hình, cố gắng xin được cái xe chở xăng lên đây mới đưa được xe địch về chứ cứ thế này thì chẳng giải quyết được gì cả.
   Sau khi để Cân tổ chức hướng dẫn thêm về loại xe M41 cho cả nhóm họ lại tiếp tục lên đường. Càng đi về phía đông dấu vết các trận đánh càng rõ. Những hố bom sâu hoắm. Những vạt rừng cháy nham nhở. Những xác xe cháy đen thui. Thỉnh thoảng lại một chiếc còn nguyên vẹn bị bỏ lại nhưng cũng như trước: đều do hết xăng. Đi cách Bản Đông chừng 5 ki- lô- mét họ đã đếm được 6 chiếc xe của địch có thể thu hồi Nhã quyết định dừng lại chờ đưa xăng lên. Cân lại có thêm thời gian huấn luyện bổ sung cho cả tốp về kỹ thuật lái xe địch.
   Mãi đến gần tối chiếc xe Vọt Tiến của tiểu đoàn mới tới. Cả bọn hý hửng lao ra đón nhưng rồi cụt hứng: trên xe chỉ có mỗi một phuy xăng dở chưa đầy hai trăm lít. Cân càu nhàu:
   - Bọn này nó uống xăng như voi uống nước mía ấy, mỗi giờ nó phải ngốn đến bốn, năm chục lít xăng. Thế mà các ông mang chừng này lên thì ăn thua gì.
   Cậu trợ lý xăng dầu tiểu đoàn phân trần:
   - Các cậu biết rồi đấy! Xe tăng mình chỉ dự trữ dầu, chỉ có ít xăng dành cho cái ô tô này và cái máy nạp điện. Tớ đã liên hệ với mấy đơn vị xung quanh nhưng chẳng “thằng” nào có cả. Thôi! Có bao nhiêu dùng bấy nhiêu vậy.
   Nhã suy nghĩ mông lung, anh tự nhủ: “tiếc đứt cả ruột nhưng tham cũng không được”. Cuối cùng anh quyết định:
   - Không tham được! Từ đây về đến “nhà” ít nhất phải một tiếng rưỡi. Như vậy mỗi xe phải có tối thiểu 60 lít. Vì vậy ta chỉ lấy ba xe thôi: một chiếc M41 và hai chiếc M113. Bây giờ các cậu xem nên lấy cái nào thì đổ xăng vào cái ấy.
   Họ quyết định lấy tại đó một chiếc M41, còn lại quay về gần Bản Đông lấy thêm hai chiếc M113 nữa. Vừa đổ xăng xong Thắng nháy mắt với Cân:
   - Anh để em lái cái này nhé!
   Cân lắc đầu:
   - Cứ từ từ! Xe của ta lái bằng cần, còn thằng này lái bằng ghi- đông nên nó nhạy lắm, chuyển hướng không khéo thì lao xuống sông mất. Tớ sẽ để mỗi cậu lái thử một đoạn, cậu nào lái tốt sẽ được lái về tận nhà.
   Nói rồi Cân lên xe nổ máy, cậu cho xe quay đầu về hướng Bản Đông rồi trèo lên ngồi cạnh cửa lái xe, tay chỉ Thắng:
   - Đấy! Bây giờ thì lên lái đi! Nhớ phải từ từ thôi, phải thử xem tay lái nó “ăn” thế nào một lúc đã.
   Thắng hăng hái:
   - Anh cứ yên tâm! Ngày đi học bằng xe đạp tay lái em dẻo lắm.
   Nói thì nói vậy nhưng khi ngồi vào buồng lái Thắng cũng thấy lo lo. Cậu hồi hộp đưa tay ấn nút khởi động. Phải mất hơn chục giây tiếng máy chính mới rộ lên. Tự tin hơn cậu vào số rồi tăng ga, chiếc xe nhích lên chậm chạp. Thắng bẻ ghi- đông sang phải rồi sang trái, chiếc xe ngoan ngoãn theo sự điều khiển của cậu, cả toán vỗ tay đôm đốp rồi trèo lên ô tô chạy phía sau.
   Từ đấy về Bản Đông họ thu thêm hai chiếc xe M113 nữa. Ngay trong đêm ba chiếc xe còn nguyên vẹn đã được đưa về vị trí tập kết.

    Sở chỉ huy tiền phương của Bộ tư lệnh Thiết giáp mấy ngày nay liên tục nhận được tin vui. Sau khi nhận tin các tiểu đoàn 297 và 198 tham gia đại phá Bản Đông thắng lợi đã tiếp tục truy kích địch đến tận Huội San, diệt thêm nhiều địch lại nhận được tin cán bộ, chiến sĩ đại đội 9 đã thu hồi được 3 xe tăng, thiết giáp địch còn nguyên vẹn. Ngày cuối cùng của chiến dịch lại nhận được tin đại đội 3 của tiểu đoàn 397 tăng cường cho bộ binh đánh chiếm điểm cao 550 thắng lợi, tiêu diệt gọn lữ đoàn lính thủy đánh bộ 147 ngụy. Tư lệnh Lân hể hả:
   - Cứ tưởng “thằng” 397 không được tham chiến. Ai ngờ đến cuối chiến dịch lại lập công xuất sắc.
   Quả thật, tiểu đoàn 397 được Bộ tư lệnh mặt trận giao nhiệm vụ cùng với một sư đoàn bộ binh ém sẵn ở bắc Sê- Pôn nhằm mục đích tiêu diệt địch khi chúng hành quân đến đấy. Nhưng rồi chiến đoàn đặc nhiệm số 1 thì sa lầy ở Bản Đông. Cuộc đổ bộ đường không chớp nhoáng xuống Sê Pôn mới chỉ nếm vài trăm quả đạn pháo đã phải cuốn cờ rút chạy thành ra quân chủ lực chưa kịp ra tay, ai cũng nghĩ 397 sẽ không còn cơ hội tham gia chiến đấu. Ngờ đâu đến những ngày cuối chiến dịch, khi lực lượng chủ lực địch đang tháo lui trên đường Chín thì B70 đã lệnh cho một đại đội xe tăng cùng với bộ binh vòng xuống phía nam để tiêu diệt lữ đoàn lính thủy đánh bộ đang chốt giữ hành lang phía nam tại điểm cao 550. Vượt hơn 100 ki- lô- mét trong điều kiện thời gian rất gấp, lại bị B52 đánh phá ngăn chặn thường xuyên, trang bị thì cũ nát đại đội 3 xe tăng đã có mặt kịp thời và đã góp công không nhỏ vào thắng lợi của trận đánh. Chủ nhiệm chính trị Thu thì gật gù ra vẻ tâm đắc:
   - Thật không ngờ mấy cái “bà già” T34 lại làm nên chuyện- Ngẫm nghĩ một lát ông nói thêm, giọng thâm trầm- Đúng là trình độ hiện đại của vũ khí trang bị là rất quan trọng nhưng yếu tố quyết định vẫn là người sử dụng chúng phải không anh? Theo tôi phải đề nghị khen thưởng xứng đáng cho đại đội này cùng với đại đội 9, đại đội 7. Mà anh Lân này, có lẽ ta cũng sẽ đề nghị trên khen thưởng cả cho xe 555 nữa, nó lập công xuất sắc cả trong trận Tà Mây và trận 543. Đề nghị anh cho ý kiến để ngày mai tôi lên báo cáo Cục Chính trị mặt trận.
   Như chợt nhớ ra việc gì đó tư lệnh Lân gấp gáp:
   - Tôi hoàn toàn nhất trí! Mà thế này nữa! Ngày mai anh lên báo cáo, đồng thời tham gia luôn cuộc hội thảo về sử dụng xe tăng do Bộ Tư lệnh 702 tổ chức nhé!
   Chủ nhiệm chính trị Thu ngơ ngác:
   - Sao lại hội thảo vào lúc này nhỉ? Mà nếu có thì các anh quân sự phải đi chứ tôi bên chính trị tham gia có lẽ không hợp.
   Tư lệnh Lân gãi tai:
   - Tôi nghe nói việc này do mấy anh ở Cục khoa học quân sự đề xuất. Vào đây theo dõi rút kinh nghiệm các anh ấy thấy phát sinh một số vấn đề cần trao đổi cho nóng sốt. Vả lại, nói là Bộ tư lệnh 702 nhưng cả Tổng tham mưu trưởng cũng đang ở đây cơ mà, cho nên thực ra đây là việc của Bộ tổ chức- Tần ngần một lát ông tiếp- Còn việc cử người đi ấy mà, hiện tại anh Kiệm đang đi vắng, tôi thì... anh thông cảm, đã biết gì về xe tăng đâu mà tham gia ý kiến, nói lung tung người ta lại cười cho. Vì vậy đề nghị anh đi giúp, mặc dù là cán bộ chính trị nhưng anh lại được đào tạo cơ bản về xe tăng. Anh cố gắng nhé!
   Hơi khó nghĩ nhưng rồi chủ nhiệm chính trị Thu cũng phải gật đầu:
   - Anh đã nói vậy thì tôi cũng đành phải chấp nhận vậy. Nhưng anh có biết nội dung chính của hội thảo là vấn đề gì không để tôi còn chuẩn bị ý kiến chứ!
   Tư lệnh Lân nhăn trán:
   - Hình như về vấn đề hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh ấy!

    Đúng như tư lệnh Lân nói, mặc dù là cán bộ chính trị nhưng chủ nhiệm chính trị Thu đã được đào tạo rất bài bản về xe tăng. Bốn năm học ở nước ngoài ông đã được học đầy đủ cả về kỹ thuật cũng như chiến thuật xe tăng. Ông cũng đã thực hành lái xe, bắn pháo, súng, sử dụng điện đài như những thành viên đích thực. Về nước ông cũng đã tham gia đầy đủ các cuộc diễn tập của xe tăng. Tuy nhiên, công việc của một chính ủy trung đoàn và sau này là chủ nhiệm chính trị binh chủng đã chiếm mất quá nhiều thời gian của ông. Mặt khác những trận chiến đấu đầu tiên của xe tăng ông cũng không được tham gia mà chỉ được nghe báo cáo lại nên trước một vấn đề lớn như thế này ông thấy kiến thức và kinh nghiệm của mình cũng còn nhiều bất cập. Những lúc như thế này giá như có phó tư lệnh Đào ở đây thì tốt biết bao. Tuy nhiên, không còn cách nào khác, tự ông sẽ phải chèo lái lấy.
   Suốt cả buổi chiều chủ nhiệm chính trị Thu ngồi lỳ bên bộ bàn ghế ghép bằng tre hết viết lại xóa. Thực ra, từ trận đầu tiên ra quân ở Tà Mây- Làng Vây đến nay xe tăng tham chiến cũng chưa nhiều, mới chỉ có mấy chiến dịch bên Lào và mới đây là các trận đánh trong chiến dịch phản công này. Thật may, tất cả các báo cáo, đề xuất, kiến nghị của anh em các đơn vị về ông đều ghi chép tỷ mỷ nên bây giờ cũng có cơ sở để chuẩn bị. Ngoài ra đây cũng là vấn đề ông đã suy nghĩ đến nhiều lần trong những đêm khó ngủ nên cũng đã có những chủ kiến nhất định.
   Điều đầu tiên ông thấy nổi lên là sự liên kết, hiệp đồng giữa bộ binh và xe tăng của ta chưa tốt. Ngay trong trận đầu tiên ở Tà Mây, khi xe tăng chưa lên được bộ binh đã áp sát hàng rào, tuy nhiên khi xe tăng có mặt và xông vào cứ điểm thì bộ binh lại không xung phong theo. May mà bọn địch hoảng loạn do xe tăng bất ngờ xuất hiện và bỏ chạy chứ nếu không thì chưa biết hậu quả thế nào. Rồi đến trận tiến công Cánh Đồng Chum, xe tăng lại phải đơn độc chiến đấu, cuối cùng còn lại mỗi một xe 514 của chính trị viên Nguyễn Huy Cậy đánh vào đên tận trung tâm. Hay như trận Làng Vây, bên hướng đại đội 9 xe tăng đã đánh chiếm được đầu cầu rồi lại phải quay ra đón bộ binh vào. Ngay cả trận 543 mới đây, lại vẫn xe tăng một nơi bộ binh một nẻo. Vậy đâu là nguyên nhân, cái gì đã chia cắt xe tăng với bộ binh? Chắc chắn không phải vì xe tăng chạy với tốc độ cao làm bộ binh theo không kịp. Với địa hình phức tạp như ở Việt Nam, lại phải vừa chạy vừa bắn nên tốc độ xung phong của xe tăng cũng chỉ trên dưới 10 ki- lô- mét một giờ, bộ binh thừa sức theo kịp. Mường tượng lại những trận đánh mà mình đã trải qua ông chợt hiểu: đó chính là hỏa lực địch. Nơi nào xe tăng xuất hiện cũng thường là hướng, mũi tiến công chủ yếu, và đó cũng là nơi hỏa lực địch tập trung ngăn chặn dày đặc nhất. Đối với lính xe tăng đã có tấm vỏ thép bảo vệ nên vẫn có thể xông lên, còn với những người lính bộ binh thì có gì? Chỉ cần một viên đạn thẳng hoặc một mảnh pháo nhỏ bằng hạt ngô đã có thể khiến họ vĩnh viễn nằm xuống. Không thể trách anh em được mà cần phải có một giải pháp nào đấy. Nhớ lại ngày đi học ở Liên Xô ông đã hơi lạ khi gần như bạn không còn bộ binh thuần túy, tất cả các đơn vị bộ binh đều đã được chuyển sang bộ binh cơ giới và được trang bị các loại xe thiết giáp chở quân. Có lẽ đó sẽ là giải pháp cho tình trạng này chăng!
   Tìm được câu trả lời tàm tạm chủ nhiệm chính trị Thu đã dợm đứng dạy nhưng rồi ông lại tần ngần ngồi xuống. Có lẽ nhân dịp này cũng phải nói thêm về những bất cập trong sử dụng xe tăng vừa qua của người chỉ huy binh chủng hợp thành và công tác bảo đảm nữa. Bài học đau đớn nhất cho sự chủ quan đơn giản của người chỉ huy không phải đâu xa mà vừa mới đây thôi. Trận phản kích ở điểm cao 543 đấy! Không có thời gian trinh sát, không có công binh bảo đảm cơ động, không có cao xạ bảo đảm phòng không một đại đội xe tăng đã trở thành miếng mồi ngon cho lực lượng không quân vượt trội của địch. Ông cắm cúi ghi thêm mấy dòng nữa vào cuốn sổ tay rồi đứng dạy vươn vai mấy cái đầy khoan khoái.
   Ngoài kia, trời đã sâm sẩm tối.

     Cuộc hội thảo được tổ chức ngay tại căn hầm họp của sở chỉ huy. Lúc chủ nhiệm chính trị Thu đến đã thấy có mặt các tư lệnh mặt trận B5, các tư lệnh binh đoàn B70 và 559, một số sư đoàn trưởng bộ binh, đại diện các cơ quan của 702 và mấy sĩ quan ông đã biết hồi đi học ở Liên Xô. Có vẻ như họ cũng vẫn nhớ ông vì vừa thấy ông đến họ đã xán lại bắt tay, chào hỏi rất thân mật. Đến lúc đó ông mới biết họ đang công tác tại Cục khoa học quân sự.
   Những câu chuyện ngoài lề xung quanh bàn hội nghị khá rôm rả, một sư trưởng bộ binh đang kể chuyện bọn lính ngụy bám càng trực thăng bỏ chạy như làm xiếc trên không, anh còn bắt chước điệu bộ của bọn chúng làm mọi người cười nghiêng ngả. Một sư trưởng khác thì kể chuyện hỏi cung đại tá Thọ, viên đại tá này mặc dù đã bị bắt làm tù binh nhưng vẫn tỏ ra rất tự hào với những “thiên thần mũ đỏ kiêu hùng và thiện chiến” của mình. Đến lúc bị vặn lại thiện chiến thế sao vẫn đưa tay chịu trói mới thừa nhận: “đó là thiện chiến nhất của quân lực Việt Nam cộng hòa thôi, còn so với các ngài thì không bằng được”. Lại một trận cười rung rinh cả mái lán.
   Cuộc chuyện trò đang sôi nổi thì tư lệnh 702 xuất hiện, ông hồ hởi:
   - Có gì mà vui vẻ thế các tướng?
   Một sĩ quan có vẻ già dặn nhất trả lời:
   - Đâu mà tướng, toàn tá thôi thủ trưởng ạ!
   Tư lệnh 702 cười hiền hậu:
   - Thì tớ cứ gọi trước đi là vừa, trước sau thế nào chả đến.
   Một tràng cười sảng khoái nổi lên như xóa nhòa mọi khoảng cách. Tư lệnh 702 ngồi vào cái ghế còn trống ở đầu dãy bàn, ông vào đề một cách giản dị:
   - Đủ cả rồi phải không?- Ông nhìn lướt qua một lượt các gương mặt trong phòng họp như điểm danh rồi dừng lại ở chỗ chủ nhiệm chính trị Thu- Cậu Thu đại diện cho thiết giáp hả? Có một mình thôi à?
   Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy:
   - Báo cáo thủ trưởng! Vì anh Lân tư lệnh đang xuống các đơn vị nên cử tôi đi thay ạ!- Ông giấu biệt việc tư lệnh Lân ngại dự hội thảo.
   Tư lệnh 702 gật đầu:
   - Thế cũng được, mà cậu đi dự có khi còn tốt hơn đấy! Ta bắt đầu làm việc nhé! Như các đồng chí đã biết binh chủng thiết giáp được thành lập từ năm 1959 nhưng chính thức mới xuất trận trong cuộc tổng công kích Mậu Thân 68 và đã giành thắng lợi giòn giã ở Tà Mây- Làng Vây. Từ đó đến chiến dịch này xe tăng cũng đã tham gia chiến đấu một số trận và đã tỏ rõ sức mạnh đột kích của mình. Tuy nhiên trong quá trình tác chiến hiệp đồng có sử dụng xe tăng cũng bộc lộ một số vấn đề chưa tốt làm ảnh hưởng đến hiệu suất chiến đấu. Vì vậy Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo cho mặt trận tổ chức cuộc hội thảo ngay tại chiến trường nhằm tìm ra giải pháp khắc phục những hiện tượng trên. Còn tại sao phải tổ chức ở đây hả- Ông thầm thì có vẻ bí mật, lại pha chút giễu cợt- Nếu đưa về tổ chức ở Hà Nội thì lại toàn các vị mũ cao áo dài, sách nọ vở kia thiên kinh vạn quyển tranh luận với nhau chả biết đến bao giờ kết thúc cả. Còn bây giờ xin mời đồng chí cục trưởng cục Khoa học quân sự trình bày báo cáo trung tâm.
   Vị cục trưởng cục khoa học quân sự mái tóc đã bạc quá nửa từ từ đứng dậy, ông giở một tập tài liệu đánh máy dày chừng chục trang ra rồi trịnh trọng:
   - Kính thưa đồng chí tư lệnh! Thưa toàn thể các đồng chí! Về lý do tổ chức hội thảo đồng chí tư lệnh đã nếu trên tôi chỉ xin làm rõ hơn một chút. Chúng ta đều biết sử dụng xe tăng ở Việt nam là một vấn đề còn mới. Vì vậy trước khi chiến dịch Đường Chín- Nam Lào bắt đầu thủ trưởng Bộ đã chỉ thị cho chúng tôi vào đây ngoài việc theo dõi nghiên cứu chung thì có một nhiệm vụ theo dõi, tổng kết việc sử dụng xe tăng trong đội hình binh chủng hợp thành. Mặc dù trong chiến dịch này xe tăng tham gia chiến đấu không nhiều lắm song chúng tôi cũng đã rút ra một số vấn đề cần trao đổi thêm. Được sự đồng ý của đồng chí Tổng tham mưu trưởng và tư lệnh chiến dịch chúng tôi tổ chức cuộc hội thảo hôm nay để xin ý kiến các đồng chí. Sau đây là báo cáo của nhóm công tác chúng tôi- Ông đeo kính vào rồi bắt đầu đọc tập tài liệu. Sau khi điểm qua diễn biến các trận tiến công điểm cao 543, trận đánh địch phản kích cũng ở 543, trận tiến công bản Đông và trận tiêu diệt lữ lính thủy đánh bộ 147 ở điểm cao 550 ông kết luận- Qua theo dõi một số trận đánh trên chúng tôi nhận thấy một vấn đề nổi cộm là sự liên kết, hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh chưa thật chặt chẽ. Nhiều trường hợp xe tăng một đường, bộ binh một nẻo, không hỗ trợ lẫn nhau tiêu diệt địch cũng như bảo vệ cho nhau được. Có thể nói nhược điểm này hạn chế rất nhiều đến hiệu quả tác chiến của binh chủng hợp thành. Vì vậy mục đích của cuộc hội thảo hôm nay là xác định rõ nguyên nhân và tìm ra những biện pháp cần thiết để khắc phục tình trạng trên. Để cho việc thảo luận được khách quan chúng tôi xin phép chỉ nêu hiện tượng mà chưa đưa ra bất cứ nhận định nào. Chúng tôi muốn được nghe ý kiến của các đồng chí là những người trực tiếp chỉ huy, sử dụng xe tăng trong các trận đánh vừa qua rồi sau đó mới tổng hợp lại- Quay về phía tư lệnh 702 ông hạ giọng- Báo cáo thủ trưởng! Phần chúng tôi đã báo cáo hết, xin ý kiến thủ trưởng!
   Tư lệnh 702 vẫy tay:
   - Đồng chí ngồi xuống!- Ông đứng dạy hơi có vẻ trịnh trọng- Vừa rồi các đồng chí đã nghe báo cáo trung tâm của cục khoa học quân sự. Tôi cũng đã đồng ý là để các đồng chí đó chỉ nêu hiện trạng mà không kết luận gì cả. Thực ra việc này chỉ nhằm cho các ý kiến thảo luận được đa chiều hơn, dân chủ hơn mà thôi. Còn bây giờ đề nghị các đồng chí phát biểu, cứ thẳng thắn, nói thật, nói hết: cái gì được, cái gì chưa được, lỗi tại ai và cách khắc phục thế nào v.v... Đại biểu xe tăng có muốn nói gì không nào?- Ông nhìn về phía chủ nhiệm chính trị Thu.
   Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy, lễ phép:
   - Báo cáo thủ trưởng! Tôi muốn nghe ý kiến của các chỉ huy binh chủng hợp thành trước đã ạ!
   Tư lệnh 702 gật đầu:
   - Thế cũng được!- Ông khoát tay một vòng- Nào, mời các đồng chí!
   Không khí trong phòng họp ắng đi, dường như mọi người đã hiểu tầm quan trọng của vấn đề nên đang suy nghĩ một cách cẩn trọng hơn. Cuối cùng một sư trưởng bộ binh còn khá trẻ giơ tay phát biểu, anh đứng dạy vào đề rất thẳng thắn:
   - Kính thưa thủ trưởng và các đồng chí! Trước hết chúng ta cần khẳng định sức mạnh đột kích của xe tăng trong các trận tiến công địch phòng ngự trong công sự vững chắc là rất to lớn. Bản thân tôi đã được tham gia hiệp đồng chiến đấu với xe tăng từ trận đánh đầu tiên ở Tà Mây và mới đây ở điểm cao 543 nên tôi rất hiểu điều đó. Trận Tà Mây quân của tôi không ngóc đầu dậy được suốt mấy tiếng đồng hồ vì bom đạn địch mà chỉ cần một chiếc xe tăng xuất hiện đã làm đảo ngược tình hình. Hay như trận tiến công điểm cao 543 cũng vậy, chỉ cần một xe vào được trung tâm mỏm 5 đã làm địch rối loạn đội hình, hoang mang tột độ. Vì vậy điều đầu tiên tôi xin được có ý kiến là đề nghị cấp trên cho sử dụng ngày càng rộng rãi hơn xe tăng trong chiến đấu. Ngoài sức mạnh đột kích sự có mặt của xe tăng còn là nguồn động viên tinh thần to lớn đối với bộ đội ta và uy hiếp mạnh mẽ đối với quân địch. Về những vấn đề chưa tốt mà báo cáo của cục Khoa học quân sự đã nêu tôi hoàn toàn nhất trí. Để dẫn đến hiện tượng này theo tôi có thể do một số nguyên nhân sau: một là tốc độ cơ động của hai bên khác nhau, xe tăng bao giờ chả chạy nhanh hơn bộ binh nên bộ binh không theo kịp. Thứ hai là phương tiện liên lạc giữa xe tăng và bộ binh không có, muốn thông báo tình hình cho nhau hoặc yêu cầu gì đó đều hết sức khó khăn. Thông thường chúng tôi phải báo cáo về sở chỉ huy, chỉ huy trận đánh lại phải thông qua đại diện xe tăng mới truyền đạt xuống được. Nói tóm lại là rất nhiêu khê và mất thời gian. Ngoài ra còn do quá trình huấn luyện ở hậu phương hầu như bộ đội ta không có mấy cơ hội được diễn tập hay hợp luyện với xe tăng nên việc hiệp đồng chiến đấu còn rất nhiều bỡ ngỡ- Anh mỉm cười rất tươi rồi hạ giọng- Còn biện pháp thì cứ từ nguyên nhân mà tháo gỡ thôi: trang bị phương tiện liên lạc và tăng cường huấn luyện hiệp đồng. Còn với xe tăng đề nghị các anh lúc xung phong chạy chậm lại một tý. Thế thôi! Xin được nhường lời cho đồng chí khác. Hết ạ!
   Một cánh tay khác giơ lên, tư lệnh 702 gật đầu. Người đứng dạy cũng là một sư trưởng bộ binh, anh cũng vào đề một cách rất giản dị:
   - Thưa các đồng chí! Ngoài những nguyên nhân như đồng chí vừa rồi đã nêu tôi muốn bổ sung một nguyên nhân nữa: đó là hỏa lực của địch. Như các đồng chí đều biết, khi ta đã tiến hành mở cửa ở đâu thì hầu như toàn bộ hỏa lực của địch trút xuống vị trí đó để ngăn chặn ta xung phong đánh chiếm đầu cầu. Nói tóm lại chỗ đó mật độ hỏa lực là rất cao. Các đồng chí xe tăng do được bảo vệ trong vỏ thép nên có thể xung phong vượt qua được, còn các chiến sĩ bộ binh thì có gì? Chỉ cần một viên đạn thẳng, một quả mìn, thậm chí một mảnh pháo bằng cái móng tay là đã bị thương vong rồi. Vì vậy theo tôi ta phải nghĩ cách làm sao để xe tăng có thể che chắn cho bộ binh trước hỏa lực của địch mới giải quyết được vấn đề. Hết ý kiến!
   Tiếp tục thêm vài người khác phát biểu nhưng hầu như đều thống nhất quan điểm với hai ý kiến đầu tiên. Tư lệnh 702 quay về phía ông Thu:
   - Các chỉ huy binh chủng hợp thành đã có ý kiến rồi. Bây giờ đến lượt đại biểu xe tăng.

    Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy từ tốn:
   - Kính thưa thủ trưởng! Thưa các đồng chí! Về cơ bản tôi nhất trí với các ý kiến các đồng chí vừa phát biểu. Xin báo cáo tư lệnh và các đồng chí đây cũng là vấn đề chúng tôi rất quan tâm và đang tìm cách giải quyết. Qua quá trình nghiên cứu, căn cứ vào tình hình địa hình, tình hình địch và thực lực của ta binh chủng thiết giáp đã xây dựng lên một cách đánh riêng có của xe tăng Việt Nam. Đó là xe tăng chiến đấu trong đội hình binh chủng hợp thành, hiệp đồng chặt chẽ với bộ binh và các binh chủng bạn. Trong quá trình chiến đấu với những ưu việt của mình xe tăng sẽ che chắn, dẫn dắt bộ binh. Còn bộ binh yểm hộ, bảo vệ xe tăng. Có thể nói đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa lý luận sử dụng xe tăng ở Việt  Nam với lý luận sử dụng xe tăng của các nước bạn. Chính vì vậy khi sự hiệp đồng, gắn kết giữa xe tăng và bộ binh không được bảo đảm đã làm gia tăng tổn thất của cả hai bên và ảnh hưởng rất lớn đến hiệu suất chiến đấu chung. Theo chúng tôi có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, tuy nhiên có thể nói nguyên nhân chủ yếu đó là do hỏa lực của địch quá mạnh đã chia cắt xe tăng và bộ binh. Đúng như các đồng chí đã phân tích: xe tăng có vỏ thép bảo vệ nên giữa hỏa lực dày đặc vẫn có thể xung phong, còn bộ binh không có gì che chắn tất nhiên không thể xông lên được- Quay về phía các sư trưởng bộ binh ông hạ giọng vẻ thông cảm- Bản thân tôi đã từng là chiến sĩ bộ binh nên tôi rất hiểu điều này. Các cán bộ, chiến sĩ xe tăng hiện tại cũng rất biết điều đó.
   Tư lệnh 702 có vẻ hơi sốt ruột:
   - Thế theo các anh thì biện pháp giải quyết như thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn rất từ tốn:   
   - Để khắc phục tình trạng này theo chúng tôi có một số biện pháp sau: một là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả của hỏa lực chuẩn bị, nếu pháo binh bắn chính xác hơn, mãnh liệt hơn sẽ hạn chế phần nào sức mạnh hỏa lực của địch. Hai là, tổ chức hiệp đồng trước trận đánh giữa xe tăng với bộ binh cần chặt chẽ hơn, cụ thể hơn. Phải xác định rõ xe tăng đến vị trí nào thì bộ binh phải cơ động theo, khoảng cách giữa xe tăng và bộ binh càng gần càng tốt vì bản thân xe tăng sẽ trở thành một vật che chắn rất hiệu quả đối với hỏa lực trực diện của địch. Nếu hiệp đồng tốt ta hoàn toàn có thể khắc phục được khó khăn do thiếu phương tiện liên lạc- Lại ngoảnh về phía các chỉ huy bộ binh ông cười cười- Còn ý kiến cho rằng xe tăng phải giảm tốc độ hơn nữa khi xung phong thì xin báo cáo các đồng chí là không thể thực hiện được. Các đồng chí đều biết xe tăng càng cơ động nhanh thì khả năng bị tiêu diệt càng giảm thấp. Nếu giảm tốc độ xung phong thì khác gì làm bia cho hỏa lực chống tăng của địch, nhất là những lúc xung phong vượt qua cửa mở. Còn trong thực tế tốc độ xe tăng khi xung phong cũng không phải là cao lắm vì anh em tôi còn phải vừa chạy, vừa bắn, có nhanh cũng chỉ 10 đến 15 ki- lô- mét trên giờ, anh em bộ binh hoàn toàn có thể theo sát được- Ngần ngừ một lát ông mới tiếp tục- Tuy nhiên đó cũng chỉ là những giải pháp tình thế, về lâu về dài để giải quyết tận gốc tình trạng này theo tôi phải có một hình thức tổ chức lực lượng khác...
   Những người có mặt trong phòng họp quay hết lại phía chủ nhiệm chính trị Thu, có lẽ câu nói dở chừng của ông đã làm họ ngạc nhiên: “chẳng lẽ lại có một hình thức tổ chức quân đội nào khác nữa?”. Tư lệnh 702 cũng không giấu nổi vẻ sửng sốt:
   - Cậu nói cái gì? Một hình thức tổ chức lực lượng khác nghĩa là thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu liếc nhìn mấy cán bộ cục khoa học quân sự rồi cương quyết gật đầu:
   - Dạ! Đúng thế ạ! Việc này theo tôi có lẽ các đồng chí ở Cục khoa học quân sự cũng đã nghĩ đến nên có thể để các đồng chí đó trình bày thì tốt hơn ạ!
   Tư lệnh 702 lắc đầu:
   - Không! Ta đã thống nhất từ đầu là cơ quan khoa học quân sự không có áp đặt gì trước, vì vậy cậu cứ nói đi.
   Như thể người bị bắt buộc nói ra những điều mình không muốn chủ nhiệm chính trị Thu chậm rãi:
   - Sở dĩ tôi nói như vừa rồi là vì tôi biết một số đồng chí ở cục khoa học quân sự đã từng học tập tại Liên Xô cùng thời với tôi. Theo tôi được biết để giải quyết vấn đề tốc độ cơ động giữa xe tăng và bộ binh cũng như nâng cao khả năng tự bảo vệ cho bộ binh, từ nhiều năm nay quân đội Xô Viết đã tiến hành cơ giới hóa hầu hết các đơn vị bộ binh truyền thống. Nghĩa là các đơn vị bộ binh được trang bị các phương tiện cơ giới, thường là xe bọc thép bánh xích hoặc bánh hơi. Các loại xe này cũng được trang bị vũ khí chiến đấu như đại liên, trọng liên 12 ly 7, thậm chí cả pháo cỡ nhỏ nữa. Trên thân xe còn có các lỗ bắn để bộ binh đang ngồi trong xe cũng có thể phát huy hỏa lực diệt địch. Trong quá trình chiến đấu các xe bọc thép này sẽ cơ động phía sau xe tăng, vỏ thép của xe có tác dụng bảo vệ các chiến sĩ bộ binh trước hỏa lực của địch. Khi đến địa điểm tác chiến cần đến sự có mặt của bộ binh như đánh địch co cụm cố thủ, làm chủ trận địa v.v... thì mới tung quân xuống. Có thể nói đó là một hình thức tổ chức rất mới của quân đội và họ gọi các đơn vị như vậy là “bộ binh cơ giới”. Tôi nghĩ rằng chỉ có làm như vậy mới giải quyết được triệt để những vấn đề ta đã nêu ở trên- Quay người gần hết một vòng ông cúi đầu xuống- Báo cáo thủ trưởng, ý kiến của tôi đến đây là hết ạ!
   Có lẽ những thông tin chủ nhiệm chính trị Thu đưa ra quá mới lạ nên không khí trong phòng họp lắng hẳn đi, dường như mọi người đang tập trung suy nghĩ về cái gọi là một hình thức tổ chức quân đội mới. Vị sư trưởng bộ binh trẻ tuổi là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng:
   - Hay quá nhỉ! Thế mới là bộ binh thời chiến tranh hiện đại chứ!
   Tư lệnh 702 quay về phía các cán bộ của cục khoa học quân sự:
   - Thế nào? Ý kiến các nhà khoa học sao đây?
   Cục trưởng cục khoa học quân sự đứng dạy:
   - Báo cáo thủ trưởng! Đúng như đồng chí Thu nói. Ở Liên Xô hiện nay các sư đoàn bộ binh đã được cơ giới hóa 100 phần trăm, chỉ trừ những đơn vị đồn trú tại vùng rừng núi hiểm trở. Theo quan điểm của chúng tôi đây cũng là một kinh nghiệm hay và chúng ta có thể áp dụng được. Tất nhiên không thể áp dụng đại trà ngay được mà có thể tổ chức thí điểm một vài đơn vị xem hiệu quả như thế nào đã. Mặt khác để tổ chức được những đơn vị như thế sẽ cần một khối lượng rất lớn trang bị kỹ thuật nên không thể ngày một ngày hai mà làm được. Ngoài ra điều kiện địa hình nước ta khá phức tạp, có lẽ chỉ có thể sử dụng loại hình đơn vị này ở một số vùng mà thôi. Vì vậy trong khuôn khổ cuộc hội thảo này chúng tôi đề nghị thủ trưởng kết luận về các biện pháp trước mắt để tạo sự liên kết chặt chẽ giữa xe tăng và bộ binh truyền thống. Còn việc tổ chức thí điểm bộ binh cơ giới sẽ báo cáo Bộ, có tổ chức hay không do Bộ quyết định.
   Tư lệnh 702 ngẫm nghĩ một lát rồi gật đầu:
   - Thôi được! Có lẽ hôm nay thế cũng đủ rồi. Tôi xin kết luận như thế này, để tăng cường quan hệ hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh trước mắt chúng ta cần tiến hành một số biện pháp sau: trong huấn luyện phải giới thiệu cho hai bên hiểu về cách đánh của nhau. Có hiểu biết như vậy thì mới hiệp đồng được phải không các đồng chí? Hai là, tôi đồng ý với đồng chí Thu phải nâng cao hơn nữa hiệu quả hỏa lực chuẩn bị của pháo binh. Nói gì thì nói, nếu ta làm được điều này sẽ rất thuận lợi cho cả bộ binh lẫn xe tăng khi xung phong đánh chiếm đầu cầu. Ba là phải tổ chức hiệp đồng trước chiến đấu thật thặt chẽ, thật cụ thể. Cần quy định rõ bộ binh chiếm lĩnh trận địa ở chỗ nào, khi xe tăng đến vị trí nào thì bộ binh bắt đầu xung phong. Còn quá trình xung phong bộ binh phải bám sát xe tăng, càng gần càng tốt. Nếu có điều kiện thì xe tăng có thể chở bộ binh xung phong vào tận trong cứ điểm mới xuống để phát triển chiến đấu. Các đồng chí thấy như vậy đã được chưa?
   Một vài tiếng trả lời:
   - Nhất trí ạ!
   Tư lệnh 702 tiếp tục:
   - Còn vấn đề tổ chức bộ binh cơ giới ta cứ ghi nhận để báo cáo Bộ, coi như một ý kiến tham khảo. Các đồng chí còn ý kiến gì nữa không?
   Trong lúc tư lệnh 702 nói chủ nhiệm chính trị Thu cau mày suy nghĩ rất lung. Khi thấy tư lệnh 702 hỏi có ý kiến gì nữa không thì ông bật dạy:
   - Xin phép thủ trưởng và các đồng chí cho tôi thêm mấy phút có được không ạ?
   Tư lệnh 702 thân mật:
   - Được thôi! Anh muốn nói bao nhiêu cũng được, nếu thấy cần thiết.
   Chủ nhiệm chính trị Thu hạ giọng như muốn giãi bày:
   - Kính thưa thủ trưởng và các đồng chí! Vấn đề tôi muốn trình bày với thủ trưởng và các đồng chí có thể nằm ngoài phạm vi cuộc hội thảo nhưng cũng chỉ nhằm mục đích nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng xe tăng trong chiến đấu. Vấn đề này liên quan đến hiểu biết về xe tăng của các đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành. Báo cáo thủ trưởng và các đồng chí, xe tăng có những điểm ưu việt mà chúng ta đã biết nhưng bản thân nó cũng có những hạn chế nhất định như trọng lượng lớn, yêu cầu bảo đảm mọi mặt phức tạp hơn so với bộ binh và vì vậy muốn sử dụng nó một cách hiệu quả thì phải có những điều kiện nhất định. Từ thực tiễn một số trận đánh mà gần đây nhất là trận đánh địch phản kích ở điểm cao 543 vừa rồi chúng tôi thấy một số đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành hiểu biết về xe tăng còn chưa thật... đầy đủ- Nhìn về phía mấy chỉ huy bộ binh ông hạ giọng- Tôi xin nói thẳng, nói thật rất mong các đồng chí thông cảm. Các đồng chí ra lệnh cho xe tăng bước vào chiến đấu mà không cho anh em chúng tôi có thời gian đi trinh sát địa hình và đường cơ động, không có công binh bảo đảm cơ động, cũng không có cao xạ bảo đảm phòng không. Xe tăng có phải như chiến sĩ bộ binh đâu mà chỗ nào cũng có thể đi được, chỗ nào cũng có thể ném vào được. Chính vì vậy mà đại đội 7 của chúng tôi đã không nắm được tình hình đường sá, cả đại đội dồn cục lại dưới chân dốc. Giá như lúc đó chỉ cần có một đại đội công binh chắc sẽ khắc phục được tình trạng này. Thế rồi khi máy bay địch đến đánh phá thì cũng không có lực lượng phòng không bảo vệ, vài khẩu 12 ly 7 của xe tăng làm sao đánh trả lại bọn chúng. Chính vì vậy mà 6 xe bị đánh cháy, đánh hỏng. Thú thực với các đồng chí đây là một tổn thất rất không đáng có. Vì vậy chúng tôi rất mong các đồng chí rút kinh nghiệm cho, có vấn đề gì chưa nắm chắc các đồng chí nên tham khảo ý kiến các đại diện xe tăng mà chúng tôi cử đến. Có như vậy chúng ta mới tránh được tổn thất và phát huy được hiệu quả của xe tăng. Hết đấy ạ!
   Không khí trong phòng họp lặng hẳn đi, một vài người chỉ huy bộ binh cúi đầu xuống. Cuối cùng tư lệnh 702 lên tiếng:
   - Rất hoan nghênh đồng chí Thu đã nói thẳng, nói thật- Quay xuống chỗ các sư trưởng bộ binh ông nghiêm khắc- Tôi đề nghị các đồng chí cần rút kinh nghiệm ngay, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng như trận phản kích ở 543 vừa rồi nữa. Các đồng chí rõ cả chưa?
   Từ phía các sư trưởng bộ binh vang lên tiếng trả lời sắc gọn:
   - Rõ rồi ạ!
   Tư lệnh 702 đứng dạy:
   - Vậy chúng ta kết thúc ở đây. Các đồng chí bên cục khoa học quân sự tổng hợp thành văn bản gửi Bộ và các đơn vị. Mời các đồng chí nghỉ!- Ông đứng dạy đến cạnh chủ nhiệm chính trị Thu, giọng vỗ về- Cậu cũng biết rồi đấy! Anh em cán bộ mình chủ yếu trưởng thành từ chiến đấu mà lên, có được học hành bài bản gì đâu. Thôi, mọi cái cứ phải rút kinh nghiệm dần dần cậu ạ!

    Rời khỏi phòng họp thấy đã gần trưa chủ nhiệm chính trị Thu rảo bước về phía hang cục chính trị mặt trận. Vừa thấy ông, cục trưởng chính trị mặt trận Hồng Tư đã niềm nở:
   - Lên đây lúc nào thế? Tớ cũng đang định nhắn cậu lên trao đổi một vài việc- Ông chỉ cái ghế ghép bằng mấy thân cây gỗ trước mặt- Ngồi xuống đây, uống nước chè rừng nhé!
   Chủ nhiệm chính trị Thu đón bát nước chè từ tay cục trưởng Tư vừa mỉm cười:
   - Tôi đi hội thảo về sử dụng xe tăng ở bên tham mưu của mặt trận ạ!
   Cục trưởng Tư nhướng mắt lên tỏ vẻ ngạc nhiên:
   - Sao lại để chủ nhiệm chính trị đi dự hội thảo về sử dụng xe tăng?
   Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn cười:
   - Tư lệnh phân công đi thì phải đi thôi, thủ trưởng ạ! Thế thủ trưởng định nhắn tôi lên có việc gì?
   Cục trưởng Tư có vẻ như vẫn chưa hết bức xúc vì việc làm tréo ngoe kia nên lẩm bẩm:
   - Lạ thật đấy nhỉ!- Nhưng rồi ông ngước lên tươi tỉnh- Chiến dịch đã kết thúc thắng lợi rồi, cấp trên định tổ chức một cuộc triển lãm quy mô lớn tại Hà Nội để giới thiệu với đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế về chiến thắng này. Vừa rồi xe tăng các cậu làm ăn cũng được. Vì vậy tớ định trao đổi với các cậu xem có định đưa cái xe nào về triển làm không?
   Chủ nhiệm chính trị Thu mừng ra mặt:
   - Ôi! Thế thì hay quá! Thế trên có hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn phải như thế nào không?
   Cục trưởng Tư lắc đầu:
   - Không! Làm gì có tiêu chuẩn cụ thể nào. Ta cứ xem xét, xe nào có thành tích nổi bật thì ta đưa ra triển lãm thôi. Vậy các cậu định thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu suy nghĩ một lát rồi nói chắc như đinh đóng cột:
   - Vậy chúng tôi đề nghị đưa chiếc 555 ra Hà Nội. Có thể nói đó là xe xứng đáng nhất!
   Cục trưởng Tư nghiêm nghị:
   - Cậu thử kể sơ qua thành tích của nó xem nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu kể luôn một lèo:
   - Báo cáo thủ trưởng! Ngay trong trận đầu tiên ở Tà Mây xe 555 đã một mình xông vào tung hoành trong cứ điểm làm bọn địch khiếp sợ phải bỏ chạy. Trận Làng Vây nó cũng tham gia và lập thành tích xuất sắc, dẫn đầu đội hình tiến công từ hướng tây vào cứ điểm. Mới đây nhất trong trận tiến công điểm cao 543 nó lại một mình xông vào trung tâm cứ điểm, trèo lên quần nát nóc hầm chỉ huy làm cho tên đại tá Thọ hoảng sợ đến nỗi phải chui ra chịu trói. Thủ trưởng thấy thành tích như thế đã được chưa?
   Cục trưởng Tư gật đầu rối rít:
   - Ồ! Thế là quá tốt rồi. Vậy thì ta thống nhất sẽ đưa xe 555 về triển lãm nhé!- Ông ngẩng phắt đầu lên như chợt nhớ ra điều gì đó- À! Nghe nói các cậu thu được một số xe địch phải không?
   Chủ nhiệm chính trị Thu phấn khởi:
   - Báo cáo thủ trưởng! Hiện tại chúng tôi thu được ba xe, một chiếc M41 và hai chiếc M113.
   Cục trưởng Tư đứng dạy đầy phấn khích:
   - Này! Các cậu cho đưa luôn ra Hà Nội hai chiếc nhé! Đây là bằng chứng không thể chối cãi về thất bại của bọn chúng. Quý lắm đấy! Trăm nghe không bằng một thấy mà.
   Thấy cấp trên đang phấn khởi chủ nhiệm chính trị Thu tranh thủ đặt vấn đề:
   - Nhân đây chúng tôi cũng đề nghị cấp trên khen thưởng cho xe 555 và một số đơn vị đã lập thành tích xuất sắc trong chiến dịch vừa qua như đại đội 9, đại đội 7 và đại đội 3.
   Cục trưởng Tư hơi nhíu mày:
   - Các đơn vị thì rõ rồi, các cậu cứ làm công văn đề nghị lên là trên sẽ xem xét chấp thuận thôi. Nhưng còn cái xe thì khen thế nào?
   Chủ nhiệm chính trị Thu rành rẽ:
   - Báo cáo thủ trưởng! Ở xe tăng chúng tôi thì một xe tăng là đơn vị chiến thuật nhỏ nhất, cũng như tiểu đội ở bộ binh hoặc khẩu đội của pháo binh ấy mà. Vì vậy gọi là khen thưởng cho cái xe nhưng thực chất là khen thưởng cho cả kíp chiến đấu ấy đấy ạ!
   Khuôn mặt cục trưởng Tư giãn ra:
   - Ừ! Cậu nói cũng có lý. Thôi được rồi, cứ về làm công văn lên trên này sẽ giải quyết.
   Chủ nhiệm chính trị Thu mừng rỡ:
   - Xin cảm ơn thủ trưởng! Còn bây giờ tôi xin phép về.

    Sau khi báo cáo tình hình hội thảo và ý kiến chỉ đạo của Cục chính trị mặt trận với tư lệnh Lân chủ nhiệm chính trị Thu đề nghị:
   - Hiện nay chiến dịch đã kết thúc thắng lợi. Xin phép anh cho tôi đi một vòng các đơn vị nắm tình hình chung cũng như tình hình tư tưởng của anh em để có biện pháp lãnh đạo cho phù hợp.
   Thực lòng tư lệnh Lân không muốn cho ông Thu đi. Nói gì thì nói về xe tăng ông mới chỉ có những hiểu biết khá hạn chế, trong khi đó tham mưu phó Kiệm và các trợ lý chủ chốt ở dưới đơn vị vẫn chưa về, còn mỗi chủ nhiệm chính trị Thu ở nhà như cánh tay phải của ông mà lại đi nốt nhỡ có vấn đề gì trên gọi đột xuất thì cũng gay nên ông chần chừ:
   - Anh xem có cần thiết phải đi không? Hay là chờ anh Kiệm về thế nào ta cũng nắm được tình hình thôi.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cương quyết:
   - Không được anh ạ! Anh Kiệm có thể nắm được tình hình chung các đơn vị, nhưng về tình hình tư tưởng bộ đội tôi nghĩ rằng tốt nhất là tôi phải đi. Ngoài ra tôi sẽ phải trao đổi với đội ngũ chính trị viên các cấp để anh em có biện pháp giáo dục bộ đội chuẩn bị cho nhiệm vụ sắp tới.
   Biết là không ngăn được nên tư lệnh Lân cũng đành đồng ý:
   - Thôi được! Anh đi cũng được! Nhân tiện anh giao luôn nhiệm vụ củng cố kỹ thuật xe 555 và 2 xe địch cho đại đội 9 để chuẩn bị đưa ra Bắc triển lãm.
   Đơn vị đầu tiên chủ nhiệm chính trị Thu đến là đại đội 7 của 297. Không khí ở đại đội này hôm nay khác xa mấy hôm trước. Vừa thấy chủ nhiệm chính trị đến mấy chiến sĩ đang lúi húi làm kỹ thuật đều dừng tay niềm nở chào hỏi rồi họ xúm lại quanh ông tay bắt mặt mừng như thể người thân lâu lắm mới gặp nhau. Nhận ra trong số đó có trung đội trưởng Triệu ông tươi cười:
   - Thế nào? Rửa được hận rồi chứ?
   Triệu cười bẽn lẽn:
   - Báo cáo thủ trưởng! Kể ra không được “ngoạn mục” lắm nhưng cũng “tương đối” ạ.
   Chủ nhiệm chính trị Thu nhíu mày:
   - Sao lại “tương đối”? Được tham gia “đại phá Bản Đông” cơ mà?
   Triệu lắc đầu cười:
   - Dạ! Đi đến đâu nó bỏ chạy đến đấy nên anh em cũng chưa có dịp để thể hiện nhiều thủ trưởng ạ. Lúc truy kích bọn chúng thì lại bị máy bay ngăn chặn dữ quá nên không bám sát được thành ra để bọn nó “sổng” mất.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vỗ vai Triệu:
   - Nhưng cũng hết xấu hổ rồi chứ?
   Triệu bẽn lẽn:
   - Xấu hổ thì hết rồi nhưng vui thì chưa được vui lắm.
   Chủ nhiệm chính trị Thu ôn tồn:
   - Đường chiến đấu còn dài. Các đồng chí cứ yên chí, rồi có lúc sẽ được thể hiện.
   Chia tay nhóm chiến sĩ ông vào ban chỉ huy đại đội và ở đố đến chiều mới sang đại đội khác.
   Phải mất gần một tuần rong ruổi chủ nhiệm chính trị Thu mới đến đơn vị cuối cùng của chuyến công tác là đại đội 9 của 198. Thực ra ngay từ đầu ông đã có ý định dành thời gian nhiều nhất ở đại đội này. Đây là đơn vị đã vào chiến trường từ cuối năm 1967. Từ bấy đến nay nó liên tục ở chiến trường và đã trải qua nhiều gian khổ, ác liệt nhất trong số các đơn vị đang có mặt ở đây. Rất có thể ở đây ông sẽ thu lượm được nhiều kinh nghiệm quý cho công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng đối với bộ đội ở chiến trường. Ngoài ra, qua câu chuyện của Nguyễn Hữu ông được biết tác giả bài thơ làm “rung động lòng người” hồi đầu Xuân 1967 cũng đang ở đây nên muốn dành một chút thời gian để gặp gỡ.
   Lúc chủ nhiệm chính trị Thu đến thì chi bộ đại đội đang họp ra nghị quyết lãnh đạo hàng tháng. Hơn hai chục đảng viên ngồi thành hai hàng trên khoảng rừng trống ngay cạnh xe chính trị viên. Thấy đoàn cán bộ cấp trên xuất hiện bí thư chi bộ Giỏ vội hô bộ đội: “chú ý” rồi chạy lại trước mặt chủ nhiệm chính trị Thu:
   - Báo cáo thủ trưởng! Chi bộ đại đội 9 đang sinh hoạt ra nghị quyết lãnh đạo tháng Tư ạ!
   Ông Thu nhướng mắt lên vẻ tinh quái:
   - Đã ra nghị quyết lãnh đạo tháng Tư rồi cơ à?
   Không hiểu ý tứ cấp trên thế nào Giỏ chắp hai tay trước bụng tỏ vẻ rất thành thật:
   - Báo cáo thủ trưởng! Từ ngày cơ động ở A Lưới ra đây cứ liên miên hết việc này đến việc khác thành ra mãi đến hôm nay mới tổ chức sinh hoạt chi bộ được, thủ trưởng thông cảm!
   Chủ nhiệm chính trị Thu cười dễ dãi:
   - Việc duy trì chế độ sinh hoạt là rất quan trọng nhưng cái quan trọng hơn cả là chi bộ có lãnh đạo đơn vị hoàn thành nhiệm vụ hay không? Các đồng chí đánh giá thế nào về việc ấy?
   Giỏ lúng túng:
   - Chúng tôi giờ mới bắt đầu thảo luận ạ!
   Ông Thu khoát tay:
   - Bây giờ các đồng chí cứ tiếp tục chương trình, chúng tôi xin được cùng tham gia luôn. Sau đó có vấn đề gì ta sẽ trao đổi thêm- Ông quay lại nói với các trợ lý cùng đi- May quá! “Buồn ngủ lại gặp chiếu manh”, các cậu hạ ba lô xuống rồi ngồi nghe anh em phát biểu luôn.
   Mấy cán bộ cùng đi ngồi xuống phía sau đội hình. Bí thư Giỏ đang lúng túng không biết mời chủ nhiệm chính trị ngồi đâu thì ông đã tụt dép ngồi luôn xuống cạnh đại đội trưởng Hiến, tay khua khua ra hiệu cho Giỏ tiếp tục cho cuộc họp được tiến hành theo kế hoạch.
   Sự ngượng ngập, lúng túng ban đầu nhanh chóng qua đi, Giỏ rành rẽ:
   - Vừa rồi các đồng chí đã nghe tôi báo cáo dự thảo nghị quyết của chi ủy. Bây giờ xin mới các đồng chí cho ý kiến!
   Không biết có phải vì sự có mặt của đoàn cán bộ cấp trên hay không nhưng hội nghị ắng đi dễ đến dăm phút. Bí thư Giỏ phải nhắc đến hai lần mới thấy một cánh tay giơ lên, anh gật đầu:
   - Vâng! Xin mời đồng chí Nhã!
   Nhã từ tốn đứng dạy. Chủ nhiệm chính trị Thu chăm chú nhìn: “thì ra đây là trung đội trưởng Ngô Văn Nhã, người đã tham gia cả hai trận ở 543 và đã được Hữu nhắc đến nhiều lần trong bài ký của mình”. Sau một lát ngập ngừng Nhã mới lên tiếng:
   - Thưa thủ trưởng! Thưa toàn thể các đồng chí! Trước hết tôi hoàn toàn nhất trí với dự thảo nghị quyết của cấp ủy đã báo cáo trước chi bộ. Tuy nhiên tôi xin bổ sung thêm một số ý kiến sau. Một là trong dự thảo có đánh giá chúng ta đã lãnh đạo đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thì theo tôi chúng ta cần phải thảo luận thêm xem có đúng là đã hoàn thành xuất sắc hay chưa? Theo tôi nhiệm vụ trọng tâm của đại đội ta trong thời gian vừa qua là chiến đấu nên chúng ta cũng phải kiểm điểm sâu sắc nhất về nhiệm vụ này. Đúng là thời gian qua ta đã tham gia chiến đấu hai trận và cả hai trận đều giành thắng lợi nhưng theo tôi nếu đánh giá là hoàn thành xuất sắc thì hơi quá. Nếu đi sâu vào quá trình hoàn thành nhiệm vụ chúng ta sẽ thấy còn tồn tại nhiều nhược điểm, sẽ thấy rằng chúng ta có thể còn làm được tốt hơn. Chẳng hạn như trận tiến công điểm cao 543 hôm 25 tháng Hai công tác chuẩn bị của chúng ta chưa được tốt, cả đại đội chỉ đưa được sáu xe vào tham gia chiến đấu thì ngay khi xuất kích lại hỏng mất một. Công tác hiệp đồng chiến đấu trong trận này theo tôi cũng chưa tốt, việc đưa đội dự bị bước vào chiến đấu như thế là quá chậm bởi chỉ thêm một tý nữa là mấy xe chúng tôi hết sạch đạn và không biết sẽ đánh nhau bằng gì? Hay trong trận thứ hai, đi đánh nhau mà chẳng khác gì đi chơi chợ, chẳng được chuẩn bị gì sất thành ra chỉ có mỗi xe T54 vào đánh nhau được. Tôi không biết vấn đề này này là do ở khâu nào nhưng rõ ràng đấy là khuyết điểm. Vì vậy, theo tôi ta chỉ nên đánh giá là chi bộ đã lãnh đạo đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ mà thôi- Nhã nhìn quanh một vòng như tìm kiếm sự đồng tình rồi mới tiếp- Còn về nhiệm vụ tháng tới theo tôi phải xác định củng cố xe máy, vũ khí là nhiệm vụ trọng tâm. Biết đâu nay mai trên lại giao cho chúng ta tiếp tục làm nhiệm vụ ở đâu đó mà xe pháo như hiện nay thì không làm ăn gì được. Về biện pháp thực hiện công việc này một mặt ta phải đề nghị trên chi viện khí tài, một mặt ta có thể tổ chức tháo gỡ khí tài của các xe bị hỏng, bị cháy đem về sử dụng cho các xe còn lại. Báo cáo hết!
   Ý kiến của Nhã đã gây ra một cuộc tranh luận khá sôi nổi, người thì cho rằng anh quá cầu toàn, người lại bảo đánh giá như thế vẫn còn quá dễ dãi nhưng đa phần là nhất trí với Nhã. Nhiều ý kiến còn phê phán cấp ra quyết định đánh trận thứ hai rất gay gắt. Ngồi nghe mọi người thảo luận chủ nhiệm chính trị Thu thấy thầm nghĩ: “những đảng viên như thế này thật là đáng quý, với những con người này thì cấp trên có thể hoàn toàn tin tưởng khi giao cho họ bất cứ nhiệm vụ gì”.
   Buổi sinh hoạt chi bộ đến gần trưa mới kết thúc. Khi mọi người vừa tản ra các phía chủ nhiệm chính trị Thu cũng gập cuốn sổ tay lại nhưng vẫn cầm trên tay và đứng dạy. Bí thư Giỏ tiến lại trước mặt ông bối rối:
   - Anh em phát biểu có lúc quá lời, thủ trưởng thông cảm ạ!
   Chủ nhiệm chính trị Thu lắc đầu:
   - Không sao! Được nghe những ý kiến chí tình như thế là một dịp rất đáng quý đấy- Quay về phía các trợ lý ông hỏi- Có đúng thế không, các cậu?
   Mấy cái gật đầu tỏ vẻ đồng tình. Giỏ có vẻ đã bớt lo, anh chân tình:
   - Giờ cũng đã gần trưa rồi, mời thủ trưởng nghỉ đến chiều làm việc tiếp. Thế được không ạ?
   Ông Thu lại một lần nữa lắc đầu:
   - Không! Bây giờ ta tiếp tục trao đổi thêm một chút. Đồng chí cho mời các đồng chí trong ban chỉ huy lại đây ta làm việc luôn- Ông chỉ lên tháp pháo- Ngồi luôn đây mà làm việc này.
   Cuộc trao đổi giữa đoàn cán bộ bộ tư lệnh với ban chỉ huy đại đội 9 diễn ra một cách chân tình và thẳng thắn. Họ khẳng khái thừa nhận những thiếu sót của mình nhưng cũng phê phán gay gắt những quyết định không phù hợp của cấp trên dẫn đến những tổn thất không đáng có trong trận đánh chiếm lại 543. Cho đến lúc những tia nắng mặt trời lọt được qua tán rừng trên đỉnh đầu chiếu làm thành những chấm nắng loang lổ trên tháp pháo thì chủ nhiệm chính trị Thu mới kết luận:
   - Thay mặt đoàn cán bộ của binh chủng tôi xin cảm ơn những ý kiến rất thẳng thắn của các đồng chí! Có thể nói đó là những bài học kinh nghiệm rất đáng quý cho công tác lãnh đạo, chỉ huy của binh chủng- Ông dừng lại nhìn thẳng vào mặt mấy cán bộ đại đội rồi hỏi- Còn bây giờ tôi muốn biết tâm tư nguyện vọng của anh em đại đội 9 lúc này như thế nào?
   Mấy cán bộ đại đội nhìn nhau, cuối cùng đại đội trưởng Hiến ngập ngừng:
   - Báo cáo chủ nhiệm và các đồng chí trong đoàn! Thành thực mà nói qua tâm sự với anh em trong đại đội chúng tôi được biết anh em chỉ có một nguyện vọng là nhân dịp ra ngoài này gần hậu phương hơn đề nghị cấp trên giải quyết cho anh em về thăm nhà ít hôm. Chẳng gì hầu hết anh em trong đại đội đã ở chiến trường từ cuối năm 67 đến nay rồi.
   Chính trị viên Giỏ mạnh dạn tiếp lời:
   - Báo cáo thủ trưởng! Chỉ trừ một số đồng chí mới được bổ sung, còn trên bảy mươi phần trăm quân số đại đội đã ở chiến trường gần bốn năm nên ngoài nguyện vọng như trên tôi xin đề nghị cấp trên nghiên cứu tạo điều kiện cho một số đồng chí đi học để có cơ hội phát triển. Tôi thấy trong đại đội này có rất nhiều anh em đạo đức, tư tưởng tốt, chuyên môn khá, lại có văn hóa nên nếu cứ để ở đây sẽ rất thiệt thòi cho họ.
   Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu tỏ vẻ đồng cảm, ông chậm rãi:
   - Nguyện vọng của anh em cũng như ý kiến của các đồng chí là hết sức chính đáng, chúng tôi xin tiếp thu và báo cáo cấp trên từng bước giải quyết. Còn bây giờ tôi xin phổ biến sơ bộ nhiệm vụ của đại đội để các đồng chí có kế hoạch chuẩn bị- Mấy cán bộ đại đội ngơ ngác nhìn nhau, ông Thu tươi tỉnh nhìn họ rồi mỉm cười- Tin tốt lành ấy mà! Vì những thành tích xuất sắc của xe 555 từ khi vào chiến trường đến nay, nhất là trong trận tiến công điểm cao 543 Bộ đã quyết định đưa xe 555 ra dự triển lãm chiến thắng Đường Chín- Nam Lào tại Hà Nội. Sau đó sẽ đưa vào Bảo tàng quân đội. Các cậu thấy thế nào? Có phải tin tốt lành không?
   Chính trị viên Giỏ xuýt xoa:
   - Thế thì vinh dự cho xe 555, cho đại đội chúng tôi quá!
   Chờ cho mọi người hết sửng sốt ông mới tiếp tục:
   - Ngoài ra trên cũng chỉ thị cho chúng ta đưa luôn hai xe chiến lợi phẩm ra dự triển lãm. Có thể tôi sẽ đề nghị trên cho các đồng chí đại đội 9 kết hợp đưa xe ra và đi phép luôn. Vì vậy, nhiệm vụ của các đồng chí là nhanh chóng củng cố kỹ thuật, tổ chức huấn luyện bộ đội sử dụng xe địch để đưa xe ra kịp thời gian quy định. Chiều nay đại diện các cơ quan sẽ làm việc trực tiếp với các đồng chí cụ thể hơn, các đồng chí xem có khó khăn gì, cần đề nghị gì thì cứ báo cáo- Ông gập cuốn sổ lại đút vào xắc cốt và mỉm cười- Thôi, bây giờ thì nghỉ đã! Xem các cậu đãi bọn tớ món gì nào?
   Ông đứng dạy vươn vai rồi đưa tay nhìn đồng hồ. Thế mà đã 12 giờ.

    Trong lúc các trợ lý làm việc với ban chỉ huy đại đội thì chủ nhiệm chính trị Thu bảo một chiến sĩ đi gọi kỹ thuật viên Cân lên gặp ông. Đã biết tên người chiến sĩ này từ ngày bài báo tường của cậu ta làm xôn xao binh chủng, rồi sửa thơ của cậu ta ngày lễ xuất quân của chính tiểu đoàn này. Mấy hôm vừa rồi lại thấy trợ lý Hữu đưa về một tập thơ cậu ta viết mấy năm ở chiến trường và khen có nhiều bài “rất được” nên chủ nhiệm chính trị Thu rất nóng lòng muốn gặp mặt Cân. Vốn là người thích văn chương, đôi khi cao hứng cũng đặt bút viết mấy vần nên ông rất có cảm tình với những người có cùng sở thích. Thường người ta hay quan niệm những người có máu văn chương là những con người lãng mạn, ủy mị, để tâm hồn “mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây” như lời một nhà thơ đã tự viết về giới của mình. Nhưng từ khi bước chân vào đội ngũ Vệ quốc đoàn ông đã từng biết, từng gặp biết bao người chiến sĩ vừa cầm súng đánh giặc lại vừa cầm bút làm thơ, viết văn. Họ vẫn lãng mạn nhưng không hề ủy mị. Giữa mưa bom bão đạn, giữa gian khổ bộn bề họ vẫn viết nên những vần thơ tươi sáng, lạc quan và chính những vần thơ ấy lại nâng đỡ tâm hồn họ lên một tầm cao mới. Chính vì vậy hôm nay ông rất muốn gặp người chiến sĩ tên Cân này và trong thâm tâm ông nghĩ rất có thể cậu ta sẽ trở thành một cán bộ chính trị tốt nếu được bồi dưỡng kịp thời, đúng hướng.
   Cân đột ngột xuất hiện làm ngắt quãng dòng suy nghĩ vẩn vơ của chủ nhiệm chính trị Thu, cậu bẽn lẽn:
   - Chào thủ trưởng ạ!
   Ông Thu tươi cười:
   - Cân đấy à!- Chỉ tay vào mấy tảng đá bên cạnh một gốc cây to ông bảo- Ngồi xuống đây ta nói chuyện một lát! Cậu đang làm gì đấy?- Nói rồi ông ngồi luôn xuống một tảng.
   Thấy chủ nhiệm chính trị có vẻ rất gần gũi Cân đã bớt ngại ngần, cậu cũng ngồi xuống một tảng đá nhỏ hơn cạnh đó và lễ phép:
   - Báo cáo thủ trưởng! Em... à... tôi đang cùng anh em lái xe nghiên cứu về xe địch ạ.
   Tò mò nhìn người chiến sĩ nhỏ con, gày gò, da xanh tái vì sốt rét rừng nhưng đôi mắt thì sáng kỳ lạ ông Thu ngạc nhiên:
   - Thế có ai hướng dẫn cho không?
   Cân lắc đầu hồn nhiên:
   - Dạ, không ạ! Hồi ở đoàn huấn luyện em cũng được nghe giới thiệu sơ sơ một chút rồi, nay thu được xe thì may quá trong xe lại có quyển hướng dẫn sử dụng nên cứ thế mà mày mò nghiên cứu thôi.
   Ông Thu tỏ vẻ quan tâm:
   - Thế bây giờ giao cho các cậu đưa chúng ra Hà Nội thì có đưa được không?
   Cân dứt khoát:
   - Được chứ ạ! Từ hôm nọ đến nay bọn em tìm hiểu khá kỹ và lái thử rồi. Máy móc của chúng còn tốt lắm.
   Chủ nhiệm chính trị Thu tư lự: những người chiến sĩ của ông là thế đấy, họ thông minh và đầy sáng tạo, dù khó khăn thế nào họ cũng sẽ tìm được cách vượt qua. Đột ngột ông chuyển đề tài:
   - Ở nhà Cân học lớp mấy rồi?
   Đôi mắt Cân trở nên xa vắng, cậu nhỏ nhẹ:
   - Em học hết lớp Mười rồi ạ!
   Ông Thu nheo mắt:
   - Thế sao không đi đại học?
   Cân mỉm cười hồn nhiên:
   - Bọn con trai lớp em viết đơn tình nguyện đi bộ đội hết, nhưng cuối cùng chỉ có hơn chục đứa được đi thôi.
   Ông Thu thân mật:
   - Chắc ở nhà Cân học giỏi văn lắm phải không? Chắc là nhiều bạn gái? Sau này định làm nghề gì?
   Cân vẫn hồn nhiên:
   - Em chỉ học khá thôi nhưng đều các môn, còn thích thì em chỉ thích nghề dạy học. Hồi ấy em đã làm đơn xin đi sư phạm văn rồi thủ trưởng ạ, nhưng chắc là phải hòa bình rồi mới đi học lại được.
   Chủ nhiệm chính trị Thu chợt nhớ lại tuổi trẻ của mình, mặc dù là trai thành phố, cũng được gia đình cho ăn học tử tế nhưng nào có dám mơ ước gì cao xa, ông nhìn Cân trìu mến:
   - Nghe Hữu nói Cân làm được nhiều thơ lắm phải không?
   Một thoáng đỏ lan nhanh trên đôi gò má xanh xạm của Cân, cậu cúi mặt xuống giọng khiêm tốn:
   - Dạ! Trong này cũng nhiều thời gian rỗi, chẳng biết làm gì nên em viết chơi chơi thôi. Với lại những lần làm báo tường, đại đội phát động mãi cũng chỉ được mấy bài, em lại phải cố làm cho kín trang. Em ký tắt là “TCC” nghĩa là “thơ của Cân”, anh em trong đại đội họ lại bảo đó là “thơ con cóc”. Vui lắm thủ trưởng ạ!- Cậu cúi xuống giấu một nụ cười thú vị.
   Ông Thu lắc đầu:
   - Không phải thế đâu! Tớ nghe Hữu khen có nhiều bài rất khá, có thể đăng ở tờ tin của binh chủng- Ông ôn tồn động viên- Cứ tiếp tục viết đi nhé, chính những gì được chắt lọc ra từ cuộc sống chiến đấu của người trực tiếp chiến đấu như các cậu mới là thứ quý giá nhất đấy. Mấy năm vừa rồi ở tít trong A Lưới chắc gian khổ, ác liệt lắm phải không?
   Cân ngần ngừ một lát rồi ngậm ngùi, trong giọng nói như có nước mắt:
   - Kể ra thì cũng khá gian khổ nhưng theo em cũng không thể so sánh được với những gian khổ, ác liệt của anh em bộ binh và bà con trong ấy. Mình dù sao cũng còn ở hậu cứ, có lán mà ở, có hầm mà trú, ăn uống có thiếu đói một chút nhưng tiêu chuẩn so với các đơn vị khác vẫn cao hơn. Còn các đơn vị khác anh em người ta chiến đấu liên miên, hy sinh và bị thương rất nhiều. Ngay cả bà con Pa Cô, Vân Kiều trong đó cũng vậy, quanh năm toàn ăn sắn mà cũng không đủ thủ trưởng ạ. Mỗi khi có dịp vào bản nhìn bọn trẻ con còi cọc, bụng ỏng đít vòn chỉ muốn rớt nước mắt.
   Chủ nhiệm chính trị Thu cũng thấy rưng rưng, ông không ngờ một chiến sĩ còn trẻ tuổi như Cân mà đã có tấm lòng bao dung, nhân hậu như vậy. Có lẽ đó là kết quả của sự giáo dục trong nhà trường xã hội chủ nghĩa và quá trình rèn luyện trong một môi trường tốt. Những phẩm chất này sẽ rất cần thiết cho một cán bộ chính trị tương lai. Đợi cho cơn xúc động lắng xuống ông mới thân mật:
    - Thế bây giờ Cân có nguyện vọng gì không?
   Người chiến sĩ trẻ lúc lắc đầu như có vẻ khó nghĩ, mãi sau cậu mới mạnh dạn:
   - Dạ! Thủ trưởng đã hỏi thì em xin nói thật, bọn em chỉ thích được về thăm nhà mấy ngày thôi. Đây không phải là nguyện vọng của riêng em mà đại đội này anh em nào cũng mong như vậy, gì thì gì vào đây cũng gần bốn năm rồi. Bọn em chỉ cần về nhà mấy ngày rồi lại quay vào chiến trường đến bao giờ ra cũng được.
   Ông Thu gật gù:
   - Cái này ban chỉ huy đại đội cũng đã báo cáo, bọn mình sẽ cố gắng giải quyết. Còn bây giờ thì về làm việc đi nhé! Rất có thể chính các cậu sẽ phải đưa mấy chiếc xe tăng ra Hà Nội đấy.
   Cân ngẩng phắt lên, mắt sáng rực:
   - Thật thế hả thủ trưởng? Thế thì tốt quá!- Thấy chủ nhiệm chính trị Thu đã đưa tay ra cậu vội vồ lấy nắm thật chặt- Em chào thủ trưởng ạ!
   Chủ nhiệm chính trị Thu vừa buông tay, Cân đã chạy như bay về phía cậu vừa đi tới lúc trước. Chia tay người lính trẻ ông Thu còn đứng nhìn theo mãi, lòng ông lâng lâng: “những người lính của ông thật quý giá, trong trái tim họ lúc nào cũng âm ỉ cháy một ngọn lửa. Trách nhiệm của ông và những người lãnh đạo chỉ huy là phải tìm mọi cách giữ gìn và thổi cho ngọn lửa đó cháy bùng lên”.
   Khi chủ nhiệm chính trị Thu quay về đến sở chỉ huy thì đã thấy chính ủy Ngọc có mặt ở đấy. Ông có nhiệm vụ vào nắm tình hình và truyền đạt ý kiến của Bộ về việc sử dụng các tiểu đoàn xe tăng đang có mặt tại đây. Hai người tay bắt mặt mừng như thể đã xa nhau hàng mấy năm trời. Nhưng mà có lẽ thế thật. Một ngày trong chiến tranh có khi dài như hàng tháng, hàng năm, thậm chí là hàng thế kỷ mà đằng họ đã xa nhau đến mấy tháng trời.
   Ngay chiều hôm đó Bộ tư lệnh Thiết giáp tiền phương có cuộc hội ý gấp để triển khai nhiệm vụ. Thực hiện ý định của trên và yêu cầu của các chiến trường Bộ tư lệnh quyết định thành lập một đơn vị tiến xuống phía nam giải phóng cao nguyên Bô Lô Ven để mở rộng hành lang đường Tây Trường Sơn. Số xe T34 của 397 được bổ sung cho đoàn 195. Các đơn vị còn lại sẽ trụ lại ở Tây Quảng Bình bổ sung trang bị, củng cố lực lượng sẵn sàng hành quân vào các chiến trường sâu hơn. Một số cán bộ, chiến sĩ đại đội 9 có nhiệm vụ đưa xe 555 và hai xe chiến lợi phẩm ra Hà Nội dự triển lãm, sau đó đi phép và đi học. Vài ngày sau Bộ tư lệnh tiền phương của binh chủng Thiết giáp cũng rút ra Bắc.

    Trung đội trưởng Nhã được giao nhiệm vụ phụ trách bộ phận cán bộ, chiến sĩ của đại đội 9 đưa xe 555 và hai xe chiến lợi phẩm ra Hà Nội. Ngay khi nhận nhiệm vụ anh đã gọi kỹ thuật viên Cân lên trao đổi, anh vẫn giữ giọng thân mật như những ngày Cân ở cùng xe 567:
   - Cân này! Bộ phận của chúng mình phải đưa xe 555 và hai xe chiến lợi phẩm ra Hà Nội, cậu là cán bộ kỹ thuật duy nhất còn lại ở đây nên cậu giúp mình về củng cố kỹ thuật cho ba cái xe này nhé!
   Mặc dù đã được chủ nhiệm chính trị Thu hé cho biết mấy hôm trước nhưng Cân vẫn chưa dám tin là thực, đến hôm nay nghe Nhã chính thức thông báo cậu sướng như phát rồ:
   - Chính thức thế rồi hả anh? Gì chứ kỹ thuật thì anh cứ yên tâm.
   Nhưng mọi việc không dễ dàng như Cân tưởng. Đối với hai chiếc xe chiến lợi phẩm thì không có vấn đề gì vì chúng đều còn khá mới, giờ chỉ cần huấn luyện thêm về động tác lái là xong. Nhưng còn xe 555 thì không đơn giản chút nào, sờ đến cái gì hỏng cái đó, gay go nhất là động cơ đã hết giờ bảo hiểm. Nổ máy lên khói đen phun ra mù mịt, tiếng nổ thì cứ bậm bà bậm bạch như bà lão bị ho lao. Vào số khởi xe thì ậm à, ậm ạch mãi mới tăng được vòng quay mà chỉ muốn chết máy. Kiểm tra sơ bộ xong hai cán bộ kỹ thuật của Bộ tư lệnh tăng cường xuống giúp đỡ khôi phục xe lắc đầu nói với Cân:
   - Không ổn rồi Cân ạ! Máy nổ thế này thì đừng hòng mà bò được từ đây ra đến cửa rừng chứ đừng nói gì đến ra Hà Nội.
   Cân gật đầu tỏ ý đồng tình:
   - Cũng phải thôi! Vào đây từ năm 67, đánh nhau suốt từ Huội San sang Làng Vây, chạy vào A Lưới rồi lại quay ra chiến dịch này thì nó “lên lão” cũng là chuyện bình thường.
   Một cán bộ kỹ thuật dứt khoát:
   - Phải thay máy nổ thôi! Cậu xem trong số xe của tiểu đoàn này còn cái nào “tương đối” một chút thì cho tháo máy nổ thay sang xe này.
   Cân lắc đầu ngán ngẩm:
   - Chẳng còn cái nào hơn đâu! Mấy cái còn chạy được đã cơ động xuống Bô- Lô- Ven rồi, ở đây chỉ còn lại vài cái đang chờ khí tài ngoài Bắc vào để đại tu thôi.
   - Thế thì tìm cách điều chỉnh lại xem sao- Anh cán bộ kỹ thuật kia đưa ra giải pháp.
   Thấy chẳng còn cách nào hơn, ba anh em xoay trần ra giở hết các “ngón nghề” mà chẳng có chuyển biến gì. Sự việc có vẻ như đi vào bế tắc. Cân tức tốc chạy lên chỗ Nhã:
   - Gay rồi anh Nhã ơi! Máy nổ xe 555 yếu lắm, không thể đi đường dài được đâu!
   Nhã ngẩn mặt ra vặc lại:
   - Mấy hôm trước nó vẫn chạy được cơ mà?
   Cân gật đầu:
   - Một vài cây số thì được chứ đi gần nghìn cây số thì không chịu nổi.
   Nhã gằn giọng:
   - Vậy bây giờ phải làm thế nào?
   Cân cũng dằn từng tiếng:
   - Thay máy nổ!
   Nhã hất cằm:
   - Thế thì thay đi!
   Cân bực mình vùng vằng:
   - Lấy đâu ra mà thay? Mấy cái xe còn lại của tiểu đoàn cũng chẳng hơn gì.
   Nhã bối rối ngẩn mặt ra suy nghĩ. Đích thân chính ủy Ngọc và chủ nhiệm chính trị Thu đã giao nhiệm vụ này cho anh. Hai người đã nói rất nhiều về tầm quan trọng và ý nghĩ chính trị của việc này. Anh cũng đã hứa như đinh đóng cột sẽ đưa kịp xe ra trước khi khai mạc triển lãm. Bây giờ lại xảy ra chuyện như thế này thì biết ăn nói làm sao với các thủ trưởng. Chợt mắt Nhã sáng lên như hai cái đèn pha, anh túm lấy tay Cân như sợ cậu ta chạy mất:
   - Này Cân! Cậu có nhớ cái hồi thủ trưởng Tân đi tìm khí tài ở 559 cho đại đội mình không. Thủ trưởng cứ tiếc mãi vì chỉ có mỗi xe nên phải bỏ lại các khí tài nặng. Bây giờ ta lại đi lùng xem.
   Cân lúc lắc đầu:
   - Ba, bốn năm nay rồi! Có khi họ đã quẳng hết đi cho rộng chỗ chứ còn gì nữa.
   Nhã dứt khoát:
   - Cứ đi lùng đi đã! Chắc gần đây thôi, tớ nhớ thủ trưởng Tân kể chuyện cái kho ấy là của binh trạm này mà- Ngẫm nghĩ một lát anh quyết định- Cậu cứ ở nhà lo huấn luyện lái xe chiến lợi phẩm, tớ sẽ đi tìm động cơ cho.
   Không biết “trời xui, đất khiến” thế nào mà ngay kho đầu tiên Nhã xộc vào anh đã tìm thấy cái mình cần. Giữa một đống khí tài các loại xe pháo ngổn ngang anh nhận ra cái dáng thân thuộc của chiếc động cơ V6. Mặc dù phần bệ cố định bằng gỗ đã bị mối xông mục cả nhưng bóc lớp giấy niêm ra vẫn thấy ánh lên màu kim loại trắng bạc Nhã sướng run người. Có lẽ vì đã có cảm tình với xe tăng nên chủ nhiệm kho đã hào phóng cho Nhã mượn chiếc xe tải duy nhất của kho khi Nhã chưa kịp đặt vấn đề. Anh còn huy động cả một trung đội ra để giúp Nhã đưa chiếc động cơ hơn 8 tạ lên xe. Đêm thứ ba kể từ hôm Nhã lên đường anh trở về cùng chiếc động cơ mới cứng làm mọi người vui như Tết. Ai cũng bảo số Nhã “đào hoa”.
   

    Công việc từ đó trở nên dễ dàng hơn. Ngay cả bọn máy bay Mỹ dường như cũng “nể mặt” hay sao ấy mà chặng đường ra của họ khá thuận lợi. Chưa đầy nửa tháng sau ba chiếc xe đã có mặt tại khu triển lãm Vân Hồ. Họ đến khu triển lãm lúc gần sáng. Một cán bộ của binh chủng mang quân hàm thiếu tá đã chờ sẵn ở đấy để tiếp nhận. Anh chỉ đống bao cát to thù lù ở sân khu triển lãm rồi hỏi Nhã:
   - Đồng chí trông cái này có giống hầm của Nguyễn Văn Thọ không?
   Sau hôm chiến dịch kết thúc mấy anh em Nhã đã quay trở lại điểm cao 543 để tháo khí tài của những xe hỏng nên anh đã đến tận nơi và chui cả vào hầm chỉ huy của lữ đoàn dù 3 nên anh biết rất rõ về căn hầm này. Anh gật gù:
   - Giống thật đấy nhưng...- Nhã bỏ lửng câu nói.
   Người cán bộ tiếp nhận sốt ruột:
   - Nhưng cái gì nào?
   Nhã cười tủm tỉm:
   - Tôi định nói là bao cát còn mới quá, chẳng có không khí chiến trường gì cả.
   Người cán bộ tiếp nhận cũng cười:
   - Công nhận thế thật. Nhưng các cậu thông cảm, dù sao đây cũng chỉ là triển lãm thôi mà. Bây giờ đồng chí cho lái cái xe 555 lên đây, còn hai xe chiến lợi phẩm thì đưa về đằng kia- Anh chỉ tay về phía cuối sân, chỗ đó đã thấy lổng chổng mấy khẩu pháo và cả một chiếc máy bay trực thăng gần như nguyên vẹn.
   Nhã chỉ huy cho đưa chiếc xe 555 lên đống bao cát. Nhìn cái dáng oai nghiêm hùng dũng của xe 555 lồng lộng trên nền trời bàng bạc của buổi ban mai Thủ Đô, lòng anh chạnh nhớ tới chiếc xe 567 của mình giờ đang bị vùi trong đất cát ở điểm cao 543. Mà không chỉ vậy, còn hàng chục đồng đội của anh phơi phới trong ngày lễ xuất quân bốn năm về trước cũng đang nằm lại đâu đó ở chiến trường. Bất giác Nhã rưng rưng nước mắt.
   Công việc xong xuôi người cán bộ tiếp nhận gọi nhóm chiến sĩ lại tập trung ở tiền sảnh ngôi nhà lớn tại trung tâm khu triển lãm. Anh mở xắc cốt lấy ra một tập giấy tờ giơ lên và cao giọng:
   - Đây là giấy nghỉ phép của các đồng chí, một số đồng chí có cả quyết định đi học. Vì đang bận công việc nên các thủ trưởng binh chủng ủy quyền cho tôi trao cho các đồng chí. Các đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong thời gian vừa qua, thủ trưởng binh chủng mong các đồng chí cố gắng phát huy. Đồng chí nào nghỉ phép thì trả phép đúng hạn tại trạm đón tiếp Thường Tín, sau đó đồng chí Nhã sẽ đưa anh em vào đơn vị cũ. Những đồng chí đi học thì có mặt tại trường đúng thời gian quy định- Anh đưa tập giấy tờ cho Nhã- Tôi đã kẹp riêng của từng người ra rồi. Bây giờ đồng chí Nhã trao giúp cho anh em.
   Cả hội ùa lại xúm quanh Nhã, hơn chục cái miệng nhao nhao như ong vỡ tổ. Nhã hiền lành cười:
   - Cứ từ từ nào! Rồi thì cậu nào cũng có- Gạt mấy cánh tay đang đòi giật lấy mấy tờ giấy ra anh gắt khẽ- Khéo rơi hết bây giờ. Lui ra, tớ đọc đến tên ai người ấy vào nhận!- Anh thu xấp giấy tờ ôm vào trước ngực.
   Đám đông chịu thua, mọi người giãn ra một chút. Nhã cầm từng tờ giấy lên rồi đọc tên. Cứ mỗi cái tên lại một cánh tay chộp phắt lấy, giở ngay ra chăm chú đọc, tiếng xuýt xoa nổi lên, tiếng hỏi thăm nhau rối rít:
   - Cậu được nghỉ mấy ngày?
   - Hai mươi ngày! Còn cậu?
   - Thì cũng thế cả mà.
   Mấy tờ giấy của bốn anh em kíp xe 567 Nhã giữ lại sau cùng. Đợi mọi người xem xong giấy tờ Nhã cao giọng:
   - Các đồng chí nhớ nhé! Đại đội ta đã có thành tích xuất sắc trong chiến đấu, nay các thủ trưởng quan tâm cho đi phép. Tôi đề nghị các đồng chí cố gắng phát huy. Đến đúng ngày ghi trong giấy tất cả phải có mặt tại địa điểm quy định. Các đồng chí nghe rõ cả chưa?
   Lại nhao nhao:
   - Rõ cả rồi! “B trưởng” cứ yên tâm!
   Nhã lại cười hiền lành:
   - Thôi! Bây giờ giải tán được rồi. Đi nhanh còn kịp chuyến xe sớm đấy!
   Đợi nhóm chiến sĩ vác ba lô kéo nhau đi khỏi Nhã mới mở xấp giấy tờ của bốn anh em ra. Anh mở kẹp giấy đầu tiên, miệng tươi cười:
   - Cân này! Cậu được đi học lớp bồi dưỡng cán bộ chính trị. Sướng nhé!
   Cân cầm tờ quyết định chăm chú xem, miệng lẩm bẩm:
   - Tớ đang là kỹ thuật viên, sao lại đi học chính trị.
   Hòa đế vào:
   - Thì tại các thủ trưởng thấy cậu có năng khiếu về công tác chính trị chứ sao!
   Nhã dàn hòa:
   - Thế là các “cụ nhà ta” có con mắt tinh đời lắm đấy. Mà học về rồi làm chính trị viên đại đội vẫn có một xe cơ mà. Lo gì- Anh giở tấm giấy thứ hai đưa cho Thắng- Của cậu đây! Đúng ngày quy định có mặt ở Thường Tín vào trong kia với tớ nhé!
   Thắng vui vẻ:
   - Anh yên tâm! Thế nào em cũng đúng hẹn.
   Mở một xấp giấy nữa anh đưa cho Hòa:
   - Của Hòa đây. Cũng đi học nhưng mà học sĩ quan chỉ huy. Được đi đào tạo như cậu thế là tiến bộ nhanh lắm đấy.
   Hòa giật lấy tờ quyết định săm soi. Thắng phụng phịu:
   - Thế là hai anh được đi học làm cán bộ cả, còn mỗi em vẫn là chiến sĩ.
   Nhã cười:
   - Thì chúng mình đều là chiến sĩ cả mà. Cứ vui vẻ đi, hình như sắp tới cậu được giao làm kỹ thuật viên, đến lúc ấy có khi lại không thích làm cán bộ nữa ấy chứ- Xem qua tờ giấy nghỉ phép của mình một lát Nhã ngẩng lên- Này, liệu các cậu có về nhà tớ chơi một hôm được không?
   Mấy khuôn mặt cùng ngẩn ra. Quả thật họ vẫn ước hẹn sẽ về quê nhau khi có điều kiện. Nhưng bây giờ thời gian nghỉ thì có hạn mà tàu xe thời chiến đi lại quá khó khăn, thực hiện ý định ấy không dễ chút nào. Chợt Cân hét lên như những khi cậu tìm ra cách khắc phục khó khăn:
   - Ơ- rê- ca! Có cách này để tất cả chúng ta và người thân được gặp mặt nhau, các cậu xem nhé!- Cậu hạ giọng thì thầm ra vẻ quan trọng- Chỉ vài hôm nữa triển lãm này sẽ khai mạc, chắc là vui lắm đấy. Vì vậy ta hẹn nhau đúng một tuần nữa gặp nhau ở đây. Anh Nhã thì đưa mẹ và Hiền lên. Thắng cũng đưa bố mẹ, bạn bè đến. Còn Hòa xem người nhà hay bạn thân có ai đi được thì đưa đi. Tớ cũng vậy. Thế là tất cả chúng ta và người thân được gặp nhau, mà gặp nhau ở đây lại càng ý nghĩa. Các cậu thấy thế có được không?
   Thắng hưởng ứng lập tức:
   - Em đồng ý! Em sẽ đưa bố mẹ em đi, chắc bố mẹ em thích lắm.
   Nhã gật gật cái đầu:
   - Ừ! Sáng kiến hay đấy! Tớ sẽ động viên mẹ tớ với Hiền đi.
   Thấy Hòa vẫn không nói gì Cân giục:
   - Hòa! Ý cậu thế nào?
   Hòa tiu nghỉu:
   - Tớ thì biết đưa ai đi cùng bây giờ? Bố mẹ thì mất cả rồi, bạn bè chẳng còn đứa nào ở nhà, còn...
   Cân vui vẻ:
   - Thì cậu cứ đi một mình lên đây cũng được. Còn muốn có người đi cùng tớ sẽ giới thiệu cho cậu một cô bạn của tớ. Đẹp trai lại dẻo mồm như cậu chắc chắn sẽ “cưa” đổ ngay. Anh Nhã kết luận đi nào!
   Nhã dứt khoát:
   - Được! Thống nhất như thế nhé! Đúng 10 giờ trưa chủ nhật tuần sau xe ta lại có mặt đủ ở đây! Ai đến sớm cứ đi xem trước nhưng đúng 10 giờ phải quay lại chỗ này- Anh chỉ xuống chân và nhấn mạnh- Đúng cái nhà to này nhé! Còn bây giờ thì ta chia tay! Nhớ bảo đảm an toàn đấy.
   Ra đến cổng khu triển lãm bốn anh em bắt tay nhau thật chặt rồi mỗi người đi về một hướng.

    Trước khi đi bộ đội Nhã đã có vài lần được ra Hà Nội nhưng chưa khi nào đến khu vực Vân Hồ nên đi được vài chục mét đến một cái ngã tư anh bắt đầu thấy bối rối không biết đi đường nào. Trời còn quá sớm lại đang có chiến tranh phá hoại nên đường phố vắng ngắt không một bóng người. Đang bần thần chưa biết quyết định ra sao thì một chiếc xích lô chạy đến. Người đạp xích lô tấp sát vào chỗ anh đứng rồi hỏi:
   - Anh bộ đội về đâu tôi chở!
   Nhìn ông già đạp xích lô có dễ đã gần sáu mươi tuổi Nhã ngại ngần:
   - Bác chỉ giúp cháu đường về Bến Nứa để cháu đi bộ thôi ạ!
   Ông già đạp xích lô tò mò nhìn Nhã từ đầu đến chân rồi tỏ ra thông cảm:
   - Mới ở chiến trường ra hả? Không có tiền chứ gì?
   Nhã bối rối, thực ra anh vẫn còn tiền. Trước khi ra ngoài này đơn vị đã thanh toán cho hết các khoản phụ cấp nên trong túi anh bây giờ cũng còn hơn trăm đồng bạc. Nhưng nhìn người đạp xích lô có tuổi gần bằng bố mình anh không nỡ ngồi lên. Vả lại bộ đội trẻ khỏe như thế này ngồi xích lô cứ thấy thế nào ấy. Vì vậy Nhã tươi cười:
   - Dạ! Cháu có tiền nhưng đi bộ quen rồi. Bác làm ơn chỉ hộ đường cháu cuốc chỉ một loáng là tới.
   Ông già xích lô cười dễ dãi:
   - Xấu hổ hả? Ngại hả? Bộ đội các anh anh nào cũng thế, mấy chục năm đạp xích lô ở cái đất này mà tôi chưa chở được ai- Ông hạ giọng khẩn khoản- Bây giờ trời còn sớm, không ai nhìn thấy đâu mà sợ. Cứ ngồi lên đi, tôi đạp ù một cái anh còn kịp đi chuyến xe sớm. Bây giờ cứ sáng ra là không còn xe nào đâu.
   Nhìn trước nhìn sau không thấy ai Nhã bấm bụng ngồi lên. Ông già đạp xích lô tuy vậy còn khỏe lắm, ông chỉ nhổm người nhấn bàn đạp mấy cái chiếc xe đã bon bon trên đường. Khi xe đã có đà ông cứ nhẩn nha vừa đạp vừa nói chuyện, đến lúc ấy Nhã mới biết ông cũng có con trai đang ở chiến trường. Cũng may cho anh gặp ông nên đến bến xe sớm và đi được chuyến xe duy nhất trong ngày về quê. Lúc xuống xe Nhã trả tiền ông không nhận, chỉ cười:
   - Tôi chở anh cũng như chở con tôi mà.
   Nói mãi không được Nhã đành moi trong ba lô ra một hộp thịt biếu ông. Đến lúc này ông mới vui vẻ nhận và chúc anh về nhà nghỉ phép vui vẻ.
   Chiếc xe ca chật ních người khởi hành lúc mờ sáng. Vừa mới lên cầu Long Biên Nhã đã thấy choáng váng trước những dấu tích của bom đạn để lại trên thân cầu. Lần cuối cùng anh qua đây là hôm được về phép trước khi đi chiến đấu. Hồi đó cây cầu trông duyên dáng, vững chãi bao nhiêu thì hôm nay trông tang thương, yếu ớt bấy nhiêu. Cả một đoạn cầu bị đánh sập phải lắp cầu tạm cứ oằn mình xuống khi mỗi chiếc xe lăn qua, những thanh giằng thép đứt nham nhở vẫn treo lơ lửng như muốn rơi xuống bất cứ lúc nào. Nhưng trên những chỗ cao nhất của cầu vẫn thấy thấp thoáng những nòng cao xạ và bóng những chiếc mũ sắt. Qua Gia Lâm đến Đức Giang rồi Cầu Đuống, chốc chốc lại thấy một, vài hố bom và những khung nhà cháy. Nhã hiểu rằng không chỉ các anh ở chiến trường mới ác liệt, gian khổ. Nhân dân ngoài Bắc cũng gian khổ, ác liệt không kém.

    Nhã về đến nhà thì mặt trời đã đứng bóng, mẹ anh và Hiền vẫn đang ngồi ăn cơm trưa. Mẹ Nhã dang đưa bát cơm lên miệng thì nhìn thấy anh lừng lững đi vào sân, bà cụ cứ bưng bát cơm thế mà ú ớ không thốt lên lời. Hiền ngồi phía bên kia nhìn mẹ không hiểu điều gì đang xảy ra. Chỉ đến lúc cô nhìn theo ánh mắt mẹ ra sân cô mới nhìn thấy Nhã. Cô bỏ vội bát cơm xuống mâm đỡ lấy bát cơm của mẹ đặt xuống thì Nhã đã vào đến cửa. Đến lúc này mẹ Nhã mới òa khóc:
   - Con tôi! Ôi! Con về đấy hở Nhã?
   Nhã sà vội xuống mâm cơm đỡ lấy đôi bàn tay gày guộc đang đưa ra phía trước của mẹ, khó khăn lắm anh mới thốt lên:
   - Mẹ! Vâng, con đã về đây mẹ ạ!- Anh quay sang Hiền- Em!
   Hai gò má Hiền thoáng ửng lên, cô cúi đầu bẽn lẽn:
   - Anh về sao không báo trước gì cả.
   Mẹ Nhã vẫn cuống quýt sờ đầu, sờ vai anh như muốn kiểm tra xem đây có thật là con mình hay không. Nhã liếc nhìn mâm cơm, một đĩa rau muống luộc, mấy quả cà, một bát cá vụn kho chắc là Hiền tranh thủ tát vét lúc đi làm đồng. “Đạm bạc quá”- anh nghĩ, trong lòng dấy lên một nỗi cảm thương vô hạn với mẹ và vợ. Thấy ánh mắt của chồng Hiền vội bê mâm cơm xuống nhà dưới rồi đứng yên ở đó một lúc cho tĩnh tâm trở lại. Lúc cô quay lên Nhã đã đỡ mẹ lên giường, anh đang trả lời những câu hỏi tưởng như không bao giờ hết của mẹ. Hiền đến sau lưng chồng nhẹ nhàng gỡ cái ba lô xuống, cô bảo mẹ:
   - Mẹ ơi! Nhà con về thật rồi. Bây giờ mẹ để anh ấy đi rửa mặt mũi chân tay rồi còn ăn cơm. Chắc nhà con cũng đói rồi.
   Mẹ Nhã như chợt nhớ ra:
   - Phải rồi! Con xuống ổ gà lấy mấy quả trứng mà tráng cho nhanh.
   Hiền chưa kịp đi Nhã đã bảo:
   - Không cần đâu em ạ! Anh cũng không đói lắm, mà trong ba lô có thức ăn rồi.
   Bữa cơm sum họp đầu tiên sau gần bốn năm xa nhà chưa kịp xong đã thấy tiếng người léo xéo ngoài ngõ, Hiền bảo:
   - Chắc bà con thấy anh về sang hỏi thăm tin tức người nhà đấy mà.
   Nhã và vội bát cơm rồi bảo Hiền:
   - Thôi, anh đủ rồi. Em cất mâm đi, đun cho anh siêu nước để tiếp khách.
   Suốt buổi chiều Nhã phải ngồi tiếp hét đợt khách này đến đợt khách khác. Anh phải trả lời đủ loại câu hỏi nhưng nhiều nhất vẫn là: “có gặp cháu nhà tôi trong ấy không?”. Chiến trường thì mênh mông, mỗi người một đơn vị nhưng với những người ở nhà thì đều là đi “B”, ai cũng hy vọng Nhã gặp được con em mình trong đó. Mãi đến khuya hai vợ chồng mới được ở bên nhau. Khép cánh cửa buồng lại Nhã ôm chầm lấy vợ. Hai tay anh như hai gọng kìm thép ép chặt tấm thân nóng hổi của vợ vào ngực mình rồi cúi đầu xuống hít lấy hít để cái mùi da thịt nồng nồng, ngầy ngậy tỏa ra từ cổ, từ ngực vợ. Hiền cũng vậy. Cô lặng im áp mặt mình vào khuôn ngực rộng của chồng, hai hàng nước mắt bất giác lã chã rơi. Khi mảng áo trước ngực đã ướt đầm Nhã mới dìu Hiền ngồi ghé vào mép giường. Bế vợ hẳn lên lòng anh chăm chú nhìn vào gương mặt mình hằng yêu dấu. Từ lúc về đến giờ có lúc nào anh được ngắm vợ mình đâu! Dưới ánh đèn dầu đùng đục trông Hiền vẫn chẳng khác ngày xưa là mấy, vẫn khuôn mặt trái xoan bầu bĩnh ửng hồng, vẫn ánh mắt đằm thắm đến nao lòng. Nhã nâng khuôn mặt Hiền lên hỏi nhỏ:
   - Sao em lại khóc?
   Hiền ngúng nguẩy:
   - Ghét anh ghê! Đi biền biệt từng ấy năm trời mà thư từ thì chẳng chịu viết.
   - Thế mà đã gần bốn năm rồi, em nhỉ?- Nhã bần thần nói.
   - Một nghìn ngày đêm rồi đấy, ông tướng ạ!- Hiền gật đầu.
   - Một nghìn ngày đêm? Em đếm từng ngày à?- Nhã ngạc nhiên.
   - Chứ không à?- Tay cô vuốt ve mặt, cổ rồi luồn vào trong ngực áo chồng xoa xoa tấm ngực rộng- Anh có biết không, những ngày anh đi vắng mẹ toàn vào ngủ với em. May mà có mẹ chứ mình em khéo chết mất vì buồn.
   - Nhưng làm sao em đếm được từng ngày?- Nhã vẫn băn khoăn không hiểu vợ mình làm sao mà theo dõi được chính xác đến vậy.
   Hiền dụi đầu vào ngực chồng e ấp:
   - Anh không cần biết làm gì.
   Nhã lật vợ vào trong, anh hổn hển:
   - Vậy thì đêm nay sẽ là đêm thứ một nghìn lẻ một nhé!
   Hiền với tay vặn nhỏ ngọn đèn, giọng cô chợt khàn đi:
   - Lần này về là phải có... mới đi nhá! Mẹ mong cháu lắm rồi đấy!
   Mãi sáng hôm sau Nhã mới nhìn thấy trên bức vách đầu giường có ghim một tờ giấy đã ố vàng chi chít những vạch dấu bút mực, bút chì như kiểu người ta ghi điểm bóng chuyền, thỉnh thoảng lại điểm một con số hàng trăm. Anh lại cúi xuống ôm ghì lấy vợ. Còn Hiền thì tươi như hoa, đôi mắt rạng ngời đầy vẻ mãn nguyện.
   

    Ngày hôm đó Thường vụ đảng ủy binh chủng Thiết giáp họp để chuẩn bị nội dung cho Hội nghị tổng kết chiến dịch Đường Chín- Nam Lào và triển khai nhiệm vụ cho thời gian tiếp theo được tổ chức trong tuần tới. Chủ trì cuộc họp chính ủy Ngọc đưa ra ý kiến:
   - Theo tôi, bây giờ ta sẽ thảo luận dứt điểm từng vấn đề. Trước hết đề nghị các đồng chí nghe và cho ý kiến về bản báo cáo tổng kết chiến dịch Đường Chín- Nam Lào. Mời đồng chí Lân đọc báo cáo!
   Tư lệnh Lân trịnh trọng đứng dạy, mặc dù đã về làm tư lệnh được gần nửa năm nhưng đây mới là lần đầu tiên ông được tham gia cuộc họp thường vụ đảng ủy binh chủng. Chính ủy Ngọc vội đưa tay:
   - Anh cứ ngồi đọc cũng được!
   - Vậy thì xin phép các anh tôi ngồi vậy!- Sau khi điểm qua tình hình chung và diễn biến các trận đánh của xe tăng trong chiến dịch bản báo cáo đi sâu phân tích những ưu, nhược điểm trong tổ chức chỉ huy cũng như thực hành chiến đấu của các đơn vị và rút ra một số bài học kinh nghiệm. Cuối cùng ông kết luận- Các đồng chí cũng đã biết, bản thân tôi chưa có nhiều kinh nghiệm chỉ huy xe tăng nên có thể bản báo cáo tổng kết có thể chưa thật đầy đủ, rất mong các đồng chí bổ khuyết cho.
   Phòng họp lặng đi đến hàng phút, phó tư lệnh Đào thì cúi mặt trầm ngâm, tham mưu trưởng Dương thì tỏ ra bấn bíu với tập tài liệu trước mặt, chủ nhiệm chính trị Thu thì lơ đãng nhìn mấy ngón tay- chính ông cũng đã tham gia soạn thảo bản báo cáo này, còn chính ủy Ngọc thì hết nhìn người này sang nhìn người kia ra ý thúc giục mọi người có ý kiến. Mãi sau phó tư lệnh Đào mới giơ tay:
   - Tôi xin có ý kiến- Không đợi chủ tọa cho phép ông nói luôn- Theo tôi bản báo cáo tổng kết do đồng chí tư lệnh chuẩn bị nhìn chung tương đối đầy đủ. Báo cáo đã làm rõ được những ưu khuyết điểm của ta trong việc sử dụng xe tăng, đồng thời rút ra một số bài học kinh nghiệm cần thiết. Tuy nhiên tôi thấy chúng ta cũng cần thảo luận kỹ thêm ở một số điểm. Cụ thể là trong phân tích về nguyên nhân gây tổn thất lớn ở một số trận đánh chúng ta có nói nhiều đến nguyên nhân khách quan là do trình độ hiểu biết của người chỉ huy binh chủng hợp thành còn hạn chế. Điều đó đúng nhưng theo tôi chưa đủ. Như báo cáo đã cho biết ở tất cả các cấp chúng ta đều phái cử cán bộ đến để làm đại diện: ở mặt trận thì có Bộ tư lệnh tiền phương. Ở sư đoàn có các cán bộ của bộ tư lệnh. Ở trung đoàn có các cán bộ trung đoàn của ta. Vậy thì vai trò trách nhiệm của đại diện xe tăng ở các cấp đó đã được thực hiện như thế nào mà để xảy ra tình trạng trên. Các đồng chí ấy không hiểu thì chúng ta phải nói cho các đồng chí ấy hiểu, các đồng chí ấy đưa ra quyết định chưa chính xác thì chúng ta phải thuyết phục các đồng chí đó nghiên cứu lại. Chẳng hạn như trận phản kích ở 543 nếu chúng ta chỉ cần thuyết phục được người chỉ huy lùi trận đánh lại vài tiếng đồng hồ chuyển sang đánh đêm thì sẽ vừa có thêm thời gian chuẩn bị, trinh sát đường cơ động, vừa tránh được máy bay và chắc chắn hiệu suất chiến đấu sẽ cao hơn, tổn thất sẽ ít hơn. Vì vậy tôi nghĩ rằng chúng ta cần kiểm điểm sâu sắc hơn vai trò các đại diện xe tăng tại sở chỉ huy binh chủng hợp thành các cấp. Đồng thời từ đó tìm ra các biện pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác của các đồng chí đại diện xe tăng này. Ngoài ra cũng còn một nhược điểm không nhỏ nữa cần phải khắc phục ngay là năng lực tổ chức chỉ huy của một bộ phận cán bộ và trình độ chuyên môn của một số chiến sĩ của chúng ta còn yếu. Tôi cho rằng gần chục khẩu 12 ly 7 mà được tổ chức tốt thì máy bay Mỹ cũng khó mà làm mưa, làm gió được. Hay nếu như đội ngũ lái xe mà khá hơn chắc chắn đội hình sẽ không bị ùn lại ở một cái dốc con con như vậy. Còn cái gì cũng đổ tại khách quan thì khó mà tiến bộ được. Hết ý kiến!
   Suốt từ lúc phó tư lệnh Đào phát biểu đến lượt tư lệnh Lân cúi đầu trầm ngâm. Nói cho công bằng ông thấy ý kiến của ông Đào là chính xác nhưng ông cũng thấy thật khó chịu bởi cách nói của ông Đào, nhất là câu cuối cùng đúng là nặng như búa bổ. Tuy vậy ông cũng chịu không phản bác được. Chính ủy Ngọc phải giục hai, ba lần chủ nhiệm chính trị Thu mới có ý kiến:
   - Tôi đồng ý với ý kiến anh Đào. Tuy nhiên chúng ta cũng phải thông cảm với anh em khi được phái cử đi làm đại diện xe tăng ở các đơn vị. Theo tìm hiểu của tôi thì anh em ta cũng đã có ý kiến nhưng người chỉ huy vẫn cứ quyết theo ý của họ thì đành phải chấp hành thôi. Trong cuộc hội thảo về vấn đề hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh do Bộ tổ chức ở ngay mặt trận tôi cũng đã có ý kiến tương tự, các đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành hôm đó cũng đã nhận thức ra vấn đề. Vì vậy theo tôi chỉ nên đánh giá là khả năng thuyết phục của anh em mình còn hạn chế. Ngoài ra sau này ta phải làm việc với trên để hình thành một cơ chế như thế nào đó để anh em mình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được thuận lợi hơn.
   Tham mưu trưởng Dương giờ mới giơ tay:
   - Thực ra đây cũng là vấn đề mà chúng ta đã nhiều lần đề cập đến nhưng chuyển biến rất chậm. Từ thực tế hồi năm 68 chúng tôi cũng đã nhận thấy để thực hiện được vai trò người đại diện xe tăng thì cán bộ của mình cũng phải nắm rất chắc cách đánh của binh chủng hợp thành để vận dụng vào sử dụng xe tăng thì ý kiến của mình mới có sức nặng. Ngoài ra cũng phải chú ý đến phương pháp công tác, một mặt phải mềm dẻo, kiên trì thuyết phục, một mặt cũng phải tỏ ra cương quyết khi cần thiết. Vì vậy theo tôi nên đưa vào phần những bài học kinh nghiệm là phải có phương pháp công tác thích hợp với hoàn cảnh cụ thể. Còn để khắc phục điểm yếu về trình độ chuyên môn của cán bộ chiến sĩ như anh Đào nói theo tôi ta cần có những biện pháp chấn chỉnh hệ thống các đơn vị huấn luyện của ta cho chính quy hơn nữa. Tối ưu là nâng cấp tiểu đoàn 10 thành trường sĩ quan và thành lập một trung tâm huấn luyện thành viên kíp xe, có như vậy công tác đào tạo mới chuyên sâu và đi vào nề nếp được.
   Chính ủy Ngọc nhìn tư lệnh Lân:
   - Anh Lân có ý kiến gì khác không?
   - Tôi nhất trí!- Ông Lân xua tay.
   - Vậy thì ta chuyển sang nội dung thứ hai. Báo cáo các đồng chí, vừa qua Bộ đã phê chuẩn bản Kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 1971- 1975 của binh chủng ta. Đồng chí Đào đã lên làm việc trực tiếp với cơ quan Bộ và chuẩn bị phần triển khai thực hiện. Sau đây mời anh Đào báo cáo lại phần chuẩn bị của mình- Chính ủy Ngọc đưa tay về phía phó tư lệnh Đào.
    Ông Đào hơi cựa mình rồi mở tập tài liệu trước mặt mình ra nhưng cũng không nhìn vào đó:
   - Báo cáo các đồng chí! Về nội dung bản kế hoạch các đồng chí đã nắm được cả rồi nên tôi không trình bày lại mà chỉ xin nêu ý kiến chỉ đạo của cấp trên. Về cơ bản Bộ nhất trí với ta, cụ thể như sau: một là đồng ý cho ta đưa H03 vào Quảng Bình và  một số tiểu đoàn độc lập vào các chiến trường sâu như B2, B3, Khu Năm khi đường cơ động thông. Trước mắt từ nay đến cuối năm mỗi chiến trường khoảng một tiểu đoàn, riêng B2 có thể hơn. Sau đó mỗi năm đưa thêm một ít để B2 có đủ hai trung đoàn, các chiến trường khác một trung đoàn. Hai là, đồng ý cho binh chủng thành lập thêm một trung đoàn nữa làm nhiệm vụ huấn luyện ở hậu phương thay cho H03 và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ miền Bắc khi có tình huống xảy ra. Ba là chưa đồng ý nâng cấp tiểu đoàn 10 thành Trường sĩ quan như ta đề nghị mà chỉ nâng lên thành Đoàn 10 tương đương trung đoàn, ngoài nhiệm vụ đào tạo thành viên kíp xe sẽ còn đào tạo cán bộ trung đội. Riêng về biên chế lực lượng trinh sát, công binh, phòng không trực thuộc các trung đoàn Bộ chưa đồng ý với đề nghị của binh chủng mà chỉ đồng ý tăng quân số và phương tiện lên thôi, còn vẫn giữ đầu mối là đại đội. Nói tóm lại những vấn đề bảo đảm này ta vẫn phải trông cậy vào binh chủng hợp thành là chính- Ông dừng lời và đưa cho mỗi ủy viên một tập tài liệu- Để triển khai chỉ đạo của Bộ chúng tôi đã chuẩn bị một bản kế hoạch chi tiết cho từng giai đoạn xin gửi các đồng chí, các đồng chí nghiên cứu và cho ý kiến.
   Đọc lướt qua bản báo cáo tư lệnh Lân ngẩng lên:
   - Như vậy các anh dự định đưa tiểu đoàn đầu tiên là vào B3 phải không?
   - Đúng vậy! Theo thông báo của trên đường vào B3 đã cho phép cơ giới nặng hành quân nên chúng tôi dự định như vậy- Phó tư lệnh Đào xác nhận.
   - Tại sao không đưa vào khu Năm trước, đường vào đó cũng thông rồi- Ông Lân hơi sẵng giọng.
   Liếc thấy phó tư lệnh Đào đã trừng con mắt lành lên chính ủy Ngọc vội đỡ lời:
   - Thế này anh Lân ạ, trước khi làm kế hoạch này anh Đào có tham khảo ý kiến tôi về chủ trương chiến lược của ta trong mùa khô tới. Tôi đã truyền đạt lại nhưng vấn đề chính trong nghị quyết của Quân ủy trung ương nên anh Đào mới đề xuất như trên. Nói tóm lại trước mắt chúng ta tập trung cho B3, B2 và B5 đã. Còn khu Năm có thể chậm lại một chút cũng được- Cầm tập tài liệu lên ông tiếp- Vậy ta thống nhất thế này nhé: từ nay đến cuối năm lần lượt ta sẽ đưa toàn bộ H03 vào Quảng Bình, đưa 297 vào B3, đưa hai tiểu đoàn vào B2, nếu có điều kiện đưa vào khu Năm một tiểu đoàn. Đồng thời xúc tiến công tác chuẩn bị mọi mặt để thành lập một trung đoàn mới và nâng cấp đoàn 10. Về ý định bố trí lực lượng như vậy các anh thấy thế nào?
   Cả bốn người còn lại đều gật đầu. Chợt tham mưu trưởng Dương giơ tay:
   - Có một vấn đề xin các đồng chí lưu ý: ở B2 ta đã có một số cán bộ vào trong đó từ trước. Vừa rồi Bộ tư lệnh Miền lại cho thành lập một bộ phận chuyên lo chuẩn bị tiếp nhận trang bị nên việc tiếp nhận, bố trí xe tăng chắc không có vấn đề gì đáng lo. Tuy nhiên ở B3 và khu Năm chưa có nên tôi đề nghị thường vụ nên cử một số đồng chí vào trong đó trước làm việc với mặt trận, xác định vị trí đứng chân đồng thời nghiên cứu chuẩn bị chiến trường thì sử dụng mới hiệu quả được.
   - Đúng đấy?- Chính ủy Ngọc gật đầu
   Phó tư lệnh Đào hăng hái:
   - Để tôi đi cho! Hồi chống Pháp tôi cũng đã có thời kỳ ở chiến trường đó.
   Chính ủy Ngọc lắc đầu dứt khoát:
   - Không được! Anh Đào với anh Dương tạm thời đừng nói đến chuyện đi chiến trường bây giờ nhé. Các anh xem nên cử ai đi nào?
   Đến lượt tư lệnh Lân tỏ ra dứt khoát:
   - Tôi đi! Chiến trường đó tôi rất quen thuộc rồi.
   - Cũng không được! Tư lệnh mà đi thì công việc ngoài này để cho ai?- Chính ủy Ngọc lại lắc đầu.
   Chủ nhiệm chính trị Thu từ tốn:
   - Theo tôi tốt nhất ta cử anh Kiệm tham mưu phó đi. Tôi biết suốt chín năm kháng chiến anh ấy đều ở Tây Nguyên và Khu Năm nên cũng rất quen thuộc với chiến trường đó. Ngoài ra với chức vụ tham mưu phó anh ấy cũng có thể làm việc với các Bộ tư lệnh mặt trận được rồi.
   Chính ủy Ngọc biểu đồng tình:
   - Tôi nghĩ cử anh Kiệm đi cũng được- Mở sang một trang khác trong tập tài liệu ông ngẩng lên nói- Còn bây giờ ta chuyển sang xem xét các biện pháp thực hiện. Ở đây cũng đã nêu nhưng tôi muốn anh Đào nói cụ thể hơn về những khó khăn khi thực hiện kế hoạch này.
   Phó tư lệnh Đào trịnh trọng:
    - Thưa các đồng chí! Khó khăn thì cũng nhiều nhưng tôi thấy vấn đề cấp bách nhất mà chúng ta phải tập trung giải quyết ngay đó chính là vấn đề con người. Theo tính toán của tôi, để hoàn chỉnh một trung đoàn mới và một số tiểu đoàn như kế hoạch thì từ nay đến cuối năm chúng ta cần khoảng gần hai trăm cán bộ từ cấp trung đội trở lên, sau đó nhu cầu vẫn tiếp tục tăng. Thành viên kíp xe và các lực lượng khác cũng cần khoảng trên dưới một nghìn. Còn nếu Bộ đồng ý cho thành lập thí điểm trung đoàn bộ binh cơ giới sẽ còn cần nhiều hơn nữa. Về thành viên kíp xe có lẽ không đáng lo lắm nhưng số hai trăm cán bộ thì quả thực là gay go. Đã nhiều năm nay do binh chủng không phát triển lực lượng, lại không có trường sĩ quan nên ta không đào tạo được bao nhiêu. Tôi nghĩ rằng đây là vấn đề cấp bách nhất, vì vậy đề nghị các đồng chí thảo luận kỹ và đề xuất giải pháp khắc phục. Ngoài ra còn một số khó khăn khác như trang bị, cơ sở vật chất cho các đơn vị mới v.v... trong văn bản chúng tôi đã nêu lên và đề ra biện pháp khắc phục. Đề nghị các đồng chí nghiên cứu và cho ý kiến! Hết đấy ạ!

    Không khí phòng họp trầm hẳn đi, mọi người chăm chú tập trung vào tập tài liệu. Có vẻ như ai cũng nhận thấy sức nặng của những khó khăn đang đè lên vai mình. Cũng thật lạ, bao nhiêu năm đấu tranh để phát triển lực lượng bây giờ được toại nguyện lại thấy lo lắng hơn. Tuy nhiên đó là cái lo của sự trưởng thành, lo lắng đấy nhưng cũng vui mừng đấy. Chính ủy Ngọc là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng:
   - Nếu ta cho đoàn 10 tập trung vào đào tạo từ giờ đến cuối năm liệu có đủ cán bộ không?
   Phó tư lệnh Đào lắc đầu:
   - Không được! Thời gian đào tạo sáu tháng là quá ít để cho ra một sĩ quan chỉ huy xe tăng. Nếu đào tạo được trong thời gian như vậy lẽ nào các bạn Liên Xô, Trung Quốc lại phải mất đến bốn năm với bọn tôi. Một sĩ quan xe tăng ngoài việc nắm vững về chiến thuật còn phải nắm vững các nội dung kỹ thuật chuyên ngành. Ngoài ra, do cách đánh của xe tăng ta gắn chặt với binh chủng hợp thành nên còn cần phải nắm được chiến thuật bộ binh và các binh chủng bạn. Vì vậy sáu tháng dứt khoát là không được.
   Chính ủy Ngọc hạ giọng ra vẻ quan trọng:
   - Nhân đây cũng xin báo cáo các đồng chí thế này: vừa qua Quân ủy trung ương đã ra nghị quyết về nhiệm vụ mùa khô năm 1972, trên dự kiến sẽ đánh lớn hơn những năm vừa rồi. Vì vậy chúng ta nhất thiết phải hoàn thành kế hoạch phát triển và bố trí lực lượng trong năm nay. Vì tình hình cấp bách như vậy chúng ta có thể hạ thấp một số yêu cầu đào tạo được không?
   - Không được là không được! Hạ thấp yêu cầu để vào chiến trường nó “nướng quân” à?- Ông Đào gay gắt.
   Tham mưu trưởng Dương dè dặt:
   - Theo tôi nếu ta chọn các đồng chí thành viên kíp xe lâu năm về học, bản thân họ đã nắm tương đối tốt về kỹ thuật chuyên ngành và ít nhiều có kinh nghiệm thì có thể rút thời gian đào tạo xuống mà vẫn có thể đáp ứng yêu cầu.
   Mấy cái đầu cùng gật gù ra vẻ tâm đắc. Chủ nhiệm chính trị Thu bỗng ngẩng phắt lên như vừa phát hiện ra một cái gì đó quan trọng:
   - Các anh xem thế này được không? Ngoài giải pháp như anh Dương đề xuất ta sẽ đề nghị Bộ chi viện cho binh chủng một số sĩ quan mới ra trường, về đây ta chỉ cần bồi dưỡng thêm về kỹ chiến thuật binh chủng là được.
   Tư lệnh Lân hưởng ứng lập tức:
   - Đúng đấy! Tôi sẽ sang làm việc với pháo binh đề nghị họ chi viện ta đắc lực.
   Phó tư lệnh Đào bĩu môi:
   - Đưa sĩ quan pháo binh về đây để đào tạo lại từ đầu à?
   Tư lệnh Lân đỏ bừng mặt lên, chủ nhiệm chính trị Thu mềm dẻo:
   - Xin lỗi anh Lân, anh Đào nói cũng có phần đúng. Theo tôi tốt nhất là ta xin sĩ quan lục quân. Anh em người ta đã có kiến thức chung về binh chủng hợp thành, về đây chỉ cần vài tháng chuyên tâm vào kỹ chiến thuật binh chủng tôi nghĩ là đạt yêu cầu.
   Chính ủy Ngọc mừng ra mặt:
   - Có lẽ được đấy! Vậy ta có thể kết luận về các giải pháp khắc phục vấn đề thiếu cán bộ như sau: một mặt tuyển chọn các đồng chí thành viên lâu năm về đào tạo, một mặt đề nghị trên chi viện một số sĩ quan Lục quân mới ra trường. Số lượng cụ thể thế nào anh Thu cho cơ quan cán bộ tính toán và làm công văn đề nghị Bộ nhé- Ông ngước nhìn phó tư lệnh Đào- Còn về trang bị thì sao?
   Phó tư lệnh Đào thủng thẳng:
   - Cái này thì ngoài tầm tay của mình. Trước mắt cứ xuất hết dự trữ trong kho ra, còn đâu trên sẽ bảo đảm. Vấn đề này tôi cũng đã báo cáo. Trên trả lời cứ yên tâm, chuẩn bị lực lượng tiếp nhận đi là vừa nên theo tôi cũng không đáng lo lắm. Còn về cơ sở vật chất cho trung đoàn mới chúng tôi dự kiến để “nó” tiếp nhận của H03.
   - Thế các anh đã chọn cho nó cái tên nào chưa?- Chính ủy Ngọc tươi cười.
   Ông Đào vẫn gióng một:
   - Chúng tôi dự kiến đặt tên cho nó là H01. Ta đã có H02, H03 rồi mà chưa có H01 nên nhân dịp này cho nó có anh, có em luôn.
   Tham mưu trưởng Dương dè dặt:
- Như thế có “sái” không, H02, H03 có trước rồi mới có H01?
   - Không sao!- Chính ủy Ngọc gạt đi- Các anh không thấy B08 ra đời mãi rồi mới có B04 thì sao. Tôi thấy cái tên H01 cũng được đấy. Anh Lân, anh Thu thấy thế nào?
   - Đồng ý!- Cả hai người cùng trả lời.
   Chính ủy Ngọc đứng dạy trịnh trọng:
   - Vậy ta thống nhất thông qua và đưa vào nghị quyết để sắp tới phổ biến trong hội nghị các anh nhé! Đề nghị các anh cho biểu quyết!- Liếc nhìn một lượt các cánh tay giơ lên ông nói nhỏ- Như vậy là các đồng chí đều đồng ý! Ngoài ra còn một vấn đề nữa xin ý kiến các anh. Vừa qua Bộ có yêu cầu ta cử một cán bộ Bộ tư lệnh tham gia đoàn công tác của Bộ do đồng chí Đại tướng Tổng tư lệnh dẫn đầu sang làm việc với Liên Xô. Tuy nhiên lại có yêu cầu là phải thạo tiếng Nga, có thể trao đổi trực tiếp với bạn. Vậy các anh xem cử ai đi bây giờ.
   Tư lệnh Lân phỏng đoán:
   - Chắc là lại sang xin viện trợ đây- Ông xua tay- Nhưng các anh cử ai thì cử chứ tôi không biết tiếng Nga đâu đấy!
   Phó tư lệnh Đào chỉ chủ nhiệm chính trị Thu:
   - Ở đây chỉ mỗi ông này là nói thạo tiếng Nga thôi.
   Chủ nhiệm chính trị Thu lắc đầu:
   - Nhưng tôi không phải là cán bộ Bộ tư lệnh!
   Tham mưu trưởng Dương đế vào:
   - Có lẽ cũng chí có anh Thu thôi, còn ai vào đây nữa.
   Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn chối đây đẩy:
   - Không! Trên đã yêu cầu phải là một thủ trưởng Bộ tư lệnh cơ mà.
   Chính ủy Ngọc dứt khoát:
   - Thôi! Không bàn cãi nữa! Ta thống nhất cử anh Thu nhé!- Ông vỗ vai người đồng đội- Mà thực ra anh cũng làm công việc của phó chính ủy từ lâu nay rồi còn gì. Thực ra tôi cũng không hiểu tắc ở khâu nào mà ta đã đề nghị bổ nhiệm mấy lần rồi các “cụ” vẫn chưa chịu ký. Anh cứ chuẩn bị đi là vừa, chỉ ít ngày nữa thôi là lên đường đấy- Ông gập cuốn sổ lại- Có lẽ ta dừng ở đây thôi, hôm nay làm việc thế là năng suất quá rồi.
   Mọi người cùng nhìn ra ngoài, mặt trời đã gần đứng bóng.

    Lục đục dạy từ ba giờ sáng để lên kịp chuyến xe sớm nhất nên mới khoảng hơn chín giờ Nhã đã đưa mẹ và Hiền tới Vân Hồ. Từ hôm Nhã nói chuyện mấy anh em họ hẹn gặp nhau ở triển lãm Hiền háo hức lắm, từ bé đến giờ cô đã được ra Hà Nội lần nào đâu. Nhưng đến lúc mời mẹ đi thì bà nhất định không chịu. Thôi thì đủ thứ lý do, nào là “già cả rồi, đi làm vướng chân anh chị”, nào là” đang là thời chiến, xe cộ khó khăn” v.v... Thật tâm Nhã muốn mẹ được đi chơi một vài ngày, cả đời mẹ đã vất vả, chịu đựng mãi rồi nên anh cố thuyết phục. Cả Hiền cũng xúm vào tỷ tê nhưng bà cụ vẫn không nghe. Mãi sau Nhã nói dỗi: “nếu mẹ không đi thì vợ chồng con cũng không đi nữa!”. Không muốn con sai hẹn với bạn bè nên bà miễn cưỡng đồng ý. Thế là tối hôm trước bà bảo Hiền nấu một nồi cơm nếp thật to để hôm sau mang đi, “cho mọi người nếm vị ngon gạo nếp quê mình”- bà bảo thế.
Khu triển lãm hôm nay trông hoành tráng hơn hẳn hôm Nhã và các đồng đội đưa xe tới bàn giao. Từ tít ngoài xa đã thấy những lá cờ phướn đủ màu sắc treo dọc hai bên con đường vào cổng, còn từ cổng vào thì cũng cờ hoa rực rỡ cứ hoa cả mắt. Chiếc loa phóng thanh cỡ đại trên nóc tòa nhà trung tâm liên tục phát đi những hành khúc rộn rã khí thế chiến thắng. Dường như niềm vui được chứng kiến quân ta thắng lớn đã át đi nỗi sợ máy bay Mỹ đánh phá nên người ra, người vào cứ nườm nượp. Có nhiều trường còn tổ chức đưa cả học sinh đi tham quan, bọn trẻ đứa nào đứa nấy cổ quàng khăn đỏ vừa đi vừa nô đùa ríu rít đến là vui. Lại có cả những đoàn toàn người nước ngoài, hình như đó là các phóng viên báo chí vì xung quanh người họ treo lủng lẳng đủ thứ máy móc.
Lần đầu tiên được thấy một khung cảnh như vậy mẹ Nhã cứ nghển cổ lên nhìn hết chỗ này, chỗ khác làm hai vợ chồng Nhã phải kèm hai bên. Bà luôn miệng xuýt xoa trầm trồ:
- Sao mà người ta làm đẹp thế nhỉ? Người ở đâu ra mà lắm thế nhỉ?
Mặt trời đã lên cao làm những lá cờ trông càng rực rỡ, Nhã bắt đầu thấy nóng nên dìu mẹ bước nhanh về phía tiền sảnh ngôi nhà trung tâm- nơi anh hẹn các bạn để tránh nắng. Vào đến nơi rồi bà vẫn nghiêng ngó nhìn quanh đầy vẻ lạ lẫm. Anh hỏi nhỏ:
- Mẹ có mệt không? Trời nắng to rồi đấy?
   Bà cụ quết nước cốt trầu trên mép rồi mắng yêu con trai:
   - Mẹ cha anh! Nắng thế này thì ăn thua gì- Quay sang con dâu bà âu yếm- Nắng thế này thì mẹ con mình còn cấy hết cả sào ruộng nữa mới nghỉ, con nhỉ!
   Đúng lúc ấy thì Cân xuất hiện ngoài cổng. Cậu không đi một mình mà cùng với một đoàn đông đến gần chục người. Đi ngay cạnh Cân là một cụ già quắc thước chừng ngoài bảy mươi, bộ râu dài đã lốm đốm bạc nhưng người vẫn thẳng, chân vẫn sải từng bước dài đĩnh đạc. Nhìn thấy mẹ con Nhã đã đứng đấy, Cân chạy vượt lên:
   - Chào trưởng xe! Đúng hẹn lắm- Thấy Nhã hất cằm về phía mẹ và Hiền cậu đoán ra ngay và vội sà xuống- Con chào mẹ! Em chào chị Hiền!
   Nhã cúi xuống giới thiệu:
   - Mẹ ơi! Hiền ơi! Đây là cậu Cân, lái xe ạ!
   - Cái anh mà anh vẫn kể là hay chữ chứ gì?- Mẹ Nhã niềm nở.
   Đoàn người đi cùng Cân đã vào đến nơi, cậu quay ra giới thiệu:
   - Giới thiệu với mẹ và anh chị đây là ông nội em. Thấy em bảo ở Hà Nội có triển lãm chiến thắng Đường Chín- Nam Lào là ông đòi đi bằng được. Còn đây là các bạn của em, hiện đều đang học và công tác ở Hà Nội- Cậu khoát tay chỉ đám bạn, trong đó có ba cô gái khá xinh rồi lại quay về phía Nhã- Còn đây là anh Nhã, trưởng xe của cháu đấy, anh ấy cũng đưa cả mẹ và chị ấy đi ông ạ!
   Ông nội của Cân cất tiếng sang sảng:
   - Chào bà, chào anh chị! Nó cứ sợ tôi yếu với mệt. Tôi nói thật nếu cấp trên cho phép tôi còn đủ sức vào Nam đánh Mỹ ấy chứ, còn đi từ nhà đến đây có vài chục cây số thì ăn thua gì- Cụ chăm chú nhìn Nhã từ đầu đến chân, trong mắt cụ có một ánh gì rất lạ thoáng qua rồi đưa tay bắt tay anh- Giỏi giang lắm, vinh quang lắm! Hôm nay tôi phải đến đây để thấy tận mắt cái xe tăng của các anh nó như thế nào mà làm cho cái thằng đại tá ngụy nó sợ đến thế- Cụ cười khà khà đầy sảng khoái.
   Mọi người còn đang hàn huyên hỏi thăm nhau thì Thắng đến. Người đầu tiên nhìn thấy cậu chính là Hiền, cô nhắc nhỏ Nhã:
   - Phải anh Thắng kia không?
   Nhã ngẩng lên. Đúng là Thắng thật, cậu đi cùng bố mẹ. Nhìn thấy Nhã và Cân cùng cả một đám đông vây quanh cậu sướng quá:
   - Bố mẹ thấy chưa? Xe con là kỷ luật nghiêm lắm! Không những thế lại còn vui nữa. Bố mẹ xem đây này, bao nhiêu là người.
   Bố mẹ Thắng còn khá trẻ, nhìn thấy ông nội Cân và mẹ Nhã hai người vội sán đến gần chào hỏi. Bà mẹ Nhã cứ tấm tắc:
   - Cái nhà anh Thắng này thật mát tính, mát nết. Anh ấy chỉ về nhà tôi mỗi lần hồi cưới anh Nhã mà bà con trong làng cứ khen mãi, nhắc mãi- Bà quẹt nước trầu rồi đon đả- Nếu ông bà không chê con gái quê tôi để tôi giới thiệu cho một đám.
   Thắng vẫn nháo nhác nhìn quanh:
   - Thế anh Hòa chưa đến à? Không biết lại chui vào góc nào rồi?
   Từ phía sau vòng người Hòa đen lên tiếng:
   - Hòa đây chứ còn đâu!- Cậu khệ nệ ôm một ba lô to tướng len vào giữa vòng người rồi xoắn xuýt chào ông nội Cân, mẹ Nhã và Hiền.
   Thắng vẫn bô lô ba la:
   - Sao lại đi có một mình thôi à?
   - Không đi một mình thì đi với ai?- Hòa thủng thẳng hỏi lại.
   Cân nhấm nháy với cô bạn khá xinh xắn đứng cạnh:
   - Hòa đấy! Này Hòa- Cậu gọi giật giọng- Thế thì đi với mình này nữa cho có hai mình nhé!
   Cô bạn gái đỏ bừng mặt núp vào phía sau Cân, tay đấm lưng cậu thùm thụp. Nhìn quanh một lượt Nhã lên giọng chỉ huy:
   - Thưa ông! Thưa mẹ và hai bác! Thưa các bạn! Mọi người đã đông đủ cả nên có lẽ ta bắt đầu đi tham quan. Vì trời nắng nên con đề nghị ta tranh thủ xem phần trưng bày ngoài trời trước, sau khi nghỉ ngơi ăn trưa xong thì ta sẽ xem trong nhà cho mát.

    Tất cả mọi người nhao nhao đồng ý. Nhã dẫn đoàn đi ra khu vực trưng bầy chiến lợi phẩm trước. Nhìn những trực thăng, xe tăng, xe thiết giáp và mấy khẩu pháo còn nguyên vẹn, màu sơn còn mới ông nội Cân hỏi nhỏ Nhã:
   - Làm thế nào mà các anh thu được cả những cái còn nguyên vẹn thế này?
   Nhã hào hứng:
   - Thì do ta đánh mạnh quá nên bọn nó hoảng sợ bỏ cả xe rúc vào rừng ông ạ! Còn cái máy bay này thì chỉ bị hỏng nhẹ thôi, anh em bên không quân sửa chữa qua loa rồi họ lái nó bay ra đây đấy.
   Đi vòng một lượt qua khu trưng bày chiến lợi phẩm Nhã đưa cả đoàn trở về chỗ xe 555. Có vẻ như tất cả mọi người đều háo hức với cái tin đây chính là chiếc xe đã trèo lên nóc hầm làm cho tên đại tá lữ đoàn trưởng địch sợ hãi phải ra hàng nên ở đây tập trung đông người nhất. Mọi người xúm đông xúm đỏ vòng trong vòng ngoài như nuốt lấy từng lời của cô thuyết minh viên triển lãm. Cân hích nhẹ vào vai Nhã:
   - Hay đấy chứ! Chắc đây là bài viết của anh Hữu. Hôm ngồi ở xe mình tớ thấy anh ấy thức cả đêm để viết bài mà.
   Nhã gục gặc đầu không nói gì, anh đang nhớ lại trận đánh ngày hôm ấy, lòng lại nao nao thương cảm những người đồng đội đã không thể trở về.
   Bài giới thiệu đã hết. Mấy cậu thanh niên đứng sát vòng dây giới hạn chỉ trỏ chiếc xe thì thầm to nhỏ một lúc rồi một cậu nói tướng lên:
   - Chắc đây chỉ là xe giả đem ra trưng bày thôi chứ hơi sức đâu mà đưa xe thật ra.
   Một cậu khác buông câu giễu cợt:
   - Xe nào mà chả là xe! Cứ khoác áo cà sa vào là thành sư tất.
   Cả Nhã, Hòa, Cân đều thấy nóng mắt nhưng cố kiềm chế, Thắng thì không chịu được, cậu đỏ mặt:
   - Ai bảo các cậu thế? Xe thật đấy!
   Mấy thanh niên ngạc nhiên trố mắt nhìn Thắng, một cậu gay gắt:
   - Thật á? Thế anh lấy gì mà bảo đảm đây là xe thật?
   Thắng buột miệng:
   - Thì chính chúng tôi đưa nó từ chiến trường ra mà!- Cậu vội đưa tay bịt miệng nhưng không kịp giữ lại những lời đã nói.
   Đám đông bu lại xung quanh Thắng. Những ánh mắt hân hoan xen lẫn tò mò. Những câu hỏi nhao nhao đưa ra. Bí quá Thắng chỉ đại Nhã:
   - Đây là anh Nhã, chính anh ấy là đoàn trưởng chỉ huy chúng tôi đưa chiếc xe này và hai chiếc xe chiến lợi phẩm kia từ chiến trường ra đây đấy. Không tin cứ hỏi anh ấy mà xem!
   Đám đông lại quay sang Nhã, lại những câu hỏi nhao nhao. Nhã đành phải lên tiếng, anh dõng dạc:
   - Thưa bà con! Đây đúng là xe tăng số 555 thật. Chính nó ngày 25 tháng Hai vừa rồi đã trèo lên nóc hầm chỉ huy của lữ đoàn dù số 3 quân ngụy và làm cho tên đại tá lữ trưởng hoảng sợ phải đầu hàng. Bà con có thể nhìn thấy rõ những vết đạn vẫn còn trên mình nó- Anh đưa tay chỉ mấy lỗ thủng ở sườn xe- Còn anh em chúng tôi cũng mới đưa nó về đây tuần trước thôi. Xin đảm bảo với bà con một lần nữa đây là xe 555 thật.
   Một cụ già len vào sát Nhã, cụ đưa hai bàn tay nhăn nheo nắm chặt lấy tay anh:
   - Chúng tôi tin rồi. May mắn làm sao hôm nay lại được gặp các anh ở đây- Cụ vuốt ve vai anh- Lính xe tăng có khác, khỏe lắm!
Mấy thanh niên lúc nãy nghi ngờ giờ lại nhao nhao hỏi xe tăng ta mạnh hơn hay xe tăng địch mạnh hơn, nó mà bắn trúng thì xe tăng ta có cháy không? Vẫn Nhã điềm đạm trả lời:
   - Nói công bằng ra thì xe ta có cái mạnh, có cái yếu mà xe địch cũng có cái mạnh, cái yếu. Nếu nó bắn trúng mà vào chỗ hiểm thì xe tăng ta cũng cháy. Nhưng vũ khí dù có hiện đại đến đâu cũng chỉ giữ vai trò quan trọng mà tôi, còn quyết định thắng hay bại chính là con người sử dụng chúng.
   Mấy người khác cũng chen vào bắt tay Nhã. Ông nội Cân, mẹ Nhã, bố mẹ Thắng gương mặt đầy vẻ tự hào. Hiền đứng trân trân nhìn chồng, mắt cô rạng ngời hạnh phúc. Chợt một người có vẻ trí thức cất giọng:
   - Nhìn những thứ trưng bày ở đây chúng tôi thấy rõ là mình thắng lớn lắm rồi. Nhưng tôi nghe giới thiệu thì thấy hình như ta thắng có vẻ dễ dàng quá, chẳng lẽ quân địch lại bạc nhược đến thế kia à? Các anh là những người trực tiếp chiến đấu ở trong ấy các anh thấy thế nào?
   Thoáng hồi tưởng về hai trận đánh ở điểm cao 543 dội về làm Nhã bần thần, một lát sau anh mới trả lời:
   - Vâng! Đúng là một số bài thuyết minh ở đây chưa lột tả được hết những gian khổ, ác liệt, hy sinh mà bộ đội ta phải trải qua trong chiến trường nói chung cũng như trong chiến dịch vừa rồi. Về phía địch phải nói thế này mới đúng: lúc bắt đầu cuộc hành quân chúng cũng hung hăng lắm. Chỉ đến khi khi bị quân ta đánh cho tơi tả thì tinh thần chúng mới trở nên bạc nhược đến cùng cực. Chính mắt chúng tôi đã nhìn thấy hàng chục tên lính bám càng trực thăng bỏ chạy. Rồi trên đường rút quân chúng đã bỏ lại hàng chục xe tăng, hàng chục khẩu pháo để chạy cho nhanh. Bà con có thể thấy rõ điều này qua những chiến lợi phẩm ta thu được hoặc qua những bức ảnh trưng bày trong kia.
   Người đàn ông đó có vẻ vẫn chưa thỏa mãn, ông ta hạ giọng:
   - Tôi hỏi thật anh nhé, thế bộ đội mình hy sinh có nhiều không?
   Lại bần thần một lát Nhã mới cất tiếng được, giọng anh như nghẹn lại:
   - Điều này không nói chắc bà con cũng biết, không có chiến thắng nào mà không phải đổ máu hy sinh. Nhưng tôi tin rằng sự hy sinh ấy không bao giờ uổng phí. Có những hy sinh ấy chúng ta mới có được niềm vui chiến thắng như hôm nay, phải vậy không bà con?
   Đám đông ồ lên đồng tình. Hòa hích nhẹ vào sườn Cân tủm tỉm:
   - Lão này sao hôm nay ăn nói có duyên ra phết! Chả bù cho lúc ở đơn vị cứ lúng ba lung búng như ngậm hột thị.
   

    Mấy anh em mải trả lời bà con nên không để ý có hai người đứng tuổi đang chăm chú lắng nghe ở vòng ngoài. Một người thấp đậm đeo đôi kính màu sẫm, khi nghe Nhã nói đến đoạn sự hy sinh của các chiến sĩ ông gỡ đôi kính xuống lau mới thấy hình như mắt trái của ông là mắt giả. Không biết có phải vì điều đó làm ông khó chịu hay không mà mặt ông luôn khó đăm đăm Còn người kia cao dong dỏng, có vẻ nho nhã, đạo mạo, lúc nào cũng thấy tươi cười. Người đeo kính thì thầm với bạn:
   - Ông thấy chưa! Bản lĩnh chiến sĩ nhà mình khá ra phết! Đánh nhau giỏi mà tuyên truyền cũng giỏi. Hình như cậu này là cậu Nhã, trung đội trưởng của “xê Chín” phải không?
   - Đúng đấy! Hôm qua H03 đã có công văn đề nghị bổ nhiệm cậu ấy lên đại đội trưởng rồi- Người kia trả lời.
- Với những chiến sĩ như thế này làm gì chúng ta không thắng. Được như thế này có lẽ công lớn thuộc về các ông đấy- Người đeo kính nói.
   - Không! Có lẽ cũng nhờ anh rèn giũa cho ra trò mới được như thế- Người kia mỉm cười trả lời.
   Nhã đã xin phép mọi người đưa người nhà đi xem tiếp. Đám đông cũng kéo theo các anh rùng rùng. Hai người đàn ông vẫn đứng cạnh chiếc xe 555. Người đeo kính hỏi nhỏ bạn:
   - Hôm nào anh lên đường đấy?
   - Cũng chỉ nội trong tuần tới thôi, thứ Năm hay thứ Sáu gì đó.
   - Anh đã được phổ biến về nội dung công tác chưa?
   - Cũng mới sơ sơ thôi, chủ yếu là đề nghị bạn tăng cường giúp đỡ về trang bị.
   Người đeo kính lại gỡ cặp kính ra lau, ông thì thầm như tâm sự:
   - `Lần này anh sang đấy nhớ giới thiệu thật kỹ về cách đánh của mình để bạn tin tưởng hơn. Mấy lần tôi làm việc với chuyên gia bạn vẫn không tin rằng ta có thể sử dụng hiệu quả xe tăng ở miền Nam. Họ cho rằng trận Làng Vây ta thắng được chủ yếu là do yếu tố bất ngờ.
   - Vâng! Tôi sẽ cố gắng!- Người kia gật đầu.
   - Anh đi rồi tôi cũng đi, có khi hôm anh về sẽ không gặp tôi ở nhà- Người mang kính đeo đôi kính lên.
   - Anh đi đâu?- Người kia sửng sốt.
   - Tôi sang Lào! Nghe bên ấy báo cáo về chúng đã chiếm lại Cánh Đồng Chum. Ta đang chuẩn bị phản công lấy lại. Tôi đã báo cáo lên trên và đang chờ ý kiến của Bộ.
   - Anh còn yếu thế đi sao được?
   - Không sao! Tôi khỏe rồi- Người đeo kính lên gân bắp tay cho bạn nhìn, quả thật bắp tay ông săn chắc trái ngược hẳn cái vẻ ngoài ốm yếu.
   Người dong dỏng cao cười hóm hỉnh:
   - Thế thì cẩn thận nhé! Lần trước nó đã xin của anh một con mắt rồi. Lần này mà…- Ông bỏ lửng câu nói.
   Người đeo kính nở một nụ cười đầu tiên từ lúc đứng ở đó:      
- Không! Lần này tôi sẽ đòi bọn chúng phải trả sòng phẳng món nợ này, cả gốc lẫn lãi.
Một giai điệu hào hùng, đầy hứng khởi chợt vang lên từ chiếc loa phóng thanh trên nóc toà nhà trung tâm: “Bão nổi lên rồi…”.