Lịch sử Quân sự Việt Nam

Những điều chưa biết về cuộc khủng hoảng tên lửa Cu-ba


QĐND - Thứ Sáu, 19/10/2012, 22:48 (GMT+7)

QĐND - Nửa thế kỷ đã trôi qua, cuộc khủng hoảng tên lửa Cu-ba (tháng 10-1962) là sự kiện kịch tính nhất trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, từng đẩy Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn đến bên bờ của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Nhưng rốt cuộc, ít người biết được nguyên nhân sâu xa gây ra nó.

Những chuyến tàu bí mật trên biển Ca-ri-bê

Chiến tranh Lạnh bắt đầu được một thời gian, Trung Âu và khu vực Viễn Đông trở thành mặt trận giằng co, đấu tranh chủ yếu của hai phe Xô, Mỹ. Trong khi đó, đứng trước sự uy hiếp của Mỹ, Cu-ba vẫn kiên cường. Nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của Mát-xcơ-va, ngày 3-7-1960, lãnh tụ Cu-ba, Phi-đen Ca-xtơ-rô (Fidel Castro), tuyên bố từ nay về sau sẽ là một bộ phận cấu thành của phe XHCN. Ngày 2-9 năm đó, trong một cuộc mít tinh với sự tham gia của hàng trăm nghìn người, Phi-đen đã đọc bản “Tuyên ngôn La Ha-ba-na” nổi tiếng, kịch liệt chỉ trích chính sách mở rộng xâm lược của Mỹ ở Mỹ La-tinh, tuyên bố “Mỹ La-tinh là của người Mỹ La-tinh”.

Lãnh tụ Cu-ba Phi-đen Ca-xtơ-rô nói chuyện với các thành viên của Các lực lượng vũ trang Cu-ba gần bãi biển Hi-rôn. Ảnh tư liệu

Từ sự kiện Vịnh Con lợn

Tháng 1-1961, Mỹ cắt quan hệ ngoại giao với Cu-ba. Quan hệ giữa Mỹ và Cu-ba căng thẳng cực độ. Ngày 20-1-1961, Giôn Ken-nơ-đi (John Kennedy) lên thay Đ. Ai-xen-hao (Dwight Eisenhower) làm tổng thống thứ 35 của Mỹ. Tình hình vẫn không có gì thay đổi bởi trong quá trình tranh cử, Ken-nơ-đi đã biểu thị một cách rõ ràng rằng Mỹ sẽ "không để cho Liên Xô biến Cu-ba thành căn cứ của mình trên biển Ca-ri-bê". Tiếp quản Nhà Trắng, Ken-nơ-đi càng cho thúc đẩy kế hoạch ủng hộ các phần tử lưu vong Cu-ba lật đổ chính quyền của Phi-đen. Theo Đô-bri-nin (Dobrynin), nhà ngoại giao kỳ cựu của Liên Xô, Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) và Lầu Năm Góc đã lên kế hoạch bí mật mang tên Mangosta với mục tiêu là làm suy yếu và sụp đổ hoàn toàn chính quyền của Phi-đen.

Ngày 15-4-1961, ba chiếc máy bay B-26 sơn cờ hiệu Cu-ba mang theo bom, tên lửa và súng máy tấn công một số sân bay chủ yếu gần La Ha-ba-na như ở Ciudad Libertad, San Antonio de Los Banos… Sau đó, hai trong ba chiếc B-26 hạ cánh xuống Phlo-ri-đa (Mỹ), các phi công bước xuống, tự xưng là người của không quân Cu-ba đào tẩu, yêu cầu được tỵ nạn chính trị. Chiếc B-26 còn lại bị pháo cao xạ Cu-ba bắn bị thương, buộc phải hạ cánh xuống Gia-mai-ca. Kỳ thực, ba chiếc máy bay này không giống những chiếc máy bay không quân Cu-ba sử dụng. Trên thực tế, nó cất cánh từ một căn cứ ở trong lãnh thổ Goa-tê-ma-la và do những phần tử lưu vong điều khiển. Chúng muốn tiêu diệt hoàn toàn lực lượng không quân của Cu-ba, nhưng đã không thể thực hiện.

Cũng đúng lúc này, hơn 1.200 phần tử lưu vong Cu-ba tổ chức thành một đội đột kích viễn chinh, lên 4 chiếc tàu rời cảng ở Ni-ca-ra-goa. Chúng mang theo 5 chiếc xe tăng, nhiều pháo 75 mm và súng chống tăng, sáng sớm 17-4 đổ bộ lên bãi biển Gi-ron ở trung Nam Bộ Cu-ba. Ngoài ra, các phần tử lưu vong Cu-ba còn sử dụng máy bay để thả xuống Cu-ba 175 tên lính dù.

Tuy nhiên, lực lượng này không ngờ, vừa chân ướt chân ráo lên bờ đã bị tan tác bởi lưới lửa phục kích của các lực lượng vũ trang Cu-ba. Kết quả: 82 tay súng thiệt mạng, gần 1.200 tay súng bị bắt sống, chỉ có khoảng 50 người lóp ngóp trên biển được tàu Mỹ cứu vớt mang đi. Đây chính là Sự kiện bãi biển Gi-ron hay còn gọi là Sự kiện Vịnh Con lợn.

Sự hoài nghi của người Mỹ

Sau sự kiện bãi biển Gi-ron, chính sách phong tỏa của Mỹ đối với Cu-ba càng ngặt nghèo hơn. Ngoài việc cấm vận mậu dịch toàn diện, Oa-sinh-tơn tiếp tục sử dụng biện pháp cô lập để ngăn chặn sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản kiểu Phi-đen ở Mỹ La-tinh và không từ bỏ ý định can thiệp vũ trang. Vì thế, Lầu Năm Góc thường xuyên phái máy bay U-2 do thám Cu-ba, chiêu mộ 150.000 quân dự bị, cho phép những phần tử Cu-ba lưu vong gia nhập quân đội Mỹ, tổ chức diễn tập quân sự quy mô lớn ở biển Ca-ri-bê…

Sau sự kiện bãi biển Gi-ron, Ni-ki-ta Khơ-ru-xốp (Nikita Khrushchev), người đang giữ chức Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô trước đây, đã hai lần viết thư cho Ken-nơ-đi nói rõ với người Mỹ rằng Liên Xô phải cung cấp cho Cu-ba mọi sự viện trợ cần thiết. Trên thực tế, sự kiện bãi biển Gi-ron đã cho thấy người Mỹ sẽ không thể chấp nhận được sự tồn tại của chính quyền Phi-đen. Và điều này có ảnh hưởng lớn tới chiến lược của Liên Xô trong thời điểm đó.

Tháng 7-1962, Phi-đen phái Ra-un Ca-xtơ-rô (Raul Castro) và Che Ghê-va-ra (Che Guevara) dẫn đầu đoàn đại biểu Cu-ba thăm Liên Xô với mục đích chủ yếu là yêu cầu Liên Xô có biện pháp giúp Cu-ba tránh khỏi sự xâm lược của Mỹ. Trong chuyến thăm này, Cu-ba và Liên Xô đã đạt được một hiệp định đàm phán quân sự. Theo đó, Liên Xô sẽ cung cấp viện trợ quân sự cho Cu-ba và cử chuyên gia quân sự tới đảo quốc này. Nội dung cụ thể của hiệp định không được công bố, nhưng sau đó Mỹ phát hiện, số lượng tàu Liên Xô chở vật tư đi tới biển Ca-ri-bê tăng mạnh, chỉ trong hai tháng 7 và 8-1962 đã là hơn 100 lượt. Đặc biệt, những chiếc tàu này sau khi cập cảng Cu-ba, hàng hóa đều do người Liên Xô bốc dỡ.

Điều này đã làm cho Mỹ nghi ngờ. Khi đó, ở nước Mỹ cũng loan đi tin có 16 tàu hàng của Liên Xô chở theo 3000-5000 nhân viên kỹ thuật và rất nhiều cấu kiện tên lửa mới đã tới Cu-ba. Tuy chưa được kiểm chứng, nhưng nó đã làm cho người Mỹ cảm thấy bất an. Ngay lập tức, Mỹ tăng cường giám sát đường không và đường biển đối với Cu-ba, chụp ảnh tất cả những tàu Liên Xô đi vào vùng biển Cu-ba. Bắt đầu từ tháng 8-1962, việc nhân viên và trang bị của Liên Xô được đưa vào Cu-ba luôn nằm trong sự quan tâm đặc biệt của Nhà Trắng. Cuối tháng 8 năm đó, Che Ghê-va-ra dẫn đầu đoàn đại biểu thứ hai của Cu-ba sang thăm Mát-xcơ-va.

Ngày 2-9-1962, hai nước ra thông báo cho biết, Liên Xô đồng ý với yêu cầu cung cấp vũ khí và chuyên gia kỹ thuật cũng như huấn luyện cho lực lượng vũ trang của Cu-ba. Sau đó hai ngày, ngày 4-9-1962, Nhà Trắng ra tuyên bố về việc Liên Xô thiết lập trận địa tên lửa phòng không ở Cu-ba và tàu chở tên lửa của Liên Xô. Người Mỹ không thể chấp nhận được cảnh những quả tên lửa đất đối đất và các loại vũ khí tiến công khác được bố trí ở Cu-ba.

Đứng trước sự phản ứng quyết liệt của Mỹ, ngay ngày hôm đó, Khơ-ru-xốp đã viết thư gửi Ken-nơ-đi, bảo đảm rằng trước khi cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ diễn ra sẽ không có bất cứ hành động gì làm phức tạp hóa tình hình quốc tế và khiến quan hệ hai nước căng thẳng thêm. Một tuần sau, chính phủ Liên Xô ra tuyên bố: Liên Xô không cần thiết phải di chuyển vũ khí tiến công chiến lược sang nước khác như Cu-ba. Liên Xô có khả năng chi viện cho bất cứ nước nào yêu chuộng hòa bình ngay từ lãnh thổ của mình.

(còn nữa)


http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/301/303/303/211867/Default.aspx

Những điều chưa biết về cuộc khủng hoảng tên lửa Cu-ba


QĐND - Thứ Bẩy, 20/10/2012, 20:43 (GMT+7)

QĐND - Một tướng lĩnh cao cấp Bộ Quốc phòng Mỹ năm 1959 đã từng dự đoán cuối năm 1962, số lượng tên lửa tầm xa của Mát-xcơ-va sẽ gấp 3 lần Mỹ. Tổng thống Ken-nơ-đi rất quan tâm tới điều này. Chính vì vậy, trong ba năm cầm quyền (1961-1963), Tổng thống Ken-nơ-đi liên tục gia tăng ngân sách quốc phòng. Tháng 3-1961, Ken-nơ-đi ra lệnh đẩy mạnh việc nghiên cứu, chế tạo và sản xuất tên lửa Polaris bắn từ tàu ngầm và tên lửa Minuteman phóng từ lòng đất. Ngoài ra, Mỹ còn tìm cách tăng cường sự có mặt của mình ở Tây Đức, Áo, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ để hình thành thế bao vây đối với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu.

Tổng thống Mỹ Ken-nơ-đi (bên phải) và Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô  Khơ-ru-xốp  – hai “cái đầu lạnh” giải quyết cuộc khủng hoảng năm 1962. Ảnh tư liệu

 Tạo thế cân bằng

Trong hai năm 1959 và 1960, quân đội NATO  nhiều lần tổ chức diễn tập liên hợp lấy Liên Xô và Đông Âu làm kẻ địch giả tưởng. Những quả tên lửa của Mỹ bố trí ở Thổ Nhĩ Kỳ chỉ mất 5-6 phút là có thể vươn tới Mát-xcơ-va. Trong khi đó, nếu phóng từ lãnh thổ của mình và muốn đến được nước Mỹ, tên lửa của Liên Xô phải mất từ 20 đến 30 phút bay. Cục diện bất lợi này khiến Khơ-ru-xốp cảm thấy bất an. Tháng 5-1962, Khơ-ru-xốp thăm Bun-ga-ri. Khi đi dạo bên bờ Biển Đen, Nguyên soái R. Ma-li-nốp-xki (R. Malinovsky), Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô, đã chỉ tay sang phía bờ đối diện và nói với Khơ-ru-xốp: “Chỉ cần vài phút là những quả tên lửa hạt nhân bố trí ở các căn cứ quân sự Mỹ trên đất Thổ Nhĩ Kỳ có thể hủy diệt Ki-ép, Min-xcơ và Mát-xcơ-va". Lúc đó, Khơ-ru-xốp đã hỏi: “Vậy tại sao chúng ta không thể thiết lập căn cứ quân sự ở gần nước Mỹ?”.

Đúng lúc này, quan hệ giữa Mỹ và Cu-ba leo thang căng thẳng. Trong một thời gian ngắn, Cu-ba đã cử hai đoàn đại biểu sang thăm Liên Xô, đề nghị Mát-xcơ-va giúp La Ha-ba-na. Điều đó đã thúc đẩy Khơ-ru-xốp quyết định phải xây dựng căn cứ quân sự và bố trí tên lửa hạt nhân, máy bay Il-28 ở Cu-ba.  Kết quả của việc bố trí tên lửa hạt nhân ở Cu-ba không chỉ có thể khống chế hành động quân sự tùy tiện của Mỹ nhằm vào Cu-ba, mà còn giúp tạo thế cân bằng hạt nhân giữa Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn.

Chính phủ Liên Xô phê chuẩn kế hoạch của Khơ-ru-xốp, căn cứ vào hiệp định bí mật ký với Cu-ba, quyết định bố trí tên lửa tầm trung ở Cu-ba và cung cấp máy bay ném bom phản lực Il-28 cho Cu-ba. Hàng chục quả tên lửa (mỗi quả có thể mang đầu đạn hạt nhân có sức công phá lớn gấp hàng chục lần so với quả bom nguyên tử Mỹ ném xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki - Nhật Bản) và hàng chục chiếc máy bay đã được tháo rời, đóng vào kiện, bí mật chuyển lên những chiếc tàu chở hàng đưa đến Cu-ba.

Khoảng 3.500 nhân viên kỹ thuật Liên Xô cũng xuống tàu sang Cu-ba. Tới ngày 2-9-1962, khi hai đoàn đại biểu Liên Xô và Cu-ba ra tuyên bố chung, kế hoạch vận chuyển vũ khí và nhân viên kỹ thuật của Liên Xô cơ bản đã hoàn tất.

Điều bí ẩn của những chiếc máy bay do thám tầm cao U-2

Trong khi Liên Xô bí mật vận chuyển tên lửa và máy bay đến Cu-ba,  Mỹ cũng không một phút ngơi nghỉ, vận dụng mọi thủ đoạn có thể để tìm hiểu chân tướng sự việc và đề ra sách lược đối phó.

Sau khi xảy ra sự kiện bãi biển Gi-ron, Ken-nơ-đi đã phê chuẩn kế hoạch phục hồi những chuyến bay do thám của U-2, chiếc máy bay từng làm người Mỹ mất mặt khi bị bắn rơi trên bầu trời Liên Xô tháng 5-1960. Rạng sáng chủ nhật ngày 14-9-1962, một chiếc U-2 được lệnh cất cánh làm nhiệm vụ trinh sát đường không ở khu vực phía tây Cu-ba. Tối hôm đó, các chuyên gia phân tích không ảnh của CIA đã thức trắng để kiểm tra, đối chiếu, so sánh những tấm ảnh U-2 vừa chụp với những tấm ảnh có từ trước. Họ bàng hoàng phát hiện dấu vết đầu tiên về sự có mặt của một căn cứ tên lửa tầm trung của Liên Xô ở San Cristobal (tỉnh La Ha-ba-na). Ngay lập tức, thông tin trên được cấp báo cho cố vấn An ninh quốc gia, G. Băn-đi (G. Bundy). 11 giờ trưa 16-10-1962, trên bàn Tổng thống Ken-nơ-đi đã có tất cả những tấm ảnh phóng to cùng lời chú giải của CIA về căn cứ tên lửa của Liên Xô trên đất Cu-ba.

Theo CIA, những bãi phóng tổng hợp của Liên Xô xây dựng ở Cu-ba được cấu thành từ 16-20 quả tên lửa, có thể sẵn sàng tham chiến trong vòng 2 tuần nữa. Khi đó, Oa-sinh-tơn, Đa-lát hay Xanh Lu-ít và rất nhiều thành phố khác cùng toàn bộ các căn cứ trực thuộc Bộ tư lệnh không quân chiến lược Mỹ đều nằm trong tầm bắn của tên lửa Liên Xô. Viễn cảnh khủng khiếp trên khiến người Mỹ không thể ngồi yên. Trong một hành động được cho là đối phó, Lầu Năm góc nhanh chóng vạch ra kế hoạch huấn luyện quân sự và lấy đó làm bình phong che mắt để tiến hành tập kết binh lực ở các căn cứ quân sự thuộc bang Phlo-ri-đa, gần Cu-ba.

Tham gia kế hoạch huấn luyện quân sự trên của Lầu Năm góc có khoảng 40.000 lính thủy đánh bộ Mỹ, trong đó 5000 quân được bố trí ở căn cứ hải quân Goan-ta-na-mô của Mỹ trên lãnh thổ Cu-ba. Sư đoàn đổ bộ đường không số 101, tinh nhuệ nhất của quân đội Mỹ cũng được đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu. Tất cả chỉ đợi lệnh là nổ súng tiến công Cu-ba.

Từ 11 giờ trưa đến 6 giờ chiều 16-10-1962, Ken-nơ-đi đã triệu tập hai cuộc họp bí mật thảo luận về kế hoạch hành động đối với Cu-ba. Phái diều hâu trong Lầu Năm góc đưa ra hai phương án cứng rắn. Một là lực lượng vũ trang Mỹ trực tiếp tấn công Cu-ba. Ban đầu, máy bay Mỹ sẽ tiến hành tấn công đường không, phá hủy các cơ sở phòng thủ, kho vũ khí và sân bay của Cu-ba. Sau đó, lính thủy đánh bộ Mỹ sẽ đổ bộ lên Cu-ba, tiêu diệt toàn bộ tên lửa, nhân viên kỹ thuật của Liên Xô và chính quyền Phi-đen. Phương án thứ hai là huy động khoảng 500 chiếc máy bay tiến hành ném bom rải thảm đối với Cu-ba, mục tiêu chủ yếu là các bãi phóng tên lửa của Liên Xô. Tuy nhiên, cả hai phương án này rõ ràng mang tính xâm lược, đặc biệt là có thể khơi nguồn cho một cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Liên Xô, nên đã gặp phải sự phản đối của phái ôn hòa chiếm đa số tại cuộc họp. Quan trọng hơn, Ken-nơ-đi vẫn chưa biết rõ mục đích thực sự của Liên Xô khi đem tên lửa bố trí tại Cu-ba. Do vậy, Ken-nơ-đi cho rằng việc phát động một cuộc tấn công quy mô lớn vào Cu-ba lúc này là vô cùng mạo hiểm.

Sau nhiều lần cân nhắc và hiệp thương với các nhân vật chóp bu Nhà Trắng và Lầu Năm góc, Ken-nơ-đi quyết định thành lập hai tiểu ban đặc biệt, yêu cầu hai tiểu ban này khẩn cấp hoàn thành kế hoạch chi tiết cho việc đối phó với tình hình mới phát sinh ở Cu-ba. Để bảo mật, những người tham gia hai tiểu ban này vẫn phải làm những công việc thường nhật của mình. Nhìn vẻ ngoài, cuộc sống của những người dân Mỹ vẫn diễn ra bình thường, ít ai ngờ rằng khi đó đất nước họ đang chuyển động cùng quá trình thai nghén một hành động quân sự lớn nhằm vào đảo quốc nhỏ bé – Cu-ba.

http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/301/303/303/211981/Default.aspx

            Chào bác Lexuantuong 1972 !
    Sáng nay trong bản tin thời sự đài tnVN đã đưa tin , Nga tổ chức tập trận lần đầu , với các loại máy bay ,tên lửa , tầu ngầm tầu chiến . Mang các loại đầu đạn hạt nhân chiến lược .Do tổng thống Nga PuTin đứng đầu
        Điều này nga muốn tỏ thái độ gì ? thế phòng thủ chiến lược răn đe ? Đối trọng , phá vỡ lá chắn tên lửa của Mỹ ở Châu Âu, châu Á . ? Hay trước việc TQ tăng đầu tư quốc phòng ,  xâm lấn biển đảo các nước láng giềng . Và Mỹ có ý đồ tăng lực lượng quân sự sang châu Á Thái Bình Dương ? .Trong tình hình kinh tế thế giới tụt dốc như hiện nay . Việc làm của Nga cho thấy vấn đề gì ???
      Xin bác Tường hiểu biết hơn nói cho anh em biết với - Cảm ơn bác .

@hưonghn76: Sự hiểu biết của mình cũng nông cạn lắm. Mình đưa những thông tin của báo chí để chúng ta cùng trao đổi cho vui mà.

Mình nhớ không nhầm con đường hàng hải trên Thái Bình Dương kéo dài qua Malacca sang Ấn độ dương qua Hồng Hải vào Địa Trung Hải để ra Đại Tây Dương là tuyến giao thông vô cùng quan trọng để nối Đông và Tây bán cầu qua những châu lục với nhiều quốc gia trên thế giới. Từ bao đời nay con đường này vô cùng sôi động với sự phát triển kinh tế của nhiều quốc gia. Nước Nga nằm trải dài qua 2 châu lục Âu-Á một bên là Thái Bình Dương còn 1 bên là Hắc Hải, ngừơi ta ví nước Nga như anh khổng lồ mà 2 chân đặt ở cách xa nhau khó có thể trợ giúp được. Người Nga muốn ra Đại Tây dương chỉ có thể qua Bắc băng dương, nhưng điều kiện thiên nhiên vô cùng khắc nghiệt, giao thương chỉ có mấy tháng mùa hè ngắn ngủi. Qua Hắc Hải để ra thì vướng 1 loạt quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, các nước Ban căng... Chỉ duy nhất có con đường xuyên qua Thái Bình Dương mà thôi. Trước khi chiến tranh VN kết thúc người Nga đã thiết lập 1 loạt căn cứ ở các quốc gia thân thiện như Ấn độ, Nam Yemen, Ai cập trên Hồng Hải để hỗ trợ cho đội thương thuyền cũng như hạm đội của mình. Mỹ rút khỏi VN, căn cứ Cam Ranh trở thành 1 căn cứ quân sự hỗn hợp lý tưởng cho người Nga. Nhưng rồi nước Nga gặp nhiều khó khăn và buộc phải trả lại CR cho VN với sự luyến tiếc đến khôn cùng.

Cho đến những thập kỷ gần đây, tình hình chính trị cũng như kinh tế của nước Nga đã dần dần ổn định và điều đó làm cho giới lãnh đạo Nga phục hồi ý tưởng trở thành siêu cường về kinh tế cũng như chính trị để là đối trọng với Mỹ và NATO. Tiềm lực quốc phòng của Nga có lợi thế từ những năm dưới thời xô-viết qua cơn khủng hoảng đã lấy lại ưu thế của 1 siêu cường về quân sự. Họ sẽ lấy lại thế đối trọng đầu tiên vì bản thân tồn tại của quốc gia họ mặt khác cũng muốn lấy lại chỗ dựa cho những đồng minh của một thời.

Châu Á-Thái Bình Dương từ chiến tranh thế giới thứ 2 đến nay luôn là tâm điểm của các quốc gia lớn, với nhiều tham vọng nằm ở hai bờ của đại dương này.  

Chuyên mục này là thư viên, không để thảo luận bác lexuantuong1972 ạ!

Em sẽ chuyển nó về đúng chỗ, nhân tiện lưu ý bác: tên topic không được viết HOA toàn bộ.

Những điều chưa biết về cuộc khủng hoảng tên lửa Cu-ba


QĐND - Chủ Nhật, 21/10/2012, 17:16 (GMT+7)

QĐND - Về thời gian xảy ra cuộc khủng hoảng tên lửa Cu-ba, sử sách đều ghi bắt đầu từ ngày 22-10-1962 khi Mỹ tuyên bố phong tỏa Cu-ba và kết thúc vào ngày 28-10-1962 khi Liên Xô và Mỹ ký hiệp định, theo đó, Mát-xcơ-va sẽ đình chỉ việc xây dựng căn cứ tên lửa ở Cu-ba và triệt thoái tên lửa khỏi Cu-ba.

Trong “tuần lễ đen tối” (nói theo lời Bộ trưởng Tư pháp Mỹ lúc đó là Rô-bớt Ken-nơ-đi), cả thế giới như căng lên cùng cuộc đối đầu giữa hai siêu cường Xô-Mỹ. Chính vào lúc Nhà Trắng tập trung tinh lực nghiên cứu đề ra đối sách, Krem-li đẩy nhanh tốc độ vận chuyển vũ khí sang Cu-ba và xây dựng căn cứ tên lửa ở Cu-ba. Trên phương diện ngoại giao, Mát-xcơ-va cũng thể hiện rõ thái độ cứng rắn. Ngày 18-10-1962, Bộ trưởng Ngoại giao Liên Xô, A. Grô-mi-cô (A. Gromyko), lần lượt hội kiến với Tổng thống Mỹ Ken-nơ-đi và Ngoại trưởng Mỹ D. Ra-xcơ (D. Rusk), tại Niu Y-oóc và một lần nữa lặp lại quan điểm của Mát-xcơ-va về việc ủng hộ Cu-ba. Khi đó, cả Tổng thống Ken-nơ-đi, Ngoại trưởng Ra-xcơ, Bộ trưởng Quốc phòng Mắc Na-ma-ra (McNamara), Bộ trưởng Tư pháp Rô-bớt Ken-nơ-đi và Thứ trưởng Ngoại giao G. Pao-ơ (G. Power) đều biểu thị Mỹ không muốn tấn công vũ trang đối với Cu-ba, nhưng quyết không cho phép "Liên Xô biến hòn đảo này thành căn cứ quân sự tiến công Mỹ và các nước Mỹ La-tinh". Dù vậy, sự cứng rắn từ phía Mát-xcơ-va như chất xúc tác khiến Nhà Trắng ngày càng thiên về lựa chọn một quyết sách cứng rắn.

Ảnh chụp từ trên cao ngày 4-12-1962 trên bờ biển Cu-ba: Tàu chở hàng Liên Xô Okhotsk chở tên lửa Ilyouchine IL 28 :o  rút khỏi Cu-ba, theo thỏa thuận với Mỹ. Máy bay và trực thăng Mỹ đã bay tầm thấp để theo dõi sát hoạt động dỡ và chất tên lửa, trong khi các tàu chiến Mỹ cũng theo sát tàu Liên Xô chở tên lửa trở lại Liên Xô. Ảnh: AFP/tư liệu

Sau cuộc họp bí mật của Nhà Trắng, các thành viên tiểu ban bí mật (sau này có tên: “Tiểu ban chấp hành Ủy ban An ninh Quốc gia”) cũng tham gia vào 4 cuộc thảo luận trong 4 đêm liên tục nhằm tập hợp ý kiến, đưa ra các phương án đối phó với việc Liên Xô đưa tên lửa sang Cu-ba. Đa số đồng ý với việc thiết lập một vành đai phong tỏa đặc biệt ngăn chặn Liên Xô đưa các thiết bị nguyên tử vào Cu-ba. Ngày 18-10-1962, Ken-nơ-đi quyết định thành lập Ủy ban chuyên môn phụ trách việc hoạch định những hành động đối phó cụ thể và chỉ một ngày sau, ủy ban này đã đưa ra được một loạt phương án khác nhau, chỉ đợi Tổng thống phê chuẩn.

Chiều 20-10-1962, lấy lý do sức khỏe không được tốt, Tổng thống Ken-nơ-đi rời Chi-ca-gô về Oa-sinh-tơn, lập tức cho triệu tập hội nghị lần thứ 505 Ủy ban An ninh Quốc gia tại phòng bầu dục ở Nhà Trắng. Ken-nơ-đi đưa ra những tấm ảnh chụp các bãi phóng tên lửa của Liên Xô ở Cu-ba, rồi giải thích rõ cho những người dự hội nghị về phương án phong tỏa Cu-ba. Qua thảo luận và nghe ý kiến của các thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia cũng như sự tham vấn của Bộ tư lệnh không quân chiến lược, Ken-nơ-đi quyết định cho thực thi kế hoạch phong tỏa trên biển đối với Cu-ba.

Để giảm bớt mùi thuốc súng, thay vì dùng từ “phong tỏa”, kế hoạch này sử dụng từ “cách ly”. Trước khi công bố quyết sách quan trọng, đặt đất nước vào tình trạng khẩn cấp, chính phủ Mỹ đã khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị, gồm: Liên lạc với các Đại sứ quán Mỹ ở nước ngoài, khởi thảo tuyên bố kiểm tra, cách ly tàu thuyền, thông báo cho Tổ chức các nước châu Mỹ, tăng viện binh lực cho căn cứ hải quân Goan-ta-na-mô… Đặc biệt, 6 giờ tối 22-10-1962, một tiếng trước khi Mỹ công bố lệnh phong tỏa Cu-ba, Ngoại trưởng Ra-xcơ triệu kiến khẩn cấp ông Đô-bri-nin (Dobrynin), Đại sứ Liên Xô tại Mỹ để trao bức thư của Tổng thống Ken-nơ-đi gửi nhà lãnh đạo Khơ-ru-xốp và tuyên bố đặt đất nước trong tình trạng khẩn cấp sắp được phát đi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Ngoại trưởng Ra-xcơ từ chối đưa ra bất kỳ lời giải thích hay hồi đáp nào.

Trong bức thư gửi Khơ-ru-xốp, Ken-nơ-đi viết: “Nếu như xảy ra một sự kiện nào đó, nhằm bảo vệ mình và an ninh của các đồng minh, chúng tôi sẽ làm tất cả những gì phải làm. Ở Cu-ba đã xuất hiện căn cứ tên lửa và hệ thống vũ khí tiến công của Liên Xô, do đó, tôi phải nói với ngài rằng Mỹ quyết định phải loại bỏ tận gốc sự uy hiếp này ở Tây bán cầu. Hành động mà chúng tôi sắp sửa tiến hành chỉ là mức thấp nhất của việc loại bỏ tận gốc sự uy hiếp này ở Tây bán cầu”.

7 giờ tối 22-10-1962, Ken-nơ-đi bắt đầu bài phát biểu trên truyền hình. “Giống như những gì đã cam kết, chính phủ liên tục theo dõi chặt chẽ hành động quân sự của Liên Xô ở Cu-ba. Tuần trước, có rất nhiều bằng chứng không thể chối cãi cho thấy trên hòn đảo này đang xây dựng một hệ thống tên lửa mang tính tiến công. Căn cứ tên lửa này, ngoài việc đem tới sức mạnh vũ trang tấn công Tây bán cầu thì không có mục đích nào khác. Có được loại vũ khí tầm xa mang tính tiến công với sức sát thương quy mô lớn như vậy, Cu-ba sẽ lập tức biến thành căn cứ chiến lược quan trọng, tạo ra sự uy hiếp rõ ràng đối với người châu Mỹ và hòa bình, an ninh. Lần đầu tiên, người Liên Xô quyết định bí mật bố trí thứ vũ khí chiến lược này ngoài lãnh thổ của họ. Điều đó cho thấy họ cố ý thay đổi hiện trạng. Nếu chúng ta hy vọng bạn bè tin vào dũng khí và những lời cam kết của chúng ta, Mỹ phải quyết không để Liên Xô làm như vậy”, Tổng thống Ken-nơ-đi phát biểu.

Ngay sau đó, Tổng thống Ken-nơ-đi ra lệnh cho quân đội Mỹ vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu, 24 tiếng đồng hồ sau đó lại ký văn kiện số 3504, tuyên bố bắt đầu từ 14 giờ (giờ GMT) ngày 24-10-1962, Mỹ sẽ tiến hành phong tỏa toàn diện đối với Cu-ba, bất cứ tàu thuyền nào tới Cu-ba đều phải chịu sự kiểm tra của các chiến hạm Mỹ, nếu chống lệnh sẽ bị bắn chìm. Một biên đội hải quân khổng lồ của Mỹ được tập kết ở biển Ca-ri-bê.

Một nửa số máy bay ném bom chiến lược của Mỹ sẵn sàng cất cánh. Những chiếc tàu ngầm trang bị tên lửa Polaris đã tiến vào trận địa tác chiến. Bài phát biểu trên truyền hình của Ken-nơ-đi được phát đi trên toàn thế giới bằng 38 loại ngôn ngữ khác nhau đã gây ra phản ứng mạnh mẽ. Mỹ bắt đầu hành động. Nguy cơ về một cuộc đối đầu nghiêm trọng kể từ sau Chiến tranh Triều Tiên, thậm chí là sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II đã lộ diện.


http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/301/303/303/212070/Default.aspx
____
Ilyouchine IL28 là máy bay ném bom chứ đâu phải là tên lửa phải không các bác

Đúng rồi bác Tường. Il-28 là máy bay ném bom đã có mặt trong biên chế không quân QDND Việt Nam, đã ném bom căn cứ Buôn Lọng của Mỹ và phái hữu Lào năm 1972 và được bác phicongtiemkich nhà ta bay Mig-21 hộ tống.

Phim tài liệu tiếng Anh về khủng hoảng tên lửa Cuba (Khủng hoảng Ca-ri-bê năm 1962):
http://www.youtube.com/watch?v=j0MUbVQl9Ns

http://www.youtube.com/watch?v=ZCQ-WJXP9qA

tiếng Nga:
http://www.youtube.com/watch?v=l-AxGwggsOU

Bìa tạp chí LIFE tháng 11 năm 1962
(http://statehistory.ru/img_lib2/2011/08/1314645265_f9fa.jpg)

Hóa ra tên lửa Iluychine 28 là từ báo điện tử qdnd mà ra, Dân trí copy lại nguyên xi, kể cả lỗi sai ;D.

Nga diễn tập lực lượng chiến lược tổng hợp thì mục tiêu đầu tiên và gần như lớn nhất là nhắm vào hệ thống phòng thủ tên lửa mà Mỹ đang xây dựng ở Châu Âu ngay sát Nga. Có sự chỉ đạo trực tiếp từ người đứng đầu đất nước ngoài mục đích nâng cao tính chất cuộc diễn tập, khẳng định sự quan tâm và lập trường không đổi của Nga trong vấn đề vũ khí hạt nhân... còn làm tăng uy tín cá nhân của tổng thống.
Lực lượng hạt nhân chiến lược trên không, trên bộ, trên biển là con bài có thể coi là duy nhất hiện nay có đầy đủ sức mạnh của Nga để răn đe, cảnh báo và mặc cả khi cần thiết.
Còn nguy cơ với Nga từ TQ không phải vấn đề quân sự và nếu có cũng không phải nguy cơ hàng đầu. TQ tăng cường xâm lấn các nước láng giếng không liên quan đến cuộc diễn tập lần này bác ạ. Về biển, đảo thì Nga mâu thuẫn với Nhật ở quần đảo Kuril là nhiều nhất.
Có 1 điều không phải chứng minh hay chân lý, nguyên tắc gì cũng được. Đó là: không nên động vào một cường quốc hạt nhân. Tất cả các bài báo kể cả từ Nga lo ngại nguy cơ TQ mạnh hơn Nga về quân sự đều không có căn cứ hay lo hão.

Phim tài liệu: Cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba.
Phim này được VTV mua bản quyền và lồng tiếng Việt phát sóng trên VTV1 rồi, nhưng chắc nhiều bác chưa xem nên em xin phép post lên đây  ;D

http://media.vtv.vn/Media/Get/PTL-nuoc-ngoai-Cuoc-khung-hoang-ten-lua-Cuba-04209ac663.html (http://media.vtv.vn/Media/Get/PTL-nuoc-ngoai-Cuoc-khung-hoang-ten-lua-Cuba-04209ac663.html)

Kỷ niệm lần thứ 76 CM tháng 10 Nga

 Thứ Năm, 08/11/2012, 12:26 (GMT+7)


TTO - Kỷ niệm 71 năm cuộc duyệt binh lịch sử của Hồng quân Liên Xô năm 1941, ngày 7-11 Nga đã tổ chức lễ diễu hành quy mô lớn với sự tham gia của hơn 6.000 người và các loại xe tăng huyền thoại.


RIA Novosti cho hay lễ duyệt binh năm nay có 1.000 khách mời là cựu binh cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại và những người từng tham gia lễ duyệt binh năm 1941.

Cuộc duyệt binh huyền thoại ngày 7-11-1941 có 28.500 binh sĩ và đại diện các đội dân quân. Nhiều người trong số họ từ quảng trường Đỏ đã tiến thẳng ra mặt trận để bảo vệ thủ đô Matxcơva đang bị phát xít Đức bao vây.

Năm nay quân đội Nga còn tái hiện trận chiến nổi tiếng Borodino, trận đánh lịch sử của quân đội Nga chống lại quân Pháp của Napoleon 200 năm trước, vào ngày 7-9-1812. Đây là trận chiến lớn nhất và đẫm máu nhất trong thời kỳ Pháp xâm lược Nga, có sự tham gia của 250.000 quân và sau đó ít nhất 70.000 người đã chết.


_________

Dân tộc ta đã làm nên ngày 30/4 đưa giang sơn về 1 cõi, ấy thế mà chưa có 1 cuộc duyệt binh nào xứng với tầm vóc của ngày chiến thắng đó.

Cám ơn bác lexuantuong1972 ;D
Đây là diễu binh, không phải duyệt binh ạ :), mà cũng không đến mức "đại" như năm ngoái - theo cháu hiểu về ý nghĩa của cuộc diễu binh này :D
Duyệt binh kỷ niệm Cách mạng tháng 10 được tổ chức hàng năm trong thời kỳ Liên bang Xô Viết còn tồn tại. Sau năm 1985 thì cháu không tìm thấy trên Youtube (duyệt binh mùng 9 tháng 5 thì có). Sau khi Liên Xô sụp đổ cũng mất một thời gian khá dài ở Nga (cụ thể là ở Moskva) mới tổ chức diễu binh vào ngày này (năm ngoái kỷ niệm 70 năm chiến tranh Vệ quốc - 22 tháng 6 năm 1941 - có diễu binh lớn), năm 1997 - 80 năm, 2002 - 85 năm 2007 - 90 năm đều không có diễu binh.
Ở nhà mình năm 75 với 85 có duyệt binh mà bác. :)
Cách mạng tháng 10 là vào năm 1917; năm nay là 2012, 2012 - 1917 = 95. Đâu ra con số 76? Hai bạn phóng viên này không biết sử dụng máy tính hay tính nhẩm à >:(
Trong bài này, nếu khơi ra cũng được 1 số chuyện:
1. 71 năm là Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, không phải Cách mạng tháng 10. Về cuộc duyệt binh lịch sử mùng 7 tháng 11 năm 1941 khi quân Đức đang ở sát cửa ngõ Moskva thì không phải nhắc đến nhiều ở trang nhà. Cuộc duyệt binh đó đồng thời kỷ niệm 24 năm Cách mạng tháng 10, sau đó, các đơn vị tham gia duyệt binh với đầy đủ vũ khí tiến thẳng ra mặt trận.
2. Trong loạt ảnh trên có ít nhất 1 ảnh có thể không nằm trong lễ diễu binh vì ảnh này được chụp ngoài khu vực Quảng trường Đỏ. Đấy là ảnh có chú thích Một cụ già giương cao khẩu hiệu thời vệ quốc: "Đất mẹ đang kêu gọi" - được chụp trên đại lộ Tverskaia, hướng chụp thì có thể là bên phía vỉa hè có quảng trường Miakovski, đối diện 1 trong số các cửa ra metro Miakovskaia.
2. Nếu khắt khe hơn thì T-34 huyền thoại là chú thích không chính xác. Năm 1941, Hồng quân chưa có T-34-85 mà là T-34-76 cùng số 1 lượng T-34-57.

Đây là xe tăng nhẹ T-60

Cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc năm 1968. Chiến dịch "Đu-nai". Rạng sáng ngày 21 tháng 8 năm 1968 (http://rassvet21-go.ru/index.php/kto-zhe-oni/124-davidovskij)


(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Praga_11.jpg/800px-Praga_11.jpg)
Xe tăng LX tại Prague trong ngày đầu tiên của cuộc can thiệp

Khác với các cuộc can thiệp của Liên Xô cũ, các quân nhân Soviet tham gia chiến dịch "Đu-nai" không được Nhà nước Nga hiện nay công nhận là chiến sĩ quốc tế (nghĩa là mất một số quyền lợi). Ngay cả dưới thời Liên Xô, sắc lệnh của BQP LX số 220 ngày 5.7.1990 bổ sung danh sách các vùng lãnh thổ nước ngoài nơi công dân LB Nga tham gia chiến đấu có thêm tên CH Cuba nhưng cũng không có Tiệp Khắc.
(http://rassvet21-go.ru/images/KTOGEONI/1.jpg)
Các loại giấy chứng nhận ghi công tích mà Liên Xô cũ cấp cho các quân nhân tham gia chiến dịch "Đu-nai" năm 1968 còn được lưu giữ

Với cuộc chiến Afghanistan hoặc các cuộc chiến được công nhận khác, bằng chứng nhận của Soviet Tối cao Liên Xô ghi rất rõ ràng:
(http://rassvet21-go.ru/images/KTOGEONI/2.jpg)
Hoặc:
- "Vì lòng dũng cảm.....khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại nước CH Afghanistan"
hoặc:
- "Vì lòng dũng cảm.....khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế"

(http://dunay1968.com/img/map_b.jpg)
Hoạt động của quân đội các nước Hiệp ước Warsaw trong chiến dịch Đu-nai (tháng 8-11/1968) (http://dunay1968.com/map.html)
Cụm TĐQ "Phương Bắc" gồm: TĐQ XT cận vệ 1, TĐQ cận vệ độc lập 20, 8, một bộ phận TĐQ độc lập 3, TĐQ KQ 16 (Cụm QĐLX trên đất Đức - GSVG); TĐQ cận vệ độc lập 11 (QK PriBaltic), TĐQ độc lập 28 (QK Belorussia), TĐQ cận vệ độc lập 14 (QK Odessa); TĐQ XT 8, TĐQ độc lập 38, 13, QĐBB 28, TĐQ KQ 57 (QK PriKarpat); sư đoàn XT cận vệ 90, 20, TDQ KQ 4 (Cụm quân Bắc - SGV); sư đoàn XT cận vệ 19, 13, sư đoàn BBCG cận vệ 93, 254, TĐQ KQ 36 (Cụm quân Nam - YuGV); LLKQ QK Moskva (một phần); các sư đoàn KQVT cận vệ 3, 7, 18, các sư đoàn KQVT 6, 12; các TĐQ PK độc lập 2, 6, 8 QC PK QG LX; lữ đoàn bộ đội đường sắt cận vệ 1, lữ đoàn bộ đội đường sắt 47; lữ đoàn đặc nhiệm GRU 8; các lữ đoàn TTLL độc lập 3, 6 thuộc Bộ TTL Tối cao, lữ đoàn TTLL độc lập 7 QK PriKarpat; chi đội an ninh nội địa 12 thuộc Bộ An ninh Trật tự XH LX; các sư đoàn đổ bộ ĐK cận vệ 7, 103 thuộc Bộ đội ĐBĐK LX; TĐQ 2 LLVT CHND Ba Lan; sư đoàn XT 7, sư đoàn BBCG 11, lữ đoàn biên phòng 12 thuộc QDQGND CHDC Đức; sư đoàn BBCG 8 QĐND CHND Hungary; các trung đoàn BBCG 12, 22 QDND CHND Bungary.
PDQ PriKarpat gồm: các sư đoàn BBCG cận vệ 128, 70, 17 thuộc TĐQ độc lập 38, sư đoàn BBCG cận vệ 51, sư đoàn BBCG 161 TĐQ độc lập 13, sư đoàn BBCG 24, sư đoàn BBCG cận vệ 66, sư đoàn XT 31 TĐQ XT 8 (QK PriKarpat); sư đoàn XT cận vệ 15, sư đoàn BBCG cận vệ 30 TĐQ 28 (QK Belorussia); sư đoàn BBCG 48, sư đoàn PB 55 (QK Odessa); sư đoàn BBCG 254, trung đoàn BBCG 12 QĐND Bungary (đến cuối ngày 22.8.1968).
PDQ Nam: sư đoàn XT cận vệ 19,13, sư đoàn BBCG cận vệ 93, sư đoàn BBCG 254, TĐQ KQ 36 Cụm quân Nam; sư đoàn ĐBĐK cận vệ 103; sư đoàn BBCG 8 QDND Hungary; trung đoàn BBCG 12 QDND Bungary.
TĐQ cận vệ 20: sư đoàn BBCG cận vệ 6, sư đoàn BBCG 35; sư đoàn XT cận vệ 11 TĐQ XT cận vệ 1; sư đoàn BBCG 18, 3, 1, một bộ phận sư đoàn XT 1 và sư đoàn XT cận vệ 40 QK PriBaltic; sư đoàn ĐBĐK cận vệ 7; sư đoàn XT 7 QDQGND CHDC Đức; trung đoàn BBCG 22 QDND CHND Bungary.
TĐQ XT cận vệ 1: sư đoàn XT cận vệ 9,7,6, sư đoàn BBCG cận vệ 27; sư đoàn BBCG cận vệ 14 thuộc TĐQ cận vệ độc lập 20; sư đoàn BBCG cận vệ 20 thuộc TĐQ cận vệ độc lập 8; sư đoàn XT 20, một phần sư đoàn XT cận vệ 90 (Cụm quân Bắc - SGV); sư đoàn BBCG 11 QĐQGND CHDC Đức; sư đoàn BBCG cận vệ 128 (QK PriKarpat) từ sáng ngày 22.8.1968.
Bộ Tổng chỉ huy "Chiến dịch Đu-nai" đóng tại Legnitsa (Ba Lan). Chỉ huy chiến dịch là Tư lệnh Lục quân LX đại tướng I.G.Pavlovsky.

Các nét đặc trưng của hoạt động tác chiến
Bây giờ, thật kỳ quặc khi sau nhiều năm, có những người không có bất kỳ liên quan nào đến các sự kiện năm 1968 tại CHXHCN Tiệp Khắc, nhưng vẫn cố gắng khẳng định rằng tại thời điểm đó không hề có hoạt động chiến đấu !? ...

Tại sao tại một quốc gia nước ngoài, người lính của chúng ta lại nằm trong tay khẩu tự động, cơ số đạn dược đầy đủ, gồm cả lựu đạn? Và mệnh lệnh quân sự - đứng lên bảo vệ chế độ nhà nước tại quốc gia này!

Bởi vì tại bất kỳ thời điểm nào, đối thủ, kẻ thù cũng muốn và có thể giết chết bạn. Và bạn phải được chuẩn bị để đón hắn một cách thích hợp. Bạn phải luôn luôn sẵn sàng chiến đấu. Đó là những gì các cấp chỉ huy dạy chúng tôi, mà phần lớn trong số họ đã sống sót một cách kỳ diệu trong quá trình các trận đánh thời kỳ Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

Khoa học quân sự trong công tác quân sự ở các hoạt động chiến đấu, theo định nghĩa được đưa ra trong Bách khoa toàn thư quân sự Liên Xô, được hiểu là việc sử dụng có tổ chức các lực lượng, phương tiện để thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu đặt ra cho các đơn vị cơ sở, đơn vị hợp thành và các binh đoàn của các quân chủng lực lượng vũ trang và các binh chủng.

Các hành động ở cấp chiến lược cũng được gọi là hành động quân sự. Do đó, hoạt động chiến đấu nằm trong hoạt động quân sự với tư cách là một thành phần không thể thiếu - ví dụ, khi phương diện quân (nhóm PDQ) tiến hành các hoạt động quân sự dưới hình thức chiến dịch tấn công chiến lược, các tập đoàn quân và quân đoàn nằm trong thành phần PDQ tiến hành các hoạt động chiến đấu dưới các dạng tấn công, cơ động vu hồi, đột kích và v.v.

Và ai hôm nay có thể phủ nhận hoạt động của PDQ Trung tâm, PDQ Nam và PDQ PriKarpat? Ai có thể phủ nhận các mệnh lệnh tác chiến và các báo cáo tác chiến?

Ngoài ra, các hoạt động quân sự này được đặc trưng bởi các nét sau đây:

- tính kiên quyết của hành động,
- quy mô không gian rộng lớn,
- tính cơ động cao,
- tính năng động mạnh mẽ.
Đồng thời - đó là tổ hợp các biện pháp nhằm mục đích:
- giữ cho bộ đội ở trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao,
- duy trì khả năng chiến đấu của bộ đội,
- tạo các điều kiện thuận lợi cho việc bước vào chiến đấu một cách có tổ chức và kịp thời và thực hiện thành công các nhiệm vụ đặt ra,
- để ngăn chặn hay cảnh báo một cuộc tấn công bất ngờ của đối phương. Tất cả các biện pháp trên được kèm theo công tác đảm bảo tác chiến, kỹ thuật chuyên ngành, và đảm bảo hậu cần.

Trung tá V.P.Suntsev, với tư cách một chuyên gia quân sự, người có quan hệ trực tiếp với công tác soạn thảo và triển khai thực hiện "Chiến dịch Đu-nai", bày tỏ ý kiến của mình: "... Tôi sẽ cho phép bản thân mình khẳng định một cách chắc chắn rằng chiến dịch "Đu-nai" đã được lập kế hoạch một cách hợp lý và thông minh, nó là một chiến dịch quân sự vô cùng lớn lao được tiến hành cực kỳ xuất sắc trong một khoảng thời gian ngắn để đạt được các mục tiêu chiến lược".

Chứng minh cho điều đó là các sự kiện sau đây:

1. Sự thành lập vào tháng 8 năm 1968, Bộ chỉ huy tối cao "Chiến dịch Đu-nai", đứng đầu là Tổng tư lệnh Bộ đội Lục quân Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô đại tướng I.G.Pavlovsky. Bản doanh đặt tại thành phố Legnica (CHND Ba Lan).

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000088.jpg)
Tổng tư lệnh chiến dịch "Đu-nai" - Tổng tư lệnh Quân chủng Lục quân Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô, đại tướng Pavlovsky Ivan Grigorievich (1909-1999). Được phong AHLX năm 1969 sau khi thực hiện thành công chiến dịch này. Bị thất sủng dưới thời BTQP Dmitri Ustinov vì cùng TTMT N.V.Ogarkov và cố vấn BTQP Afghanistan L.N.Gorelov không tán thành đưa quân vào Afghanistan.

Nằm trong thành phần Bộ Tổng chỉ huy "Đu-nai" có một phần bộ đội Cụm Quân đội Soviet tại Đức (GSVG), Cụm quân Bắc (SGV), Cụm quân Nam (YuGV), Quân khu PriBaltic, Quân khu PriKarpat, Quân khu Belorussia, Quân khu Kiev, Quân khu Moscow, Quân khu Odessa (OdVO), binh chủng Đổ bộ Đường không Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô, Quân chủng PK Liên Xô, Ủy ban An nunh Quốc gia (KGB), Tổng cục Quân báo Bộ Tổng tham mưu Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô (GRU), Quân đội Cộng hòa Nhân dân Hungary, Quân đội Nhân dân Quốc gia Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức), quân đội Ba Lan nước Cộng hòa nhân dân Ba Lan, các trung đoàn BBCG 22 và 12 QDND nước Cộng hòa nhân dân Bulgaria.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000089.jpg)
Đại tướng S.M.Shtemenko (năm 1968 - thượng tướng, là người 2 lần được phong đại tướng) người phát triển kế hoạch chiến dịch "Đu-nai". Năm 1968 ông là TTMT LLVT các nước tham gia Hiệp ước Warsaw.

Trong thành phần Bộ Tổng chỉ huy "Chiến dịch Đu-nai" có:
- 3 tập đoàn quân xe tăng: TDQ XT CV 1 (GSVG); TDQ XT 8 (QK Prikarpat); TDQ 2 QD Ba Lan;
- 7 tập đoàn quân hợp thành: TDQ CV 8 và 20 thuộc GSVG, TDQ 13 và 38 QK Prikarpat, TDQ CV 11 QK PriBaltic, TDQ CV 14 QK Odessa, TDQ 28 QK Belorussia;
- 4 tập đoàn quân không quân: TDQ KQ 4 (SGV), TDQ KQ 16 (GSVG), TDQ KQ 36 (YuGV), TDQ KQ 57 (QK Prikarpat);
- 2 tập đoàn quân phòng không độc lập Quân chủng Phòng không Quốc gia Liên Xô: TDQ 2 và TDQ 8;
- quân đoàn lục quân 28 QK Prikarpat;
- quân đoàn phòng không 11 QC PKQG Liên Xô, cũng như một số lượng lớn các đơn vị hợp thành và các đơn vị cơ sở độc lập.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000090.jpg)
Tư lệnh PDQ Trung tâm - TTL Cụm Quân đội Soviet trên đất Đức - đại tướng P.К.Koshevoi

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000091.jpg)
Tư lệnh PDQ PriKarpat - tư lệnh bộ đội QK Prikarpat - thượng tướng V.Z.Bisyarin (bản doanh thành phố Lvov, Liên Xô)

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000092.jpg)
Tư lệnh PDQ Nam - tư lệnh Cụm quân Nam - thượng tướng AHLX V.I.Provalov (trên ảnh - ngoài cùng bên trái), bản doanh - thành phố Budapesht (Hunggary)

Cụm quân này xét theo thành phần và mục đích là Cụm quân có ý nghĩa chiến lược trên không gian chiến trường Trung Âu (ЦЕ ТВД). Toàn bộ cụm lực lượng lớn này bao gồm khoảng 500.000 người, khoảng 5.000 xe tăng và xe bọc thép, hơn 30 sư đoàn xe tăng và bộ binh cơ giới, không kể các sư đoàn đổ bộ đường không, không quân, và các sư đoàn khác.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000093.jpg)
Đại tướng, AHLX Ivan Nikolaevich Shkadov, năm 1968 - tư lệnh Cụm quân Bắc, thượng tướng

2. Tổ chức các cụm quân tác chiến.
Để lãnh đạo các hoạt động chiến đấu của bộ đội và giải quyết các nhiệm vụ tác chiến-chiến lược trong chiến dịch này đã thành lập:
- PDQ Trung tâm - PDQ PriCarpathian - PDQ Nam.
Trên hướng chính, Prague, có TDQ CV độc lập 20 hoạt động, đây là TDQ có năng lực tác chiến hiệu quả nhất tại GSVG. Nó nhận nhiệm vụ chiến đấu với ba sư đoàn: các sư đoàn cận vệ 6 và 35 và 20. TDQ độc lập và đơn vị phối thuộc là sư đoàn XT CV 11 thuộc TDQ XT CV 1 sẽ tấn công vào Prague, ngăn chặn sự thái quá của các lực lượng phản cách mạng ở Prague và các thành phố khác, thiết lập sự kiểm soát hoàn toàn đối với các cơ quan nhà nước, đảng và các công sở khác, đảm bảo an ninh tin cậy cho chúng và không cho phép các hành động bạo loạn vũ trang.
.........

(tiếp)

TĐQ XT CV 1 thuộc GSVG có trong biên chế các sư đoàn XT cận vệ 6, 7, 9, sư đoàn BBCG CV 27, sư đoàn BBCG CV 14 thuộc TĐQ CV độc lập 20, sư đoàn BBCG CV 20 thuộc TĐQ CV độc lập 8, sư đoàn XT 20 thuộc Cụm quân Bắc (SGV) và sư đoàn BBCG 11 QĐQGND CHDC Đức có nhiệm vụ chính ngăn chặn biên giới tây và nam của CHXHCN Tiệp Khắc với CHLB Đức và Áo, giải quyết trên đường hành tiến việc vô hiệu hóa các cuộc bạo động phản CM trong các thành phố và các điểm dân cư khác. Các nhiệm vụ tác chiến cụ thể về đấu tranh với các phần tử phản CM và bảo vệ CNXH tại Đông Séc và Slovakia do các PDQ Prikarpat và PDQ Nam đảm nhiệm.

Ngày 21 tháng 8 năm 1968 các lực lượng thê đội 1 bất ngừ vượt biên giới trên một diện rộng 200 km (2 ngàn xe tăng và 2 ngàn xe BTR). Sau 5 giờ 20 phút từ khi vượt biên giới, các đơn vị cơ sở và hợp thành của TĐQ CV độc lập 20 đã tiến vào Prague, tại đây các chiến sĩ nhảy dù sư đoàn ĐBĐK 7 đã chiếm xong các tòa nhà UBTU Đảng CS Tiệp Khắc, Nhà Chính phủ, Bộ QP, Bộ TTM và trung tâm phát thanh. Phải chăng điều đó không chứng tỏ rằng các chiến sĩ Soviet đã thể hiện được cho toàn thế giới kỹ năng chiến đấu cao, tính kỷ luật, tính tổ chức và lòng dũng cảm khi thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

3. Xây dựng cụm tác chiến pháo binh và lập kế hoạch sử dụng pháo binh tác chiến trong chiến dịch tấn công của TĐQ CV độc lập 20.

Đã thành lập: Cụm pháo binh tập đoàn quân (ААG-các trung đoàn PB TĐQ cận vệ 20-113); Cụm PB sư đoàn (DAG-6, DAG-11, DАG-35 - gọi theo các số hiệu sư đoàn, trong thành phần DAG có các trung đoàn PB của sư đoàn và các tiểu đoàn pháo phản lực độc lập của sư đoàn); Cụm pháo binh trung đoàn (PАG), bao gồm các đơn vị pháo binh của trung đoàn.

Yểm trợ PB cho bộ đội tấn công được lập kế hoạch theo phương pháp tập trung tuần tự hỏa lực (PSО) vào các mục tiêu định trước và đã trinh sát trước.

4. Đảm bảo sẵn ba cơ số đạn pháo cho một khẩu pháo.

5. Tổ chức và hoạt động tác chiến của chi đội trinh sát-tìm kiếm trung đoàn PB lục quân cận vệ 113 trong khu vực trách nhiệm của trung đoàn để ngăn chặn và dập tắt các hành động tội phạm của các phần tử phản CM.

6. Trang bị cho các sĩ quan và các quân nhân phục vụ quá hạn trước khi xuất kích hành quân trên lãnh thổ CHXHCN Tiệp Khắc bằng súng tự động АК một cơ số đạn (60 viên) và lựu đạn.

7. Trao tận tay toàn bộ các quân nhân cơ số đạn (60 viên) cho súng tự động AK, 200 viên - cho RPK.

8. Tổ chức bảo vệ các sĩ quan suốt ngày đêm với 1-2 chiến sĩ.

9. Từ ngày 21 tháng 8 áp dụng phụ cấp tiền tuyến cho toàn bộ đội ngũ quân nhân: đồ ăn miễn phí cho các sĩ quan, được trả bằng séc "tiền tuyến" hàng ngày của Tổng cục cung cấp ngoại thương; khẩu phần ăn bổ sung cho lính và hạ sĩ quan phục vụ ngắn hạn.

10. Việc áp dụng tại ban tham mưu trung đoàn từ 21 tháng 8 "Nhật ký thống kê hoạt động tác chiến của trung đoàn", tuân thủ "Hướng dẫn hoạt động dã ngoại của các ban tham mưu" được tiến hành một cách khẩn trương trong thời kỳ có các hoạt động chiến đấu.

11. Tặng thưởng cho các thành viên tham gia chiến dịch "Đu-nai" các huân huy chương Liên Xô.

12. Các tổn thất không phục hồi và các tổn thất sức khỏe của các quân nhân trong chiến dịch "Đu-nai".


Trở lại với rừng sự kiện năm 1968

Khi phân tích các hoạt động của một loạt đơn vị trong quá trình thi hành nhiệm vụ chiến đấu, bạn sẽ gặp những tài liệu rất đáng chú ý. Đặc biệt là khi chúng xuất phát từ những người tham gia trực tiếp, những nhân chứng của sự kiện.

Một ví dụ là việc xuất bản tại Moscow năm 2005, cuốn sách "Chúng tôi bay tới Tiệp Khắc" của đại tá về hưu Kukushkin A.V. Sách mô tả các hành động cụ thể của các đơn vị thuộc sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 dưới sự chỉ huy của tướng Gorelov L.N., những hoạt động này được lấy làm cơ sở cho các báo cáo tác chiến chính thức gửi lên Bộ Tổng chỉ huy "Chiến dịch Đu nai".

(http://rassvet21-go.ru/images/Korshun/2013-06-13%2015-53-18_0033-xsm.jpg)
Quân dù lên máy bay tới Prague, đêm 20 rạng ngày 21 tháng 8 năm 1968

Trong giai đoạn chuẩn bị và tiến hành chiến dịch, nhằm phối hợp hoạt động cho các sư đoàn ĐBĐK 7 và 103, cũng như hợp đồng với các đơn vị hợp thành của các quân binh chủng khác và các quân đội các quốc gia trong khối Hiệp ước Warsaw, người ta đã thành lập một cụm đặc nhiệm rút từ biên chế Bộ Tư lệnh Bộ đội Đổ Bộ Đường Không Liên Xô.

Lãnh đạo nhóm đặc nhiệm là người lính dù nổi tiếng, cấp phó của Tư lệnh Bộ đội ĐBĐK tướng Margelov V.F. - tướng Konstantin Yakovlevich Kurochkin. Nhóm này bao gồm: Tham mưu trưởng nhóm đặc nhiệm Kukushkin A.V., cũng như Khokhlushin N.N. và Golubkov A.T., sau lưng họ là cả kho kinh nghiệm chiến đấu của Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại.

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/kurochkin.jpg)
K.Ya.Kurochkin, trưởng nhóm đặc nhiệm

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/kukushkin.jpg)
A.V.Kukushkin, TMT nhóm đặc nhiệm

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/hohlushin.jpg)
N.N.Khokhlushin

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/golubkov.jpg)
A.T.Golubkov

Sau 37 năm (tức năm 2005), không giống như các ấn phẩm đủ loại và các kiểu giải thích khác nhau với những câu văn quen thuộc, gần như giống hệt nhau, ngắn gọn và khô khan, thì ngược lại, trong cuốn sách của ông, đại tá binh chủng ĐBĐK Kukushkin A.V. mô tả - các chiến sĩ nhảy dù thực hiện nhiệm vụ đúng như trong thực tế.

"Khi những chiếc máy bay đầu tiên hạ cánh (theo như kế hoạch đã định) đại đội 2 trung đoàn nhảy dù 108 (đại đội trinh sát dự bị) ngay lập tức chiếm quyền kiểm soát đài chỉ huy không lưu (KDP) và các cơ sở điều độ bay khác, chiếm và phong tỏa ga hàng không; đại đội 72 trinh sát độc lập của sư đoàn chặn các tuyến đường dẫn đến sân bay, bảo đảm an ninh và phòng thủ cho cuộc đổ bộ đang diễn ra.

Việc hạ cánh và giải phóng máy bay được tiến hành nhanh chóng và có tổ chức. Các máy bay giải phóng hàng và đổ quân dù xong đều ngay lập tức cất cánh, giải tỏa đường băng và đường lăn cho các máy bay khác.

Nhìn thấy một khối lượng khổng lồ các máy bay quân sự hạ cánh và nghe được những phát súng đầu tiên, một phần lớn các nhân viên sân bay cùng hành khách hoảng hốt bỏ chạy, bỏ lại hành lý và xe ô tô của họ.

Tới 4:30-5:00 ngày 21 tháng 08 sư đoàn (ĐBĐK cận vệ 7) đã đổ bộ xong hoàn toàn.

(http://rassvet21-go.ru/images/Korshun/2013-06-13%2016-06-19_0034-x.jpg)
Chiếc đầu tiên hạ cánh cùng đội đổ bộ và chỉ huy sư đoàn ĐBĐK cận vệ 7 tướng Gorelov L.N. tại sân bay Ruzyně, Prague (hiện nay là sân bay quốc tế Prague-Václav-Havel). Người lái – cũng là một viên tướng không quân.

Prague vẫn còn ngủ và không hề biết rằng sau một giờ 8.000 lính dù trang bị vũ khí tận răng sẽ vào thành phố.

Các trung đoàn, hay đúng hơn là các nhóm chiến đấu của các trung đoàn, sau khi đổ bộ vội vã lao vào thành phố để chiếm và phong tỏa các mục tiêu đã định.

Vào thành phố đầu tiên là đại đội trinh sát 72 của sư đoàn trên các xe trinh sát chiến đấu cùng một trung đội pháo tự hành ASU-57 và trung đội SPG-9 (súng phóng lựu chống tăng có giá). Dẫn dắt các chiến sĩ trinh sát là Chủ nhiệm Quân báo sư đoàn, trung tá Mikhail Vladimirovich Seregin.

Sau khi vượt qua cây cầu bắc qua con sông cổ kính Vltava, các trinh sát vội vã xác định các khu vực bố trí các mục tiêu phải đánh chiếm và xông đến tòa nhà Chính phủ và nhà riêng của Alexander Dubček. Đường phố thực sự vắng người, cư dân thành Prague vẫn còn đang ngủ.

Sau khi tước khí giới đội cảnh vệ, đang choáng váng bởi sự xuất hiện đột ngột của quân dù, các trinh sát nhanh chóng lao vào tòa nhà. Giải giáp đội bảo vệ bên trong, rồi họ bắt đầu thực hiện nhiệm vụ chính.

Việc đầu tiên là vô hiệu hóa tổng đài đang có ba điện đài viên trực. Đáp lại câu hỏi phòng làm việc của Dubcek ở đâu, một trong số họ đưa mắt chỉ lên tầng hai.

Đồng thời, nhóm của trung sĩ Karpov luồn xuống tầng hầm, vô hiệu hóa trung tâm truyền tin của Chính phủ.

Nhanh như chớp, các chiến sĩ nhảy dù dưới sự chỉ huy của thượng úy Yuri Kryuchkov đã ở ngay trước mặt các cánh cửa phòng làm việc trong đó có các Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng và Chính phủ Tiệp Khắc.

Trong văn phòng của Dubcek đang có cuộc họp bắt đầu từ tối ngày 20 tháng 8. Sự xuất hiện đột ngột của lính dù làm tất cả mọi người có mặt bàng hoàng theo đúng nghĩa đen.

Trong phòng, ngoài Alexander Dubček còn có: Smrkovsky, Kriegel, Shimon, Spacek, Mlynár và một số người khác, tổng cộng 26 người.

Trung tá Shishkin V.Ya nhớ lại:

- "Tôi bước vào văn phòng của Dubcek, trong đó rất nhiều người. Tôi chào họ. nhưng đáp lại - một sự im lặng khinh bỉ. Và đột nhiên Kriegel nói: "Lạy Chúa! Sao lại phải đưa quân đội  đến chỗ chúng tôi làm gì?" Chúng tôi nói với ông ấy rằng quân đội Liên Xô đến bảo vệ người Czech và những thành tựu của chủ nghĩa xã hội ở Tiệp Khắc và nói thêm: " Các Ngài! Chúng tôi yêu cầu các Ngài giữ bình tĩnh và trật tự. An ninh các Ngài sẽ được đảm bảo".

Các sĩ quan nhớ lại:

- "Dubcek định gọi cho L.I.Brezhnev, nhưng thượng úy Zhadnov lịch sự từ chối ông ấy, sau khi cắt dây điện thoại".

Mlynár cho các sĩ quan của chúng ta biết: "Chúng tôi hy vọng rằng các đơn vị của các anh sẽ xuất hiện ở đâu đó trong khoảng 10-11 giờ. Chúng tôi ngồi họp cả đêm và không mong đợi các anh bắt gặp chúng tôi một cách bất ngờ thế này".

Sau đó Smrkovsky và Kriegel cố gắng mở cửa sổ và hướng xuống đám đông giận dữ những người biểu tình vừa đến, nhưng các sĩ quan bảo vệ họ cấm họ làm việc đó.

Họ cư xử thô bạo, khiêu khích, yêu cầu gặp các đại diện có thẩm quyền, cũng như liên lạc với Chervonenko.

Rồi khi đã có quyết định về cuộc gặp của Brezhnev và Ludvik Svoboda tại Moskva để bàn bạc các hành động tiếp theo, Dubček Smrkovsky, Kriegel, và Shimon được đưa qua lối đi sân trong dưới sự chỉ huy của đại tá Коrshun А. S., dưới sự đảm bảo an ninh của các chiến sĩ trinh sát lên xe bọc thép tới phi trường, ra máy bay, bay tiếp tới Moskva.

Nhìn chung, công tác đánh chiếm tòa nhà và ngăn chặn hoạt động của các cơ quan đảng được các chiến sĩ trinh sát thực hiện nhanh chóng, chuẩn xác và không có bất kỳ sự phô trương quyền lực thừa nào. Những cá nhân xuất sắc nổi lên:

- Phó đại đội trưởng thượng úy Jakub E.I. và binh nhất Dyukarev. Họ là những người đầu tiên xông vào tòa nhà; sau đó, họ cũng một nhóm trinh sát viên trên hai xe BRDM và SU-85 phong tỏa tòa nhà báo "Rude-Pravo" và giải thoát biên tập viên của tờ báo này là Svestka đang bị giam giữ;

- Nhóm của hạ sĩ Karpov. Nhóm nhanh chóng phát hiện ra trung tâm thông tin liên lạc, đã ngắt mạch trung tâm và tổng đài;

- Trung úy Kostel cùng nhóm của hạ sĩ A.I.Litvinenko chặn và tổ chức bảo vệ tất cả các lối vào và ra khỏi tòa nhà;

- Thượng úy Kryuchkov Yu.N. và Pritolyuk, các chiến sĩ trinh sát hạ sĩ Korneev P.N. và binh nhì Kimanov nhanh chóng tổ chức cách ly và bảo vệ Dubcek cùng nhóm của ông ấy.

Khéo léo hành động là thượng uý Rudenko (phó đại đội trưởng về thông tin liên lạc). Anh và một nhóm các điện đài viên đã đảm bảo TTLL đáng tin cậy cho CNTS với tất cả các toán trinh sát, với chỉ huy sư đoàn, cũng như liên lạc của đại diện quân đội Liên Xô tại BTTM Quân đội ND Tiệp Khắc với tướng L.N.Gorelov qua trung tá Seregin M.V. trong toàn bộ chiến dịch.

Lãnh đạo hoạt động này là trung tá Seregin M.V.

Tới 15:00 ngày 21.08 tiểu đoàn XT của thiếu tá Rodionov thuộc sư đoàn XT của TĐQ 20 tiến đến tòa nhà UBTU Đảng CS Tiệp Khắc hỗ trợ cho đại đội TS độc lập 72. Rodionov nhanh chóng bố trí vòng đai bảo vệ bên ngoài toàn bộ tổ hợp các ngôi nhà trước đám đông người biểu tình đang tiếp cận. Trong gần ba ngày đêm (đến trước 23.08) đại đội trinh sát và các chiến sĩ xe tăng đã bảo vệ và đánh bật đám đông giận dữ các cứ dân thành phố, trong khi cố gắng vui lòng giải thích cho họ mục đích đến Prague của chúng ta và chính sách của Liên Xô, nhưng không để xảy ra các hành động khiêu khích rõ rệt và những lời lăng mạ độc hại Tuy nhiên, trong ba ngày đêm đó, bàn tay của những kẻ côn đồ và khiêu khích cũng đã làm bị thương năm người, bao gồm cả hai lính nhảy dù.
........

(tiếp)

Vậy còn công việc trên các hướng và các mục tiêu khác của Prague, cụ thể ở Nhà Chính phủ diễn ra thế nào?

Đại đội 2 trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại sân bay Ruzine, cùng một khẩu đội pháo 85mm tự hành đi trên các xe bus chiếm được ở sân bay lúc 6 giờ đã tiến nhanh vào thành phố tới Nhà Chính phủ.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/1.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/2.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/3.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/4.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/5.jpg)
Ghi nhớ của Phòng Chính trị Cụm quân Nam cho các chiên sĩ tham gia "Đu-nai". Tờ rơi kêu gọi của quân đội Soviet gửi quân đội các nước anh em trong Hiệp ước.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/6.10.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/6.11.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/6.12.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/6.13.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shilov/papa.jpg)
Bản thảo báo cáo của sĩ quan chính trị thiếu tá cận vệ A.D.Shilov, tuyên truyền viên trung đoàn BBCG 97, sư đoàn BBCG 254, Cụm quân Nam, Hungary, số HT dã chiến 61979. Hy sinh ngày 2 tháng 10 năm 1968 do bị thương nặng.

Gần đến tòa nhà, họ khẩn trương xuống xe, một trung đội phong tỏa từ bên ngoài tòa nhà, còn tiểu đội của trung sĩ Pavlov chặn các cổng vào. Khẩu đội tự hành SU-85, trung đội SPG-9 của đại đội pháo binh trung đoàn chặn đường vào Nhà Chính phủ từ hướng quảng trường thành phố và các cầu qua sông Vltava.

Trong lúc đó trung úy Grafov cùng 4 nhóm quân dù xông vào tòa nhà, cắt TTLL và cô lập Chính phủ.

Hồi 6:40 trung tá Gordienko (trung đoàn phó trung đoàn nhảy dù cận vệ 108) và đại đội trưởng đại đội 2 thượng úy Tarabanov đi vào gian lớn nơi Chính phủ CHXHCN Tiệp Khắc nghị sự.

Các thành viên Chính phủ thực sự choáng váng khi quân dù xuất hiện.

Các sĩ quan sau này kể lại:

- «Chernik (Thủ tướng Chính phủ) đứng dậy, bước đến một chiếc bàn riêng và khóc».

Trung tá Gordienko yêu cầu toàn bộ các thành viên Chính phủ ở nguyên chỗ của mình chờ các chỉ thị bổ sung.

Đồng thời một chi đội hỗn hợp thuộc trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 do trung tá Titov chỉ huy đổ bộ, ngồi trên các cỗ АSU-57 và các xe ô tô chiếm được tiến về tòa nhà Bộ Nội vụ và bao vây nó, sau khi đã phong tỏa tất cả các lối tiếp cận. Nhóm 12 lính dù dẫn đầu là Titov xông vào phòng, giải giới các nhân viên và ra lệnh dồn hết họ vào một phòng lớn, tại đó họ bị canh giữ cẩn thận. Khi một nhóm sĩ quan đặc biệt có mặt, quân dù giao toàn bộ số bị tạm giữ cho nhóm.

Trong khi đó, đám đông khích động xếp đội hình đi bộ và trên các xe ô tô gắng sức đột nhập vào tòa nhà. Các chiến sĩ nhảy dù đã phải khó nhọc ghìm giữ họ quyết liệt trong suốt hai ngày đêm và chỉ đến ngày 23 tháng 8 nhóm Titov mới được giải phóng khỏi nhiệm vụ giữ an ninh cho mục tiêu này.

Như đã biết, Học viện Quân sự-Chính trị Prague là nơi phát tán tâm thế đối lập và các quan điểm phản cách mạng không chỉ trong giới quân nhân. Các nhân viên của nó tích cực ủng hộ bất cứ cuộc xuống đường nào của phe đối lập và phản cách mạng công khai.

Việc đánh chiếm và phong tỏa nó do đích thân trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 Sokolov lãnh đạo. Chi đội hỗn hợp của trung đoàn hồi 8:30 xông vào lãnh địa học viện, chặn tất cả các lối ra vào, phong tỏa trại lính, chung cư sĩ quan và tòa nhà chính của học viện.

Đội ngũ quân nhân bị giải giáp. Cùng với việc các phân đội khác đến tiếp sức, khu vực học viện bị phong tỏa toàn bộ .

Tuy nhiên công việc tại học viện chưa kết thúc ở đó. Đại tá Rubanik N.S., nguyên TMT trung đoàn thời ấy nhớ lại «Sau khi phong tỏa học viện chúng tôi triển khai ban tham mưu trung đoàn trong một gian phòng. Ban đầu mọi thứ đều yên ổn. Bỗng nhiên chúng bắn vào chúng tôi, quân dù bắn trả. Trong số chúng tôi không ai bị thương, nhưng một chiếc điện đài R-125 bị hư hại».

Một mục tiêu được đánh giá quan trọng là bộ tham mưu TĐQ PK 2.

Tiểu đoàn 3 trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 hồi 7:00 bằng tất cả các biện pháp an ninh đã tiến vào khu vực bố trí bộ TM.

Đại đội 8 của thượng úy Mokrushin, triển khai tại mục tiêu, phong tỏa tòa nhà từ bên ngoài.

Trung đội của trung sĩ Soluyanov và trung đội SPG-9 của trung úy Kiseliov xông vào tòa nhà, giải giáp đội bảo vệ và các sĩ quan bộ tham mưu, ngắt các kênh liên lạc hữu tuyến và chấm dứt hoạt động của điện đài vô tuyến.

Các phân đội khác của tiểu đoàn kiểm tra các xe ô tô tại nơi đậu trong sân BTM, các phòng làm việc và các phòng gá xép. Thật không uổng công. Trong các cửa sổ gác xép đã phát hiện ra các khẩu súng máy đã sẵn sàng bắn.

Phần lớn các sĩ quan BTM cụ thể là TMT đều thể hiện thái độ cực kỳ thù địch với chúng ta.

Những ổ phát tán cơn kích động phản CM và chống Soviet quan trọng nhất là các trung tâm phát thanh và trung tâm truyền hình Prague.

Phong tỏa trung tâm phát thanh là nhiệm vụ giao cho chi đội hỗn hợp trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 dưới sự chỉ huy của trung đoàn phó trung tá Burov L. G.

Chi đội này đã có thể từ Milovitse tiến ra quãng 7:30 sáng. Mộ người lính Sec được trưng tập làm dẫn đường một cách tự nguyện. Tuy nhiên chi đội chỉ tiến ra trung tâm phát thanh vào lúc gần 8 giờ. Tại trung tâm thành phố mọt đám đông rất lớn người biểu tình đã tập hợp lại, họ có số lượng cỡ 7-8 ngàn người.

Người dân tụ tập hô những câu chống Soviet điên cuồng, các khẩu hiệu, các lời chửi rủa.

Bản thân trung tâm phát thanh bị quây kín bằng các hàng rào chắn hình thành từ các đầu máy kéo, các xe cần trục, ô tô.

Chi đội bị buộc phải dừng lại. Đủ các loại rác rưởi, các cặp giấy đốt cháy, các chai rỗng bay vào đầu các chiến sĩ. Những kẻ khích động ngang ngược nhất phun nước bọt vào mặt các chiến sĩ, tuôn vào họ những lời lẽ thô tục xúc phạm nhất.

Chỉ có sự kìm nén khủng khiếp mới giữ được các chiến sĩ nhảy dù không đáp trả.

Chỉ đến trưa chi đội khó khăn lắm và phải nhờ sự trợ giúp của xe tăng mới giải tỏa được chiến lũy, đột nhập vào trung tâm phát thanh và chấm dứt hoạt động của nó.

Tiểu đoàn thứ nhất của trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 có nhiều nhiệm vụ.

Nguyên tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn này trung tá Davidovsky nhớ lại:
- "Hồi 5:30 trung đoàn chúng tôi hạ cánh tại sân bay nhà máy gần phi trường quốc tế. Sau khi đổ quân và tập hợp, chúng tôi trưng dụng 8 xe buýt đang hành trình. Một trong những quân nhân quân đội Tiệp Khắc tình nguyện cùng chúng tôi đi vào thành phố với tư cách người dẫn đường. Anh ta phải trả các xe buyt về Milovice.

Tiểu đoàn của chúng tôi hoạt động độc lập. Chúng tôi có nhiệm vụ bảo đảm an ninh cơ quan chỉ huy Bộ Nội vụ, Đại học TH Prague, tòa nhà Viện Hàn lâm Khoa học, nhà in "Znanhie" và Nhà hát lớn, đối diện VHLKH, sau đó bảo vệ các đại sứ quán Ba Lan và Đông Đức.

Tới 7"00, chúng tôi đã tiến ra cầu Charles bắc qua sông. Vltava và tới 10:00 tất cả các mục tiêu trên đã nằm dưới sự đảm bảo an ninh của chúng tôi. Đồng thời, chúng tôi bắt gặp tướng Kurochkin, đang đi xe BTR tìm đường đến Đại sứ quán Liên Xô.

Tôi triển khai SCH tại tòa nhà VHLKH. Liên lạc duy trì qua radio, sau đó gọi qua mạng điện thoại thành phố.

Trong tháng mười, tất cả các mục tiêu trên đã được trao lại cho người Czech".

Một chi đội khác của trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 dưới sự chỉ huy trung đoàn trưởng Trung tá Minigulov gấp rút lao nhanh tới Đài truyền hình Prague. Và chi đội phải rất khó khăn mới xuyên qua được Prague đang sôi sục giận dữ để tới mục tiêu.

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/ludi%20i%20tank.jpg)

Tuy vậy Sharip Minigulov vẫn đến chậm một chút. Xông vào đài TH, nhóm anh đã để xổng Irzhi Pelikan. Vội quá, ông ta không kịp khóa két mà trong đó còn giấy thông hành cá nhân, súng lục, 8 ngàn kron và cả xấp ảnh con gái.

Rất nhanh chóng, viên "giám đốc" và cựu lãnh đạo thanh niên Komsomol đã tuyên bố ở nước ngoài, từ đó cả thời gian dài ông ta đã quăng rác rưởi qua «tiếng nói» NATO lên các đồng bào Tiệp Khắc của mình và LB Soviet.

Mặc dù đã chiếm các đài phát thanh và đài truyền hình, chấm dứt hoạt động của chúng, rất nhiều trung tâm thông tin vô tuyến di động và các đài phát thanh bí mật vẫn còn hoạt động, tuôn đầy không gian những thông tin kích động, bịa đặt xúc xiểm, kêu gọi nổi dậy tích cực hơn.

Rõ ràng phe phản CM từ nhiều năm trước đã dự kiến và chuẩn bị kỹ lưỡng cho kịch bản phát triển tình hình tương tự.

Việc chiếm và phong tỏa Bộ QP và các mục tiêu khác không gây ra điều gì khó khăn đặc biệt.

Trung đoàn PB của sư đoàn không tham gia đánh chiếm các mục tiêu. Cựu trung đoàn trưởng đại tá Krasnyi L.M. hồi tưởng, rằng trung đoàn sẵn sàng một tiểu đoàn lựu pháo 122 mm hỗ trợ các đơn vị của sư đoàn hoạt động từ khu vực sân bay Ruzine, còn một số khẩu đội làm nhiệm vụ bảo vệ các cầu qua sông Vltava.

Như vậy, tới nửa sau ngày 21 tháng 8, tất cả các mục tiêu đã định đều bị đánh chiếm và phong tỏa theo kế hoạch. Nhiệm vụ chủ yếu của sư đoàn cận vệ 7 đã được thực hiện xuất sắc".

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/itogi-1.jpg)
Tướng L.N.Gorelov và trung tá Каlyadin А.N. tổng kết cuộc đổ bộ (ảnh của CCB trung tá CV V.G.Davidovsky, tiểu đoàn trưởng thuộc trung đoàn dù 119).

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/dsc00442-01.jpg)
Sân bay Ruzune. Cuộc gặp mặt của Tư lệnh quân dù Liên Xô, đại tướng Marghelov V.F. và Tư lệnh TĐQ 20 Velichko I.L. với các sĩ quan sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/scan45.jpg)
Cái bắt tay của Tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không với trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 Minigulov là dấu hiệu công nhận và cám ơn.

Thời gian trôi đi, tình hình dịu bớt, các quân nhân đã có cơ hội chỉnh đốn đưa vào trật tự trang bị cùng quân phục. Tiếp theo đến cuộc duyệt binh thứ nhất…

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/parad.jpg)
Cuộc duyệt binh đầu tiên của sư đoàn cận vệ 7 binh chủng đổ bộ đường không trên sân bay Ruzine. Phía trước là đội hình tiểu đoàn dù số 1 trung đoàn nhảy dù 119 (đơn vị 10075). Đi trước – tiểu đoàn trưởng trung tá V.G. Davidovsky. CHXHCN Tiệp Khắc, cuối tháng 9 năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/dvg%2001-001.jpg)
Đại tướng Marghelov V.F. trao huân chương Cờ Đỏ cho trung tá cận vệ Davidovsky V.G., 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/dvg%2002-001.jpg)
Sau khi trở về điểm đóng quân thường trực tại Kapsukas (Litva)

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/dvg%2003-001.jpg) (http://rassvet21-go.ru/images/zvezda.png)

Tham mưu trưởng trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 binh chủng đổ bộ đường không LX, trung tá cận vệ G.V.Davidovsky, năm 1970

(http://rassvet21-go.ru/images/Davidovskiy/dsc03278-01.jpg)
Sau hơn 40 năm, trên cầu Carlov tại Prague, nơi từng thi hành nhiệm vụ chiến đấu.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/3_land.jpg)
Rạng sáng 21 tháng 8 năm 1968. Sau khi tiếp đất tại sân bay Ruzine. Phía trước là tư lệnh sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 tướng Gorelov L.N. Ảnh của CCB A.A.Serebriakov gửi từ Lítva.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/40_sa_bol1.jpg)
Cùng các quân nhân trung đoàn BBCG 22 QDND Bungary trong khu vực sân bay. Tháng 8 năm 1968, CHXHCN Tiệp Khắc.
.......

(tiếp)

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/getimage.jpg)
Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ chiến đấu – tại cuộc duyệt binh đầu tiên của sư đoàn ĐBĐK CV 7 trên sân bay Ruzine. Phó tư lệnh sư đoàn đại tá Korshun А.S. báo cáo tướng Gorelov L.N. về đội ngũ sư đoàn và sẵn sàng tiến hành duyệt binh. Tiệp Khắc tháng 9 năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/getimage4.jpg)
Báo cáo về sự sẵn sàng với Tư lệnh bộ đội đổ bộ đường không LX, AHLX, đại tướng V.F.Marghelov

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/41_parad.jpg)
Các khối diễu hành

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/41_parad2.jpg)
Tư lệnh binh chủng V.F.Marghelov tiếp nhận duyệt binh

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/scan01.jpg)
Giữa – Tư lệnh binh chủng đại tướng Маrghelov V.F. Bên phải – Tư lệnh TDQ CV độc lập 20 GSVG trung tướng binh chủng xe tăng Velichko I.L. Bên trái – tư lệnh sư đoàn ĐBĐK CV 7 thiếu tướng Gorelov L.N. Ngoài cùng bên trái – phó tư lệnh sư đoàn ĐBĐK CV 7 đại tá Korshun А.S., ngoài cùng bên phải trung tá cận vệ Kovenev Yu.F., thứ ba từ trái sang phải – trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù CV 119 Мinigulov Sh.Kh. Ngồi giữa trung đoàn phó trung đoàn nhảy dù CV 119 trung tá CV Burov L.G., bên phải trung tá cận vệ Smirnov.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/42_head.jpg)
Chụp ảnh kỷ niệm với tư lệnh binh chủng

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/34_boss.jpg)
Tư lệnh binh chủng giao nhiệm vụ

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/43_gromyko_smorkovskij.jpg)
Đoàn đại biểu chính phủ bay đến

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/37_sold.jpg)
Đặt vòng hoa tại đài kỷ niệm chiến sĩ Soviet hy sinh khi giải phóng Prague năm 1945

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/dscn0001.jpg)
Chiếc mũ binh chủng có tuổi đời 45 năm

Việc thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu trong chiến dịch "Đu-nai" của sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 qua miêu tả chi tiết của N.F.Shevchenko, thiếu tá ban tác chiến Bộ TM sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7, sau này là CN trinh sát sư đoàn này.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/na%20btr.jpg) (http://rassvet21-go.ru/images/zvezda.png)

Tháng 8 năm 1968 tại Prague. Thiếu tá CV Shevchenko N.F. – đầu tiên bên trái – và quyền trưởng ban tác chiến sư đoàn ĐBĐK CV 7.

Về công tác chuẩn bị cho sư đoàn thực hiện nhiệm vụ tác giả dành một chương «Quân dù chuẩn bị nhảy».

 "Tháng 7 năm 1968 sư đoàn chúng tôi biên chế đầy đủ ra phi trường nhằm tiến hành tập trận. Đồng thời công tác chuẩn bị cho đổ bộ xuống Prague được bắt đầu. Sư đoàn phân tán trên 15 sân bay của Litva, Latvia và Belorussia. Để đưa lên không trung toàn bộ một sư đoàn ĐBĐK cần 5 sư đoàn KQVT gồm 500 máy bay. Việc đổ bộ xuống Prague dự kiến tiến hành trên 3 sân bay bằng phương pháp hạ cánh sau khi đánh chiếm chúng. Trong thành phố các mục tiêu chủ yếu đã định được phân chia giữa các đơn vị, phân đội để đánh chiếm, phong tỏa, cũng như giữ chúng trước khi các lực lượng mặt đất đến, các lực lượng này được đưa vào Tiệp Khắc từ lãnh thổ CHDC Đức và Ba Lan. Trong số các mục tiêu cơ bản dự định đánh chiếm có: các sân bay (trước hết), tòa nhà chính phủ, phủ chủ tịch, bộ QP và bộ Nội vụ, các đơn vị quân sự, trung tâm truyền hình, nhà hát, bưu điện trung tâm, nhà lao và các mục tiêu khác.
  
Mỗi nhóm đánh chiêm, sau khi nhận nhiệm vụ, nghiên cứu mục tiêu của mình trên hình ảnh và bản đồ, soạn thảo các kế hoạch hoạt động của mình, tiến hành huấn luyện, hoàn thiện phương pháp hoạt động trong điều kiện thành phố.
  
Vào giữa tháng 8 chúng tôi gửi tới Prague ba trung đoàn trưởng và một sĩ quan bộ tham mưu sư đoàn để xem xét và nghiên cứu các mục tiêu của mình, như ta vẫn nói, ngay tại thực địa.

Họ mang về từ Prague cùng các thông tin quý giá là một tin không tốt. Hóa ra đối thủ của chúng ta không ngủ mơ. Trong số 3 sân bay thì 2 đã đóng cửa. Như vậy là việc sử dụng các sân bay đó là không thể dù bằng phương pháp đổ bộ hạ cánh hay không hạ cánh. Đường băng chất đấy các khí tài khác nhau: máy ủi, máy kéo, cần trục, xe ô tô và những thứ tương tự. Dĩ nhiên thông tin này có giá trị lớn lao. Ta có thể hình dung điều gì xảy ra nếu chúng ta biết điều đó trong quá trình chiến dịch.
  
Còn ở trong tình trạng làm việc chỉ còn phi trường Ruzine - phi trường quốc tế trung tâm Prague. Chúng tôi nhận được lệnh từ bộ tham mưu binh chủng rằng sẽ đổ bộ toàn sư đoàn trên một sân bay. Phương pháp đổ bộ - hạ cánh hay thả dù - sẽ xác định vào hôm trước ngày bắt đầu chiến dịch.
  
Thời gian đó tôi đang phụ trách quyền trưởng ban tác chiến của trung tá Kalyadin, người đến lượt mình đang thay chân TMT sư đoàn. Tình hình như vậy cho phép tôi có mặt trong tiến trình toàn bộ công việc chuẩn bị đổ bộ xuống Prague.

Đồng thời bắt đầu cuộc tập trận TM-CH của quân đội khối Hiệp ước Warsaw nhằm tham gia tiêu diệt bạo loạn ở Tiệp Khắc.

Tư lệnh triệu tập về Moskva

Ngày 19 tháng 8 đại tướng V.F.Marghelov tư lệnh binh chủng gọi điện về bộ tham mưu sư đoàn triển khai tại sân bay Panevezhice. Ông yêu cầu tư lệnh sư đoàn ngay lập tức phái TMT mang ý đồ tác chiến về Moskva để ông phê chuẩn và truyền đạt những chỉ thị quan trọng không thể nói qua điện thoại.

Lúc đó TMT sư đoàn không có tại chỗ và tư lệnh sư đoàn thống nhất với Marghelov phái tôi đi Moskva.

Tôi bay ngay về Moskva trên chiếc máy bay 4 động cơ АN-12 cùng các tài liệu và hai trung sĩ bảo vệ, trang bị súng tự động. Tại phi trường Vnukovo một chiếc xe chờ sẵn tôi. Tới 5 giờ tôi đã đi đến trụ sở BTM BC, bố trí trong một tòa nhà có vẻ khiêm tốn trên phố Маtroskaya Tishina. Thời điểm ấy các sĩ quan đang tấp nập rời BTM. Tôi kịp bắt gặp Marghelov trong phòng làm việc, báo cáo đã có mặt. Ông nói với tôi bây giờ phải đi đám tang nguyên soái Rokosovsky, còn tôi phải đợi ông trong phòng khách chừng nào ông chưa quay về.

Tôi đợi tư lệnh cho đến sáng. Lúc 8 giờ ông vào phòng làm việc của mình và cho mời tôi. Tư lệnh xem kỹ bản đồ của tôi cùng mặt bằng thành phố Prague và đánh dấu để chiếm các mục tiêu và ông phê chuẩn. Tuy nhiên hôm trước mới biết trên bản đồ không đánh dấu tòa nhà UBTU ĐCS Tiệp Khắc. Có lẽ đó là nguyên nhân tôi phải khẩn trương có mặt, tôi thầm nghĩ vậy. Chống khuỷu tay trên bản đồ Marghelov tự mình viết: "Gửi tư lệnh sư đoàn ĐBĐK 7 tôi ra lệnh trước hết chiếm tòa nhà ĐCS Tiệp Khắc, bắt giữ Dubcek, Smrkovsky, Shpatchek, Tsysarzh. Đưa tất cả về Moskva". Phía dưới ông ghi rõ chức vụ họ tên mình và ký. Sau đó tư lệnh giải thích vắn tắt cho tôi rằng những điều ông viết trên bản đồ không thể truyền đạt qua điện thoại. Sau đó ông nói thêm:
- Hãy bay về ngay và truyền đạt lệnh của tôi cho tư lệnh sư đoàn để anh ta lập tức rút từ đội dự bị của mình một nhóm lính dù đặc biệt thực hiện nhiệm vụ này. Hãy truyền đạt đó là nhiệm vụ chính của sư đoàn.

Tôi trở về tới sân bay tại Panevezhice vào giờ sắp ăn trưa và báo cáo ngay tư lệnh sư đoàn lệnh của Marghelov. Nhiệm vụ này được giao cho Chủ nhiệm Trinh sát trung tá Sereghin Mikhail Vladimirovich.

Đúng ngày hôm đó sau bữa ăn tối, vào lúc 19 giờ lệnh truyền khắp sân bay: "Toàn bộ quân nhân sư đoàn đeo ba lô dù và lên máy bay, chờ lệnh cất cánh".
Lệnh cất cánh sau 24 tiếng đã tới.
........

(tiếp)

Chiến dịch bắt đầu

Trên chiếc máy bay đầu tiên bố trí SCH tiền phương của chúng tôi. 80 lính-trinh sát viên, tư lệnh sư đoàn tướng Gorelov Lev Nikolayevich, tôi cùng 4 điện đài viên và tài liệu, 5 sĩ quan-điều khiển không lưu từ KQ và đại diện PB.

Nhóm chúng tôi có nhiệm vụ chiếm tòa nhà ga hàng không, thay thế các nhân viên không lưu Tiệp bằng người chúng tôi. Việc đánh chiếm phi trường Ruzine tôi phải báo cáo qua radio về Moskva và Cụm Quân đội chúng ta đóng ở CHDC Đức.

Máy bay chúng tôi bay được đích thân tư lệnh sư đoàn KQ cầm lái, còn tư lệnh sư đoàn chúng tôi luôn ngồi bên cạnh. Sau khi cất cánh tư lệnh sư đoàn hạ lệnh cho tôi quan sát qua cửa lấy sáng khi bay gần tới Prague. Nếu có đốt lửa từ hai phía đường CHC thì nghĩa là chúng tôi có thể thực hành đổ bộ theo phương pháp hạ cánh, nếu không sẽ phải đổ quân bằng cách thả dù.

(http://dunay1968.com/img/photos/large/_IMG_0006.jpg)
Trạm quan trắc trung đoàn PB CV 113 TDQ CV độc lập 20 GSVG chiếm lĩnh trong hành tiến, chưa kịp đào công sự lập tức đã bắt đầu công tác trinh sát chiến đấu, giao hội mục tiêu và chuẩn bị số liệu xạ kích pháo binh. Phía trước là chủ nhiệm trinh sát trung đoàn thiếu tá cận vệ Suntsev Vladislav Pavlovich. CHXHCN Tiệp Khắc, 1968. Chiến dịch "Đu-nai".

Chúng tôi bay tới Prague khá lâu. Suốt thời gian trong không trung các máy bay tiêm kích hộ tống chúng tôi. Cuối cùng ánh đèn đêm Prague cũng hiện ra. Gần tới phi trường, chúng tôi phát hiện có đèn dọc đường hạ cánh. Lệnh ban ra "cởi dù!" Máy bay tiến vào hạ cánh, vừa đúng 4 giờ sáng.

Sau khi hạ cánh máy bay chúng tôi lập tức rẽ về hướng tòa nhà phi trường và lao hết tốc lực đến đó.

Các máy bay còn lại cũng vậy, vừa chạm đường băng bê tông và sau khi chạy lên một chút liền ngoặt sang một bên để giải phóng đường băng cho các máy bay tiếp theo hạ cánh.

Máy bay chúng tôi dừng cách tòa nhà phi trường 400 m. Chúng tôi nhanh chóng rời máy bay. Tôi ra lệnh "chiến đấu", các chiến sĩ nhảy dù triển khai thành hàng dọc khẩn trương chạy về hướng tòa nhà. Các phân đội và ngay cả tư lệnh sư đoàn, các điều phối viên không lưu trong đội hình chiến đấu cũng chạy.

Gần tòa nhà sân bay vang lên tiếng động cơ ô tô. Các công nhân viên sân bay hoảng loạn rời sân bay trên các xe ô tô phóng về phía thành phố. hai phát súng vang lên về phía chúng tôi, không ai làm sao. Chiến sĩ của chúng tôi nổ súng bắn trả. Tôi cùng tư lệnh sư đoàn ngăn họ lại. Khi đội hình chúng tôi đến gần tòa nhà quãng 50 m, một người chạy lại phía chúng tôi từ cửa chính, kêu bằng tiếng Nga. "Đừng bắn! Đừng bắn!"

Chạy gần tới hàng quân chiến đấu, anh dừng lại tìm người chỉ huy. Tôi túm tay hỏi anh cần gì.

 - Chạy nhanh theo tôi! - anh hét lên đáp lại rồi là người đầu tiên chạy vào tòa nhà phi trường.

Trong tòa nhà phi trường các chiến sĩ nhảy dù hành động nhanh nhẹn và kiên quyết theo đúng phương pháp đề ra từ trước. Tất cả đều biết mỗi người cần làm gì. Toàn bộ những người có mặt được dồn vào một góc phòng và có một chiến sĩ kiểm soát nhóm đó. Chúng tôi cùng tư lệnh sư đoàn và các chiên sĩ cận vệ còn lại và người đàn ông đón chúng tôi lên tầng 5, nơi đặt trung tâm điều phối không lưu. Trung tâm không một bóng người, vắng ngắt. Toàn bộ thiết bị bỏ lại vẫn đang hòa mạng. Các hồi chuông điện thoại réo vang. Những điều phối viên không lưu đi cùng chúng tôi ngồi ngay xuống sau bàn điều khiển. Người đàn ông dẫn đường chúng tôi lại đây, nói:

 - Tất cả là thế, sứ mệnh của tôi đã kết thúc. Các anh hãy hành động tiếp theo kế hoạch của mình. Sau đó anh chạy nhanh xuống dưới theo cầu thang. Tôi thậm chí không kịp hỏi anh là ai, nhưng có một điều rõ ràng anh hành động vì lợi ích của phe ta và không khó khăn gì có thể đoán được anh là nhân viên cơ quan đặc biệt của chúng ta.

Từ tầng 5 nhìn thấy rõ các máy bay chúng ta tiếp đất thế nào. Chúng nhanh chóng tỏa về các hướng khác nhau từ đường băng bê tông, giải tỏa đường hạ cánh cho các máy bay khác. Quân dù khẩn trương rời máy bay và theo từng nhóm lao vào thành phố.

Ban đầu các chiến sĩ điện đài chúng tôi triển khai điện đài trên nóc trung tâm không lưu, nhưng nhiễu máy phát điện tuabin mạnh quá nên liên lạc không thiết lập được. Phải ra sân trong của phi trường và lại triển khai máy móc ở đây. Phiên liên lạc diễn ra thành công. Tôi truyền tin báo cho bộ đội tại CHDC Đức và Ba Lan về việc bắt đầu đổ quân bằng phương pháp hạ cánh. Sau đó chúng tôi triển khai SCH trên tầng 2. Thông tin về hoạt động của các nhóm đánh chiếm mục tiêu từ thành phố bắt đầu chuyển về cho chúng tôi. Máy bay của chúng ta tiếp tục bay đến và hạ cánh cho đến 8 giờ sáng.

Các nhóm quân dù đang hoạt động trong thành phố bắt đầu thông báo về việc phố xá trong thành phố đầy các đám đông sôi sục trương các biểu ngữ, khẩu hiệu, cố gắng ngăn cản một cách ầm ĩ sự di chuyển của những người lính chúng ta. Tổn thất từ cả hai phía hiện chưa có.

Chẳng mấy chốc chúng tôi nhận được báo cáo từ chủ nhiệm trinh sát sư đoàn trung tá Sereghin về chuyện nhóm của anh đã tiến gàn đến BQP, trong sân của nó có khoảng một tiểu đoàn những người lính đang nổi giận. Trên quảng trường trước tòa nhà - người đầy kín.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/ofizeri%20staba.jpg)
Tư lệnh sư đoàn và các sĩ quan tham mưu sư đoàn ĐBĐK CV 7, năm 1968.

Tư lệnh sư đoàn ra lệnh cho Sereghin tiếp tục di chuyển về phía tòa nhà UBTU ĐCS Tiệp Khắc và bắt giữ đối tượng đã định, còn tôi và đội dự bị được ông phái đến BQP. Trong thành phần nhóm dự bị có một trung đội lính dù, 4 xe bọc thép kiểu BRDM, một pháo tự hành ASU-57và hai xe có trang bị điện đài.

Tại BQP

Khi chúng tôi đến gần tòa nhà BQP thì tư lệnh sư đoàn đi xe của mình đuổi kịp chúng tôi. Khó khăn lắm chúng tôi mới lách qua đám đông tiến được về trụ sở bộ. Tôi ra lệnh triển khai các xe chiến đấu đuôi quay hướng tới các lối vào tòa nhà, còn pháo và súng máy hướng ra đám đông đang giận dữ. Chúng tôi cố gắng không cho ai tới gần xe máy.

Tôi cùng một tiểu đội chạy đến của chính và dùng báng súng thúc vào cửa. Cửa mở, trước mặt chúng tôi hiện ra ba người đàn ông dáng chắc nịch mặc đồ dân sự. Đứng sau họ là 5 sĩ quan người Tiệp và tiếp theo là một tốp binh sĩ.

Một nhân vật dân sự trong số 3 người đứng trước, nói:

- Tôi là tùy viên quân sự LX tại Prague tướng Yamtsikov. Tôi được hân hạnh nói chuyện với ai đây?

Tôi lập tức suy nghĩ đây có phải trò khiêu khích hay không và đáp lại bằng giọng kiên quyết:

 - Theo mệnh lệnh tôi cần phải tiến vào tòa nhà này. Xin hãy dẹp sang một bên.

 - Các anh sẽ làm được tất cả những điều đó chỉ với sự giúp đỡ của tôi. Để làm được tôi cần phải liên lạc với ban chỉ huy của các anh, - người đàn ông trả lời.

Tư lệnh sư đoàn nghe xong cuộc đối đáp liền nhanh chóng đi đến bên ông ta. Tư lệnh cũng như tất cả lính dù đều mặc combinezon không cầu vai. Người tùy viên quân sự còn chưa biết người đến bên mình là tư lệnh sư đoàn nên vẫn nói tiếp:

 - Hãy đặt một tiểu đội ở cửa vào, còn tôi sẽ dẫn các anh lên tầng 2 tới chỗ BTQP tướng Dzur. Còn các sĩ quan này, - ông chỉ tay vào các đại tá người Tiệp đang đứng sau mình, - họ sẽ giúp đỡ chúng ta.

Tôi bố trí một tiểu đội ở cửa vào, tùy viên quân sự đóng cửa vào lâu đài và dẫn chúng tôi tất cả lên tầng 2.

Chẳng bao lâu chúng tôi đã ở trong phòng việc của BTQP. Trong phòng trước mắt chúng tôi bày ra cảnh tượng sau: tướng Dzur ngồi lọt trong ghế bành của mình ở trạng thái bất tỉnh nhân sự. Hai bác sĩ đang cố sức xoa bóp hồi sức cho ông tỉnh lại. Đứng cạnh ông ấy là TTMT và hai viên tướng khác.

Tùy viên quân sự của chúng ta quay về TTMT:

 - Trước mặt các anh đây là chỉ huy quân dù Soviet. Tòa nhà đã bị đánh chiếm, sự kháng cự của các anh là vô ích.

Lúc này thì tư lệnh sư đoàn của chúng tôi tiến lên trước tự giới thiệu.

Chúng tôi được đề nghị lấy một phòng trống cạnh văn phòng BTQP và họ giúp chúng tôi triển khai SCH tại đó. Một số đại tá Tiệp cùng phối hợp hoạt động với chúng tôi, trên quân phục của họ có huy hiệu học viện quân sự của chúng ta. Nhưng một nhóm sĩ quan khác qua các ô cửa mở kêu gọi đám đông vào giúp đỡ. Tư lệnh sư đoàn ra lệnh đưa ra khỏi trụ sở tất cả những ai ngăn trở hoạt động của chúng tôi, gồm cả tiểu đoàn lính đang đứng trong sân. Với sự giúp đỡ của các sĩ quan Tiệp quy thuận, chúng tôi đã đưa lên ô tô ra khỏi tòa nhà BQP toàn bộ những người ngáng trở hoạt động của mình.

Trong thời gian đó một đám đông lớn tiến tới tòa nhà và những chiếc xe của chúng tôi. Những con người nổi giận bất thần lật nhào một chiếc GAZ-69, trong đó có các điện đài viên của chúng tôi. Họ kéo tài xế từ cabin ra và quẳng xuống đất, sấn vào tước khẩu tự động. Tôi nhìn thấy cảnh đó từ cửa sổ tầng 2 và làm luôn vài loạt đạn trên đầu đám đông. Nhiều người chạy tán loạn, có người ngã vập xuống mặt đường nhựa. Những viên đá bay về phía tôi. Khi đó tôi hiểu rằng chỉ có hành động cương quyết mới đẩy lùi được đám đông này, say khi thả lựu đạn qua cửa sổ tôi chạy xuống dưới tới lối ra. Đám đông tản đi ít nhiều và lùi khỏi những chiếc xe của chúng tôi, nhưng vẫn tiếp tục kêu gào và giơ tay. Tôi bắn vài loạt nữa trên đầu đám đông để tác động như một kẻ lạnh lùng, và phần lớn người dân đánh giá được sự cương quyết của tôi, họ tản ra nhiều hướng khác nhau. Sau đó tôi chạy đến chỗ tài xế và băng bó tay cho anh ta. Chúng tôi lật xe lại còn người lái xe lái nó tiến sâu vào chỗ những chiếc BRDM của chúng tôi.

Giữa lúc đó, qua điện đài chúng tôi vẫn nắm được thông tin về tiến trình chiến dịch. Hóa ra chẳng ở đâu ngừoi ta tránh được nổ súng. Tại tiểu đoàn công binh đã có một trung sĩ hy sinh và hai chiến sĩ bị thương.
.........

(tiếp)

Prague không bình yên

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000040.jpg)
Tăng, pháo các loại của quân Nga bên bờ sông Vltava. Prague 1968

Hai ngày đầu ở Prague, đích thân tôi cùng tư lệnh sư đoàn phải khá thường xuyên lăn lộn trong thành phố, tham gia trực tiếp đánh chiếm các mục tiêu, khi tình hình đặc biệt gay gắt đòi hỏi như vậy. Một lần tôi đi xe BRDM trên phố. Để định phương hướng trong nội đô tốt hơn, tôi nhô lên qua cửa nắp, mở bản đồ và ra lệnh cho lái xe đi đâu. Đúng lúc đó từ một ô cửa sổ một ngôi nhà vang lên những tiếng kêu đe dọa. Tôi kịp ngẩng đầu và nhìn thấy một người đàn ông từ cửa sổ mở quăng lựu đạn về phía xe tôi. Tôi khẩn cấp rụt đầu xuống và cố đóng cửa nắp nhưng không thật chặt. Lựu đạn đập vào thành xe nổ tung. May thay không ai bị thương. Tôi mở cửa nắp và bắn một tràng tiểu liên về phía kẻ quăng lựu đạn. Chúng tôi được lệnh không bắn nhưng một phát súng bên kia bắn ra, chúng tôi có quyền đáp lại gấp mười.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000098.jpg)
Một sinh viên Tây Đức rải truyền đơn bị bắt giữ

Ngày thứ hai tại một trong các quảng trường, các khẩu đội cao xạ của chúng tôi chiếm lĩnh vị trí. Liên tục đạn từ gác xép áp mái một ngôi nhà nhằm bắn vào các khẩu đội chiến đấu. Các chiến sĩ pháo cao xạ buộc phải thường xuyên ẩn nấp trong lối vào các ngôi nhà bên cạnh. Trong thời gian bắn phá, một trung sĩ của chúng tôi bị thương, anh là khẩu đội trưởng. Tôi được ủy nhiệm phân tích tình hình và có biện pháp giải quyết.

Tôi đi xe BRDM ra quảng trường. Các cỗ pháo của chúng tôi bố trí theo chu vi vòng tròn của quảng trường. Người ta chỉ cho tôi ngôi nhà đối diện quảng trường có 4 cửa gác xép áp mái, từ đó đạn bắn ra nhằm các chiên sĩ cao xạ. Tôi ra quyết định bắn một loạt súng phóng lựu vào các ô áp mái. Để làm thế tôi chọn một số chiến sĩ bắn phóng lựu và lệnh nạp đạn và chuẩn bị xạ kích vào các ô cửa sổ áp mái. Sau đó tôi tập hợp các chiến sĩ cận vệ và nói:

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000095.jpg)
Pháo tự hành Nga đi tuần tra trong thành phố


- Tôi không ra lệnh mà đề nghị xem ai có thể chạy ra quảng trường tới chố các khẩu pháo của mình. Tìm được ba người tình nguyện. Tôi chọn một trung sĩ và cho phép anh ta chạy tới chỗ khẩu pháo.

Trong khi trung sĩ chạy, từ các ô cửa sổ gác áp mái vang lên những tiếng súng. Lập tức tôi ra lệnh cho các xạ thủ phóng lựu tiêu diệt mục tiêu. Sau loạt đạn phóng lựu, mái bay tung vào không trung như bị gió cuốn. Tôi là người đầu tiên tiến ra quảng trường. Chẳng còn tiếng súng bắn nào nữa. Sau tôi là các khẩu đội tiến về chỗ các khẩu pháo của họ. Tôi ôm lấy tất cả bọn họ và ôm hôn cậu trung sĩ khen ngợi lòng dũng cảm. Từ các ô cửa áp mái khác người ta không dám bắn xuống nữa. Sự kiện đã được giải quyết dứt điểm, tôi đi về SCH.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000083.jpg)
Từ cửa sổ ngôi nhà này đạn bắn mãnh liệt vào các quân nhân Soviet

Bộ trưởng Quốc phòng Dzur

Các chiến sĩ quân báo của chúng tôi cho tôi biết chi tiết việc trung lập hóa BTQP CHXHCN Tiệp Khắc tướng Dzur. Sự kiện này gắn trực tiếp đến mệnh lệnh cho KQ và quân dù chúng tôi cất cánh, mà chúng tôi nhận được ngày 20 tháng 8 vào đúng 19 giờ.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000070.jpg)
Bên trái Dzur Martin - đại tướng, BTQP Tiệp Khắc, bên phải Ludvic Svoboda - Chủ tịch CHXHCN Tiệp Khắc

Lúc đó Dubcek đã ra lệnh cho toàn bộ các thành phần lãnh đạo sau khi hết ngày làm việc phải ở nguyên tại vị trí công tác, chờ một quyết định quan trọng, sẽ được gửi đến tất cả các cấp chính quyền.

Lệnh trên của Dubcek ngay tức khắc ở Moskva người ta đã biết. BTQP LX nguyên soái Grechko điện gấp cho tùy viên quân sự tướng Yamtsikov và ra lệnh cho ông này đúng 19 giờ có mặt ở phòng làm việc của Dzur. Nguyên soái thông báo sẽ chuyển cho BTQP Tiệp Khắc một thông điệp quan trọng. Yamtsikov phải theo dõi phản ứng của tướng Dzur và không cho phép BT chuyển bất kỳ mệnh lệnh nào cho quân đội của mình. Đúng giờ đã định tiếng chuông điện thoại réo vang trong văn phòng tướng Dzur.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000105.jpg)
Nguyên soái Liên Xô A.A.Grechko (ảnh chụp năm 1968), BTQP Liên Xô (1967-1976) đóng vai trò quan trọng trong cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc

- Yamtsikov đang ở trong phòng làm việc của anh đấy chứ? - Grechkо.

- Vâng, đang trong phòng tôi, - Dzur khẳng định.

- Tốt. Trong trường hợp này tôi đề nghị anh chăm chú lắng nghe tôi và thực hiện tất cả các mệnh lệnh của tôi, BTQP nói. Sau đó ông tiếp tục:

 - Sau vài giờ nữa quân đội các nước Hiệp ước Warsaw sẽ vượt biên giới Tiệp Khắc và tới sáng sẽ có mặt ở Prague, Bratislava và các thành phố khác. Lịch sử sẽ đặt cho tướng quân một vấn đề khó khăn: anh là ai, anh đi cùng ai? Tôi khẩn thiết đề nghị anh không ra bất cứ mệnh lệnh nào cho quân đội Tiệp Khắc. Sự kháng cự của anh và quân đội các anh đối với những hoạt động của quân đội chúng tôi sẽ là vô nghĩa và chỉ dẫn đến những sự hy sinh không cần thiết. Hãy nghĩ cho chín chắn một chút và hãy giải quyết tất cả các vấn đề với Yamtsikov. Hãy suy nghĩ và hành động hợp lẽ phải, - BTQP của chúng ta nói xong và đặt ống nói xuống.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000097.jpg)
Các thành viên chính phủ CHXHCN Tiệp Khắc do A.Dubcek dẫn đầu trong các cuộc hội đàm tháng 8 năm 1968 tại Moskva

Tướng Dzur sau khi nghe hết lời khuyên của nguyên soái Grechko thì xỉu luôn và cho đến sáng cũng không tỉnh lại được. Ông không nói chuyện với ai và cũng không ra bất kỳ mệnh lệnh nào cho ai. Suốt đêm TTMT quân đội Tiệp Khắc ở trong phòng làm việc cùng với ông. Dzur không cho phép ngay cả viên TTMT được ra bất kỳ mệnh lệnh nào cho quân đội. Yamtsikov cùng ba cán bộ của mình ngồi đến sáng trong phòng khách của tướng Dzur.

Sáng sớm BTQP Tiệp đã biết về cuộc đổ bộ của sư đoàn chúng tôi xuống Prague và mất luôn nhận thức. Chúng tôi bước vào phòng làm việc của ông ấy đúng lúc hai bác sĩ đang chăm sóc y tế cho ông, cố gắng làm ông hồi tỉnh. Chính nhờ vậy mà quân đội Tiệp Khắc đã không tham gia vào các sự kiện Tháng Tám.

Về nhà

Nhờ sự trung lập của quân đội Tiệp Khắc và hành động cương quyết của quân đội khối Hiệp ước Warsaw, cuộc đổ bộ xuất sắc bằng phương pháp hạ cánh của sư đoàn đổ bộ đường không chúng tôi và sư đoàn đổ bộ đường không Vitebsk (sư đoàn dù 103 đổ bộ xuống thành phố Brno) mà trật tự đã rất nhanh chóng được lập lại trên đất nước này. Sự rối loạn đã chấm dứt. Thay vì mít-tinh người ta đã bắt đầu đi làm việc, cuộc sống bình thường trở lại.

(http://maxpark.com/static/u/photo/315867438/740_331488.jpeg)
Quân dù trên đường phố Prague

Tất cả điều đó đã đạt được với cái giá mất mát nhỏ nhất cả từ hai phía.

Chẳng bao lâu sau Gustav Husak được bầu là Bí thư thứ nhất BCHTU ĐCS Tiệp Khắc, ông biết cách nâng mức độ công tác tư tưởng trong nước lên tầm cần thiết. Đóng vai trò lớn là Chủ tịch nước CHXHCN Tiệp Khắc Ludvik Svoboda, người chỉ huy sư đoàn 1 Tiệp Khắc trong những năm Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại.

Những người lính của tất cả các quân binh chủng đã thể hiện tinh thần đạo đức cao và sự hiểu biết các nhiệm vụ đề ra.

Thời hiện đại ngày nay việc chế áp cuộc bạo loạn của các LL PCM tại CHXHCN Tiệp Khắc được đánh giá là sự thủ tiêu nền dân chủ, sự chiếm đóng.

Trong những ngày đầu tháng 10 năm 1968 sư đoàn ĐBĐK 7 chúng tôi, với cảm xúc đã hoàn thành nghĩa vụ, được chuyển quân liên tiếp từng đợt về căn cứ cơ bản của mình.

Hai tháng sau các sự kiện tháng Tám, trước những ngày lễ Tháng Mười có lệnh của BTQP chuyển tới phong cho tôi quân hàm trung tá, còn tiếp theo đó đại tướng V.Marghelov tư lệnh quân dù đến sư đoàn. Tại CLB Sĩ quan ở Kaunass, trong khung cảnh trọng thể ông trao huân huy chương cho các sĩ quan thể hiện sự xuất sắc khi hoàn thành nhiệm vụ quân sự ở Tiệp Khắc.

Được tặng huân chương Cờ Đỏ là phó sư đoàn trưởng đại tá Korshun A.S., chủ nhiệm trinh sát sư đoàn trung tá Sereghin M.S. và các trung đoàn trưởng của ba trung đoàn nhảy dù.

Bảy sĩ quan chỉ huy của sư đoàn trong đó có tôi được tặng huân chương Sao Đỏ. Tổng cộng có 35 người được tặng thưởng.

(http://rassvet21-go.ru/images/Serebrecov/stroevoe%20stroenie.jpg)
Tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không Marghelov V.F. (bên trái) tại một cuộc kiểm tra điều lệnh đội ngũ sư đoàn

Sau 45 năm chúng ta lại để tâm trí quay về với rừng sự kiện năm 1968. Và các CCB chiến dịch sẽ giúp đỡ chúng ta trong việc này, trên vai họ là cả một trách nhiệm khổng lồ.
........

"Tư lệnh thấy đấy, chiến sự đang diễn ra" (http://www.bulvar.com.ua/arch/2013/34/5213a12f7ee76/view_print/)


(http://museumvdv.ru/upload/medialibrary/a31/a31d5065d2cdbcf59bd45066bb9f2d7e.jpg)
Đại tướng V.F.Marghelov tư lệnh binh chủng nhảy dù Soviet trò chuyện với các sĩ quan binh chủng nhảy dù (đi sau ông là chỉ huy sư đoàn, thiếu tướng Lev Gorelov). Prague năm 1968.

Cựu sư đoàn trưởng sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7, sư đoàn đầu tiên tiến vào Prague tháng 8 năm 1968, trung tướng Lev Gorelov: «Chúng tôi đi cùng Tổng tư lệnh quân dù Marghelov khắp Prague trên xe để hở mui, ông kinh ngạc: «Tôi cứ nghĩ tôi sẽ đi trên những xác chết, vậy mà ở đây tất cả đều yên bình», và ngay giây phút ấy, một trái cà chua thối bay đến trúng ngực ông. «Tư lệnh thấy đấy, — tôi nói, — chiến sự đang diễn ra»

Đúng 45 năm trước bằng cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc của LB Soviet và các thành viên khác thuộc Hiệp ước Warsaw thì "Mùa xuân Prague" — thời kỳ tự do hóa về chính trị và văn hóa, kéo dài 8 tháng — từ 5 tháng Giêng đến 21 tháng Tám 1968, đã chấm dứt.

(http://www2.bulvar.com.ua/images/doc/d90f5bb-15.jpg)

Tiệp Khắc đã "đặt cửa" toàn bộ vào mong muốn xây dựng «chủ nghĩa xã hội mang khuôn mặt người» năm 1968. Sau khi những áp lực chính trị, khuyên can và đe dọa từ phía Kremli không cho kết quả, trong đêm từ ngày 20 sang ngày 21 tháng 8 đã có hơn 300 ngàn lính và sĩ quan cùng gần bảy ngàn xe tăng của các nước Hiệp ước Warsaw: Liên Xô, Ba Lan, CHDC Đức, Bulgaria và Hungary, được đưa vào đất nước này.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/23cd5a9-17.jpg)

Trên thực tế ban lãnh đạo ĐCS Tiệp Khắc đã bị bắt giữ và đưa về Moskva, tại đó người ta buộc họ ký thỏa thuận về bố trí thường trực quân đội Soviet trên lãnh thổ Tiệp. Sau khi cuộc "cải cách" này bị lật nhào, trong hàng ngũ ĐCS Tiệp Khắc bắt dầu có sự thanh lọc. Nhiều nhà cải cách và các đại diện giới trí thức sáng tác buộc phải lưu vong khỏi đất nước. Chiến dịch «Đu-nai», như các nhà tổ chức cuộc can thiệp đặt tên cho nó, bị cả thế giới dân chủ lên án, còn tại Moskva tám nhà bất đồng chính kiến can đảm đã ra Quảng trường Đỏ với biểu ngữ phản đối «Vì tự do của chúng tôi và của bạn!».
Về các sự kiện đình đám thế kỷ XX mà trong đó ông còn lâu mới là người đóng vai trò quyết định cuối cùng, trung tướng Lev Nikolayevich Gorelov đang hồi tưởng lại. Ông chỉ huy sư đoàn ĐBĐK CV 7 danh tiếng lẫy lừng, là đơn vị đầu tiên tiến vào Prague. Xin nói thêm, Lev Nikolayevich ngày 2 tháng 8 vừa tròn 91 tuổi, — là công dân danh dự của Odessa, nhiều năm là Trưởng Cố vấn QS các LLVT Afghanistan, được tặng thưởng 3 huân chương Cờ Đỏ, huân chương Chiến tranh Vệ quốc hạng I, ba huân chương Sao Đỏ, huân chương «Phục vụ Tổ quốc trong LLVT Liên Xô» hạng III, huy chương «Chiến công» và huân chương Bogdan Khmelnitsky các hạng I, ІІ và III.

«ВÊN TRONG ĐẤT NƯỚC ĐÃ CHÍN MUỒI CUỘC TÀN SÁT, NỘI CHIẾN ĐÃ CÓ THỂ BẮT ĐẦU»

— Lev Nikolayevich, bây giờ chẳng còn ai, xin phép ông, chẳng ai còn goi «Mùa xuân Prague» là sự lây lan của phong trào phản CM như cách đây 45 năm về trước. Hơn nữa, Vladimir Putin đã tuyên bố rằng nước Nga hiện đại lên án việc đưa quân đội Soviet vào Tiệp Khắc và cảm thấy trách nhiệm về mặt đạo đức đối với sự kiện này...

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/eb5568c-18.jpg)
Lev Gorelov trong quân phục đại lễ tại Tiệp, sân bay Ruzine, 1969. «Lễ kỷ niệm hàng năm người ta mời tôi đến nước CH Tiệp Khắc trong thành phần đoàn đại biểu Liên bang Soviet. Sau khi diễu binh chào mừng chiến dịch thành công người ta trao tặng thưởng cho tôi — biểu tượng chiếc chìa khóa của thành phố và thanh kiếm khắc chữ: «Đã giúp đỡ bảo vệ khỏi phe đối lập»

— Vì vậy nói chung cần tránh chiến dịch. Than ôi, các nhà lãnh đạo hai nước không biết cách, cũng không muốn thỏa hiệp. Nhưng người ta không hỏi ý kiến tôi về vấn đề này, còn tôi không định nói to thành tiếng ý nghĩ của mình — quân nhân không nên phê phán mệnh lệnh, anh ta có nghĩa vụ thực hiện nó.

— Ông còn nhớ rõ các sự kiện, diễn ra trước khi đưa quân đội khối Hiệp ước Warsaw vào một đất nước thân thiện có chủ quyền hay không?

— Đương nhiên. Tôi theo dõi những chuyện xảy ra ở Tiệp Khắc. Năm 1967 tình hình trở nên căng thẳng. Người Mỹ rất muốn tách nước này ra khỏi khối Hiệp ước Warsaw — họ xây dựng phe đối lập và bắt đầu kích động thanh niên chống Liên Xô.

Ban lãnh đạo Tiệp khi đó chia thành hai phe: Bí thư thứ nhất TU ĐCS Tiệp Khắc Aleksandr Dubcek và các nhà cải cách từ gốc rễ như Iozef Smrkovsky, Oldrich Chernik và Frantisek Krigel ở một phía (họ bị chở về Liên Xô. — tác giả) và các nhà bảo thủ có khuynh hướng thân Soviet Vasil Bilyak và Alois Indra — ở về phía bên kia. Trong XH bắt đầu lan tỏa tâm lý chống Soviet. Theo ý kiến của ban lãnh đạo Soviet, các sự kiện này tại nước CHXHCN Tiệp Khắc là mối nguy hiểm đối với Liên bang Soviet và toàn thể phe XHCN.

— Theo kế hoạch của Moskva người Tiệp cần phải tự họ mời quân đội Soviet đến... Vasil Bilyak đã chuyển lời mời như thế cho Petro Shelest, bí thư thứ nhất TU ĐCS Ukraina, trong thời gian một cuộc gặp bí mật...

— Tôi chỉ có thể nói chuyện mà tôi chứng kiến. Năm 1968 người ta gọi tôi từ thành phố Caunass của Litva, nơi sư đoàn chúng tôi đóng quân, về Moskva tới gặp tư lệnh bộ đội đổ bộ đường không Marghelov.

Khi tôi bay đến, ông ấy hỏi: «Cậu sẵn sàng chưa?». — «Vasily Filippovich, sẵn sàng chuyện gì vậy?». — «Chúng ta hãy tới chỗ Bộ trưởng quốc phòng Andrey Grechko». Vì bất ngờ quá nên tôi hơi hoảng. Nhưng Marghelov an ủi: «Người ta sẽ chỉ đặt cho cậu một câu hỏi mà thôi».

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/778f3fc-19.jpg)
Giai đoạn tự do hóa chính trị tại Tiệp đã kết thúc vào đêm từ ngày 20 sang ngày 21 tháng Tám bằng sự đưa vào đất nước hơn 300 ngàn lính và sĩ quan và khoảng bảy ngàn xe tăng của các quốc gia khối Hiệp ước Warsaw. Đạo quân đồn trú hạn chế được huy động lớn nhất là từ Liên Xô.

Grechko người tôi mới gặp lần đầu hỏi độp luôn vào mặt tôi: «Ông tướng, cậu nắm được tình hình ở Tiệp đấy chứ?». — «Chỉ qua báo chỉ thôi ạ». — «Ở đó đang chín muồi những sự kiện lớn: nhóm đối lập đang hình thành, nhóm này đang muốn đưa đất nước ra khỏi Hiệp ước Warsaw. Vì vậy sư đoàn các anh có thể phải đổ bộ. Nhưng hiện giờ anh đừng nói với ai chuyện này». Ông mời tôi tới chỗ bản đồ và đưa ngón tay chỉ: «Prague đây. Nhiệm vụ của anh là chuẩn bị sẵn sàng đánh chiếm UBTU, HĐBT, Bộ QP, các cây cầu, trung tâm truyền hình, đài phát thanh, nhà ga, ba sân bay». Tôi cứ đứng và suy nghĩ, rằng chúng tôi sẽ không tránh khỏi tổn thất và máu nhất định sẽ chảy nhiều. «Hãy quay về Caunass, — Grechko tiếp tục nói. — Còn ngày mai cùng các trung đoàn trưởng của sư đoàn mình, anh hãy bay đến Prague. Chì có điều phải thay sang đồ dân sự mà thôi».

Ngày hôm sau người ta đưa cho chúng tôi một gói đồ mà sau đó tôi phát hiện ra có đựng các báo chí thông thường và dưới vỏ bọc các giao thông viên ngành ngoại giao chúng tôi lên đường đi Prague trinh sát.

— Tại đó chắc ông đã nhìn thấy đám đông thị dân tỏ thái độ hung hăng chống Liên bang Soviet phải không?

— Tôi thấy rằng cuộc sống ở Prague diễn ra bình thường. Nhưng thanh niên thì đang nổi loạn và đã tiến hành nhiều cuộc biểu tình chống ảnh hưởng của Liên Xô. Giai cấp công nhân, trái lại, luôn ủng hộ LBXV trong mọi chuyện và không muốn thay đổi. Bên trong đất nước đang chín muồi một cuộc tàn sát đẫm máu, nội chiến đã có thể bắt đầu. Người ta thông báo cho chúng tôi biết rằng Ủy viên Bộ Chính trị, lãnh tụ phe đối lập Smrkovsky cùng với các nhà đối lập khác đã thành lập các chi đội sinh viên, sẽ kháng chiến nếu quân đội Soviet tiến vào thành phố. Họ có vũ khí cất giữ ở các kho chứa, tuy nhiên, người ta hứa sẽ cung cấp cho họ chỉ khi cần thiết.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/a5c6b0a-20.jpg)
Thủ tướng LBXV Kosyghin, TBT ĐCSLX Brezhnev, Bí thư thứ nhất Tiệp Khắc, người đề xướng chính cuộc cải cách «Mùa xuân Prague» A.Dubcek (tháng 4 năm 1969 bị tước quyền và thay thế bằng Gustav Husak), bí thư TU Đảng CSLX «giáo chủ áo xám» của thời đại Brezhnev Mikhail Suslov và Bí thư thứ nhất ĐCS Ukraina Petro Shelest

Điều đầu tiên mà tôi đề nghị với Đại sứ LBXV tại Prague Stepan Chervonenko, — đó là giúp nghiên cứu vị trí các kho tàng. Ông cử tùy viên quân sự đi cùng tôi và gửi mỗi người theo xe ô tô. Cùng các trung đoàn trưởng trong vòng năm tiếng đồng hồ chúng tôi khảo sát địa hình, nghiên cứu khả năng đánh chiếm các kho ở trong các trường phổ thông, tại nhà ga, tại Bộ QP. Hóa ra tại Prague, nơi tôi có mặt lần đầu, những ngôi nhà cổ kính có các bức tường dày đến hai mét. Tôi nghĩ, phải làm gì đây, chiến đấu ra sao?

Кhi trở về Moskva, tôi phiền muộn báo cáo với BTQP: «Nhiệm vụ sẽ được hoàn thành nhưng tổn thất sẽ không tránh được». — «Tại sao?». — «Quân dù chưa từng được huấn luyện chiếm các ngôi nhà tại các điểm đông dân cư. Cả trong điều lệnh binh chủng ĐBĐK lẫn trong hướng dẫn cũng không dự kiến điều này». Còn Bộ trưởng nói với tôi: «Nhiệm vụ cần phải hoàn thành. Cậu là tướng thì cậu hãy suy nghĩ cách giải quyết đi!». Vậy là ôm câu trả lời thẳng thừng như thế, tôi đi về sư đoàn mình ở Kaunass.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/43d4306-21.jpg)
«Giới trẻ phe đối lập ném chai cháy vào xe tăng. Tôi nghĩ rằng nếu phe đối lập có khả năng kháng cự, tổn thất sẽ rất lớn»

Nhiệm vụ đặt ra cho tôi không phải loại đơn giản. Nhiều chàng trai sinh ra từ nông thôn thậm chí còn chưa biết nhà nhiều tầng là như thế nào. Tôi tập hợp tất cả các chiến binh tiền tuyến và CCB đã về hưu, những người từng đánh chiếm các điểm dân cư trong thời kỳ Chiến tranh vệ quốc Vĩ đại.

Sau đó tôi bắt đầu đưa sư đoàn vào thành phố. Tại các tiểu khu nơi đang xây dựng các tòa nhà mới, họ dạy các chàng trai trẻ đánh chiếm điểm dân cư. Họ đề ra trình tự tác chiến, thành lập các nhóm đánh chiếm, nhóm đảm bảo, nhóm hỏa lực — nói chung, họ hoàn thiện chiến thuật mới cho các chiến sĩ nhảy dù. Họ dạy dỗ từ sáng sớm cho đến tối khuya. Họ rèn cặp người lính đến mức, chính họ sau này có thể viết hướng dẫn thực hành.

Tôi quần thảo sư đoàn kỹ đến nỗi quân phục rách hết và biến thành những mớ giẻ nát. Người xung quanh thì bảo ông tướng điên rồi. Nhưng khi nào mà hành động của quân dù chưa thuần thục đến độ thành phản xạ tự động nhanh như máy thì tôi chưa yên tâm. Mà nói chung các chàng trai trẻ của chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn. Lần đầu tiên họ va phải một chiến thuật như vậy. Để làm cho nhiệm vụ dễ dàng hơn, hồi đó người ta đã phải cho chúng tôi các phương tiện thông tin bổ sung — điện đài.

«TÔI HÉT: «ĐỪNG BẮN!», MÀ KHÔNG AI NGHE THẤY — TỪ LÚC ĐÓ TÔI CÓ ĐÁM TÓC BẠC ĐẦU TIÊN»

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/24335a5-22.jpg)
Chính sách chủ quyền quốc gia hạn chế ở các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa cho phép áp dụng sự can thiệp quân sự từ bên ngoài, nếu điều đó là cần thiết để giữ quốc gia này hay quốc gia kia nằm trong quỹ đạo chính trị của Liên Xô. Chính sách này ở phương Tây gọi là "Học thuyết Brezhnev", mặc dù học thuyết được thực hiện từ thời Stalin

- Điều đó không gây ra các câu hỏi thắc mắc cho thị dân hay sao?

- Tất nhiên có nhiều câu hỏi. Với sự cho phép của ban lãnh đạo tôi đã chuẩn bị cho những kẻ tò mò một huyền thoại là chúng tôi đang hoàn thiện điều lệnh mới. Các chiến sĩ nhảy dù cũng chẳng biết họ đang chuẩn bị cho việc gì - thông tin được giữ tuyệt mật. Tôi thậm chí cũng không hé răng với ngay cả các trợ lý thân cận nhất trước khi nhận được lệnh chính thức.

Trong tháng 7 tôi chuộc lại cho sư đoàn, thay quân phục, cho các chàng trai nghỉ ngơi đủ mức cần thiết. Tôi cảm thấy sự việc sẽ nhanh chóng bắt đầu. Và thực tế chẳng bao lâu sau đã có quyết định chung cuộc về việc đưa quân đội Soviet vào Tiệp Khắc. Ngày 12 tháng 8 người ta phát lệnh báo động, toàn thể sư đoàn tiến ra khu tập kết.

Trong đêm từ ngày 21 sang ngày 22 tháng 8 lệnh bay đến Tiệp Khắc và đổ bộ xuống Prague đã truyền đến. Vào hồi 10 giờ tối chúng tôi bắt đầu xếp tải lên máy bay. 450 máy bay của sư đoàn 7 cất cánh từ 9 phi trường thuộc Pribaltic, Belorussia và tỉnh Каliningrad. Tôi cùng bộ tham mưu bay trên chiếc máy bay đầu tiên từ sân bay Кеdenhyai của Litva, gần Каunass. Ban đầu chúng tôi định đổ bộ bằng thả dù, nhưng trước khi tiếp đất nửa giờ tôi nhận được lệnh mới từ Bộ Chính trị: họ chọn phương pháp đổ bộ bằng hạ cánh. Ai đó trong ban lãnh đạo đã ra một quyết định thông minh, bởi lẽ đổ bộ thả dù trong đêm tối có thể dẫn đến tổn thất lớn.

Khi tôi còn huấn luyện sư đoàn, thì nhận được lệnh: ngay khi chúng tôi hạ cánh xuống sân bay, nếu bị bắn một phát súng phải đáp trả bằng một ngàn phát súng. Và bây giờ chúng tôi đang bay đến sân bay Ruzyně đầy ánh đèn chiếu sáng. Tôi thấy trẻ em đi đi lại lại, phụ nữ với những chiếc xe nôi đẩy - những người dân bình thường. Tôi đề nghị sư đoàn trưởng sư đoàn không quân truyền lệnh đến tất cả qua radio: "Đừng bắn". Và tôi chạy khắp chỗ trên chiếc máy bay của mình mà hét lên với tất cả sức mạnh. Tôi cảm giác rằng, tất nhiên, chẳng ai có thể nghe thấy tôi - bốn động cơ máy bay đang làm việc. Tôi thấy cửa lấy sáng đã được mở ra và 80 con người tí nữa thì khai hỏa. Tôi bắt đầu khoanh chéo tay trên ngực - tạ ơn Chúa, người ta đã hiểu tôi. Tôi nhớ, tôi đã lo lắng quá nhiều. Đó là lúc do những căng thẳng khủng khiếp mà trên đầu tôi có đám tóc bạc đầu tiên. 30 giây sau mệnh lệnh của tôi, máy bay tiếp đất.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/f4e1f3e-23.jpg)
«Dù bất kỳ quyết định thế nào đi nữa cũng vẫn có sự phản kháng. Không thể làm tất cả mọi người hài lòng về mọi việc. Đích thân tôi rút ra kết luận như vậy — chúng tôi đã có một quyết định đúng đắn, kịp thời và đã không để xảy ra đổ máu»

— Vậy chứ người Czech nhìn đi đâu?

— Theo tôi họ đã linh cảm thấy có thể phải đón "khách", vì vậy họ đã tắt đèn chiếu sáng đường băng CHC. Chiếc máy bay đầu tiên đáp xuống không có đèn đạo hàng mà chỉ được chiếu sáng bằng đèn pha của chính máy bay. Cửa máy bay mở ra và chúng tôi lập tức tấn công đội cứu hỏa. Các hoa tiêu của chúng tôi chạy ra bắt đầu tiếp nhận các máy bay đến sau. Ba chiếc đầu tiên tiếp đất không có đèn chiếu sáng, sau đó người Czech bật hệ thống chiếu sáng. Phải nói thêm rằng, khi cuộc đổ bộ kết thúc, qua VTĐ người ta truyền đạt rằng trong cuộc xâm nhập này có sự tham gia của các nước Hiệp ước Warsaw và một trung đoàn quân đội Bulgaria sẽ bay đến tăng cường cho sư đoàn tôi.

Hơn ba ngàn lính dù đã có mặt. Tôi trao cho họ nhiệm vụ phòng thủ sân bay và rút từ đó các chàng trai của mình. Tới 4 giờ đêm toàn bộ sư đoàn đột kích đổ bộ đường không 7, mà như thế là hơn 12 ngàn con người, đã được đổ xuống ba sân bay, và chúng tôi tiến về Prague. Trong những năm đó quân dù còn rất ít xe máy khí tài, mà tại sân bay lại có nhiều xe ô tô Tiệp, Đức và Mỹ không đóng cửa đang đậu. Và đây tôi đang nhìn, tôi ngồi trong bộ tham mưu và quan sát từ balcon, các lính dù của tôi chạy đến chỗ những chiếc xe ấy và bắt đầu mở máy. Сhợt tôi nhớ đến những cảnh phim trong đó cha Makhno chơi kèn harmonica, ông ta ngồi trên chiếc xe ngựa gắn súng máy chất đầy người đến không thể chất hơn. Đấy các chàng trai của tôi đã bay vào Prague sau khi bám đầy những chiếc ô tô.
.........

(hết)

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/4f67125-24.jpg)
«Vâng, có người bị thương và bị giết, nhưng chủ yếu là trong số người dân thành phố»

Mỗi người hiểu rất rõ mình phải đi tới đâu. Trên sân bay, rồi trước khi hạ cánh, người ta đã giao nhiệm vụ cho anh phải chiếm mục tiêu nào và đã giao bản đồ Prague. Ngay từ đầu chúng tôi đã chiếm các kho vũ khí — bởi tôi biết chúng ở đâu (mỉm cười). Còn sau đó chúng tôi chiếm UBTU ĐCS, HĐBT, Bộ QP, các cây cầu, đài truyền hình, đài phát thanh và nhà ga.

Các trinh sát viên nhanh chóng đột nhập tòa nhà UBTU, giải giới đội an ninh nội bộ. Xông lên tầng 2 tới phòng Dubcek, nơi đang diễn ra phiên họp của Đoàn Chủ tịch UBTU ĐCS Tiệp Khắc. Chính quyền cũng biết quân đội Soviet đang ở trong thành phố và họ thảo luận các hành động tiếp theo. Chủ nhiệm Trinh sát tiến tới chỗ đường dây điện thoại và giật đứt nó, cắt ngay thông tin liên lạc. Smrkovsky hỏi: «Ai đến vậy?». — «Quân đội Soviet!». — «Mà ai mời họ đến đây?». — «Giai cấp công nhân». Кhi quân chúng tôi bắt Dubcek, tôi đang ở trung tâm Prague trong Đại sứ quán Liên Xô. Тại đó tạm thời đặt SCH giám sát và toàn bộ thông tin đổ về đó.

Tới 9 giờ giờ địa phương chúng tôi đã chiếm xong Prague. Buổi sáng người Czech tỉnh dậy — họ xông tới nơi chứa vũ khí, mà ở những chỗ đó đã có những chiến sĩ nhảy dù của chúng tôi đội mũ beret xanh da trời canh gác rồi. Sư đoàn chúng tôi giữ các mục tiêu chủ chốt trong thành phố thêm một thời gian nữa, còn sau đó tập đoàn quân 20 từ Đức đến. Tôi chuyển giao cho họ các mục tiêu này và bắt đầu rút dần dần sư đoàn của mình.

«DUBCEK BỊ TỪ CHỐI GIAO TIẾP VỚI NHÂN DÂN, VÀ ĐƯỢC GỬI ĐẾN MOSKVA THEO CHUYẾN BAY NGAY SAU ĐÓ»

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/a7df329-25.jpg)
«Quân đội Tiệp Khắc được huấn luyện và trang bị rất tốt, nhưng nó đã thể hiện sự trung lập hoàn toàn. Nhiều nhà đối lập bị bắt giữ và trục xuất khỏi đất nước. Bắt đầu cuộc «thanh lọc». Qua hai tháng ban lãnh đạo Tiệp Khắc đã được thay đổi. Trong tháng 11 tất cả các cuộc bạo động đã lắng xuống»

— Thế người ta đã làm gì với Dubcek?

— Hồi 10 giờ sáng tôi nhận lệnh từ Moskva — chở toàn bộ chính phủ và Dubcek ra sân bay và đưa thẳng về Liên Xô để hội đàm. Thực hiện điều đó không còn là nhiệm vụ của quân dù chúng tôi mà là những chiếc BTR của TDQ 20. Sau đó tôi nhận được điện đã giải mã: Để Dubcek lại và đặt cảnh vệ canh giữ. Nói cho đúng, khi chưa giao tiếp với nhân dân, ông ta sẽ không bay đi đâu cả.

Tôi thì nghĩ: «Hãy để tôi đi xem xét trường hợp Dubcek, một khi có một khả năng như vậy». Tôi bước vào báo cáo: «Đồng chí Тổng bí thư, tôi Lev Gorelov sư trưởng sư dù 7». Ông ấy ngắt ngang câu nói của tôi: «Đồng chí tướng quân, chỗ anh có đồ uống không?». — «Tôi chỉ vừa bay đến thì tôi lấy đâu ra?». Một trung sĩ đang đứng gác đã «сứu vãn» tình thế: «Đồng chí tướng quân, tôi còn một chai chekushka!». Hãy nghĩ mà xem, kinh khủng thế nào (cười to). Trung sĩ đề nghị ông tướng uống chekushka. Khi tôi kể chuyện này cho Grechko, ông ấy cười đến ngã cả người xuống.

Vậy là chúng tôi bày bàn cho Dubcek — trong ba lô của chúng tôi có đồ hộp — chúng tôi cho ông ấy ăn, uống, mà phải bầy rượu ra. Và tôi cũng uống cùng ông ấy 100 gờ-ram. Dẫu sao mọi chuyện diễn ra rất nhanh và tôi chẳng có cơ hội biết ý kiến của ông về sự kiện vừa xảy ra. Giao tiếp với nhân dân thì Dubcek bị từ chối, và trên chuyến bay ngay sau đó ông được đưa về Moskva.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/e317f10-26.jpg)
Lev Gorelov nhớ lại rằng "những người dân địa phương tới gần ông và các chiên sĩ nhảy dù của ông và nói lời cảm ơn vì chúng tôi đã tiến vào can thiệp kịp thời", nhưng trên vô số những bức ảnh tư liệu về "Mùa xuân Praha" thì "những người Czech biết ơn" không mấy khi ta thấy

— Trong tất cả các nguồn người ta đều nói rằng trong số các nước thành viên Hiệp ước Warsaw chỉ có Rumania từ chối tham gia cuộc xâm nhập Tiệp Khắc ngày 21 tháng Tám...

— Điều đó thì không hoàn toàn như vậy. Toàn bộ quân đội khối Hiệp ước Warsaw ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong trường hợp có sự can thiệp của người Mỹ đã được chuẩn bị sẵn sàng đối với cuộc xâm nhập. Trong tháng Tám năm 1968 tại Prague chỉ có Quân đội Soviet và một trung đoàn Bulgaria. Song song đổ bộ xuống Brno thì có sư đoàn dù 103 của chúng ta. Hungary không tham gia cuộc xâm nhập. Còn người Đức muốn tiến vào từ phía bắc, nhưng trung đoàn của họ đã dừng ở biên giới. Tôi nghĩ rằng, đó là điều hay — nhân dân Czech có thái độ tốt đối với Liên Xô, còn với người dân Đức — thì không. Và có thể sẽ đổ máu.

— Nhưng dẫu sao cũng không thể tránh được các tổn thất hy sinh phải không ạ?

— Vâng, người bị thương và bị giết thì có, nhưng chủ yếu nằm trong số thị dân. Tôi tự hào rằng sư đoàn đột kích đổ bộ đường không 7 không mất một người lính nào. Dù điều này là có thể. Кhi chúng tôi đánh chiếm đài truyền hình, dân địa phương đã bắn chúng tôi. Chúng tôi nổ súng đáp trả. Tám người Czech bị chết. Còn khi chiếm UBTU Đảng, một số quân đặc nhiệm đã luồn qua đường ngầm vào hành lang tòa nhà. Đội bảo vệ bắn một loạt đạn vào chiên sĩ bắn súng máy của chúng tôi làm cậu ấy bị thương, nhưng cậu ấy tĩnh trí lại, ngắm kỹ và quạt trả cả băng đạn súng máy. Kết quả là 9 tử thi. Người Czech sau đó tự mình dùng trực thăng chở xác đi chôn cất.

Người ta còn hy sinh sau đó, khi xe tăng Soviet tiến vào thành phố. Giới thanh niên đối lập đã ném chai cháy vào xe tăng. Trong số các chàng trai Soviet có người bị thương và bị giết.
 
Người Czech cũng thiệt hại. Tôi nghĩ nếu phe đối lập có khả năng kháng cự thì tổn thất sẽ rất to lớn. Đóng vai trò chính cho sự thành công của chiến dịch là sự bất ngờ mà chỉ có binh chủng dù có được. Cuộc xâm nhập bất ngờ đối với cả người Czech lẫn người Mỹ.

— Vậy các LLVT CHXHCN Tiệp Khắc thể hiện mình ra sao?

— Quân đội Tiệp Khắc được huấn luyện cừ và trang bị tốt, nhưng nó đã thể hiện sự trung lập hoàn toàn. Trong các thị tứ quân sự thậm chí các cổng khu quân sự cũng đóng kín. Tôi nghĩ đó là công lao của các cố vấn của chúng tôi.

— Các sự kiện ở Tiệp Khắc xoay chuyển thế nào khi Moskva trả Dubcek về?

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/f3d0d5a-27.jpg)

— Trong ngày trở về một bộ phận người dân đón ông ấy như đòn người chiến thắng. Người ta hét: «Cừ lắm! Ura!». (Sau này Aleksandr Dubcek đã ký lùi lại ngày mình thỏa thuận việc đưa quân đội Soviet vào Tiệp Khắc. Theo hồi ức của thư ký Đoàn Chủ tịch UBTU ĐCS Tiệp Khắc Mlynar, ông ta nhiều lần gào như điên dại: «Tôi sẽ không ký — thế thôi!», tuy nhiên sau khi được tiêm liều thuốc an thần thì ông đã đặt bút ký. Sau hai năm người ta khai trừ ông ra khỏi Đảng, tước quyền đại biểu và đưa đi làm lãnh đạo công tác lâm nghiệp ở Slovakia. - Tg.). Nhiều nhà hoạt động đối lập bị bắt và trục xuất khỏi đất nước. Cuộc «thanh lọc» bắt đầu. Hai tháng sau ban lãnh đạo Tiệp Khắc đã bị thay thế. Giới trẻ còn tổ chức biểu tình một thời gian nữa, đã xảy ra xung đột giữa thế hệ trẻ và già, nhưng vũ khí thì không bên nào sử dụng. Chính phủ phải nỗ lực rất nhiều để làm yên lòng dân chúng. Vào tháng 11 các cuộc bạo động đã lắng xuống.

«CHÚNG TÔI ĐÃ CHỈ RÕ: ĐỂ KHÔNG CHO PHE XHCN SỤP ĐỔ, LIÊN BANG SOVIET SẼ LÀM BẤT CỨ ĐIỀU GÌì»

- Ông còn ở Tiệp Khắc một thời gian dài chứ?

— Một tháng rưỡi sau tôi rút sư đoàn khỏi Prague và triển khai nó trong khu rừng xung quanh sân bay Ruzyne. Tới mùa thu chúng tôi tích cực giao tiếp với giai cấp công nhân — người ta mời chúng tôi tới các nhà máy và xí nghiệp, chúng tôi cùng ăn trưa, cùng chuyện trò trao đổi. Cư dân địa phương đến bên chúng tôi và nói lời cảm ơn vì chúng tôi đã xâm nhập kịp thời vào đất nước này. Họ không nghi ngờ tính đúng đắn trong hành động của ban lãnh đạo Soviet. Giai cấp công nhân hiểu cái mà Liên bang Soviet đã làm cho họ trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, nhưng giáo dục lớp trẻ thì còn nhiều lỗ hổng.

(http://www.bulvar.com.ua/images/doc/39d3f76-29.jpg)
"Xe tăng nghiến xích khắp Praha, giữa rạng đông ngầu đỏ máu hoàng hôn...". Evgheny Evtushenko, 23 tháng 8 năm 1968.

Vào tháng Mười, sau khi nhận được thông báo về chuyến đến thăm của TTL BC ĐBĐK Marghelov, tôi quyết định tập hợp đội ngũ toàn bộ sư đoàn đột kích đổ bộ đường không 7 trên sân bay. Dù tôi đã 5 năm chỉ huy sư đoàn, đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy nó một cách toàn bộ. Tất cả đứng dưới những lá cờ và ngẩng cao đầu. Hàng quân cuối cùng — tiểu đoàn quân y, các cô gái-các người đẹp vận quân phục lính dù. Tôi cảm thấy thật tự hào vì những chàng trai cô gái của mình. Tư lệnh tuyên bố rằng người ta đang đề nghị tặng danh hiệu AHLX cho tôi. Sự thực thì chuyện đó đã không xảy ra. Nhưng một tháng sau người ta trao tặng tôi huân chương Cờ Đỏ.

(Mỉm cười). Sau đó chúng tôi đi xe mui hở cùng Marghelov khắp Prague, ông kinh ngạc nói: «Tôi nghĩ mình sẽ phải đi trên những xác người, thế mà ở đây tất cả đều bình yên». Tôi đáp: «Tư lệnh hãy đóng áo choàng quân phục của mình lại», và đúng giây phút ấy một quả cà chua ủng bay vụt đến trúng ngực ông. «Vasily Filippovich, Tư lệnh thấy đấy, chiến sự vẫn đang diễn ra».

Sư đoàn đột kích ĐBĐK 7 rời Prague vào tháng 11. Về nhà — tự đưa mình theo trình tự — gửi tất cả lên tàu. Về nhà, về Litva, người ta đón chúng tôi như những anh hùng.

— Theo ông, chiến dịch quân sự tại Tiệp Khắc có hậu quả thế nào?

— Thứ nhất, CHXHCN Tiệp Khắc không ra khỏi Tổ chức Hiệp ước Warsaw. Thứ hai, chúng tôi chỉ rõ cho nhà lãnh đạo Rumania Nikolae Ceaucescu người vẫn tuyên bố mình ủng hộ Dubcek, rằng LBCHXHCN Soviet sẽ làm bất cứ điều gì để không cho phép phe XHCN sụp đổ. Người ta thậm chí còn nói với chúng tôi: «Đừng trở về nhà, hãy đi tiếp sang Rumania». Nói thêm là sau sự kiện Tiệp Khắc thì ở Liên Xô quan hệ với Rumania đã được bình thường hóa.

— Tại LBXV còn xa mọi người mới đồng thuận toàn bộ với hành vi của ban lãnh đạo chúng ta. Nhiều người đã ra Quảng trường Đỏ, công khai bày tỏ sự phản đối của mình...

— Điều đó là bình thường. Dù quyết định thế nào thì vẫn có sự phản đối, không thể làm vừa lòng tất cả mọi người. Người ta nói rằng người Prague chết dưới xích những chiếc xe tăng, các nhà thơ Soviet thậm chí còn viết thơ kính tặng họ. Nhưng điều đó không phải như vậy. Dù có các biểu ngữ bằng tiếng Nga: «Hãy rút về nhà, về Liên Xô» mà người Czech mang đi tuần hành.

— Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các sự kiện ở Tiệp Khắc đã đẩy nhanh sự sụp đổ của khối XHCN, và như chúng ta đã biết, của chính Liên Xô...

— Cô hãy hiểu, bên trong đất nước nguy cơ đổ máu xảy ra đến nơi rồi. Chủ tịch Hội nghị Dân tộc CHXHCN Tiệp Khắc (Quốc hội Tiệp Khắc)Josef Smrkovsky và Thủ tướng Chính phủ Tiệp Khắc Oldridge Cernik thuộc phe đối lập. Chủ tịch nước CHXHCN Tiệp Khắc mới được bầu vào đầu "Mùa xuân Praha", ông Ludvik Svoboda đã khá lớn tuổi, đau ốm. Ông ấy không phản ứng với các sự kiện trong nước và không tích cực lãnh đạo quốc gia. Chính phủ Liên Xô đã hai lần gọi ban lãnh đạo Séc tới Moscow, để ngăn chặn việc CHXHCN Tiệp Khắc rút khỏi khối Hiệp ước Warsaw. Dubcek với tư cách người lãnh đạo phải đưa ra quyết định, nhưng người Mỹ áp lực với ông thông qua Smrkovsky và Cernik.

Là một vị tướng, có mặt một thời gian ở Tiệp Khắc, cá nhân tôi rút ra kết luận thế này - chúng tôi đã quyết định đúng đắn và kịp thời. Và chúng tôi đã không cho phép đổ máu. Tôi tự hào rằng sư đoàn mình rút khỏi Tiệp Khắc vào tháng Mười Một, sau khi không để mất đi một người lính nào.

Cô hãy nhìn xem, ngày hôm nay các sự kiện diễn ra như thế nào trong thế giới Ả Rập. "Mùa xuân Praha" có thể nói chẳng khác gì "Mùa xuân Ả Rập". Điều này phải được ngăn chặn. Có thể làm gì nếu tất cả các cuộc đối thoại ngoại giao không dẫn tới thành công? Có lẽ, ban lãnh đạo Czech cần phải bị bắt giam, một khi nó không hành động? Trong mọi trường hợp, giai cấp công nhân thậm chí đã bắt đầu đòi hỏi điều đó từ chúng tôi.

— Lev Nikolayevich, ông còn hay đến Prague nữa hay không?

— Có. Năm 1969, tại lễ kỷ niệm hàng năm ngày ra đời CH Tiệp Khắc, người ta mời tôi trong thành phần đoàn đại biểu Liên Xô. Sau lễ diễu binh và tuần hành, tại buổi tiếp tân, vì (thực hiện) chiến dịch thắng lợi người ta trao tặng tôi phần thưởng — chiếc chìa khóa tượng trưng của thành phố và thanh gươm có khắc dòng chữ: «Đã giúp đỡ bảo vệ trước phe đối lập».

Điều kiện của khả năng chiến đấu (http://rassvet21-go.ru/index.php/kto-zhe-oni)

(http://rassvet21-go.ru/images/Lobatchev/lobatchev.jpg)
Lobachev Anatoly Ivanovich (huyện Peschanokovsky tỉnh Rostov).
Năm 1968 – binh nhì cận vệ trung đoàn XT CV 40, sư đoàn XT CV 11, TĐQ XT CV 1, GSVG, đơn vị quân sự số hòm thư dã chiến 47518.

Doanh trại Kenigsbriuk, mà trung đoàn chúng tôi đóng quân và là nơi tôi phục vụ, nằm cách phía nam thành phố Dresden 50 km trên lãnh thổ CHDC Đức.

Cuộc sống chiến sĩ trôi đi như ta vẫn nói trong "chế độ thường ngày": mỗi buổi sáng oang oang khẩu lệnh: «Đại đội, dậy!», tập thể dục, xếp đội ngũ đi ăn sáng, chia quân học tập, bảo dưỡng khí tài, xạ kích, ra thao trường luyện tăng và v.v. BCH trung đoàn cụ thể là trung đoàn trưởng đại tá Меtsеryakov và phó chính trị, đích thân và thường xuyên thăm các buổi học và giám sát chúng tôi thao luyện.

Đầu tháng 8 năm 1968 trung đoàn có lệnh báo động. Xe tăng được đưa khỏi ngăn cách ly đầu tiên, và trong thời hạn rất nhanh đoàn xe tăng đã ra ngoài vòng doanh trại, đến nơi quy định, ở trong rừng. Các phân đội khác xếp thành hàng ngũ trên toàn bộ các con đường, cũng như xếp theo hàng dọc, và trong đêm tất cả rời nơi đóng quân. Một vài giờ sau đó, chúng tôi dừng lại ở một khu rừng cách biên giới Tiệp Khắc khoảng 45 km. Trung tá Moshkin tham mưu trưởng trung đoàn giám sát chúng tôi. Trạm di động được đưa vào ban hậu cần để phục vụ tiếp nhiên liệu cho xe tăng, xe bọc thép chở quân và các xe bọc thép-xe ô tô, xe khí tài khác, có tính đến điều kiện của các hành trình dài. Vì vậy, nơi này được trang bị như nó phải có theo tất cả các qui tắc yêu cầu. Nhưng phải mất nửa tháng rồi có lệnh thay đổi vị trí triển khai. Một lần nữa, toàn bộ các đoàn xe lại di chuyển, và sau một thời gian nữa chúng tôi cắm trại tại một nơi cách biên giới quốc gia với Tiệp Khắc 10-km. Địa hình ở đây - cũng là rừng thưa. Trong khoảng thời gian này tại các giờ học chính trị hàng ngày, chúng tôi được chia sẻ thông tin về tình hình chính trị ở CHXHCN Tiệp Khắc, về sự lộng hành của các phần tử phản cách mạng, sự trấn áp những nhân vật không mong muốn, vv. Vào ban đêm, chúng tôi canh gác theo phương án tăng cường. Thông thường, vào nửa sau của một đêm, phó chính trị hay bất ngờ xuất hiện cùng đại đội trưởng để kiểm tra và xác định các vụ việc không trung thực đối với nhiệm vụ canh gác và ngăn chặn việc ngủ quên trên vị trí của mình. Phó chính trị là một cựu chiến binh mặt trận và liên tục lặp đi lặp lại, như thể cảnh báo: "Cuộc sống của các đồng chí bạn bè của các anh phụ thuộc vào sự cảnh giác cao độ khi các anh trực gác", và thường kể chuyện, bọn phát xít Đức trong chiến tranh đã hàng đêm cắt cổ các chiến sĩ của chúng ta ra sao.

Ngày 20 tháng 8, lúc trời tối dần, tất cả xếp đội hình trong rừng theo từng đơn vị. Trung đoàn trưởng Mescheryakov công bố mệnh lệnh đưa quân đội chúng ta vào lãnh thổ Tiệp Khắc để trợ giúp và ngăn chặn một cuộc đảo chính, cũng như khả năng can thiệp của quân đội khối NATO từ phía CHLB Đức ... sau đó đạn dược được cấp phát và tất cả bắt đầu chờ mệnh lệnh. Đâu đó quãng nửa đêm mệnh lệnh như vậy vang lên. Đầu tiên xe máy còn đi từ từ, sau đó khi đèn tắt tốc độ bắt đầu tăng.

Sau khi đi qua vài chục km trên lãnh thổ CHXHCN Tiệp Khắc, người ta đưa đoàn xe chúng tôi vào vị trí để triển khai trong rừng, không xa đường lớn. Tại đó bố trí đại đội sửa chữa, kho nhiên liệu và bảo quản, bao gồm cả đồ quân nhu - tóm lại là ban hậu cần trung đoàn. Một số xe tăng bắt đầu trực chiến dọc theo tuyến đường, từ phía sau khu rừng - ba chiếc BTR và hai khẩu pháo. Đoàn xe tăng theo nhiều hướng tiến lên phía trước.

Ngày 21 tháng 8, vào nửa sau ngày, trên đường cao tốc một vài chiếc xe khách phóng tốc độ cao vụt qua, từ cửa sổ xe ném ra những xấp tờ rơi. Chúng được viết bằng tiếng Nga, chứa các lời kêu gọi và lời yêu cầu rời khỏi lãnh thổ đất nước họ, rằng chúng tôi - là những kẻ chiếm đóng, những kẻ xâm lược, bọn Yankees, vv.

Một ngày sau, một lần nữa có lệnh di chuyển về phía trước. Cơ sở của chúng tôi được dừng lại, cũng trong điều kiện dã chiến, tại khu vực Benishova. Ở đây chúng tôi đào công sự, khởi động xe máy kỹ thuật và bắt tay trang bị kho tàng. Người ta cũng đặt lực lượng yểm trợ chúng tôi, phòng trường hợp bị tấn công. Tham mưu trưởng trước khi lên đường đã cảnh báo có thể có sự đột phá của một đơn vị bộ binh cơ giới QDND Tiệp Khắc về phía biên giới với CHLB Đức, và họ có thể lợi dụng cơ hội đánh chiếm tạm thời kho tàng để bổ sung nhiên liệu cho các phương tiện vận tải, chiếm đạn dược và thực phẩm. Phòng trường hợp đó, chúng tôi được phối thuộc một lực lượng có xe bọc thép, để bảo vệ và phòng thủ mục tiêu.

(http://rassvet21-go.ru/images/Lobatchev/tank.jpg)
Tăng Soviet cháy, bị súng phóng lựu chống tăng bắn hạ, khẩu này bố trí từ tầng 3 Bảo tàng Văn hóa. Hai chiếc tăng của chúng tôi đến gần, để tìm cách cứu kéo chiếc xe tăng đang cháy.

(http://rassvet21-go.ru/images/Lobatchev/dom.jpg)
Tăng quân đội CHDC Đức khai hỏa vào chỗ đạn phóng lựu chống tăng bắn ra. Đám cháy bùng lên và lính cứu hỏa CHXHCN Tiệp Khắc đang dập lửa.
  
Sau một thời gian, chúng tôi bắt đầu nhận được thông tin về các cuộc tấn công vào binh sĩ của chúng tôi và bắn phá tại các thành phố và thị trấn. Vào buổi tối, chúng tôi phải nạp nhiên liệu cho những chiếc "GAZ-53" - những chiếc xe mới "dự bị" đến từ QK PriBaltic. Nhiệm vụ của họ là cung cấp thực phẩm và nước từ CHDC Đức sang Tiệp Khắc. Ngoài ra, những chiếc xe này còn chở đồ lót về xí nghiệp liên hợp giặt là, đang làm việc suốt ngày đêm. Chúng tôi tiếp nhiên liệu cho những chiếc xe ô tô này và các xe máy khí tài tăng-thiết giáp tại kho nhiên liệu dầu mỡ di động của chúng tôi.

Sau một thời gian, một chiếc xe "UAZ" đi đến, trên đó là những người lính của chúng tôi với những vết thương, họ được chuyển tới bệnh viện dã chiến. Chúng tôi nhanh chóng nạp liệu cho các xe này, và họ cùng các điều vận viên lại ra đi.

Thông tin về chiến sự ở Prague và các thành phố khác tiếp tục chuyển đến. Mang đến cho chúng tôi những thông tin này, trước hết, là những người lái xe, đôi khi đến đây để tiếp nhiên liệu và sửa chữa nhỏ. Thường thì các đại diện của phe phản cách mạng trong các cuộc tấn công và oanh kích hay chụp ảnh hành động của họ, trước hết để về báo cáo. Các chiến sĩ của chúng tôi và các "nhân viên đặc biệt" đã cố gắng tịch thu máy ảnh và các cuộn phim đã chụp.

Đôi khi đến chỗ "cơ sở" của chúng tôi có những chiếc xe với ô cửa kính bị vỡ và thân lỗ chỗ vết đạn. Tuy nhiên, may mắn thay, trung đoàn chúng tôi không có tổn thất nhân mạng.

Sau một thời gian, khi trời chuyển tiết mát mẻ, trước hàng quân và khi hướng dẫn, người chỉ huy nói rằng chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ của mình một cách trọn vẹn.
  
Trong tháng Mười Một, chúng tôi trở về vị trí đóng quân thường trực, tại Cụm quân Soviet trên lãnh thổ nước Đức.

Tôi vẫn đang giữ làm kỷ niệm cho đến tận bây giờ tấm Bằng Cảm ơn của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái LB Soviet A.A.Grechko về việc hoàn thành nhiệm vụ quốc tế theo Nhật lệnh №242 ngày 17/10/1968.

Bão trên thinh không

(http://rassvet21-go.ru/images/Titov/foto%20titov.jpg)
Titov Vladislav Anatolyevich (thành phố Volgograd), phục vụ tại GSVG, tiểu đoàn vô tuyến điện độc lập số 10 (Osnaz) tập đoàn quân độc lập số 3,  điện đài viên, binh nhất, đơn vị hòm thư dã chiến 17832. Được tặng thưởng Bằng Cảm ơn của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô vì đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế.

Tôi quyết định tự cho phép mình viết ở ngôi thứ nhất, và với một mức độ anh hùng rơm đáng kể của thằng lính. Bởi chính là tôi mà không phải ông hàng xóm của tôi, đã bị điều đó tóm lấy và quay tít giống như chiếc bánh răng trong cỗ máy, khi thực hiện "cú rẽ ngoặt" lịch sử dưới tên gọi "hoạt động chiến lược-quân sự". Nó đúng hay nó sai? Lịch sử sẽ nhìn từ xa và xác định. Đó không phải là câu chuyện của người lính như tôi!

Tôi chạy việt dã khá hơn cả trong tiểu đoàn, tất nhiên nếu không kể Zyam. người mà lờ mờ xa tít phía đằng trước. Nói chung cạnh tranh với anh ta kiểu gì cũng vô ích - anh là dự bị kiện tướng thể thao môn trượt tuyết. "Đô" như một vận động viên Olympic. Không muốn vào đại đội thể thao. Chạy chọt làm thư ký ban tham mưu. Biết tuốt. Nhưng im lặng. Tham mưu trưởng, cao, gầy, một trung tá vẻ ngoài ủ rũ, khoa hùng biện không được xuất sắc, nhưng phấn khích đấu tranh giành quyền lãnh đạo trong cuộc đua này. Ông hài lòng với thư ký của mình. Ông cũng đã nhận thấy điều thứ yếu: "Tôi thích tay điện đài viên mới này!".

Các khai thác viên điện đài, các trinh sát viên-nghe lén, ngồi sát thành vòng với những chiếc máy thu tuyệt vời, và ngoài các nhân vật và các mạng hiện hữu quen thuộc biết đã từ lâu, họ cố gắng để tìm ra những cái mới. Họ đau đầu vì các "ách" Thổ Nhĩ Kỳ. Thậm chí những người xuất sắc, thuộc hạng nhất, cũng không kịp ghi lại các bức điện vô tuyến mà họ phát. Chỉ có thể ghi lại trên băng từ. Những người Thổ kỳ tài làm người ta kinh ngạc vê tài nghệ và đôi tai âm nhạc trác tuyệt của họ. Họ biết cách khôn khéo gạt nhiễu. Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều xấu như vậy - các đối tác chính trong "trò chơi của chúng tôi" là những khai thác viên điện đài vô tuyến Mỹ. Thời ấy, nhiều sinh viên bị gọi quân dịch và họ thực hiện nghĩa vụ phục vụ quân đội không tự nguyện. Cố gắng không, thậm chí chìa khóa điện tử trong những đôi tay vớ vẩn của họ không mang lại cho họ ưu thế. Mạng hạt nhân quan trọng nhất "Semeteri" và nó làm việc khá cẩu thả.

(http://rassvet21-go.ru/images/Titov/1.jpg)
Trên nền trước là đại tướng S.M.Shtemenko, ngoài cùng bên trái – chỉ huy LL OSNAZ GSVG, tiến sĩ KHKT đại tá Gorbachev. Thứ hai trái sang phải đại tá KQ Nevedomsky, người chịu trách nhiệm gây nhiễu máy bay đối phương. Triển lãm khí tài TCĐT phạm vi hẹp giữa các quân đội anh em sau chiến dịch "Đu-nai". Lãnh đạo cuộc trưng bày là đại tướng Phó TTMT QĐLX kiêm TTMT LLVT các nước khối Hiệp ước Warsaw S.M.Shtemenko.

(http://rassvet21-go.ru/images/Titov/2.jpg)
Các đại diện bộ chỉ huy BQP nước CHND Ba Lan

Trong gian phòng lớn luôn luôn hiện diện một kíp khai thác viên điện đài vô tuyến đầy đủ - họ thay phiên sau sáu giờ, ba mươi máy thu vô tuyến không một giây tắt nguồn. Kíp mới thay phiên đeo tai nghe và cảnh ngược xuôi kết thúc. Yên tĩnh, chỉ có tiếng băng từ sột soạt và rít, thỉnh thoảng có tiếng bút chì rơi. Sĩ quan trực ban đều đều sải bước. Viên đại úy ấy còn được nhớ đến - một con người ăn mặc bảnh bao với chiếc dây đeo vai kêu cọt kẹt. Một quân nhân mãn cán tuyệt vời, một vận động viên không tồi, nhưng một kẻ yếu đuối rõ ràng trong các vấn đề kỹ thuật, và kỹ năng chặn điện không xuất sắc. Tôi với anh ta chỉ có mối quan hệ công việc mà thôi. Anh ta không thò mũi vào sự nghiệp của tôi và không ấn định thời hạn thực hiện.

Trong ngày hôm đó, một thượng sĩ phá vỡ sự im lặng quen thuộc: "Có rồi! Tôi đã ghi được  nó! Đồng chí đại úy, tôi chặn được một mạng mới!". Người sĩ quan với vẻ dửng dưng giả tạo, chậm rãi đi đến vị trí thứ ba. "Anh hãy ghi lại đi!". Bằng toàn bộ diện mạo của mình, anh cho thấy rằng không có gì bất thường xảy ra. Đóng chặt cửa phòng làm việc quây kính của mình và anh ta im lặng. Rõ ràng, mồ hôi đã toát ra vì lo lắng.
.......

(tiếp)

Sổ trực máy cho thấy cần có sửa chữa nhỏ và thiết bị đã được đặt trong phòng kính. Thông thường viên đại úy ấy, do tính lười biếng của mình, không trực tiếp tham gia chặn điện vô tuyến. Và bây giờ, đặc biệt không như trước nữa - ngòi bút sẽ kêu rọt rẹt. Tôi phải đẩy anh ta cùng với chiếc ghế bành. Rồi tình cờ nhìn được vào tờ giấy anh đang viết. Bằng một thứ thư pháp bay bướm, những dòng chữ sau hiện lên trang giấy: "Xin vui mừng báo cáo, tôi, đại úy X, đã chặn được một mạng vô tuyến mới ... và vv". Còn tôi, ngây thơ nghĩ rằng bây giờ trung sĩ của chúng tôi sẽ được người ta biến thành anh hùng trong ngày, người ta sẽ nâng trình độ cho anh và đánh dấu sự kiện bằng phần thưởng.

Sau một vài tuần anh X. tự nhiên có một bộ dạng khá kiêu kỳ. Không đi mà là bay, như thể nhẹ nhàng tách khỏi trái đất tội lỗi. Anh ta sớm được đi học ở học viện. Kẻ bất lương ấy đã bay xa, và mười ngày sau, đơn vị chúng tôi thay đổi đến chóng mặt.

Người chỉ huy không phi công vô ích khi mùa đông năm ngoái đã tạo cho chúng tôi một tháng sống vui vẻ. Ông ấy huấn luyện xuất kích. Quy định cho tiểu đoàn vô tuyến điện độc lập trong vòng mười tám phút phải xuất kích xong trăm chiếc xe của mình - muốn gì cũng phải xong. Chỉ khi chỉ số đạt đến mười một phút và mọi người đã tất cả sẵn sàng, ông mới yên được một chút. Lái xe mặc nguyên áo khoác ngoài nằm ngủ, đặt bình nước ấm dưới đầu. Tôi chỉ như mọi lần khi có báo động vẫn chạy thong thả - là lập tức phải nhảy chồm lên ngay, vì xe của tôi đã ở cuối đoàn. Bởi vậy nên trong chuyến xuất kích ấy, tôi thấy rõ một ông già Đức theo dõi đoàn xe, ông ta mặc một chiếc áo khoác nhung màu nâu với một ống tay rỗng, vung nắm tay nhỏ đe dọa. Một cơn thịnh nộ bất lực của tên phát xít. Đáng tiếc là tôi không chụp ảnh ông ta làm "kỷ niệm".

Tôi cố gắng không để chiếc máy ảnh làm lộ liễu. Nó được đề nghị gửi lại cất giữ. Sĩ quan ban bảo vệ tất nhiên đã theo dõi, vì thế anh ta phải chơi trội theo kiểu đặc biệt - làm báo ảnh. Tất cả đi diễu hành vào ngày kỷ niệm Đoàn thanh niên Đức, và tôi, như một phóng viên thực sự, với chiếc máy ảnh lớn của mình - chụp từ phía trước, từ phía hông, từ phía dưới lên, chụp từ trên xuống - hóa ra thật tuyệt vời. Một đêm không ngủ và tôi có được sự đón nhận nhiệt tình xứng đáng của công chúng. Cảm xúc cứ chất chồng. Mọi người chen vai thích cánh xem, đến nỗi tham mưu trưởng khó khăn lắm mới len lên được hàng đầu. Người ta gật đầu phê chuẩn báo và cam kết ủng hộ đích danh nhiếp ảnh gia.

Tháng 8 năm 1968 là lúc cao trào nhất. Đại tá của chúng tôi, như thể không chịu áp lực, hoàn toàn không ra lệnh, chỉ yêu cầu - vào buổi chiều, trước khi trời tối, không theo tiêu chuẩn nào cả, trong khi phải giữ gìn khí tài thật tốt, cho xe lăn bánh ra thao trường gần đó để triển khai ăng-ten và chờ lệnh. Đã là ngày 11 tháng 8. Linh cảm thấy điều gì đó quan trọng, mọi người đều cố gắng tích cực. Các máy phát làm việc ở công suất tối ưu, các hệ thống tự động không được phép thất bại. Tôi phải vội vã chạy từ khoang máy này sang khoang máy kia, đúng lúc đó thì mệnh lệnh đến, nói chung cũng cho thấy rõ ràng tình hình chính trị: "Bắt đầu trinh sát các mạng điện đài quân sự của Tiệp". Nhiệm vụ nhẹ nhất - chúng tôi phải sẵn sàng ứng phó trong hai ngày đêm. Trong khi họ chưa phát gì ra, chúng tôi ngồi lặng lẽ và các máy phát làm việc với ăng-ten tương đương.

Đêm mới thì chuyện mới xảy ra, lúc hai giờ. Thinh không rạo rực và réo sôi. Chúng tôi được lệnh - bằng toàn bộ công suất của mình giã thật lực để phá sập trong thinh không làn sóng điện của các đài "Deutsche Welle", "Bi-bi-si", "Tự do", "Radio Luxembourg", và dĩ nhiên, "Voice of America" cũng như sóng điện của những bạn bè không đáng tin cậy, như "Radio Tirana", "Radio Bucharest", cả "Radio Belgrade". Và sóng nhiễu ồn chói tai tỏa đi. Các mạng trinh sát quân sự Czech yếu ớt ngay lập tức chết ngạt nhiễu và ra khỏi cuộc chơi. Họ không còn TTLL nữa. Không còn cả thông tin từ các "Đài tiếng nói". Đã xảy ra một sự thay đổi tuyệt vời trong thinh không: số lượng các đài phát thanh châu Âu bắt đầu phiên phát sóng bằng tiếng Czech, đã tăng gần gấp mười lần. Vào lúc bình minh sáng ngày 20 tháng 8 một lễ hội hoàn toàn cuồng loạn đã được phát tán vào thinh không. Chúng tôi trở thành những người sáng tạo một nửa nhiễu ồn của bản hòa âm nghịch nhĩ chói tai này, và cảm thấy rõ ràng bước tiến nặng nề của mình trên con đường leo thang nhanh chóng của cuộc đối đầu với phương Tây. Các câu hỏi cứ treo lơ lửng trong không trung. Chúng tôi bắt đầu cuộc chiến tranh sóng điện có quá đột ngột không? Phải chăng tất cả mọi thứ đang diễn ra theo kịch bản rùng rợn nhất?

Các sĩ quan đội mũ sắt, còn trung đội quản lý nhận được lệnh chuẩn bị cho nổ tung doanh trại. Rất khó quật đổ chúng - những pháo đài cũ xưa và kiên cố đối với một đế chế ngàn năm. Các điện đài viên vô tuyến Shtansdorfs từng đảm bảo thông tin liên lạc cho Rommel. Một bầu tâm trạng bất định đầy lo âu xâm chiếm tất cả. Những bất bình trong quá khứ và sự thù địch bị quên ngay lập tức. Ấn định đúng 9:00 toàn thể tập hợp theo hàng ngũ. Thật không quen khi nhìn thấy toàn bộ đội ngũ sĩ quan sơ cấp đội mũ sắt đứng chung hàng cùng binh sĩ, và còn cả khi những sĩ quan ấy, chẳng hề giữ ý, họ cứ đứng ngay trong hàng quân mà đặt cho người chỉ huy độc một câu hỏi: "Chuyện gì sẽ xảy ra với gia đình chúng tôi?". Chúng tôi đứng trong hàng quân, tập trung lại và rất nhiều người sợ hãi. Đêm không ngủ mà không ai nhận ra.

(http://rassvet21-go.ru/images/Titov/3.jpg)
Các điện đài viên và lái xe tiểu đoàn VTDT đặc nhiệm độc lập số 10 ОSNAZ. Тhứ ba từ phải sang trái là binh nhất V.Тitov

Đội ngũ tập hợp xong lúc 9:00. Cách đó không xa có một đại đội bộ binh Đức đang huấn luyện. Cả hàng đang nằm. Bỗng đứng dậy. Cử vậy mà nằm xuống-đứng lên. Họ chạy và tất cả mọi người trên ngực đều gắn một tấm thảm con. Tấm thảm con được người lính tuột ra và kê bụng lên. "Nã" đạn giả một thôi một hồi rồi theo khẩu lệnh họ lại chạy. Suốt ngày cứ như vậy. Nhưng họ đi gác mang theo một hộp bia cho toàn bộ đồng đội. Và hôm nay các chiến sĩ bộ binh quân đội anh em đang chạy và xả súng nhả đạn tập. Còn chúng tôi mở to mắt ra mà nhìn họ kinh ngạc. Họ không biết những gì đã xảy ra ư!?

Đại tá không dằn giọng tiếng nào và chẳng vội vàng an ủi mọi người, "Làm đi!" - Đó là toàn bộ câu trả lời. Ông vẫn còn hỏi lấy lệ, cả các chú binh nhì, cả các vị sĩ quan và hạ lệnh - rẽ đường hành quân về Dresden. Hồi 00:00 giờ chúng tôi đã thoải mái đi trên đường autobahn, nhưng đoàn quân xa liên tục bị những người Czech đi du lịch bằng ô tô làm đứt đoạn, họ với đôi mắt hoang dại, vội vã lao về nhà trên những chiếc xe hạng nhẹ nhanh nhảu của họ. Cuộc tuần hành này, thong thả một cách miễn cưỡng, đã đi được một nửa đoạn đường, thì bỗng tăng tốc bởi vì cảnh sát Đức đã vào việc. Họ đi trên những chiếc mô-tô kềnh càng, mặc những chiếc áo choàng vạt dài phấp phới, bay như lũ quạ đen. Họ tập hợp một cách chính xác và hiệu quả những người du lịch đi xe hơi lại thành nhiều toán và dẹp những người đó vào một bên đường. Chúng tôi tới Dresden trước khi trời tối. Bah! Phế tích bị đốt cháy của một nhà thờ lớn ở trung tâm thành phố, nó đã bị phá hủy. Vậy đó! ... Cư dân vùng Saxons đã  chịu rất nhiều thiệt hại trong cuộc chiến tranh gần đây vì các cuộc ném bom của người Anh.

Không hiểu sao người ta lại nhớ đến những người lính bộ binh Đức. Có lẽ họ đang nghỉ ngơi, rũ sạch tấm thảm nhỏ và uống bia. Bạn chắc còn nhớ, tại các cuộc tập trận  thường có những cuộc giao lưu của những quân nhân cũ. Họ, những người Đức, đi người không, không thắt lưng, và trên cổ có khâu một miếng vải cỡ cm, cắt đánh dấu số ngày còn lại trước khi xuất ngũ. Nhìn thấy chúng tôi - họ vẫy tay chào mời. Tình thân hữu thể hiện trong việc trao đổi thuốc lá. Họ thì thường mời «f6», còn chúng tôi, do nghèo - mời loại "Đi săn", không có đầu lọc. Họ hút thuốc và người này rồi người kia, nói: "Gut", "Ya," Ya ", họ vỗ vai nhau. Người Đức trỏ cho thấy mẩu băng khâu cổ của mình, thường nhất là 17-18. Và chỉ một lần tôi gặp được một anh làm biếng. mẩu băng của anh ta thả dài đến rốn.

Từ Dresden chúng tôi tiến lên núi. Gần dần tời điểm cao - cao độ 1000 mét. Khu rừng thưa đầu tiên khá xấu xí và không tiện lợi. Chúng tôi nhất tề triển khai. Tất cả những làn sóng điện quen biết cũ đều bị chế áp. Trinh sát báo cáo rằng chúng tôi đã tạo được "vùng chết" cho đến Pilsen, Prague cũng đã được bảo hiểm kỹ càng. Bóng tối công kích những người mới! Chúng tôi kịp chế áp hết. Tất nhiên, tốt hơn cả là dùng máy mới nhất. Ở đó bạn xoay núm máy thu, còn chiếc máy phát công suất lớn bám gót mà biến đổi. Cả các xen-xin nữa. Thật tuyệt. Hãy biết nhảy theo các tần số. Đừng bỏ lỡ, hỡi người lính, công việc cứ thế chồng chất lên đầu ta! Nói cho đúng chúng tôi đâu được chọn việc. Một cái gì đó không pha tạp hiện ra  - hai ... rồi tiếng Séc. Chúng tôi chế áp. Chế áp rất chắc chắn.

Một chiếc trực thăng lượn vòng và đáp xuống gần đâu đây. Nó thả xuống người lính quân bưu cùng gói bưu phẩm quân sự và một người phiên dịch, hoàn toàn không phải người quân nhân chuyên nghiệp thân hình hơi đẫy, mang quân hàm chuẩn úy. Ông ta lập tức vào việc ngay. Ông nói: "Này các chàng trai! Các cậu đang đè hai đài của chúng tớ đấy!". Vâng, xin lỗi! Chúng tôi "không biết tiếng Czech".

Đại tá, ngay khi nhận được gói quân bưu, liền ra lệnh - thu hồi. Nói thì dễ. Một lần nữa tôi lại đi thu cuộn cáp nặng trịch dẫn từ máy phát diesel về ban tham mưu. Chúng tôi sẽ cắt giảm vị trí. Không ai chờ tôi đâu! Tôi đã đặt dây xuyên qua một con đường đất, bây giờ tôi phải nhanh tay bới và thu. Bỗng từ chỗ ngoặt một chiếc tăng phóng ra trong đám hơi mù mịt. Tôi đã tụt lại sau đoàn quân xa của mình. Phải đuổi cho kịp. Tôi suýt nữa thì không kịp nhảy còn cuộn cáp thì suýt đứt tung từng mảnh. Lão tài xế quỷ tha ma bắt! Thật mát tay đua! Lái xe mà như vặn cổ con gà.

Chúng tôi bò trên dãy núi Rudny. Những con đường đất nện làm rất cẩn thận. Tất nhiên, hai chiếc xe tải nhẹ vẫn đi qua, mà chúng tôi thì toàn loại "Zakhara". Chúng chưa đến một trăm, mà ít hơn, vì các xe đài định vị đã đi trước từ lâu. Một xe đài đang ở vùng bờ biển Baltic. Chúng tôi bò từ từ, gần sáng sương sớm còn dầy. Đường trơn trượt. Từ đâu ra không biết, một chiếc "Trabant" đi sớm đang tiến lại phía chúng tôi. Đoàn xe quân sự dồn nó xuống một con mương. Đoàn xe đi qua, chúng tôi lại khép chặt đội hình. "Komrad" vẫy tay - các bạn hãy kéo giúp chiếc xe của tôi. Hai chiếc xe đầu và cuối chồm lên. Tất cả chúng tôi có bốn người. Chúng tôi đến gần chiếc "Trabant" này: hai phía sau, hai phía trước. Chúng tôi nâng nó lên. Và - "rắc" một cái, thanh chắn trước bị bể. Komrad tru tréo, chúng tôi nói với anh ta - xe anh chỉ bị nứt chỗ ấy thôi. Trên thực tế, đó là một thanh nhựa ghép, và đầy vết nứt. Komrad không thể kìm được sự tức giận. Anh ta phẩy tay - biến đi. Các anh hãy biến đi càng xa càng tốt! Chúng tôi ... nối đuôi nhau đi ngược trở lại. Chúng tôi nhảy lên xe và đi. Trêu gan những người dân địa phương tốt bụng chẳng để làm gì. Cuối cùng chúng tôi cũng đã đến mục tiêu, một khoảng rừng thưa lớn.

Tại phía đầu bên kia khoảng rừng trống có những người đồng đội OSNAZ của chúng tôi, với những chiếc ăng-ten trông chẳng hiểu gì, như của người ngoài hành tinh. Và một lệnh cấm nghiêm ngặt ngay lập tức ban ra - không bén mảng xung quanh! Mà đến chỗ đó, nói chung là không thể! Không thể với tất cả mọi người. Và sự tò mò giày vò tôi. Khí tài này là gì? Vòng lặp triển khai đã kết thúc và đi vào công việc cụ thể. Các sĩ quan bận rộn. Tôi - một xạ thủ tự nguyện. Một tay thiểu số xấc xược - các hệ thống phát điện tự kích thích đang được sửa chữa đã lôi cuốn sự chú ý của tôi. Tôi làm một đôi gậy. Họ tụt lại sau một thời gian. Rồi tôi khép dần từng vòng xung quanh và ngày càng tiến gần đến chỗ các chàng trai bí mật kia hơn. Làm thế nào tới gần mà không gây ra vấn đề cho bất kỳ ai? Thật may - họ bắt đầu thu hồi. Mọi người đều bận rộn. Antenna đã gập lại. Nhưng không có sự hối hả và nhộn nhịp. Hết chi tiết này lại đến chi tiết khác. Bất chợt, tôi như "con quỷ từ hộp thuốc lá" hiện ra với lời nhận xét của mình: "Chà! Việc khó chỉ mới bắt đầu, vậy mà các bạn đã nghỉ!" còn họ im lặng. Một người hay chuyện hơn một chút - anh ta nói, chúng tôi làm xong việc của chúng tôi rồi, chúng tôi choảng lũ máy bay. Đó là sự thật. Sân bay Prague đã bị đánh chiếm từ lâu, gần hai ngày đã qua. Aha! Công việc của họ là vậy - gây nhiễu máy bay trong đêm 20 tháng 8.

Những chiếc máy bay vận tải hạng nặng, nối đuôi mhau hạ cánh tại sân bay Prague và ném quân dù xuống trong khi máy bay còn di chuyển, ngay trên đường băng. Ai bị thương, nhưng bò được sang bên, nhiệm vụ chiến đấu quan trọng nhất của anh ta co như đã hoàn thành - anh ta còn sống. Bởi vì, một máy bay khác đã hạ cánh xuống chính đường băng đó. Người ta nói rằng các phi công trở lại bị tẩy não. Người ta nghiêm khắc cấm họ tham gia bất kỳ cuộc thảo luận và trò chuyện nào, và nhanh chóng họ bị phân tán đi các căn cứ khác. Tệ hơn - hay tốt hơn cũng vậy thôi: công việc đã xong.
..........

(tiếp)

Tôi bước vòng qua những con người im lặng kia và quyết định vận dụng hoàn toàn thời gian tự do ngắn ngủi của mình. May mắn thay, ngày tháng tám này đầy nắng, yên tĩnh và uể oải. Công việc của tôi không có tôi vẫn trôi chảy. Trong vòng một giờ, người ta không nhận ra đâu. Họ nghĩ rằng tôi đang sửa chữa những cỗ máy phát tự khởi động. Còn biên giới thì phải nói rằng, nó đi qua dọc con suối. Về phía Đức, trải dài dọc theo suối là đường autobahn chất lượng không hề tồi. Về phía Cộng hòa Séc - đó là đất đang canh tác nông nghiệp. Tiến lên phía trước, một nhà ga rất nhỏ trên đường. Tôi bước vào. Chẳng có ai. Chỉ có một người bartender. Ông ấy đang lau những chiếc ly. Và đây là những gì ông ấy vui mừng thể hiện với tôi! Có lẽ là do tôi đang mang vũ khí, đeo cả một bộ súng đạn đầy đủ, còn thêm hai túi chứa các dụng cụ. Ông rót bia và nói - về cơ sở này. Ông ca ngợi bia - bia Pilsner. Ông bảo đây Pilsen ở gần đây. Quả tình bia rất ngon. Bia trào trên môi và chảy vào miệng. Cảm ơn ông rồi tôi đi xuyên qua con lạch sang phía Czech. Bên đó là một con đường kiểu khác - không phải Autobahn. Kém hơn. Và những chiếc xe tăng tàn nhẫn nghiến xích sắt lên con đường. Một ngôi nhà hai tầng - không có chủ sở hữu. Cánh cửa đi đã bị giật khỏi bản lề. Và các càng xe nhô lên về đủ hướng khác nhau. Và bản thân, cô gái Xla-vơ thì biến đi đâu? Dấu hiệu lặng câm cho thấy bước ngoặt bi thảm của số phận một ai đó không phù hộ cho cuộc đi bộ dạo chơi nhàn nhã tại Czech. Sau khi đi sâu vài cây số, tôi quay trở lại. Khi vượt qua suối tôi cảm thấy mình đang bị theo dõi. Nheo mắt lại - một người mặc bộ quân phục Đức. Một chiến sĩ bộ đội biên phòng cùng với chiếc mô-tô. Tôi vẫy chiếc mũ sắt chảo mừng anh ta. Và anh ta dường như quyết định rằng, không cần thiết dành nhiều thời gian cho tôi. Nếu tôi có mang theo vũ khí, và tự tin như thế nghĩa là - đang làm việc.

Và tôi phải nói rằng các cụ khốt-chỉ huy chẳng coi ra gì các hoạt động hàng ngày của tôi. Giá mà chuyện này không có - đó là gác đêm. Tôi tới chỗ căn lều thực phẩm. Và những giờ nặng nề nhất của buổi bình minh sớm sủa đã trút xuống đầu tôi. Suốt đêm hàng tràng dài đạn vạch đường gạch ngang dọc bầu trời trên đầu chúng tôi: bắn đi-rồi-bắn lại. Ngay cả khi trời đã sáng hơn. Ai nã đạn vào ai, vụ bắn nhau qua lại đó là thế nào - tôi không biết. Cảm ơn Chúa, chừng nào mà đạn chưa nhắm vào chúng tôi, mà mới lướt trên ngọn cây qua đầu. Ban ngày mọi việc ra chiều yên tĩnh. Vậy mà ban đêm lại bắn. Có lẽ đó là đội cảnh giới tác chiến đảm bảo an ninh cho chúng tôi, và có thể là các cuộc tấn công phá hoại của những toán biệt kích-báo thù. Bởi vì con số thống kê các đài vô tuyến bị phát hiện và chế áp đang ngày càng tăng. Và họ phải tổ chức hành động tập thể của các nhóm quân nổi dậy. Nửa tá đài phát vô tuyến đã có thể làm điều đó.

(http://rassvet21-go.ru/images/Titov/radiostancia.jpg)
Sổ ghi của điện đài viên trong quá trình chiến dịch «Đu-nai» với sơ đồ hệ thống dẫn đường đến máy phát của đối phương có thể là một khám phá không tồi đối với điệp viên.

Trong một căn lều nhỏ, chúng tôi định cư theo kiểu khu nghỉ mát. Chúng tôi dùng lưỡi lê chặt cành thông. Chúng tôi ném áo khoác lên trên ... và sẵn sàng. Khẩu súng tự động để dưới đầu và ngủ. Mỗi phút mỗi con đường. Bạn hãy cuốn chặt nữa chiếc áo khoác ngắn và thả tõm người xuống. Và người ta sẽ không cho bạn ngủ yên một cách đặc biệt đâu, người ta sẽ xô đẩy bạn. Hãy dậy nào-hãy đứng lên. Chính trị viên đang sắp xếp. Sĩ quan phó chính trị - ông ta là một người đàn ông không tồi. Đối xử với lính theo tình cha-con. Ông ấy nói - các bạn sẽ ngủ trong những tấm drap trắng ở lều chỗ tớ. Thật vậy, những tấm drap hiện ra ngay. Chúng tôi đặt chúng dưới đầu. Không quay ngang ngửa. Vẫn dễ chịu như thường.

Còn người phiên dịch đang sống cùng chúng tôi, anh ta rất hăng say trong việc tìm kiếm các điện đài bí mật chưa muốn rời đi. Tất cả lý do đó được bịa ra để được giữ ở lại thêm một tuần nữa.

Ngày ngày trôi đi vô vọng, mây u ám và ẩm ướt. Tuy nhiên, tháng mười đã ở ngoài sân, hay chính xác hơn - ở trên vùng núi. Chiếc máy phát mạnh nhất và trường ăng-ten của nó nằm khá xa. Để giảm đường đi lần này tôi chạy theo các ăng-ten. Tôi nhận thấy ánh đèn neon phát sáng rực, mặc dù nó là đèn chiếu sáng đường. Suýt nữa thì vỡ bóng đèn. Đó điều không ngờ tới. Ý nghĩ thì lan man vô định: "Bạn sẽ không cháy trong lửa, không chết đuối dưới nước, có lẽ, đó là do kẻ phá hoại không bắn, mà vậy thì bạn có thể nhận được liều chiếu phóng xạ khá nặng. Như vậy bạn có thể trụi tóc, như đồng đội của bạn, hiện giờ chờ đợi trong buồng máy. Sợ rằng điều đó có thể làm đảo lộn đám cưới của cậu ta". Tôi quyết định rằng lần đầu tiên mình hãy cứ đi vòng tránh. Nhưng lại xảy ra lần thứ hai. Mưa vẫn tuôn nặng hạt và tay áo của tôi, vai chiếc áo khoác ngắn của tôi, cũng ẩm ướt bởi những dòng nước chảy trên toàn bộ mặt ngoài quần áo, ngấm cả vào trong. Một cuộc gọi khẩn cấp là - không thể chần chừ! Tôi quyết định một lần nữa chạy con đường ngắn dưới những cánh ăng-ten. Trong buồng máy không khí ấm áp và thoải mái, những ánh đèn tín hiệu nhấp nháy thân thiện. Xe đài mới hiện đại đến kinh ngạc. Điện đài viên trưởng - cậu bạn của tôi. Lúc nào cậu ấy cũng vui vẻ tiếp đón và cho phép hơ khô quần áo. Tôi đang gắng thử cởi chiếc áo bông ngắn khoác ngoài của mình thì cánh tay áo tách rời ra - ngay chỗ dải ướt. Cháy lụi dưới những cánh ăng-ten. Cuối ngày mệt đến ngất xỉu. Tôi đã nhận một liều vừa phải. Tốt nhất - là pha trò: "Bạn sao thế, người anh em, bạn đã quay một khối công suất lớn như vậy, đến nỗi các chàng trai của cậu đã ủ cháy lụi cả tay áo! Tưởng chuyện đùa à - đi dưới bốn kilowatt cơ đấy!".

Và chuyến công tác này có không? Hay tôi nằm mơ! Viên thiếu ta đến gần: "Cậu đi công tác nhé. Xe đang chất đồ, mọi người đang chờ cậu. Máy tầm phương vô tuyến ở đó không hoạt động. "Đó" là chỗ nào, ở đâu? Tôi thu thập hành lý - chỉ kịp thắt lưng. Túi đựng đồ, dụng cụ đo sửa, khẩu tiểu liên, bốn cái sừng quấn dây, mặt nạ, mũ sắt và một ổ bánh mì nhét trong ngực áo. Đã sẵn sàng. Trải giường bạt, quấn vải bạt che thân. Đường thì xa - lên miền đông bắc Đức, trên bờ biển Baltic, nhưng không phải đến đó để tắm biển. Máy xe kêu ù ù đều đặn. Tôi ngủ trong không khí tươi tất cả mười giờ. Chúng tôi đến vào ban đêm. Sửa chữa gần một giờ. Rồi lập tức quay trở lại ... Tôi cảm thấy - như chúng tôi vẫn đang đứng. Hãy ra đi, họ nói. Hóa ra đường trở lại cũng toàn ngủ. Và còn những gì nữa nhỉ? Đó là một giấc ngủ hoàn toàn khỏe mạnh, thậm chí nếu ta ngáy, thì cũng không thể làm phiền ai!

Trong tháng mười, về đêm người ta không bắn nhau nữa. Khi đứng gác sương bắt đầu làm tê hai má. Trở về sau cùng, đoàn xe đài phát do chiếc xe xưởng sửa chữa vô tuyến di động chặn hậu, máy bộ đàm để liên lạc với chiếc xe đi đầu được kích hoạt, tôi đăm đăm nhìn vào ô cửa sổ hẹp. Chúng tôi đang vượt qua Meissen. Một cây cầu bắc ngang sông. Chúng tôi đi chầm chậm. Tôi nhìn thấy - một bức tường màu đen, ngay từ dưới mặt nước nhô lên. Tôi ngó lên - bức tường kết thúc ở chỗ nào? Tuy nhiên, không có điểm kết thúc! Tôi không thấy được từ ô cửa sổ nhỏ của mình. Đây nữa một con dơi bay giữa các tòa tháp của lâu đài, thế là sẽ có một bức tranh hoàn chỉnh trong những câu chuyện cổ tích của trẻ em. Đó là thành phố Dame. Toàn một màu đá xám-sáng. Đất đã cày ải và rồi bỗng hiện ra những tòa nhà đá xây thời trung cổ và cây cầu đá và quảng trường. Như một hộp đựng thuốc lá màu sáng trên nền nhung đen của cánh đồng đất đã cày.

Cuối cùng, khi trở lại trong bốn bức tường "thân thuộc" của doanh trại Shtansdorfs, mặc dù đã muộn, chúng tôi vẫn được những người bạn-đồng chí chào đón. Hóa ra tất cả mọi người đã biết những gì chúng tôi còn chưa đoán ra.

- Cậu được thưởng đấy nhé!

- Cái gì? Không có lẽ!

- Nghỉ phép về nhà.

- Khi nào thế?

- Lại còn khi nào, ngày mai lúc sáu giờ sáng!

 P.S. Con chim dẽ nào mà chẳng khoe khoang cái đầm lầy của nó.

Tuy nhiên, nói không hề phóng đại - việc sử dụng hiệu quả khí tài đối kháng vô tuyến điện tử trong chiến dịch đã làm choáng váng người châu Âu và sinh ra một phản ứng cộng hưởng vô cùng mạnh mẽ tại khối NATO. Và trong các quân đội anh em cũng vậy, theo yêu cầu của họ sau khi kết thúc chiến dịch "Đu-nai", gần thành phố Strausberg (trên lãnh thổ CHDC Đức), đã tổ chức một cuộc triển lãm xe máy khí tài trong phạm vi hẹp của giới chuyên gia quân sự. Lãnh đạo cuộc giới thiệu này là Phó Tổng tham mưu trưởng thứ nhất Bộ Tổng tham mưu quân đội Liên Xô - Tham mưu trưởng BTTM các lực lượng vũ trang các quốc gia - thành viên Hiệp ước Warsaw, nhà hoạch định chính của "Operation Danube", đại tướng S.M.Shtemenko.

Cảm giác tự hào và hài lòng khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế tôi vẫn còn giữ mãi cho đến ngày nay, mặc dù hơn 44 năm đã trôi qua.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/romaschok.jpg)
Romashok Evgheny Коnstantinovich, tp. Rostov trên sông Đông.
Năm 1968 là binh nhất cận vệ, pháo thủ nạp đạn xe tăng "Т-54", trung đoàn xe tăng 330, sư đoàn BBCG cận vệ 14, tập đoàn quân cận vệ độc lập 20 GSVG đơn vị quân đội có số hiệu hòm thư dã chiến 34999.
Được tặng Bằng Cảm ơn của Bộ trưởng QP Liên Xô Nguyên soái LBXV А.А.Grechko vì đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế.

Nhân 45 năm chiến dịch "Đu-nai", tôi với tư cách một thành viên trực tiếp tham gia muốn chuyển những bức ảnh còn giữ được từ thời 1968. Trên một số bức có hình các gương mặt cao cấp của BQP Liên Xô trước khi đưa quân đội vào CHXHCN Tiệp Khắc. Một số ảnh chụp ngay tại Tiệp Khắc. Và cuộc trở về "các căn phòng mùa đông", tại điểm đóng quân thường trực - ở nước Cộng hòa Dân chủ Đức:

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/1-001.jpg)
Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô nguyên soái LBXV А.А.Grechko thanh tra sự sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị thuộc Cụm Quân đội Liên Xô trên đất Đức GSVG, hiện đang bố trí trong rừng. Lãnh thổ CHDC Đức, tháng Tám năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/5-001.jpg)
Trên ảnh: Ngoài cùng bên trái - BTQP Liên Xô nguyên soái LBXV А.А.Grechko, ở giữa - Chủ nhiệm TCCT Quân đội và Hải quân Liên Xô đại tướng А.А.Epishev, thứ hai từ phải sang trái - Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang các quốc gia-thành viên Hiệp ước Warsaw Nguyên soái LBXV I.I.Yakubovsky. Báo cáo của một người lãnh đạo cơ quan quân báo. Tháng Tám năm 1968. Điểm đóng quân tạm thời.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/14-001.jpg)
BTQP LX nguyên soái LBXV А.А.Grechko giao nhiệm vụ cho đội ngũ chỉ huy một đơn vị quân đội thuộc GSVG. Tháng 8 năm 1968. Điểm đóng quân dã ngoại - trong rừng.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/16-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/6-001.jpg)
Phong cách quen thuộc tại CHXHCN Tiệp Khắc... Cuối tháng Tám năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/7-001.jpg) (http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/8-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/9-001.jpg)
Những biển đề khắp nơi tại các điểm dân cư một trong vô số các hoạt động của BQT CLB "231".

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/17-001.jpg)
Một trong những chặng nghỉ trên lãnh thổ CHXHCN Tiệp Khắc. Tháng 9 năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/18-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/19-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/11-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/12-001.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/3-001.jpg)
Trở về nước Đức từ Tiệp Khắc, tháng 11 năm 1968.

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/2-001.jpg)
Tại doanh trại chính thức trên đất Đức,

(http://rassvet21-go.ru/images/Romaschok/blagodarnost-001.jpg)

«Năm 2013 vừa tròn 45 năm kể từ ngày đưa quân Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc. Tôi tặng câu chuyện kể này cho các bạn chiến đấu của mình, đã phục vụ tận tâm trong LLKQ nước nhà và đã thực hiện ý đồ chính trị của ban lãnh đạo Soviet. Hôm nay khi sắp đến ngày kỷ niệm hàng năm sự kiện này, tôi muốn một lần nữa nhớ về trường đoạn quan trọng của «Mùa xuân Praha».

Không lâu trước các sự kiện trên tôi được bổ nhiệm trung đoàn trưởng trung đoàn KQVT 175. Mới gần đây trung đoàn KQ này được chuyển khỏi KQ tầm xa sang KQVT, trang bị lại từ các máy bay ném bom Тu-16 sang các máy bay VTQS Аn-12, được biên chế vào sư đoàn KQVT 7 và bây giờ đóng quân trên sân bay Меlitopol. Trung đoàn «Stryisky» (tên gọi không chính thức theo địa điểm đóng quân trước kia) là một trong các đơn vị mạnh nhất ngành KQVT về huấn luyện bay. Tôi là sĩ quan đầu tiên và duy nhất được bổ nhiệm vào trung đoàn này từ thành phần KQVT.

Tổng số giờ bay của các cơ trưởng trung đoàn là xấp xỉ 10 000 giờ cao hơn tổng số giờ bay của các cơ trưởng các trung đoàn khác trong sư đoàn. Độ tuổi trung bình của cơ trưởng thuộc thành phần bay - lớn hơn 3-4 năm. Tại trung đoàn không có các tiền đề nghiêm trọng cho các sự cố bay.

Trang bị của trung đoàn có các máy bay Аn-12 biến thể mới nhất với các khí tài VTDT hiện đại. Cụ thể chúng tôi đã triển khai các radar trên máy bay thuộc băng sóng 2 см, có khả năng «nhìn thấy» đường băng hạ cánh, xác định được khoảng cách đến nó và, bằng cách đó, giúp xây dựng đúng đắn sơ đồ hạ độ cao khi vào tuyến hạ cánh.

Rõ ràng tất cả những điều trên đã được tính đến bởi cả sư đoàn trưởng tướng Gladilin V.V. và tư lệnh KQVT nguyên soái KQ Skripko N.N. khi họ ra quyết định đổ bộ xuống Prague. Nhiệm vụ đổ bộ được tư lệnh KQVT đặt ra vào tháng 7 năm 1968 tại thành phố quân sự Hồ Gấu. Nhằm giữ bí mật, tại buổi giao nhiệm vụ từ trung đoàn chỉ có mặt chỉ huy trưởng, phó chính trị và hoa tiêu trưởng. Việc hé cho đội ngũ quân nhân dù chỉ một chi tiết nhỏ nhất hay ngụ ý đến mệnh lệnh đặc biệt này bị cấm tuyệt đối. Bởi vậy thực tế chỉ có ba chúng tôi có nhiệm vụ bí mật chuẩn bị cho trung đoàn thực hiện đổ bộ.

(http://rassvet21-go.ru/images/Schevchenko/foto.jpg)
Ngoài cùng bên trái là sư đoàn trưởng sư đoàn KQVT 7 tướng Gladilin V.V., ở giữa là sư đoàn trưởng sư đoàn đột kích-đổ bộ đường không cận vệ 7 tướng Gorelov L.N., rồi đến trung đoàn trưởng một trung đoàn nhảy dù-đổ bộ thuộc sư đoàn đột kích-đổ bộ đường không cận vệ 7. Những phút đầu sau khi thảo luận chính thức các vấn đề hiệp đồng thực hiện nhiệm vụ chiến đấu. Tướng Gladilin V.V. là người cầm lái chiếc An-12 đầu tiên hạ cánh xuống sân bay Ruzine, trên máy bay đó có sư đoàn trưởng sư đoàn đột kích-đổ bộ đường không cận vệ 7 thiếu tướng Gorelov L.N.

Đơn vị quân sự 25969 – sư đoàn KQVT 7, sư đoàn trưởng là thiếu tướng KQ Gladilin Vladimir Vasilevich (ngày 21 tháng 8 năm 1968 là người đầu tiên hạ cánh xuống sân bay «Prague» và đích thân chỉ huy tiếp nhận máy bay của trung đoàn KQVT 5).

Vai trò quan trọng đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị và tiến hành chiến dịch thuộc về ngành KQVT. Trong số các đơn vị KQ khác đã thực hiện nhiêm vụ chiến đấu có tập đoàn quân KQ 57 (Tư lệnh trung tướng КQ Aleksandr Nikolayevich Efimov). Các đơn vị cơ sở và hợp thành của nó đã thực hiện 2310 phi vụ trinh sát trên không, theo dõi, yểm trợ cho bộ đội của mình, phong tỏa các sân bay, chuyên chở 2300 quân nhân, 900 tấn hàng hóa.

Trong số các trung đoàn KQ tham gia chiến dịch «Đu-nai» có trung đoàn 339 thuộc sư đoàn KQVT CV 3 Smolensk huân chương Suvorov và Kutuzov. Chỉ huy nó là thiếu tướng KQ Zaitsev Nikolai Fedorovich do hoàn thành nhiện vụ trong chiến dịch mà được tặng thưởng huân chương Cờ Đỏ quân sự.

Trong nhiệm vụ được giao có các dữ kiện không đầy đủ. Phi trường xuất phát - Кеdaynhyai, phi trường đổ bộ - Ruzine. Hành trình không có số liệu độ cao và trắc diện của chuyến bay chỉ thấy đánh dấu từ Кеdaynhyai tới Ruzine.

Về sân bay này chúng tôi chỉ biết nó là sân bay lớn của thủ đô, có 4 đường băng giao cắt nằm ở vùng ngoại vi tây bắc Prague. Kích thước, phương tiện vô tuyến của nó bọn tôi không hề được thông báo. Chúng tôi cũng chẳng rõ các khí tài PK có thể có của nó, vùng tiêu diệt mục tiêu của các vũ khí ấy, cách đối phó đề xuất. Phụ thuộc vào điều đó mới xác định được phương pháp đổ bộ. Việc bốc hàng cho đội đổ bộ được tiến hành đối với phương pháp nhảy dù - phòng trường hợp nếu phương tiện PK khai hỏa. Nếu điều này khong xảy ra, việc đổ bộ sẽ thực hiện bằng phương pháp hạ cánh, trong khi đó vẫn tiến hành bốc xếp hàng theo phương án - đổ bộ bằng nhảy dù.

Sau khi đặt một số câu hỏi kiểm tra về tình trạng trung đoàn và để biết mức độ nắm rõ nhiệm vụ của chúng tôi, tư lệnh thả chúng tôi về Melitopol.

Trong những điều kiện đặt ra như vậy trung đoàn có sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ hay không? May mắn là thời gian vẫn còn đủ. Tôi quyết định cần làm một số việc dưới dạng nâng cao mức an toàn bay.

Trước hết, sẽ phải điều chỉnh kế hoạch huấn luyện bay. Сùng các cấp phó tôi triển khai trên bản vẽ kỹ thuật toàn bộ Giáo án huấn luyện chiến đấu và với mỗi cơ trưởng nhóm bay chính, theo sổ bay của anh ta, chúng tôi kiểm tra trình tự  thông qua đúng đắn của các bài tập theo Giáo án, sự hiện hữu của các bài thi sát hạch, đánh giá về các bài sát hạch đó. Điều này đặc biệt cần thiết đối với phi hành đoàn chuyển từ Không quân tầm xa bay trên các loại máy bay khác có chiến thuật sử dụng hoàn toàn khác. Chúng tôi quan tâm đặc biệt đến các hành động trong chuyến bay có điều kiện đặc biệt. Đã lên kế hoạch và hoàn thiện giáo án huấn luyện bay của cá nhân tôi.

Trung đoàn phó chính trị Kukushkin К.М. theo dõi sát sao trạng thái tinh thần của các quân nhân trong đơn vị và các yếu tố ảnh hưởng đến nó: tình hình gia đình, sức khỏe, cách sống. Các quân nhân thường xuyên được nghe phổ biến chính sách của chủ nghĩa đế quốc, mưu toan phá sập phe XHCN và nghĩa vụ của các nước thành viên Hiệp ước Warsaw phải quyết liệt ngăn chặn âm mưu đó. Chúng tôi cũng có dữ liệu một số quân nhân nghe thông tin các đài phương tây qua máy VTD của các điện đài viên trên không. Cần phải có tinh thần cảnh giác về chính trị.

Hoa tiêu trưởng của trung đoàn Nesterenko M.V. chuẩn bị các bản đồ bay cho tất cả các phi hành đoàn được lựa chọn đi thực hiện nhiệm vụ. Để làm việc đó cứ hằng tối anh giam mình trong căn phòng của ban bảo mật.

 Ban kỹ thuật hàng không trung đoàn được giao nhiệm vụ tiến hành các giờ học và làm việc về vấn đề cải thiện khả năng sống sót của các máy bay.

Giai đoạn chuẩn bị trước của trung đoàn cho cuộc đổ bộ đã diễn ra như vậy. Tôi và toàn bộ "tổ tam tam" của chúng tôi đã thành công trong việc toàn tâm toàn ý định hướng và điều chỉnh quá trình này.

Khoảng một tháng sau, vào ngày 17 tháng 8, sư đoàn trưởng ra lệnh cho chúng tôi bay đến khu vực xuất phát - sân bay Kėdainiai, nơi mà một bộ phận quân Dù định sử dụng cho cuộc đổ bộ đã tới đó. Tại đây chúng tôi ở trong mức báo động cao, chờ quyết định giao nhiệm vụ chiến đấu cho các phi hành đoàn và lệnh cất cánh. Rõ ràng là thời gian đổ bộ đang gần lại. Chúng tôi bị cấm bay "cho bản thân".

Ngày hôm sau là ngày nghỉ, còn chúng tôi đã chuẩn bị tiến hành bài tập nhóm với các kíp bay. Cuộc luyện tập này dự định giải quyết một số vấn đề theo nhiệm vụ sắp tới. Ở đây tôi sử dụng kinh nghiệm của cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Hai, được nghiên cứu trong thời gian tôi học tại Học viện Không quân.

Khi chuẩn bị đột phá phòng tuyến Maginot, BTL Đức tiến hành một cuộc tập trận TM-CH cùng các binh đoàn quân binh chủng của họ. Trong quá trình đột phá tuyến phòng ngự được tăng cường, xảy ra một tình huống mà các quyết định về xử lý tình hình không đến được bộ đội kịp thời và việc chỉ huy bộ đội có thể bị mất. Khi đó có lệnh: hành động theo quy tắc đã làm trong cuộc tập trận TM-CH. Và bộ đội đã giải quyết nhiệm vụ thành công.

Sử dụng kinh nghiệm này, tôi, người đã biết nhiệm vụ chiến đấu, dự kiến thực hiện trong kế hoạch bài tập nhóm việc đổ bộ bằng cả hai phương pháp trên phi trường giả định tại lãnh thổ một quốc gia lân cận. Trong thực hành bài tập có sự tham gia của một số người chỉ huy đổ bộ. Phương pháp huấn luyện như vậy, chúng tôi mới làm lần đầu tiên.

Ngày tiếp theo là ngày phối hợp của các tổ bay với quân dù. Họ nghiên cứu trình tự bốc hàng, dỡ hàng hoặc rời máy bay, việc sử dụng các trang thiết bị của nó. Cũng như vậy lần đầu tiên đã thao luyện hoạt động của các tổ bay hiệp đồng cùng quân đổ bộ trên mặt đất, nếu điều đó xảy ra trong tình huống chiến đấu, dù chỉ một thời gian ngắn. Để làm việc này đã nghiên cứu vũ khí nhẹ của phân đội đổ bộ, quy tắc sử dụng nó và ném lựu đạn cầm tay.

 Nhiệm vụ chiến đấu được chi huy sư đoàn trao cho các phi hành đoàn vào ngày 19 tháng 8. Đồng thời làm rõ một số dữ kiện mà chúng tôi đã biết trước.

Tại sân bay đổ bộ, từ hướng giới hạn có bố trí một tiểu đoàn (16 khẩu) ASU-57-2 - pháo PK tự hành hai nòng. Các cỗ pháo PK tự hành như thế hồi ấy nằm trong trang bị của quân đội Liên Xô, có thể nhìn thấy tại các cuộc diễu binh của chúng ta. Ngoài ra, một tiểu đoàn TLPK S-75 gần diểm dân cư Benátky, Hradec Králové, trên đường vào Prague, đã được nâng cấp để bắn các mục tiêu bay thấp. Vũ khí mới có thể đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với chúng tôi cả trên không và trên mặt đất. Vì vậy phương án bốc dỡ tải và lựa chọn phương pháp đổ bộ xác định trước đây đã được phê chuẩn. Để làm giảm hiệu quả tiềm tàng của hỏa lực PK, quy tắc tác chiến "dòng các máy bay đơn" được xây dựng với các gián cách thời gian khác nhau - từ 20 giây đến một phút. Trước khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu thì các đèn dẫn đường (ANO) chưa bật, chúng chỉ được sử dụng trên đường bay trở về.

Theo tình hình hiện tại có thể có những thay đổi trong việc sử dụng các đường băng CHC. Để dễ dàng chỉ huy, các phương án được giả định bởi các màu sắc khác nhau: đỏ, xanh lá cây, xanh dương, đen. Vì vậy, lấy ví dụ, mệnh lệnh: "hạ cánh trên đường băng đỏ" cho các phi hành đoàn được hiểu và xác định hướng hạ cánh, trình tự giảm độ cao và cơ động vào tuyến hạ cánh.

Nhưng vẫn như trước đây, không biết được những gì đang có trên khu hoạt động của sân bay: tuyến lắp đặt cáp, đường ống dẫn, các container. Việc xác định trước trình tự bay chờ sau giải phóng đường băng, vị trí đổ người và khí tài là không thể. Nhiều việc cần phải giải quyết tại chỗ. Và nếu vào ban đêm nữa?

Trong ngày đó việc tiếp nhiên liệu cho các máy bay được cấp đến mức nhiên liệu tính toán, tùy thuộc vào tải hạ cánh. Các cỗ pháo đuôi được tiếp đủ cơ số đạn dược.

Ngày 20 tháng 8 - mức sẵn sàng nâng cao, về chiều các tổ bay nghỉ trong doanh trại, phương tiện vận tải - ngay dưới cửa sổ. Hồi 23:00 tham mưu trưởng trung đoàn dựng tôi dậy khỏi giường: "Đòng chí chỉ huy, có lệnh báo động!". Nhanh chóng - lên xe tôi đi ra sân bay, chuẩn bị các hướng dẫn trước chuyến bay. Các quân nhân trung đoàn trên các xe phóng tới, quân dù - rảo bước và chạy, mang trên người ba lô dù, các trang bị khác nhau, vũ khí và đạn dược. Trên sân bay đang mưa nặng hạt. Để quân dù dễ dàng tìm thấy máy bay của họ, tại sân đậu người ta bố trí nhiều đèn chiếu.

Chỉ thị trước chuyến bay - một lần nữa do sư đoàn trưởng đảm nhiệm. Ông sẽ bay đến Prague từ sân bay của chúng tôi trong cùng một chiếc máy bay với sư đoàn trưởng sư đoàn đổ bộ đường không.
........

(tiếp)

Những dữ liệu cuối cùng chuyển đến. Tại sân bay Ruzyne chúng tôi sẽ hạ cánh trên đường băng "đỏ". Giờ đó hôm nay sân bay không hoạt động. Chúng tôi phải sẵn sàng hạ cánh xuống đường băng mà đèn chiếu sáng kỹ thuật và thiết bị vô tuyến bị tắt. Áp suất khí quyển ở Ruzyne không rõ, chuyến bay ở các độ cao thấp kiểm soát bằng máy đo cao vô tuyến. Đã ấn dịnh thời gian bắt đầu cất cánh và thời gian tiến vào khu vực đổ bộ, các độ cao bay dọc theo hành trình, tuyến bắt đầu hạ độ cao. Chế độ im lặng vô tuyến không áp dụng.

Mỗi người trong chúng tôi đều suy nghĩ: "Đó là chính tuyến dẫn vào đường băng và hạ cánh trong bóng tối hoàn toàn, và còn là tuyến được bảo vệ bởi các phương tiện phòng không!" Nhưng tất cả cũng chung một ý nghĩ: làm thế nào để thực hiện mệnh lệnh.

Tôi cảm nhận trách nhiệm đặt lên vai phi hành đoàn bay đầu đội hình của tôi và cá nhân tôi to lớn đến chừng nào.

Chủ nhiệm khí tượng bay báo cáo dụ báo thời tiết dựa trên bản đồ dự báo khí tượng. Anh ta trao cho tôi thông tin cảnh báo bão. Thời tiết mưa giông trên toàn lãnh thổ Lithuania.

Tôi kết thúc các hướng dẫn trước khi bay bằng cách nhắc nhở đến tất cả các chi tiết của cả hai phương pháp đổ bộ mà chúng tôi đã luyện tập khi làm bài tập nhóm.

Sư đoàn trưởng đứng dậy: "Mọi người hãy nhìn vào bản đồ bay! Sau khi hoàn thành nhiệm vụ các anh về hạ cánh tại sân bay Chojna, cách 150 km về phía đông Berlin, trong vùng đất Tây Ba Lan".

(http://www.sgvavia.ru/_fr/2/s2037482.jpg)
Hangar tại Chojna

(http://photos.wikimapia.org/p/00/01/77/18/53_big.jpg)
Chojna (Königsberg i.d. Neumark), căn cứ của LL KQ Cụm quân Bắc Quân đội Liên Xô. Căn cứ được Quân đội Liên Xô/LB Nga sử dụng đến 1992.

Chúng tôi đứng lên ra khỏi lớp học phương pháp luận, tại đó người ta truyền đạt các hướng dẫn, sư đoàn trưởng vẫy tôi và trung đoàn phó, ông lần lượt đưa ngón tay chỉ vào mỗi chúng tôi và hỏi: "Các anh hạ cánh ở đâu sau Prague" Cả hai chúng tôi đều tự tin trả lời một cách chính xác: tại Chojna.

"Về máy bay! Vào vị trí công tác, chuẩn bị khởi động động cơ".

Theo kế hoạch thì sư đoàn trưởng cất cánh 20 phút trước khi trung đoàn cất cánh. Trên máy bay có một trong những trung đoàn phó của tôi - trung tá Lunin S.B. Đúng lúc sư trưởng khởi động động cơ và lăn bánh thì tôi đã ở tại vị trí làm việc của mình trong buồng lái và bật máy radio chỉ huy để nghe tất cả các trao đổi qua vô tuyến. Mật danh của tôi - "110".

Sau khi cất cánh, thiếu tướng truyền đạt: "Khi cất cánh biên dưới 30 mét, có mưa lớn, lắc mạnh. 110 hãy đánh giá tình hình. Tôi cho phép không cất cánh các tổ bay không có điều kiện cất cánh tối thiểu".

Tôi rọi sáng tấm bảng trên đầu gối có dự định chiến đấu của trung đoàn. Các phi hành đoàn không đủ điều kiện tối thiểu chính thức là sáu. Nhưng tôi đã bay với mỗi tổ bay trong số đó qua nhiều hình thức kiểm tra và tin tưởng vào họ: họ sẽ ứng phó được với điều kiện cất cánh thế này. Sáu phi hành đoàn! Nghĩa hơn 360 lính dù, và họ hình thành đội quân có nhiệm vụ tiến vào UBTU ĐCS Tiệp Khắc. Có thể nào đội quân đổ bộ thiếu các chiến sĩ này mà hoàn thành được nhiệm vụ của mình? Kết quả chung cuộc sẽ ra sao? Chúng tôi có thể giải thích với lãnh đạo, lý do nào mà trung đoàn sẵn sàng như thế, tôi đánh giá tình hình đúng chưa và sao lại quyết định như vậy? Và nói chung - điều đó có nghĩa là gì đối với trung đoàn và đạo quân đổ bộ khi không hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu?

Đó là tất cả vấn đề! Phải quyết định thôi! Tôi truyền lệnh cho các phi hành đoàn: "Tất cả lăn bánh theo trình tự quy định".

Các máy bay  của trung đoàn bắt đầu lăn bánh ra đường lăn với cửa hầm hàng mở. Không phải tất cả lính dù đã kịp lên tại sân đỗ. Bây giờ họ đang đuổi theo cho kịp những máy bay của họ theo quy định, vừa chạy vừa ném trang bị của mình vào máy bay và leo vào cửa hầm hàng trong khi giúp đỡ lẫn nhau. Họ sẽ chuẩn bị cho nhảy dù khi đã ở trong chiếc máy bay đang cất cánh.

Tôi lăn bánh ra tuyến cất cánh. Giữ chậm một vài giây. Chúng tôi bật đèn pha và theo lệnh của hoa tiêu - cất cánh. Do mưa mà rất khó phân biệt đường băng. Những dòng mưa, rơi chéo trên kính chắn gió, khi tốc độ chạy đà tăng lên chuyển thành đập vào kính theo chiều ngang. Những cái gạt nước hoạt động với tốc độ tối đa, tiếng gõ mạnh. Tôi sợ rằng chúng sẽ không chịu nổi tốc độ làm việc như vậy và sắp bị gẫy đến nơi, mà không cứu được.

Chiếc máy bay vẫn còn trên đường băng bê tông, những cơn gió giật rung lắc nó không thương tiếc. Còn may là gió ngược, máy bay gần như không bị xô giạt trên đường băng.

Hoa tiêu đếm tốc độ chạy đà: "150 ... 180 .. 210...230, máy bay lên không trung!" Khi cất cánh quả thực biên dưới là 30 mét. Tôi xếp các cánh tà trong cơn rung lắc như vậy thành các xung, 5-7 độ.
Qua trao đổi radio tôi theo dõi tình trạng của trung đoàn. Và đây kíp bay khóa đuôi đã cất cánh. Nghĩa là, - tất cả đã theo đúng trật tự, tất cả đã thu đủ quân dù, tất cả đều ứng phó thành công khi cất cánh. Trong tâm trí của tôi - đã thấy có một chút nhẹ nhõm.

Chúng tôi lấy độ cao quy định trong đám mây giông. Rung lắc dữ dội và đóng băng, khí quyển tích đầy điện. Trong intercom đầy tiếng kêu tanh tách, tiếng rít sèn sẹt, cản trở trao đổi vô tuyến và công việc của các phi hành đoàn. Những tia chớp điện trượt loằng ngoằng trên kính chắn gió - vô số những đốm lửa rực lên. Cánh quạt bao phủ ánh hào quang màu xanh lam. Đó là bốn chiếc đĩa lớn sáng rực có đường kính khoảng bốn mét mỗi chiếc. Thỉnh thoảng từ đó văng ra những cục băng và nện như gõ trống vào thân máy bay. Xạ thủ trên không báo cáo rằng giữa hai nòng súng song song anh ta quan sát thấy cùng một ánh hào quang màu xanh lam như vậy. Rõ ràng, đó là do điện tích từ thân máy bay thoát ra ở phần đuôi máy bay.

Sau đó, một số tổ bay của chúng tôi phát hiện các lỗ hổng phóng điện, trong vỏ che anten các radar máy bay, và thậm chí ở cả các cánh giữa máy bay.

Trong "ngôi nhà hào quang xanh" như vậy, trong vỏ hóa trang như thế, chúng tôi bay lên  đến độ cao 4000-5000 m.

Rõ ràng chúng tôi đang di chuyển song song với tuyến khí áp lạnh. Chúng tôi không thể xoay lưng: đường bay của chúng tôi được đặt chính xác tới "Mùa xuân Prague". Tất cả các hệ thống chống đóng băng đã bật. Nhưng thế có đủ đảm bảo sự an toàn của chuyến bay? Sét lóe lên liên tục ghìm chúng tôi xuống trong hồi hộp căng thẳng. Để cảm thấy bình tĩnh hơn, tôi kéo rèm cho "cabin mù."

(http://www.rulit.me/data/programs/images/chto-bylo-to-bylo-na-bombardirovshchike-skvoz-zenitnyj-ogon_201562.jpg) (http://www.warheroes.ru/content/images/heroes/GSS1941-45/Reshetnikov_VV.jpg)

Thượng tướng V.V.Reshetnikov (cháu họa sĩ Liên Xô nổi tiếng Fedor Reshetnikov (1906-1988), AHLX, Tư lệnh LL KQ tầm xa Liên Xô (1969-1980), Phó tư lệnh thứ nhất LL KQ tầm xa Liên Xô trong giai đoạn Liên Xô can thiệp vào Tiệp Khắc năm 1968. Tháng Năm năm 1942 từng tham gia cuộc ném bom Sở chỉ huy của Hitler ở Angenburg và ném bom Berlin ban đêm tháng 9 năm 1942. Cầm cần lái máy bay lần cuối bay lên không trung năm 83 tuổi (2003).

Bây giờ, khi tôi viết ra những dòng này, trước mặt tôi là cuốn sách của thượng tướng V.V. Reshetnikov "Chuyện xảy ra là thế đấy". Trong cuốn sách, có kê một danh sách bi thảm các phi hành đoàn của Không quân tầm xa, hy sinh trong đám mây giông. Chúng tôi đang bay trong một cơn giông trên các máy bay hiện đại, và có lẽ chúng đáng tin cậy hơn những chiếc máy bay loại trước đây. Ngoài ra, chúng tôi có nhiều radar trên máy bay. Chúng cho phép vòng tránh các ổ giông bão dữ dội nhất.

Trên 5.000 mét độ cao thì chúng tôi thoát khỏi mây giông.

Phi đội trưởng phi đội 2 báo cáo: "Cao độ 6000 mét. Dừng leo cao. Không phải tất cả các lính dù kịp đeo bình oxy, nhiều người ngất".

Ngay lập tức tôi trả lời: "Hãy giúp quân dù đeo mặt nạ thở oxy như những người trong kíp lái, hãy sử dụng các thiết bị thở oxy cá nhân. Tiếp tục lấy độ cao quy định trước, nếu không sẽ có thể không đủ nhiên liệu". Kíp bay của phi đội trưởng đã hành động đúng đắn và ứng phó nhiệm vụ một cách thành công.

Chúng tôi chuyển sang bay bằng mắt, chúng tôi đã tới tuyến bắt đầu hạ độ cao. Nó được tính toán cho tốc độ thẳng đứng 5 mét mỗi giây: trong khoang tải có nhiều người. Hoa tiêu tiếp tục báo cáo: "Hạ độ cao!", "Biên giới quốc gia!" Chúng tôi nghe thấy âm thanh công tác của các máy gây nhiễu. Chúng tôi được Không quân tầm xa yểm hộ. Có thể thấy rất nhiều ánh lửa trên mặt đất - đó là các đống lửa đốt. Có lẽ, đó là nơi tập trung quân đội chúng ta.

Sau khi vượt biên giới quốc gia chúng tôi bay ở các độ cao thấp. Máy vô tuyến tiếp sức phát các mệnh lệnh của tôi bắt đầu làm việc tại phi đội khóa đuôi. Kinh nghiệm huấn luyện chiến đấu cho thấy trong chuyến bay theo kiểu dòng máy bay đơn độc ở các độ cao thấp, chiều dài đội hình chiến đấu của trung đoàn lên đến trên 250 km. Liên lạc vô tuyến điện do độ cong của bề mặt trái đất thường là không ổn định.

Tôi chuyển quyền kiểm soát máy bay sang trợ lý của mình ngồi ghế lái bên phải: "Giữ máy bay ở nguyên độ cao này, không hạ cao độ một chút nào!" Bản thân tôi đang ngồi thì cúi  nghiêng về phía trước, đến mức cần lái cho phép, để nhìn thấy rõ hơn sự bùng nổ hỏa lực phòng không và kịp cảnh báo kíp lái bay sau bắt đầu cơ động chống phương tiện phòng không.

Đột nhiên, một tin vui truyền từ sư đoàn trưởng tới: "Đài vô tuyến dẫn đường còn hoạt động". Tôi truyền tiếp: "Tôi 110, đài dẫn đường đang hoạt động". Máy tiếp phát: "Đài dẫn đường đang hoạt động!!!" Chúng tôi lặng lẽ bay, bên trái những ánh đèn trôi bồng bềnh. Đó là - Benátky, Hradec Králové. Không có sự kháng cự. Hoa tiêu báo cáo rằng qua radar đã nhìn thấy đường băng và bắt đầu thông báo cự ly đến đó.

Theo các dữ liệu này, chúng tôi bung càng, thả cánh tà. Chúng tôi vượt qua đài vô tuyến dẫn đường. Tôi ra lệnh: "Đèn pha!", kỹ thuật viên trên máy bay chuyển công tắc, đèn pha không sáng. "Đèn pha!! ....", một lần nữa đèn pha không sáng. Máy đo cao vô tuyến chỉ độ cao: 80 ... 60 ... 50 mét. Tín hiệu báo động độ cao nguy hiểm hú chói tai. Phía trước - bóng tối dày đặc. Phải thoát sang vòng lượn thứ hai, nhưng sau tôi với những gián cách ngắn là 30 máy bay của trung đoàn. Làm thế nào để sau đó chen vào trong dòng máy bay chật cứng như vậy mà hạ cánh?

Trước đây, người ta đã nói đùa chúng tôi: "Các anh hãy học phần cứng đi!" Điều đó đã giúp tôi. Mệnh lệnh khẩn của tôi: "Điện đài viên, cầu chì!" Tôi nhớ rằng các bộ phận tự động bảo vệ mạch này có trên táp lô của anh ta. Anh ta đã ngắt nhầm chúng sau khi cất cánh.

Bây giờ điện đài viên lại đẩy các công tắc và đèn pha lập tức bùng sáng. Còn chúng tôi đã ở ngay cao độ cải bằng và - hạ cánh! Qua radio tiếng sư đoàn trưởng vang lên: "Tuyệt!" Có lẽ ông đã quyết định tôi là phi công dũng cảm như thế nào. "Oh, giá mà ông biết ..", - tôi nghĩ.

Tôi lăn từ đường băng về phía có ánh đèn của cảng hàng không. Xung quanh là bóng tối, chỉ có ánh đèn pha máy bay. Trung đoàn tiếp tục hạ cánh, sử dụng chỉ đài dẫn đường xa và các radar trên máy bay để vào tuyến hạ cánh.

Mỗi cơ trưởng tự mình chọn nơi dỡ tải hoặc đổ quân dù. Có thể thấy nhiều người rón rén đến gần máy bay của chúng tôi. Sau khi nhìn thấy trên các sống tàu những ngôi sao đỏ, họ ba chân bốn cẳng chạy trở lại. Chúng tôi đã dự kiến từ trước khả năng mình sẽ bị lực lượng phòng thủ bắn. Trong trường hợp phía tiếp xúc nổ súng, quyết định cho các xạ thủ trên không của chúng tôi khai hỏa đáp trả sẽ do chỉ huy phi đội gần nhất đưa ra. Cuối cùng cuộc hạ cánh của trung đoàn đã kết thúc, việc dỡ tải diễn ra trong khi không tắt động cơ. Tất cả! Chúng tôi đang ở đây, ở Prague, nơi đang diễn ra "mùa xuân".
.......

(tiếp)

Khởi đầu cuộc hạ cánh, trung đoàn phó của tôi Lunin S.B., sau khi bay trên máy bay của sư đoàn trưởng, đã leo lên tháp điều khiển không lưu của sân bay, nơi quản lý không lưu trên vùng trời Tiệp Khắc.

Ông kêu gọi các điều phối viên: "Các đồng chí! Theo yêu cầu của chính phủ Tiệp Khắc, tại sân bay đã diễn ra cuộc đổ bộ của quân đội Xô Viết. Xin hãy ở lại các vị trí làm việc của mình và đảm bảo cho các máy bay của chúng tôi tiếp cận và hạ cánh". Sau thông điệp của ông, gần như tất cả đội điều phối viên đứng dậy và ra khỏi vị trí công tác của họ. Chỉ còn lại một vài điều phối viên điều hành các chuyến bay quốc tế trở về từ Prague, để đảm bảo an toàn cho các chuyến bay này.

Còn trung đoàn đang chuẩn bị cất cánh. Tôi giám sát tình hình từ vị trí làm việc của mình trên máy bay. Tôi cho phép các kíp bay lăn bánh ra đường băng tùy theo sự sẵn sàng. Mỗi tổ bay đang lăn bánh được gán một số thứ tự. Điều đó có nghĩa là đánh số cả tổ hợp mã số-tần số của phi hành đoàn, việc cài đặt nó trong thiết bị của hoa tiêu cho phép kíp lái giữ đúng vị trí quy định cho mình trong dòng lưu thông của các máy bay.

Bản thân tôi cũng cất cánh theo số thứ tự 17, để lại thay mình phi đội trưởng sẽ hướng dẫn các phi hành đoàn còn đang ở dưới sân bay.

(http://rassvet21-go.ru/images/Schevchenko/schevchenko.jpg)
Một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất trên không trung. Sau cần lái –  А.Shevchenko. Phía dưới là đất CHXHCN Tiệp Khắc.

Sau khi cất cánh tôi được lệnh bay qua Prague. Nhìn bức tranh toàn cảnh của thành phố, bạn sẽ thấy rất nhiều tháp chuông, đỉnh chóp của các tòa nhà thời trung cổ, tất cả đều nằm trên một địa hình đồi núi. Nhằm mục đích thị uy sức mạnh của chúng tôi, chúng tôi được lệnh phải bay qua thành phố ở độ cao thấp có thể, và bật đèn. Thành phố được chiếu sáng rực, bỏi vì chúng tôi bay gần như trên khắp các độ cao. Tiếng gầm hú vang dội của động cơ máy bay làm rung chuyển xung quanh.

Tại thời điểm này một viên tướng PKKQ Czech có mặt trong tháp không lưu. Ông ta giải thích với Lunin S.B, rằng, Bộ trưởng Quốc phòng phái ông ra sân bay với nhiệm vụ tìm hiểu những gì đang thực sự xảy ra tại sân bay. Lunin S.B. giải thích rằng theo yêu cầu của Chính phủ nước bạn, tình trạng bất ổn đã bắt đầu ở Prague, vì thế mà có cuộc đổ bộ của quân dù Liên Xô. Viên tướng trả lời rằng không có bạo loạn nào cả, việc đổ bộ theo yêu cầu của chính phủ thì ông ta mới được nghe lần đầu tiên. Sau đó ông ta xin phép Lunin S.B. bật radio. Lunin S.B. đồng ý.

Sau một lúc - có tiếng nói trên đài phát thanh: "Các công dân thành phố Prague! Các bạn đang nghe thấy tiếng ồn của nhiều máy bay trên không phận thành phố. Đó là Quân đội Liên Xô đã bắt đầu chiếm đóng Tiệp Khắc. Tổng thống Hoa Kỳ Johnson đã triệu tập Hội đồng An ninh Quốc gia .. " Buổi phát thanh bị ngắt tại đây. Quân dù của chúng ta đã có mặt trong thành phố.

Qua đài vô tuyến điện chỉ huy tôi tiếp nhận báo cáo về việc cất cánh khỏi phi trường Ruzyne của chiếc máy bay cuối cùng. Tạm biệt, "Mùa xuân Praha"!

(http://s42.radikal.ru/i097/1102/68/c0bcb765e390.jpg)
Mig-21SMT của trung đoàn KQ tiêm kích 582 SGV tại Chojna, Ba Lan năm 1980

Trên đường bay, dòng máy bay dần dần cải bằng thành một hàng dọc. Nhưng bỗng tôi nghe thấy các kíp lái bay phía trước tôi trao đổi: "125, tôi là 122 đây. Hãy nói xem, hạ cánh ở đâu? " "Tại X.".
"Tôi 122. Hiểu rồi, cảm ơn. Mà nó ở đâu?"
"150 km về phía đông bắc thủ đô".
"Tôi 122. Hiểu rồi, cám ơn, 150 km về phía đông-bắc của thủ đô nào?"

 Quả thật, từ độ cao 8000 mét dưới cánh bay của chúng tôi gần như có đến ba thủ đô: Praha, Warsaw, Berlin. Tôi nghe được đoạn trao đổi qua radio này và để tránh lầm lẫn đã quyết định can thiệp - tôi nói bằng ngôn ngữ thông thường không mật ngữ: "Tôi 110 đây, hạ cánh tại sân bay Chojna, 150 km về phía đông-bắc Berlin". "Tôi 122. Đã hiểu, cám ơn!"

Điều đó nghĩa là đối với phi hành đoàn này, sự chuẩn bị trước chuyến bay diễn ra trong chế độ quá căng thẳng. Bởi lẽ trong cuộc chuẩn bị đó có sự tham dự của ba thành viên phi hành đoàn: cơ trưởng, trợ lý của anh ta, hoa tiêu. Và không ai trong số họ nhớ và ghi lại tên của sân bay hạ cánh? Điều tương tự cũng xảy ra ở phi hành đoàn của tôi và các phi hành đoàn khác. Trong trung đoàn chúng tôi và trong quân dù có một nguyên tắc khoa học nổi tiếng hoàn toàn được khẳng định, đó là các kỹ năng có được trong quá trình huấn luyện chiến đấu trong thời bình, đôi khi có thể bị phá vỡ, ít nhất là một phần, trong tình huống cực đoan. Đặc biệt, nếu sự huấn luyện như vậy là hoàn toàn chưa đủ. Người chỉ huy không quân phải nhớ kỹ điều này.

Chúng tôi hạ cánh tại sân bay Chojna. Đóng quân ở đây có một trung đoàn máy bay tiêm kích Liên Xô. Để tiếp dầu cho các máy bay chúng tôi, phải mất vài chục chuyến bay của máy bay tiếp dầu. Vì vậy chúng tôi được tiếp nhiên liệu cho đến tối. Chúng tôi bị cấm bay đơn hay bay theo nhóm, vì phải chờ đợi nhiệm vụ tương tự tiếp theo.

Doanh trại quân đồn trú Chojna đã nghe qua đài phát thanh về các sự kiện Tiệp Khắc. Các quân nhân trung đoàn tiêm kích chào đón chúng tôi ở khắp mọi nơi. Ngay cả bên hàng rào sân bay các quân nhân quân đội Ba Lan - "zholnezhi Polish Army" - cũng vẫy tay thân thiện với chúng tôi.

Một thời gian nữa, tại một sân bay khác, chúng tôi chờ đợi những nhiệm vụ mới và - trở về Melitopol.

Nhiều tuần lễ trôi qua ... Và bây giờ ngày hôm nay tại trung đoàn có ngày lễ trang trọng. Tư lệnh mới trao giải thưởng nhà nước cho những quân nhân xuất sắc. Cũng hôm nay chúng tôi chia tay một số sĩ quan, đã hoàn thành nghĩa vụ phục vụ khó khăn và vinh dự của họ. Họ đã trải qua đời phục vụ trong lực lượng KQ tầm xa và KQ vận tải và phục vụ giống như câu cách ngôn vẫn nói: phục vụ với nhân phẩm và danh dự. Chúng tôi đón các tân binh trẻ - từ người chiến sĩ đến anh trung úy.

Đội hình nghi lễ được giao trách nhiệm mang Lá Cờ Trung đoàn. Đội hình đó đã hiện ra trong lối đi giữa hàng cây xa.

"Trung đoà-àn! Dưới Cờ! Nghiêm!" Nhóm quân kỳ sải bước chính xác dọc theo đội hình diễu hành. Các quân nhân tự hào nâng cao đầu, đánh mắt theo lá cờ đỏ thắm. Bộ chỉ huy đã giao phó cho chúng tôi đứng ở vị trí hàng đầu đội hình tác chiến của quân đội khối Hiệp ước Warsaw. Nhưng hôm nay chúng tôi tự hào không phải về tầm quan trọng chính trị-quân sự của chiến công của chúng tôi, với sự hối tiếc chúng tôi đánh giá cao mệnh lệnh trao cho chúng tôi hồi ấy. Mà chúng tôi tự hào về trình độ kỹ năng bay chúng tôi đã đạt tới, chúng tôi tự hào rằng mình đã và vẫn là những người lính tốt, có khả năng bảo vệ đáng tin cậy, trước hết là Tổ quốc của mình.

(http://www.v3let.ru/images/stories/Istoria/XBBAUL/Pilip4uk/getImage__91_.jpg)
Trung tá KQ về hưu Pilipchuk Aleksei Alekseievich, thành phố Nikolaev, Ukraina. Phi công quân sự -lái tiêm kích-cường kích bom-phi công quân sự hạng 1, huấn luyện viên, chủ nhiệm chính trị trung đoàn, CCB Lao động, người tham gia các hoạt động chiến đấu, Ủy viên Hội nhà báo Quốc gia Ukraina;

Tốt nghiệp Cao đẳng Phi công Quân sự Kharkov (ХВВАУЛ) năm 1967. Tốt nghiệp Học viện Chính trị Quân sự Lê-nin. Năm 1968 là trung úy, phi công-tiêm kích "МИГ-21" trung đoàn TK 192, sư đoàn TK 131 TDQ KQ 57 QK Prikarpat. Tại Cụm Trung tâm Quân đội Soviet (đóng trên đất Tiệp Khắc sau sự kiện tháng 8 năm 1968) - đơn vị hòm thư 80544.

Những sự kiện xảy ra ở Tiệp Khắc năm 1968, sau này bắt đầu được người ta giải thích một cách ăn năn: "... đã lấy quan điểm một phía trong cuộc tranh cãi nội bộ. Sự biện minh cho một cách tiếp cận như vậy ta có thể nhìn thấy trong thời kỳ ấy, giữa cuộc đối đầu căng thẳng Đông và Tây."

Nhưng đây là ý kiến của một trong những nhân chứng của các sự kiện đó, nhà tổ chức và người tham gia các hoạt động chiến đấu của trung đoàn KQTK 192 huân chương Kutuzov hạng III, tham mưu trưởng trung đoàn KQTK 192 đại tá Turubiner Yuri Borisovich: "Tất nhiên, "sự kiện Czech" những ngày ấy - không có gì khác hơn là một chiến dịch xuất sắc về phương diện xâm nhập và chiếm đóng tạm thời một đất nước. Tôi nghĩ rằng đây là hoạt động nổi bật nhất trong số những hoạt động tương tự sau cuộc Chiến tranh Lớn. Và tất cả sự chói sáng của nó nằm ở chỗ nó diễn ra gần như không đổ máu. Điều này đạt được bằng một kế hoạch chiến dịch rõ ràng (trong trung đoàn, những người biết thực chất của kế hoạch này chỉ có trung đoàn trưởng và tham mưu trưởng, ngay cả trung đoàn phó chính trị cũng không biết), bằng cách đạt đến tính bất ngờ chiến thuật cao, và tất nhiên, bằng sự can đảm và lòng dũng cảm của những người thực hiện chiến dịch.

Vậy là, toàn bộ sự "chói sáng" của chiến dịch bây giờ đang bị xoay ngược chống lại những người thực hiện nó. Ít đổ máu, nghĩa là không có hoạt động chiến đấu. Một truyền thuyết về "Đu-nai" như một phương sách ngụy trang tác chiến, hiện giờ đang nổi lên như một trò chơi quân sự vô tội. Đạn dược ở mọi chỗ đều còn xa mới là "đạn huấn luyện", và nhiệm vụ chiến đấu đều là nhiệm vụ thực. Nói chung, với chúng tôi, những người tham gia vào các sự kiện này, những vấn đề, như người ta nói, là hoàn toàn không có. Vấn đề đặt ra nằm ở chỗ các chính trị gia hiện đại và đồng lõa của họ". Mặc dù thực tế chính phủ Ukraine đã chính thức công nhận các sự kiện mùa thu năm 1968 ở Tiệp Khắc (từ 20 tháng 8 năm 1968 đến 01 Tháng Một năm 1969) là giai đoạn hoạt động chiến đấu, nhưng về những gì đã xảy ra ở CHXHCN Tiệp Khắc, vẫn còn ít được biết đến. Có thể biết được nhiều, nếu nghiên cứu bản đồ - mệnh lệnh, các tư lệnh các tập đoàn quân can thiệp vào đêm trước cuộc xâm lược đã thực hiện mà không có hồ sơ lưu ghi lại, trong vòng 30 phút. Thậm chí tại cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô ngày 18 tháng 8, nhiệm vụ chiến đấu được truyền miệng dựa trên bản đồ-mệnh lệnh phô trương, còn Bộ trưởng cấm Tổng tư lệnh và Tư lệnh các tập đoàn quân can thiệp không được phép ghi bất kỳ văn bản nào hoặc ghi chú nào vào các sổ công tác. Các nhiệm vụ chiến đấu chỉ được chuyển đến các sư đoàn trưởng vào ngày 19 tháng Tám, còn đến các trung đoàn trưởng - ngày 20 tháng 8 năm 1968.

Năm 1998, ra mắt cuốn sách của cựu Tư lệnh TDQ tướng Alexander Mayorov "Xâm lược. Tiệp Khắc năm 1968", trong đó khẳng định rằng từ đầu tháng tư năm 1968, bản kế hoạch chiến dịch đã hoàn thành.

Cũng trong cuốn hồi ký của tướng Alexander Mayorov, người ở thời điểm diễn ra các sự kiện Tiệp Khắc là chỉ huy TDQ 38, đóng tại QK PriCarpathian trên lãnh thổ bảy tỉnh miền Tây và miền Trung Ukraine, đã đưa ra ngày giờ chính xác của kế hoạch sơ bộ cho cuộc xâm lược của quân đội Liên Xô vào Tiệp Khắc, có tên mã là " Vltava-666 "- ngày 11 tháng 4 năm 1968. Kế hoạch này đã được ký bởi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng A.A.Grechko và Tổng Tham mưu trưởng M.V.Zakharov. Tác giả hồi ký đã được làm quen với kế hoạch này trong hình thức "bản đồ-mệnh lệnh" qua Tư lệnh QK PriCarpathian thượng tướng V.Z.Bisyarin vào ngày 12 tháng 4 năm 1968, với sự có mặt của Tổng cục trưởng Tổng cục Tác chiến BTTM thượng tướng M.I.Povalya. Tài liệu này có tiêu đề: "bản đồ-mệnh lệnh ..." và tiếp theo, dưới tiêu đề, cũng bằng mực màu, nhưng nét chữ đẹp, bay bướm và mảnh ghi rằng: "... cuộc xâm nhập của TDQ 38 (trong ngoặc đơn xác định thành phần của nó) vào Tiệp Khắc là để chế áp, và khi cần thiết, tiêu diệt phe phản cách mạng trong lãnh thổ của nó".

Các tư lệnh các TDQ xâm nhập, và chỉ họ, được làm quen với mệnh lệnh xâm nhập từ ngày 12 tháng 4 năm 1968. trong vòng 30 phút. Ngoài ra, họ không được quyền ghi chép và chú thích vào các cuốn sổ công tác mật. Từ mốc ngày tháng này bắt đầu sự tính đếm của một cuộc điều động và tập trung  bí mật thiên tài nhất về các khu vực quy định vào thời điểm được chỉ định một khối lượng quân đội khổng lồ. Sau hết, chỉ bây giờ ta mới có thể hiểu được lý do tại sao sân bay "Diesel" của chúng tôi đóng cửa để sửa chữa. Trung đoàn chuyển quân tới căn cứ "Mazut". Và cuối cùng là có mặt ở Tiệp Khắc. Đó là một chiến dịch quân sự bậc thày, thậm chí nhiều năm sau chúng tôi cũng không được nghiên cứu ngay cả trong các học viện quân sự.

Nhưng những tháng ngày và hoàn cảnh ấy đáng ghi nhớ, để cởi bỏ khỏi những người tham gia các sự kiện trên dấu ấn sự kỳ thị về những kẻ xâm lược không mong muốn, những kẻ bóp nghẹt tự do và một lần nữa thán phục thiên tài của những nhà tổ chức chiến dịch và sự chính xác cùng tài nghệ của các chấp hành viên. Tôi nói về giai đoạn quân sự, mà mình chính là người tham gia.

Từ đầu năm 1968 trên lãnh thổ của nước láng giềng với CHXHCN Tiệp Khắc là Tây Đức, liên tiếp có các cuộc tập trận của quân đội Đức và NATO. Đây chỉ là một vài ví dụ: từ 17-ngày 18 tháng 5 cuộc tập trận "Zampan-4", từ 3 đến 22 tháng 6 cuộc tập trận "The Polar Express", từ ngày 28 tháng 8 "Lông hải ly xám". Tại các phi trường ở Upevere từ ngày 11 tháng 6 tổ chức cuộc thi tài cho các máy bay tiêm kích-ném bom NATO với các cuộc tấn công phi trường Nordhorn. Từ 21 tháng 7 trong cuộc diễn tập "Hummingbird-6", ở khu vực Ingolstadt-Münsingen (Bavaria và Baden-Württemberg), sư đoàn ĐBĐK 1 Bundeswehr và một không đoàn vận tải quân sự thao luyện việc triển khai các cuộc đổ bộ đường không lớn. Cùng tham gia có các lực lượng vũ trang Pháp. Các cuộc tập trận của NATO dưới tên gọi "Sư tử đen" diễn ra liên miên, trong đó cùng với các đơn vị Bundeswehr còn có sự tham gia của mộtc trung đoàn quân đội Pháp, một sư đoàn xe tăng quân đội Mỹ, cụm không quân "Sud" và các đơn vị đảm bảo. Các cuộc diễn tập được lập kế hoạch trong các khu vực Württemberg, Swabia, Franconia và OberPfantz, sử dụng các thao trường Hoenfele và Grafenver. Quân đội NATO được tổ chức, huấn luyện và trang bị tốt, luôn sẵn sàng cho các cuộc diễn tập lớn vào tháng chín trên lãnh thổ Tây Đức, gần biên giới Tiệp Khắc.

Thủ tướng CHLB Đức Kiesinger chính thức công bố kế hoạch tăng quân số Bundeswehr thêm 10%, huy động "phục vụ dân sự" trong Bundeswehr các công dân độ tuổi giới hạn (bạn hãy coi là tổng động viên), đánh "thuế quân sự" đàn ông dưới 45 tuổi, chưa được gọi nhập ngũ. Chính phủ CHLB Đức dự định sẽ trình dự thảo luật về việc gọi các cựu quân nhân biên phòng tham gia các cuộc tập trận. "Bundesmarine" đang xem xét thay thế các phương tiện chiến tranh trên biển hiện có bằng các hệ thống vũ khí trang bị mới. Ngày 21 tháng sáu năm 1968 có 11 tàu ngầm U-XI gia nhập biên chế thường trực của Bundesmarine.

Ngày 30 tháng bảy năm 1968 người phát ngôn chính thức của NATO cho biết: "NATO tuyệt nhiên không mơ ngủ, trên lãnh thổ CHLB Đức, các lực lượng NATO đã chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu một phần", "... các lực lượng Mỹ với kho dự trữ vũ khí hạt nhân chiến thuật đang ở cách biên giới với Tiệp Khắc 40 dặm". Nghĩa là, tại biên giới Tiệp Khắc có vũ khí hạt nhân!

Lực lượng không quân NATO tại không gian chiến trường Trung Âu bao gồm hai Bộ chỉ huy Không quân chiến thuật thống nhất (OTAK): BCH số 2 và BCH số 4.

OTAK 2 - ban tham mưu có trụ sở tại Munchen - Gladbach bao gồm Không lực Anh, Bỉ, Hà Lan và hai sư đoàn KQCT CHLB Đức, 600 máy bay chiến đấu (200 trong số đó - máy bay mang bom hạt nhân), 72 bệ "Pershing 1A", 500 bệ SAM "Nike Hercules", chúng có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

OTAK 4 -ban tham mưu trụ sở tại Ramstein - Pfalz bao gồm các tập đoàn KQ 3 và 17 Hoa Kỳ, một sư đoàn yểm trợ đường không và một sư đoàn phòng không CHLB Đức, một cụm không quân Canada và có 800 máy bay chiến đấu (658 có thể mang VKHN), 36 bệ "Pershing 1A" và 36 bệ SAM "Nike Hercules".

Ở CHLB Đức, việc nói về vấn đề xem xét lại các đường biên giới của cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Hai, về "loại bỏ sự bất bình đẳng lịch sử" đã trở thành một dấu hiệu của "cách cư xử tốt". Ngày 28 tháng 7 đã diễn ra đại hội những kẻ phục thù tại khu vực Drayzesselberg. Vào cuối tháng Tám người ta đã lên kế hoạch cho 25.000 người CHLB Đức tham dự gần biên giới với CHXHCN Tiệp Khắc. Nếu trong tháng tư thị thực nhập cảnh của công dân CHLB Đức được phát hành với mức phí $8, và 5 trạm thông hành cho vào CHXHCN Tiệp Khắc 7000 xe ô tô mỗi ngày, thì vào tháng Bảy trên biên giới Áo-Tiệp nói chung không còn kiểm soát và kiểm tra thuế quan. Người ta cho qua tất cả.

Bên trong Czechoslovakia với việc bầu Alexander Dubček làm Bí thứ thứ nhất tại Hội nghị toàn thể tháng một (1968) Ủy ban Trung ương ĐCS Tiệp Khắc, người ta bắt đầu tự giải thoát khỏi các sai lầm tích lũy từ quá khứ. Alexander Dubček đưa ra khẩu hiệu: "Xây dựng chủ nghĩa xã hội mang khuôn mặt con người". Ngày 23 tháng 3 tại Dresden diễn ra cuộc gặp các nguyên thủ các quốc gia thành viên tham gia Hiệp ước Warsaw - Liên Xô, Ba Lan, CHDC Đức, Bulgaria, Hungary và Tiệp Khắc. Trong quá trình cuộc họp Dresden, lần đầu tiên người ta nêu lên câu hỏi về sự cần thiết thay đổi tình hình hiện nay, bao gồm cả việc sử dụng vũ lực quân sự.

Vào cuối tháng 3 năm 1968, tại Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô người ta đã chuẩn bị thông tin mật về tình hình ở CHXHCN Tiệp Khắc. Các nội dung chính trong đó là: "Tại Tiệp Khắc đang lan tràn các bài phát biểu của các phần tử vô trách nhiệm, đòi thành lập "phe đối lập chính thức", thể hiện"sự khoan dung" với các quan điểm và lý thuyết chống CNXH khác nhau. Kinh nghiệm quá khứ của công cuộc XD CNXH được diễn giải không đúng đắn, các đề xuất về con đường đặc biệt để Tiệp Khắc tiến lên chủ nghĩa xã hội được đưa ra".

Ngày 27 tháng 6 Quốc hội nước CHXHCN Tiệp Khắc thông qua nghị quyết bãi bỏ kiểm duyệt chính trị và phục hồi cho tất cả các tù nhân chính trị. Trong tháng sáu, hơn 70 tổ chức XH đã nộp đơn đăng ký hoạt động. "Club 231" ngóc đầu dậy. Từ tháng ba châm ngôn của thành viên câu lạc bộ Radovan Prokhazki là: "Người cộng sản tốt nhất - là người cộng sản đã chết". " Câu lạc bộ các nhà hoạt động ngoài đảng phái" ("CAN") cũng không tụt hậu so với "Club-231". Đã diễn ra sự khủng bố các thành viên ĐCS Tiệp Khắc, các bạn bè của Liên Xô. Cả các công nhân bình thường cũng mất việc. 40 người từ hàng ngũ công nhân bình thường cho đến các cấp lãnh đạo đã tự tử. Người đầu tiên tự xử bắn mình là tướng Ianka, người được Alexander Dubček cho biết ông phải từ chức. Trong các xí nghiệp người ta phổ biến các tờ rơi có ghi các họ tên người và lời kêu gọi giết người, phục kích bắn lén, cướp vũ khí. Ngày 30 tháng 7 tờ "Pravda" đăng một bức thư - thông điệp của những người lao động Tiệp Khắc nhà máy "Auto-Prague": "Thưa các đồng chí yêu quý, các bạn bè Xô Viết của chúng tôi! .. Chúng tôi vô cùng lo sợ cho tương lai của đất nước chúng tôi ...". Từ phòng thu âm của Đài truyền hình quốc gia Tiệp Khắc ở Prague, hằng tối một nhà bình luận Bonn tiến hành phiên phát sóng, bôi bẩn tất cả những gì thuộc Liên Xô, kêu gọi xem xét lại chế độ hiện hành. Tại Tiệp Khắc một cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn đã chín muồi.

Ngày 20 tháng 6 bắt đầu các cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy "Sumava" của quân đội Hiệp ước Warsaw, với sự theo dõi của ban lãnh đạo PDQ Phía Tây 2 tại thành phố Milovice, Břeclav gần Prague, cuộc tập trận tiếp tục cho đến ngày 02 tháng 7. Sau khi kết thúc, với một số chậm trễ, tất cả quân đội nước ngoài đã rút khỏi lãnh thổ Tiệp Khắc. Ngày 27 tháng 6 các tác giả bản tuyên ngôn "Hai ngàn chữ" cam đoan với chính phủ rằng sẽ đứng lên bảo vệ họ "với vũ khí trong tay".

Trung đoàn của chúng tôi, trung đoàn KQTK 192 huân chương Kutuzov hạng III, sư đoàn KQTK Cờ Đỏ 131 Novgorodskaya, TDQ KQ 57 QK Prikarpat, nơi mà tôi, một trung úy phi công tiêm kích chỉ vừa mới tốt nghiệp trường bay đến phục vụ, đang đóng quân ở sân bay Ivano-Frankivsk. Trung đoàn trang bị các máy bay MiG-21PFM, MiG-21US và MiG-15 UTI. Ngày 15 tháng năm 1968 trung đoàn được chuyển tới phi trường Kolomyia. Suốt cả mùa hè trung đoàn liên tục tham gia các cuộc tập trận khác nhau trên lãnh thổ QK Prikarpat. Trong đó từ 23 tháng 7, trung đoàn KQTK 192 tham gia các cuộc tập trận "Chiếc khiên trời". Chúng tôi, các trung úy, hạ cánh xuống các sân bay khác, bao gồm cả sân bay đất nện tại khu vực Krasilova.
.......

(tiếp)

Vào chủ nhật, 28 tháng 7, Ngày Hải quân Soviet, trung đoàn KQTK 192 từ sân bay Colomyia bay tới sân bay Szprotawa (Ba Lan). Trước khi cất cánh, chúng tôi ngồi trên những chiếc MiG-21PFM lăn bánh trên đường lăn trước Lá Cờ đơn vị, đứng bên Lá Cờ là hai sĩ quan phụ tá. Chúng tôi bay tới Szprotawa với cơ số vũ khí đầy đủ trong chế độ im lặng vô tuyến, trong các đội hình chiến đấu mở. Tôi ghi trong sổ bay "Bài tập 15. Bay trong đội hình phi đội theo hành trình". Tôi bay theo đội hình biên đội 2 chiếc. Bay trước tôi là thiếu tá Nicholai Cherniavsky cũng bay trên MiG-21PFM. Nhưng do la bàn vô tuyến tự động ẢRK trên máy bay anh bị hỏng nên tôi phải bay lên trước và dẫn đường anh đến sân bay tại Szprotawa.

(http://cgv.org.ru/images/131sad-2.jpg)
Vị trí đóng quân của các đơn vị sư đoàn KQ hỗn hợp 131 trên đất Tiệp Khắc. (http://cgv.org.ru/index.php?name=content&op=view&id=8)

Ngày 29 tháng 7 tại Cierna-nad-Tisou (đông Slovakia) diễn ra cuộc họp toàn thể của Bộ Chính trị UBTU ĐCS Liên Xô và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương ĐCS Tiệp Khắc. Ngày 3 tháng 8, tại Bratislava diễn ra cuộc họp sáu đảng anh em. Thông cáo thông qua tại cuộc họp chỉ ra rằng sự hoạt động tích cực của các lực lượng theo chủ nghĩa phục thù, chủ nghĩa quân phiệt và chủ nghĩa phát xít mới ở Tây Đức đang trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh của các nhà nước XHCN và tạo ra mối đe dọa cho sự nghiệp hòa bình toàn thế giới. Tại Bratislava, năm thành viên của Ủy ban Trung ương ĐCS Tiệp Khắc đã bí mật gửi cho L.I.Brezhnev một bức thư-thông điệp với yêu cầu được giúp đỡ.

Tại Szprotawa các phi công được bố trí ở trong một doanh trại lớn có các dãy nhà một tầng và bắt đầu các chuyến bay theo lịch trình. Ngày 14 Tháng Tám 1968 tôi thực hiện các chuyến bay sát hạch, trả bài thi và trở thành phi công quân sự hạng III. Tại đó chúng tôi bắt đầu chuẩn bị cho việc di chuyển tới Tiệp Khắc. Qua ảnh chúng tôi nghiên cứu các sân bay Tiệp Khắc. Tôi, do biết vẽ một chút, đã giúp các quân nhân ban tham mưu trung đoàn lập bản đồ - "Giải pháp của trung đoàn trưởng nhằm hộ tống các máy bay của không quân vận tải trong khu vực Prague" và do đó biết tất cả các tình huống trên không. Trung đoàn KQ của chúng tôi, như sau này được biết, sẽ phải hành động trên hướng chủ yếu - bảo vệ thê đội chiến lược thứ nhất đổ bộ xuống Prague. Chẳng bao lâu trung đoàn KQTK 92 của trung tá F.Garsianishvili từ căn cứ Chojna (Ba Lan) cũng đáp xuống căn cứ chúng tôi tại Szprotawa.

(http://www.strizhi.ru/attachments/114iap.jpg)
Phi công trung đoàn TK 114 tại Milovice năm 1982 (http://www.strizhi.ru/cgi-bin/yabb/YaBB.pl?num=1129049813)

Ngày 16 tháng 8 tại Moscow trong cuộc họp của Bộ Chính trị UBTU ĐCSLX đã thảo luận tình hình ở Tiệp Khắc. Quyết định đưa quân đội vào can thiệp đã được phê duyệt.

Ngày 18 tháng 8 tại Moscow diễn ra cuộc họp kín của các nhà lãnh đạo "bộ năm", tại đây,  sau khi nhận ra rằng tất cả các phương pháp tác động chính trị đã cạn kiệt, các đồng minh, đã đồng ý đưa quân đội của mình vào Tiệp Khắc.

Cùng ngày, diễn ra việc giao nhiệm vụ bằng miệng tại văn phòng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô cho Tư lệnh các quân binh chủng lực lượng vũ trang, Tư lệnh các TDQ xâm nhập, và nhận được sự sẵn sàng của họ. Việc ghi chú hay ghi chép bất cứ điều gì đều bị Bộ trưởng Quốc phòng cấm.

Ngày  20 tháng 8 vào buổi tối tại sân bay Szprotawa, các quân nhân trung đoàn KQ 192 chúng tôi đứng bên máy bay, trước Cờ trung đoàn, tổ chức mít tinh với khẩu hiệu: "... chúng tôi không để cho huynh đệ tương tàn, chúng tôi sẽ hỗ trợ, giúp đỡ, cứu nạn...". Đêm trong khu tập thể người ta cho lệnh báo yên, nhưng không có ai đi ngủ, mọi người đều xúc động. Chẳng mấy chốc mệnh lệnh đã đến: "Dậy! Tập hợp đội hình!" Trước hàng quân người ta tuyên bố: "Đặt tất cả đồng hồ về giờ Moscow, chuẩn bị sẵn sàng bay.".. Sau khi tập hợp đội hình, phi đội trưởng phi đội 2 của chúng tôi, thiếu tá Leonid Vladimirovich Dlugach nói với tôi: "Cậu hãy bay trên chiếc hai chỗ ngồi với đại úy Vasiliev để bảo vệ sân bay của chúng ta." Do tôi không có kế hoạch bay, cũng không hề được giao nhiệm vụ, nên không phải kiểm tra sẵn sàng xuất kích chiến đấu. Nhưng mệnh lệnh là mệnh lệnh. Tôi vào buồng lái ghế phía sau, chỗ cabin huấn luyện viên.

Chúng tôi cất cánh vào đêm muộn, trước khi bắt đầu các chuyến bay, 20 phút trước giờ "G". Trong cabin phía trước của chiếc MiG-21US là đại úy Vsevolod Vasilevich Vasilyev, trong cabin sau của huấn luyện viên - trung úy Pilipchuk Alexei Alexeievich. Đạn dược gồm 2 block UB-16 có 16 trái rốc két RS-57.

Từ độ cao 6-7 ngàn mét chúng tôi ngắm Châu Âu đang ngủ say trước một cuộc xâm lăng vĩ đại. Nhưng rồi bỗng đèn cất cánh của sân bay của chúng tôi bắt đầu nhấp nháy. Có thể thấy rõ, từ sân bay chúng tôi và sân bay Zhagan (cách 30 km về phía tây), những chiếc tiêm kích với ngọn đuốc lớn đỏ lừ khi tăng lực đang cất cánh bay lên hộ tống những chiếc AN-12 chở quân dù trong khoang. Theo thời gian người ta xác định rằng bộ đội của chúng ta đã vượt qua biên giớii. Mặt đất hỏi chúng tôi tình hình, có nhìn thấy ánh lửa nhấp nháy, phát sáng, hay tuyến đường bay nào. Chúng tôi không quan sát thấy gì. Và báo cáo đúng như vậy. Biết được tình hình trên không qua bản đồ, tôi tưởng tượng ra toàn bộ 7 tuyến bay - hành lang đường không, theo đó các máy bay Antonov An-12 chở các sư đoàn nhảy dù bay từ phía tây bắc qua Ba Lan tới các sân bay Tiệp Khắc Prague-Ruzyně, Praha-Kbely và những sân bay khác.

Phong tỏa mục tiêu ở Karlovy Vary và đảm bảo cho các máy bay hạ cánh trên sân bay Doupov (Karlovy Vary) là trung đội trưởng một trung đội bộ binh cơ giới thuộc trung đoàn BBCG cận vệ 29, sư đoàn BBCG cận vệ 20, TDQ CV độc lập 8 GSVG, trung úy cận vệ Shuljak Peter Ivanovich, TTMT tương lai của Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Ukraine.

Sau khi hạ cánh, tiếp nhiên liệu tại Szprotawa, tôi cùng V.V.Vasilev thực hiện xuất kích lần thứ hai trong đêm.

Vì tôi, khi đó là trung úy, không được phép bay trong cabin HLV ban đêm, nên cả hai chuyến bay đêm, theo phương pháp và chỉ dẫn của chỉ huy, tôi không được ghi lại trong sổ bay của mình. Còn các chuyến bay ban ngày, tôi ghi lại như các chuyến bay kiểm tra dưới màn che ở các góc chúi dọc và nghiêng ngang lớn (Bài tập 19) và bài tập 18 - bay kiểm tra theo hành trình - với chỉ huy biên đội của mình, thiếu tá Benjamin Stepanovich Maltsev, mà không phải với đại úy V.V.Vasiliev mà trong thực tế bay là vậy.

Lúc bình minh, các phi công không được giải tán và người ta nói với chúng tôi rằng trung đoàn KQTK 192 đã hoàn thành nhiệm vụ của mình. Quân dù của chúng ta đã ở Prague! Cần phải lập danh sách khen thưởng cho những người tham gia thực hiện các phi vụ. Chẳng mấy có mệnh lệnh mới: trung đoàn bay đến sân bay của QDND Tiệp Khắc ở Pardubice. Lập tức, quỳ ngay bên lều, hoa tiêu trưởng của trung đoàn đại úy Shilnikov Leonid Vasilevich tính toán đường bay, và chúng tôi đã viết lại nó lên planset trên đầu gối của mình. Người đầu tiên bay tới Pardubice trên chiếc MiG-21US là trung đoàn trưởng trungtas Baranov Pavel Dmitrievich cùng kỹ sư trưởng của trung đoàn thiếu tá Shelekhov trong cabin phía sau. Nhưng họ không lên sóng liên lạc .. Khi đó, để chuyển tiếp các mệnh lệnh chỉ huy chiến đấu một lần nữa chiếc MiG-21US của đại úy V.V.Vasiliev và trung úy Pilipchuk A.A, lại cất cánh. Nhưng đường liên lạc không đạt được sự ổn định. Chúng tôi chỉ nghe thấy những mẩu hội thoại, mà ngay lập tức được chuyển xuống mặt đất. Sau 57 phút bay chúng tôi hạ cánh. Nhưng mệnh lệnh bay đã tới. Khi chúng tôi hạ cánh xuống Szprotawa, tốp MiG-21PFM đầu tiên đã bay đến Pardubice mang theo một cơ số đạn. Thời gian đã là giờ ăn trưa và người ta đưa cho chúng tôi phiếu ăn trưa. Nói "người Séc sẽ cho  các anh ăn".

(http://www.strizhi.ru/attachments/DSC08224_2.JPG)
Tư lệnh KQLX Nguyên soái trưởng KQ P.S.Kutakhov đến thăm và kiểm tra trung đoàn TK-ném bom 88 nhân cuộc tập trận "Phía Tây-83". Căn cứ Lotsika, Latvia, 1983.

Sau khi tiếp nhiên liệu máy bay, với cơ số đạn đầy đủ và những chiếc vé ăn, tôi và đại úy Vasilev V.V. bay đến Pardubice. Các đài vô tuyến dẫn đường không làm việc, không có kiểm soát radar, và trên kênh vô tuyến chuyển cư đầu tiên là cả một kho văn hóa dân gian Nga dày đặc đến nỗi không thể liên lạc, cũng không ai gọi được và không gọi được cho bất cứ ai. Đó là cả một hạm đội không quân Soviet, các TDQ KQ 16, 4 và 5 chiếm lĩnh sân bay CHXHXN Tiệp Khắc. Từ trên không trung, chúng tôi quan sát thấy hàng đoàn xe quân đội, giống như một con sâu khổng lồ đang di chuyển trên lãnh thổ Tiệp Khắc. Thời tiết tại Pardubice khá phức tạp, mây mù với tầm nhìn hạn chế. Nhưng Vsevolod Vasilev sau khi vòng lần thứ ba "xung quanh chiếc đuôi" giữa đài dẫn xa và gần, đã hạ cánh chiếc hai chỗ ngồi của chúng tôi một cách điêu luyện. Trong lúc lăn khỏi đường CHC, tôi nhìn thấy một người lính trong bộ quân phục không quen, còn trên nhà chứa máy bay là hàng chữ lớn màu trắng ghi: "Lenin cũng phải khóc!", "Ngôi Sao" và ở giữa "1938 -1968." Tất cả MiG của trung đoàn KQTK 192 chúng tôi đã bay chuyển căn cứ thành công.

Cùng với tôi bay chuyển cứ có các phi công tiêm kích, các trung úy: Mikhail Petrovich Aplesnev, Alesandr Ivanovich Degtyarev, Yuri Yakovlevich Derevitsky, Grigory Vasilevich Ignatenko và Igor Pavlovich Mykerin. Tất cả sáu học viên tốt nghiệp trường bay Kharkov VVAUL của KQLX năm 1967.

Nhớ về sự tham gia vào "Chiến dịch Đu-nai" là một cựu phi công tiêm kích quân sự hạng 1 của phi đội 3 trung đoàn KQTK 159 sư đoàn KQTK 131 (1968, đại úy), trung tá KQ về hưu Evgeny Ivanov. Năm 1968 (trước ngày 21) đơn vị 55714, TDQ KQ 57 PrikVO. Tại Czechoslovakia - Cụm quân Trung tâm, hòm thư dã chiến 19981. Tại Cherlyanakh tất cả MiG-21PFS đều treo đầy đủ cơ số đạn, phi công được trao vũ khí cá nhân. Ngày 21 tháng 8 sương mù trên sân bay, khoảng 5.00 máy bay trinh sát khí tượng mới có thể cất cánh. Rìa mây dưới 80 mét. Lệnh cất cánh ban ra. Họ cất cánh, bay ở chế độ im lặng vô tuyến. Biên đội 2 chiếc đầu tiên tới Kosice được chủ nhiệm thông tin trung đoàn tiếp thu, các biên đội còn lại do phó trung đoàn trưởng đón, ông là người đầu tiên hạ cánh.

Hồi 6.00 giờ tại sân bay Koschitse, sân bay của trường bay QDND Tiệp Khắc, diễn ra cuộc hạ cánh của trung đoàn KQTK Cờ Đỏ 159 Tallinn, sau này trong thành phần Cụm Trung tâm được đánh số trung đoàn KQTK 114. Bay chuyển cứ trên những chiếc MiG-21PFS là: trung úy Antonets Vladimir Mikhailovich, tư lệnh trong tương lai của không quân Ukraine cùng với trung úy bay đầu đàn Vinokourov Pavel Grigorevich và trung úy Valery Batarovski, Anatoly Telyatnikov, cũng tốt nghiệp Kharkov VVAUL của KQLX năm 1967. Đội tiền tiêu các kỹ thuật viên và kỹ sư trung đoàn không có (đội tiên phong này được phái đi trước để bảo vệ sân bay). Người ta huy động tiếp nhiên liệu cho các máy bay những người lính gác QDND Tiệp Khắc đang bảo vệ sân đỗ máy bay của họ. Họ không biết những gì đang xảy ra trước đó. Lúc đầu, chúng tôi nói với họ rằng chúng tôi bay đến dự tập trận của khối Hiệp ước Warsaw. Sau đó đài phát thanh Czech tuyên bố trên cả nước về bản chất của hành động, về việc không sử dụng vũ khí chống quân đồng minh. Và đó là cái gì, nếu xét từ phía ban lãnh đạo Tiệp Khắc?! Và trước hết từ phía Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Tiệp Khắc M.Dzur! Tại Kosice đã có một sự cố bắn nhau. Có thương vong cho cả hai bên.

Tại sân bay Zatec trong thời gian đó, trên chiếc Yak-28 cùng với trung đoàn của mình trung úy Ljashenko Viktor Yakovlevich cũng đã hạ cánh, anh là tham mưu trưởng tương lai của BTM KQ Ukraine và cùng anh là một tá học viên tốt nghiệp Kharkov VVAUL KQLX năm 1967.

Sau đó, đội kỹ thuật tiên phong bắt đầu được những chiếc Mi-6 triển khai tới chỗ chúng tôi. Tiếp theo là đội ngũ kỹ sư-kỹ thuật viên mang theo các tài sản (áo choàng, tiêu âm, guốc phanh, nắp che, giá đỡ, mặt nạ phòng độc). Đồng thời SCH trung đoàn và Cờ đơn vị cũng đã được chuyển đến. Và trên chiếc MiG-21US hai chỗ ngồi là tham mưu trưởng trung đoàn, trung tá Yuri Borisovich Turubiner. Trung tá Bespalov Viktor Fedorovich bay tới Szprotawa trên máy bay chiến đấu MiG-21PFM cừng bản báo cáo về việc đã hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu. Bởi lẽ không còn cách nào khác để liên lạc. Chúng tôi phải ngăn chặn hành vi cướp máy bay vận tải Il -14 bay khỏi sân bay.

Vào buổi chiều lúc hoàng hôn xuống, chỉ huy quân quản đến cùng một xe BTR-152 (còn mở nắp) và hai đài radio dẫn đường. Ban đêm, chúng tôi phòng thủ vòng tròn và để làm vũ khí phòng thủ chính chúng tôi đưa lên bệ đỡ mũi máy bay hai chỗ ngồi MiG-15 UTI một khẩu súng máy UBK (cỡ 12,7 mm). Bởi lẽ trên mặt đất, các quả tên lửa của những chiếc MiG của chúng tôi không có hiệu quả. Quấn mình trong những tấm bạt che máy bay trải trên mặt đất, chúng tôi qua đêm dưới cánh máy bay.

Ngày hôm sau, vào buổi trưa, chúng tôi thấy từ hướng tây một đoàn xe tăng lao về phi trường chúng tôi. Thò ra khỏi đám mây bụi lớn chỉ có những nòng pháo. Cảnh tượng đẹp nhưng đáng sợ. Tôi nghe thấy mệnh lệnh: "Cầm lấy súng!". Nhưng hóa ra là một tiểu đoàn xe tăng của quân đội Ba Lan, đơn vị phải đảm bảo bàn đạp cho chúng tôi từ ngày hôm qua. Họ rất tức giận, vì bị mất một vài xe bọc thép cùng quân đổ bộ (đó là nguyên nhân họ đến chậm). Mọi người bắt đầu trở nên vui vẻ. Tất cả thành phần bay nhờ sự giúp đỡ của các zhovnezhi Quân đội Ba Lan đã được bố trí ở trong ngôi nhà nhỏ của biên đội trực chiến. Buổi tối có lệnh đến: "Tại Gavlyuchkov Brod một trung đoàn xe tăng nổi loạn". Chúng tôi cả đêm nghiên cứu các tuyến đường tiếp cận và xây dựng biện pháp cơ động đối phó. Nhưng, tạ ơn Chúa vì chúng tôi không phải hành động.

Một vài ngày sau, chúng tôi được thông báo về việc các trực thăng Liên Xô bị bắn rơi trên bầu trời Teplice, và về việc máy bay cánh cứng cũng bị bắn. Sau một vài ngày nữa, tại Pardubice một người lính gác của trung đoàn chúng tôi bị bắn. Anh ta lập tức được đặt vào một tấm bạt, rồi trực thăng chở xác anh ta đến "điểm thu gom".
.......

(tiếp)

Tập đoàn quân BCHT Cờ Đỏ 38 khi di chuyển từ Uzhgorod đến Slovakia, như nhiều năm sau tôi được biết, vào ngày 23 tháng 8, đã có 12 quân nhân thiệt mạng và 76 người khác bị thương, 7 xe quân sự bị đốt cháy. Trong đó một số APC bị thiêu cháy cùng toàn bộ kíp xe. 300 xe ô tô bị hư hỏng. Nhưng trong các nguồn khác nhau lại có các dữ liệu khác nhau.

Ngày 15 tháng 10 năm 1968. Tại Prague, Chính phủ Liên Xô và Tiệp Khắc đã ký một thỏa thuận theo đó xác định đạo quân hạn chế (130.000 người) Quân đội Liên Xô được phép đóng trên đất Tiệp Khắc.

Ngày 17 tháng 10 năm 1968 Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô, Nguyên soái Liên Xô A.A. Grechko ra thông cáo №242 "tỏ lòng biết ơn" gửi toàn thể quân nhân cán bộ CNVQP tham gia chiến dịch, vì họ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến đấu và nghĩa vụ quốc tế.

Theo chỉ thị № org / 1/126386 của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô ngày 18 tháng 10 năm 1968 Cụm quân Trung tâm quân đội Soviet được thành lập, và sư đoàn KQTK 131 đổi tên thành sư đoàn KQ hỗn hợp 131, nhập vào biên chế Cụm quân Trung tâm. Và chúng tôi "đơn vị quân đội 36.608" được gọi là "hòm thư dã chiến 80.544". Vào cuối tháng 10 năm 1968, trung đoàn TK 192 của chúng tôi chuyển căn cứ về phía bắc Tiệp Khắc, vùng Sudetenland, về trung tâm đào tạo tại sân bay Mimon Hradčany. Tại Hradčany chúng tôi định cư tại thị trấn sân bay trong những ngôi nhà tập thể một tầng có chái xây bằng đá, cứ một phòng hai người nếu là phi công, một phòng bốn người nếu là kỹ sư và kỹ thuật viên và sĩ quan ban tham mưu. Chiến sĩ bố trí ở tại tòa nhà BTM trung đoàn tại tầng 1. Sân bay của chúng tôi được mang mật danh "Napad".

(http://cgv.org.ru/images/131sad-1.jpg)
МiG-27 của sư đoàn KQ 131 thuộc Cụm Trung tâm Quân đội Soviet trên sân bay Mimon-Gradchan, Tiệp Khắc những năm 198x (http://cgv.org.ru/index.php?name=content&op=view&id=8)

Ngày  25 Tháng Mười năm 1968. Trung tướng A.M.Mayorov ra mệnh lệnh №1 về lời kêu gọi của mình trên cương vị Tư lệnh Cụm quân Trung tâm. Ngày này được coi là ngày thành lập Cụm quân Trung tâm. Cùng ngày bắt đầu rút các đơn vị quân đội không nằm trong thành phần Cụm quân Trung tâm quân đội Soviet, việc này sẽ kết thúc ngày 4 tháng 11 năm 1968.

Mùa đông đang đến gần, mà các quân nhân viên nhiều đơn vị bao gồm cả phi công, đang sống trong lều bạt. Ban tham mưu cũng tương tự như vậy. Trang thiết bị quân sự để lộ thiên ngoài trời. Thiếu nhà ăn, các phòng sinh hoạt hàng ngày.

Từ ngày 10-12 tháng 11, phía Tiệp Khắc bắt đầu chuyển giao các quỹ, các thị trấn quân sự và các thao trường huấn luyện cho các đơn vị Liên Xô. Họ chuyển giao không phải các doanh trại tốt, và chúng cần được sửa chữa kha khá. Ngày 04 tháng 12 năm 1968 lần đầu tiên người ta cấp cho chúng tôi tiền lương bằng đồng krona Tiệp Khắc và đã bao gồm phụ cấp cho gia đình còn ở lại Liên bang.

Một năm sau, trước hàng quân, Phó Tham mưu trưởng trung đoàn đại úy Slinyakov Gennady Pavlovich tuyên đọc trước toàn bộ cán bộ sĩ quan, quân nhân viên trung đoàn thông cáo "cám ơn" của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô "vì hành động khôn ngoan và kiên quyết trong các cuộc tập trận năm 1968", mà đã nói ở trên, nhưng với một cách diễn đạt khác.

Nhưng vẫn còn nữa, buổi tối ngày 31 Tháng 12 năm 1968 Leonid Brezhnev qua điện thoại nói với Tư lệnh Cụm Trung tâm QDLX Alexander Mayorov: "Ủy ban Trung ương cám ơn bộ đội Cụm Trung tâm và cá nhân đồng chí vì đã nêu cao tinh thần cảnh giác trong phục vụ. Đồng chí hãy tuyên bố lời cảm ơn này đến toàn thể bộ đội vì đã hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu". (A.Mayorov. Cuộc xâm lược 1968. Tr.347).

Ba năm sau, vào mùa hè năm 1971, cuối cùng chúng tôi đã được phép mang gia đình từ Liên Xô sang Tiệp Khắc và chúng tôi bắt đầu có một cuộc sống gia đình bình thường. Tôi phục vụ tại Tiệp Khắc trong trung đoàn KQTK 192 cho đến mùa hè năm 1974, cho đến khi được gửi đi học viện quân sự.

Nhưng chỉ đến năm 1981 tôi mới biết rằng "cuộc tập trận", có sự tham dự của tôi và trung đoàn mình có tên mã "Đu-nai". Ba mươi năm sau, tôi mới biết rằng các báo cáo của tôi và đại úy Vasilev V.V. từ trên không trung vào đêm 20 sang ngày 21 tháng 8 năm 1968 đã được tiếp nhận bởi các SCH trên không, trên mặt đất, dưới lòng đất, trên mặt biển và dưới mặt biển của Tổng tư lệnh tối cao, và lúc rạng đông ngày 21 tháng 8 Tổng Bí Thư Leonid Ilich Brezhnev đã nhận được tại một trong số các SCH đó. Các lực lượng quân đội Đồng minh can thiệp, Cụm tập đoàn quân "Bắc", do Tổng tư lệnh Lục quân thượng tướng Ivan Grigorievich Pavlovsky chỉ huy. Vì "sự chỉ huy bộ đội một cách khôn khéo và lòng dũng cảm của bản thân và chủ nghĩa anh hùng thể hiện trong cuộc chiến tranh chống quân chiếm đóng Đức phát-xít", ngày 21 tháng Hai năm 1969 ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô. LLKQ can thiệp do Phó TTL KQ thượng tướng không quân Pstygo Ivan Ivanovich chỉ huy. Tại SCH sư đoàn KQ TK-ném bom ở Szprotawa có mặt Phó Tư lệnh tập đoàn quân KQ của Cụm quân Bắc, trung tướng KQ Starokon I.I. và sư đoàn trưởng sư đoàn KQ tiêm kích-ném bom thiếu tướng không quân Fesenko. Trong thê đội cấp chiến lược thứ nhất xuất kích từ Cụm quân đội LX trên đất Đức (GSVG) có TDQ xe tăng CV 1 của trung tướng Kozhanov K.G,, và TDQ BCHT CV 20 của trung tướng Velichko I.L., còn từ Uzhgorod đến hợp quân với họ là TDQ BCHT 38 của trung tướng Mayorov A.M. Tổng cộng có 20 sư đoàn LLVT các nước Hiệp ước Warsaw.

Và trong 4-5 ngày tiếp đó - thê đội thứ hai từ QK PriBaltic, TDQ 11 của trung tướng Naumenko, thêm 10 sư đoàn nữa.

(http://i.blog.fontanka.ru/photos/2014/08/800x600_a62kibVaWPoMPKDSL5qi.jpg)

Tất cả các QK biên giới của Liên Xô, nghĩa là thê đội cấp chiến lược đầu tiên để tiến hành cuộc "đại chiến" - Quân khu Leningrad, Quân khu PriBaltic, Quân khu Belorussia, Quân khu Kiev, Quân khu Prikarpat và Quân khu Odessa - và điều này có nghĩa là 85-100 sư đoàn đã chuyển sang mức báo động SSCD cao.

Ở Ba Lan, CHDC Đức, Hungary và Bulgaria, theo các quyết định của chính phủ các quốc gia này, quân đội quốc gia của họ đã chuyển vào trạng thái báo động SSCD cao - tổng số khoảng 70-80 sư đoàn.

Tổng cộng trong khối Hiệp ước Warsaw đã có 200 sư đoàn, hơn hai triệu người được chuyển vào trạng thái SSCD cao. Điều chính yếu - các lực lượng tấn công hạt nhân chiến lược, đang ở mức SSCD cao nhất, có khả năng tiêu diệt bất kỳ cụm đối phương nào, tiêu diệt lực lượng dự trữ, cơ sở quân sự và công nghiệp của nó.

Thế giới đứng trên bờ vực của chiến tranh, và chỉ có những hành động được suy nghĩ thấu đáo, được chuẩn bị bí mật và thực hiện nhanh chóng của các nhà lãnh đạo quân đội khối Hiệp ước Warsaw nhằm giữ Tiệp Khắc nằm trong cộng đồng xã hội chủ nghĩa mới loại trừ được sự khởi đầu Thế chiến III. Như Tư lệnh Cụm Trung tâm QDLX Thượng tướng Mayorov A.M. đã viết: "Chiến dịch đã được thực hiện - trên ý nghĩa chiến lược - bằng một cú nước rút, táo bạo và tổ chức chặt chẽ".

Quan sát từ nơi ẩn náu của mình tại Tây Ban Nha những gì diễn ra trong thời gian trên, chỉ huy biệt kích khét tiếng của đế chế Đức thứ ba Otto Skorzeny gọi chiến dịch của lực lượng đặc biệt nhằm đảm bảo hoạt động giai đoạn đầu của cuộc can thiệp là "vô cùng xuất sắc".

(http://gdb.rferl.org/D587AAF3-2EF8-43A2-AE57-672B26E79068_mw1024_s_n.jpg)
Prague. Mùa hè 1968

Kirill Trofimovich Mazurov, từ Prague trở về Moscow vào ngày 27 tháng 8, nói với vợ rằng: "Điều quan trọng không phải là anh đã trở lại, mà là trở lại sau khi không phải chôn một người Czech nào ..." "Trong tình hình cụ thể tháng Tám năm 1968 tôi đã hành động theo niềm tin, và nếu hôm nay tình hình lặp lại, tôi vẫn hành động đúng như vậy".

Trong lời của K.Mazurov có một ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, chính vì việc không cần phải chôn người Séc và Slovak vào mùa thu năm 1968, mà "cuộc cách mạng nhung" tháng Mười năm 1989 đã trở thành có thể, cuộc cách mạng diễn ra với khẩu hiệu: "Đừng đánh những người Cộng Sản!".

Năm 1968, quân đội Liên Xô đã thực hiện một hành động quân sự kỳ vĩ nhất trong những năm sau chiến tranh xét theo quy mô của nó. Hơn hai mươi sư đoàn lục quân trong một ngày, hầu như không có tổn thất, đã chiếm đóng toàn bộ một đất nước ở Trung Âu. Thậm chí trong cuộc chiến Afghanistan tất cả có bốn sư đoàn quân Liên Xô tham gia.

(http://coollib.com/i/34/270534/_64.jpg)
Lướt gió trên đường phố Prague

Trong năm đó, một lần nữa (họ) lại phải đối phó với "phe phản cách mạng" ở Đông Âu - lần này là Tiệp Khắc. Sự phát triển các sự kiện ở CHXHCN Tiệp Khắc, "mùa xuân Prague", từ lâu đã làm ban lãnh đạo Liên Xô lo ngại. Brezhnev và các đồng sự của ông không thể cho phép xảy ra sự sụp đổ của chế độ cộng sản ở đất nước này và sẵn sàng sử dụng vũ lực bất cứ lúc nào. "Học thuyết Brezhnev" đến thời gian ấy đã hình thành, trong khi vẫn cẩn thận che dấu tất cả mọi người, học thuyết ấy dự kiến sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ ảnh hưởng của Liên Xô trong các nước xã hội chủ nghĩa Châu Âu mà không đễm xỉa đến chủ quyền của họ và các chuẩn mực quốc tế.

Câu chuyện của phó vương Xô viết thực tế ở Tiệp Khắc, thành viên Bộ Chính trị UBTU Đảng Cộng sản Liên Xô K. T.Mazurov minh họa rõ ràng quá trình diễn biến những suy nghĩ của các nhà lãnh đạo Xô viết: "Mặc dù có những sắc thái nhất định, quan điểm chung là thống nhất: phải can thiệp. Thật khó tưởng tượng rằng ngay tại biên giới của chúng tôi sẽ là một nhà nước cộng hòa nghị viện tư sản (!), tràn ngập những người Đức của nước CHLB Đức, sau họ là người Mỹ. Điều đó không thể nào đáp ứng các lợi ích của khối Hiệp ước Warsaw. Tuần cuối trước khi đưa quân vào, các thành viên Bộ Chính trị gần như không ngủ, không rời khỏi nhà: theo báo cáo, tại Tiệp Khắc người ta đang chờ đợi một cuộc đảo chính phản cách mạng. Các quân khu PriBaltic và Belarus đã được chuyển báo động số một. Vào đêm từ ngày 20 chuyển sang ngày 21 tháng 8, một lần nữa họ lại tập trung họp. Brezhnev cho biết: "Chúng tôi sẽ đưa quân đội vào ..."

Trong thực tế, quyết định can thiệp đã được thống nhất trước đó. Ngày 18 tháng 8, đội ngũ lãnh đạo các lực lượng vũ trang, các tư lệnh tập đoàn quân được xét phái đến Tiệp Khắc đã được triệu tập tại văn phòng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái Grechko. Cuộc thảo luận sau đó trở nên nổi tiếng từ lời kể của người tư lệnh tập đoàn quân 38 tướng Mayorov.

Các nguyên soái và tướng lĩnh tụ tập trong khi chờ đợi khá lâu ngài bộ trưởng đến chậm, họ giả định những gì sẽ thảo luận. Tiệp Khắc từ lâu đã là chủ đề số một trong những chủ đề trên thế giới. Bộ trưởng xuất hiện mà không mào đầu, ông tuyên bố với đám tướng lĩnh tụ tập:
- Tôi vừa từ cuộc họp Bộ Chính trị trở về. Đã quyết định đưa quân đội Khối Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc. Quyết định này sẽ được thực hiện, thậm chí nếu nó dẫn đến cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Ba.

Những lời này, giống như một nhát búa, đập thẳng vào đầu khán giả. Không ai tưởng tượng rằng đại bản doanh cao giọng như vậy. Grechko tiếp tục:
- Trừ trường hợp ngoại lệ Romania - nó không được đếm xỉa - tất cả đều đồng ý với hành động này. Tuy nhiên, Janos Kadar, sẽ ra quyết định cuối cùng vào sáng mai, vào thứ hai. Ông ấy có một số vấn đề với các thành viên Bộ Chính trị. Walter Ulbricht và bộ trưởng quốc phòng CHDC Đức chuẩn bị năm sư đoàn để đưa vào CHXHCN Tiệp Khắc. Về mặt chính trị, bây giờ điều đó là chưa thích hợp. Hiện không phải là năm 39. Nếu cần thiết, chúng ta sẽ kết nạp họ.

Sau một lúc tạm dừng ngắn, trong khi những người có mặt suy nghĩ những điều vừa nghe, Bộ trưởng yêu cầu báo cáo về sự sẵn sàng của quân đội cho chiến dịch và đưa ra các chỉ thị cuối cùng:
- Tư lệnh tập đoàn quân xe tăng Một!
- Trung tướng binh chủng xe tăng Kozhanov có mặt!
- Báo cáo đi.
- Thưa đồng chí Bộ trưởng, tập đoàn quân sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.
- Tốt. Trọng tâm chính, đồng chí Kozhanov - tập đoàn quân tiến quân nhanh chóng từ Bắc xuống Nam. Bằng bốn sư đoàn anh hãy xù lông về phía tây ... Để hai sư đoàn làm dự bị. SCH - Pilsen. Tất nhiên, trong rừng. Khu vực trách nhiệm của tập đoàn quân - ba tỉnh vùng tây bắc và tây của Tiệp Khắc.
- Tư lệnh tập đoàn quân Hai Mươi!
- Trung tướng binh chủng xe tăng Velichko có mặt.
- Báo cáo đi.
- Tập đoàn quân  đã được chuẩn bị sẵn sàng để thực hiện nhiệm vụ đồng chí giao phó.
- Tốt. Tư lệnh tập đoàn quân, 10-12 giờ sau giờ "G", một mà tốt nhất là hai sư đoàn của anh cần phải bắt tay được với sư đoàn đổ bộ đường không tại khu vực phi trường Ruzyně phía tây nam của Prague.
- Rõ.
Thượng tướng Margelov tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không, phấn khích vì chiến dịch sắp tới, phát biểu hăng hái nhất:
- Đồng chí Bộ trưởng, sư đoàn đổ bộ đường không sẽ kịp thời ... chúng tôi sẽ phá tan tành cho chúng xuống địa ngục.
(A. Mayorov "Invasion. Czechoslovakia. 1968", Moscow, 1998, p.218-219)

Công cuộc chuẩn bị cho chiến dịch "Đu-nai" - đưa quân đội của Tổ chức Hiệp ước Warsaw vào lãnh thổ Tiệp Khắc bắt đầu vào mùa xuân năm 1968. Ngày 08 Tháng Tư Tư lệnh bộ đội ĐBĐK Margelov nhận được chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Marshal Grechko, chỉ thị nói: "Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác, trung thành với nghĩa vụ quốc tế và Hiệp ước Warsaw, phải đưa quân đội của mình đến hỗ trợ Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc bảo vệ Tổ quốc trước nguy cơ đang treo trên đầu họ". Theo tín hiệu "Bão táp" hai sư đoàn quân dù phải sẵn sàng đổ bộ xuống Tiệp Khắc bằng các phương pháp nhảy dù và hạ cánh.

Các chỉ huy trung đoàn và sư đoàn tham gia vào chiến dịch, được làm quen với những con đường và thành phố Tiệp Khắc, khi nghiên cứu các đường tiến quân khả dĩ. Các cuộc tập trận chung Xô-Tiệp được tiến hành, sau đó quân đội Xô Viết nán lại thời gian dài trên đất Tiệp Khắc và chỉ rời mảnh đất này sau vô số lời nhắc nhở của các nhà lãnh đạo Séc.

"Sáng sớm ngày 18 tháng 6 năm 1968 nhóm đặc nhiệm sở chỉ huy dã chiến tập đoàn quân đã vượt qua biên giới quốc gia Tiệp Khắc, - Chủ nhiệm Chính trị TDQ 38 QK PriCarpathian S.M.Zolotov mô tả các sự kiện những ngày đó. - Ba ngày sau, các lực lượng chủ yếu của TDQ, được điều động tham gia tập trận, vượt qua biên giới Xô-Tiệp.

Từ những cuộc gặp đầu tiên trên đất Tiệp Khắc, người ta thấy rõ rằng trong nhận thức và hành vi của một bộ phận lớn người Slovak và người Czech diễn ra nhiều thay đổi. Chúng tôi không cảm thấy sự ấm áp của tình huynh đệ, sự thân thiện, mà các bạn bè Tiệp Khắc thể hiện nổi bật trước đây, thay vào đó là sự cảnh giác. Ngày 22 Tháng Bảy một nhóm các sĩ quan cao cấp Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc đến BTM TDQ chúng tôi... Thay mặt Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Czechoslovakia họ đặt ra trước chúng ta điều thắc mắc, rằng tại sao bất chấp lời hứa mà Marshal I.I.Jakubowski đã đưa ra sẽ rút quân Liên Xô trước ngày 21 tháng 7, các anh vẫn còn ở lại trong khu vực tập trận; vì lý do gì mà chúng tôi chậm trễ và kế hoạch trong tương lai của chúng tôi là gì ... Chúng tôi ở vào một tình thế khó xử".

Chỉ vào đầu tháng tám, sau các yêu cầu lặp đi lặp lại nhiều lần của Chính phủ Czech, các đơn vị cơ hữu của tập đoàn quân 38 mới trở về doanh trại đồn trú của họ. Chúng ta dẫn lại lời S.M.Zolotov: "Chẳng bao lâu tôi nhận được lệnh trở về sở chỉ huy của TDQ. Ở đây phải đối mặt với khối lượng công việc lớn nhằm làm quen với các đơn vị co sở và đơn vị hợp thành mới... Ngoài các đơn vị chính thức của TDQ, ở đây đã có mặt các sư đoàn tái triển khai từ các khu vực khác tới. Cùng với tư lệnh, tôi có mặt tại các đơn vị này, nói chuyện với mọi người. Mặc dù việc không nói thẳng về việc có thể đưa quân qua biên giới Tiệp Khắc, các sĩ quan đều hiểu một cụm quân hùng mạnh như thế được xây dựng ở Ngoại Carpathians để làm gì... Ngày 12 tháng 8 Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Marshal A.A.Grechko đến với bộ đội chúng tôi".

(http://coollib.com/i/34/270534/_65.jpg)
Chúng ta sẽ đặt người Sec về đúng chỗ

Việc chuẩn bị trực tiếp của cụm quân đội Xô Viết cho cuộc xâm nhập, nằm dưới sự lãnh đạo của đích thân Bộ trưởng Quốc phòng Grechko, được bắt đầu vào ngày 17-18 tháng 8. Ngày 20 Tháng Tám, tất cả công tác chuẩn bị đã hoàn tất và các đơn vị của TDQ xe tăng cận vệ 1, TDQ BCHT cận vệ 20 và TDQ KQ 16 thuộc Cụm Lực lượng Vũ trang Liên Xô trên đất Đức, TDQ BCHT cận vệ 11 QK PriBaltic, TDQ XT CV 5 và TDQ BCHT 28 QK Belarussia, các TDQ BCHT 13, 38 và quân đoàn lục quân 28 của QK PriCarpathian, TDQ Không quân 14 của QK Odessa - tất cả gần 500 ngàn người (trong đó có 250 nghìn - nằm trong thê đội thứ nhất) và 5.000 xe tăng, xe bọc thép đã sẵn sàng hành động. Được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh cụm quân đội Liên Xô này là đại tướng I.G.Pavlovsky.

Vào đêm 20 sang ngày 21 tháng Tám, trong không trung ngân lên tín hiệu "Vltava-666" (thậm chí tín hiệu, dù vô tình hoặc cố ý, có tính chất rất tinh quái) và chiến dịch bắt đầu bằng cuộc xâm nhập đồng thời của hai chục sư đoàn Liên Xô từ ba hướng, cuộc đổ bộ của lính nhảy dù - sư đoàn đổ bộ đường không 7 từ Kaunas và sư đoàn đổ bộ đường không 103 từ Vitebsk xuống Praha và Brno. Các máy bay gây nhiễu Tu-16 của trung đoàn không quân tác chiến điện tử 226, từ sân bay Stryi trên đất Ukraine cất cánh, chế áp toàn bộ các đài phát thanh - trạm radar trên lãnh thổ Tiệp Khắc, biểu dương tầm quan trọng lớn lao của tác chiến điện tử trong chiến tranh hiện đại.

Lúc 4 giờ sáng ngày 21 tháng 8 năm 1968 tại sân bay Ruzyne Prague một máy bay chở khách của Liên Xô hạ cánh. Nhưng thay vì những hành khách bình thường, nhảy ra khỏi máy bay là quân dù của tiểu đoàn trinh sát sư đoàn DBDK 7. Các chàng trai đội mũ nồi xanh không cần bắn một phát súng đã chiếm tòa nhà sân bay, vây chặt các máy bay đang đậu tại phi trường. Đơn vị đồn trú tại phi trường bị phong tỏa và pháo hiệu màu xanh lá cây được bắn lên báo hiệu cho các lực lượng xâm nhập chính.

Binh sĩ được giải thích mục đích của chiến dịch rất đơn giản - bọn phản cách mạng sau khi chiếm quyền ở Tiệp Khắc, chúng mở biên giới với Cộng hòa Liên bang Đức, quân đội Liên Xô phải ra tay trước cuộc xâm lược của người Đức. Nhiều người tin rằng họ đang bước vào một cuộc chiến tranh. Để nâng cao tinh thần chiến đấu, sắc lệnh của Chính phủ Liên bang Xô viết ngày 21 tháng 8 đã quy định tăng cường khẩu phần ăn của người lính - bây giờ người lính nhận được thêm 50 gram bơ, 200 gram thịt và 200 gram bánh mì trắng một ngày.

Sau một vài phút bầu trời trên sân bay Czech bỗng vang động. Cứ mỗi ba mươi giây lại một chiếc máy bay vận tải hạ cánh lần lượt trên đường băng. Chiếc này chưa kịp lăn đến cuối đường băng, thì chiếc khác đã hạ cánh tiếp theo. Quân dù không cần chờ máy bay dừng lại hoàn toàn đã nhảy ra. Để bốc dỡ vũ khí và trang thiết bị từ máy bay họ không mất quá ba phút. Người và thiết bị quân sự ngay lập tức rẽ ngoặt và vội vã lao đến các mục tiêu đã định ở Prague.

Điều tương tự cũng xảy ra ở các sân bay Tiệp Khắc khác, nơi mà tới sáng ngày 21 Tháng 8 quân dù Liên Xô đã hoàn toàn làm chủ. Người Séc chỉ có thể buồn bã quan sát các hành động ấn tượng quay cuồng trước mắt họ, mà bộ máy tuyên truyền Liên Xô gọi là "sự bảo vệ những thành quả xã hội chủ nghĩa ở Tiệp Khắc."

Chỉ hai giờ quân dù đã nắm quyền kiểm soát trung tâm thủ đô Tiệp Khắc - các cây cầu bắc qua sông Vltava, tòa nhà Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, Bộ Nội vụ và Quốc phòng, các mục tiêu chiến lược khác. Đã bắt giữ ban lãnh đạo chính trị và nhà nước của một đất nước "anh em". Đại đội trinh sát do trung tá M.Seregin chỉ huy hồi 7:00 sáng đã chiếm tòa nhà Ủy ban Trung ương, tước vũ khí của đội cảnh vệ và cắt tất cả các đường dây điện thoại. Một vài phút sau, quân dù xông vào phòng, nơi các nhà lãnh đạo Tiệp Khắc ngồi họp. Đáp lại câu hỏi của một trong những người có mặt: "Lạy Chúa, đạo quân này đến đây làm gì?" - là một câu trả lời rất đầy đủ:
- Đó là Quân đội Liên Xô đến để bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Tiệp Khắc. Tôi xin mọi người hãy yên lặng và ở nguyên tại chỗ cho đến khi các đại diện của chúng tôi xuất hiện, an ninh của tòa nhà được đảm bảo.

Hồi 7:00 chiều ngày 21 tháng 8 toàn bộ ban lãnh đạo Tiệp Khắc, ngồi trên hai xe bọc thép, được hộ tống bởi quân dù bồng ngang súng tự động, được đưa tới sân bay và được máy bay chở tới Legnica (Ba Lan), tới Bộ tham mưu Cụm quân Bắc. Từ đây, họ bay tới Transcarpathia quá cảnh, sau đó bay tiếp đến Moscow hội đàm với các nhà lãnh đạo Liên Xô.

Trong thời gian xảy ra những sự kiện này, tại Moscow sinh ra một giai thoại buồn: "Tham gia trong các cuộc đàm phán có các đồng chí Brezhnev, Dubcek và đồng chí T-34."

Một bộ phận quân dù chiếm các vị trí dọc theo đường cao tốc từ sân bay về Prague để chặn đứng các nỗ lực có thể có của quân đội Tiệp Khắc ngăn cuộc xâm nhập. Nhưng khoảng bốn giờ sáng, thay vì các xe tăng Czech, đoàn xe tăng Liên Xô đầu tiên thuộc TDQ cận vệ 20 rọi đèn pha sáng quắc gây chói mắt lính dù, ầm ầm lao đến.
.......

(tiếp)

Một vài giờ nữa, rồi trên đường phố các thành phố Tiệp Khắc, xuất hiện những chiếc xe tăng Liên Xô đầu tiên với sọc trắng sơn trên vỏ giáp, để phân biệt xe của họ với xe tăng cùng loại của Séc. Động cơ diesel xe tăng rú ầm ầm, tiếng gầm của bánh xích đánh thức trong buổi sáng này những thị dân yên bình đang ngủ. Trên các đường phố Prague buổi sáng không khí thậm chí chứa đầy khí đốt của xe tăng. Rất nhiều người, cả những người lính và người thị dân bình thường, đều có chung một cảm giác đáng sợ của chiến tranh.

Vai trò chính trong chiến dịch để thiết lập quyền kiểm soát tình hình trong nước được giao cho các đơn vị và binh đoàn xe tăng - các sư đoàn xe tăng cận vệ 9 và 11 thuộc tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 của trung tướng BCXT K.G.Kozhanov thuộc GSVG, sư đoàn xe tăng 13 của Cụm quân Nam, sư đoàn xe tăng 15 của thiếu tướng A.A.Zaitsev từ QK Belorussia, các sư đoàn xe tăng số 31 của thiếu tướng A.P.Jurkov thuộc TDQ BCHT 38 QK PriCarpathian và các trung đoàn xe tăng thuộc các sư đoàn bộ binh cơ giới.

(http://coollib.com/i/34/270534/_66.jpg)
Bãi đậu xe T-55 Prague

Tính đến sự khác biệt về tốc độ di chuyển, Bộ chỉ huy Xô Viết ra lệnh cho nhóm lực lượng mặt đất vượt qua biên giới, ngay khi lính dù mới chuẩn bị đổ bộ. Trong giờ đêm về sáng ngày 21 tháng 8 năm 1968 các đơn vị và binh đoàn thuộc TDQ 38 của trung tướng A.M.Mayorov vượt qua biên giới quốc gia Czechoslovakia. Dòng thác xe tăng Soviet với sọc trắng đặc trưng trên vỏ giáp chạy rầm rập về phía tây. Phía Tiệp Khắc không hề có kháng cự. Sư đoàn bộ binh cơ giới tiên phong của thiếu tướng G.P.Yashkin đi qua 120 km trong 4 giờ. Cỗ máy chiến tranh khổng lồ di chuyển về phía tây, sẵn sàng nghiền nát và chà đạp lên tất cả mọi thứ trên con đường nó đi, thậm chí cả người mình.

Hồi 4:00 sáng sổ thống kê tổn thất bắt đầu mở. Tại địa điểm cách biên giới 200 km, gần thị trấn nhỏ Po-prad, một chiếc "Volga", trong đó có tư lệnh TDQ 38, tướng Mayorov dừng lại trước ba xe tăng T-55 của đội trinh sát tiền tiêu. Trung tá Shevtsov cùng trưởng ban đặc biệt của TDQ Spirin được hộ tống bởi các đặc nhiệm KGB đi tới chỗ chiếc xe, (nhân viên đặc biệt được phái tới phối thuộc viên tướng vào đêm trước cuộc xâm nhập, và họ kiểm soát từng cử động của ông tướng). Mayorov ra lệnh cho Shevtsov:
- Trung tá, hãy tìm nguyên nhân tại sao xe tăng dừng lại.

Ông tướng chưa kịp nói hết thì một xe tăng chồm tới chiếc "Volga". Spirin nắm lấy vai Mayorov, kéo ông tướng ra khỏi xe. Giây tiếp theo, chiếc "Volga" kêu răng rắc dưới xich chiếc xe tăng. Ngồi ở hàng ghế trước, người lái xe và điện đài viên kịp nhảy ra, còn trung sĩ, người đang ngồi bên cạnh ông tướng, đã bị nghiền nát.

- Đồ vô lại, các anh làm cái quái gì thế?! - Tư lệnh hét lên với người trưởng xe và người lái xe, sau khi vùng lên khỏi mặt đất.
- Chúng tôi cần phải đến Trencin ... Mayorov đã ra lệnh - các chiến sĩ xe tăng bào chữa.
- Vậy, tôi là Mayorov đây!
- Chúng tôi không nhận ra đồng chí, thưa đồng chí tướng quân...
(Xem: A.M.Mayorov. "Cuộc xâm lược. Tiệp Khắc. Năm 1968" Moscow, 1998, s.234-235)

Nguyên nhân gây tai nạn là lái xe mệt mỏi. Anh ta dừng xe để chuyển quyền điều khiển cho người thay thế, anh ta dừng xe tăng lại bằng phanh mà không ngắt số một, và quên nói lại điều này. Người lái xe, khi khởi động xe, đã mở phanh. Chiếc xe tăng vì thế chồm lên chiếc "Volga" đậu trước mặt anh ta. Chỉ có sự tình cờ may mắn mới cứu tướng Mayorov thoát khỏi cái chết, mà không phải để cả một tập đoàn quân không có tư lệnh trong những giờ đầu tiên ở trên vùng đất xa lạ.

Đến cuối ngày 21 tháng 8 bộ đội tập đoàn quân 38 đã tiến vào lãnh thổ của Slovakia và Bắc Moravia. Trong khi quân đội Tiệp Khắc ngồi im trong doanh trại, các thị dân bình thường đã bắt đầu cuộc chiến chống lại những vị khách không mời. Trong ba ngày đầu tiên trên đất CHXHCN Tiệp Khắc, chỉ tính tại TDQ 38 đã có 7 xe chiến đấu bị đốt cháy, hơn 300 xe ô tô hư hại.

Từ phía Đông Đức, việc vượt qua biên giới được thực hiện bất ngờ trên 200 km chính diện, đồng thời bởi lực lượng tám sư đoàn theo hai mươi tuyến hành trình. Tham gia vào chiến dịch có đến 2.000 xe tăng và 2.000 xe bọc thép. Các đơn vị thuộc TDQ 20 của trung tướng I.L.Velichko năm giờ sau khi vượt biên giới đã tiến vào Prague.

Hồi 5:00 giờ sáng trên bờ phải sông Vltava, xe tăng Liên Xô T-55 đầu tiên xuất hiện. Nó dừng lại cổng chính và quay nòng pháo về phía tòa nhà UB Trung ương ĐCS Tiệp Khắc. Theo sau nó là hàng chục xe chiến đấu khác. Tư lệnh sư đoàn BBCG CV 20 được bổ nhiệm tư lệnh quân quản thành phố. Hàng ngàn xe tăng xuất hiện trên các đường phố của các thành phố Tiệp Khắc, đánh dấu sự kết thúc của "Mùa xuân Praha".

Tất cả quyền lực trong nước nằm trong tay của "tướng Trofimov" bí ẩn, người mà không hiểu tại sao lại xuất hiện trước công chúng trong bộ quân phục đại tá. Chỉ có một ít người biết người đàn ông này, tha thiết muốn được giấu tên. Với tính khiêm tốn đặc trưng của các nhà lãnh đạo cộng sản, đóng ​​vai một vị tướng quân đội giản dị là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, mà thực chất là phó vương Tiệp Khắc Kirill Trofimovich Mazurov. Khi phái đồng nghiệp của mình đi làm nhiệm vụ chiến đấu, Brezhnev đã khuyên nhủ ông:
- Cần phải gửi đến Prague một người trong chúng ta. Các quân nhân ở đấy có thể làm hư việc ... hãy để Mazurov bay đến đó.

Các ủy viên chính thức và dự khuyết không hoàn toàn tin quân đội, vì thế cần có người giám sát của tổ chức đảng để kiểm soát các ông tướng.

(http://coollib.com/i/34/270534/_67.jpg)
Cuộc gặp gỡ của những người anh em cùng giai cấp. Prague 1968

Tướng Pawlowski, người lãnh đạo chiến dịch "Đu-nai", mô tả những sự kiện của ngày hôm đó: "Tôi nhận được quyết định bổ nhiệm ngày 16 hoặc 17 tháng 8, khoảng ba đến bốn ngày trước chiến dịch. Ban đầu vị trí lãnh đạo quân đội đồng minh dự kiến sẽ trao cho nguyên soái Jakubowski. Ông là người tổ chức tất cả các cuộc chuẩn bị thực tế. Đột nhiên Bộ trưởng Quốc phòng Grechko gọi tôi: "Cậu được bổ nhiệm chỉ huy các binh đoàn sẽ tiến vào Tiệp Khắc."

Tôi bay tới Legnica (trên đất Ba Lan), nơi đặt Bộ tham mưu Cụm quân Bắc. Tại đây tôi bắt gặp Jakubowski. Ông ấy chỉ lên bản đồ cho biết sư đoàn nào, từ hướng nào sẽ tiến ra. Mở màn chiến dịch theo kế hoạch là ngày 21 tháng 8 lúc không một giờ. Grechko cảnh báo: "Sẽ có lệnh từ Moscow, công việc của cậu là theo dõi để nó được thực hiện." Vào giờ ấn định bộ đội đã xuất kích.

Và bỗng có chuông réo từ Grechko gọi đến: "Tôi mới nói với Dzur (Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Tiệp Khắc) và cảnh báo rằng nếu người Tiệp, cầu Chúa không cho điều đó xảy ra, bắn vào quân đội chúng ta, sự việc có thể kết thúc tồi tệ. Tôi yêu cầu (Dzur) ra lệnh cho các đơn vị Tiệp Khắc không di chuyển, không khai hỏa, không kháng cự chúng ta". Sau khi bộ đội đã xuất kích khoảng một giờ, một lần nữa Grechko gọi điện: "Công việc thế nào?" Tôi báo cáo: ở đó đã có những sư đoàn nào. Ở một số nơi người dân ra đường, bố trí vật cản. Quân đội của chúng ta đã vượt qua các chướng ngại vật ... Ông cảnh báo tôi không được rời khỏi SCH nếu không được ông cho phép. Và đột nhiên một hồi chuông mới: "Tại sao cậu vẫn ở đó? Bay đến Prague ngay lập tức! "

Tôi bay tới Prague, lượn hai hoặc ba vòng trên sân bay – chẳng có người nào. Không nghe thấy một tiếng nói nào, không nhìn thấy có chiếc máy bay nào. Máy bay đáp xuống. Cùng với trung tướng Yamschikov ra đón tôi, chúng tôi từ sân bay đến ngay Bộ Tổng Tham mưu tới chỗ tướng Dzur. Chúng tôi lập tức thỏa thuận với ông ấy rằng: không có cuộc đánh nhau nào giữa những người lính của chúng ta và để không ai nghĩ rằng chúng tôi đến đây với nhiệm vụ nào đó nhằm chiếm đóng Tiệp Khắc. Chúng tôi đã đưa quân đội vào, tất cả chỉ là thế mà thôi. Tiếp theo hãy để cho các nhà lãnh đạo chính trị phân tích.

Tại Đại sứ quán Liên Xô người ta khuyên nên gặp Chủ tịch Tiệp Khắc Ludvik Svoboda. Tôi lấy theo một vị tướng Hungary, một vị tướng Đức, một ông tướng nhà ta. Tôi nói, "Thưa đồng chí Chủ tịch, đồng chí biết đấy, lực lượng vũ trang của các quốc gia thành viên Hiệp ước Warsaw đã vào Tiệp Khắc. Tôi đến báo cáo Chủ tịch về vấn đề này. Và vì đồng chí là đại tướng và tôi cũng là đại tướng, chúng ta đều là quân nhân, Chủ tịch chắc hiểu, chúng tôi bị ép buộc phải đi đến tình trạng này ." Ông ấy trả lời: "Tôi hiểu ..."

Sau hai thập kỷ, vào năm 1988 I.G.Pavlovsky thừa nhận thực tế "thái độ của cư dân đối với chúng ta là không thân thiện ... chúng ta đến đó để làm gì? Chúng tôi rải từ máy bay xuống các tờ truyền đơn, giải thích rằng chúng tôi vào đây với những ý định hòa bình. Nhưng các bạn biết đấy, nếu tôi, một người khách không mời, tôi đến nhà bạn và tôi bắt đầu ra lệnh, điều đó có dễ chịu chút nào đâu".

(http://coollib.com/i/34/270534/_68.jpg)
Sự tiếp đón nồng nhiệt: T-55 cháy trên đường phố Prague

Quân đội Tiệp Khắc không kháng cự, chứng tỏ sự vô ích của nó, đây là lần thứ hai trong ba mươi năm nó cho phép quân đội nước ngoài chiếm đóng lãnh thổ đất nước. Vì lý do này, đã tránh phải có nhiều nạn nhân. Từ góc độ quân sự mà xét, đây là một chiến dịch được chuẩn bị và thực hiện một cách xuất sắc, nó hoàn toàn bất ngờ đối với các nước NATO.

Trong các sự kiện tại Tiệp Khắc có sự tham gia không chỉ của các quân đội đã tiến vào mảnh đất của nó. Tại phần phía tây nam CHDC Đức, trong hai tháng năm sư đoàn xe tăng và bộ binh cơ giới quân đội CHDC Đức luôn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn. Người ta quyết định không đưa họ vào Tiệp Khắc vì sợ phản ứng tiêu cực của người Séc vẫn còn nhớ sự chiếm đóng của Đức Quốc xã.

(http://coollib.com/i/34/270534/_69.jpg)
Điểm cuối cùng trong chiến dịch "Đu-nai"

Tất cả các QK biên giới Liên Xô - khoảng một trăm sư đoàn được huấn luyện tốt và biên chế đầy đủ đã ở trong tình trạng SSCD cao, bất cứ lúc nào cũng co thể tiến quân giao chiến. Các đồng minh khối Hiệp ước Warsaw - Ba Lan, Đông Đức, Hungary và Bulgaria đã chuyển tổng cộng 70 sư đoàn vào trạng thái SSCD.

Chỉ trong ba ngày đầu tiên đã có hai mươi sư đoàn nước ngoài (Liên Xô, Ba Lan, Hungary và Bulgaria) vào lãnh thổ Tiệp Khắc trong hai ngày tiếp đó - thêm mười sư đoàn.

Tới 04 Tháng 11 năm 1968 có 25 sư đoàn được đưa ra khỏi đất nước. Còn trong lãnh thổ Tiệp Khắc cho đến năm 1991 vẫn duy trì Cụm Trung tâm quân đội Liên Xô, trong đó gồm các sư đoàn xe tăng cận vệ 15 và sư đoàn xe tăng 31, sư đoàn BBCG 18, sư đoàn BBCG cận vệ 30, sư đoàn BBCG 48.

Các nhà lãnh đạo Liên Xô ngày càng hay sử dụng thanh kiếm xe tăng như một mũi dùi thiết giáp thọc sâu lớn để răn bảo các đồng minh không đáng tin cậy trong khối Hiệp ước Warsaw chót sa vào bẫy dân chủ dị giáo. Ở Hungary và Tiệp Khắc họ đã sử dụng cây chùy theo chức năng trực tiếp của nó, đối với những người Ba Lan trong thập kỷ 80 thế kỷ qua, người ta hết lần này đến lần khác đe dọa họ bằng cách tổ chức các cuộc tập trận gần biên giới Ba Lan.

So với cuộc cách mạng lâu dài của người Ba Lan chống lại người Nga, các sự kiện Hungary năm 1956 và Tiệp Khắc năm 1968 - chỉ như trò chơi của trẻ em. Cả người Hungary lẫn người Czech đều không có hận thù lịch sử với người Nga: quota của họ đã được dành cho người Áo và người Đức. Sự thù ghét với người Nga của họ không phải là truyền kiếp. Nhưng nói về những sự kiện ấy thì để sau một chút.

Shalukhin Vladimir - thành phố Samara, điện báo viên trưởng xe TMCH, trung đoàn nhảy dù cận vệ 119 sư đoàn đột kích đổ bộ đường không cận vệ 7, đơn vị quân sự 10075. Được Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô nguyên soái LX A.A.Grechko trao bằng cảm ơn vì đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế.

"Tháng Chín 1966 có giấy triệu tập từ Khu đội gọi tới trình diện tại DOSAAF để chuẩn bị thực hiện các cuộc nhảy dù ở tp Kuibyshev.

Sau khi thực hiện 3 cú nhảy từ máy bay AN-2, sau 1,5 tháng chúng tôi được gọi nhập ngũ. Chúng tôi đến Lithuania, tp Kapsukas. 22 tháng 11 năm 1966. Đợt tuyển quân này của chúng tôi bao gồm các chàng trai từ vùng Povongie: các thành phố Astrakhan, Saratov, Taganrog, Kazan, Bugulma, Samara (Grishenkov V.K., (Zobov A.V.) Nurkin I.E., Nagornov V.M., (Burkhanov V.), Polupanov P., (Morozov A.V.). Baychurov N., Kashlev A., và những người khác. Sau khi kiểm dịch, chúng tôi được chuyển giao cho các đơn vị khác nhau: tôi và Zobov A.V. về đại đội thông tin, tại đây vào năm phục vụ thứ hai tất cả nhận được các chuyên ngành và chức danh quân sự.

Trong thời gian này, chúng tôi được đào tạo về các chuyên ngành quân sự khác nhau, nhưng đồng thời có tính chất tổng quát và đặc trưng đối với quân dù:

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/younusov.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/denisenko.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/vtroem.jpg)

Sau đó chuẩn úy Korolkevich, từ Taganrog tới, trở thành phó trung đội trưởng, tôi là điện báo viên trưởng xe TM-CH, Zobov - điện báo viên trưởng, Victor Pavlov, từ Saratov - lái xe xe TM-CH. Vào tháng Bảy năm 1968, tôi vừa trở về từ Kaunas đơn vị quân sự 93613, tại đó tôi tham gia vào các cuộc tranh tài môn thể thao điện báo cho đơn vị quân sự 10075. Chúng tôi bị báo động, và đi vào rừng thuộc tỉnh Kaliningrad. Chúng tôi cắm trại gần sân bay. Chúng tôi sống trong các lều bạt, mỗi ngày đều học chính trị, nghiên cứu ba sân bay ở CHXHCN Tiệp Khắc có thể hạ cánh, học lái xe GAZ-66. Người ta điều chỉnh tất cả các máy điện đài về các tần số cấp cho chúng tôi, tần số dự bị, tần số cơ bản, và tắt máy để không bị phát hiện. Tất cả xe máy khí tài, GAZ-66, GAZ-69, xe tham mưu chỉ huy, ASU-57, được đặt trên máy bay và neo chằng kỹ. Người ta nói với chúng tôi, sẽ tiếp đất bằng phương pháp hạ cánh. Khoảng ngày 17-18 tháng 8, họ mang cho chúng tôi đạn dược - các băng đạn, lựu đạn, mìn. Người ta chuyển lên xe TMCH cho tôi một hòm lựu đạn chống tăng xuyên lõm, cho tất cả mọi người thêm hai quả lựu đạn và hai băng đạn - cả túi chống hơi độc. Mặt nạ phòng khí độc, được cho biết không chỉ có ích khi bắt đầu Thế chiến 3, nó còn có ích khi chúng tôi ở giữa một vụ nổ. Họ còn trao cho chúng tôi áo khoác và mũ nồi màu đỏ thẫm. Chúng tôi viết thư về nhà, nhưng họ không gửi-họ giữ bí mật chiến dịch. Mỗi ngày trôi qua tình hình lại trở nên căng thẳng hơn, cuối cùng đến tối khuya ba phát pháo hiệu bắn lên. Nghe rõ mệnh lệnh: "Tới chỗ máy bay!" và chúng tôi thu lều, di chuyển đến sân bay (1-1,5 km), bốc hàng lên máy bay AN-12. Tiếng rú động cơ không hề ngừng, những chiếc máy bay, chiếc này nối đuôi chiếc kia cất cánh bay lên trời.

Bay qua Ba Lan (độ cao 200-300 m) để radar không thể phát hiện chúng tôi. Trước khi hạ cánh, khoảng 15 phút, chúng tôi bắt đầu khởi động các động cơ trên xe máy của mình. Lúc 5:30 chúng tôi hạ cánh tại sân bay "Vodochody" (28 km cách Prague). Người ta nói với chúng tôi rằng sân bay đã bị quân dù của chúng tôi đi trên chiếc máy bay đầu đàn đánh chiếm. Các máy bay tiếp đất với gián cách 30 giây. Sau khi hạ cánh và tập hợp, chúng tôi thu giữ trên các tuyến đường một số xe buýt và di chuyển vào Prague. Tôi ngồi trên xe TM-CH với các sĩ quan tham mưu của trung đoàn mình, dẫn đầu là trung đoàn trưởng trung tá Minigulov Sh.Kh. trên một chiếc GAZ-69, những người còn lại ngồi trên ASU-57, GAZ-66 và các xe buýt bị tịch thu.

Chúng tôi, tiểu đoàn 1, đại đội thông tin, đại đội cao xạ, phân đội ASU-57, có trách nhiệm chiếm giữ Chi nhánh Trung tâm Truyền hình trên quảng trường Senovazhna. Khi chúng tôi lái xe đi thành đoàn, không ai chú ý đến chúng tôi - họ nghĩ chúng tôi đang tập trận.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/telezentr.jpg)

Tới 7:00, chúng tôi đã đến cầu Karlov bắc qua sông Vltava, và tới 08:30 mục tiêu đã nằm dưới sự bảo đảm an ninh của chúng tôi.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/praga.jpg)

Ở đây người dân đã hiểu chuyện gì xảy ra và những người biểu tình bắt đầu tụ tập lại mà cơ bản là thanh niên. Họ mang cờ, phương tiện vận tải. Tất cả các nhân viên chi nhánh, đều được chúng tôi yêu cầu rời khỏi tòa nhà. Chúng tôi niêm phong cửa, khóa trao cho người gác. Tại mỗi cửa chúng tôi đặt một lính gác, trên mái bố trí đài quan sát. Nhanh chóng tiến về đài truyền hình trung ương Prague là một chi đội khác của trung đoàn cận vệ 119. Trung đoàn nhảy dù do trung đoàn trưởng trung tá Minigulov Sh.Kh. dẫn đầu. Tôi lúc đó đang trong phiên liên lạc. Sau một thời gian tôi nghe được qua thinh không báo cáo "đầu tiên" về tình hình. Những người biểu tình làm rào chắn bằng xe buýt, xe điện, không cho các đơn vị của chúng tôi qua, họ ném đá vào những người lính, ném bom cháy, thậm chí phía sau lưng một ai đó bắt đầu xả súng máy từ ban công vào những người biểu tình, làm một số bị thương. Có lệnh không bắn những người biểu tình - chỉ bắn lên trời, và lấy hỏa lực đáp trả hỏa lực. Và sau đó mọi chuyện bắt đầu. Tiếng súng và tiếng bộc phá nổ đến mức gây sợ hãi cho các chàng trai của chúng tôi, những người đang có mặt tại đó. Sau này các chàng trai kể lại, họ đã dùng súng phóng lựu bắn vào chỗ xạ thủ súng máy từ ban công của một ngôi nhà bắn ra vào đám biểu tình. Như vậy, trong nửa thứ hai của ngày 21 tháng 8, tất cả các mục tiêu được lên kế hoạch trước đã bị chiếm giữ và phong tỏa.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/kshm.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/foto%20na%20pamat.jpg)

Ban đêm tôi nhận được lệnh đưa một sĩ quan tham mưu (tên họ tôi không nhớ) tới BTM sư đoàn, đóng ở trung tâm Prague, kíp xe tham mưu-chỉ huy: binh nhì Zamuruev - điện báo viên số 2,  thượng sĩ Pavlov-lái xe và ba xạ thủ mang súng tự động. Khi di chuyển trên đường phố Prague về đêm, chúng tôi nhìn thấy một bức tranh không vui: những chiếc xe ô tô, xe buýt bị đốt cháy, những đài kỷ niệm bị bắn phá, những ngôi nhà có ban công bị phá hủy, những lỗ đạn pháo. Ban ngày, người ta hỏi chúng tôi các anh đến đây để làm gì, mọi việc ở chỗ chúng tôi vẫn tốt đẹp. Phải tiến hành công tác tiếp cận giải thích. Những người biểu tình và những kẻ khiêu khích khác nhau bắt đầu có mặt và đòi rút quân ngay lập tức khỏi lãnh thổ Tiệp Khắc, họ mang theo những khẩu hiệu chống Liên Xô, trong khi chúng tôi còn chưa tổ chức được chế độ quân quản nghiêm ngặt. Thật ra thì thế hệ đứng tuổi người Séc đối xử với chúng tôi một cách thân ái và hiểu biết, họ đi lại gần và nói chúng tôi đưa quân đội vào là đúng, bởi vì bọn trẻ bây giờ không kiểm soát được, chúng bắt đầu sử dụng ma túy, tổ chức những đêm trác táng, chuẩn bị âm mưu đảo chính chống lại nước Tiệp Khắc xã hội chủ nghĩa. Và bản chất của việc này nhằm đưa Tiệp Khắc ra khỏi từ khối Hiệp ước Warsaw, tuyên bố Tiệp Khắc sẽ trở thành cái gọi là "nhà nước trung lập", định hướng xích gần lại các chế độ đế quốc, đặc biệt là CHLB Đức, đang mưu toan làm người giám hộ của nước CHXHCN Tiệp Khắc. Tại Prague, chúng tôi liên tục bị bắn. Khi trời vừa tối là đạn rít trên đầu, bầu trời đầy những vệt đạn lửa. Sáng sớm chúng tôi đã bị một khẩu súng máy bắn, mà nòng súng thò vội ra ngoài cửa sổ ngôi nhà đối diện. Chúng bắn vào cửa sổ, nơi có các chỉ huy của chúng tôi. Lập tức chúng tôi nổ súng đáp trả và dập tắt hỏa điểm này. Các chiến sĩ cận vệ của chúng tôi vội vã xông tới đó và tìm thấy một kho vũ khí nhỏ. May mắn không có ai bị thương.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/praga1968.jpg)

Sáng hôm sau bọn chống đối đốt cháy một chiếc xe tăng, đậu gần chi nhánh đài truyền hình. Có nguy cơ nổ đạn trong xe. Người ta chữa cháy khẩn cấp và lấy đạn ra. Kết quả là đám cháy được ngăn chặn, không có chuyện gì xảy ra. Cùng ngày, một vài xe tăng khác cũng bị đốt cháy. Một lần quân ta bắn quân mình. Ban đêm, trong khi làm nhiệm vụ trực gác trên nóc nhà chi nhánh đài truyền hình, chúng tôi dạo một vòng, còn ở dưới nhìn lên thấy chúng tôi, cứ nghĩ rằng đó là bọn chống đối và nổ súng vào chúng tôi, cảm ơn Chúa, không ai dính đạn.

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/na%20krishe.jpg)

Thường thanh niên, những kẻ khiêu khích, hay dàn cảnh bị thương vào đầu hoặc chân. Họ đến chỗ chúng tôi và hét lên, tại sao chúng ta bắn vào người biểu tình không vũ khí trong tay. Các chàng trai của chúng tôi tóm một cậu tóc dài "bị thương" và lột bỏ băng. Hóa ra không có vết thương, tấm băng bôi đầy sơn màu đỏ. Người ta cạo trọc đầu cậu ta và thả ra. Mỗi ngày người ta lại đọc cho chúng tôi lệnh về những người bị giết và bị thương, về nước uống hoặc thực phẩm bị đầu độc. Trung đoàn chúng tôi đã có hai người bị thương, một quê Samara, hai người đồng hương của chúng tôi đã chết khi thi hành nghĩa vụ quân sự: Tugushev B.A. sinh 1948 - tỉnh Samara, thành phố Syzran, Odudenko N.I. sinh 1946 - tỉnh Samara, thành phố Syzran. Tại đơn vị láng giềng trung đoàn nhảy dù 108 - hai người chết. Buyankin N.I. 1949, binh nhì - từ Ukraine, Korolko A.V. sinh 1946 - từ Belarus. Chúng tôi tuần tra đường phố với đội hình tăng cường, kiểm tra xe ô tô, bắt giữ các nhân vật phát tán truyền đơn chống chủ nghĩa xã hội, bọn côn đồ và kẻ cướp... Chẳng bao lâu tình hình bắt đầu ổn định. ... Sau một thời gian, người ta rút chúng tôi ban đầu ra ngoại ô Prague, còn tới dịp các ngày lễ tháng mười một, chúng tôi đã trở về căn cứ đóng quân thường xuyên... ". Và dẫu người ta không nói về chúng tôi, chúng tôi đã thực hiện nghĩa vụ quốc tế bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa một cách xứng đáng!

Tôi sẽ luôn nhớ đến các bạn chiến đấu của mình, các đồng đội cùng trung đoàn. Vâng, dẫu đó là những năm tuổi trẻ của chúng tôi, nhưng ký ức về nó vẫn còn mãi mãi:

(http://rassvet21-go.ru/images/Shaluhin/blagodarnost%20shaluchin.jpg)

Trong thời kỳ "perestroika và glasnost" các tài liệu bí mật, lưu trữ trong cái gọi là "Thư mục Đặc biệt" đã có thể tiếp cận và sử dụng rộng rãi. Và khi đó, quần thảo trên các trang của "Thư mục", có không ít người, khi vui thích bóc tài liệu ra khỏi bối cảnh, họ đã xúc phạm đến những con người từng thực hiện nghĩa vụ công dân và nghĩa vụ quân sự của mình một cách trung thực và xứng đáng trong thời gian xảy ra các sự kiện năm 1968 tại Tiệp Khắc.

Cơn kịch phát khủng hoảng chính trị diễn ra trước những sự kiện này phần lớn gắn với tên Alexander Dubček, mà việc bầu ông vào chức vụ Bí thư thứ nhất UBTU Đảng Cộng sản Tiệp Khắc là điểm khởi đầu của phong trào "chấn hưng" đất nước. Cuộc cải cách dân chủ Khá nhanh chóng, liên quan đến tự do báo chí, tái cơ cấu nền kinh tế, biên giới mở, tràn đầy tinh thần công khai chống Liên Xô. Đại sứ Liên Xô tại Tiệp Khắc S.V.Chervonenko mô tả Dubcek như một "hiện tượng chống Đảng", và tình hình hiện tại - "đầy nguy cơ bùng nổ", khi so sánh với các sự kiện Hungary năm 1956.

Sẽ là ngây thơ khi tin rằng các cơ quan tình báo của Mỹ và các đồng minh NATO của họ vẫn bó tay ngồi yên. Tính tới kinh nghiệm Hungary, họ cố gắng giảm thiểu ảnh hưởng của Đảng Cộng sản tại các tập thể lao động, phi chính trị hóa các lực lượng vũ trang, tạo dựng trong giới trí thức các hang ổ tự do tư tưởng và sự đề kháng chống ý thức hệ cộng sản, làm căng thẳng mối quan hệ giữa "lớp cha và lớp con". Họ tìm cách bôi đen giá trị của sự giải phóng Tiệp Khắc khỏi ách phát xít của Quân đội Liên Xô.

Trong "Thư mục Đặc biệt", ở chuyên mục "Về hoạt động của các tổ chức phản cách mạng hoạt động ngầm tại Tiệp Khắc", có nhận xét:

"Nhiệm vụ của các tổ chức ngầm: tách khỏi các nước xã hội chủ nghĩa, phục hồi chủ nghĩa tư bản, phân hóa quân đội, cơ quan an ninh quốc gia, hồi sinh hoạt động của Đảng Dân chủ Xã hội.

"Club 231" đóng vai trò chi đội xung kích của các lực lượng phản cách mạng, tập hợp trong hàng ngũ của mình 40.000 người từ số những kẻ bị đàn áp vì các hoạt động chống nhà nước.

Tổng thư ký của câu lạc bộ là tay cựu phát xít Brodsky, đã công khai kêu gọi sử dụng bạo lực đối với những người cộng sản. "Câu lạc bộ các nhà hoạt động không đảng phái" tập hợp giới trí thức sáng tác, khoa học, thực hiện liên lạc với tổ chức phục quốc Do Thái "Joint". Đứng đầu câu lạc bộ là triết gia Ivan Sviták.

Ngày 03 tháng 5 năm 1968, các lực lượng này tổ chức một cuộc biểu tình tại Quảng trường Staromest ở Prague. Khẩu hiệu chính của cuộc biểu tình - rút khỏi Hiến pháp CHXHCN Tiệp Khắc điều khoản nói về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Trong "Club PTP" tập hợp các cựu quân nhân, từng chịu hình phạt trong các tiểu đoàn trừng giới.
Trong các tờ rơi phát tán tại Prague và các thành phố khác, ĐCS Tiệp Khắc được ví với một tổ chức phát xít, mang tính trừng phạt.

Từ tháng một (1968) bắt đầu cuộc tấn công chống lại các tổ chức nhà nước bị cáo buộc tham nhũng - tòa án và viện kiểm sát.

Các cuộc tấn công này chĩa mũi dùi vào sự tham gia của CHXHCN Tiệp Khắc trong khối Hiệp ước Warsaw. Việc rút ra khỏi tổ chức này đang được chuẩn bị".

... 08 tháng 4 năm 1968 từ Bộ Quốc phòng người ta gọi điện bảo "chong chóng" tới văn phòng tư lệnh bộ đội ĐBĐK. Một giờ sau, quân bưu chuyển một gói cho V.F.Margelov trong đó chứa các chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng Tham mưu trưởng. Tư lệnh triệu tập Tham mưu trưởng binh chủng trung tướng P.F.Pavlenko, chủ nhiệm chính trị binh chủng thiếu tướng V.Lysenko và giới thiệu với họ những tài liệu ông nhận được:

"Các lực lượng phản cách mạng Tiệp Khắc với sự hỗ trợ tích cực của Hoa Kỳ và CHLB Đức đang phá hoại trật tự nhà nước ở quốc gia này. Lợi dụng những sự kiện đó, quân đội NATO đe dọa xâm chiếm Tiệp Khắc, lật đổ chính quyền nhân dân tại đây và thiết lập một chế độ có lợi cho họ ...
Tôi ra lệnh: khi nhận được tín hiệu "Bão táp" phải chuyển ngay sang cấp sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn tại các điểm đóng quân thường trực các sư đoàn ĐBĐK CV 7 và 103, đưa chúng vào các khu vực xuất phát để chuẩn bị đổ bộ xuống Tiệp Khắc bằng các phương pháp nhảy dù và hạ cánh... Nhiệm vụ của các sư đoàn: hỗ trợ các cơ quan quyền lực nhân dân trấn áp bọn phản cách mạng, chiếm quyền kiểm soát các cơ quan nhà nước quan trọng nhất, đài phát thanh, đài truyền hình, bưu chính, điện tín, các sân bay, cũng như các nút giao thông lớn nhất. Không cho phép lực lượng phản cách mạng xâm nhập khu vực Prague.
... Nếu QĐND Tiệp Khắc có thái độ thù địch với các chiến sĩ nhảy dù và ủng hộ các lực lượng phản cách mạng, cần phải có biện pháp hành động.
... Các sư đoàn nói trên phải sẵn sàng cất cánh 20 giờ sau khi nhận được tín hiệu "Bão táp".
... Cấm nổ súng khi không có lệnh của tôi".

Tiếp theo là đến chữ ký của Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái LBXV A.Grechko và Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Liên Xô Nguyên soái LBXV M.Zakharov.

Toàn bộ chiến dịch khôi phục lại trật tự trong một đất nước có dân số hơn 14 triệu người được suy nghĩ theo cách, sao cho các hành động bất ngờ của các lực lượng vũ trang thống nhất khối Hiệp ước Warsaw sẽ không cho phép các đồng minh NATO thậm chí hoàn hồn.

(http://cs619628.vk.me/v619628309/106c8/AmSJA2qP1QA.jpg)
Đài kỷ niệm tư lệnh quân dù nổi tiếng LX V.F.Marghelov ở Ivanovo có khắc câu nói của ông: "Không ai ngoài chúng tôi!"

Trong các tổ chức hệ thống của nhà nước Czechoslovakia, lực lượng vũ trang, có lẽ ít tham gia hơn cả vào cuộc đấu tranh chính trị. Nhiều sĩ quan Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc được đào tạo tại các trường quân sự của Liên Xô và có quan hệ công tác và mối liên hệ thân hữu bền chặt trong các tầng lớp chỉ huy khác nhau. Đó là lý do tại sao việc tổ chức và tiến hành trên lãnh thổ Tiệp Khắc cuộc tập trận tham mưu-chỉ huy của khối Hiệp ước Warsaw, có tên mã là "Shumava" (hay là "Bohemian Forest"), mà tham gia trong đó, ngoài quân đội Tiệp Khắc và quân đội Liên Xô, còn có quân đội Ba Lan, không gây ra sự từ chối trong giới quân sự. Lính Xô Viết ở khắp mọi nơi đều được đón chào thân ái. Cuộc tập trận nằm dưới sự lãnh đạo của Thứ trưởng thứ Nhất Bộ Quốc phòng Liên Xô và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang đồng minh khối Hiệp ước Warsaw, nguyên soái I.I.Jakubowski. Địa điểm cuộc tập trận được chọn là thao trường Libava ở Slovakia, nằm trong một khu vực khá hoang vu.

Trên tờ "Rude Pravo", cơ quan ngôn luận của TU ĐCSTK, thiếu tướng Chepitsky thông báo rằng "sau hai hoặc ba ngày quân đội Liên Xô sẽ rời khỏi Tiệp Khắc". Lặp lại lời ông tướng là Bộ trưởng Ngoại giao thời đó của CHXHCN Tiệp Khắc Jiří Hájek: "Cuộc diễn tập tham mưu chỉ huy của các quốc gia - tham gia khối Hiệp ước Warsaw đã kết thúc và Các lực lượng vũ trang Liên Xô trong những ngày sắp tới sẽ trở lại Liên bang Xô viết".

Sự hiện diện của quân đội Xô Viết ở Tiệp Khắc được ban lãnh đạo chính trị Liên Xô coi là yếu tố ngăn chặn sự trượt dốc về phía phe phản cách mạng". Bản thân người Séc tự bày tỏ một cách hơi khác và thẳng thắn hơn: "Người Nga sẽ không kiếm được vụ Hungary thứ hai ở đây".

Ý kiến người Slovak khác đáng kể so với người Séc: "Chúng tôi đang gắng đạt đến một liên bang cho người Slovak. Họ đang dọa chúng ta rằng sau khi đạt được thứ của mình, chúng tôi sẽ bị Prague tước tài trợ. Nhưng chúng tôi sẽ không rút những yêu cầu của mình lại. Nếu các lực lượng cánh hữu giành chiến thắng tại Séc, khi đó chúng tôi sẽ cắt đứt với người Séc, và chúng tôi sẽ yêu cầu người Nga ủng hộ sự ra đời của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Slovakia". Tại bộ tham mưu binh chủng Dù trong lúc này người ta nghiên cứu thông tin về ban lãnh đạo Tiệp Khắc. Ví dụ, Alexander Dubček được mô tả như là một "con người trung thực, mặc dù không đủ tính nguyên tắc, các phẩm chất tích cực của ông biến ông thành tấm bình phong trong xã hội Tiệp Khắc, sau tấm bình phong ấy các lực lượng cánh hữu đang cố gắng thực hiện chính sách của mình. Bí thư thứ Nhất từng sống ở Liên Xô 14 năm, và ông là người cộng sản thông minh".

Ngày 12 Tháng Bảy các sư đoàn dù 7 và 103 được báo động và họ hành quân tới khu chờ. Trong khi các chính trị gia bận làm chính trị, quân dù chuẩn bị cho trận chiến: thực hiện các cuộc hành quân-triển khai lực lượng, thực hành diễn tập neo hàng hóa và trang thiết bị quân sự trên máy bay, huấn luyện các binh sĩ dự bị vừa tới. Mệnh lệnh của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng tham mưu trưởng, mà Margelov nhận, không có vấn đề nào cụ thể, rõ ràng cho các hành động sắp đến. Trước người tư lệnh quân Dù là một sự lựa chọn khó khăn: đổ bộ các đơn vị và phân đội một cách toàn bộ hay thực hiện đổ quân theo phương pháp kết hợp - các chi đội trinh sát bước vào trận đánh từ không trung, chiếm các sân bay, bảo đảm cho các lực lượng chính đổ bộ. Cần lường trước phương án thay đổi, trong đó không quân chế áp hệ thống phòng không và bảo vệ cuộc đổ bộ bằng phương pháp hạ cánh.

Trong khi đó tại quân đội các nước bạn bè với chúng ta, tất cả các loại vũ khí, trừ vài ngoại lệ hiếm hoi, đều là vũ khí Liên Xô: máy bay, radar, hệ thống tên lửa ... Các trang thiết bị quân sự trong tay của những người đã mất niềm tin vào chủ nghĩa xã hội và ngả theo lời kêu gọi tiến tới những hành động không thể đoán trước, có thể dẫn đến những hậu quả không thể tiên đoán được. Một cú bấm nút tác chiến, một phát súng, sẽ dẫn đến một cơn lốc xoáy đạn chì khuấy động bầu trời Tiệp Khắc, người ta yêu cầu giới quân sự chúng tôi là không cho phép tình hình phát triển như vậy.

(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/9/9e/Margelov.jpg)
Tư lệnh sư đoàn bộ binh cận vệ 49 tập đoàn quân 28 phương diện quân Ukraina 3, Anh hùng Liên bang Xô viết, thiếu tướng cận vệ V.F.Маrghelov. Dưới sự chỉ huy của ông, sư đoàn đã vượt sông Dniepr và giải phóng Kherson tháng 3 năm 1944.

Tư lệnh quân Dù còn một khó khăn khác. Phải phủ màn bí mật tuyệt đối lên quá trình chuẩn bị cho "Chiến dịch Đu-nai", về cơ bản dẫn đến phủ nhận nguyên tắc của Suvorov, mà ông luôn luôn bảo vệ kể từ những năm chiến tranh đáng nhớ, khi ông bắt đầu chỉ huy một sư đoàn: "Mỗi người lính cần phải biết sự cơ động của mình". Than ôi, giờ đây cấp dưới của ông buộc phải ních đẫy những tin đồn. Nhiệm vụ chiến đấu được hình thành trong những nét tổng quát: Sư đoàn ĐBĐK CV 7 chiếm sân bay Ruzyne Vodohi, nhanh chóng tiến vào Prague, sau đó phối hợp cùng các sư đoàn xe tăng 11 và 20, nắm quyền kiểm soát chính phủ Tiệp Khắc và bộ tư lệnh QDND TK, trung tâm truyền tin và bưu điện trung tâm, đài truyền hình, đài phát thanh, ngân hàng nhà nước, ban biên tập và nhà in báo.

Sư đoàn ĐBĐK CV 103 phải hạ cánh tại sân bay Turzhany và thực hiện các nhiệm vụ tương tự ở Brno. Sau khi thực hiện xong các nhiệm vụ được giao, sư đoàn ĐBĐK CV 7 chuyển sang thuộc quyền trung tướng Velichko I.L.

Ngày 11 tháng Tám, tư lệnh tập đoàn quân 38, tướng A.M.Mayorov được triệu tập về Moscow. Sau khi ghé thăm các văn phòng TTMT và Bộ trưởng Quốc phòng, ông trình diện cùng bản báo cáo trước Tổng BT Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Ilich Brezhnev. Có mặt tại buổi báo cáo là M.A.Suslov.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000018.jpg)
Trong tháng Tám năm 1968, các máy bay của Không lực Mỹ chở đầy lính dù nối đuôi nhau hạ cánh trên lãnh thổ CHLB Đức.

Chúng ta dẫn lại lời của A.M.Mayorov:
"Vào một buổi sáng nào đấy, thưa Leonid Ilich, các sư đoàn dù 82 và 101 NATO có thể được ném tới Chop, Mukachevo, Uzhhorod. Còn các quân đoàn lục quân 5 và 7 sẽ tiến xuyên qua toàn bộ Czech và Slovakia với tốc độ tối đa để hợp quân với các sư đoàn dù, và đó là lực lượng của 9-11 sư đoàn. Chúng tôi còn biết: các cuộc diễn tập của quân đội NATO được dự kiến triển khai đầu tháng Chín.

Brezhnev và Suslov nhìn nhau. Và tôi tiếp tục nói thẳng:

- Và đêm trước khi thả lính dù, một chính phủ bù nhìn của Tiệp Khắc sẽ được thành lập. Nó sẽ tuyên bố sự trung lập của nó, rút khỏi Hiệp ước Warsaw, yêu cầu NATO - bảo vệ đất nước khỏi cuộc xâm lược của Liên Xô... Tiệp Khắc sẽ bị mất. Hoặc là một cuộc chiến tranh nhỏ ... "

Tất nhiên, Mayorov khi đó không thể biết rằng ban lãnh đạo Liên Xô đã liên tục tìm kiếm các nhà lãnh đạo có uy tín của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, sẵn sàng liên hệ với họ với yêu cầu đưa quân khối Hiệp ước Warsaw vào ngăn chặn việc đánh mất các thành quả xã hội chủ nghĩa tại đất nước họ. Vào thời điểm đó, Ba Lan, Cộng hòa Dân chủ Đức, Bulgaria, Hungary đã đồng ý cho một đạo quân hạn chế của mình tham gia "Chiến dịch Đu-nai". Romania phản đối mạnh mẽ, và Nicolae Ceausescu lo lắng chờ đợi giờ "G", sau khi ra lệnh cho các lực lượng vũ trang của mình sẵn sàng đẩy lùi sự xâm lăng. Ông ta thở dài nhẹ nhõm khi chỉ một tuần sau cuộc khủng hoảng Tiệp Khắc đã được giải quyết thành công.
.........

(tiếp)

Ngày 18 Tháng Tám năm 1968 tại một cuộc họp của Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, quyết định đưa quân khối Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc đã được thông qua. Thông điệp chờ đợi đã lâu của các "lực lượng lành mạnh" do V. Bilak cầm đầu đã có, mặc dù không có hiệu lực pháp luật. Bởi vì không có được sự thống nhất với cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng và Chính phủ Tiệp Khắc, là cái cớ để tự do hành động. Bây giờ, nhiều thứ phụ thuộc vào việc các sư đoàn đổ bộ đường không sẽ hành động thế nào ở Praha và Brno.

(http://coollib.com/i/87/256287/i_019.jpg)
Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Nguyên soái LBXV G.K.Zhukov giao chức vụ tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không cho V.F.Marghelov năm 1954

Vậy "các lực lượng phản cách mạng" có sẵn sàng trước việc đưa quân đội Liên Xô vào trong tháng Tám 1968 hay không? Khi báo cáo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô nguyên soái LBXV A.A.Grechko về hoạt động của các sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 và 103, V.F.Margelov cho biết:

"Khi quân dù xông vào tòa nhà Học viện Zapotocky, các sĩ quan Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc đang ngồi quanh bản đồ và đánh dấu tình hình quân đội chúng ta đang vượt qua biên giới. Họ dự kiến quân ta đến Brno vào giữa ngày. Các đơn vị quân đội đóng quân trong thành phố đã bị phong tỏa và giải giáp một cách nhanh chóng và kiên quyết".

Tư lệnh quân Dù đã không dùng uy tín của mình cản trở việc phân chia quyền chỉ huy cho các tướng tư lệnh sư đoàn L.N.Gorelov và A.I.Yatsenko, khi cho phép họ đưa ra các quyết định của riêng mình, tùy theo tình huống một cách thích hợp. Ý kiến của các tư lệnh sư đoàn dù 7 và 103 và BTM quân Dù hội tụ ở một điểm chính: trong thê đội thứ nhất biên chế hai máy bay vận tải - bố trí một nhóm đánh chiếm và một nhóm dẫn đường. Toàn bộ hoạt động đánh chiếm các sân bay, bảo vệ các đường băng và thu xếp hiệu chỉnh trang thiết bị phục vụ cất-hạ cánh - chỉ mất 30 phút.

Nếu có bất kỳ ai đó trong đội bảo vệ các sân bay khéo léo thoát khỏi cú sốc và tìm cách gây trở ngại đường băng bằng bất cứ điều gì - khi đó không thể nói về việc đổ bộ bằng phương pháp hạ cánh.

Ở một mức độ lớn, sự thành công của chiến dịch phụ thuộc vào quân dù, và họ đã được đào tạo không mệt mỏi trên các tháp kiểm soát không lưu trong nước, tương tự như ở Tiệp Khắc.

Cùng ngày trên, ngày 18 tháng 8, tại Bộ Quốc phòng đã diễn ra một cuộc họp mà tại đó A.A.Grechko thốt ra những lời đáng ghi nhớ: "Việc đưa quân vào Tiệp Khắc sẽ được thực hiện, thậm chí nếu nó dẫn đến Thế chiến thứ Ba", hậu quả, tất nhiên, bị phóng đại, nhưng thái độ quyết tâm chắc chắn không có gì phải nghi ngờ. Làm chứng cho sự nghiêm trọng của những gì sắp diễn ra là thành phần những người tham gia cuộc họp: Tư lệnh các Lực lượng vũ trang thống nhất khối Hiệp ước Warsaw nguyên soái LBXV I.I.Jakubowski, Tư lệnh Không quân, nguyên soái trưởng không quân K.A.Vershinin, Tư lệnh các lực lượng tên lửa chiến lược N.I.Krylov, Tư lệnh Hải quân Đô đốc Hạm đội M.G.Gorshkov, Tư lệnh các lực lượng phòng không, nguyên soái LBXV P.F.Batitsky. Lãnh đạo hội nghị là Tổng tham mưu trưởng nguyên soái LBXV M.V.Zakharov.

(http://militera.lib.ru/memo/russian/postnikov_si/13.jpg)
Nguyên soái LBXV, Tổng tham mưu trưởng các LLVT Liên Xô M.V.Zakharov trao bằng tốt nghiệp và huy chương vàng cho học viên tốt nghiệp Học viện Bộ Tổng tham mưu năm 1969. Trong ảnh học viên tốt nghiệp là Stanislav Ivanovich Postnikov, sau này là đại tưởng Tổng tư lệnh bộ đội hướng Tây

Việc thực hiện trực tiếp "Operation Danube" được giao cho tư lệnh bộ đội đổ bộ đường không đại tướng V.F.Margelov, tư lệnh tập đoàn quân xe tăng 1 trung tướng K.G.Kozhanov, tư lệnh tập đoàn quân 20 trung tướng I.L.Velichko, tư lệnh tập đoàn quân 38 thiếu tướng A.M.Mayorov, tư lệnh Cụm quân đội Liên Xô tại Đức đại tướng P.K.Koshevoi, tư lệnh Cụm quân Nam thượng tướng K.I.Provalov, tư lệnh Cụm quân Bắc, thượng tướng I.N. Shkadov. Được giao nhiệm vụ làm điều phối viên các hoạt động mặt đất của chiến dịch là Tổng tư lệnh Lục quân đại tướng I.G.Pavlovsky. Công tác đảm bảo tinh thần chiến đấu cho lực lượng quân đội Liên Xô tham gia "Chiến dịch Đu-nai" là nhiệm vụ của Tổng cục Chính trị Quân đội và Hải quân Xô viết dưới sự lãnh đạo của đại tướng A.A.Epishev.

Giờ bộ đội vượt biên giới Tiệp Khắc được ấn định theo kế hoạch là 23 giờ ngày 20 tháng Tám. Ngày đưa quân vào - 21 tháng Tám. Tín hiệu giờ "G" - "Vltava-666".

Các hành vi của tư lệnh quân Dù tại cuộc họp đó được A.M.Mayorov kể một cách hùng hồn trong cuốn "Cuộc xâm lược":
"Nguyên soái A.A.Grechko quay sang trung tướng Velichko:
- Tư lệnh tập đoàn quân, sau 10-12 giờ tính từ giờ "G", một, và tốt nhất là hai sư đoàn của anh cần bắt tay được với sư đoàn dù tại phi trường Ruzyně phía tây nam Prague ...
Đúng lúc đó, tư lệnh quân Dù, thượng tướng Marghelov, người không phải lúc nào cũng làm chủ được nhiệt huyết của mình, thốt ra:
- Đồng chí Bộ trưởng, sư đoàn ĐBĐK sẽ kịp thời ... - Những lời nói dường như không theo kịp với ý tưởng đang phấn khích của người chiến sĩ nhảy dù - chúng tôi sẽ đập cho chúng tan tành từng mảnh mà rơi xuống địa ngục.
Grechko phẩy tay: đừng nói, chờ một chút ...
- Đồng chí Bộ trưởng. Tất cả bảy sư đoàn đã sẵn sàng đập tan nát bất cứ kẻ thù nào!
- Bình tĩnh, cậu tướng. Cậu hãy nói cụ thể về sư đoàn 98 đi đã.
- Báo cáo. Đã thỏa thuận xong tất cả với không quân vận tải. Sư đoàn đã sẵn sàng đổ bộ bằng phương pháp nhảy dù. Sau khi nhận được tín hiệu không quá hai tiếng đồng hồ.
- Được, tôi chấp thuận. Cậu ngồi xuống ...
Grechko đóng quyển sổ của mình lại. Tôi nhìn đồng hồ ... Toàn bộ các sự kiện mất chưa đến một giờ. Chính xác là 43 phút.
..Mọi người di chuyển về phía cửa. Đột nhiên có ai đó chạm vào vai tôi. Tôi quay lại và thấy Margelov.
- Thế nào, hiểu chứ, Sasha?
- Vâng, chính xác như vậy, Vasily Filippovich.
- Thế cậu hiểu gì? - Người chiến sĩ nhảy dù cười toe toét.
- Chúng ta phải hành động dứt khoát và chỉ huy bộ đội thật vững vàng.
- Ê ... cần không hỏi tên - đó mới là việc cần!
Tôi chết lặng. Vào đúng thời điểm này lại có sự trắng trợn như vậy từ miệng của người anh hùng nổi tiếng trong chiến tranh".

Những con đường phục vụ về sau của A.M.Mayorov, người được bổ nhiệm vào chức vụ Tư lệnh Cụm quân Trung tâm tại Tiệp Khắc, và Tư lệnh quân Dù không còn gặp nhau.

Ngày 18 tháng tám 1968 đầy ắp công việc đến giới hạn: các sư đoàn trưởng sư đoàn 7 và 103 nhận được từ tư lệnh binh chủng nhiệm vụ chiến đấu, và ngay lập tức hình thành một chuỗi mệnh lệnh giao nhiệm vụ, từ các chỉ huy đơn vị hợp thành đến các đơn vị cấp cơ sở và các phân đội. Gần đến thời điểm tín hiệu "Vltava-666", và Vasily Philippovich trong những giờ này không ở một nơi - thời hạn quá ngắn cho phép cấp dưới làm công tác chuẩn bị. Họ xử lý được không? Tuy nhiên, tư lệnh quân Dù không cúi mình xuống xem các tiểu tiết, và sự bình tĩnh và kiên định của ông đã truyền sự tự tin cho tất cả những ai gánh trên vai họ số phận của chiến dịch.

(http://russian7.ru/wp-content/uploads/2014/07/11742.jpg)
Nhảy dù lần đầu tiên năm 1948 ở tuổi 40 khi đã là cấp tướng. V.F.Marghelov.

Về những nét này của người tư lệnh quân Dù, tướng P.F.Pavlenko nhớ lại:

"Tình hình bao giờ cũng rất cụ thể, không giống như lý thuyết. Trong đó nghệ thuật của người chỉ huy nằm ở chỗ anh ta có thể (hoặc không thể) đánh giá đúng nó. Chúng ta đôi khi có các lý thuyết gia thuần túy thành đạt ngay cả ở các cấp cao nhất và đã đi vào hàng ngũ quan quyền, mà không có khả năng, tuy nhiên, chỉ huy trên thực tế cả trong thời chiến lẫn trong thời bình. Tôi chưa bao giờ nghe từ miệng Vasily Filippovich công thức "cổ điển" của các ý tưởng, các giải pháp, như vẫn được dạy trong các học viện. Thay vào đó, nhiều lần tôi nghe được các mệnh lệnh và hướng dẫn của ông tại các cuộc diễn tập, và trong cuộc sống hàng ngày - chính xác, rõ ràng và súc tích, trong đó các thuộc cấp có thể thể hiện sáng kiến trong các phương pháp thực hiện nhiệm vụ, ý tưởng giải pháp đã được tư lệnh "đặt ra" trong tâm trí của mình.

... Khi BTM báo cáo tư lệnh tính toán thời gian chuẩn bị cho chiến dịch, ông coi yếu tố quan trọng nhất mà ông cảm thấy lo ngại là các sư đoàn và trung đoàn liệu có đủ thời gian để chuẩn bị đổ quân hay không. Bởi vì thường có những trường hợp khi các "cấp cao" chén mất phần thời gian lớn nhất ... những ý tưởng thông minh của người thủ trưởng sẽ là vô giá trị, Margelov thiết nghĩ, nếu các trung đội trưởng và đại đội trưởng không có thời gian để giải thích rõ các nhiệm vụ của mình và đưa trình tự hoạt động đến tất cả những người lính".

Không phải ngẫu nhiên tại một trong các tài liệu của "Thư mục Đặc biệt" đã đề cập đối với việc chuẩn bị tư tưởng cho "Operation Danube" có một kết luận đáng thất vọng: "Cuộc chiến giành tâm trí của người Séc chúng ta đã để thua". Thật vậy, công tác tuyên truyền của Liên Xô công khai lấy quan điểm phòng thủ. Trong khi đó, trên lãnh thổ Liên Xô, đài "Tự do" và "Voice of America" liên tục phát sóng bằng nhiều ngôn ngữ của các dân tộc Liên Xô. Đài phát thanh "Châu Âu" cũng không chịu kém. Những "cái loa tuyên truyền chủ nghĩa đế quốc" nổi tiếng rộng rãi đó được bổ sung hàng chục đài phát thanh bí mật nằm ở Áo và chính Tiệp Khắc.

Mà bởi vì những người lính và sĩ quan Quân đội Liên Xô đã có một ý tưởng vững chắc rằng Tiệp Khắc - là người bạn trung thành và đồng minh đáng tin cậy trong phe xã hội chủ nghĩa. Thật khó hiểu được những gì đang xảy ra. Thế còn những người tâm trí họ còn sống mãi mùa xuân chiến thắng năm 1945? Lẽ nào Prague Vàng, một lần đã được cứu thoát khỏi đống cặn bã phát xít, sẽ một lần nữa phải giải phóng bằng cái giá của máu đổ?

Chúng tôi lưu ý ở đây lời của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: "Chỉ được nổ súng với sự cho phép của tôi!" - những lời tạo lý do chính đáng cho sự khiêu khích chưa bị đáp trả. V.F.Margelov, khi truyền đạt lại mệnh lệnh của nguyên soái A.A.Grechko cho các chỉ huy sư đoàn 7 và sư đoàn 103, ông đã lấy chính mình ra giải thích: "Hãy hành động thích hợp hoàn cảnh".

Một vấn đề lớn - đảm bảo thông tin liên lạc (lính dù phải hành động xa cách tương đối với Bộ tham mưu binh chủng Dù) - Margelov quyết định chuyển cho nhóm đánh chiếm mục tiêu các xe điện đài công suất lớn. Tín hiệu các sân bay bị đánh chiếm mà họ gửi đi, - là khẩu lệnh cho các phi công máy bay vận tải quân sự hạ độ cao.

Kể từ những ngày chuẩn bị cho cuộc tập trận quy mô lớn "Dniepr" Vasily Filippovich đã phát triển một tình bạn bền chặt với "những người nhà trời". Để đảm bảo đổ quân xuống Tiệp Khắc người ta huy động 440 máy bay An-12. Tính toán việc cất cánh như sau: hai trung đoàn nhảy dù - một sân bay. Ngày 20 tháng 8, tất cả xe máy, trang bị, hàng hóa, đạn dược của hai sư đoàn ĐBĐK được chất lên máy bay. Vào đêm từ ngày 20 sang ngày 21 tháng Tám những chiếc "An"đầu tiên cất cánh lên không trung, mang các chi đội trinh sát đến Praha và Brno. Các lực lượng chính xuất phát khỏi các đường băng với một khoảng gián cách nhỏ. Chúng ta hãy quay về với hồi ức của một trong những người tham gia vào các sự kiện:

"Sân bay nằm không xa thị trấn nhỏ Postavy của Belarus, gào hú giống như một tổ ong. Đã nhận được bản đồ Brno, trên đó các đối tượng phải kiểm soát được khoanh lại bằng các vòng tròn đỏ một cách cẩn thận. Các chiến sĩ trong trung đội tôi bẻ đôi "khẩu phần khô" mà không hối tiếc, lấy dự trữ khá nhiều đạn ... Ai mà biết sự kiện sẽ xoay vần ra sao ... Tôi làm nhiệm vụ điều phối viên và khi cửa khoang máy bay đóng sầm lại, tôi thực hiện một công việc thường xuyên: Kiểm tra xem tất cả các chiến sĩ cận vệ đã gắn chặt súng carabine chưa và vv. vv. Máy bay tách đất và bắt đầu chiếm độ cao. Mũi tên trên máy đo bắt đầu dao động: 1000 m, 2000 m ... "Chúng ta nhảy dù hay hạ cánh?" - Tôi hỏi kỹ sư trên máy bay, và anh chỉ nhún vai. Nhìn ra ngoài cửa sổ - chúng tôi bay trên những đám mây, bên cạnh, như thể trong một đoàn hộ tống danh dự, những chú "diều hâu" tiêm kích. Từ độ cao vài km - một cú hạ gấp - xuống 150-200 ... Nóc nhà chớp sáng trên đồi, giống như thể ở Moscow, rồi đột nhiên khẩu lệnh của phi công, "Tiếp đất!" Quân dù trong máy bay - cũng như chú hải cẩu vụng về, ba lô nặng sau mông, dù, cơ số cơ bản và dự trữ. Dẫn đầu số "khoang" nơi có khẩu SPG-9 đóng gói của tôi, hai xe "asu" - cụm pháo binh di động. Máy bay của chúng tôi có mặt trên đường băng đầu tiên. Chỉ huy trung đoàn đã nhận được báo cáo của nhóm trinh sát viên. Đội cảnh vệ đã bị tước vũ khí, và bắt đầu những điều sẽ không bao giờ bị lãng quên. Sân bay quân sự Czech nhắc nhớ tới sự biến đổi không ngừng không thể tưởng tượng nổi. Từ cửa những chiếc máy bay vừa hạ cánh người người chạy ra, họ nhanh như cắt lao tới các "khoang" hàng. Neo chằng và tháo dỡ xe máy khí tài trong máy bay là công việc phức tạp. Nhưng đưa nó vào tình trạng chiến đấu - là nhiệm vụ không kém khó khăn.

Trên mặt đất các ổ khóa, móc cài, dây căng để ghì chặt bay lia lịa. Trong khi đó, những chiếc máy bay tiêm kích sơn ngôi sao màu đỏ bay quần vòng trên đầu toàn bộ biển xe máy trang bị và con người ấy. Trong vòng chưa đến một giờ, các phân đội trung đoàn nhảy dù cận vệ 350 bắt đầu triển khai hành trình của họ. Tôi liếc nhìn đồng hồ - 6.00 giờ Moscow, và bỗng chốc từ chiếc radio lắp trên xe ngân lên bản hoan ca nhạc hiệu của trẻ em Liên bang".

Hai trung đoàn máy bay tiêm kích-ném bom và hai trung đoàn máy bay tiêm kích thuộc biên chế tập đoàn quân không quân 16 thực hiện bay yểm trợ cho sư đoàn đổ bộ đường không số 7. Hai trung đoàn máy bay tiêm kích và một trung đoàn máy bay tiêm kích-ném bom yểm trợ cuộc đổ quân của sư đoàn đổ bộ đường không 103. Việc chế áp hệ thống phòng không Tiệp Khắc trong không phận được bảo vệ nhiều tầng nhiều lớp này không có gì khó khăn. Tài nghệ và lòng dũng cảm của các phi công đã xác định trước phần lớn quá trình chiến dịch diễn ra ở Praha và Brno.

Không nghi ngờ gì nữa, sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 đã giải quyết nhiệm vụ cơ bản. Thiếu tướng L.N.Gorelov trước đó chưa ở Prague, nhưng mặt bằng thành phố ông đã nghiên cứu nằm lòng như năm ngón tay trên bàn tay mình. Một cuộc huấn luyện kỹ lưỡng được tiến hành cho các chỉ huy bốn chi đội cơ động có nhiêm vụ đánh chiếm các tòa nhà Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc, Bộ Nội vụ và Học viện Quân Chính, các đài truyền hình và phát thanh, nhà bưu điện trung ương, trung tâm điện báo, Ngân hàng Nhà nước.

Đại tá Sh. Kh. Minigulov trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 nhớ lại:
"Trước rạng đông, hồi bốn giờ sáng trung đoàn chúng tôi bắt đầu đổ bộ cách Prague 12 km, tại một trong những sân bay quân sự. Và mười phút trước chúng tôi. cũng tại sân bay này một máy bay vận tải quân sự đã hạ cánh, trên máy bay chở tư lệnh sư đoàn và đại đội trinh sát. Đại đội đánh chiếm sân bay, cắt đứt nó với thế giới bên ngoài, đảm bảo cho cuộc đổ bộ các lực lượng chính của trung đoàn và các đơn vị khác của sư đoàn. Ngay lập tức họ phong tỏa các máy bay quân sự, phong tỏa doanh trại đồn trú, nơi có các tổ bay. Mọi thứ diễn ra không có một phát súng nào. Và, như người ta nói, diễn ra trôi chảy... Cứ một phút rưỡi, lại có một máy bay hạ cánh xuống sân bay. Nghĩa là, không kịp cho một người đủ thời gian chạy đến cuối đường băng khi chiếc tiếp sau hạ cánh trên đường băng đó. Người và xe máy khí tài lập tức rẽ ngoặt lao về hướng Prague".
........

(tiếp)

Kho trang bị cơ giới hóa của các trinh sát viên không nhiều, và tư lệnh quân Dù, lưu tâm đến khía cạnh này của vấn đề, ra lệnh: "Tất cả những gì quân cận vệ sẽ có trong tay - xe buýt, xe tải, xe hơi - đều được sử dụng để tiến thật nhanh đến các mục tiêu". Khi làm như vậy, các chiến sĩ nhảy dù, theo hồi ức Sh.Kh.Minigulov, đã đánh chiếm bốn cây cầu lớn bắc qua sông Vltava, căn phòng câu lạc bộ "231" (trụ sở phe đối lập), các tòa nhà Ủy ban Trung ương ĐCSTK, nhà xuất bản "Rude Pravo", Bộ Nội vụ, Bưu điện TU, Đài truyền hình, Ngân hàng Quốc gia và các ngân hàng nhà nước.

Đã đoạt quyền bảo vệ Đại sứ quán Liên Xô ở Prague, các phòng họp. Các doanh trại quân đội đồn trú ở thủ đô Tiệp Khắc đều bị phong tỏa, và các cuộc xung đột quân sự lớn trong quá trình chiến dịch đã không xảy ra. Nhưng các trận đánh nhỏ và những cuộc bắn nhau qua lại thì vẫn có.

Ảnh hưởng một phần lớn đến diễn biến không đổ máu của các sự kiện như vậy là câu nói mà Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô A.A.Grechko thốt lên trong cuộc trò chuyện qua điện thoại với đại tướng I.G.Pavlovsky, khi đại tướng cùng một nhóm quân dù đang có mặt trong văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Tiệp Khắc tướng Dzur. "Ivan, hãy nói với ông bộ trưởng: Chúa cấm ông nổ súng vào quân đội chúng tôi". Và tướng Dzur đã ra lệnh không nổ súng.

Tuy nhiên nỗi uất hận nhức nhối lên với mỗi giờ trôi qua. Hãy tưởng tượng bức tranh này. Sáng sớm ở Praha và Brno, các hiệu làm tóc và quán cà phê mở cửa, người chủ tiệm vừa ngáp, vừa mở rèm che các cửa hàng nhỏ, trên các đường phố xuất hiện những người quét rác và những người qua đường đầu tiên, và - oh! - Tại tất cả các tòa nhà chính phủ - đầy những người mặc bộ combinezon, đội mũ sắt không phù hiệu, vũ khí lăm lăm trong tay họ. Mà quân đội của ai? Nó vào từ lúc nào? Sự hoang mang và nỗi sợ hãi xáo trộn lẫn lộn trong trái tim những con người Czech, và sự thù hận ban lãnh đạo Liên Xô, đàn áp quyền tự do và độc lập của đất nước mình, họ văng ra những khẩu hiệu gay gắt: "Lenin, dậy đi! Brezhnev điên rồi!","Ivan, cút về nhà mà húp súp và ấp Masha của mày!"

(http://coollib.com/i/87/256287/i_016.jpg)
V.F.Marghelov tại cuộc duyệt binh mừng Chiến thắng ngày 24 tháng 6 năm 1945 trên Quảng trường Đỏ

Vâng, với tiếng Nga thì người Séc không gặp vấn đề gì. Ở Prague không thiếu sơn dầu Kosice, mà ngay trước khi quân đội khối Warsaw tiến vào Tiệp Khắc, những kẻ cặn bã vô danh đã bôi bẩn lên các đài kỷ niệm người chiến sĩ-giải phóng quân. Phá hoại bức tượng bán thân của nguyên soái I.S.Konev, những kẻ phá hoại văn hóa cũng không tha nơi mai táng những người lính Xô viết thiệt mạng trong các trận đánh giải phóng Tiệp Khắc. Người chết không biết xấu hổ, còn người sống thì sao?

Chiến dịch đưa liên quân đồng minh vào Tiệp đã dự kiến trước một nhiệm vụ "tế nhị" mà tư lệnh quân Dù phải đối mặt giải quyết. Quân dù hoạt động tại Prague, cần phải bắt giữ Alexander Dubček, một loạt Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc và thành viên chính phủ Tiệp Khắc. Margelov yêu cầu tư lệnh sư đoàn đổ bộ đường không 7 "hành động giao tiếp với Ban Lãnh đạo Czechoslovakia hết sức lịch sự và không vội vàng buông những lời vô ích".

Đại đội trinh sát của sư đoàn và hai trung đội của chi đội cơ động, do chủ nhiệm quân báo trung tá M.Seregin dẫn đầu, chặn tất cả các đường phố lân cận tòa nhà UBTU ĐCSTK, chiếm quyền kiểm soát nó, sau khi giải giáp đội bảo vệ và cắt đứt đường liên lạc điện thoại. Alexander Dubček ở trong văn phòng của mình trên tầng hai. Khi phó chủ nhiệm chính trị đại tá Mikhail Shishkin và Thượng uý B.Pritalyuk có các chiên sĩ cận vệ đi kèm bước vào văn phòng của Bí thư thứ Nhất, trong phòng, ngoài Alexander Dubček, còn có 24 người, trong số đó có J.Smrkovsky, F.Kriged, J.Spacek, B.Simon. Trung tá Mikhail Shishkin cất cao giọng chào những người có mặt, đáp lại - một sự im lặng. F.Kriegel phá vỡ sự im lặng này, ông ấy kêu lên: "Lạy Chúa, quân đội đến đây để làm gì vậy?" Mikhail Shishkin trả lời: "Quân đội Liên Xô đến để bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Tiệp Khắc. Tôi cầu xin các vị giữ yên lặng và ở nguyên tại chỗ cho đến khi các đại diện của chúng tôi xuất hiện".

Sự yên lặng đạt được thật khó khăn. Dubcek nắm lấy điện thoại, cố gắng liên lạc với đại sứ Liên Xô S.V.Chervonenko, và sau đó với chính Leonid Brezhnev. Các sĩ quan đã phải can thiệp. Thượng úy Zhadanov "trong điệu bộ kiềm chế" đã từ chối Alexander Dubček và cắt điện thoại". Những lời này được lấy từ báo cáo của VF Margelov gửi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tình hình tương đối khó khăn - tất cả ban lãnh đạo ĐCSTK nằm trong tay quân Dù, và người từ các cơ quan (an ninh) rõ ràng đã đến chậm. Điều này được những con người bồn chồn J.Smrkovsky và F.Kriegel lợi dụng, họ hét lên từ cửa sổ, rằng họ đã bị bắt giữ và họ cố kích động đám đông để giải thoát cho mình. Đó là những giây phút căng thẳng nhất.

Chúng ta sử dụng một lần nữa hồi ức của trung đoàn trưởng trung đoàn nhảy dù 108 đại tá Sh.Kh.Minigulov. "Alexander Stepanovich, - anh nói với Dubcek - Tôi là chỉ huy một đơn vị quân dù, chúng tôi vừa đổ bộ hôm nay. Chúng tôi đến để giúp các đồng chí trấn áp cuộc nổi loạn phản cách mạng". Dubcek trả lời rằng không có bạo loạn phản cách mạng nào cả. Đúng lúc này tiếng một tràng đạn vang lên ngoài đường phố vọng vào qua các ô cửa sổ.

Chỉ tới buổi tối mới bắt đầu cuộc di tản ban lãnh đạo ĐCSTK vào Đại sứ quán Liên Xô, và từ đó đến sân bay ở Ruzyne, nơi một chiếc máy bay "chờ sẵn" đang đậu, sẵn sàng cho việc đưa các Ủy viên Trung ương và chính quyền về Moscow.

V.F.Margelov báo cáo vấn đề chuyên chở các nhà lãnh đạo Tiệp Khắc bị bắt với A.A.Grechko thế này: "Trong nhóm đầu tiên được đưa đến Đại sứ quán Liên Xô có O.Svestka, F.Barbilek, O.Bilak, O.Pavlovsky ... Trong nhóm thứ hai .. . ngồi trong xe bọc thép chở quân là Alexander Dubček và F. Kriegel, trước mặt họ có hai trong số các sĩ quan của chúng tôi, trong một xe bọc thép chở quân khác là J.Smrkovsky và J.Spacek. Khi đưa các nhóm nói trên ra sân bay Ruzyne thì J. Smrkovsky và F.Kriegel đặc biệt phẫn nộ. Họ yêu cầu phải mở cửa nắp và giải thích đang đưa họ đi đâu. Nói chung, việc di tản các thành viên Ủy ban Trung ương ĐCS Tiệp Khắc diễn ra một cách nhanh chóng và không có sự cố".

Sau khi hồi phục từ cú sốc quân đội các nước xã hội chủ nghĩa tiến vào Czechoslovakia, các đài "tiếng nói" nước ngoài trút ngập tai thính giả các bằng chứng về những sự "tàn bạo" vô hình, mà "các băng đảng của Margelov" gây ra ở Prague và Brno.

"Trong những giây phút bi thảm này, - các nhà du khảo nổi tiếng Miroslav Sigmund và Jiri Hanzelka phát biểu trên làn sóng điện thông qua đài phát thanh "Tự do" - chúng tôi kêu gọi công chúng Liên bang Xô viết. Các bạn luôn luôn gọi chúng tôi là những người trung thành nhất của phe xã hội chủ nghĩa. Các bạn có tin rằng chúng tôi - là những kẻ phản cách mạng! Yêu cầu các bạn giải thích về sự phản trắc chưa từng có này cho các chính khách của các bạn, những người đã làm vấy bẩn danh dự của người Xô viết... Chúng tôi cầu xin các bạn, hãy đừng bỏ qua cuộc xâm lược khủng khiếp này! "

Việc thiếu thông tin chính xác trên báo chí Liên Xô đã tạo ra lý do chính đáng cho các cơ quan tình báo và ý thức hệ phương Tây trình bày các sự kiện theo cách xấu xí nhất. Một chỉ thị của tình báo Mỹ nói:

"Nhấn mạnh thực tế việc đưa quân đội năm nước Hiệp ước Warsaw vào Tiệp Khắc, đặt dấu chấm hết cho việc hòa dịu đã trù định giữa Đông và Tây. Số phận của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân có nguy cơ tan vỡ. Khuynh hướng của ban lãnh đạo Liên Xô trấn áp bằng bạo lực các biểu hiện dù nhỏ nhất của sự tự chủ đã tạo ra mối đe dọa xâm lược quân sự đối với Romania, Nam Tư, Albania ..."

Tư lệnh binh chủng ĐBĐK kiềm chế bản thân một cách khó khăn. Người ta chửi rủa thậm tệ binh lính của ông trên đường phố các thành phố Czech, đám đông giận dữ len đến các lính dù vung nắm đấm, ném đá vào họ, bắn lén họ. Các đài phát bị bắt, phát thanh trên các tần số của quân đội Xô Viết, đếm được đến hàng chục. Quân cận vệ để đáp trả đành nghiến chặt răng. Chỉ đến ngày lưu trú thứ năm tại Tiệp Khắc, các cơ quan chính trị Liên Xô mới phát hành truyền đơn. Khi gọi các cấp chỉ huy và chiến sĩ các sư đoàn cận vệ 7 và 103 là những "chiến binh chính trị", V.F.Margelov không hề nhầm lẫn. Các sư đoàn trưởng L.N.Gorelov và A.I.Jatsenko liên tục "thâm nhập quần chúng", cố gắng thiết lập tiếp xúc với ban lãnh đạo Prague và Brno.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000045.jpg)
Khẩu hiệu phản đối QĐLX trên đường phố Tiệp Khắc

Điều khó khăn nhất là giữ được sự bình yên trong các đơn vị quân đội Tiệp Khắc. Trước các sĩ quan-quân dù xuất hiện hình ảnh tan rã hoàn toàn của họ. Theo tin phản gián, vào ngày 21 tháng 8, ngay cả trong các đơn vị sẵn sàng chiến đấu thường trực - phòng không, không quân, thông tin liên lạc - thiếu đến một phần ba quân số: hoặc đang nghỉ phép đi chơi, hoặc đang tự ý vắng mặt. Bị phong tỏa trong các doanh trại đồn trú, Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc không hưởng ứng lời kêu gọi: "Cầm vũ khí!" - và chính vì thế mà họ làm cho một con át chủ bài quan trọng rơi khỏi tay lực lượng phản kháng dân tộc.

Biên niên ký ngắn gọn các hoạt động chiến đấu của quân dù có vẻ như thế này.

Ngày 21 tháng 8 (trong đêm sang ngày 22). Đại đội 2 trung đoàn nhảy dù cận vệ 108 bị bắn bởi những phát súng đơn độc, khi bị bắn trả các phát súng đó đã chấm dứt và không lặp lại.

Ngày 23 tháng 8. Từ tòa nhà đài truyền hình hỏa lực vũ khí tự động phát ra. Trong cuộc đọ súng luân lưu có 2 người bị giết, 8 binh sĩ bị thương. Tại một cuộc bắn nhau ở Brno có một người bị giết chết.

24 Tháng Tám. Khoảng một giờ đêm một trận đánh nổ ra gần tòa nhà Quốc hội và Bộ Nông nghiệp. Trong quá trình loại bỏ các ổ kháng cự đã bắt giữ: 200 đơn vị vũ khí các loại, 17 khẩu súng máy, 30 thùng đạn.

25 tháng 8. Đại đội trinh sát sư đoàn 7 phát hiện một kho vũ khí và trao nó cho ban quân quản. Quân dù bị bắn từ mái và cửa sổ các tòa nhà. Đã nổ súng tiêu diệt. Sư đoàn ĐBĐK 7 chuyển thuộc quyền đại tướng I.G.Pavlovsky.

26 tháng Tám. Nhân viên tại sân bay Ruzyne từ chối phục vụ các máy bay của chúng ta. Tại tòa nhà Bộ Thương mại thu giữ được một kho vũ khí lớn.

28 tháng 8. Quân dù giành quyền kiểm soát nhà tù. Đấu súng tại CLB Nhà báo. Tịch thu 13 súng máy, 81 súng tự động, 150 thùng quân phục và trang bị. Đêm ở Prague tại một loạt địa điểm diễn ra các cuộc bắn nhau.

30 tháng 8. Các xí nghiệp tại Prague và Brno rúc còi chào đón các Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Tiệp Khắc và chính quyền từ Moscow trở về.

Tại Brno - các phát súng đơn độc. Các đơn vị của sư đoàn 103 thu giữ hai đài phát, 15 súng tự động, 14 súng máy, 40.000 viên đạn.

Trong báo cáo gửi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô, tướng V.F.Margelov xác định rằng tất cả hai sư đoàn quân dù đã thu giữ 97 khẩu súng máy, 150 súng trường, 23 súng phóng lựu, gần 90.000 viên đạn, 14 đài phát.

Tiếng súng chưa kịp ngớt thì tư lệnh quân Dù đã bay đến Prague. Tiếp theo là những chỉ thị ngắn gọn:
"Đưa những chiến sĩ hy sinh về nước nhà làm lễ tang trọng thể. Những người bị thương - chuyển đến quân y viện cố định của Cụm quân Nam QDLX. Đề cử những người xuất sắc nhận các tặng thưởng chiến đấu". Hơn 1.000 binh sĩ nhảy dù được trao tặng các loại huân huy chương của Liên Xô, còn "hoạt động của các sư đoàn Dù cận vệ 7 và 103 khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa của nhân dân lao động Tiệp Khắc, đã được Bộ Chính trị Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chính phủ Liên Xô và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đánh giá cao".

Những dòng trên được trích từ mệnh lệnh của tư lệnh quân Dù, trùng với kết luận tại một trong những tài liệu của "Thư mục Đặc biệt":
"Trên bình diện quân sự chiến dịch đưa quân đội chúng ta vào Tiệp Khắc đã được thực hiện một cách hoàn hảo. Quân đội đã cho thấy mức độ sẵn sàng chiến đấu cao và kỹ năng chuyên nghiệp tuyệt vời ... "
.......

(tiếp)

(http://rassvet21-go.ru/images/Korshun/01.jpg)
Trên đường phố Prague, 1968.

Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao LX ngày 26 tháng 12 năm 1968 ghi rõ do chỉ huy tài giỏi các binh đoàn tham gia vào chiến dịch "Đu-nai", tư lệnh bộ đội ĐBĐK, Anh hùng Liên Xô đại tướng V.F.Margelov được trao tặng huân chương Lenin. Ngày 12 tháng 9 các đơn vị của các sư đoàn ĐBĐK CV 7 và 103, sau khi bàn giao đối tượng bảo vệ cho cảnh sát Czech, đã được đưa ra ngoài Praha và Brno và ngay lập tức bước vào huấn luyện chiến đấu. Yêu cầu của tư lệnh quân Dù là: xây dựng một cuộc sống bình thường, tiến hành tổng kết hoạt động, thu xếp bảo vệ chắc chắn các kho vũ khí và đạn dược, chuẩn bị khởi hành về Tổ quốc. Về vấn đề này, những hồi ức của trung đội trưởng Boris Akimov khá thú vị:

"Cuộc sống ở Brno đang dần được cải thiện. Trong những cái nhìn của người Czech đã ít sự thù địch hơn, những khẩu hiệu khiêu khích biến mất khỏi các đường phố. Cùng nhau nỗ lực, chúng tôi đã tiến hành đưa nơi an táng chung những người lính Xô Viết trở về trật tự. Nơi an táng chung người Đức, ở phía đối diện - không bị động đến. Hội chợ nổi tiếng Brno sống dậy. Khi tuần tra trên các con đường của thành phố, chúng tôi chỉ biết liếm mép: đâu đâu cũng bia chảy như suối, nhưng một lần không thể kìm được, chúng tôi đổi rúp của mình lấy zloty. "Đúng là bia Czech chính hiệu!" - mỗi người đều thốt lên khoái trá như vậy khi uống được ngụm bia danh tiếng mà mình thèm muốn.

Việc chạm trán tư lệnh quân Dù tại trung đoàn nhảy dù cận vệ 350 chúng tôi không phải là sự bất ngờ. Chúng tôi biết rằng Vasily Philippovich ở Prague và sẽ không quên đến thăm Brno. Đến thời điểm này trung đoàn đã triển khai thành hình bán nguyệt trên núi, từ đó nhìn xuống thành phố như trong lòng bàn tay. Một chi tiết không kém quan trọng: từ Borovuhi, nơi đóng quân thường trực, một dàn nhạc đã đến. Cuộc diễu hành sôi động rền vang, và tất nhiên, "Varyag" kiêu hãnh của chúng ta không đầu hàng kẻ thù" - đó là giai điệu yêu thích của V.F.Margelov. Cùng với giai điệu đó bắt đầu cuộc kiểm tra điều lệnh đội ngũ. Âm vang dàn đồng ca nhiều giọng của quân dù điều chỉnh người Czech sang điệu thức yêu hòa bình hơn. Trên khán đài ứng trực, các quan chức thành phố vỗ tay không tiếc sức. Vì ai cũng biết: "Khi những người lính hát, trẻ em sẽ ngủ ngon ..."

Là chỉ huy trung đội cầm cờ tôi được liệt vào danh sách các khuôn mặt thân cận với chỉ huy trung đoàn, và đi theo sau ông, tôi cẩn thận lắng nghe những gì tư lệnh nói với ông:

- Hãy đặt nhà tắm hơi ở đây, cửa hàng dã chiến ở đây, này Kolesov, ở đây cậu hãy tổ chức câu lạc bộ. Ngoài mặt trận tôi cổ vũ tinh thần chiến sĩ của mình bằng Charlie Chaplin, còn ở Cụm quân Nam - cả một kho phim ta và vodka ...

Trung đoàn trưởng nhún vai, và tư lệnh tiếp tục:
- Phải, phải, vodka. Một trăm gram cho các chiến sĩ cận vệ làm nhiệm vụ chiến đấu chẳng bõ bèn mà chẳng có. Thế nhưng vodka và cognac trong cửa hàng thì người ta khuyến khích ...

- Vậy, tôi lấy đâu ra tiền?! - trung đoàn trưởng kêu lên. - Tôi đã thực hiện mệnh lệnh - đã chỉ thị: không mang tiền theo người.

- Đây cho cậu, Kolesov, chứng nhận của tôi để cậu bắt đầu, còn trưởng ban tài chính đã cùng đội bảo vệ đi về ban tham mưu sư đoàn. Tôi sẽ bảo mang cho họ những giấy tờ bổ sung".

* * *

(http://coollib.com/i/87/256287/i_006.jpg)
Lên "Douglas", thập kỷ 195x

Trước khi sang năm huấn luyện mới, 1968-1969, mà trong lực lượng vũ trang thường bắt đầu vào ngày 01 tháng 12, tại cơ quan chỉ huy binh chủng ĐBĐK đã tổ chức một cuộc họp mở rộng. Vẫn còn giữ được bản nói chuyện được viết tay bởi tư lệnh quân Dù V.F.Margelov:

"- Sự đánh giá cao của Bộ Chính trị UBTU ĐCSLX, Chính phủ Liên Xô và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, không có nghĩa là chúng ta không có vấn đề chưa giải quyết được.

- Chúng ta không phải luôn luôn có một thời gian dài như thế này để chuẩn bị cho các hoạt động, vì vậy cần phải làm việc để giảm bớt thời gian xuất kích ra các sân bay và hoàn thành công tác huấn luyện đổ quân.

- Trong huấn luyện chiến đấu ... năm 1969 đã lập kế hoạch và tổ chức thực hiện một cuộc tập trận chiến thuật cấp đại đội "Chiến đấu trong điểm dân cư". Những vấn đề huấn luyện này cũng phải được đưa vào các bài tập trận cấp tiểu đoàn.

- Khi dạy các quân nhân biết sử dụng thành thạo và tự tin các bản đồ thành phố, hãy tính đến kinh nghiệm hoạt động ở Tiệp Khắc, khi các bảng tên phố và biển chỉ đường, biển số nhà bị giật xuống và tiêu hủy. Kinh nghiệm thực tế của các đơn vị sư đoàn ĐBĐK cận vệ 7 và 103 ở Tiệp Khắc đã chỉ ra - nhóm tác chiến thích hợp nhất là tiểu đoàn nhảy dù-đổ bộ đường không tăng cường. Tôi yêu cầu "chốt" phân đội cấp này như đơn vị tác chiến cơ bản.

- Phải dạy các sĩ quan tham mưu, đặc biệt trong những giờ đổ bộ đầu tiên, biết cách viết các báo cáo rõ ràng, súc tích, và các điện đài viên - cách làm việc tốt trong điều kiện có nhiễu vô tuyến".

Các kết luận trình lên Bộ Quốc phòng "- Binh chủng đổ bộ đường không phải có sở chỉ huy trên không cho tư lệnh binh chủng bố trí trên các máy bay AN-12 (AN-24), được trang bị các phương tiện thông tin liên lạc đáng tin cậy.

- Biên chế các ban mật mã bộ tham mưu các cấp thuộc binh chủng đổ bộ đường không - các sư đoàn, trung đoàn phải được sửa đổi theo hướng tăng cường nhân viên và trang bị các xe chuyên dụng.

- Trên cơ sở tiểu đoàn thông tin binh chủng đổ bộ đường không hiện có cần thành lập trung đoàn thông tin liên lạc độc lập.

- Chế tạo cho binh chủng đổ bộ đường không máy điện đài liên lạc tầm xa xách tay, đổ bộ được trong thùng chứa, và có bán kính hoạt động 3.000 km.

- Bố trí Sở chỉ huy BC ĐBĐK nằm trong Bộ Tổng Tham mưu là không thích hợp vì nó tạo ra những khó khăn trong việc chỉ huy các sư đoàn.

Hoạt động của các sư đoàn ĐBĐK 7 và 103 một lần nữa khẳng định rất thuyết phục sự cần thiết phải trang bị cho các binh đoàn ĐBĐK xe chiến đấu riêng của quân Dù".

(http://private.peterlink.ru/sarakul/desantura11.jpg)
Tư lệnh binh chủng dù V.F.Marghelov kiểm tra SSCĐ một toán quân lữ đoàn đặc nhiệm độc lập 3 GRU năm 1980

Thượng sĩ cận vệ dự bị quân Dù. Đại tá cảnh sát nghỉ hưu Khisamiev Irek Iskhakovich, Kazan, Tatarstan.
Năm 1968 - binh nhì cận vệ trung đoàn nhảy dù cận vệ 317 sư đoàn ĐBĐK cận vệ 103 (QK Cờ Đỏ Belorussia, đơn vị hòm thư 52287).
Được tặng bằng cảm ơn của Bộ trưởng Quốc phòng nguyên soái A.Grechko theo nhật lệnh số 242 vì đã thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Được đề nghị tặng huy chương "Quân công".

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta những sự kiện như vậy, theo năm tháng không trôi đến những góc xa xăm nhất của ký ức hoặc bị ném ra khỏi đầu óc, trái lại - chúng cứ bật lên mỗi khi có dịp. Đặc biệt, mỗi năm vào tháng Tám.

Đầu tiên - điều đó liên quan đến Ngày quân Dù. Khi tới ngày 02 tháng Tám, tất cả các bạn bè, đồng nghiệp bắt đầu chúc mừng và, tất nhiên, một số gợi ý đến một buổi tiếp tân nhẹ nhàng, người khác thì hỏi, hay là tôi nên đi bơi đâu đó trong hồ bơi dưới đài phun nước. Với những người đầu có vẻ dễ dàng hơn - nó sẽ là một lý do, như ta nói, kiếm một chai rượu. Nhưng với loại thứ hai, chúng ta sẽ phải thất vọng, bởi vì - thập kỷ bảy mươi là không thể.

Sự kiện thứ hai - đó là ngày 21 tháng 8 năm 1968. Tôi nghĩ rằng không chỉ tôi, mà tất cả những người tham gia các sự kiện này, suốt cuộc đời vẫn còn lại những kỷ niệm sống động về những ngày nóng bỏng ấy...

Vậy đấy, - trung đoàn nhảy dù cận vệ 317 sư đoàn cận vệ Vitebsk 103 huân chương Kutuzov hạng II. Sư đoàn trưởng - đại tá cận vệ A.I.Yatsenko.

(http://i668.photobucket.com/albums/vv46/qtdc/Albert%20_Slyutsar.jpg) (http://s668.photobucket.com/user/qtdc/media/Albert%20_Slyutsar.jpg.html)
Trung tướng Hiệu trưởng Albert Slyusar (1939 -) chúc mừng học viên tốt nghiệp Trường ĐBĐK Ryazan

Ghi chú. Khi tham gia các hoạt động chiến đấu ở Afghanistan sư đoàn đã trở thành sư đoàn Cờ Đỏ và trên lá cờ của nó lấp lánh thêm một phần thưởng (thứ ba) - huân chương Lenin. Rõ ràng, ở đó sư đoàn đã gặp may mắn cùng người chỉ huy. Các chiến dịch do tướng Slyusar dẫn dắt, như người ta vẫn nói, đã được phản ánh vào sách giáo khoa cho các học viện quân sự. Nội một chiến dịch Panjshir cũng đáng giá điều đó! Hôm nay sư đoàn nằm trong thành phần các lực lượng vũ trang nước Cộng hòa Belarus. Ít nhất cũng là điều tốt vì Shushkevich không đủ thời gian để bán sư đoàn cho các nước cộng hòa PriBaltic, bây giờ ở chỗ "Cha" mọi thứ vẫn được đánh giá cao và tôn trọng. Và điều chủ yếu nhất, không có cải cách nào, dưới tên mã "gương mặt mới" ...

Trung đoàn nhảy dù cận vệ huân chương Alexander Nevsky 317 luôn ở sườn phải sư đoàn Vitebsk 103 binh chủng ĐBĐK Liên Xô. Trung đoàn nằm gần đại lộ Frunze cạnh ga đậu tàu điện. Tôi xin lỗi trước đối với những "nhân viên đặc biệt" bất kỳ nào đó của quê hương Belarus vì việc "giải mã" nơi đóng quân của trung đoàn. Hãy nhìn mà xem, hỡi các đồng đội cùng trung đoàn thân yêu, ngày hôm nay qua «Google» thậm chí các bạn có thể nhìn thấy cả các dấu hiệu sơn trên sân diễu hành để tập hợp đội hình, bên trái - nhà ăn quen thuộc, nhà để ô tô, câu lạc bộ và dịch một chút về bên phải - doah trại tiểu đoàn đầu tiên, còn trong bóng râm những hàng cây - nhà ăn của sĩ quan. Tất cả vẫn đúng chỗ, chỉ có giữa phố Pravda và đơn vị quân đội người ta đã kịp xây dựng lên những tòa nhà ở. Và ở đó chúng ta từng đã tiến hành những giờ học về huấn luyện chiến thuật đặc biệt chuyên ngành...

Chỉ huy trung đoàn vào đầu năm 1968 là đại tá cận vệ Pishaev (quyền trung đoàn trưởng thì phải, chúng tôi - những binh nhì quân Dù thời ấy thường khó nhớ). Phó trung đoàn trưởng tổ chức điều lệnh - đại tá cận vệ Savilov, phó trung đoàn trưởng về chính trị - đại tá cận vệ Pastushenko, phó trung đoàn trưởng phụ trách công tác đổ bộ-nhảy dù (ПДС - парашютно-десантная служба) - đại tá cận vệ Kharitonov (?). Còn tham mưu trưởng thì tôi không nhớ - một ông đại tá mặt mày cau có. Còn có chủ nhiệm pháo binh trung đoàn. Nhưng ở châu Âu trung đoàn được dẫn dắt bởi trung tá cận vệ Lushnikov và phó phụ trách tổ chức động viên là một sĩ quan sẽ trở nên một ông tướng nổi tiếng trong tương lai của quân đội Liên Xô, khi đó còn là đại úy cận vệ Kraev, vốn tốt nghiệp một học viện quân sự nào đấy.

Tất cả, trừ Kraev, đều là những người từng tham gia Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Vladimir_Kraev.jpeg/200px-Vladimir_Kraev.jpeg)
Vladimir Stepanovich Kraev (1937-2011), trung tướng, nguyên tư lệnh sư đoàn dù cận vệ 7 (1975-1977), tư lệnh TDQ độc lập 36 Zabaikal (1980-1985). Tốt nghiệp Trường chỉ huy BCHT cấp phân đội Viễn Đông mang tên nguyên soái Rokosovsky (DVOKU), Học viện Phrunze, Học viện BTTM. Con của một sĩ quan Học viện Quân chính Hồng quân công nông bị cải tạo 17 năm ở Siberie từ 1938. Sau đảo chính 1991 chuyển ngạch dự bị, về nhà làm chủ trang trại trồng rau và khoai tây ở Smolensk. Độc quyền cung cấp rau và khoai tây cho K-410 "Smolensk" đề án 949A "Antey" (sư đoàn tàu ngầm 11 Hạm đội Biển Bắc LB Nga) giai đoạn 1993-1998.

Còn tôi sau khi thực hiện tuyên thệ trước Năm Mới 1968 đã trở thành binh nhì cận vệ nạp đạn trung đội 3, đại đội pháo binh 1, tiểu đoàn nhảy dù 1, trung đoàn đã nêu tên ở trên. Vậy là, thần Số mệnh đã cho tôi cơ hội phục vụ trong sư đoàn Vitebsk nổi tiếng của binh chủng ĐBĐK Liên Xô...

Trong các giờ học chính trị, chúng ta thường được nghe rằng ở châu Âu thời gian gần đây tình hình không yên ổn. Ở Ba Lan, rồi ở Pháp bùng lên làn sóng phản đối của nhân dân. Các sinh viên cao giọng. Ở những người anh em Tiệp Khắc của chúng tôi cũng không yên. Tại đó đã thành lập một "Club 231" nào đấy, với thành viên là tất cả các phần tử bị đàn áp, những tay sai khét tiếng của phát xít không cam chịu thất bại năm 1945, những kẻ không hài lòng với chế độ hiện hành. Cầm đầu câu lạc bộ là một tay cựu phát xít Brodsky nào đấy. Các cơ quan tình báo phương Tây thì tăng cường các hoạt động lật đổ chống nước Tiệp Khắc xã hội chủ nghĩa. Ngày và đêm với sự giúp đỡ của các khinh khí cầu, người ta ném xuống các tờ rơi kêu gọi lật đổ chế độ cộng sản, và cứ tiếp diễn như vậy.

Ghi chú. Sau đó, qua bốn mươi năm tính từ khi các sự kiện này xảy ra, tôi tình cờ xem được cuốn sách "Những sự kiện Tiệp Khắc năm 1968 qua con mắt của KGB và Bộ Nội vụ Liên Xô", xuất bản tại Moscow năm 2010, bởi ban biên tập Hợp nhất Bộ Nội vụ LB Nga. Trong tuyển tập này người ta mô tả chi tiết các sự kiện những năm đó và những hoạt động của các trung tâm lật đổ phương Tây nhằm làm phân rã xã hội Tiệp Khắc.

Lúc đó tôi đã kịp được người ta giao chức bí thư chi đoàn Komsomol trung đội và tuyên truyền viên đại đội chúng tôi, do đó phải nghiên cứu một đống các bài báo ở "phòng Lenin". May mắn thay, báo và tạp chí cho chúng tôi thì người ta không tiếc, và tất cả chúng tôi đọc đến "thủng cả báo". Ngay cả các "anh già", phục vụ quá ba năm đang chờ đợi lệnh xuất ngũ cũng vậy.

Cuối tháng ba, có thể là đầu tháng tư, xe lửa đưa chúng tôi đến trường bắn pháo binh Dretun theo hướng Polotsk. Chuẩn bị bắn cối 82 mm theo kế hoạch. Xin nói rõ thêm rằng, đại đội chúng tôi trong tiểu đoàn đổ bộ được coi là đơn vị pháo binh. Mỗi tiểu đoàn có ba đại đội, cộng thêm đại đội pháo của chúng tôi.

Tới địa điểm quy định khi trời tối, sau khi dỡ đồ xuống khoảng rừng thưa, ngay lập tức chúng tôi dọn sạch tuyết ẩm trên bãi rồi bắt tay dựng lều dã chiến. Chúng tôi thậm chí có cả những bếp kim loại đặc biệt cho lều trung đội. Và chẳng mấy chốc chúng bắt đầu nhả khói, và trong lều khi gần nửa đêm đã thấy phần nào ấm áp hơn, đặc biệt gặp may là các "anh già", ngồi gần bếp. Chỉ vừa thiếp đi sau quá trình chuyển quân và dựng lán cực nhọc, thì sáng sớm đột nhiên vang tiếng kèn đồng: "Dậy! Báo động!".

(http://coollib.com/i/87/256287/i_008.jpg)

(http://coollib.com/i/87/256287/i_010.jpg)
Lên máy bay và thả dù thời 195x

Đứng trong đội hình vẫn còn ngái ngủ, dưới chân tuyết ướt rít kèn kẹt, những đôi ủng dạ của quân dù sau một đêm thậm chí không kịp làm khô. Sĩ quan chạy dáo dác đâu đó, còn chúng tôi chờ đợi. Cuối cùng, chỉ huy đại đội Dotsenko Boris Stepanovich (cũng người Ukraina) xuất hiện và tuyên bố:
 - Tất cả các chiến sĩ cận vệ, hãy trở về nhà ...

Một lần nữa chúng tôi chất đồ lên vẫn những chiếc toa "Stolypin" ấy. Đến Vitebsk chúng tôi đi thẳng về trung đoàn ruột thịt của mình. Sau vài ngày chúng tôi cất cối 82 mm vào kho, thay vào đó chúng tôi nhận SPG-9 (súng phóng lựu chống tăng có giá súng kiểu 9). Nhân tiện chúng tôi thay các khẩu súng tự động cũ bằng các khẩu AKMS mới. Sau tất cả các cuộc "làm mới" này một thời gian, chúng tôi một lần nữa lại được báo động triển khai đến Losvido. Đại điểm này không xa Vitebsk và ở trong một khu rừng đẹp. Tại đó có một thao trường huấn luyện của sư đoàn chúng tôi. Vào mùa đông sau khi "kiểm dịch" trước lễ Tuyên thệ, lần đầu tiên chúng tôi bắn đạn thật ở đây. Nhưng lần này, người ta nói rằng chúng tôi sẽ sống ở đó cho đến khi có lệnh đặc biệt, và sẽ không được thả cho vào thành phố. Sau đó, người ta giải thích, họ nói, sư đoàn được chuyển sang trạng thái sẵn sàng chiến đấu thường trực theo một kế hoạch nào đấy. Bắt đầu học công tác phá nổ, học Sambo cơ bản và hành quân-triển khai theo "báo động chiến đấu cấp cao nhất" đến 10 km. Đó là điều sau cùng và "tôi luyện" người lính đến thấu hiểu thực chất đời phục vụ quân đội. Ai không vượt qua, nghĩa là không phục vụ đến nơi đến chốn. Nếu ở nửa đường còn vang lên khẩu lệnh "Hơi độc!".

Đã qua mùa hè nóng, mà tất cả chúng tôi cứ sẵn sàng và sẵn sàng mãi. Các tuyên truyền viên ngày càng nói nhiều hơn về nhiệm vụ quốc tế, về sự hợp tác với quân đội các nước - tham gia khối Hiệp ước Warsaw. Tại các giờ học chính trị người ta phải học lịch sử của các quốc gia này, biên chế quân đội của họ.

(http://coollib.com/i/87/256287/i_025.jpg)
Tập trận quân dù thời 197x

Mỗi ngày qua căng thẳng tăng lên. Thường các sĩ quan tụ tập đâu đó trong lều tham mưu, họp bàn hồi lâu, còn dẫn dắt các giờ học khi họ vắng mặt là các hạ sĩ quan. Các sĩ quan trở về rất tức giận, vì họ không được phép "tranh thủ" vào thành phố về gặp gia đình. Tuy nhiên, họ không "trút giận" sang chúng tôi, mà chỉ nói rằng chúng tôi sẽ sớm, hoặc về nhà, hoặc người ta sẽ ném chúng tôi đến một nơi Tmutarakan nào đó. Liệu chỉ các sĩ quan trung cấp và sơ cấp thì có biết tất cả các sắc thái của tình trạng này và chúng tôi được chuẩn bị sẵn sàng để làm gì, liệu người ta có cho họ biết chi tiết các chiến dịch tương lai? Tôi nghĩ rằng đó là điều khó xảy ra. Chỉ sau hàng thập kỷ tôi mới đi đến chỗ tin rằng bản thân đại tá sư trưởng cũng có thể không được biết các chi tiết của chiến dịch sắp diễn ra cho đến tận giây phút cuối cùng (trước khi có tín hiệu "Bão táp"). Ai phục vụ, chắc cũng biết rằng: đối với những trường hợp như vậy, trong két sắt tham mưu luôn có nhứng gói tài liệu đánh số dưới bảy con dấu: cái nào, theo tín hiệu nào sẽ được mở. Giá của các sự kiện sắp tới quá cao!

Ngày 18 hoặc 19 tháng 8 trong trại tuyên bố "Tập hợp", chúng tôi lên xe và được chở tới các sân bay Severnyi. Tại Vitebsk, có hai sân bay: một dân sự và sân bay kia là nơi đóng quân của Không quân Vận tải. Tôi còn nhớ, chỉ huy sư đoàn KQVT là thiếu tướng Zaitsev N.F., người sau này trở thành công dân danh dự của thành phố Vitebsk. Máy bay "An-12" dồn về đây với một số lượng khổng lồ, và đầy cả những chiếc "trồng ngô" (An-2). Tại đây, họ lần lượt chở chúng tôi đi nhảy. Như mọi khi, sau khi xoay chúng tôi trong không khí hai giờ, họ ném chúng tôi đến đúng nơi họ cần. Ngày và đêm, mùa đông cũng như mùa hè. Trong đó nhét đến 60 lính nhảy dù. Đó là sau này, sau chúng tôi, khi có những chiếc máy bay chở được nhiều hơn, mạnh hơn "Antei", "IL-76" ...

(http://coollib.com/i/87/256287/i_028.jpg)
Lên máy bay thời 197x-8x

(http://coollib.com/i/87/256287/i_029.jpg)
Quân dù tập trận thời 198x

Những chiếc máy bay gầm lên với toàn bộ sức mạnh, chúng tôi thấy cách không xa chủ nhiệm đổ bộ-nhảy dù (Airborne Service) trung tá cận vệ Kharitonov và đồng nghiệp của ông tại tiểu đoàn chúng tôi đại úy cận vệ Kryachko, còn bên cạnh - trên những chiếc bàn bằng bạt xếp những chiếc dù của chúng tôi mà ai mang đến. Khẩu lệnh: "Đeo dù!". Và chủ nhiệm nhảy dù trung đoàn theo từng hàng đi đằng sau chúng tôi, ông kiểm tra dù chính, rồi vỗ nhẹ vào vai: "Được rồi". Bởi ông không bao giờ lười biếng, mà luôn luôn đích thân kiểm tra toàn bộ trung đoàn! Tinh thần trách nhiệm của người chỉ huy chân chính đối với số phận của mỗi chúng ta là như vậy đấy.

Xếp hai hàng dọc theo đường dốc chúng tôi chui vào bụng "Annushka" và chia nhau ngồi xuống những chiếc ghế Đura. Bây giờ tiểu đoàn trưởng Dotsenko theo hàng đích thân đi kiểm tra chúng tôi, xem mỗi người: đã móc khóa carabiner treo dây đeo dù vào sợi cáp chăng trên đầu hay chưa.

Tôi và Kolya Bogattski (quê Saratov) ngồi cạnh nhau. Hồi lâu im lặng, chúng tôi nhìn nhau dò hỏi. Trong tâm trí chỉ quay quanh một câu hỏi: chúng ta bay đi đâu và để làm gì? Nếu trước đó trước khi nhảy dù luôn có một nhiệm vụ cụ thể được đặt ra: nhảy đêm, nhảy huấn luyện và nhảy có và không có vũ khí, nhảy khi tập trận và đại loại như vậy. Chúng tôi tất thảy đều biết trước và biết cả khu vực đổ bộ. Còn hôm nay - chỉ có sự im lặng. Sự hồi hộp chờ đợi làm chúng tôi choáng ngợp. Chúng tôi đã bay sang giờ thứ hai. Chúng tôi nhìn đại úy Dotsenko, nhưng anh nhắm mắt lại và ngồi bên cạnh buồng lái. Thông thường anh với tư cách người điều phối, sau khi hộ tống tất cả chúng tôi nhảy thì anh sẽ là người nhảy cuối cùng. Và bây giờ chúng tôi chờ đợi cửa buồng lái mở, ai đó trong số họ sẽ đụng tay vào người điều phối viên thả dù - người chỉ huy tiểu đoàn, sau đó bật đèn chớp phía trên cửa cabin phi công, rồi tiếp đó là tiếng còi báo hiệu. Khi đó, chúng tôi đứng dậy và quay người ra phía cửa, chúng tôi nhìn xem cách cửa khoang chứa mở ra thế nào và theo khẩu lệnh "Nhảy!" dưới tiếng còi hiệu rú mà lao xuống vực thẳm. Nhưng hình như có điều gì đó không đúng như vậy, vì máy bay đã đáp thấp xuống và qua các cửa lấy sáng chúng tôi nhìn một thành phố nào đó gần đường băng cất-hạ cánh. Khi tiếng gầm của tuabin đã lặng, chúng tôi nghe lệnh cởi dù và rời khỏi khoang máy bay. Vậy đây là lần đầu tiên chúng tôi đổ bộ mà không dùng dù.
.......

(tiếp)

Máy bay của chúng tôi đậu hơi lệch về một bên so với đường băng bê tông. Xa xa là một thị trấn nhỏ. Ngay sau đó một trong những sĩ quan nói rằng chúng ta đang ở Baranovichi. Nghĩa là chúng tôi đã đến gần biên giới quốc gia của Liên bang Xô viết.

Chưa kịp định hướng cho đúng thì trời đổ mưa, và chúng tôi bị ướt một chút, vì những chiếc máy bay đã đóng cửa "salon" của chúng, còn dưới cánh thì không đủ chỗ cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, ngay sau đó các phi công không biết từ đâu đã quay lại. Thương tình chúng tôi, họ quyết định giúp chúng tôi sấy khô bằng cách cho chạy một tua bin. Chúng tôi đứng dưới dòng khí thải nóng, gần như nghẹt thở, sớm cảm thấy sự ấm áp của bộ combinezon của mình. Những xe bếp dã chiến từ đâu đó hiện ra, cho chúng tôi ăn một bữa trưa no nê. Sau đó phó chính trị ngồi xuống đám cỏ vẫn còn ướt vì mưa gần "máy bay". Tuy nhiên, anh đã trải trước cho mình một tấm bạt lều. Và mọi người bắt đầu "ngộ": bây giờ sẽ có một cuộc nói chuyện nghiêm túc. Tiện thể phải nói thêm, trong đại đội pháo binh chúng tôi theo biên chế thì đại đội phó chính trị là không có. Rõ ràng, đó là do quân số đơn vị nhỏ. Đại đội chúng tôi chỉ có 54 quân nhân. Trong các đại đội có hơn 100 quân nhân, đại đội phó chính trị luôn luôn có, còn đại đội chúng tôi - thì không. Vì vậy, chỉ đúng một vài tháng trước đây tại chỗ chúng tôi xuất hiện một "chính ủy" - theo biên chế thời chiến. Thượng úy dự bị Kharchenko hiện là một giáo viên lịch sử trong một trường phổ thông của tỉnh.

(http://rassvet21-go.ru/images/Hisamiev/1.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Hisamiev/-22.jpg)

(http://rassvet21-go.ru/images/Hisamiev/-55.jpg)

Vậy là anh trở về từ một cuộc họp nào đó, và điều đầu tiên anh ra lệnh cho tất cả mọi người lấy sổ tay và phong bì gửi thư ra khỏi ba lô (bao thư hồi đó giá 1 kopek, và những bức thư của lính được giao tới bất cứ nơi nào trong nước miễn phí). Chúng tôi lấy ra và chờ đợi.

- Nào, các chàng cận vệ - từ này anh đã quen sử dụng khi chuẩn bị ở thao trường huấn luyện. Thậm chí các chàng cận vệ còn gắn cho anh chiếc huy hiệu cận vệ cạnh "quả trám" của trường đại học. Nghĩa là, anh đã trở thành người mình, - chúng tôi lấy bút và giấy ra. Chúng ta sẽ viết thư về nhà. Tôi xin các bạn hãy hiểu rằng các bạn sẽ viết như tôi đọc cho các bạn viết. Hiểu rồi, phải không? Không thừa chữ nào!

Trong tâm trí mọi người chợt lại lóe lên ý nghĩ rằng việc này không phải chuyện đùa, nghĩa là phía trước chúng tôi sẽ là một thử thách rất khó khăn. Nhưng cái gì? Và sẽ thực hiện ở đâu? Một số người suy đoán. Trong lúc này tất cả những suy nghĩ mọi người vẫn giữ cho riêng mình, họ cẩn thận vẽ các chữ cái thành các từ, các dòng, ghi địa chỉ gửi các bà mẹ, các cô vợ, ai đó chỉ đơn giản - là gửi bạn bè. Mẫu văn bản, gửi cho mẹ ở ngôi làng xa xôi miền trung tâm Tatarstan, tôi vẫn còn nhớ. Đương nhiên, hồi đó tôi viết bằng tiếng Tatar:
                                                                                          
   
Con gửi lời chào mẹ từ Vitebsk. Con xin chào (liệt kê tất cả những người thân, hàng xóm và bạn học cũ, đồng nghiệp - các công nhân cơ khí, có đến 10-15 người).

Bản thân con vẫn còn sống - sống khỏe, con chúc sức khỏe mẹ và tất cả mọi người còn lại. Con vẫn công tác bình thường. Các ngày chủ nhật con được nghỉ, con đi xem phim, ăn kem. Các bạn đồng hương huyện mình (cùng chung một khu nông nghiệp của chúng tôi trong trung đoàn có cả thảy 8 người) cũng vẫn bình thường, bọn con gặp nhau hàng ngày. Thời tiết ở đây bình thường, đâu đâu cũng đang mùa thu hoạch. Con buồn nhớ chiếc máy kéo của con. Nó bây giờ như thế nào rồi? Không anh chàng say rượu nào làm hỏng nó đấy chứ? Mẹ hãy nói với ông đội trưởng giữ gìn cho tốt, để khi trở về con lại ngồi sau tay lái của mình.

Vâng, mẹ ơi, chúng con sắp tham gia các cuộc tập trận lớn, do đó mẹ đừng lo lắng nếu lâu mẹ không nhận được thư. Khi nào từ đó trở về, con sẽ viết thư cho mẹ biết cụ thể mọi chuyện. Trong khi chờ đợi, con xin chào tất cả mọi người một lần nữa (liệt kế tên trong danh sách), con cầu chúc tất cả mọi người luôn có sức khỏe tốt. Cái chính là mẹ phải chăm sóc bản thân. Hơn một năm nữa con sẽ trở về nhà. Khi đó mẹ con mình sẽ lại sớm tối có nhau (tôi là con trai duy nhất của mẹ và lớn lên không có cha).
                                                                                                                                                                                                                                                                                              
Đó là văn bản mẫu bức thư gửi mẹ hồi đó của tôi. Tuy nhiên, khi bình thường, bức thư của tôi mất nhiều thời gian hơn mới có thể nhận được. Nhưng bây giờ, rõ ràng, không phải thế. Gấp tờ giấy xé vở viết thư cho vào phong bì, tôi tự hỏi: liệu đã viết hết tất cả chưa? Và chính trị viên của chúng tôi ngay lập tức cảnh báo:

 - Phong bì không được dán! Địa chỉ nhà viết chưa? Lúc đó, các chỉ huy trung đội, thu tất cả cùng nhau và đưa cho tôi, - sau khi anh đếm xong số phong bì, anh nhét chúng vào một túi nhỏ và mang đi đâu không rõ. Tôi nghi ngờ rằng ai đó sẽ nghiên cứu trong một thời gian dài các bức thư của chúng tôi, và nếu ông ta tìm thấy trong đó những từ "Tiệp Khắc" hoặc "Brno" ông sẽ lấy mực đen xóa đi.

Chưa kịp lấy lại cảm xúc của mình sau "công tác viết thư", thì một đoàn xe tải quân sự đã dừng lại gần đó. Tiểu đoàn trưởng Dotsenko hiện ra:

 - Các trung đội trưởng, nhanh chóng nhận đạn và phân phối cho bộ đội!

Tôi cùng "anh già" Borisov, cả hai phải chia một hộp kẽm chứa đạn súng tự động.

Vì binh nhất cận vệ Borisov tại thời điểm có thông báo báo động chiến đấu cao theo Luật Nghĩa vụ quân sự cũ đã "cày hết" ba năm, bây giờ anh sang năm thứ tư (đợt "giải ngũ" vào tháng Năm, nhưng bị ghìm lại), tôi quyết định chia đạn. Với lựu đạn cầm tay thì không có vấn đề gì. Người ta cho hai: một là F-1, thứ hai - RG-42. Mở hộp kẽm bằng chìa đặc biệt và đổ các gói các tông ra tấm bạt. Tôi chia: bên phải - cho mình, bên trái - cho Borisov, lúc này ngồi dịch một chút sang bên và đang lau súng. Tôi nhớ đến bộ phim "Đám cưới ở Malinovka", nơi bọn cướp chia nhau những thứ chúng cướp bóc: "đây cho mày, đây cho tao, cái này cũng của tao". Tôi cười thầm. Và đột nhiên tôi biết rằng trong hộp kẽm số gói là lẻ. Nghĩa là thừa một bao bì. Chia cho ai đây? Chả lẽ lại nhét cho "anh già" thêm trọng lượng để mang vác. Chỉ vừa mới để kẹp đạn thừa vào đống của mình, tôi đã nghe tiếng gầm khủng khiếp của Borisov:

 - Này, chàng trai trẻ, không được ăn gian, để kẹp đạn đấy cho anh!

 - Nhưng các "anh già" không được phép mang thêm trọng lượng - tôi phân trần nửa đùa nửa thật, - tuy nhiên chỉ thêm vài trăm gram thôi mà.

- Anh sẽ cho em "các gam thừa"! Giờ thì, Irek, không "già" hay "non" gì nữa. Anh cảm thấy chúng ta không bay đi để tập trận đâu. Chúng ta tất cả đều là chiến sĩ nhảy dù cận vệ rồi. Và điều này, người anh em ơi, nó ràng buộc chúng ta bởi trách nhiệm lớn đấy. Nếu cậu hiểu, hãy để kẹp đạn thừa cho anh! Nếu không, khi anh bắn hết thì anh bạn trẻ ơi, lấy gì mà anh yểm hộ em?

Ghi chú. Sasha Borisov là một chàng trai tốt. Xin nói thêm, cũng như tôi, trước khi nhập ngũ, anh lái máy kéo ở nông trường quốc doanh. Luôn luôn bình tĩnh, vóc dáng mạnh mẽ. Ra quân tháng Mười năm 1968 với quân hàm binh nhất cận vệ.

Sau khi nhận xong đạn dược, chúng tôi thảy đều im lặng. Mỗi người chìm trong suy nghĩ của mình. Điều gì sẽ xảy ra với chúng tôi giờ đây, người ta phái chúng tôi đi đâu? Không vô cớ, tôi nghĩ, mà người ta cấp cho chúng tôi đạn dược và lương khô đủ gần một tuần. Vậy là không phải chuyện đùa. Một nỗi lo sợ không sao cắt nghĩa được ùa đến với tôi. Thế giới xung quanh chúng tôi cũng đã trở thành thế giới khác. Bản thân tôi nghĩ gì những giờ phút này, nhét đạn đầy các băng đạn dự trữ và nhồi các trái lựu đạn chiến đấu vào ba lô đổ bộ? Tôi không nhớ nữa. Trước hết, một lần nữa tôi kiểm đồ chứa trong ba lô: các cổ lót mới, kim-chỉ, một vài cuốn vở viết thông thường, máy ảnh "Smena-2" và một vài cuộn phim dự trữ. Chiếc bình nước nhỏ và cái thìa trước tiên. Có vẻ như tất cả mọi thứ đúng chỗ. Tuy nhiên, ba lô nặng lên nhiều bởi các băng đạn dự trữ và khẩu tự động sau lưng cũng trở nên đáng kể. Vẫn kịp ghi lại trong cuốn sổ ghi chung vài chữ: chúng ta ở đâu và đang chuẩn bị làm gì đó. Tôi, với tư cách cổ động viên đại đội, từ hồi ở thao trường đã bắt đầu ghi nhật ký, mà không hề suy nghĩ: tôi cần nó để làm gì? Viết khi nào thì hợp? Nhưng tôi ghi chép đều đặn: chỉ cần 5-6 dòng: làm gì ngày hôm nay, gặp ai, v.v. Tuy nhiên, không ai biết về điều đó đến khi nào, đến thời gian nào...

http://www.youtube.com/watch?v=E34lwjK60fw
Mùa xuân Praha 68. Các cuộc hội đàm và ký kết

Cảm giác lo lắng khó chịu vẫn không mất. Đầu óc quay cuồng những suy nghĩ khác nhau: làng quê thân yêu, mẹ, chiếc máy kéo "Belarus", cánh đồng thân thương và một cái gì đó khác nữa. Nhưng không có cảnh dáo dác, căng thẳng và hoảng loạn. Tất cả đều ai làm việc đó. Thượng sĩ cận vệ Anatoly Simonov, chỉ huy trung đội ba của chúng tôi, liên tục đi từ nhóm này sang nhóm khác, kiểm tra tình trạng vũ khí.

Ghi chú. Anatoly Simonov được gọi nhập ngũ từ thành phố Sumy (Ukraine), nơi anh làm việc trong nhà máy radio. Trong thời gian đang miêu tả, anh chỉ huy trung đội của chúng tôi, vì thượng uý Trofimets chỉ một vài tháng trước đây bỗng đổ bệnh nặng và đã được đưa vào bệnh viện. Vì vậy, vị trí chỉ huy trung đội được giao cho cấp phó của anh là Simonov. Là người chỉ huy nghiêm khắc, nhưng không thù vặt. Không bao giờ phạt những lỗi không đâu. Đối xử công bằng với "ma già" cũng như "ma non". Bản thân cũng là "búa liềm" (năm thứ hai phục vụ).

Cuối cùng, từ đâu không biết, đại úy cận vệ Dotsenko gần như chạy đến xuất hiện, ông hổn hển một chút rồi lệnh tập hợp đội hình:

- Nào, các chàng cận vệ, giờ của chúng ta đã đến! - Mắt tiểu đoàn trưởng lấp lánh, nhưng nghiêm trang hơn bao giờ hết, - tôi vừa từ BTM sư đoàn về (BTM ấy đặt đâu trên cánh đồng lộ thiên này thì chúng tôi chẳng đoán ra), nhiệm vụ chiến đấu đặt ra cho chúng ta: bay đến Tiệp Khắc để giúp đỡ nhân dân anh em. Tại đó ngày hôm nay sẽ quyết định số phận của chủ nghĩa xã hội. Ở đó có các lực lượng kích động nhân dân, ở đó bọn phản cách mạng đang ngóc đầu dậy. Chúng ta sẽ đổ bộ cạnh thành phố Brno. Đây là thành phố lớn thứ ba ở Tiệp Khắc. Thủ phủ miền Moravia, cũng là một nước cộng hòa trong liên bang của họ. Trong thành phố này có một học viện quân sự pháo binh, nơi theo tin tình báo của chúng ta, là trung tâm của các đối thủ của chính quyền hiện nay, những kẻ phản cách mạng điên cuồng nhất. Nhiệm vụ giao cho sư đoàn chúng ta - chiếm thành phố và phong tỏa học viện này, nhưng cũng còn gần đó một sân bay lớn. Đây cũng là mục tiêu đánh chiếm của chúng ta - tiểu đoàn trưởng dừng lại và ánh mắt chăm chú lướt qua các hàng quân - có ai hỏi gì không? - Đúng rồi, còn có thể có những câu hỏi nào nữa, bây giờ mọi thứ đã rõ ràng - nhưng các chàng cận vệ, chúng ta đừng xấu hổ trước châu Âu, hãy cho họ thấy những người lính nhảy dù Xô viết là thế nào?

Hàng quân xao động nhẹ, nhưng không thấy những người muốn bày tỏ sự ủng hộ tiểu đoàn trưởng bằng những phát biểu bổ sung như "chúng tôi biểu quyết". Rồi mọi người lặng xuống. Đứng trong hàng ngũ, những người lính thường im lặng. Và sự im lặng, như mọi khi, được xem như là sự đồng ý và chấp thuận. Tiểu đoàn trưởng một lần nữa chậm rãi đi qua hàng quân. Ông chỉnh lại nút áo bộ combinezon của người này cho phù hợp, đẩy đóng lại khóa an toàn đang mở của khẩu tự động cho người kia. Bây giờ tiểu đoàn trưởng nhắc đến cha ruột mình. Một lực vô hình bỗng gắn chặt hơn chúng tôi với người chỉ huy tiểu đoàn trong thời điểm này. Người ta quên đi những than phiền và sỉ nhục nhỏ nhặt, ngay cả những khác biệt về cấp bậc và tuổi tác cũng như không hiện hữu. Trước mặt chúng tôi là một người đàn ông, mà có lẽ, chỉ một vài giờ nữa, sẽ dẫn dắt chúng tôi vào trận chiến. Và số phận cũng như cuộc sống của mỗi chúng tôi đang ở trong tay của ông.

Bản thân Boris Stepanovich nghĩ gì thời điểm này? Liệu có sợ hãi, hay lo lắng nào đấy trong trái tim ông không? Hoặc trong những giây lo lắng ông đã nghĩ về cấp dưới của mình, nhớ những người thân yêu của mình? Khả năng là như vậy.

(http://img11.nnm.ru/7/3/1/d/6/94db0866f912eefe31781d3a96b.jpg)
Tăng Nga trên quảng trường Vaclav Prague 1968

Ghi chú. Dotsenko Boris Stepanovich, đại úy cận vệ. Dân tộc Ukraina. Mùa đông năm 1969 nhận quân hàm "thiếu tá". Trong những năm chiến tranh. ông cùng với cha mẹ di tản đến Bashkiri. Vì vậy, tôi luôn gọi ông là "đồng hương" (Tatarstan và Bashkortstan nằm cạnh nhau, có lẽ vì vậy tôi được trở thành "đồng hương", nhưng ông cũng không cho tôi bất kỳ ưu đãi nào trong suốt quá trình phục vụ). Người ta nói rằng trong những năm bảy mươi, bác sĩ quân cấm ông nhảy dù. Do đó, ông được chuyển sang một đơn vị pháo binh ở đâu đó gần Minsk, nơi sau này ông trở thành người chỉ huy trung đoàn ...

Sau một vài huấn thị nữa thì tới bữa ăn tối. Dạ dày no căng thì tâm trạng cũng tốt hơn, nhưng cũng ít luôn cả suy nghĩ.
.........

(tiếp)

Gần nửa đêm những chiếc tuabin mạnh mẽ của các cô nàng "Annushka" lại gầm lên. Lâu lâu chúng lại kêu ầm ầm khi người ta kiểm tra lực đẩy các động cơ và làm náo động xung quanh. Tôi thậm chí còn cảm thấy tiếc - bao nhiêu dầu máy bay bị đốt vô ích. Sau đó, vang lên khẩu lệnh "về máy bay!".

Qua nhiều năm tháng, chúng tôi mới biết được từ các nguồn kín: sư đoàn, cũng như tất cả những đơn vị khác tham gia chiến dịch, đồng thời nhận được tín hiệu quy ước "Vltava-666" - tín hiệu cho phép vượt biên giới Tiệp Khắc. Kể từ lúc đó "Chiến dịch Đu-nai" đã bắt đầu...

Tôi lại ngồi xuống bên cạnh Bogattski, Dưới tiếng gầm của bốn turbine chúng tôi không vội vã thảo luận tình hình. Nhưng sự sợ hãi hoặc hoảng loạn thì không hề. Huyết áp, thường trong trường hợp như thế này sẽ tăng cao. Điều ấy thì bốn thập kỷ sau tôi có thể thành thật thừa nhận.

(https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/LKTB_04.png/800px-LKTB_04.png)
Sân bay tại Séc năm 2009

Đột nhiên có ai đó - ở phía đối diện chỉ ra cửa lấy sáng. Tất cả dán mắt vào các ô cửa sổ nhỏ. Bay ngay trên đầu chúng tôi một chút, theo hướng song song, những quả cầu lửa ở tốc độ cao, đuổi kịp những cô nàng "Annushka" của chúng tôi, rồi lao về phía trước. Một vài phút sau lại xuất hiện những quả cầu lửa ấy và chúng biến mất về phía trước. Một số anh chàng đoán - máy bay tiêm kích.

Ghi chú. Một trong những đồng nghiệp cùng làng tôi, tại thời điểm đó phục vụ trong lực lượng bộ đội biên phòng, đúng đêm đó anh đang ở trên biên giới gần ga Chop. Dưới đây là những gì anh kể với tôi sau khi "giải ngũ":

- Khoảng hai giờ sáng tôi đang đứng đâu đó với một đối tác gần mốc biên phòng, bỗng đột nhiên từ phía đông bắc có tiếng rú của nhiều máy bay đang tới gần. Những chiếc máy bay đơn độc bay qua biên giới một cách thường xuyên, chúng tôi không chú ý đến chúng. Nhưng đây là cả một hạm đội không quân, nhưng không bay quá cao. Cao độ chỉ tầm 2-3 km. Máy bay hạng nặng đây, tôi nghĩ - chắc là máy bay ném bom. Nhưng bay đi đâu nhiều vậy? Thậm chí tôi chợt thấy lo lắng - hay là chiến tranh rồi? Nhưng điều thú vị là từ cả hai bên của chúng là những chiếc máy bay tiêm kích bay hộ tống! Một vài giờ sau, khi trời sáng, những chiếc máy bay này bắt đầu quay trở lại. Nói ngắn gọn, gần như cả ngày chúng bay tuần tra từ đó đến đây. Hóa ra là cậu đấy à...?

(http://voenpro.ru/img2/images/flag-103-vdd4.jpg)
Lính sư đoàn dù 103 tại Tiệp Khắc năm 1968 (http://voenpro.ru/voentorg/flag-103-vdd)

Sau đó, chúng tôi nhìn thấy trong các ô cửa sáng, bình minh dần bắt kịp với "khoang bay" của chúng tôi. Phía dưới mở ra một bức tranh tuyệt vời: các thành phố và làng mạc xa lạ, những ngọn núi và những con đường thẳng như mũi tên, những đường nét thật của cánh đồng và những khu rừng thưa. Tôi tự hỏi, vậy thì chúng tôi sẽ nhảy đi đâu? Đột nhiên bên phải máy bay hiện ra đường nét của một thành phố lớn. Chúng tôi đoán: phía dưới - là Brno. Cuối cùng, cánh cửa buồng lái mở ra, kỹ sư trên máy bay đi ra và cúi xuống người chỉ huy tiểu đoàn đang ngủ gật, giải thích cho ông điều gì đó. Đại úy cận vệ Dotsenko đứng dậy, đeo mũ da bảo hiểm lên đầu mình, lắc người rồi lớn tiếng tuyên bố với toàn bộ khoang chứa: Bỏ dù giấu dưới ghế! Đổ bộ không dùng dù. Chuẩn bị vũ khí! Nhanh hơn đi, quân cận vệ, nhanh nữa lên! Bây giờ máy bay không dừng nhưng chúng tôi vẫn chạy trên đường dốc rồi nhảy ngay lập tức về phía bên kia đường băng. Về phía bên kia đường băng bê tông, các bạn hiểu không? Phía sau các máy bay khác đang tiếp đất, đừng để lao vào chúng. Tập hợp theo hướng ngược chiều tiếp đất! Trung úy Gluschenko (chỉ huy trung đội một) đứng đầu hàng dọc, sau đó tất cả chạy đến đó, hiểu không? Mốc định hướng - tháp kiểm soát phi trường. Đội hình tập hợp cạnh trung úy Gluschenko sau mười phút!

(http://funkyimg.com/i/WaZa.jpg)
Từ sân bay Ruzyne về Praha

Cánh cửa sau máy bay đã mở ra, bánh xe rít lên chạm vào nền bê tông, động cơ gầm rú khi đảo chiều, nhưng máy bay vẫn tiếp tục chạy trên đường băng. Xộc vào mũi là mùi thơm trái cây không quen của buổi sáng trong lành lẫn mùi nhiên liệu máy bay phản lực. Kỹ sư máy bay ấn nút và thả đường dốc, và chúng tôi khi còi báo động chưa hú, đã lấy hết sức lao về phía trước chạy theo trung úy Gluschenko. Chạy rầm rầm trên tấm kim loại, nhiều người không thể cưỡng lại và không tính được lực quán tính, ngã phịch xuống mép đường băng bê tông. Ngay khi còn ở trên trên đường dốc đã phải lập tức quay mặt về hướng chuyển động của máy bay, nhưng chưa bao giờ họ dạy chúng tôi điều ấy. Nhanh chóng chồm dậy, cầm lấy khẩu súng tự động đã sẵn sàng, chúng tôi chạy trên đám cỏ ướt sương về phía còn chưa rõ. Trên đường chạy chúng tôi nhìn thấy các cô nàng "Annushka" nặng nề nối đuôi nhau hạ cánh, từ những chiếc máy bay đang di chuyển, những chiến sĩ nhảy dù khác tiếp tục nhảy ra.

Đồng hồ chỉ hơn 4 giờ sáng vài phút, bình minh đã hừng lên. "Operation Danube" đang bắt đầu, chưa từng có sự tương tự về quy mô trong thực tế quân sự toàn cầu, một chiến dịch mang lại cho nhiều chính trị gia bệnh đau răng lẫn đau tim! Một cú sốc thực sự, trước hết là thứ mà những người Mỹ "diều hâu" cảm thấy, họ đã ngày cũng như đêm chuẩn bị một cuộc đảo chính phản cách mạng ở Prague. Sau đó chúng tôi được biết: họ thiếu tất cả đâu đó mười ngày. Tóm lại, họ đã để xổng cơ hội! Và các ông tướng Bundeswehr buồn biết bao! Hóa ra - phí công họ cải trang như khách du lịch lang thang trên các đường giao thông và các cánh đồng của Tiệp Khắc sáu tháng trước khi chúng tôi xuất hiện. Nhưng đây là một thực tế của lịch sử đã được chứng minh!

(https://pp.vk.me/c424323/v424323354/6201/2lZohfIwG7A.jpg)
Quân dù sư đoàn đổ bộ đường không cận vệ 7 tại sân bay Ruzyne. Prague 1968

Và trong thời gian đó, sau khi động cơ gầm lên, những chiếc máy bay một lần nữa lại cất cánh, bẻ lái lấy hướng bay trở về Tổ quốc. Vòng quay "carousel", như sau này đã được khẳng định, vẫn tiếp tục gần như suốt cả ngày. Về sau chúng tôi mới biết rằng, việc tổ chức một cuộc triển khai quân như vậy thì thế giới chưa từng biết đến. Trên bầu trời thành phố Brno không nhìn thấy bóng dáng một chiếc dù, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn toàn bộ một sư đoàn nhảy dù đã có mặt trên các đường phố, các quảng trường của nó. Vậy là sân bay Turzhany (hiện nay là Brno–Tuřany Airport) đã nằm gọn trong tay quân ta. Sau nữa tôi mới được biết chỉ tính riêng các máy bay "AN-12" hoạt động trong chiến dịch này đã là hơn 400 chiếc!

Đã đến giờ thứ năm của ngày 21 tháng 8 năm 1968, từ khi chúng tôi vào lãnh địa phi trường. Các phân đội khác và trung đoàn 350 của sư đoàn chúng tôi đã nhanh chóng kiểm soát hoàn toàn Brno và Học viện Quân sự mang tên Zapotocky (Khu vực Brno và lân cận có 2 sân bay quan trọng là Turzhany (Tuřany) và Namesht (Náměšť nad Oslavou). Trung đoàn dù 317 đánh chiếm sân bay Turzhany. Trung đoàn dù 350 đánh chiếm sân bay quân sự Namesht nằm cách Brno 32 km về phía tây với nhiệm vụ khóa biên giới quốc gia Tiệp Khắc và ngăn chặn quân đội khối NATO từ phía CH Áo).

Một trong các đại đội thuộc tiểu đoàn chúng tôi âm thầm - êm thấm đánh chiếm được trạm gác của đội bảo vệ phi trường. Sau này ai đó kể rằng khi đại úy cận vệ Kryachko cùng quân dù xông vào, lính gác còn đang ngồi trên giường sắt và không biết phải làm gì. Sự hoảng loạn bao trùm lấy họ vì có quá nhiều máy bay. Đại úy của chúng tôi bằng ngôn ngữ dễ tiếp cận (tiếng Slovak - cũng là ngôn ngữ Slav, vì vậy chúng tôi sau này nói chuyện thoải mái với người dân bình thường) bằng cách nào đó đã tập hợp đội ngũ đại đội này, còn quân dù đến lúc đó đã kịp phong tỏa các giá cao để súng. Người ta tìm thấy một viên sĩ quan của họ và với sự giúp đỡ của anh ta, đã phóng thích những người lính trên ...

(http://funkyimg.com/i/WaYi.jpg)
Sân bay quân sự Namest và sân bay quốc tế Turany nơi quân dù sư đoàn đổ bộ đường không 103 đổ quân xuống vào sáng sớm 21 tháng 8 năm 1968

Chẳng mấy chốc bộ đội chúng tôi làm sân bay trở nên chật chội. Rõ ràng là khó chỉ huy quản lý: ai chỉ huy ai, chẳng biết đâu mà lần. Ví dụ, trong một lúc tạm nghỉ tôi cùng Kolya Kondratenko ghé vào nhà ga hàng không. Chúng tôi nhìn thấy một nhóm thường dân túm tụm vào một góc, thậm chí có cả trẻ em chơi đùa ngay cạnh đó, còn quân dù phong tỏa khu vực và bảo vệ họ. Một anh trung úy chạy đến và ra lệnh cho chúng tôi: đứng tránh một chút sang bên và không để cho bất cứ ai tói gần nhóm dân sự này. Sau đó mới biết - đây là những nhân viên của cơ quan đại diện của chúng ta tại Brno và gia đình của họ. Ban đêm họ nhận được tín hiệu quy ước và đã đi đến sân bay - tránh xa chỗ nguy hiểm. Bây giờ họ chờ máy bay để về Tổ quốc. Nhưng tôi cùng Kondratenko nhanh chóng biến khỏi đó, sau khi được "đảm bảo" rằng không ai đe dọa các công dân này.

Chúng tôi nhanh chóng tìm thấy những khẩu pháo không giật của mình, được bốc xuống từ những chiếc máy bay khác và đạn dược cho nó. Chúng tôi ăn trưa ngày đầu tiên bằng lương khô. Thành thật mà nói, những giờ phút ấy nghĩ gì đến ăn uống. Biết bao ấn tượng, hứng thú, phấn khích và niềm tự hào vì quân đội của mình! Dù thế nào - chúng tôi đang ở giữa châu Âu và thực hiện một nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ thành quả của chủ nghĩa xã hội ở nước Tiệp Khắc anh em!

Vào buổi chiều, trung đội chúng tôi được giao nhiệm vụ cụ thể: bảo vệ cây cầu - vượt đường ô tô cao tốc dẫn về hướng Bratislava. Đi qua dưới cây cầu là một tuyến đường sắt. Chúng tôi đào những đoạn công sự và chiến hào nhỏ, thiết lập các trận địa hỏa lực. Theo tính toán của chúng tôi, không có "xe tăng đối phương" nào có thể đột nhập vào bên trong phi trường. Lựu đạn chống tăng đủ cho đánh nhau suốt một ngày, đạn - thậm chí còn nhiều hơn.

Đến lúc này chúng tôi đã kịp làm quen một chút với môi trường xung quanh. Con đường mà chúng tôi bảo vệ, có bề mặt thật lý tưởng.

http://www.youtube.com/watch?v=9WFVhe1Eqb4
Các đơn vị xe tăng Soviet tiến vào trung tâm Prague năm 1968 trong chiến dịch Đu-nai

Giao thông gần như không có. Rất hiếm xe qua lại. Chúng tôi thậm chí cũng không buồn dừng chúng lại. Di chuyển trên đường có cả các xe tải quân sự với dấu hiệu nhận dạng - dải sơn trắng trên mui xe và cabin. Vài lần một số thủ trưởng hỏi: ai bảo vệ cây cầu. Chúng tôi trao đổi, chỉ sau khi xác định đúng mật khẩu. Đêm qua đi tương đối yên tĩnh, ngoại trừ tiếng hú của các cô nàng "Annushka" của chúng tôi và tiếng gầm của những chiếc "MiG-19" cất cánh. Chúng bay lên để hộ tống máy bay vận tải. Luồng lửa phụt khi tăng lực cất cánh làm chúng tôi nhớ mãi rất lâu. Chúng tôi chỉ quen được việc ngủ khi chúng cất cánh vào cuối kỳ lưu trú ở đó.

Sáng ngày mới trên mảnh đất nước ngoài, chúng tôi đón nó một cách bình yên. Có vẻ như tất cả trừ những người gác, đều ngủ đẫy giấc. Tôi không còn nhớ người mà tôi đứng cùng trên cầu, thưởng thức khung cảnh thiên nhiên xung quanh và ngắm cảnh cất cánh đẹp mắt của những chiếc máy bay tiêm kích, mà phải nói thêm rằng, đó là giấc mơ thời thơ ấu của tôi - chỉ vì khít răng không đúng kiểu mà người ta không cho tôi đến trường bay.

(https://edocs.uis.edu/Departments/LIS/Course_Pages/LIS411/images/big/Prague_Spring_1968_Dissident_Cartoon.jpg)
Một bức biếm họa của phe chống đối thời đó

Những áp phích kiểu "Ivan về nhà đi, Masha đang đợi mày" hay "Bọn xâm lược! Cút khỏi Tiệp Khắc!" chỉ xuất hiện vài ngày sau. Và còn bao nhiêu đài phát thanh bí mật chống lại chúng tôi! Nhưng tôi, với tư cách một tuyên truyền viên, quan tâm đến chuyện khác: mỗi người lính nhảy dù chúng tôi, cho dù binh nhì hay trung sĩ, trong tình huống này đã trở thành một tuyên truyền viên và giải thích một cách hợp lý mục đích sứ mệnh của chúng ta. Khi chúng tôi tiếp xúc trực tiếp với người dân địa phương thì tình hình cũng vậy.

Sau một ngày đêm trung đội của chúng tôi bỏ lại công việc bảo vệ cây cầu và được triển khai trong một khu rừng nhỏ ngay cạnh đường CHC của phi trường.
.......

(tiếp)

Ghi chú. Hôm nay qua Internet (Google) tôi đã tìm thấy khu rừng nhỏ nằm gần sân bay Turzhany - Brno ấy. Tuy nhiên, trong khu rừng người ta đã dựng lên một tòa nhà. Nhưng ngay cả với những gì còn lại thì từ Vũ trụ nhìn xuống tất cả cũng quen thuộc đến đau đớn: những lô nhà nghỉ gần làng Turzhany, cánh đồng và các tuyến đường. Vâng, và ngay cả sân bay cũng lớn hơn nhiều và người ta đã xây dựng rất nhiều tòa nhà...

Chúng tôi căng một số lều, đào các ụ hỏa lực cho pháo không giật, hướng nòng về phía đường ô tô cao tốc Brno-Bratislava. Xin nói thêm, đất toàn đá: lớp trên cùng thì không có chuyện gì, gần giống như đất đen, nhưng xuống nửa mét thì chỉ đào được toàn mảnh vụn. Không thể chỉ đào bằng xẻng, mà phải dùng cả xà beng. Nhưng bất chấp điều này, chúng tôi đã xây dựng được một hầm sâu, nơi sau này còn dùng lưu trữ thực phẩm. Từ đó bắt đầu trực chiến.

(http://funkyimg.com/i/WaZ6.jpg)
Từ sân bay Turany về Brno

Vậy, chúng tôi bảo vệ những gì? Như đã đề cập, sau khu rừng nhỏ là đường băng. Các máy bay "Antei" từ Liên bang thường xuyên hạ cánh xuống đây với các hàng hóa khác nhau. Tại đây người ta lập tức bố trí một trung đoàn máy bay tiêm kích. Những chiếc "MiG" ầm ầm cất cánh rồi biến mất sau những đám mây, một thời gian sau chúng quay trở lại. Thời gian rảnh rỗi, chúng tôi thường theo dõi chúng hồi lâu. Thật thú vị khi xem chúng bung dù hãm lúc hạ cánh và ngay lập tức dù hãm làm tốc độ chạy chậm lại, sau đó chúng lăn sang một bên, chiếm vị trí đậu của mình tại khoảng sân riêng. Chẳng mấy chốc chúng tôi cũng quen đi và ngủ tương đối ngon lành dưới tiếng hú tăng lực của động cơ. Thường thì chúng tôi hay đến gần những chiếc máy bay và quan sát công việc của các kỹ thuật viên hàng không. Một lần, viên đại úy tò mò hỏi, các bạn lính dù quê đâu? Khi tôi nói quê ở Tartary, viên phi công rất vui mừng. Hóa ra anh sinh ra tại Chuvash, và trong những năm học phổ thông anh thường ở với cha mẹ tại Kazan. Trong chuyến thăm sân đậu lần thứ hai, anh cho phép tôi ngồi vào buồng lái. Ngay cả hôm nay tôi vẫn nhớ cảm giác tuyệt vời này, tôi cảm thấy mình như bay lên bảy tầng mây! Bởi tôi từng nói rằng giấc mơ thời thơ ấu là trở thành phi công, nhưng ủy ban quân sự đã cắt mất giấc mơ ấy. Nhưng bây giờ, dù chỉ trong một vài phút, tôi vẫn "thấy" mình đang bay cao trên những đám mây. Cảm ơn anh, người bạn phi công! Nhưng tôi lạc đề mất rồi...

Giữa đường cao tốc và khu rừng, nằm gần con đường, có một đại đội lính dù thuộc tiểu đoàn chúng tôi triển khai. Chiến hào của họ trải dài dọc theo đường. Vì vậy, nếu từ đường ô tô có ai dám tấn công về phía chúng tôi, thì đầu tiên tiếp chúng sẽ là hỏa lực của các chàng "bộ binh" của đại đội này. Giữa đại đội xung lực và đại đội hỏa lực chúng tôi còn có các khẩu đội phòng không của bản thân trung đoàn. Những cỗ PPK hai nòng của họ có thể bắn hạ không chỉ máy bay địch bay thấp, mà còn bắn phá được xe ô tô hoặc xe bọc thép chở quân. Còn chúng tôi đã sẵn sàng nghênh tiếp xứng đáng bất kỳ loại xe tăng nào, khi tưởng tượng trước họng súng của mình là đủ loại "Abrams" hoặc "Leopards".

(http://funkyimg.com/i/WaZH.jpg)
Đường cao tốc Brno CH Séc - Bratislava CH Slovakia

Nhưng chúng ta hãy trở lại với khu rừng. Hôm nay thật khó nhớ nó chiếm khu vực nào? Các loại cây mọc ở đây gồm nhiều loại. Nhưng thông và bạch dương thì chính xác là không, cây ăn trái - cũng vậy. Tuổi khu rừng trồng vào khoảng 20-30 năm. Trung đội chúng tôi chiếm một khoảng trống nhỏ trên rìa khu rừng. Nhưng khu rừng nhỏ nhanh chóng trở thành một địa điểm nguy hiểm theo nghĩa đen. Xa một chút nữa tính từ lều chúng tôi người ta thành lập một kho đạn. Chúng tôi thậm chí còn không nhận thấy khu rừng được bổ sung các hàng hóa nguy hiểm thế nào, người ta đưa hàng đến ban đêm: bắt đầu từ những hộp đạn súng lục và kết thúc bằng đạn trái phá cho pháo tự hành. Nhưng với chúng tôi quý giá nhất là các hòm đựng pháo hiệu. Ban đêm, dưới ánh trăng, chúng tôi luôn nhanh chóng tìm thấy những chiếc hòm đó. Thứ nhất, chính chúng tôi đang sống trong khu rừng ngay gần đạn dược và cái chính - chúng tôi biết mật khẩu. Thứ hai, những người lính canh bảo vệ những hòm ấy, họ lý luận, có vẻ hợp lý - lính dù cần gì đạn pháo tự hành và lựu đạn chống tăng thừa? Tóm lại, mọi thứ đều bình thường. Lợi thế của mình, chúng tôi còn sử dụng một lần nữa, khi tìm thấy trong số các hòm đạn có một hộp đạn lửa (vạch đường). Khi đó, mỗi người chúng tôi nạp tất cả các băng đạn theo kiểu trộn lẫn: một viên đạn xuyên, viên khác - đạn lửa.

Không xa khu rừng của chúng tôi, nghĩa là ngay trên cánh đồng lộ thiên, có bố trí tiểu đoàn quân y của sư đoàn. Tôi cảm giác rằng người ta tập hợp về đây tất cả các cô ý tá trẻ lính nghĩa vụ của tỉnh Vitebsk.

Khoảng một tháng sau, tình hình xung quanh chúng tôi bắt đầu bình thường trở lại. Dân trong khu vực không còn làm chúng tôi phải lo lắng, và chúng tôi - thậm chí còn hơn cả thế. Bắt đầu các giờ huấn luyện chiến đấu theo lịch trình thường lệ. Sau đó, có lệnh tập luyện đội ngũ theo đội hình trung đội, đại đội và thậm chí tiểu đoàn. Và không uổng công, vì có tin đồn Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng A.N.Kosygin sẽ đến với chúng tôi. Đại loại là ông sẽ gặp Chủ tịch Tiệp Khắc L.Svoboda. Nhân dịp này, đã tổ chức một cuộc diễu hành của các đơn vị trong sư đoàn chúng tôi. Còn ngày hôm trước người ta phát mũ nồi đỏ cho tất cả. Nếu toàn bộ lính dù trước đó đội mũ chào mào (mũ ca-lô), đây là lần đầu tiên chúng tôi đội mũ nồi đỏ. Sau những năm 1970 mũ nồi mới có màu xanh lơ. Nhân dịp này, người ta kể một giai thoại của lính. Lãnh đạo thành phố Brno gặp tư lệnh sư đoàn của chúng tôi và họ hỏi:

- Sao lại có đội quân nào đội mũ nồi đỏ xuất hiện thế này?

- À đấy là một đội dự bị nhỏ của tôi vừa mới triển khai đến ấy mà, - đại loại sư trưởng trả lời như vậy. Và chính trong những ngày ấy Moskva vừa phong cho ông quân hàm «thiếu tướng cận vệ». Tất cả chúng tôi như những đứa trẻ nhỏ, vui mừng và rất tự hào với một sự kiện quan trọng như vậy. Một cuộc diễu binh được tổ chức. Đi qua trên phi trường bằng những bước chân gấp gáp là tất cả những ai lúc đó chưa đứng trên lễ đài. Quân dù thật không hổ danh trước mặt các nhà lãnh đạo hai đất nước. Nhưng đẹp nhất là cảnh diễu hành những chiếc hộp của tiểu đoàn quân y ở cuối màn trình diễn. Những người phụ nữ bận đồ combinezon quân dù thùng thình, đi ủng da, súng lục ngang hông. Thân hình của họ thật lạ: cả về chiều cao và chiều rộng. Cả tướng Yatsenko và các vị khách quý cao cấp đứng cạnh đều cười thoải mái.

(http://img690.imageshack.us/img690/7910/f07a5cab16e38c5dlargejp.jpg)
Quân dù trên ASU-57 diễu binh tại Quảng trường Đỏ (http://www.armorama.com/modules.php?op=modload&name=SquawkBox&file=index&req=viewtopic&topic_id=205443)

Cùng với nhiệm vụ trực chiến, chúng tôi tiến hành tất cả các loại hoạt động theo kế hoạch huấn luyện năm của bộ đội. Tôi nhớ các hạ sĩ quan thậm chí còn viết cả kế hoạch tóm tắt tiến hành học tập. Tôi song song làm cả công tác xã hội. Từ những ngày đầu tiên bằng các phương tiện có trong tay chúng tôi đã xây dựng phiên bản dã chiến của "phòng Lenin": những chiếc ghế dài làm bằng các tấm gỗ, bàn làm bằng thùng lựu đạn chống tăng. Tất cả các bảng tuyên truyền trực quan được treo trên cây. Chúng tôi cho ra lò "Tin chiến đấu", "Tin nhanh" về các đồng đội xuất sắc. Tôi đưa từ sân bay cả một tấm ván ép nguyên vẹn và chế thành chiếc giá "Tin tức trong nước". Tôi dán lên đó các bài cắt ra từ báo. Chiếm ưu thế, tất nhiên, là các thông tin về xứ sở Tataria yêu quý của tôi. Cần nói thêm rằng, đường ống dẫn dầu "Hữu Nghị", bắt đầu từ Almetyevsk của chúng tôi, khi đó đã dẫn đến tận thành phố Brno của Tiệp Khắc. Kể chuyện ấy với quân mình, tôi rất tự hào về thực tế này. Vật liệu thì không thiếu. Vì chúng tôi ở gần đường băng, nên đón được trước tất cả mọi người những "tàu bay hữu ích" đối với chúng tôi từ Liên bang đáp xuống.

(http://forum.exler.ru/uploads/127/post-1186389955.jpg)
...và giữa Prague 1968. (http://www.armorama.com/modules.php?op=modload&name=SquawkBox&file=index&req=viewtopic&topic_id=205443)

"Tàu bay" chở cả báo và tạp chí. Mọi loại báo chí, chúng tôi đều đọc trước ban chỉ huy sư đoàn. Chuyện ấy lộ ra vào cuối kỳ đồn trú. Một lần, tôi cùng một người nào đó mang về vị trí đóng quân của trung đội cả một kiện toàn những báo và tạp chí. Tôi nhìn thấy quân mình đã tập hợp đội hình đứng thành hàng ngũ và lắng nghe ai đó. Tôi tới gần một cách rụt rè và nhìn thấy trung đoàn phó chính trị N.I.Pastushenko. Đứng cạnh là chỉ huy tiểu đoàn chúng tôi Dotsenko và ông đang nhìn tôi một cách giận dữ. Vâng, quả thật tôi nghĩ rằng thế là tôi hỏng rồi.

  - Này, chàng cận vệ, cậu từ đâu hiện ra và cậu đang cầm gì thế? - trung tá cận vệ hỏi. Trước khi tôi kịp mở miệng thì trung đội trưởng Simonov báo cáo:

  - Tuyên truyền viên của đại đội pháo, binh nhì Khisamiev thưa đồng chí trung tá, cậu ấy mang báo mới đến. Buổi tối chúng tôi có giờ sinh hoạt chính trị.

Giải tán đội ngũ, trung đoàn phó chính trị ngồi xuống chiếc ghế tự tạo và bắt đầu giở xem các tờ báo. Tiện thể ông hỏi, tôi làm thế nào có được báo mới nhanh thế? Tôi buộc phải "bật mí" cho ông biết toàn bộ hệ thống khai thác món ăn tinh thần này. Sau đó, ông xem toàn bộ tập báo đóng "tin chiến đấu" của tôi, ông đặc biệt thích chiếc giá dán tin tức trong ngày. Rời vị trí chúng tôi, ông khen ngợi chúng tôi biết tổ chức cuộc sống, và tôi - vì công tác tuyên truyền. Xin nói thêm, sau khi về Liên bang, chúng tôi lập tức bước vào lễ kỷ niệm trọng thể lần thứ 60 Đoàn Komsomol Lê nin (29 tháng 12), tại đó tôi được tuyên bố mười ngày nghỉ phép về quê chính vì công tác tích cực với vai trò tuyên truyền viên của đại đội. Và cuộc gặp gỡ với trung đoàn phó chính trị trong khu rừng nhỏ sau này đã đóng một vai trò quan trọng trong tiểu sử của tôi ...

Chẳng bao lâu chúng tôi được phép tổ chức một chuyến du ngoạn trong thành phố và các làng mạc xung quanh, nhưng nhất định phải đi theo nhóm. Một lần chúng tôi đến thăm một đơn vị pháo binh nằm gần Brno. Trong doanh trại lính rất ít, chắc là, chỉ có đội trực ban nội vụ. Vậy là, chúng tôi ngồi trong văn phòng của người đại đội trưởng bộ binh hoặc pháo binh và trò chuyện. Hay đúng hơn, các sĩ quan của chúng tôi nói chuyện. Có tiếng gõ cửa, một người lính đi vào. Anh ta chào chỉ huy của mình và hỏi gì đó. Sau đó anh ta đặt lên chiếc đĩa nằm trên chiếc bàn đầu giường những đồng tiền kim loại (đồng forent) và lôi từ chiếc hòm ở góc phòng ra một chai bia và đi ra ngoài. Chà, chúng tôi nghĩ, không hiểu đó là quân đội kiểu gì! Ngay trong doanh trại lính uống bia! Cái tâm của một người lính Xô Viết không thể hiểu nổi điều đó! Thực tế tinh thần chiến đấu của quân đội của họ trong giai đoạn này không tỏa sáng, ngự trị ở đó chỉ có có sự băng hoại đạo đức hoàn toàn. Và thậm chí họ phục vụ theo nguyên tắc lãnh thổ: gần như ngay cạnh làng mình ...

Trong các giờ rảnh rỗi hiếm hoi chúng tôi thường đi dạo quanh vùng lân cận. Đặc biệt chúng tôi rất thích làng Turzhany. Trẻ em chạy theo sau, đưa tay chạm vào những khẩu tiểu liên của chúng tôi. Chúng tôi trao đổi huy hiệu. Đôi khi, những người lớn giật chúng ra khỏi chúng tôi, rõ ràng họ vẫn còn lo ngại, nhưng chúng tôi không tạo ra những lý do như vậy. Bằng những kiến thức của mình chúng tôi kể với họ về Liên Xô, và vì sao chúng tôi đang ở đây. Sau đó, một số người đã đến vị trí của chúng tôi tại lãnh thổ trung lập và tiến hành tranh luận. Có cả những người Slovak lớn tuổi, họ chấp nhận sự hiện diện của chúng tôi ở đây. Tôi cũng đã làm quen với chủ tịch nông trường nhà nước (ở nước chúng ta - nông trang tập thể hoặc nông trường quốc doanh).

Và chuyện đã xảy ra thế này. Tôi từng nói rằng ngoài cánh đồng thì ngô và củ cải đường đang lớn. Đã đến lúc thu hoạch từ lâu, nhưng sự xuất hiện của chúng tôi (theo ý kiến của ông chủ tịch) đã làm hỏng mọi thứ. Sau khi nhìn thấy những người lính Xô Viết, tất cả các thợ cơ khí vận hành máy đã quẳng thiết bị ngay trên cánh đồng và chạy trốn về nhà. Nằm gần đó là khu vực nơi người ta thu hoạch ngô chứa vào si-lô và ngay sau đó bắt đầu công tác cày ải.

Một vài ngày sau, tôi nhìn thấy một chiếc máy kéo "DT-75" đơn độc (sản phẩm của chúng ta - nhà máy chế tạo máy kéo Volgograd). Lưỡi cày đang ở tư thế hạ. Và chiếc máy kéo màu đỏ đứng đó giống như chiếc xe tăng bị bắn hạ. Thật đáng tiếc. Với sự cho phép của Simonov tôi đi đến chỗ nó. Cabin không bị khóa, nhưng để khởi động máy thì không đơn giản - ắc quy đã bị tháo. Nhưng dây cu-roa để khởi động "máy đề" trong trường hợp này cũng không có. Tôi tháo chiếc thắt lưng quần của người lính, bắt đầu quay động cơ khởi động, và nỗ lực kéo đến lần thứ ba thì chiếc máy kéo gầm lên. Máy hoạt động bình thường, tất cả các hệ thống đều hoạt động. Còn nửa bình dầu diesel. Tóm lại, tôi cho máy căn luống và bắt đầu cày. Tôi tự hào nhìn các chàng trai của chúng tôi, và nói, biết tay quân ta chưa! Họ vẫy tay ra dấu chào mừng tôi. Thậm chí tôi còn quên mình đang ở đâu. Tôi làm một vài vòng và bắt đầu tính toán xem mình sẽ kịp cày được bao nhiêu mẫu đất. Nhưng đột nhiên tôi thấy - ở cuối khu đất có một chiếc xe "Trabant" cũ đang đậu, và đứng bên cạnh là một người đàn ông vóc dáng khỏe mạnh. Ông ta mặc áo len ngắn và đi ủng cao su. Sau khi dừng máy kéo bên cạnh ông, tôi tắt máy và nhảy ra khỏi cabin. Tôi chào và bắt đầu phân bua, rằng mình nhớ nghề nên dạo qua vài đường cày. Ông ta đứng im lặng một chút, sau đó đưa tay ra và mỉm cười. Tóm lại, qua trò chuyện, tôi nhận ra rằng ông là người chủ ở đây và bây giờ đang chịu cảnh không thể thu hoạch ngô và cày ruộng. Ông nói, khi được phép làm việc trên đồng, thì thời vụ qua, tất cả sẽ mất hết?

Chẳng mấy mà các thợ máy ở địa phương đã bắt tay làm việc trở lại, còn ông chủ tịch bắt đầu thường xuyên tới thăm nơi chúng tôi đóng quân mang theo rượu tự nấu. Điều đó đặt ra câu hỏi: liệu những kẻ chiếm đóng có cày ải một mảnh đất xa lạ nước ngoài hay không?
..........

(tiếp)

Một sự kiện nổi bật đối với chúng tôi là buổi biểu diễn của Đoàn Văn công của Cụm quân Nam. Hôm nay tôi không còn nhớ toàn bộ tiết mục của buổi biểu diễn này nữa, nhưng nó diễn ra với đủ các bộ môn như thể trong nhà hát. Nhưng có một bài hát đã khắc sâu vào tâm hồn tôi. Nghệ sĩ solist hình như tên là Anastasia. Mà ca khúc của cô ấy hát về quê hương, về biển làm chúng tôi một lần nữa vô cùng nhớ quê hương của mình, nỗi buồn nhớ ngôi nhà thân thương cứ vây phủ mãi mỗi chúng tôi.

Tình hình ít nhiều đã ổn định. Người dân bắt đầu giao tiếp với chúng tôi một cách công khai, dường như họ nhận ra rằng quân đội Liên Xô không làm gì sai với họ. Chúng tôi cũng cố gắng giữ uy tín. Tại bất kỳ cuộc gặp gỡ nào với người dân địa phương, chúng tôi đều nhắc đến lịch sử quan hệ giữa các dân tộc chúng ta. Thực tế là trong cuộc giải phóng Tiệp Khắc khỏi ách Đức quốc xã đã có 145.000 binh sĩ Liên Xô hy sinh, chúng tôi nhắc họ nhớ điều đó mỗi khi có cơ hội. Các thế hệ cũ nhận thức được điều đó, và thường ủng hộ chúng tôi trong các cuộc thảo luận. Nhưng các bạn trẻ vẫn kịp phát âm đúng đắn từ "dân chủ" và sử dụng từ đó cả theo nghĩa phải và nghĩa trái. Tuy nhiên, họ không thực sự giải thích được rõ ràng "dân chủ" là gì, và lý do tại sao họ cần nó và loại dân chủ nào mà họ muốn thì họ không thể nói chính xác. Trong khi đó, tại thành phố Brno người ta vẫn tìm thấy những hố chôn vũ khí. Ở đâu đó vẫn vang lên tiếng súng ...

Một đêm chúng tôi bị đánh thức bởi tiếng gầm và tiếng nghiến của xích sắt. Trong bóng tối không thể phân biệt có bao nhiêu xe tăng gầm rú? Nhưng có thể thấy ánh đèn pha công suất lớn và những chiếc đèn chiếu của xe tăng. Rồi tất cả chìm vào yên tĩnh. Nếu không có tín hiệu báo động, có nghĩa là không cần phải lo lắng, và chúng tôi lại ngủ thiếp đi. Đến buổi sáng gần làng Turzhany, chúng tôi thấy khá nhiều xe tăng! Trên vỏ giáp tất cả đều có sọc sơn trắng, nghĩa là tăng của ta! Sau đó mới biết: người ta đưa chúng từ Hungary sang.

(http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000168/pic/000353.jpg)
Một kíp xe tăng T-55 đã tham gia phong tỏa doanh trại một trung đoàn BBCG QDTK tháng 8 năm 1968

Sau khi "giải ngũ", có lần chúng tôi ngồi trong câu lạc bộ của làng và nhớ đến những ngày thời quân ngũ. Rafik (cùng tuổi với tôi), từng phục vụ tại Hungary trong binh chủng thiết giáp. Anh bắt đầu kể có một lần người ta báo động các anh và triển khai đơn vị anh tới Tiệp Khắc. Đêm thì họ đến ngoại ô thành phố Brno - anh tiếp tục câu chuyện của mình. Vậy là tôi không kìm được, ngắt lời anh, và cho biết thêm: chúng tôi đóng quân cạnh làng Turzhany ...

 - Làm sao cậu biết? - Người đồng hương của tôi ngạc nhiên.

Thế là nhiều tháng, chúng tôi đã uống nước từ cùng một giếng gần làng Turzhany mà không gặp nhau. Đúng là số phận!

Hoặc một cuộc gặp gỡ khác.

Một lần tôi và Sasha Borisov quyết định đi bộ dạo quanh khu vực. Chúng tôi đã đi đến cuối đường băng phi trường. Tiếp theo là một khe mọc đầy các bụi cây. Chúng tôi không đi xa hơn nữa, do trời đã bắt đầu tối, và quyết định quay trở lại. Chúng tôi đi và ngắm cảnh thiên nhiên. Trên đường băng lúc này vẫn im lìm. Những chuyến bay đêm của các máy bay tiêm kích của chúng ta sẽ sớm bắt đầu. Trên đường về nhà, chúng tôi đi ngang qua một chiếc xe tải, trên xe đặt một chiếc đèn chiếu lớn, nhờ nó mà ban đêm những chiếc "MiG" chúng tôi tiếp đất trên đường bê tông. Nếu không có đèn chiếu - sẽ đi đứt ngay, người phi công quê Chuvash nói với tôi.

Khi tới gần một chiếc xe ô tô đột nhiên tôi nghe thấy tiếng một bài hát Tatar! Mà là bài hát phát qua radio. Không, các anh em ơi, cần phải chính mình nhìn thấy mới được! "Người nhà trời" như bị tê liệt: trợn mắt, tay đang giơ run run. Tôi đã từng phải dùng tiếng Tatar (tôi không hề nghi ngờ rằng ngồi trong cabin đang là một người Tatar, một khi anh ta đang nghe bài hát Tatar) để làm dịu các "tù nhân". Ngồi sau cần lái (phải vậy thôi - thế giới thật chật chội!) là một chàng trai quê huyện Alekseevsky vùng Tartaria. Anh bạn ngồi cạnh trong cabin quê vùng Altai. Chẳng mấy chốc qua radio người ta thông báo cho họ tín hiệu sẵn sàng phục vụ các chuyến bay, và các chàng trai quyết định chuẩn bị đèn chiếu. Sau đó, tôi có đến thăm họ một mình vài lần. Chúng tôi ngồi chơi lâu, nghe radio Tatar từ quê nhà xa tắp. Và Ilsur theo tín hiệu từ sở chỉ huy lại bật chiếc đèn chiếu công suất lớn của mình chiếu dọc theo đường băng, lập tức sau lưng chúng tôi một chiếc "MiG" đến lượt xuất hiện, suýt nữa chạm bánh xe vào cabin xe, đang đậu ngay trên luồng quét đèn chiếu. Xa xa trong ánh lửa tỏa ra từ ống xả, có thể nhìn thấy dù hãm. Sau đó Ilsur viết cho tôi một lá thư từ Hungary, nhưng đến khi về "đời dân sự" chúng tôi lạc mất nhau ...

 - Bây giờ tôi sẽ làm tất cả hài lòng, hỡi các binh sĩ cận vệ - một lần tiểu đoàn trưởng mỉm cười bắt đầu nói - hôm nay tôi vừa có mặt tại ban tham mưu sư đoàn. Tại đó diễn ra một cuộc họp rất thú vị. Thứ nhất, sư đoàn trưởng thông báo rằng Bộ tư lệnh binh chủng đổ bộ đường không rất hài lòng với hành động của chúng ta. Rõ ràng, chúng ta sẽ sớm được trở về Tổ quốc, và bộ đội Bộ Nội vụ sẽ thay chân chúng ta. Chỉ là khi nào mà thôi. Và chúng ta cần cho các công việc khác quan trọng hơn của đất nước. Thứ hai, lệnh từ Moscow: chuẩn bị danh sách các quân nhân để nhận khen thưởng...

Chúng tôi đứng trong hàng mà chẳng còn để tâm nghe tiểu đoàn trưởng nữa: bạn nghĩ xem - sắp được về nước rồi. Có thể chỉ còn dẫm chân ở đây đến trước mùa đông thôi. Thiên nhiên cũng không có gì đặc sắc, món ăn - cũng vậy. Chúng tôi quen rồi.

Một vài ngày sau, người ta thông báo cho chúng tôi biết sư đoàn trưởng Jatsenko đã vinh thăng "thiếu tướng cận vệ". Chúng tôi thảy đều tự hào về ông!

 - Tôi ở ban tham mưu nửa ngày để thuyết trình danh sách tặng thưởng và thành thật mà nói, tay tôi mỏi nhừ - tôi phải làm việc một mình quá lâu, mà các cậu lại nhiều quá - tiểu đoàn trưởng mỉm cười tinh quái và dõi mắt qua các hàng quân. Chúng tôi căng thẳng: ai được tặng thưởng đây, mà tặng cái gì?

 Dotsenko lôi ra một tờ giấy từ chiếc xà cột sĩ quan, ông vẫy nó trước mắt chúng tôi và tiếp tục:
 - Ở đây tập hợp gần đủ quân nhân. Ngày mai tướng Yatsenko sẽ ký các giấy tờ này, và chúng sẽ được gửi đến Moscow. Và thế này, đại đội pháo được cho một Huân chương Cờ đỏ. Tôi đề cử trung úy cận vệ Gluschenko. Tôi nghĩ rằng các cậu sẽ ủng hộ tôi, phải không nào? - hàng quân gào lên hưởng ứng. Đứng trong hàng ngũ bên cánh phải, trung đội trưởng trung đội 1 Gluschenko ngay lập tức hét vang:

 - Tôi phục vụ Liên bang Xô Viết!

Tiểu đoàn trưởng cười toe toét và chỉnh lại:

 - Bây giờ chưa cần hăng hái thế đâu, bao giờ chúng tôi nhận được tận tay hẵng gào nhé, - và ông tiếp tục công bố danh sách. Theo quan điểm của tôi, sẽ không còn nhiều huân chương nữa. Nhưng danh sách đề cử nhận huy chương đã được đọc. Người này là huy chương "Dũng cảm", người kia thì huy chương "Chiến công" và đại khái như vậy. Thành thật mà nói, cá nhân tôi không mong đợi đến lượt mình. Bởi tôi mới chỉ phục vụ được mười một tháng, không phải khẩu đội trưởng pháo, không phải xạ thủ ngắm bắn, cũng không phải pháo thủ nạp đạn. Tôi chỉ đứng tại chỗ mà chúc mừng các "lính cựu" và các "búa liềm". Tuy nhiên, đã vang lên cả tên họ của "lính mới" - những chú lính chưa quá một tuổi quân. Và tên tôi trong danh sách theo thứ tự abc của đại đội pháo lại nằm gần như cuối cùng, nhưng ...

 - Nào cuối cùng, cậu cả đồng hương của tôi đâu nào? binh nhì cận vệ Khisamiev! - tiểu đoàn trưởng bắt gặp cái nhìn của tôi và mỉm cười một lần nữa - huy chương "Chiến công" ...

Như có một luồng sóng nóng bừng chạy qua cơ thể, sự xao động lan đi khắp người tôi. Phải thế chứ, tiểu đoàn trưởng đã không quên tôi! Giải thưởng quốc gia đầu tiên! Tiểu đoàn trưởng cho biết việc khen thưởng sẽ được thực hiện bằng Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô. Ngay lập tức một ý nghĩ thoáng qua đầu tôi: ở làng tôi người ta sẽ phản ứng thế nào với một phần thưởng như vậy, mẹ tôi sẽ tự hào biết bao!

Nhưng như dân gian thường nói: cờ bạc ăn nhau về gà gáy...

Các đề cử của chúng tôi sau đó lặn đâu mất tăm, chỉ có quân dù các đơn vị và phân đội khác là có phần thưởng lấp lánh trên ngực. Tuy nhiên, sau một vài năm, khi đến thăm trung đoàn ruột thịt của mình, tôi mới biết rằng một số sĩ quan vẫn được trao các huân chương và huy chương. Còn chúng tôi thì sao - đã ra quân và hết nghĩa vụ.

Sau đó, một "nhân viên đặc biệt" của sư đoàn hay trung đoàn (chúng tôi không được phép biết chính xác) bất ngờ đến nơi đóng quân của trung đội tôi. Thượng úy an ninh, một con người vẻ mặt luôn luôn phiền muộn và rất ít nói. Trước đó, chúng tôi từng nhìn thấy anh ta hồi ở trong rừng trong thời gian làm công tác chuẩn bị. Nhưng với chúng tôi, các binh nhì, anh ta không cần "màu mè". Lần này anh đi chiếc GAZ-69 không mui đến, như thể anh vừa được người ta thả dù xuống đất. Anh lặng lẽ chào Simonov, nghiên cứu rất lâu các tranh cổ động trong "phòng Lenin" dã chiến và sau đó bắt đầu kiểm tra các lều bạt. Đột nhiên từ căn lều của chúng tôi vẳng ra tiếng anh ta la hét. Simonov vào đó rồi trở lại một phút sau và ra hiệu cho tôi. Tôi đi vào và nhìn thấy "nhân viên đặc biệt" một tay giữ chiếc gối của tôi, tay kia - một gói nhỏ bọc trong giấy báo:

  - Trong này có gì? - "Cụ thượng" hỏi.

  - Films ảnh ấy mà - tôi trả lời - chưa rọi sáng. Chúng tôi sẽ về rửa ảnh ở Liên bang...

  - Tôi sẽ rửa cho cậu, ở Liên bang nhé! Nào, hãy lấy hết cát-sét đựng phim ra trước mặt tôi. Thế máy ảnh đâu?

Tôi lôi chiếc máy ảnh từ ba lô ra, nơi vẫn còn một vài khung hình chưa bị thu. Theo lệnh của "nhân viên đặc biệt" tôi lôi cuộn phim ra ánh sáng: thế là mất hết! Làm lộ sáng hết tất cả các cuộn phim xong, "cụ thượng" kéo ra từ dưới chiếc chăn cuốn vở của tôi, lật giở từng tờ và nhếch miệng cười bỏ nó vào trong xà cột sĩ quan của anh. Thế là mất luôn cả ghi chép của tôi. Bởi lẽ trên thực tế cuốn vở thứ hai 72 trang đã gần viết kín. Đó là một cú sốc đối với tôi. Biết bao nhiêu tư liệu xác thực và hình ảnh nghiệp dư độc nhất vô nhị có thể được sử dụng vào ngày hôm nay!

(http://rassvet21-go.ru/images/Hisamiev/-44.jpg)

Sau vài ngày các chàng trai lo lắng cho tôi: tôi đã chờ đợi người ta sẽ trừng phạt tôi vì các ghi chép trong cuốn vở, nhưng sau đó tôi hiểu rằng sẽ chẳng có hậu quả nào hết. Nhưng tôi bị dằn vặt bởi một câu hỏi: ai đó "chỉ điểm" hay đó là một biện pháp phòng ngừa ngẫu nhiên? Tuy nhiên, sau đó tôi biết rằng các hoạt động này cũng được thực hiện ở các đơn vị khác của sư đoàn.

Vào cuối tháng Mười, sư đoàn chúng tôi rời vùng lân cận Brno. Trở về chúng tôi đi xe lửa qua Ba Lan. Tôi nhớ ở gần Warsaw, người ta dồn chúng tôi vào một đoạn đường cụt và chúng tôi cả ngày "sưởi nắng" gần các toa xe của mình. Chúng tôi đi cùng các khẩu pháo của mình và đầy đủ đạn dược. Tại Brest lính biên phòng kiểm tra chúng tôi khá lâu, soi xét ba lô, túi dù của chúng tôi.

Và chuyện gì bắt đầu từ sau Brest! Chúng tôi đi trên đất Belorussia, trên cánh đồng người ta thu dọn khoai tây - khoai tây và củ cải đường. Các nông trang viên vẫy khăn tay với chúng tôi và hét lên: cừ lắm, các bạn! Điều này nhắc chúng tôi nhớ đến một đoạn phim thời sự tháng 5 năm 1945. Chúng tôi về đến Vitebsk ban đêm. Quảng trường gần Ga sôi sục. Đám đông tối sẫm. Cảnh sát phong tỏa khu vực để các đơn vị của sư đoàn diễu hành. Sư đoàn trưởng đứng ngay trên quảng trường qua microphone báo cáo về Moscow, ông nói, sau khi hoàn thành nhiệm vụ của chính phủ về trợ giúp quốc tế cho nhân dân Tiệp Khắc anh em, sư đoàn đã trở về nơi đóng quân thường trực.
..........

(tiếp)

Sau đó, một số nhà hoạt động trong đám thanh niên phân phát cho mỗi người (!) một bó hoa cẩm chướng và hộp bánh nhỏ. Rồi hàng quân dù vừa hát vừa di chuyển dọc theo đại lộ Frunze về doanh trại. Từ hai phía, người dân thành phố đi theo hộ tống, hô những lời tán dương, chào đón chúng tôi như chào đón người chiến thắng. Chuyện như vậy không thể lãng quên!

Vậy là đã hàng thập kỷ qua đi sau những sự kiện trên. Mà thế giới vẫn chưa thể bình yên. Hồi đó chúng tôi nghĩ rằng, mỗi thập kỷ sẽ đưa ra một thử thách cho các thế hệ tiếp theo: Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại 1941-1945, Hungary - 1956, Tiệp Khắc năm -1968, đảo Zamansky -1969. Vâng, hồi đó tôi nghĩ rằng, thế là đủ rồi, thế là kết thúc các cuộc chiến tranh và xung đột. Đặc biệt đầu những năm 1970, chính phủ chúng ta đã đưa ra một loạt sáng kiến hòa bình. Sự kiên nhẫn chỉ kéo dài được mười năm, tai họa Afghanistan bất ngờ ập đến ...

Các sự kiện của những năm đó đang được lưu trữ chỉ trong các biên niên lịch sử. Đôi khi ai đó nhớ lại và bắt đầu bôi bẩn những sự kiện này: ai đúng, ai không đúng. Cá nhân tôi nghĩ, nếu chúng ta không tới Tiệp Khắc hay tới muộn một tuần, châu Âu sẽ nhận được Nam Tư hôm nay. Và điều này sẽ kết thúc bằng cách nào, nếu tính đến việc chúng ta hồi đó thực sự là một Cường Quốc hùng mạnh và vẫn còn có khả năng giơ "cây gậy đe dọa". Và chắc chắn, phương án xấu nhất chỉ là lời hứa của những kẻ mang chiêu bài "dân chủ" và ngày hôm nay, đang vung chính sách nắm đấm của mình khắp thế giới.

Thời gian và Lịch sử sẽ phán xét họ. Còn tôi tin rằng - chúng tôi đã thực hiện nghĩa vụ người lính và nghĩa vụ quốc tế của mình trước Tổ quốc và trước các đồng minh hồi ấy của chúng tôi. Không ai trong chúng ta cho phép sử dụng bạo lực và bất công đối với các công dân của đất nước này. Ngược lại, tùy theo khả năng chúng ta đã thiết lập chỉ những mối quan hệ tốt đẹp và thân thiện. Còn những ai muốn kiểm tra dây thần kinh của những người lính dù Xô Viết đã nhận được lời đáp đầy đủ. Sự trừng phạt là công bằng ...

(http://rassvet21-go.ru/images/Hisamiev/blagoda.jpg)

                                                           
Khi ở Tiệp Khắc trong thành phần quân đội Hiệp ước Warsaw, Đòng chí đã thực hiện một cách xứng đáng nghĩa vụ quốc tế cao cả của mình giúp đỡ người dân Tiệp Khắc trong cuộc đấu tranh chống lại các lực lượng phản cách mạng.
Bộ tư lệnh cảm ơn Đồng chí vì sự dũng cảm, bền bỉ, những hành động can đảm và cương quyết, được thể hiện khi bảo vệ các thành quả của chủ nghĩa xã hội ở CHXHCN Tiệp Khắc.
                                                                                                        

                                                                                                      
Và hôm nay giá như tập hợp được đại đội pháo binh 1 của chúng tôi, tiểu đoàn 1 trung đoàn nhảy dù 317 ở đâu đó và nói về những ngày ấy. Cả người chỉ huy của chúng tôi Boris Stepanovich Dotsenko, trung úy Glushchenko, các trung sĩ và các binh nhì Simonov, Porosyatnikov, Pilyushok, Boyko, Goschiev, Masalitin, Bogatsky, Atosyan, Borisov, Dobrovolsky, Zharkov, Petrusevich Kondratenko, và những chàng trai khác, các anh và các bạn vẫn còn trong ký ức của tôi.

Tôi được giải ngũ tháng 11 năm 1969 trên chức trách trung đội phó.

P.S. Tiệp Khắc để lại dấu vết nào trong cuộc sống của tôi, tiểu sử của tôi? Thứ nhất, ngay cả hôm nay tôi vẫn tin rằng các nhà lãnh đạo của đất nước chúng ta hồi đó đã quyết định đúng, kéo dài nền hòa bình thêm nhiều thập kỷ nữa ở châu Âu. Thứ hai, niềm tin của tôi đã đưa tôi vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Liên Xô. Chính ở đó, tôi đã quyết định trở thành một thành viên của đảng. Xin lưu ý - thời ấy ngay cả trong mơ tôi cũng không có "khát vọng" leo lên các vị trí cấp cao. Thứ ba, đã xuất hiện một giấc mơ khác - trở thành một nhà báo. Và ngay lập tức tôi trở thành một phóng viên ngoài biên chế của tờ báo "Chiến sĩ cận vệ". Biên tập viên báo là thiếu tá Vladimir Ivanovich Galdilov và trung đoàn phó chính trị trung tá cận vệ Nikolai Pastushenko sau đó đã cho tôi một vé vào trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Kazan mang tên V.I.Ulyanov-Lenin (khoa Báo chí), mà sau khi tốt nghiệp tôi được điều về Bộ Nội vụ Tatarstan làm hướng dẫn viên ban chính trị. Khi đã là một trung úy cảnh sát, tôi và vợ của tôi đã đến thăm trung đoàn thân yêu của mình, và làm khách ở chỗ Nikolai Ivanovich Pastushenko (cầu cho đất mẹ che chở ông mãi mãi). Khi là một sĩ quan cấp phó chính trị trong ngành cảnh sát, tôi vẫn luôn tuân theo những lời khuyên và chỉ dẫn của ông. Tôi đã định cho hai con trai thăm Brest, Minsk và Vitebsk thân yêu, nhưng đột ngột sự biến tháng 8 năm 1991 xảy ra.

Nhưng ngay cả ngày hôm nay tôi vẫn dường như nghe thấy tiếng hành khúc tiếp đón hùng tráng, lá cờ đỏ thắm của trung đoàn với bức phù điêu Lãnh tụ trên sân diễu hành và tiếng báo cáo:

 - Trung đoàn nhảy dù cận vệ 317, huân chương Alexander Nevsky đã tập hợp đội hình để đón các cựu binh cũ của mình ...

Và tôi chưa từ bỏ giấc mơ - lang thang trong vùng phụ cận Turzhany và đi dạo Vitebsk. Nhưng tất cả những nơi ấy, như thể đều ở nước ngoài. Đáng tiếc thay...

                                                                         

Tháng Bảy năm 1998, nhân kỷ niệm 30 năm cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc của quân đội các nước Tổ chức Hiệp ước Warsaw do Liên Xô dẫn đầu, chúng tôi đã chuẩn bị hai buổi phát mỗi buổi kéo dài một giờ dành cho chương trình Radio Svoboda "Lục địa châu Âu"  - "Những con bồ câu sắt của hòa bình" và "Vltava-666". Cơ sở cho các chương trình này là băng ghi âm cuộc trò chuyện với một tướng lĩnh Xô viết Alexander Mayorov, người mà thập kỷ 199x - là một quân nhân hưu trí, nhưng thời cuối thập kỷ 196x - là tư lệnh của một trong những tập đoàn quân can thiệp, và sau khi chiếm đóng Tiệp Khắc - là tư lệnh Cụm quân Trung tâm.

Đã 15 năm trôi qua. Kinh nghiệm cuộc xâm lược Xô viết vào Tiệp Khắc cho đến tận bây giờ - vẫn là một trong những chủ đề lịch sử-chính trị quan trọng nhất ở Prague và Bratislava. Cuộc khủng hoảng chính trị nội tại ở Ukraina, các mâu thuẫn Nga-Ukraine, và chủ đề quan trọng nhất, sự sáp nhập Crimea đột nhiên đương đại hóa đề tài xâm lược cả đối với các thính giả của chúng tôi. Bởi vì, mặc dù không có sự tương đồng trực tiếp giữa sự đàn áp "Mùa xuân Praha" vào năm 1968, và sự nảy nở "Mùa xuân Nga" vào năm 2014, song trên thực tế ta đang nói đến một và cùng một tập hợp các vấn đề: quyền của nhân dân tự do lựa chọn chính trị, sự sợ hãi đến vô cảm thậm chí cả những biến đổi từ nước ngoài, về sự sáp nhập, sự xâm lược hoặc mối đe dọa xâm lược.

http://www.youtube.com/watch?v=S3UaBQSYQCU
Marta Kubišová - Modlitba pro Martu (1968)

http://www.youtube.com/watch?v=4j24GoI7aik
"Họa mi vàng Praha" Karel Gott hát tiếng Nga nhuần nhuyễn như người Nga "Tôi mở cánh cửa". Bài hát Soviet trong phim Soviet thập kỷ 70.

Trong các chương trình "Những con bồ câu sắt của hòa bình" và "Vltava-666" vang lên những giai điệu âm nhạc khác nhau: các bản ballad ngọt ngào của các nhạc sĩ Liên Xô bằng tiếng Nga do Karel Gott thể hiện; "Cầu nguyện" của Martha Kubishova, vì phản đối cuộc xâm lược mà đã bị mất quyền trình diễn trong hai thập kỷ; các bài hát của ca công Prague Karel Kryl, vai trò của ông trong đời sống xã hội Tiệp được đặt ngang hàng với vai trò mà Vladimir Vysotsky đang đóng ở Liên Xô thời đó. Karel Kryl ngày 12 Tháng Tư 2014 sẽ tròn 70 tuổi. Nhưng nó không có gì hơn một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Vậy là, Alexander Mayorov nói:

Alexander Mayorov: Là tư lệnh TDQ, và có thể nói đang ở cương vị phục vụ cao, năm 68 trước khi đưa quân đội khối Warsaw vào Tiệp Khắc tôi còn phải tập trận và sau cuộc tập trận "Šumava" vẫn ở trên lãnh thổ Tiệp Khắc một vài tháng. Tôi nhìn thấy, nghe thấy, biết tất cả. Và tôi thấy rằng lúc đó xã hội Tiệp Khắc đã được chia thành hai phần không bằng nhau. Phần lớn, đặc biệt là người dân nông thôn, và ở các thành phố, đang sản xuất, có thái độ với việc trú đóng của quân đội khối Warsaw trong khi tập trận, mà có thể chúng ta nói cho nhẹ nhàng, là thái độ thờ ơ: quân đội đang làm công việc của họ, họ tập trận, họ không quấy rầy chúng ta sống và làm việc và đại khái như vậy mà thôi. Nhưng một thiểu số tích cực, đặc biệt là trong giới trí thức, lại cư xử khác. Một làn sóng chỉ trích mạnh mẽ hệ thống chính trị được dấy lên, nhằm đẩy Tiệp Khắc đến chỗ ra khỏi khối Hiệp ước Warsaw, loại Tiệp Khắc khỏi liên minh xã hội chủ nghĩa.

Báo "Pravda", ngày 22 tháng Tám năm 1968

(http://gdb.rferl.org/D587AAF3-2EF8-43A2-AE57-672B26E79068_w300_r0_s.jpg)

"Các nhà hoạt động Đảng và nhà nước CHXHCN Tiệp Khắc hướng sang Liên Xô và các nước đồng minh khác, yêu cầu sự trợ giúp khẩn cấp cho nhân dân Tiệp Khắc anh em, bao gồm cả sự trợ giúp bằng các lực lượng vũ trang. Tình hữu nghị anh em và liên minh quân sự giữa Liên bang Xô viết và Tiệp Khắc được củng cố bởi Hiệp ước hữu nghị, hợp tác và tương trợ lẫn nhau. Trung thành với Hiệp ước, hai quốc gia chúng ta, hai đảng chúng ta và hai dân tộc chúng ta, trong trường hợp có mối đe dọa đến an ninh biên giới của chính chúng ta, đe dọa sự nghiệp xã hội chủ nghĩa, có nghĩa vụ nhất định phải giúp đỡ lẫn nhau ... "

Đến thời điểm ghi âm chương trình, đại tướng Alexander Mikhailovich Mayorov đã quá 75 tuổi, ông đã nghỉ hưu từ lâu và đang sống ở một nhà nghỉ cuối tuần gần Krasnogorsk ngoại ô Moscow. Cuộc đời binh nghiệp của ông - đó là lịch sử Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô và lịch sử Liên bang Xô viết. Trong những năm tháng Chiến tranh thế giới thứ Hai, ông phục vụ với tư cách một kỵ binh trong một trung đoàn Cossack. Vào giữa những năm Sáu mươi, ông lãnh đạo Nhóm Cố vấn Quân sự Liên Xô tại Ai Cập. Trong những năm Bảy mươi, ông chỉ huy quân khu PriBaltic, và trong thập niên Tám mươi ông là Trưởng đoàn Cố vấn Quân sự tại Afghanistan. Giai đoạn kịch tính nhất trong cuộc sống của ông gắn với Tiệp Khắc. Mùa hè năm 1968 thiếu tướng Mayorov chỉ huy TDQ 38, một trong những đơn vị tham gia cuộc xâm nhập của quân đội khối Warsaw vào lãnh thổ "nước cộng hòa anh em". Tại Tiệp Khắc Mayorov phục vụ hơn ba năm - trong thời kỳ "bình thường hóa", ông đứng đầu Cụm quân Trung tâm. Trong kho lưu trữ của ông - có bốn ngàn trang tài liệu của thời kỳ ấy. Ba mươi năm sau, ông lần đầu tiên, trên làn sóng điện Radio Svoboda, quyết định nói ra sự thật về cuộc can thiệp. Với bản đồ-mệnh lệnh được bảo mật nghiêm ngặt thể hiện kế hoạch can thiệp của Liên Xô vào CHXHCN Tiệp Khắc, tướng Mayorov được làm quen lần đầu tại Bộ tham mưu QK PriCarpathian ở Lviv ngày 12 tháng 4 năm 1968.

(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Palach-Zajic-memorial.jpg)

http://www.youtube.com/watch?v=yOSswUZ1Gns
Karel Gott - "KAM TENKRÁT ŠEL MŮJ BRATR JAN" (All By MySelf) tặng Jan Palach, sinh viên Đại học Tổng hợp Karl tự thiêu ngày 16.1.1969 tại quảng trường Wencesla, Praha để phản đối sự chiếm đóng Tiệp Khắc của quân đội khối Warsaw

Alexander Mayorov: Các mệnh lệnh và tấm bản đồ-mệnh lệnh hành quân mà người ta cho tôi xem và sau đó đặt vào két sắt, niêm phong dấu của tư lệnh quân khu thượng tướng Bisyarin. giao nhiệm vụ cho tôi với tư cách tư lệnh tập đoàn quân 38: TDQ chuẩn bị cho cuộc xâm nhập Tiệp Khắc để trấn áp, và nếu cần thiết - tiêu diệt các lực lượng phản cách mạng cùng với việc tiến ra tuyến Ostrava Moravian - Brno, nghĩa là Bắc Moravia - Nam Moravia và ba tỉnh Slovakia. Tập đoàn quân có trong biên chế bảy sư đoàn, mà đó cũng là tất cả điều tôi phải thực hiện, sẽ tiến ra tuyến trên (khắc phục khoảng cách 500-600 km trong vài ngày đầu tiên, còn toàn bộ khu vực trách nhiệm - tôi sẽ không dùng từ "chiếm đóng", lúc ấy từ đó chưa vang lên - sẽ làm chủ trong vòng hai-ba ngày đêm.

Ngày hôm sau, tướng Mayorov nhận được một gói gắn năm con dấu niêm phong sáp. "Mở ra theo hiệu lệnh "Vltava-666". Người Cộng sản Mayorov không suy nghĩ về bản chất của mệnh lệnh mà Tổng tư lệnh tối cao ban cho ông. Ông chỉ nghĩ đến việc làm thế nào thực hiện mệnh lệnh. Đến thời điểm cuộc xâm lược còn hơn bốn tháng một chút.

Những quá trình mà ban lãnh đạo Liên Xô gọi là "phản cách mạng", được những người cộng sản Tiệp Khắc hình dung theo cách khác. Vének Shilgan vào tháng Tám năm 68 - thành viên Ủy ban Trung ương và Bộ Chính trị Trung ương ĐCSTK kể:

Vének Shilgan: Tôi nghĩ rằng một trong những chương trình, xét về bản chất, là những chương trình toàn diện đầu tiên để cải tổ hệ thống đã xuất hiện ở đất nước chúng tôi. Cốt lõi của nó là cải tổ chính trị. Những nỗ lực thay đổi chỉ trong phương diện kinh tế mà không cải cách chính trị là không có tính khả thi. Rõ ràng thế giới mà chúng ta đang sống rất phức tạp và chia rẽ, và chúng ta - quá bé nhỏ để thay đổi hiện trạng ... Chúng tôi chỉ muốn sống theo cách mà bản thân chúng tôi muốn ...

http://www.youtube.com/watch?v=7iWsiEGhynE
Đứt gãy Praha. Phim 1: "Cuộc chiến tranh cân não"

Mùa xuân năm 1968 dưới áp lực từ các đồng minh, ban lãnh đạo Tiệp Khắc buộc phải đồng ý cho tiến hành cuộc tập trận "Šumava" của khối Warsaw trong lãnh thổ của mình. Ngày 17 tháng 6 các đơn vị của TDQ của Mayorov đã đứng chân ở miền đông Slovakia. Cuộc diễn tập quân sự "Šumava" trở thành bước đầu tiên thực hiện cuộc chuẩn bị quân sự cho cuộc xâm lược của Liên Xô vào Tiệp Khắc. Còn sự chuẩn bị về chính trị đã được Moscow tiến hành từ lâu trên tất cả các hướng có thể. Alexander Mayorov kể về cuộc gặp của ông với Leonid Brezhnev mùa hè năm 1966:

Alexander Mayorov: Brezhnev, khi nhớ đến lý do nào đấy, mà như tôi cảm thấy lúc đó, về tập đoàn quân 38, vì nó đã chiến đấu tại Carpathians - trong chiến dịch Carpathian-Dukla, và sau đó năm 1956 tiến vào Budapest, Hungary để trấn áp cuộc bạo động Hungary, như thể ngẫu nhiên, ông thốt lên: "Còn bây giờ chúng ta phải nhìn về phía Bắc của Budapest", nghĩa là Prague. Tôi căng thẳng tập trung sự chú ý. Brezhnev tiếp tục: "Cần phải có thêm nhiều bạn bè trong Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc, chuẩn bị cho quân đội sẵn sàng trước bất kỳ sự bất ngờ naò". Đó là hai năm trước cuộc xâm lược, nhưng ngay từ khi đó trực giác chính trị và sự phân tích sâu sắc rất hiển nhiên của Bộ Chính trị và cá nhân Brezhnev đã khiến ông đi đến suy nghĩ cần lường trước sự kiện bằng cách này, để không loại trừ...

Trích báo cáo của tư lệnh TDQ 38, Tiệp Khắc, tháng 6 năm 1968

"24 tháng 6 đại úy P.F. Ivanov ở trên sân bay quân sự, chờ chuyến bay tới của tư lệnh TDQ. Một đại tá QDND TK tiếp cận anh - ông ta là sư đoàn trưởng sư đoàn KQ (họ tên ông ta đại úy không nhớ), nồng nhiệt chào mừng. Thời điểm ấy, các máy bay MiG-21 với phù hiệu QDND TK đang bay trên vùng trời phi trường. Viên đại tá nói rất tốt về tính năng chiến đấu của chúng, về những người Xô viết đã chế tạo ra các loại khí tài chiến đấu tốt. Ông ta cay đắng chia sẻ rằng trong Ủy ban Trung ương ĐCSTK không có sự đồng thuận, ông ta nguyền rủa người Do Thái, nguyền rủa Bộ trưởng Phúc lợi Xã hội CHXHCN Tiệp Khắc là kẻ thù thâm căn cố đế của tình hữu nghị giữa các dân tộc chúng ta. Trong lúc trò chuyện, ông ta phát biểu ý kiến rằng, sẽ tốt hơn, yên bình hơn, nếu quân đội Xô Viết vẫn ở lại lãnh thổ của CHXHCN Tiệp Khắc một thời gian nữa".

(http://gdb.rferl.org/4BF06723-137D-4FBB-9328-ABAF763E16E8_mwdynamic_mhdynamic_s.jpg)

Alexander Mayorov: Việc triển khai quân đội được đi trước một bước bởi công việc tỉ mỉ của ban lãnh đạo chính trị do Leonid Ilyich đứng đầu. Các cuộc gặp ở Dresden, Bratislava, Warsaw, Cerna-nad-Tisza - tất cả diễn ra trước hành động quân sự. Nghịch lý nằm ở chỗ Alexander Dubcek, thay thế vị trí đứng đầu Đảng Cộng sản của Antonin Novotny và Đoàn chủ tịch của mình - thuyết phục tất cả rằng đất nước vẫn là nước xã hội chủ nghĩa, không ra khỏi khối Hiệp ước Warsaw, nhưng trong thực tế thì bí mật, rồi sau đó công khai làm phân rã hệ thống nhà nước. Leonid Ilich Brezhnev - bản chất là con người nhân bản, khá thực dụng - không muốn điều đó. Nhưng các sự kiện đã đi tới chỗ nếu không đưa quân can thiệp, chậm trễ hai hoặc ba tuần thôi, Tiệp Khắc sẽ ra đi. Chiến dịch này đã được chuẩn bị trong vài tháng và đã được chuẩn bị rất kỹ lưỡng, kỹ đến mức thực tế chỉ trong vòng một ngày, một hạm đội khổng lồ - 20 sư đoàn - đã được đưa vào một cách có tổ chức. Và sau ba-bốn hoặc năm ngày - đã đưa vào thêm 10 sư đoàn. Và phương Tây, NATO, Hoa Kỳ còn chưa kịp chớp mắt: Tiệp Khắc - vẫn còn tất cả! - Vẫn ở trong khối Hiệp ước Warsaw, và việc tổ chức Cụm quân Trung tâm rạo ưu thế cho khối Warsaw trong vòng 3-5 ngày trường hợp có xung đột quân sự.

Vének Shilgan: Những con người kiểu như Brezhnev và Kosygin không đồng ý với quan niệm của chúng ta về đời sống chính trị, về dân chủ. Bởi vì theo cái nhìn của họ, quan niệm của họ về thế giới có một chút khác so với chúng ta. Không, không phải một chút - mà là khác nhiều so với chúng ta. Chúng tôi trao đổi với Brezhnev nhiều lần, nhưng cũng như thể bạn đang giao tiếp với cây sồi. Nhiều lần tổ chức các hội nghị đặc biệt. Sau đó nói chuyện thông qua một đảng bạn khác - Hungary hay Ba Lan. Chúng tôi cố gắng gây ảnh hưởng đến ban lãnh đạo Liên bang hồi đó như vậy... Nhưng Brezhnev là một con người, theo ý kiến của tôi, để giải thích với ông ấy các vấn đề phức tạp như vậy gần như là không thể. Một khi ông ấy đã có thành kiến - như người ta nói, rằng ở Tiệp Khắc đang sinh ra một mối nguy hiểm nào đó cho chúng ta, cho Liên Xô, cho toàn bộ nhóm các nước xã hội chủ nghĩa, cho Hiệp ước Warsaw, và đại loại như vậy - thì để thuyết phục ông ta, đó là chuyện bất khả.

Trích báo cáo của tư lệnh tâp đoàn quân 38, Tiệp Khắc, tháng 6 năm 1968

"Các cuộc gặp với đội ngũ quân nhân và ban chỉ huy các đơn vị cơ sở và hợp thành thường rất thân thiện. Cuộc gặp gỡ ở trung đoàn thông tin độc lập của Bộ Quốc phòng rất ấm áp. Tại trung đoàn này, phó trung đoàn trưởng về chính trị, trung tá P. Benidikt, phó trung đoàn trưởng về ô tô-xe máy trung tá V. Ron và những người khác nói một cách tin tưởng rằng, trung đoàn luôn duy trì sự sẵn sàng chiến đấu cao, kỷ luật nghiêm ngặt và ban chỉ huy trung đoàn sẽ không cho phép phái hữu chiếm thế thượng phong. Trung tá P. Benidikt cho biết: "Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ dùng mọi biện pháp để bẻ gãy sự phản ứng bao gồm cả việc sử dụng vũ khí. Trong cuộc đấu tranh này, chúng tôi luôn tin tưởng vào sự giúp đỡ của quân đội Liên Xô".

Theo quan sát của chúng tôi, các quá trình của cái gọi là dân chủ hóa có tác động tiêu cực đến tình trạng công tác trong nhiều đơn vị của QDNDTK. Điều này được khẳng định qua chuyến thăm trung đoàn trực thăng thuộc sư đoàn KQ Olomouc. Nhiều sĩ quan sư đoàn trên hiểu sự dân chủ hóa là cơ hội để nói và viết những gì họ muốn. Trung đoàn trưởng, trung tá Slepnichka nói rằng không phải kỷ luật trong doanh trại là quan trọng, điều chính yếu - các phi công bay thế nào. Sự bỏ qua kỷ luật quân sự theo điều lệnh thể hiện ra trong nhiều vấn đề. Lính khi xuất hiện chỉ huy trung đoàn cũng không đứng lên, họ chào một cách miễn cưỡng và bất cẩn. Các biển hiệu quảng cáo chính trị ở trung đoàn không có. Còn trong văn phòng chỉ huy trung đoàn treo ảnh phụ nữ khỏa thân. Các bức ảnh tương tự được treo trong "CLB quân nhân" và doanh trại. Hầu hết các sĩ quan bày tỏ sự không hài lòng của họ về việc chính phủ CHXHCN Tiệp Khắc đã kịp thời ra quyết định xây dựng một quân đội mới dựa trên kinh nghiệm của Các Lực lượng Vũ trang Liên Xô".

Alexander Mayorov: Sự việc không phải ở chỗ có ảnh thiếu nữ khỏa thân trong doanh trại, sự việc nằm ở chỗ trong một năm-năm rưỡi qua, quân đội Tiệp Khắc đã không còn làm công việc của họ. Thao trường mọc đầy cỏ dại, bụi cây, quân đội đã không thực hành huấn luyện chiến đấu. Ba mươi đến bốn mươi phần trăm quân nhân vắng mặt vào ban đêm. Nhưng nguy hiểm hơn là sự lựa chọn đang được thực hiện bởi cái trong quân đội gọi là: xúc phạm các chỉ huy quân đội, đối lập họ với các chủ nhiệm chính trị, khi lựa chọn người của mình vào vị trí chủ nhiệm chính trị. Nghĩa là, làm suy thoái hóa, độc đoán hóa, tách quân đội khỏi sự tu dưỡng rèn luyện, đưa quân đội vào sự càn bậy, nhảy nhót, bia bọt, bao gồm, tất nhiên, cả các cô gái trần trường trong các doanh trại, và đại loại như vậy. Nguy hiểm như vậy đấy! Dẫu sao quân đội Tiệp Khắc đã có những truyền thống lớn lao. Vậy mà tới tháng Tám 68, đội quân này đã gần như tê liệt một nửa.
.......

(tiếp)

Trích báo cáo của tư lệnh TDQ 38, Tiệp Khắc, tháng 6 năm 1968

(http://gdb.rferl.org/BFF11EE4-D21E-44A1-8E91-B1A5FCD6CCBD_w300_r0_s.jpg)
Alexander Mayorov (Александр Майоров). 1920-2008

"Khi nói về quá trình dân chủ hóa, một chủ nhiệm chính trị quân đoàn cho rằng sự phát triển tự do phê bình đã đi quá xa. Những kẻ không thiện ý sử dụng nó để chống lại Đảng, để phá hoại uy tín của Đảng một cách hoàn toàn. Sự việc đã đi tới mức một số các tổ chức Đảng cơ sở không chịu phụ thuộc tổ chức Đảng cấp trên. Ví dụ như Tổng cục Chính trị QDNDTK và ban lãnh đạo các cơ quan chính trị quyết định đề cử làm ứng cử viên đại biểu dự Đại hội Đảng, đồng chí chủ nhiệm chính trị quân đoàn Mohacheka. 44 tổ chức Đảng ủng hộ anh và tám không đồng ý. Họ viện cớ rằng họ sẽ đề cử các ứng cử viên của họ. Bộ trưởng Quóc phòng rồi Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QDNDTK, Tổng tham mưu trưởng QDTK trở thành những người không được bầu đi dự Đại hội".

http://www.youtube.com/watch?v=0VjJHZvdNT8
Đứt gãy Praha. Phim 2 "Chiến dịch Vltava"

Alexander Mayorov: Vấn đề không phải ở chỗ khối Warsaw bị liên minh NATO đe dọa hay không bị đe dọa. Tất nhiên, thời ấy ngầm định cả hai cường quốc lớn (đang có trong tay: Hoa Kỳ - khối Liên minh NATO và Liên Xô - Khối Hiệp ước Warsaw) là kẻ thù tiềm năng của nhau và đang trên đỉnh điểm của tình trạng sẵn sàng chiến đấu. Trong bất kỳ trường hợp nào, đối với khối Hiệp ước Warsaw, thời kỳ ấy là đỉnh cao của khả năng chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu. Sự việc đi đến chỗ: giành Tiệp Khắc ra khỏi khối Hiệp ước Warsaw, nhưng làm điều đó theo cách sao cho không dẫn đến cuộc xung đột vũ trang, đến sự khởi đầu Thế chiến III. Đề án đơn giản, nhưng rất khôn ngoan: phân hủy các tổ chức nhà nước, sao cho trong một đêm đẹp trời, sẽ hình thành một chính phủ dân tộc tượng trưng cho lòng tin tưởng, cho sự đồng thuận quốc gia, chính phủ đó sẽ tuyên bố rút khỏi Hiệp ước Warsaw, hướng tới NATO - các anh hãy đến bảo vệ tôi. Mà ở đây NATO đã sẵn sàng. Chúng tôi có nguồn tin chắc chắn rằng trong tháng Chín, NATO lên kế hoạch các cuộc diễn tập lớn với 18-20 sư đoàn tham gia gần biên giới với Tiệp Khắc. Bởi vì đây không phải chỉ là những hoạt động đơn thuần nào đó, mà nó chính là các hoạt động diễn tập được định trước thời hạn - tới thời gian ấy các cơ quan nhà nước CHXHCN Tiệp Khắc, bao gồm cả quân đội và Ủy ban An ninh QG sẽ bị phân hủy. Khi đó ... Liên bang Xô viết và các nước khác thuộc khối Hiệp ước Warsaw sẽ buộc phải chống lại, để hỗ trợ quốc gia đồng minh của mình ... Nói ngắn gọn, đó là Chiến tranh Thế giới thứ Ba ...

Trích đoạn từ Zdenek Mlynar "Giá lạnh thổi từ Kremli"

(http://funkyimg.com/i/Wmnp.jpg)
Zdenek Mlynar. "Giá lạnh thổi từ Kremli"

"Brezhnev đã thực sự bị xúc phạm bởi thực tế Dubcek không biện minh cho niềm tin của ông, không đồng ý với Kremlin về mỗi bước đi của mình. "Tôi đã tin cậu, tôi bảo vệ cậu trước những người khác - ông trách cứ Dubcek. - Tôi nói rằng Sasha của chúng ta vẫn là một người bạn tốt! Vậy mà cậu chơi khăm tất cả chúng tôi như vậy đấy". Brezhnev thậm chí không cố gắng để chứng minh dường như "các đế quốc phương Tây" đang đe dọa CHXHCN Tiệp Khắc. Ông không lặp lại bất cứ thông điệp chính thức giả dối nào, mà thời điểm ấy tràn ngập báo chí Liên Xô: nào là"bọn phục thù Tây Đức" đang chuẩn bị một cuộc tấn công quân sự, nào Prague đầy bọn sĩ quan Mỹ, giả làm khách du lịch. Logic của Brezhnev rất đơn giản: chúng tôi, trong điện Kremlin nhận ra rằng không thể dựa vào các anh. Quốc gia của các anh nằm trên lãnh thổ, mà trong Chiến tranh Thế giới thứ Hai những người lính Xô Viết từng đặt chân. Các đường biên giới của lãnh thổ này - cũng là đường biên giới của chúng tôi. Thế mà các anh lại không nghe chúng tôi!"

Trích báo cáo của tư lệnh TDQ 38. Tiệp Khắc, tháng bảy năm 1968

(http://gdb.rferl.org/9C5E6523-7980-45F2-9640-246C7B398F4A_w640_s.jpg)
Praha tháng 8 năm 1968

"Buổi tối ngày 20 tháng 7 tại vị trí của một trong các tiểu đoàn bộ binh cơ giới, có hỗ trợ của các sĩ quan QDNDTK, đã bắt giữ ba người đàn ông, đang lại gần trong một chiếc xe ô tô có số xe Tây Đức F-AR-889, họ đang ghi âm, chụp ảnh đoàn xe cơ giới chúng ta bằng các máy ảnh và telecamera. Trong số đó: William Joseph Laughlin, công dân Mỹ - phóng viên của "CBS News" (Tin tức), Gerhard Schwarzkopf - nhà quay phim từ CHLB Đức, Hermann Bernd - kỹ sư âm thanh từ CHLB Đức. Card visit và giấy phép chụp ảnh của họ do Giám đốc Czech TV Erwin Velde cấp. Các đại diện cơ quan an ninh CHXHCN Tiệp Khắc được gọi đến nơi bắt giữ và được thông báo chuyện này về Prague. Những người bị tạm giữ từ chối trao lại các cuộn phim ảnh đã chụp. Từ Praha có chỉ thị đến - không làm to chuyện, xin lỗi và thả những người bị giữ ra. Khi tạm biệt, người Mỹ nói với các sĩ quan chúng ta: "Các bạn là các chàng trai tốt và đang làm công việc của các bạn còn tôi làm công việc của tôi".

Vào cuối tháng Bảy, các đơn vị quân đội Xô Viết trì hoãn trên đất Tiệp Khắc sau cuộc tập trận "Šumava" cuối cùng đã được rút khỏi lãnh thổ đất nước này. Nhưng chỉ để sau một tháng sẽ trở lại lần nữa. Đây lyrics của ca công Czech nổi tiếng Karel Kryl "Các anh vẫn đang ở đây!"

Các bạn đang ở đây, hỡi những người anh em,
Các phái viên của đêm tối, chuyên đâm dao găm vào lưng,
Các bạn, người anh em, mang đêm tối Stalin tới chúng tôi.
Và bây giờ chúng tôi không thể vẫy những bó hoa tử đinh hương đón các bạn.
Cảm ơn các bạn, những con bồ câu sắt của hòa bình,
Cảm ơn các bạn vì những cái hôn mang hương vị hạnh nhân đắng ngắt,
Các bạn có thể lấy cho mình những ngôi nhà của chúng tôi,
Và chúng tôi chỉ còn lại mỗi niềm hy vọng -
Bởi chúng tôi đã và sẽ luôn luôn tồn tại!

http://www.youtube.com/watch?v=Y2WI9XsXu2M
Karel Kryl - Tak Vás tu Máme

Mùa hè năm 1968, các lực lượng xâm lược quân số khoảng nửa triệu người được hình thành để can thiệp vào Tiệp Khắc. Các lực lượng này bao gồm ba tập đoàn quân: tập đoàn quân xe tăng 1 dưới quyền chỉ huy của tướng Kozhanov, tập đoàn quân binh chủng hợp thành 20 - tướng Velichko và tập đoàn quân binh chủng hợp thành 38 - tướng Mayorov. Tham gia vào chiến dịch có các đơn vị cơ sở và đơn vị hợp thành của Quân đội Ba Lan, các Quân đội Nhân dân Hungary và Bulgaria, tổng cộng khoảng 25.000 người. Năm sư đoàn Quân đội Nhân dân CHDC Đức đóng quân gần biên giới phía bắc Tiệp Khắc. Cộng đồng Xã hội chủ nghĩa đã biểu thị sự thống nhất. Bí thư thứ nhất Đảng Công nhân thống nhất Ba Lan Wladyslaw Gomulka và nhà lãnh đạo Đông Đức Walter Ulbricht phát biểu đồng tình ủng hộ can thiệp quân sự vào Tiệp Khắc.

Alexander Mayorov: tôi thay mặt Brezhnev theo ủy nhiệm, trước khi đưa quân đội khối Warsaw vào Tiệp Khắc, phải gặp Gomulka tại nhà riêng của ông gần Warsaw, và báo cáo ông về tình hình tại Tiệp Khắc. Và trong quá trình toàn bộ cuộc trò chuyện tôi hiểu rõ Gomulka quan tâm đến việc đưa quân đội khối Warsaw vào CHXHCN Tiệp Khắc như thế nào. Ông ấy, thậm chí ngay cả nếu trong điều kiện vắng mặt, vẫn có thể phát biểu hơi gay gắt và hơi qua mức rằng Brezhnev thắng ngựa quá lâu, rằng ông nhiều lần yêu cầu đưa quân vào, nhưng tất cả các yêu cầu đó đều chưa được Brezhnev giải quyết. Rõ ràng, Gomulka có ý định giải quyết các vấn đề chính trị của mình, bởi lẽ các sự kiện Tiệp Khắc, sự sụp đổ các tổ chức nhà nước, những thứ đó sẽ được di chuyển sang Ba Lan.

Về Walter Ulbricht, ông ấy đã tuyên bố thẳng thừng: chính quyền đã bị quật ngã trên các đường phố (xin nói thêm, ở đây là: "Chính quyền sẽ lăn đùng trên đường phố" - và là Gomulka nói). Ulbricht cùng nói lên điều đó: "Các đồng chí đã làm đúng khi quyết định đưa quân đội vào, và chúng tôi cũng đã sẵn sàng". Tôi nghĩ rằng Zhivkov cũng đã xuôi... Mỗi người đều có các mục tiêu chính trị của họ phải giải quyết. Kadar đủ thông minh và đã xem xét với các thành viên Bộ Chính trị của mình; một số có thể khi chơi như một nhà soạn kịch, ông ta không đồng ý ngay lập tức, nhưng cuối cùng ông cũng đã đồng ý. Các nhà lãnh đạo chính trị - cả Brezhnev, cả Gomulka và Ulbricht, cả Zhivkov và Kadar - cũng nhận thức rất rõ ràng rằng bản thân việc đưa quân đội khối Warsaw, dù là đưa vào một đất nước thành viên Hiệp ước Warsaw đi nữa - cũng là hành động cực kỳ nghiêm trọng.

Trích đoạn từ Zdenek Mlynar "Giá lạnh thổi từ Kremli"

(http://gdb.rferl.org/269170E2-8547-4E33-A6AE-7CA3B5915A3E_w640_s.jpg)
Leonid Brezhnev và Vaclav Gomulka. Năm 1967

"Walter Ulbricht và Vaclav Gomulka cùng với các nguyên soái Liên Xô nung nóng bầu không khí, khi cố gắng kích động một cuộc xung đột nghiêm trọng, có thể biện minh cho sự can thiệp quân sự vào Tiệp Khắc. Đằng sau cánh gà sân khấu, họ không được nhắc đến trên các trích đoạn báo chí, được sử dụng cho công tác tuyên truyền ý thức hệ, mà khẳng định rằng sự an toàn của toàn bộ khối Xô viết đang bị đe dọa, rằng tình hình ở Tiệp Khắc làm giảm khả năng phòng thủ của khối và phân hủy tính thống nhất chính trị của nó dưới quyền lãnh đạo của Moscow. Ulbricht và Gomulka cư xử như những ông già độc ác, ích kỷ và lẩm cẩm. Hoàn toàn rõ ràng là họ không thể hiểu được những vấn đề không chỉ của nước láng giềng mà còn của chính nước họ. Tuy nhiên, trong khi đó lại tỏa ra sự tự mãn và hưởng thụ quyền lực. Thậm chí trong suốt các cuộc trò chuyện không chính thức Gomulka và Ulbricht liên tục đưa những nhận xét độc địa về tình hình hiện tại ở Tiệp Khắc. Trong sự châm chọc của họ thể hiện rất rõ sự ác độc, tức giận, hận thù cho những gì đe dọa vị trí ngôi nhà của họ. Zhivkov hồi đó mới chỉ 55 tuổi, vậy nên không thể gọi ông là ông già độc ác, nhưng ông nổi bật giữa bọn họ bởi sự ngu dốt một cách cực đoan. Kadar vượt lên các đại diện các đảng còn lại về mọi mặt - với tư cách một chính trị gia cũng như tư cách con người. Ông không giấu bất kỳ vấn đề nào và cảm xúc nào của mình, và nói rằng ông cảm thấy xấu hổ trong tâm khi trở thành người đứng đầu ở Hungary sau cuộc can thiệp của Liên Xô. Ấn tượng của tôi về Kadar như là một chính trị gia, cố gắng bằng mọi cách bảo vệ các lợi ích quốc gia, mà chính quyền của nó chưa bị hỏng".

(http://www.e-praga.com/foto/personaggi/mlynar-zdenek.jpg)
Zdeněk Mlynář (Müller) (1930 – 1997, Vienna). Nguyên Bí thư TU ĐCSTK giai đoạn 1968-70. Nhà tư tưởng của "Chủ nghĩa xã hội mang khuôn mặt con người". Được đào tạo tại Liên Xô giống như A.Dubcek. Tốt nghiệp khoa Luật Đại học TH Lomonosov cùng lứa với TBT cuối cùng của ĐCS Liên Xô Mikhain Gorbachev. Đảng viên Cộng sản Tiệp Khắc từ năm 16 tuổi. Một trong những người lãnh đạo "Mùa xuân Praha" 1968, một trong những tác giả của Hiến chương 77 năm 1977. Lưu vong tại Áo từ năm 1977. Sau Cách mạng Nhung trở lại TK nhưng không thành công trong hoạt động chính trị vì tư tưởng của ông đã lỗi thời trong một nước Séc hiện đại hậu cộng sản. Quay về Áo làm công tác giảng dạy và nghiên cứu và mất tại đây.

Trích báo cáo của tư lệnh TDQ 38, Tiệp Khắc, tháng 7 năm 1968

"Các lực lượng cánh hữu biết khéo léo sử dụng các phương tiện tác động ý thức hệ: báo chí, phát thanh và truyền hình. Tư lệnh quân khu Đông, đồng chí Kodaly trong bài phát biểu của ông đã lên án bài viết "Hai mươi ngàn từ" là một tài liệu phản cách mạng. Tuy nhiên, ông đề nghị cần phải chuẩn bị và thông qua một đạo luật về tự do công dân. Đồng chí Kodály cho thấy mức độ đạo đức thấp của một trong những nữ đại diện ăn mặc thời trang nhất của báo chí và đài phát thanh - Plavkova. Cha cô ta là chủ một doanh nghiệp nhỏ, cô ta đã bốn lần kết hôn, đã phá vỡ năm gia đình Và những người tương tự đang tấn công những người cộng sản trung thực".

Trích tài liệu "2000 từ"

"Đảng Cộng sản, sau chiến tranh được sự ủng hộ to lớn của nhân dân, từng bước đánh đổi sự tin tưởng của dân tộc lấy các cương vị nhà nước. Đảng đã nhận được tất cả các vị trí trong các cơ cấu quyền lực, nhưng đánh mất tất cả những thứ còn lại. Quốc hội không học được cách làm việc, chính quyền - cai trị, các nhà lãnh đạo - lãnh đạo, các cuộc bầu cử mất hết ý nghĩa, các đạo luật mất hết mọi hiệu lực. Chúng tôi không thể tin tưởng các đại diện của mình trong các cơ quan chính quyền - chúng tôi không mong muốn gì từ chính quyền này, bởi vì nó quá xa chúng tôi. Bây giờ chúng tôi thậm chí không thể tin tưởng lẫn nhau. Các khái niệm về danh dự và lương tâm đã bị đánh mất. Sự chính trực đã trở thành vô dụng, còn về các đánh giá lao động theo khả năng thì không cần phải nói".
........

(tiếp)

Trong cuốn sách "Cuộc xâm lược" Alexander Mayorov nhớ lại: "... Trong xe ô tô, tôi mở gói tài liệu. Hai trang văn bản in: "Chặn thu các phiên phát thanh tại Tiệp Khắc của "Radio Svoboda" từ ngày 01-10 tháng 8 năm 68". Trong văn bản nói rằng các quân nhân Liên Xô cho phép sự càn rỡ và các hoạt động côn đồ trên lãnh thổ Tiệp Khắc, cuối cùng đã bị trục xuất khỏi đất nước dưới tiếng la ó và huýt sáo của người Czech và người Slovak. Czechoslovakia sẽ được tự do. Nó sẽ ra khỏi Hiệp ước Warsaw, ra khỏi gánh nặng đè xuống đất nước. Quân đội NATO, được tổ chức, huấn luyện và trang bị tốt, đã sẵn sàng thực hiện các cuộc diễn tập lớn tháng Chín ở phần lãnh thổ CHLB Đức gần biên giới Tiệp Khắc. Phù hợp với các yêu cầu của Dubcek đã phát biểu với các nhà lãnh đạo Xô Viết, Alexander Mayorov sẽ bị cách chức và gửi về Kolyma vì tất cả các hành động của ông ta ở Tiệp Khắc. "Chúng tôi muốn ông ta nghỉ dài dài ở đó".

(http://rassvet21-go.ru/images/DUDULA/3.jpg)
Xe tăng của trung đoàn xe tăng 155, sư đoàn xe tăng Cờ Đỏ Zvenigorod số 20 thuộc biên chế Cụm quân Bắc chờ lệnh tiến vào Tiệp Khắc từ nơi đóng quân gần thành phố Liuban, Ba Lan. Tháng 8 năm 1968

Bản chặn thu đài phát thanh Radio Svoboda tướng Mayorov đọc trên đường đến điện Kremlin, nơi Leonid Brezhnev và Mikhail Suslov một giờ sau đó lắng nghe ý kiến của ông về tình hình Tiệp Khắc. Ngày 17 tháng 8 diễn ra cuộc họp của Bộ Chính trị TU ĐCSLX, tại đó đã thông qua quyết định chính thức về việc trấn áp "Mùa xuân Praha". Mệnh lệnh của ban lãnh đạo chính trị Liên Xô được Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô nguyên soái Andrei Grechko truyền đạt đến các nhà chỉ huy quân sự.

Alexander Mayorov: Brezhnev ranh mãnh đã dao động, ông có thể không muốn đưa quân đội vào, nhưng dẫu sao ông vẫn nói với Grechko, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: "Andrey, cậu hãy chuẩn bị và làm việc cho kỹ", Và khi tại Bộ Chính trị vào các ngày 15-17, người ta quyết định, vào - không vào, và phe "diều hâu", bao gồm cả Shelepin, Mazurov và Romanov, gào lên: đưa quân vào, đưa quân vào, khi cho rằng chúng ta sẽ đưa hai hoặc ba sư đoàn vào với tính cách tượng trưng và mọi việc được giải quyết. Grechko là một chiến lược gia quá xảo quyệt. Ông kêu gọi tất cả, khi khẩn khoản: "Các đồng chí, các thành viên Bộ Chính trị, các đồng chí hãy quyết định về mặt chính trị: có đưa quân vào - không đưa quân vào, còn hãy giao cho tôi với trách nhiệm cao nhất việc lập kế hoạch và thực hiện". Khi vào ngày 18 tháng 8, tôi được mời đến chỗ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tham dự họp, tại đây sẽ nghe vấn đề chuẩn bị cho quân đội tiến vào, Grechko nói thẳng thừng: cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc sẽ được thực hiện ngay cả khi làm Chiến tranh Thế giới thứ Ba nổ ra.

Trong đêm sau cuộc xâm lược quân sự của Liên Xô vào Tiệp Khắc ngày 22 tháng Tám năm 1968, Karel Kryl đã viết ca khúc "Bạn ơi, đóng cửa lại!"

Người anh em, không được buồn, bạn có gì đâu phải sợ,
Bởi vì bạn cũng đã lớn khôn -
Đó chỉ là những người lính mà thôi,
Họ đến với chúng ta trong các gánh xiếc rong bằng thép.
Chúng ta nhìn vào bản thân mình lệ tràn trên mắt,
Bên ngoài cửa sổ, trời đang sầm tối và mưa,
Đêm nay sẽ không hề ngắn.
Chó sói muốn thịt cừu,
Người anh em, cậu đã đóng chặt cửa hay chưa?

Bài báo trên tờ "Pravda" ngày 22 tháng 8 năm 1968

(http://gdb.rferl.org/C6B925DA-D4DA-4B55-8B17-0F8C84B60259_w640_s.jpg)
Аleksandr Dubcek (giữa phải) và Chủ tịch nước CHXHCNTK Ludvic Svoboda (giữa trái). Praha, tháng 5 năm 1968

"Sự phát triển của Tiệp Khắc với tư cách một nhà nước xã hội chủ nghĩa, sự phát triển của chế độ nhà nước của nó, của kinh tế và văn hóa, sự phát triển của Đảng Cộng sản của nó đã và đang diễn ra dưới các hình thức phản ánh đặc điểm của đất nước, truyền thống, đặc trưng của nó trên tất cả các khía cạnh. Còn nói về sự "áp đặt" cho người Czech và Slovak "mô hình chủ nghĩa xã hội Soviet" không có gì khác hơn là sự giả dối có ý đồ xấu, cố tình khiêu khích do các phần tử thù địch lan truyền, nhằm phá hoại tình hữu nghị anh em giữa hai nhà nước chúng ta, hai Đảng và hai dân tộc chúng ta. Gần đây, xuất hiện những khuynh hướng nhất định trong chính sách đối ngoại của Tiệp Khắc, đặc biệt trong các vấn đề châu Âu, trong đó gây ra những quan ngại nghiêm trọng. Thu hút sự quan tâm là các sự kiện về thái độ không được phép đối với các nghĩa vụ của Tiệp Khắc phát sinh từ khối Hiệp ước Warsaw. Một bầu không khí hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với các nước xã hội chủ nghĩa đã hình thành. Trong tình huống này, cần phải hành động, và hành động có mục đích phù hợp, dứt khoát, không lãng phí thời gian. Đó là lý do tại sao Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác đã quyết định đáp ứng yêu cầu của các nhà hoạt động Đảng Nhà nước CHXHCN Tiệp Khắc về việc giúp đỡ khẩn cấp nhân dân Tiệp Khắc anh em, kể cả trợ giúp bằng các lực lượng vũ trang".

Alexander Mayorov: người Czech xét về đặc tính dân tộc, về lịch sử - có cá tính mềm dẻo, nhưng bất kỳ sự mềm dẻo nào, cũng chỉ đến một giới hạn nhất định. Việc đưa bất kỳ binh sĩ nước ngoài nào vào lãnh thổ của mình cũng được nhận thức là sự việc rất nghiêm trọng. Nếu năm 1944, và sau đó năm 1945, chúng tôi được chào đón bởi tiếng hô "Nazdar! Nazdar!", thì khi chúng tôi tiến vào ngày 21 tháng 8 không nghe thấy một tiếng "Nazdar" nào hết. Như vậy đấy. Và ở đây đó đã có những cuộc đụng độ. Tại cuộc tập trận "Šumava" tôi kết bạn với Samuel Kodai, lúc đó anh chỉ huy tập đoàn quân dự bị, và sau này được bổ nhiệm tư lệnh quân khu Đông. Anh nhiều lần nói với tôi, khi nhìn thấy sự tan rã, hỗn loạn của các định chế nhà nước: "Các anh hãy đưa quân đội vào, đưa quân đội vào đi!" Thế nhưng khi đưa quân vào, anh cũng gặp tôi, nhưng... với thái độ thù địch, đồng thời hỉ mũi, khóc thút thít trên ngực tôi, "Tại sao anh, anh bạn Alexander, sao anh lại làm như vậy?" Tôi nhớ mình thậm chí còn chửi thề: "Cậu thút thít cái khỉ gì vậy? Chính cậu bảo mình rằng cậu sẽ điều hòa tình thế từ biên giới đến Prague: các anh vào nhanh lên, nếu không Tiệp Khắc sẽ chết!" Và tôi tin anh ấy, và sau này vẫn tin, chúng tôi vẫn là bạn ...

Về mặt kỹ thuật, cuộc xâm nhập của tập đoàn quân 38 vào Tiệp Khắc chỉ mất 25 giờ và 45 phút. Tối muộn ngày 20 tháng 8 năm 1968 tư lệnh tập đoàn quân 38 tướng Mayorov nhận được tín hiệu qua liên lạc vô tuyến "Vltava-666" và ông mở gói tài liệu mật nhận được bốn tháng trước tại Bộ tham mưu Quân khu PriCarpathian - gói chứa mệnh lệnh bắt đầu chiến dịch. Các mệnh lệnh như thế cũng được nhận cùng một lúc bởi tư lệnh tập đoàn quân xe tăng 1 tướng Kozhanov, tư lệnh tập đoàn quân 20 - tướng Velichko. Hạm đội nửa triệu quân đồng minh khối Hiệp ước Warsaw đã xâm nhập lãnh thổ Tiệp Khắc. Một ngày sau tất cả kết thúc.

Tuyên bố của Đoàn Chủ tịch UBTU Đảng Cộng sản Tiệp Khắc. Ngày 22 tháng Tám năm 1968

"Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương ĐCSTK tại phiên họp bất thường đã thảo luận về tình hình nghiêm trọng phát sinh khi quân đội đồng minh của khối Hiệp ước Warsaw chiếm đóng lãnh thổ Tiệp Khắc. Đoàn Chủ tịch lưu ý rằng không có cơ quan lập hiến nào của Tiệp Khắc yêu cầu bất kỳ thành viên nào của khối Hiệp ước Warsaw một sự can thiệp quân sự như vậy. Chúng tôi tin rằng không có chính phủ cộng tác nào có khả năng thuyết phục người dân Tiệp Khắc rằng chủ nghĩa xã hội có thể được xây dựng dưới lưỡi lê của các quân đội đồng minh và anh em. Một chính phủ như vậy, nếu nó được hình thành, sẽ bị nhân dân Czech căm thù, và nó sẽ bị cô lập, dưới sự lãnh đạo của một chính phủ như vậy Tiệp Khắc sẽ trở thành một mắt xích rất yếu trong khối Hiệp ước Warsaw. Lịch sử sẽ phán xét sự chiếm đóng này. Sự nghiệp công bằng của chúng ta, như đã nhiều lần trong lịch sử dân tộc ta, nhất định sẽ chiến thắng".

Vének Shilgan: Đại hội Tối cao của Đảng Cộng sản trở thành lời đáp cho cuộc xâm lược. Các đại biểu được bầu dự Đại hội, quyết định chuẩn bị ngay lập tức, ngay lúc này, vạch kế hoạch thể hiện thái độ đối với cuộc can thiệp quân sự - có ra khỏi khối Hiệp ước Warsaw hay không, có tuân theo quy chế trung lập hay không, và đại loại như vậy, có đề nghị các nước khác giúp đỡ hay không... Đại hội kêu gọi nhân dân, chúng tôi đã nói: không, chúng tôi không đồng ý với chính sách này, chúng tôi là một quốc gia có chủ quyền, một nhà nước có chủ quyền, chúng tôi muốn duy trì tình bạn - nhưng là tình thân thiện, chứ không phải là một chế độ nô lệ về chính trị. Đó là điều chúng tôi đã nói, và đã bầu ban lãnh đạo mới. Ban lãnh đạo trước của chúng tôi đã bị bắt. Dubcek, Kriegel và những người khác - đầu tiên họ bị đưa về Ba Lan, sau đó đến Ukraine. Chúng tôi đã nói rằng chúng tôi sẽ không tiến hành bất cứ cuộc đàm phán nào với ban lãnh đạo Liên Xô cho đến khi họ trở về. Họ đã bị đưa đến Moscow để làm cái gọi là đàm phán, và ở đó người ta chỉ có ra lệnh cho họ như thế nào thì được thế ấy. Chúng tôi đã nói rằng chúng tôi không đồng ý với cách giải quyết vấn đề như vậy, rằng các anh phải rút quân, phải trả lại tất cả những người bị bắt, sau đó chúng tôi sẽ nói chuyện với các anh...

(http://gdb.rferl.org/F7529614-3D19-42CA-A2BB-F56DAC2513FA_w640_s.jpg)
Vеnеk Shilgan. 1927-2009

Trích báo cáo của tư lệnh TĐQ 38. Tháng 8 năm 1968

"Tình hình chính trị ở Slovakia và Đông- Bắc Moravia vẫn còn khó khăn, bất ổn và mâu thuẫn như trước. Tại đa số các thành phố lớn, lực lượng cánh hữu, trước hết hiện diện trong ban lãnh đạo các đảng bộ tỉnh và huyện, cũng như các đại diện giới trí thức sáng tạo và các nhân viên thông tin cố gắng giữ quan điểm của mình. Cánh hữu, hun nóng các tình cảm dân tộc không thân thiện gây ra bởi sự kiện đưa quân đội đồng minh vào lãnh thổ CHXHCN Tiệp Khắc, họ có xu hướng giữ cho mình quyền lãnh đạo quần chúng tại chỗ. Nói chung, khi tiến hành một chính sách linh hoạt với giới lãnh đạo chính trị và quân sự của CHXHCN Tiệp Khắc, tôi cho là thích hợp việc đề nghị trong tương lai sớm nhất, tại từng tỉnh phải cách ly (bắt giữ) các phần tử phản cách mạng tích cực nhất trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo. Nếu không làm như vậy, việc tiến hành quá trình lành mạnh hóa các tầng lớp rộng rãi dân cư sẽ diễn ra rất khó khăn và lâu dài, bởi vì người công nhân bình thường, người nông trang viên, người trí thức tại chỗ sẽ thấy rằng cũng như trước ngày 21 tháng 8, tại ban lãnh đạo ở các vị trí trung tâm vẫn là những nhà lãnh đạo ấy, và do đó rất khó mong đợi ở họ sự thay đổi chính sách và các chương trình hành động cụ thể".

Vének Shilgan: Bạn có biết thế nào là "đội quân thứ năm"? Ở đất nước chúng tôi cũng có nó. ... Dubcek rời khỏi vị trí của mình, ông được thay thế bởi Husák - một người từ "đội quân thứ năm". Và những người như vậy có rất nhiều. Họ bảo toàn hệ thống quyền lực độc tài, vai trò đặc biệt của Đảng Cộng sản, biết tất cả, có thể tất cả, không thể phán xét một ai vì bất kỳ cái gì. Đó là những người mà trước tháng 8 còn thống nhất với người Nga sẽ giúp đỡ họ, rằng khi người Nga vào, họ sẽ thành lập chính phủ cách mạng ... Và đột nhiên - sự phản kháng của những người dân bình thường. Hôm nay, ta biết rằng có những tài liệu về "đạo quân thứ năm" này, về nhiều người mà hoặc theo sáng kiến cá nhân của họ, hoặc có quỷ biết tại sao, đã ký lời mời này: các anh hãy vào đi, xin mời, và hãy cứu vớt chủ nghĩa xã hội. Không phải chủ nghĩa xã hội - mà hãy cứu chúng tôi, hãy cứu chúng tôi để chúng tôi giữ được quyền lực...

Tình hình quân sự và chính trị ở Tiệp Khắc "đã bình thường hóa" - một thuật ngữ từ các tài liệu đảng của Liên Xô và Tiệp Khắc - chỉ vài tháng sau cuộc xâm nhập. Ngày 12 tháng 10 diễn ra cuộc họp các thủ lĩnh quân sự khối Hiệp ước Warsaw tại thành phố Legnica của Ba Lan, tại đó đã ra quyết định giảm đạo quân hạn chế Liên Xô xuống còn khoảng 115.000 người và thành lập Cụm Trung tâm quân đội Xô viết. Tư lệnh tập đoàn quân 38 tướng Mayorov được bổ nhiệm làm tư lệnh cụm quân này.
..........

(tiếp)

(http://gdb.rferl.org/959C0217-9F90-4C54-B9D4-02808DA80876_w640_s.jpg)
Dana Кindrova. Trích từ bộ "Những nghi lễ bình thường hóa"

Alexander Mayorov: Có một định đề nổi tiếng: trước khi bước vào, hãy nghĩ cách đi ra. Đó là lời khuyên của người xưa. Bởi lẽ, khi đưa quân đội vào, chúng tôi lập kế hoạch để sự hiện diện của những đạo quân này sẽ phụ thuộc vào tình hình chính trị-quân sự trên thế giới và cụ thể là ở Tiệp Khắc. Và ban lãnh đạo chính trị, đặc biệt là ban lãnh đạo quân đội, đặc biệt nữa là Bộ trưởng Grechko, cảm nhận tình hình rất chính xác. Có cuộc họp tại Legnica mà Grechko triệu tập, không phải vì ông không biết phải làm gì, mà là để làm điều ấy - đó là sự khôn ngoan của bộ trưởng! - Để soát xét lại các suy nghĩ của mình với những người từng ở Tiệp Khắc. Làm gì đây? Tôi đề nghị từ 30 sư đoàn, trong 8-10 ngày tới sẽ rút ra 25 sư đoàn. Tại sao? Vâng, đó là bởi vì chúng ta đã thắng về mặt chính trị: Tiệp Khắc vẫn ở trong khối Hiệp ước Warsaw. Và tại sao phải duy trì một gánh nặng như vậy cho nhà nước chúng ta, và đối với Tiệp Khắc - việc nhồi nhét nó bằng quân đội, xét về tổng thế dẫu sao vẫn là sự việc không mong muốn với người dân Tiệp Khắc. Tôi ở Tiệp Khắc lâu hơn tất cả, tôi có một lượng thông tin to lớn, và tôi cảm thấy cái âm bản kia, cái phản ánh thực trạng chính xác của khối óc không chỉ của giới trí thức, mà nói chung là sự ra vẻ trung thành bề ngoài, ra vẻ thân thiện bề ngoài, ngay cả của những người Slovak, những người coi chúng ta rất gần gũi. Vì vậy, cần phải rút quân. Còn thực hiện nó thế nào - sẽ xác định bằng các hiệp định ký ngày 16 tháng 10 giữa hai chính phủ.

Trong cuốn hồi ký, tướng Mayorov trích dẫn Shota Rustaveli: "Ai không tìm cho mình bè bạn, người đó sẽ chuẩn bị cho mình kẻ thù". Chúng tôi hiện đang tìm kiếm bạn bè cho mình, cố gắng giữ họ trong vòng tay thép của chúng ta, Mayorov viết. Quân đội là một công cụ của nhà nước và là công cụ để đạt được lợi ích chính trị, chứ không phải là một loại phạm trù đạo đức, ông tướng tiếp tục viết. Vì vậy, nhà lãnh đạo quân sự vinh quang Suvorov không chỉ chiến đấu cho mảnh đất Nga, mà còn đàn áp cuộc nổi dậy ở Ba Lan và cuộc nổi loạn Pugachev. Các chính trị gia và các nhà sử học có thể cho phép mình có sự giải thích khác nhau về các sự kiện ở Tiệp Khắc năm 1968, nhưng quan điểm của vị tướng qua 30 năm sau cuộc xâm lược vẫn cực kỳ rõ ràng:

Alexander Mayorov: tôi sẽ không bào chữa, cũng không yêu cầu tha thứ. Ba mươi năm đã chìm vào quên lãng, nhưng những bài học của các sự kiện ở Tiệp Khắc đã không có ích cho ban lãnh đạo chúng ta, cũng như cho ban lãnh đạo các quốc gia khác trong khối Hiệp ước Warsaw. Cụ thể, điều này liên quan đến cuộc phiêu lưu Afghanistan. Tôi - tư lệnh tập đoàn quân ở thời điểm đó. Tôi nhận nhiệm vụ từ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tôi đã tuyên thệ trung thành với nhà nước của mình. Vậy thì bây giờ, vào cuối cuộc đời mình, có thể nào tôi phủ nhận cái mà tôi đã làm không?

Trích đoạn Zdeněk Mlynář "Giá lạnh thổi từ Kremli"

"Sau Thế chiến II, quân đội trở thành người hướng đạo chính cho các lợi ích siêu cường của Liên Xô. Giữ ảnh hưởng rất to lớn trong quân đội Liên Xô là các nguyên soái đạt được cấp bậc của mình trong chiến tranh. Nguyên tắc của họ có thể diễn đạt một cách cô đọng bằng những lời: cái gì vốn là của chúng ta vẫn là của chúng ta. Tôi tin rằng triết lý của các nguyên soái Liên Xô thế hệ cũ là một yếu tố quan trọng góp phần vào sự can thiệp quân sự ở Tiệp Khắc. Ban lãnh đạo Liên Xô coi can thiệp là phương pháp có khả năng duy nhất để bảo vệ các lợi ích của mình ở Tiệp Khắc. Những mâu thuẫn giữa các thành viên riêng biệt và các nhóm lãnh đạo Liên Xô lúc đó đã được giải quyết, còn cuộc cải cách dân chủ của Tiệp Khắc thì bị bóp chết. Các nhóm riêng trong ban lãnh đạo Liên Xô chịu những phần lỗi lầm khác nhau, nhưng dù sao đó vẫn là lỗi lầm chung của họ, bởi vì họ đại diện cho một chính quyền, đảm bảo quyền bá chủ của mình trong một đế quốc đa dân tộc, đại diện bởi các nền văn minh khác nhau, chỉ bằng con đường cưỡng bức bạo lực, thậm chí chống lại cả các đồng minh"

Alexander Mayorov: Khi đến thăm Cụm quân Trung tâm Andrei Antonovich Grechko hỏi tôi: "Cậu đề nghị bao nhiêu người được tặng thưởng vì sự dũng cảm khi thực hiện nhiệm vụ quân sự?" Tôi đáp: khoảng một nghìn rưởi, trong số 75 nghìn người. Và ông trả lời: "Đừng keo kiệt! Tăng gấp đôi lên!" Nghĩa là khoảng ba ngàn quân nhân tập đoàn quân được tặng thưởng các loại huân, huy chương khác nhau. Tôi được trao tặng Huân chương Quân sự Cờ Đỏ của Liên Xô, và từ phía Tiệp Khắc - cũng Huân chương Cờ đỏ Quân sự, điều mà tôi cũng rất tự hào. Còn Chủ tịch Tiệp Khắc nhân dịp ra đi từ CHXHCN Tiệp Khắc đã trao tặng tôi huân chương Sư Tử Trắng hạng I. Xin nói thêm, huân chương này thời ấy được trao cho tổng cộng chỉ năm hoặc sáu người. Đây là một phần thưởng rất cao quý. Thế đấy ...

Bốn năm sau cuộc xâm lược, vào mùa thu năm 1972, tướng Mayorov nhận được bổ nhiệm mới. Ông bỏ lại trong 77 doanh trại đồn trú ở Tiệp Khắc hàng trăm ngàn binh sĩ và sĩ quan Xô viết - "Lá chắn của chủ nghĩa xã hội và Hiệp ước Warsaw, sự đảm bảo hòa bình và tình hữu nghị của các dân tộc anh em".

DANA KINDROVA. Quân đội Xô Viết rút quân khỏi Tiệp Khắc. 1990-1991

(http://gdb.rferl.org/C9CD9F2A-2E85-447A-9637-DFB2B7BE7C5D_mw505_mh331_s.jpg)
Trong niềm tin Cộng sản - có sức mạnh của người chiến sĩ

Năm 1970, nhà soạn nhạc Xô viết Eugene Ptichkin dựa trên lời của Sergei Ostrovy đã viết bài hát "Đất nước nhân hậu của tôi" ("Земля моя добрая"). Lyudmila Zykina và Yuri Gulyaev đã hát ca khúc này, và cả Karel Gott với một thứ tiếng Nga pha giọng Czech êm ái - rất phổ biến ở đất nước anh cũng như ở Liên Xô.

Mặt trời đỏ trên dòng sông xanh,
Bầu trời trên cánh rừng như bài hát ngợi ca,
Tôi sẽ chẳng bao giờ ngừng yêu cái đẹp,
Người có khỏe không, đất nước tươi sáng của tôi?
Tất cả những gì tôi thấy, tất cả những gì tôi nghe,
Tất cả những gì để sống, tất cả những gì tôi thở,
Người đã cho tôi, ôi đất nước vĩnh cửu của tôi,
Đất nước nhân hậu nhất và đất nước con người nhất...

http://www.youtube.com/watch?v=5MLQD6NuRJc
Karel Gott, được đào tạo tại Nhạc viện Praha, dưới sự chỉ dẫn của một giáo sư người Nga là học trò của danh ca Nga vĩ đại Phê-đo Sa-li-a-pin. "Đất nước nhân hậu của tôi", bản ghi năm 1982

Đại tướng Alexander Mayorov qua đời năm 2008. Ông thọ 87 tuổi. Vének Shilgan 82 tuổi, cựu ủy viên UBTU Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, rồi sau đó - nhà bất đồng chính kiến, qua đời một năm sau. Tác giả những bài hát rong phản kháng Karel Kryl không sống được đến tuổi năm mươi, ông qua đời tại Munich năm 1994. Karel Gott 74 tuổi, nghệ sĩ nhân dân nước Cộng hòa Tiệp Khắc, vẫn đang biểu diễn thành công cho đến tận ngày nay. Gott đã đoạt giải "Czech Nightingale" 38 lần.

Đã 30 năm trôi qua kể từ khi diễn ra chiến dịch quân sự lớn nhất ở châu Âu hòa bình sau chiến tranh - cuộc can thiệp của quân đội Liên Xô và các đồng minh của họ vào Tiệp Khắc. Dù đánh giá về mặt chính trị và lịch sử của sự kiện này thế nào, hậu quả của cuộc xâm lược quân sự là một vi phạm lớn về nhân quyền tại một quốc gia có chủ quyền châu Âu.

Một trong những quân nhân cấp cao thi hành chiến dịch này là Alexander Mayorov. Năm 1968, ông chỉ huy tập đoàn quân 38, và vài tháng sau cuộc xâm lược được bổ nhiệm làm Tư lệnh Cụm quân Trung tâm (Tiệp Khắc). Ban biên tập tạp chí "Nhân quyền" đã được tướng Alexander Mayorov trao độc quyền công bố bằng chứng của ông. Những đoạn trích hồi ký được giới thiệu cho độc giả hiện tại chưa từng xuất bản ở đâu và khi nào.

Cuốn sách của A. Mayorov về cuộc xâm lược Tiệp Khắc năm 1968 sẽ được công bố bởi nhà xuất bản "Quyền con người" trong tương lai gần. (Trước đó tại nhà xuất bản này trong loạt ấn phẩm "Bằng chứng", đã công bố cuốn sách của Alexander Mayorov "Sự thật về cuộc chiến Afghanistan".)

(http://rassvet21-go.ru/images/Marahovskiy/2.jpg)
Trong rừng, chờ xuất kích. Biên giới CHDC Đức-Tiệp Khắc tháng 8 năm 1968. Tiểu đoàn xe tăng, trung đoàn BBCG 249, sư đoàn xe tăng CV 11, tập đoàn quân xe tăng CV 1 GSVG

Ngày Thứ 3 20 tháng 8 vào nửa thứ hai của ngày, một cơn dông bùng lên. Sấm và sét làm nhớ đến màn đại bác, còn trận mưa rào dày đặc đổ xuống từ bầu trời, thu xếp cho chúng tôi một cuộc tắm gội tổng thể trước cuộc hành trình dài.

Nhóm đặc nhiệm của tôi (Sở chỉ huy tiền phương - PKGT) - tôi trên chiếc "Volga" cùng hai điện đài viên, ba xe chiến đấu bộ binh BMP và ba xe bọc thép BTR 60 PB cùng một nhóm nhỏ sĩ quan tham mưu của tập đoàn quân - đã kéo đến đồn biên phòng Uzhgorod. Gần đó bố trí một chi đội đặc biệt, đứng đầu là thiếu tá Bruninieks: một đại đội xe tăng của đại úy Kordas và đội đổ bộ trên những chiếc tăng của đại đội này - một đại đội bộ binh cơ giới của đại úy Sidorov.

(http://funkyimg.com/i/WreV.jpg)
Mặt trận (PDQ) Prikarpat trong cuộc can thiệp vào Tiệp Khắc tháng 8 năm 1968 (http://dunay1968.com/map.html)

Chúng tôi chờ tín hiệu.
Tín hiệu đến vào lúc 22 giờ 15 phút ngày 20 tháng 8.
Điện đài vang lên chính xác và rõ ràng : "Vltava-666".
Mưa lớn vẫn tiếp tục và sấm gầm át tiếng rú của các động cơ.

Tôi bí mật làm dấu thánh và ra lệnh cho Bruninieks:
- Cầu Chúa! Tiến đến Trencin!

(http://funkyimg.com/i/Wrei.jpg)
Uzgorod Prikarpat Ukraina - Trencin Slovakia

Qua chiếc điện đài thứ hai lần lượt các báo cáo của các sư đoàn trưởng chuyển về, xác nhận đã nhận được tín hiệu. Đây, tướng Tukeyev, đã sẵn sàng di chuyển bên cánh trái trên tuyến Košice - Brno, cũng báo cáo: "Đã nhận được tín hiệu. Đã nhận được tín hiệu. Chúng tôi đang thực hiện. Chúng tôi đang thực hiện".

Mưa vẫn tiếp tục ồn ào trên lá cây. Còn tôi chỉ nghe thấy tiếng gầm rú của những chiếc động cơ xe tăng và cảm thấy nhịp tim của tôi đập nhanh hơn.

(http://funkyimg.com/i/Wrex.jpg)
Kosice Slovakia - Brno Czech

Đồn biên phòng của Tiệp Khắc, chẳng nghi ngờ gì, vẫn hoạt động trong chế độ bình thường: các cuộc tập trận thường xuyên và các cuộc chuyển quân qua lại trên lãnh thổ của cả hai nước đồng minh đã dạy các chiến sĩ biên phòng không phải lo lắng: bởi lẽ đồng minh chẳng thủ sẵn hòn đá để làm gì ...

Đằng sau là 200 km đầu tiên. Tôi cùng với nhóm công tác của mình trên chiếc "Volga" dừng lại bên đường cái phía trước ba xe tăng T-55 thuộc nhóm tiền tiêu của chi đội trinh sát đặc biệt dưới sự chỉ huy của Bruninieks. Đâu đó gần thị trấn Poprad. Cần xả hơi một chút ở đây. Tôi - ngó chiếc kim đồng hồ. Giờ Trung Âu ...

Tại Moscow đang là 6 giờ, còn ở đây - 04:00 giờ.

Từ trong xe, tôi mở cửa. Phó phòng tác chiến bộ tham mưu tập đoàn quân trung tá Shevtsov và Spirin cùng lũ cường đạo của anh ta đến gần. Một chiếc trực thăng quay cánh quạt phành phạch trên đầu chúng tôi. Tôi ra lệnh cho Shevtsov cho biết nguyên nhân dừng xe tăng, nhưng trước khi anh kịp nói xong một câu, thì Spirin siết chặt  vai tôi và ném gấp tôi ra khỏi xe. Phần đuôi bên trái chiếc "Volga", với tiếng nghiến kim loại đặc trưng, đã bị nghiền nát bởi một chiếc xe tăng bất ngờ rời khỏi chỗ. Lái xe và điện đài viên ngồi phía trước, kịp nhảy ra ngoài, còn cậu hạ sĩ (nếu tôi không nhầm, cậu ta là người trùng tên với tôi, cũng là Alexander), ngồi bên cạnh, phía trái tôi đã chết ...

Spirin và người của mình nắm lấy vũ khí của họ.

- Dừng lại! - Tôi hét lên.

Đầu gối tôi run lên: sự phi lý của một cái chết như vậy không có gì có thể biện minh được, nó không hề được dự kiến qua các kế hoạch hành quân của tôi.

- Đồ vô lại, các anh làm gì vậy?! - Tôi hét to với người trưởng xe và lái xe đã nhảy xuống mặt đất.

- Chúng tôi cần phải đến Trencin ... Mayorov đã ra lệnh ... - những người lính rõ ràng rất hoang mang cố thanh minh.

- Chính tôi là Mayorov đây!

- Chúng tôi không nhận ra đồng chí, thưa tướng quân ...

(http://funkyimg.com/i/Wreq.jpg)
Poprad-Trencin

Tất nhiên, các chiến sĩ xe tăng trước đây chưa từng nhìn thấy tôi trong bộ đồ combinezon binh chủng xe tăng, hơn nữa tôi lại đang ngồi trong xe hơi. Nguyên nhân của sự cố có lẽ là do người thay thế đã ngồi vào vị trí của một lái xe-kiêm-thợ máy. Còn người tiền nhiệm dừng xe tăng không chỉ bằng phanh, mà còn để máy ở số một. Do sự mệt mỏi tích lũy lại qua quãng đường hành quân, rõ ràng anh ta quên nói với người vào thế chỗ về điều này, người thay thế khi khởi động động cơ chỉ cắt phanh. Vì vậy, chiếc xe tăng đã chồm vào chiếc "Volga". Cuộc điều tra sẽ xác nhận hoặc bác bỏ giả định này của tôi. Nhưng dù sao đi nữa, chiến sĩ của chúng tôi đã bị giết chết.

Spirin đã sẵn sàng bắt giữ các chiến sĩ xe tăng. Tôi không ra một mệnh lệnh như vậy. Một sự phi lý bi thảm? Tất nhiên! Nhưng còn bao nhiêu phi lý vẫn có thể xảy ra khi tất cả những gì xảy ra liên quan đến sự chuyển động của cỗ máy chiến tranh khổng lồ - chà đạp, nghiền nát, đập vỡ trên đường đi của nó nhiều thứ đã có thể sống sót!

Sổ ghi tổn thất của chúng tôi ở Tiệp Khắc vào tháng Tám năm 1968 đã mở ra như vậy đấy.

Đội trinh sát tiền tiêu đã lên đường đi đến Trencin. Tướng Yurchik, người bay trên trực thăng, chạy lại chỗ tôi. Ông ấy đang cầm một bản đồ trong tay.

- Cuộc tiến quân đang diễn ra bình thường, - ông báo cáo. - Khoảng hai giờ sáng Elbakidze đã giao chiến tại Kosice... Ông ấy cho xe BMP nổ vài loạt đạn.

Tôi cố gắng giữ bình tĩnh.

- Tôi ra lệnh cho các sư đoàn trưởng tăng tốc độ hành quân có tổ chức. Hãy truyền lệnh của tôi - tôi yêu cầu Yurchik.

Ông ta bay đi bằng trực thăng, còn tôi ngồi vào xe BTR và đi đến Trencin.

(http://funkyimg.com/i/WrnW.jpg)
Sĩ quan Soviet...

(http://funkyimg.com/i/WrnV.jpg)
....và lính Soviet trên đường phố Trencin, Slovakia, CHXHCN Tiệp Khắc tháng 8 năm 1968.

Vào khoảng 12:00 giờ địa phương Bruninieks báo cáo qua điện đài: "Tôi đang ở Trencin. Tôi đang ở Trencin. Cuộc gặp - xấu. Cuộc gặp - xấu. Tôi đang chờ đồng chí. Tôi đang chờ đồng chí".

Hóa ra, Kodai không phối hợp điều tiết cuộc di chuyển của bộ đội chúng tôi khi họ tiến vào Slovakia. Và anh ta đã đón tiếp chúng tôi rất kém ... "tồi thật" ...

Khoảng 14 giờ địa phương tôi cùng nhóm công tác vào tới Trencin và đến gần trụ sở Bộ tham mưu Quân khu Đông QĐNDTK, tôi nhìn thấy mười chiếc xe tăng của chúng tôi vây quanh chu vi tòa nhà Bộ tham mưu. Đứng tại cổng lớn có bốn người gác - hai xạ thủ tiểu liên của chúng tôi thuộc đại đội của đại úy Sidorov và hai binh sĩ QĐNDTK không vũ khí.

Bruninieks báo cáo tôi:

- Tướng Kodai hét lên và yêu cầu: "Bọn xâm lược! .. Bắn đi.. Các anh đã thắng rồi!..". Cùng vào với tôi còn  hai xạ thủ tiểu liên, và tôi nói, tôi từ chỗ tướng Mayorov đến. Nhưng ông ta và các cấp phó của mình Poshik và Mohachek đứng dựa lưng vào tường và vung cánh tay hét lên: "Bắn đi, bọn chiếm đóng!"

Thật khó tin vào một điều như vậy. Bức tranh xuất hiện thật bi kịch đối với các đồng minh của chúng tôi, còn đối với chúng tôi ... biết chọn lời nào ở đây - chỉ đơn giản là rất đáng xấu hổ.

Sắp tới là cuộc gặp với Kodai.

Tôi cùng Bruninieks và Spirin, để lại đội bảo vệ trong phòng khách, đi vào văn phòng của ông ấy.
Chúng tôi bước vào. Tôi nói:

- Nazdar, chào bạn đồng sự.

Không có câu trả lời.

"Bây giờ chúng ta là ai? - Tôi nghĩ. - Các bạn bè cũ ư? Nhưng bây giờ ..." thời khắc đó trong văn phòng Kodai sẽ làm rỉ máu trái tim tôi một thời gian dài, sẽ làm tâm hồn tôi phiền não và ý thức của tôi xao động ... Chúng tôi phải bằng cách nào đó thoát khỏi tình trạng khó khăn này. Và tôi bước một bước về phía trước đến chỗ Kodai, mà không biết chắc chắn sẽ nói và làm gì. Tôi thấy: Kodai nhích gần tới tôi bằng bước đi không được vững chắc cho lắm, đôi mắt ướt nước của ông đầy trách móc. Ông bước tới bên tôi, gục đầu vào ngực tôi buồn bã nức nở, và thì thầm:

- Tại sao các anh làm như vậy, Alexander ..

Nỗi tuyệt vọng của ông là vô giới hạn, như thể ông bị phản bội bởi người bạn trung thành nhất.

(http://ecx.images-amazon.com/images/I/41z8KKUra5L.jpg)
Samuel Kodaj (1922-1992) trung tướng tư lệnh quân khu Đông Tiệp Khắc (1968-1982).

- Thế là thế nào? - Tôi buột miệng chửi thề. - Chính cậu muốn điều đó cơ mà! Cậu hứa sẽ điều tiết sự di chuyển của bộ đội chúng tôi từ biên giới đến tận Prague cơ đấy! .. Thế mà bây giờ - cậu khóc lóc cái khỉ gì!? - Tôi quyết định chiếm thế chủ động trong cuộc đối thoại này.

- Tôi cứ nghĩ điều này sẽ không xảy ra ...

- Thôi không cần sỉ vả bản thân mình nữa! .. Đủ rồi ... cậu nghĩ gì - đó là việc đã qua. Tôi - đang thực hiện mệnh lệnh. - Và, đẩy ông ta ra khỏi người mình, tôi nói tiếp: - Tôi xác định SCH tiền phương ở đây. Hãy vui lòng, chuyển cho vài phòng để chúng tôi làm việc.

 Trước sự ngạc nhiên của tôi, Kodai trả lời nhanh chóng:

- Rõ!

- Thế là tốt. Và cả hai chúng ta bây giờ phải làm nguội đầu lại một chút. Tức giận và khó chịu - là những cố vấn tồi.

Tôi, Spirin và Bruninieks rời khỏi văn phòng. Cầu Chúa đừng để tôi sống lại một lần nữa cảnh này...

Ngay sau đó SCHTP của tôi bố trí ở một trong các cánh của tòa nhà 4 tầng BTM QK. SCH TDQ tập trung trên bờ sông Vag, nằm cùng vị trí của nó hồi tháng Bảy, và tướng Kodai từng đến đó với tôi.

Đến 24 giờ tập đoàn quân đã chiếm lĩnh toàn bộ khu vực trách nhiệm.

Sáng sớm ngày 22 tháng 8, tôi đã báo cáo qua vô tuyến điện với Tổng tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu và Tổng tư lệnh LLVT khối Hiệp ước Warsaw về việc thực hiện nhiệm vụ được trao của TDQ 38.

Nguyên soái Jakubowski, như thường lệ, đặc biệt nhấn mạnh:

- Hãy gần gũi hơn nữa với tư lệnh Kodai. Hãy giải quyết với anh ta tất cả theo hướng tốt nhất.

Theo hướng tốt nhất... Với ông ấy, tôi đang cố gắng để tìm cách biện minh cho các hành động của chúng ta để giảm bớt nỗi đau đớn về tình cảm của ông, để giúp ông ta hiểu sự xâm nhập của quân đội chúng tôi như là một phương sách cuối cùng, nhưng là sự cần thiết không thể tránh được.

Vào tối ngày 24, Tổng tư lệnh Cụm quân "Bắc" Pavlovsky gọi điện cho tôi (bộ tham mưu của ông đã chuyển từ Legnica tới doanh trại đồn trú Milovice). Sau khi nghe báo cáo tóm tắt tình hình của tôi, Pavlovsky nói:

- Phải xử bắn ba kẻ phản cách mạng tồi tệ nhất. - Và ông cười khì khì trong ống nói một cách không tự nhiên.

Tôi sửng sốt.

- Đồng chí không nói rõ ai, thưa đồng chí Tổng tư lệnh.

- Nói rõ ai, Alexander Mikhailovich. Nói rõ ai hả.

- Tôi không hiểu sự hài hước chết người này, thưa Ivan Grigorievich ..
.......

(tiếp)

- Cậu hiểu đấy, cậu tư lệnh tập đoàn quân à. Tại Ostrava cánh hữu đang cầm đầu. Nemtsova - bí thư tỉnh đảng bộ ĐCSTK phụ trách tư tưởng, Kubitschek - trợ lý của cô ta, tổng biên tập báo "Ostrava Noviny", Nelepka- phụ trách chuyên mục tờ báo này ... Không phải tất cả đang diễn ra suôn sẻ à, ông tư lệnh tập đoàn quân. Dubcek và bộ sậu đã hạ cánh ở "xà-lim" gần Uzhgorod. Thế mà cậu còn than vãn về sự chống đối. Nói ngắn gọn, có lệnh Trên nhé.

(http://static.ruvr.ru/2013/08/20/1320175866/map_slo.jpg)
Bản đồ chung lực lượng quân đồng minh trong chiến dịch Đu-nai (http://slovak.ruvr.ru/praha_1968/)

(http://www.sme.sk/vydania/20080821/photo/2d.jpg)
Chiến dịch "Đu-nai" tại Czech và Slovakia. (http://)

Sự ngạc nhiên của tôi chuyển thành kinh sợ. Tôi bị sốc bởi sứ mệnh không bình thường này của Tổng tư lệnh. Pavlovsky thì tôi biết đã lâu, tôi kính trọng và đánh giá cao ông ấy. Khi ông là tư lệnh quân khu PriVolgie, tôi là Phó Tham mưu trưởng thứ nhất quân khu này. Trong các lực lượng vũ trang, ông được biết đến không chỉ như là một chuyên gia có học thức và có uy tín. Nhiều người biết ông như là một con người trí thưc (giá mà tôi nói được rằng, đó là trí thức kiểu Turgenev: không tự nhiên đâm đầu xuống sông, nhưng cũng sẽ không cứu người chết đuối). Tóm lại, nghe từ miệng ông ấy về kịch bản xử bắn là một sự việc thật khác thường. Thật không ngạc nhiên khi người ta nói: những người trí thức duy cảm thường lại là những người tàn nhẫn không thể đoán trước...

Nhưng Trên nào? Ai ở Trên ấy có thể nghĩ ra chuyện như vậy? Tôi đoán ra nét chữ của người đồng hương Suslov của tôi. Vâng, một anh chàng Jesuit quỷ quyệt! ..

Tôi đã tỏ ra yếu đuối. Và đã thực hiện mệnh lệnh khủng khiếp và vô đạo đức này ...

Tôi ra lệnh cho sư đoàn trưởng sư đoàn Thép - sư đoàn bộ binh cơ giới số 24, tướng Yashkin G.P., bắt giam Nemtsova, Kubitschek, Nelepka và cho đội cảnh vệ, do chủ nhiệm chính trị sư đoàn đại tá Komarov chi huy, đi kèm họ, sau khi nhốt họ vào một chiếc BTR đóng kín cửa, ban đêm đưa họ đi, không dừng lại bất cứ nơi nào, và đến sáng, phải đem họ tới chỗ tôi ở Trencin.

Sáng ngày 25 tháng 8, khi các tướng Zolotoye và Tukeev đang ngồi trong văn phòng của tôi, cửa mở ra và đại tá Komarov cùng ba người bị bắt bước vào trong sự kèm cặp của hai tay súng tự động. Komarov báo cáo:

- Đồng chí tư lệnh, mệnh lệnh của đồng chí đã được thực hiện. Những kẻ bị bắt đã được giải đến.

Tôi ra dấu để Komarov ngồi xuống và chỉ tay ra cửa cho các tay súng.
Ba trong số những người bị bắt, như thể theo lệnh, chìa tay ra để bắt, họ nói, tại sao không chào mừng. Tôi đã nhập vai không phải của mình và tôi thậm chí không đoái đến việc đứng dậy. Tôi ra dấu cho họ: hãy lùi lại đằng sau một vài bước.

Những lời đầu tiên của tôi là thế này:

- Tôi được lệnh xử tử hình các người. Xử bắn hoặc treo cổ, - tôi dừng một chút, - anh ta sẽ quyết định. - Và tôi chỉ vào Komarov.

Những người bị bắt im lặng. Khi đó họ có tin vào cái chết nhanh chóng hay không - bây giờ tôi không dám phán xét.

- Tôi quyết định: nếu các người thực hiện mệnh lệnh của tôi và không quan tâm chuyện - lệnh này là lệnh miệng hay giấy trắng mực đen - bọn phản cách mạng sẽ lợi dụng tuyên truyền lòng thù hận đối với chúng tôi, với quân đội Liên Xô và Liên bang Xô viết, thì tôi sẽ khoan hồng cho các người.

Các tù nhân cúi đầu, họ đứng mà người còn nhợt nhạt hơn tấm vải lanh trắng. Dường như đôi chân của họ đang sụm xuống.

Zolotoye, Tukeev và Komarov im lặng, dường như không hiểu gì thực chất của trò chơi bẩn thỉu này.

- Tôi có thể nói - Tôi tiếp tục nhạo báng những kẻ bị bắt giữ, thứ tự của các người đã được xác định.- tôi tạm dừng một chút. - Kubitschek chết trước tiên ... Nelepka tiếp theo anh ta ... Còn sau nữa đến lượt ma-đam nhập hội...

Bây giờ, nhìn lại quá khứ, thật khó tin rằng tất cả những điều này đã xảy ra trong văn phòng của người tư lệnh một tập đoàn quân của Quân đội Xô Viết và người tư lệnh tập đoàn quân là tôi, hôm nay là một ông giá vẫn còn sống trên đời.

Sau hồi lâu im lặng Kubitschek bắt đầu nói. Không vội vã, anh ta nghẹn ngào lắp bắp:

- Đồng chí Mayorov, chúng tôi sẽ làm tất cả... chúng tôi sẽ in chỉ những gì được đồng chí này kiểm tra và cho phép. - Và anh ta chỉ vào Komarov. Nemtsova nói thêm:

- Vâng, bây giờ tôi hiểu chủ nghĩa xã hội là thế nào... Anh đã giải thích cho chúng tôi tất cả một cách rõ ràng. Chủ nghĩa xã hội - đó là sự kiểm soát ... - Và cô ta cười gượng một cách chua chát.

- Còn cô sẽ nói gì, cô Nelepka?

- Tôi sẽ không viết bất cứ gì thêm. Tôi đồng ý với tất cả mọi điều ...

- Đại tá Komarov, hãy phóng thích họ. Để họ trở về nhà của mình. Bây giờ họ - là những người bạn của chúng ta.

- Rõ, thưa đồng chí tư lệnh.

Nếu các bạn còn sống, pani Nemcova, pan Kubitschek và pana Nelepka, mặc dù muộn màng, sau ba mươi năm, tôi, một người già, xin các bạn tha thứ vì sự chấn thương tinh thần mà tôi đã gây ra cho các bạn. Ngày hôm đó tôi đã hạ mình thấp đến mức không nên như vậy với một ông tướng biết tự trọng. Và nói chung - với một con người. Xin hãy tha lỗi cho tôi.

(http://funkyimg.com/i/WroU.jpg)
Thư của TTL các LLVT khối Warsaw nguyên soái Liên Xô I.I.Yakubovsky gửi BTQP CHXHCN Tiệp Khắc trung tướng Martin Dzur thông báo về cuộc tập trận Sumava tháng 5 năm 1968 trên lãnh thổ CHXHCN Tiệp Khắc.

(http://funkyimg.com/i/Wsxr.jpg)
Báo cáo của Cục Tác chiến BTTM QDND Tiệp Khắc về các sự kiện nghiêm trọng trong cuộc xâm nhập của quân đồng minh vào Tiệp Khắc tháng 8 năm 1968 (từ 21.8 đến 17.9.1968)

Trích báo cáo của tư lệnh tập đoàn quân 38 gửi:

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Liên Xô
Nguyên soái Liên Xô
đ/c. Grechko A.A.

Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang
các nước khối Hiệp ước Warsaw,
Nguyên soái Liên Xô
đ/c. Jakubowski I.I.

Tổng tư lệnh Cụm quân "Bắc"
Đại tướng
đ/c. Pavlovsky I.I.

Ở CHXHCN Tiệp Khắc gần ba tháng (A.Mayorov đã ở CHXHCN Tiệp Khắc từ mùa hè, tham gia các cuộc tập trận quân sự với các quân đội đồng minh - Chú thích của BBT) và quan tâm nghiên cứu tình hình chính trị và quân sự trong đất nước này, tôi thấy cần phải báo cáo như sau:

Sự ổn định chính trị ở Tiệp Khắc cần tìm kiếm thông qua sự ổn định và định hướng theo con đường xã hội chủ nghĩa của Slovakia và Moravia. Điều này có thể đạt được nếu tác động chính trị một cách tinh tế đến UBTU ĐCS Slovakia và cá nhân đ/c Husák, ban lãnh đạo QK Đông và cá nhân đ/c Kodai, đến các bí thư thứ nhất của đảng bộ vùng: Ostrava - đ/c Kovalik, Banska Bystrica - đ/c Chyazhkic, Kosice - đ/c Kostelyansky. Tại các cơ quan này để làm việc trực tiếp với các đồng chí nêu trên phải có các cán bộ có trách nhiệm của UBTU ĐCSLX hoặc UBTU ĐCS Ukraina.

Nên tính đến thực tế là đa số người Slovakia và cư dân Moravia thân thiện với Liên Xô hơn là với người Séc cho đến trước ngày 21 tháng Tám năm nay, và nếu công tác chính trị của chúng ta có thể loại bỏ sự cay đắng và oán giận gây ra bởi việc đưa quân đội đồng minh vào, thì ban lãnh đạo các tỉnh và các huyện, và sau đó là cư dân, với sự giúp đỡ của chúng ta, sẽ đối phó với các lực lượng cánh hữu nhanh chóng hơn so với ở Czech. Trong các lần làm việc đầu tiên, cần có tác động đặc biệt mạnh vào đ/c Husák và tư lệnh bộ đội QK Đông tướng Kodai. [...]

Để tránh sự gián đoạn trong sản xuất của Slovakia và Moravia, nên phái một cách thích hợp các cán bộ có trách nhiệm của SEV đến Bratislava và các trung tâm công nghiệp lớn khác. Có bằng chứng cho thấy tại nhiều xí nghiệp lớn đang cạn nguyên liệu thô, mà sản phẩm sản xuất ra, chủ yếu nhằm sử dụng ở các nước xã hội chủ nghĩa, đang ứ đọng kho chứa và thiếu sự tiêu thụ. Những khó khăn này có thể bị phái hữu lợi dụng giải thích theo hướng cần cho chúng, gây nên sự bất mãn, bất ổn và sự oán giận đối với các lực lượng quân đội đồng minh. Khi đã giải quyết bằng cách đó vấn đề kinh tế ở Slovakia và Moravia, có thể gây ảnh hưởng nhanh chóng hơn theo hướng cần thiết tới ban lãnh đạo trung ương CHXHCN Tiệp Khắc.

Nói chung, trong khi áp dụng một chính sách linh hoạt với ban lãnh đạo chính trị và quân sự CHXHCN Tiệp Khắc, tôi cho là thích hợp việc đề xuất trong tương lai sớm nhất, tại từng tỉnh từng vùng, nên tổ chức cách ly (bắt giữ) các phần tử phản cách mạng tích cực nhất trong đội ngũ lãnh đạo. Nếu không làm như vậy sẽ rất khó khăn và lâu dài khi tiến hành quá trình lành mạnh hóa các tầng lớp dân cư rộng rãi. [...]

A. Mayorov

30/08/68