Lịch sử Quân sự Việt Nam

  

   Tác giả: Nguyễn Khắc Nguyệt
   Nhà Xuất bản Quân đội nhân dân- 2012
   Số hóa: lixeta

   


Con tàu liên vận quốc tế lao băng băng trong màn đêm đặc quánh với tốc độ gần 100 ki- lô- mét một giờ, nó chỉ hơi chạy chậm lại khi qua những quãng đường cong hoặc khi vượt qua một cái ga xép nào đó. Tiếng bánh sắt lăn qua những chỗ nối ray tạo thành những âm thanh đều đều, gấp gáp. Thỉnh thoảng chiếc đầu tầu lại hú lên một hồi còi dài như một mũi khoan xọc về phía trước. Bầu trời đêm phương bắc đen kịt, thỉnh thoảng mới thấy có vài ánh đèn đường vàng vọt nhưng chúng lại nhanh chóng trôi qua bên ngoài kính cửa sổ. Đã mười một ngày đêm đoàn cán bộ Bộ tư lệnh Thiết giáp đi học tại Học viện xe tăng Liên Xô về bó chân trên ba cúp- pê tại toa số Hai của đoàn tàu này.
Hơn một năm trước, sau Hội nghị tổng kết các trận đánh của tăng thiết giáp năm 1972, Binh chủng Thiết giáp đã đề nghị lên Bộ Tổng Tư lệnh tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ cơ quan Bộ Tư lệnh được tiếp cận với các loại hình chiến dịch với quy mô lớn hơn nhằm chuẩn bị cho thời cơ mới. Thật không ngờ đề nghị đó đã được chấp thuận một cách nhanh chóng. Đoàn cán bộ cơ quan Bộ tư lệnh Thiết giáp do thượng tá Vũ Huy Đào, phó tư lệnh binh chủng đã được cử sang học tập tại Học viện xe tăng mang tên Nguyên soái Ma- li- nốp- xki.
Hoàn toàn không phải ngẫu nhiên mà Bộ đưa ra quyết định ấy. Tận dụng thời cơ con đường chiến lược đã nối thông vào đến tận B2, trong mấy tháng cuối năm 1972 và đầu năm 1973 hàng trăm xe tăng, thiết giáp đã được đưa vào chiến trường. Ở B2 lực lượng tăng thiết giáp đã có gần hai trung đoàn. Tại đó, đoàn M26 được thành lập và có vị trí gần như một Bộ Tư lệnh Thiết giáp của Miền. Trên chiến trường B3 hai tiểu đoàn nữa được đưa vào kết hợp với tiểu đoàn 297 để thành lập trung đoàn H73. Tại B1 trung đoàn N74 cũng đã được thành lập và đã có những chiến thắng đầu tiên khá vang dội. Trung đoàn H03 đã được nâng lên thành lữ đoàn và được chuyển thuộc cho binh đoàn Sông Hương đang trụ vững trên địa bàn trọng điểm Trị Thiên. Đảm nhiệm khu vực nam quân khu Bốn và chiến trường Lào, Bộ đã quyết định thành lập trung đoàn H06. Ngoài ra Bộ cũng đã quyết định thành lập thêm lữ đoàn H15 để cùng H01 làm lực lượng dự bị chiến lược. Sau thời gian củng cố tại Hà Tĩnh, trung đoàn H02 đã được nâng lên thành lữ đoàn và kéo ra Thanh Hóa để tham gia vào đội hình Binh đoàn Quyết Chiến- binh đoàn chủ lực cơ động đầu tiên của quân đội ta. Vì vậy, việc sử dụng tăng thiết giáp sao cho hiệu quả đòi hỏi cơ quan Bộ Tư lệnh và các đại diện binh chủng ở mặt trận phải đạt đến một tầm cao mới.
Trước tình hình phát triển lực lượng như vậy, tại Hội nghị tất cả các đại biểu đã thống nhất cao quan điểm: “tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ là biện pháp quyết định đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ của từng đơn vị nói riêng cũng như của toàn binh chủng nói chung”. Hội nghị cũng đã thống nhất về những biện pháp để thực hiện quan điểm đó. Cụ thể là: “tranh thủ thời gian, cấp tốc tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng cán bộ các cấp”. Có một điểm thuận lợi là Trường sĩ quan Thiết giáp đã chính thức được thành lập với đầy đủ các phòng nghiệp vụ và các khoa chuyên ngành như Chiến thuật, Pháo súng, Xe máy, Thông tin… nên việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ cấp phân đội khá thuận lợi. Tuy nhiên, đối với cán bộ cấp trung, lữ đoàn và cán bộ cơ quan thì khả năng của nhà trường chưa đáp ứng được. Vì vậy Hội nghị thống nhất đề nghị với Bộ tạo điều kiện giúp đỡ tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng cho đối tượng này.    
Như người ta thường nói: “các tư tưởng lớn thường gặp nhau”, dường như trên Bộ cũng đã có ý định như vậy. Có lẽ những bộ óc ở Đại bản doanh đã nhận thấy sở trường, sở đoản đội ngũ cán bộ của mình. Họ đã đi lên từ tầm vông, giáo mác. Sở trường của họ là đánh du kích, đánh quy mô nhỏ. Thế mà trong trận quyết đấu cuối cùng phải đánh tan cả một đội quân hàng triệu người cùng với hàng loạt các loại vũ khí trang bị hiện đại mà quan thày của chúng tới tấp bổ sung thì không thể giở các món võ cũ đó ra được. Đó phải là những chiến dịch quy mô binh đoàn, liên binh đoàn tiêu diệt từng quân đoàn, từng vùng chiến thuật của địch. Nhưng chết nỗi, đó lại chính là sở đoản của cán bộ ta. Vậy thì không còn con đường nào khác là phải đi học. Vì vậy, Bộ đã chỉ thị cho Học viện cấp cao liên tục tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ cấp trung, sư đoàn, đặc biệt chú trọng ưu tiên cho các đơn vị ở phía trước. Đồng thời tổ chức đưa một số cán bộ chỉ huy cấp chiến dịch binh chủng hợp thành và cán bộ cơ quan Bộ tư lệnh các quân binh chủng đi tập huấn nước ngoài. Có lẽ đó là lý do chính mà đề nghị của Bộ tư lệnh Thiết giáp được đáp ứng nhanh đến như vậy.
Gần một năm đánh vật với một chương trình học tập khá nặng đã trôi qua nhanh chóng. Mười một ngày trước họ tạm biệt Mát- xcơ- va lên tàu về nước. Và đêm nay, theo đúng lịch trình họ sẽ có mặt tại biên giới nước nhà.
Trong cúp- pê thứ Nhất chỉ có hai người: phó tư lệnh Vũ Huy Đào và tham mưu trưởng binh chủng Lê Xuân Kiệm. Phó tư lệnh Đào thì cuộn cả tấm chăn làm gối kê cao đầu, mắt đăm đăm nhìn ra cửa sổ mặc dù chả thấy gì ngoài một màu đen. Giường bên kia tham mưu trưởng Kiệm vẫn ngáy đều đều, bất chấp những xóc lắc và tiếng động. Mặc dù đã quá nửa đêm nhưng ông Đào chưa hề thấy buồn ngủ, và có lẽ cả đêm nay ông sẽ không ngủ được. Đêm nay ông và các đồng đội của mình sẽ được trở về Tổ Quốc, trở về cái dải đất hình chữ S thân thương mà họ đã phải tạm xa gần một năm qua. Đúng là khi đang sống trên đất nước mình thì cảm thấy mọi cái bình thường. Chỉ đến khi sống ở nước ngoài mới cảm nhận được nỗi niềm của những người bất đắc dĩ phải sống xa Tổ Quốc. Thật đúng là: “Chiều chiều ra đứng bờ sau; Trông về cố quốc lòng đau chín chiều”. Nhất là khi mảnh đất quê hương ấy còn đang ngùn ngụt lửa chiến tranh, khi người thân của chính mình và hàng triệu đồng bào vẫn ngày đêm thấp thỏm trước cái sống và cái chết.
Nếu tính số lần thì đây là lần xuất ngoại thứ tư của ông Đào. Nhưng nếu tính số nước thì đây mới là nước thứ ba ông đến. Lần đầu tiên ông dẫn hơn trăm cán bộ, chiến sĩ sang Trung Quốc học về xe tăng. Hồi đó hòa bình mới lập lại trên miền Bắc chưa được bao lâu, không ít người vẫn còn hy vọng vào một cuộc hiệp thương nào đó giữa hai miền Nam Bắc. Thế mà cũng đã cách đây gần hai chục năm rồi đấy. Có lẽ cái hăng say của tuổi trẻ cộng với niềm háo hức khi được tiếp cận với các loại trang bị vũ khí hiện đại và phương pháp quản lý, rèn luyện bộ đội chặt chẽ của bạn đã làm cho ông và đồng đội chẳng mấy khi có lúc rảnh rỗi mà nhớ nhà. Hai lần sau đi Lào thì áp lực của công việc, mức độ ác liệt của chiến trường, những trận chiến đấu căng thẳng liên tục cũng làm con người ta quên đi nỗi nhớ. Còn lần này thì khác hẳn.
Lần này ông đã được đặt chân đến đất nước Liên Xô vĩ đại, đất nước của hòa bình, đất nước của niềm tin, chỗ dựa vững chắc không chỉ của đất nước Việt Nam nhỏ bé của ông mà còn của cả phe xã hội chủ nghĩa nữa. Ngày còn ở nhà qua phim ảnh, qua đài báo và các bản tin tham khảo của Thông tấn xã Việt Nam, Tổng cục Chính trị ông đã hình dung ra một Liên Xô tươi đẹp và hùng mạnh. Nhưng khi sang đến đó ông vẫn thấy bất ngờ, thậm chí còn bị “choáng ngợp”. Không chỉ bởi sự khoáng đạt của không gian, không chỉ bởi sự kỳ vĩ của các công trình, không chỉ bởi sự hiện đại của trang thiết bị, máy móc mà còn bởi tấm lòng bao dung và tình cảm chân thật của những con người xô- viết mà ông đã từng gặp, từng tiếp xúc.
Quả thật, ngay từ khi đoàn tàu vượt qua biên giới Trung- Xô ông đã thấy ngợp bởi sự hùng vĩ của đất nước có diện tích rộng nhất thế giới này. Đoàn tàu lao đi với tốc độ hàng trăm ki- lô- mét một giờ mà suốt mấy ngày trời chẳng thấy làng mạc, dân cư, chỉ thấy triền miên những cánh rừng bát ngát xen kẽ với những đầm lầy tưởng như vô tận. Ông chợt nhớ đến một câu nói của nhà bác học nổi tiếng Lô- mô- nô- xốp mà ông đã đọc được ở đâu đó: “Nước Nga sẽ mạnh lên từ Xi- bê- ri”. Có lẽ đúng vậy. Dưới những cánh rừng bát ngát kia, dưới những đầm lầy dầy đặc lau sậy kia là bao tài nguyên còn đang yên ngủ. Khi nó được đánh thức, khi nó được khai phá và sử dụng nó sẽ là nguồn sức mạnh vô tận của đất nước này.
Hồi các ông đi đang là mùa thu. Trong khi những cánh rừng lá kim ở Viễn Đông vẫn còn xanh rì một màu xanh bí ẩn thì những cánh rừng sồi, rừng phong ở sâu trong nội địa đã bắt đầu mùa thay lá. Cả đoàn học viên Việt Nam sững sờ ngắm không chán mắt những thảm vàng kỳ bí in bóng xuống hồ Bai- Can mênh mông. Ông như thấy đâu đó bóng dáng Lê- vi- tan đang đứng bên giá vẽ. Thật là tuyệt vời khi được tận mắt chứng kiến “Mùa thu vàng” ở quê hương của nó.
Một cái nữa làm ông Đào thấy ngợp chính là con đường mà đoàn của ông đang đi. Nhìn hai vệt đường ray thẳng tắp dài tít tắp vượt qua đầm lầy, vượt qua núi cao, vượt qua rừng rậm… ông thật sự khâm phục sức lao động vĩ đại của con người. Có quyết tâm, có lý tưởng con người ta có thể làm được những việc tưởng chừng như không thể. Ông chợt liên tưởng đến những cung đường Trường Sơn hiểm trở ở nhà. Đấy! Có ai ngờ trên dải Trường Sơn hùng vĩ nhường ấy lại chằng chịt một mạng đường chiến lược lên đến hàng chục nghìn ki- lô- mét. Có ai ngờ những chiếc xe tăng nặng hàng vài chục tấn mà nay đã có mặt ở khắp các chiến trường… Mà về cuộc chiến tranh này thì có nhiều điều những người nước ngoài không thể ngờ rằng những con người Việt Nam nhỏ bé, có vẻ rất hiền lành và nhẫn nhục đã làm được. Ngay cả một số thày ở Học viện xe tăng Ma- li- nốp- xki cũng thế.
Nghĩ đến đây ông Đào khẽ nhếch mép cười. Ngày đầu tiên đoàn của ông đến Học viện, vừa kịp nhận phòng, đồ đạc còn bừa bộn chưa kịp sắp xếp thì đích thân giám đốc đến thăm. Mọi người cứ cuống cả lên chẳng biết mời giám đốc ngồi vào đâu, nước nôi thế nào… thì chính giám đốc xua tay: “Không cần phải thế! Biết các đồng chí vừa sang, đường xa chắc là vất vả tôi chỉ xuống thăm sức khỏe các đồng chí một chút thôi. Hôm khác Học viện sẽ tổ chức gặp gỡ các đồng chí sau”. Theo các học viên đã từng theo học ở đây từ trước thì đó là một sự kiện đặc biệt. Từ trước đến nay thượng tướng giám đốc Học viện chưa bao giờ trực tiếp đến vấn an một đoàn học viên nào như thế bất kể họ đến từ quốc gia nào. Mà cái học viện này nào có ít học viên quốc tế. Dễ có đến hơn ba mươi quốc gia có học viên đang học tập ở đây mà trong đó có những ông lớn kếch sù về dầu lửa. Học viên đi học mà mỗi tháng tiêu hàng xấp đô- la. Đã quán triệt với nhau từ ở nhà là dù mình có cấp chức gì đến đó cũng chỉ là học viên nên ông và anh em cũng hơi ngại. Tuy nhiên đến hôm Học viện tổ chức đón tiếp chính thức thì mới vỡ lẽ: sở dĩ có sự kiện đặc biệt đó chính là vì những chiến công vang dội của bộ đội xe tăng Việt Nam trước đối thủ là quân đội Mỹ và đồng minh. Khi đã thân mật hơn đồng chí giám đốc Học viện còn bá vai ông mà tâm sự: “Các đồng chí sang đây để học tập. Trách nhiệm của chúng tôi là dạy các đồng chí. Đúng thế! Nhưng không chỉ có vậy! Chính chúng tôi cũng sẽ học hỏi được ở các đồng chí nhiều điều. Chính các đồng chí chứ không phải ai khác đã sử dụng xe tăng xô- viết để chiến đấu với kẻ thù chung của chúng ta là đế quốc Mỹ và các đồng chí đã thắng. Vì thế chúng tôi cũng phải học các đồng chí để đảm bảo nếu chiến tranh xảy ra chúng tôi cũng sẽ thắng Mỹ”. Có lẽ có sự thống nhất chỉ đạo từ trên như vậy nên trong chương trình học tập của lớp ông bố trí khá nhiều thời gian cho các buổi xê- mi- na. Các giáo viên khi lên lớp cũng không truyền đạt kiểu áp đặt một chiều mà thường nêu vấn đề để học viên phát biểu, tranh luận thoải mái rồi mới kết luận. Nhiều khi các đồng chí đó còn hỏi han rất cặn kẽ: “Trường hợp này nếu ở Việt Nam các đồng chí sẽ xử trí thế nào?”. Ngay cả về các loại trang bị cũng vậy. Các giáo viên kỹ thuật của bạn cứ căn vặn: “Loại xe này sử dụng có thuận lợi không? Có ưu nhược điểm gì?” v.v… Đặc biệt câu chuyện tăng thiết giáp của ta đấu nhau với M48 của Mỹ tại Đông Hà và Cửa Việt được các giáo viên bạn quan tâm nhiều nhất.
Ông lại khẽ bật cười thành tiếng khi nhớ lại giờ lên lớp đầu tiên của thiếu tướng An- tô- nốp dạy môn “Lịch sử quân sự”. Vừa vào lớp thày đã xua tay: “Lịch sử quân sự là môn khoa học nghiên cứu các hoạt động quân sự trong quá khứ, chủ yếu là các quy luật của chiến tranh, của đấu tranh vũ trang nhằm rút ra những bài học thiết thực cho việc tổ chức, tiến hành chiến tranh, xây dựng và sử dụng lực lượng vũ trang. Trong lĩnh vực này thì chính Việt Nam các bạn mới là bậc thầy. Mấy nghìn năm lịch sử của các bạn là lịch sử của các cuộc chiến tranh giành độc lập, bảo vệ nền độc lập với đủ các loại kẻ thù. Thế thì tôi có gì để dạy các bạn bây giờ? Vì vậy, từ nay các giờ học của tôi sẽ là giờ chúng ta nói chuyện phiếm”. Lo lắng về kết quả học tập, sợ không vượt qua được kỳ thi cuối khóa thì thày cười: “Các đồng chí không phải lo lắng gì! Có kỳ sát hạch nào cao hơn những thứ các đồng chí đã trải qua ở chiến trường Việt Nam đâu!”. Có lẽ thày cũng là người hài hước cho nên sau khi nhìn đăm đăm vào mặt ông Đào một lát thày trịnh trọng chào: “Chào điện hạ Tổng tư lệnh!”. Ông Đào giật thót mình lắp bắp bằng thứ tiếng Nga bất cần ngữ pháp: “Không! Tôi chỉ là phó tư lệnh binh chủng Thiết giáp thôi ạ!”. Thày vẫn cười: “Tôi là tôi chào Tổng tư lệnh Cu- tu- dốp cơ”. Chợt nhớ tướng quân Cu- tu- dốp cũng có ngoại hình khá giống mình, nhất là một con mắt hỏng nên ông Đào biết là thày đùa và cũng đỡ ngại.

Con tàu giảm tốc độ rồi dừng hẳn. Có tiếng lao xao của khách lên, khách xuống. Chắc là một ga chính nào đó. Ông Đào vẫn nằm yên không nhúc nhích. Mối quan hệ ở tầm cao nhất giữa hai nhà nước đang có những vấn đề tế nhị và phức tạp từ sau cuộc hội đàm cấp cao Trung- Mỹ năm 1972. Vì vậy từ khi tàu vào lãnh thổ Trung Hoa đến giờ ông và anh em trong đoàn chủ yếu ở trong toa riêng của mình, ít khi ra ngoài. Ngay cả việc ăn uống cũng chọn thời điểm toa ăn vắng vẻ nhất, mấy anh em kéo nhau ra ăn ào một tý cho xong rồi lại về phòng chứ không ngồi lâu ở đó. Mặc dù gần như cả đoàn đều nói tốt tiếng Trung nhưng anh em hầu như không nói chuyện với các nhân viên trên tàu cũng như hành khách. Tuy nhiên, bất chấp những quan hệ phức tạp ở trên những người dân Trung Quốc bình thường vẫn rất cởi mở và thân thiện với các ông.
Tàu vừa dừng thì Lê Xuân Kiệm ngồi phắt dạy hỏi giọng tỉnh như sáo:
- Về đến nhà mình chưa anh?
Ông Đào lắc đầu:
- Chưa đâu! Chắc phải gần sáng mới tới- Ông nghiêng cổ tay xem đồng hồ- Bây giờ mới có hơn một giờ thôi.
Kiệm lại ngả mình xuống giường:
- Thế thì lại được giấc nữa!
Vừa dứt lời Kiệm đã lập tức cất tiếng ngáy.
Ông Đào liếc nhìn người bạn đường của mình rồi bật cười thành tiếng. Thật không hổ danh “con người của hành động”. Kiệm là thế: ăn khỏe, ngủ khỏe và như anh em cơ quan bàn tán thì “cái gì cũng khỏe”. Ông nhớ lại cuộc họp thường vụ hồi đầu năm ngoái để lựa chọn người về thay thế vị trí tham mưu trưởng của ông Dương. Chả là hồi đó trên Bộ đã đồng ý về nguyên tắc sẽ nâng cấp Đoàn 10 thành Trường sĩ quan Thiết giáp. Với kinh nghiệm chỉ đạo huấn luyện lâu năm, sức khỏe lại giảm sút nhiều sau ca mổ cắt túi mật nên Bộ Tư lệnh đã nhất trí đưa ông Dương về trường làm hiệu trưởng. Phải nói rằng đó là một quyết định chính xác và cần thiết. Đã từng học ở nước ngoài, lại có kinh nghiệm quản lý chỉ đạo công tác huấn luyện lâu năm chắc chắn ông Dương sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ người chỉ huy vận hành chiếc “máy cái”- nơi đào tạo ra đội ngũ sĩ quan có chất lượng cao cho binh chủng. Vị trí tham mưu trưởng vì vậy trở nên khuyết. Đã công tác với nhau lâu ngày, hiểu tính tình và khả năng của nhau nên ông và ông Thu đã giới thiệu Kiệm. Tuy nhiên, chính ủy Thạch thì kiên quyết phản đối. Lý do mà chính ủy Thạch đưa ra là lối sống của Kiệm có phần “buông thả, sinh hoạt thiếu nghiêm túc”. Lại có tin đồn Kiệm “quan hệ nam nữ bất chính”, “hủ hóa” với nữ chiến sĩ cơ quan… Tư lệnh Lân thì có vẻ như cũng ủng hộ chính ủy Thạch. Hai bên tranh luận kịch liệt, có lúc gay gắt, cuối cùng phải cho biểu quyết thì “phe” ông thắng vì có thêm phiếu của ông Dương.
Thực tình, ông cũng biết Kiệm có những mặt còn hạn chế. Nhưng ông cũng biết “nhân vô thập toàn”. Trong cuộc đời ai mà tròn trịa được cả mười phân vẹn mười. Ngay cả bản thân mình cũng vậy. Tuy nhiên ông cũng hiểu sở trường và khả năng của Kiệm. Đó là một con người xốc vác, năng động, nắm bắt tình hình và thích nghi nhanh. Nói tóm lại, đó là con người của hành động. Bằng chứng ư? Thì từ sau trận Làng Vây đến lúc đó Kiệm chinh chiến hết chiến trường này đến chiến trường khác đấy thôi. Mà ở đâu cũng thắng lợi, cũng hoàn thành nhiệm vụ. Năm 69 chính anh là đoàn trưởng đoàn 195 sang giúp bạn Lào củng cố trang bị và tổ chức cho lực lượng thiết giáp của bạn đánh thắng trận đầu. Năm 71 thì tham gia từ đầu đến cuối chiến dịch phản công Đường Chín- Nam Lào. Đến lúc cần cán bộ vào B3 để chuẩn bị chiến trường đưa xe tăng vào Kiệm lại lên đường, rồi anh ở lại tham gia tổ chức cho xe tăng đánh thắng trận đầu trên mặt trận Tây Nguyên ở Đắc Tô- Tân Cảnh. Nói chung, trong điều kiện xe tăng đã có mặt tại khắp các chiến trường miền Nam và đang chuẩn bị được sử dụng với quy mô lớn thì mẫu người như Kiệm chính là một tham mưu trưởng lý tưởng. Chính vì vậy mà ông đã đề cử Kiệm vào vị trí ấy. Nhưng đúng là kiểu người như Kiệm rất khó lọt vào mắt xanh những người như chính ủy Thạch.
Lại nói về chính ủy Thạch. Từ chiến trường Quảng Trị ra, ông Đào cứ đinh ninh chính ủy binh chủng sẽ là ông Thu. Thì “chắc như cua gạch” rồi còn gì. Học hành bài bản. Kinh nghiệm làm công tác đảng, công tác chính trị ở binh chủng kỹ thuật không dám nói là có dư nhưng cũng đầy mình. Thì đấy, đã từng là chính ủy trung đoàn xe tăng đầu tiên. Từ khi thành lập binh chủng đến nay thì đảm nhiệm chức vụ chủ nhiệm chính trị. Lại được người tiền nhiệm là ông Ngọc giới thiệu nữa. Vậy thì “bỏ cối giã cũng không trật”. Ấy thế mà lại “trật”. Ông Đào ngỡ ngàng khi về cơ quan lại gặp một vị chính ủy “lạ hoắc”. Cái dáng cao lòng khòng, khuôn mặt dài, xương xương đầy vẻ khắc khổ, nước da thì mai mái. Giá như không có bộ quân phục cùng quân hàm, quân hiệu thì ai cũng tưởng ông nông dân nào trong xóm đi cày qua vào xin nước uống. Tìm hiểu kỹ hơn thì mới biết vị chính ủy này thật sự là một bần cố nông chính cống, trình độ văn hóa mới học xong cấp 1 và cũng được trên điều từ chỗ binh chủng cũ của ông Lân sang. Ông Thu chỉ được bổ nhiệm phó chính ủy. Đến nước này thì ông Đào chỉ biết than trời. Đã đành chính ủy là người đứng mũi, chịu sào về  công tác đảng, công tác chính trị thì thành phần xuất thân là rất quan trọng. Nhưng là chính ủy một binh chủng mà mỗi người lính đều là một nhân viên kỹ thuật thì cũng phải có học vấn và có tầm nhận thức như thế nào đó để mà lãnh đạo người ta chứ. Nhớ lại chuyện mình không được bổ nhiệm dạo trước ông Đào lại thấy buồn. Hình như số cán bộ trong binh chủng được đi đào tạo ở nước ngoài về vẫn chưa được cấp trên tin tưởng cao thì phải(?). Hay là ai đó định củng cố bè cánh đây? Mặc dù ông cố gạt bỏ cái ý nghĩ đó đi nhưng nó vẫn cứ thỉnh thoảng lại hiện về trong đầu ông đày nhức nhối.
Giường bên tiếng ngáy của Kiệm lại rộ lên như muốn đua cùng tiếng bánh tàu hỏa. Ông Đào nhìn sang mỉm cười độ lượng. Càng ngày ông càng nhận thấy lối sinh hoạt thoải mái của Kiệm cũng có cái hay của nó. Thì đấy, hồi ở cơ quan cứ ngày nghỉ, giờ nghỉ là phòng của Kiệm ồn ào như cái chợ. Không chỉ có anh em ở tham mưu hay lên mà cán bộ ở các cơ quan khác cũng thích đến chơi với Kiệm. Thế rồi cải thiện, ca cóng… cứ nháo cả lên. Gọi là cải thiện nhưng thực ra cũng có cái gì đâu. Dăm quả trứng, mấy cây xà- lách, vài quả cà chua… đem nấu nướng rồi xì xụp với nhau. Thường thì thế nào cũng có chai “quốc lủi” kèm theo. Hồi Kiệm mới về cơ quan, ông cũng thấy khó chịu về kiểu sinh hoạt ấy. Có một cái gì đó xô bồ, ẩu tả, “trên không ra trên, dưới không ra dưới”. Nhưng rồi càng ngày ông lại càng nhận thấy điều đó cũng có cái hay. Nhất là những khi không có ai tri âm, tri kỷ để mà tâm sự những buồn vui đang đè nặng trong lòng. Chính những lúc đó ông lại thèm được như Kiệm.
Phía bên kia, Kiệm đã ngừng ngáy nhưng miệng lại tóp tép nhai. Ông Đào lắc đầu cười nhẹ: “không biết lại đang mơ thấy được ăn cái gì đây?”. Chợt nhớ đến vẻ mặt tiu nghỉu của Kiệm hôm ông không đồng ý liên hoan mà buồn cười. Chả là tháng trước, thông qua đại sứ quán, ở nhà có thông báo sang là ông và Kiệm đã được thăng quân hàm. Ông được lên cấp đại tá, còn Kiệm được phong thượng tá. Vừa được tin một cái là Kiệm chạy ngay xuống căng- tin xách một chai vốt- ka to tổ bố về phòng ông, miệng thì ngoác ra tận mang tai: “Chuyến này ta phải làm thật trọng thể anh ạ. Chả gì cũng hai sĩ quan cao cấp được lên quân hàm”. Ông biết Kiệm mừng cũng phải, cái cửa ải từ trung tá lên thượng tá từ xưa đến nay đâu phải ai cũng vượt qua được. Đó là bước chuyển từ cán bộ trung cấp lên cán bộ cao cấp cơ mà. Biết bao nhiêu bước xét duyệt, thẩm tra, lại còn phải báo cáo cả Quân ủy trung ương nữa. Kiệm phấn khởi thế là đúng thôi. Ngay bản thân ông cũng vậy, ít nhiều thì những thành quả mình phấn đấu, mình cống hiến cũng được thừa nhận. Tuy nhiên, nghĩ đến cảnh cái hộp quyên góp “Giúp đỡ Việt Nam đánh Mỹ” vẫn để ở hành lang ký túc xá mỗi kỳ lĩnh lương hàng tháng ông kiên quyết lắc đầu: “Tớ biết đây là việc vui mừng. Nhưng theo tớ ta đừng nên làm gì cả. Đất nước còn đang có chiến tranh. Hàng tháng đến kỳ lĩnh lương toàn bộ học viên các nước anh em còn quyên góp để giúp chúng ta chiến đấu. Thế mà mình lại bày vẽ ra thì có phải là mang tiếng đóng cửa đi ăn mày không? Thôi nhé, để về nhà rồi hãy làm!”. Nghe vậy, Kiệm cũng đồng ý nhưng có vẻ vẫn tiếc rẻ. Tính cách của Kiệm là như vậy. Ồn ào, xốc nổi, thích đám đông. Ngay cả trên chuyến tàu này cũng vậy. Tiếng là ở cúp- pê này nhưng thực ra Kiệm chỉ ở đây lúc ngủ. Còn suốt ngày anh la cà ở hai cúp- pê bên cạnh. Hết tú- lơ- khơ đến cờ tướng, nếu không thì tán gẫu và uống rượu. Mà cũng thật là tài. Đã hạn chế đến mức tối thiểu việc tiếp xúc với nhân viên trên tàu nhưng chẳng biết bằng cách nào họ vẫn kiếm được rượu để uống. Mà rượu ngon hẳn hoi chứ. Có những lúc ông cũng định sang đó nhưng rồi lại thôi bởi ông biết vừa thấy cái mặt của mình xuất hiện lập tức không khí ở đó sẽ thay đổi ngay. Thế là ông lại một mình làm bạn với quyển sách.

Được cái lần này ông “kiếm” được khá nhiều sách, gần đầy một va- ly chứ ít ỏi gì. Mà trong số đó có rất nhiều sách quý, dẫu có tiền cũng không thể mua ở đâu được. Gọi là “kiếm” bởi vì số sách này được thu gom từ rất nhiều nguồn, rất nhiều cách. Thực ra, trong số sách trên thì sách mua là không đáng kể. Nguồn đáng kể nhất là sách xin. Thư viện sách nghệ thuật quân sự của bạn quản lý thì không chê vào đâu được. Toàn bộ tài liệu, sách vở hàng ngày trực nhật đến thư viện mượn đem lên lớp cho học viên sử dụng, đến cuối giờ phải thu lại và mang đến trả cho thư viện không được thiếu một trang. Với cách quản lý đó mà muốn “kiếm chác” một cuốn không dễ một tý nào. Thế nhưng không hiểu số học viên đào tạo Việt Nam bằng cách nào đó vẫn có được một số cuốn thuộc loại quý hiếm dùng để làm bảo bối. Khi thấy thủ trưởng ngỏ ý “xin” họ cũng nể lắm nhưng vẫn ngần ngừ. Chỉ đến khi ông tuyên bố: “số sách này sẽ đem về thư viện để sử dụng chung” thì họ mới mở hầu bao ra một cách thoải mái. Nguồn thứ hai và cũng là nguồn chủ yếu đó là từ đội ngũ giáo viên của học viện. Có lúc qua phiên dịch, có lúc tự ông vừa nói, vừa viết để bày tỏ nguyện vọng của mình về việc nhờ các thày giúp đỡ tìm cho một số sách. Mặc dù ngôn ngữ bất đồng nhưng ai cũng hiểu và thông cảm với ông, họ cũng giúp ông rất nhiệt tình trong phạm vi có thể. Trong đó, người giúp đỡ ông và đoàn học viên Việt Nam nhiều nhất là thiếu tướng Va- xi- li- ép, chủ nhiệm khoa chiến thuật của học viện. Là đại đội trưởng xe tăng trong Thế chiến Hai, lại đã từng làm chuyên gia ở Việt Nam, đã hiểu sâu sắc những khó khăn mà Việt Nam gặp phải trong quá trình xây dựng lực lượng tăng thiết giáp nên ông đã hết sức nhiệt tình giúp đỡ đoàn. Ngoài việc tặng toàn bộ số sách vở ông đã thu thập được trong quá trình công tác ông còn hướng dẫn ông Đào làm đơn đề nghị Ban giám đốc Học viện giúp đỡ một số tài liệu. Không biết ông có tác động gì thêm không nhưng trước khi về nước Học viện đã tặng cho đoàn học viên Việt Nam gần ba chục đầu sách quý cả về kỹ thuật lẫn chiến thuật. Với đống sách ấy, mười một ngày qua ông Đào chỉ đi ra ngoài những lúc không thể đừng được.
Tuy nhiên, ông cũng biết rằng ngoài những loại tài liệu về kỹ thuật thì số còn lại chỉ mang tính chất tham khảo. Thực tế đã chỉ rõ: đặc điểm địa hình, tình hình địch cũng như công tác bảo đảm cho xe tăng, thiết giáp giữa Việt Nam và Liên Xô có nhiều khác biệt dẫn đến cách đánh cũng khác nhau. Ở cấp phân đội nhỏ cách đánh của Việt Nam đã tỏ ra phù hợp và có hiệu quả, đã được kiểm chứng qua hơn 100 trận đánh từ năm 1968 đến đầu năm 1973. Tuy nhiên, việc sử dụng tăng thiết giáp với quy mô lớn thì ta chưa có kinh nghiệm gì. Ngay cả chiến dịch Quảng Trị 1972, tiếng là có hai trung đoàn tham gia nhưng thực tế vẫn là quy mô phân đội. Thì có gì lạ đâu. Hai trung đoàn tham gia chiến dịch nhưng đều bị xé lẻ ra, mỗi tiểu đoàn đi tăng cường cho một sư đoàn bộ binh. Đến lượt mình các tiểu đoàn lại xé nhỏ ra từng đại đội, mỗi đại đội đi phối thuộc với một trung đoàn bộ binh. Như vậy, về thực chất vẫn là tác chiến cấp phân đội. Và lần đi học này cái mà các ông cần nhất chính là điều đó: sử dụng xe tăng thiết giáp quy mô lớn.
Ông Đào bồi hồi nhớ lại hôm đi tham quan cuộc diễn tập hàng năm của quân khu Mát- xcơ- va mà không khỏi chạnh lòng. Đề mục của cuộc diễn tập là sư đoàn bộ binh cơ giới tiến công trong hành tiến, trong đó có tình huống vượt sông bằng sức mạnh để đánh chiếm mục tiêu ở bờ bên kia một con sông. Về mặt địa hình và tình hình địch ông thấy nó nhang nhác như trận Đông Hà hồi đầu tháng Tư năm 1972. Tuy nhiên, về lực lượng sử dụng thì khác nhau “một trời, một vực”. Mở đầu trận đánh cũng là hỏa lực chuẩn bị nhưng ta thì không thể bì được. Không quân cường kích thì ném bom các mục tiêu trong chiều sâu phòng ngự địch. Pháo tầm xa tiêu diệt các mục tiêu ở cự ly trung bình. Pháo phản lực, pháo bắn thẳng và trực thăng vũ trang thì tiêu diệt các mục tiêu đầu cầu. Suốt gần một tiếng đồng hồ cả khu chiến mù mịt khói bụi với những tiếng nổ nối nhau liên hồi kỳ trận. Trong khi đó các lực lượng được cơ động từ phía sau cách đó hàng chục ki- lô- mét lên. Đi đầu là một phân đội trinh sát trang bị xe thiết giáp ĐM2. Sau khi tiếp cận bờ sông, đánh giá tình hình phân đội này sẽ thông báo về phía sau tình hình địa hình, tình hình địch và mọi thông tin có liên quan đến cuộc tiến công. Tiếp đó là một tiểu đoàn xe tăng hạng nặng. Vừa đến bờ sông, phân đội đi đầu chiếm địa hình có lợi tham gia tiêu diệt các mục tiêu ở bờ sông bên kia để chi viện cho số còn lại chuẩn bị lội ngầm. Ngay sau đó gần chục xe cao xạ tự hành cơ động tới, chúng nhanh chóng triển khai trận địa để bảo vệ bến vượt. Tiếp theo là các đơn vị xe tăng lội nước và xe chiến đấu của bộ binh. Dưới sự yểm hộ của hỏa lực và sự bảo vệ của những giàn pháo phòng không, các đơn vị này vừa đến là lao ngay xuống sông vừa bơi vừa bắn như đổ đạn vào khu vực bến lên. Ngay sau đó lữ đoàn công binh vượt sông có mặt. Hàng mấy chục chiếc xe tải KRAZ chở theo những chiếc phao lớn lần lượt lùi đến sát mép sông thì thả phao xuống. Các chiến sĩ công binh ở dưới nhanh chóng kết nối các phao lại thành một cái cầu. Một chiếc ca- nô cũng được thả xuống từ ô- tô chạy lại kéo đầu kia của cầu phao sang bờ bên kia. Lúc này các phân đội xe tăng bơi và lội ngầm đã tiếp cận được bờ bên kia. Bộ binh được thả xuống ào lên làm chủ đầu cầu. Đầu bên kia của cầu phao vừa được cố định thì phân đội xe tăng hạng nặng ngay lập tức tiến lên. Đằng sau nó là những đoàn xe chở quân, xe kéo pháo, xe tải các loại… ùn ùn kéo tới. Nhìn thì thấy sướng cả mắt nhưng ông cũng biết rằng với khả năng bảo đảm của Việt Nam, binh chủng mình sẽ chưa thể đánh nhau theo cách đó. Có chăng chỉ là rút tỉa từ đó ra những gì thích hợp nhất để vận dụng mà thôi.
Hôm đó, đoàn cán bộ binh chủng hợp thành của thiếu tướng Nguyễn Hữu Ân đang học tại Học viện Bộ Tổng Tham mưu của bạn cũng đến tham quan. Ngồi cạnh ông Đào, tướng Ân cứ xuýt xoa luôn miệng: “Sướng thật đấy! Đánh thế này thì thằng địch nào chịu nổi”. Rồi ông hỏi luôn miệng: “Xe tăng của mình có đánh được thế kia không?”, “để đánh được như thế cần phải có những điều kiện gì?”… Hai người cứ rủ rỉ trò chuyện suốt buổi tham quan. Cuối cùng tướng Ân nắm thật chặt tay ông, giật mạnh: “Hay thật, ông ạ. Có lấy cơ giới làm chủ thế này mới đẩy nhanh được tốc độ tiến công. Các ông phải nghiên cứu và vận dụng vào thực tế của mình cho sát vào. Tôi tin rồi đến lúc sẽ phải đánh như thế này đấy”. Ông Đào mừng thầm. Như thế là nhận thức của những người chỉ huy binh chủng hợp thành về vai trò của binh khí kỹ thuật đã có nhiều chuyển biến. Mà đối với binh chủng của ông thì đó là điều cực kỳ cần thiết.
Ông Đào phấn khởi là phải. Trong cuộc Hội nghị rút kinh nghiệm các chiến dịch năm 1972 của binh chủng các nguyên nhân thành công và thất bại lại một lần nữa được đem ra mổ xẻ kỹ càng. Một trong những nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất là hiểu biết về xe tăng của người chỉ huy binh chủng hợp thành còn hạn chế. Chính từ nguyên nhân cơ bản đó đã dẫn đến tình trạng sử dụng không đúng nguyên tắc, không phù hợp với tính năng kỹ chiến thuật của xe tăng, không phát huy được những sở trường và hạn chế được những sở đoản của nó. Dẫn chứng thì nhiều, đầy ra đấy. Nào là việc đưa H02 vào chiến trường quá gấp gáp, khi mà anh em mới huấn luyện được nửa chương trình. Đến khi sử dụng cũng vậy, giao nhiệm vụ cho nó đã gấp rồi lại không có lực lượng bảo đảm gì. Hay như ở An Lộc, có mỗi tiểu đoàn thiếu mà hướng nào, mũi nào cũng muốn có xe tăng thành ra lực lượng bị phân tán, không hỗ trợ được cho nhau… Đã đành ở sở chỉ huy cũng có đại diện xe tăng nhưng qua kinh nghiệm bản thân mình ông Đào biết: người chỉ huy binh chủng hợp thành vẫn là người ra quyết định cuối cùng. Vì vậy, khi thấy đoàn cán bộ binh chủng hợp thành được đi học ở Liên Xô đợt này ông mừng lắm, nhất là khi được nghe câu nói trên thốt ra từ chính miệng người đoàn trưởng.

Có tiếng gõ cửa. Ông Đào nhổm dậy. Cửa hé mở, một nhân viên nhà tàu xuất hiện nói nhỏ: “Còn mười phút nữa sẽ chuyển tàu. Các đồng chí chuẩn bị hành lý đi là vừa”. Ông Đào gật đầu cảm ơn rồi quay sang định gọi Kiệm dậy thì đã thấy tham mưu trưởng của mình lồm cồm bò dậy, tỉnh như sáo:
- Thế là sắp về đến nhà rồi!- Anh vươn vai mấy cái rồi quay về phía phó tư lệnh, Kiệm hỏi như rất vô tình- Anh có định về thăm nhà mấy ngày không?
Biết tỏng bụng dạ của anh chàng này ông Đào lạnh lùng:
- Ở nhà chắc đang nhiều việc lắm nên có lẽ ta về thẳng đơn vị đã.
Kiệm giãy nảy lên như đỉa phải vôi:
- Không được! Đi đường xa mệt mỏi thế này phải nghỉ ngơi mấy ngày đã chứ, thủ trưởng.
Ông Đào vẫn làm mặt nghiêm:
- Đi trên toa hạng nhất như thế này thì có gì mà vất vả. Đi như thế này thì có mà đi quanh năm cũng được.
Kiệm tiu nghỉu nét mặt:
- Thì gần một năm bơ sữa cộng sản chủ nghĩa thủ trưởng cũng phải cho anh em chúng tôi xả hơi một tý chứ.
Ông Đào cười, con mắt lành lấp lánh đầy tinh quái:
- Thì cứ nói thẳng ra thế có được không, chứ cứ quanh co với lý do lý trấu nghe khó lọt tai lắm.
Kiệm hý hửng:
- Vậy anh định cho chúng tôi nghỉ mấy ngày?
Ông Đào trở lại vẻ nghiêm nghị thường ngày:
- Còn phải xem tình hình ở nhà thế nào đã mới quyết định được.
Chừng như muốn nài nỉ thêm nhưng khi nhìn thấy vẻ mặt sắt đá của đoàn trưởng, Kiệm đành làm thinh. Ông Đào đã đứng dậy lôi chiếc va li trên ngăn hành lý xuống. Thấy Kiệm vẫn ngồi thần ra, ông giục:
- Thu xếp hành lý đi chứ! Còn ngồi ngẩn ra đấy làm gì?
Kiệm cười:
- Thì có bao nhiêu đâu mà thu xếp, thủ trưởng.
Đúng như vậy thật. Với 80 rúp phụ cấp một tháng thì ăn đã gần hết, lấy đâu ra mà mua nhiều đồ. Vì vậy, hành lý của cả đoàn nhìn chung khá gọn nhẹ. Với ông Đào, ngoài cái va ly đoàn 871 cho mượn và gói sách chỉ có thêm một hộp các tông đựng cái máy khâu cũ. Đây là do ông chiều lòng vợ chứ thực ra ông cũng chẳng thiết tha gì. Đã mấy chục năm nay, bà Hạnh nhà ông chỉ ước ao có được cái máy khâu để may vá cho cả nhà. Con thì đông, lại đang tuổi ăn tuổi lớn. Phiếu vải thì có hạn, mỗi năm không đủ may cho mỗi đứa một bộ quần áo mới. Thế là cứ con chị thải ra thì con em dùng. Tuy nhiên, cũng cần phải sửa sang lại cho nó vừa vặn. Với lại khi quần áo bị rách có cái máy khâu miếng vá nó cũng đẹp hơn. Thật là một mơ ước hết sức giản dị và thiết thực. Vì vậy, gần cuối khóa học ông bảo mấy anh em học viên đào tạo đi mua giúp cái máy khâu. Thấy ông đưa ra 60 rúp họ cười: “Thế này thì chỉ có mua hàng “còm”!”. Ông ngơ ngác: “Sao lại hàng còm. Còm là cái gì?”. Đến lúc nghe bọn họ giải thích ông mới biết “còm” là cách anh em mình nói tắt để chỉ cửa hàng đồ cũ “com- mi- xi- on- nưi”. Đó là nơi mà các lưu học sinh Việt Nam hay đến để mua hàng. Chả thế mà trong hội lưu học sinh Việt Nam hồi đó có câu ca: “Ăn nhanh, đi chậm, hay cười. Hay mua đồ cũ là người Việt Nam”. Kể cũng xót xa thật nhưng biết làm sao. Đất nước còn nghèo, lại đang có chiến tranh. Được đi học nước ngoài, ở chỗ an toàn rồi, lại có tiền mua hàng về thì dẫu có là đồ cũ cũng còn hơn chán vạn đồ bên nhà mình, còn kêu ca gì nữa. Thế là ông gật: “Còm cũng được. Miễn là có cái máy khâu cho bà ấy đạp”. Cũng phải đến hai chủ nhật đi lùng sục họ mới khuân về được cho ông một cái máy khâu cũ của Tiệp Khắc. Nhìn chiếc máy khâu sơn màu sữa còn khá mới, có đủ chân máy, phụ tùng và động cơ điện ông thấy vui lắm. Ít nhất lần này ông đã làm cho bà được toại nguyện.
Kiệm cũng đã lôi đồ đoàn của mình ra sắp trên giường. So với phó tư lệnh Đào thì đồ của Kiệm có vẻ lỉnh kỉnh hơn. Một phần là vì anh mua chiếc xe đạp “cuốc” và mấy cái quạt tai voi nên nó khá cồng kềnh. Một phần cũng vì cái tính dễ dãi nên mấy anh em học viên đào tạo nhờ chuyển giùm ít quà về cho gia đình. Kiệm nhận tất nhưng nhắc đùa: “Các cậu gửi cái gì không ăn được ấy!”.

Từ phía đầu tàu một hồi còi dài vọng lại. Thêm một hồi còi nữa. Con tàu giảm dần tốc độ. Đã thấy những bóng đèn vàng vọt phía ngoài cửa sổ. Bên ngoài hành lang toa tàu đã xuất hiện những bước chân bước vội và tiếng líu ríu gọi nhau.
Tàu dừng hẳn. Kiệm hé mở cánh cửa cúp- pê nhưng rồi đóng sập lại ngay. Ngoài cửa, cả đoàn người tay xách, nách mang đang kẹt cứng. Phó tư lệnh Đào an ủi:
- Thôi! Cứ bình tĩnh. Anh em người ta nhiều đồ, để người ta xuống trước một chút cũng được.
Kiệm không nói gì nhưng có vẻ hơi bực bội, anh quay sang bên kia nâng cánh cửa sổ lên thò đầu nhìn ra ngoài. Dưới ánh đèn nê-on vàng đục, nhà ga BT trông khá là khiêm tốn. Trên sân ga người đông nghịt, í ới tiếng gọi nhau, cả tiếng Hoa lẫn tiếng Việt. Một chiếc xe ba gác chở đầy hàng từ phía cuối đoàn tàu phăm phăm tiến lại. Người kéo xe luôn mồm hô lên những tiếng vô nghĩa. Những người đứng trên đường “ke” vội dạt cả ra.
Hai cậu phiên dịch tỏ ra là những người có kinh nghiệm. Để lại đồ đạc trên tàu cả hai đã chen được qua đám người đông đặc trên hành lang để xuống sân ga. Thò đầu vào cửa sổ một cậu bảo:
- Thủ trưởng đưa va- ly đây, em đỡ xuống cho!
Có vẻ như đây là cách làm tiện lợi nhất. Chỉ một loáng sau toàn bộ đồ đạc của cả đoàn đã chất thành một đống tướng dưới sân ga. Bỏ ra hai bao thuốc lá cộng với vài câu thuyết phục bằng cái giọng Bắc Kinh rất chuẩn của mấy anh em, anh xe ba- gác đã vui lòng chở giúp đống đồ về đến đúng dưới cửa sổ toa tàu mới. Không chỉ thế, anh còn nhiệt tình bốc giúp hàng đưa lên toa. Dưới đôi tay vạm vỡ cuồn cuộn cơ bắp của người đánh xe, mấy cái va- ly nặng trịch chỉ còn như một thứ đồ chơi nhẹ bẫng. Cũng như lúc đưa hàng xuống, chỉ vài phút đồ đạc của cả đoàn đã lên hết toa. Tuy nhiên, việc tìm chỗ để cho số hàng hóa này không dễ chút nào. Toa khách của đoàn tàu liên vận Việt Nam vẫn chẳng khác toa khách tàu chợ là bao. Không có cúp- pê riêng, không giường nằm. Vẫn là hai hàng ghế ngồi như tàu chợ, khác chăng chỉ ở chỗ các ghế ngồi được bọc da và phủ vải trắng. Giá để hành lý vừa nhỏ, vừa thấp nên đồ đạc đành phải tống vào gầm ghế và để ở khoảng giữa hai chiếc ghế. Một chân co trên ghế, một chân duỗi đặt hờ trên cái va- ly, tham mưu trưởng Kiệm ngao ngán lắc đầu:
- Thế này thì ngủ làm sao được?
Ông Đào nhấp nháy con mắt lành:
- Gớm! Ngáy thi với tàu suốt đêm rồi lại còn đòi ngủ nữa cơ à- Ông nghiêng cổ tay nhìn đồng hồ- Mà cũng gần sáng rồi còn gì! Cũng may mà bây giờ lại được chạy ban ngày.
Con tàu kéo một hồi còi dài rồi lịch kịch dồn toa. Vài giây sau nó giật mạnh một cái rồi tăng dần tốc độ. Đằng đông, những tia nắng đầu tiên của một ngày mới đã ửng lên.

Cũng vào lúc đó một chiếc xe con từ trung đoàn bộ H03 chạy đến sân “chiêu đãi sở” thì dừng lại. Người lái xe tắt máy rồi nhảy xuống kiểm tra một lần nữa tình hình xe cộ. Từ trong chiêu đãi sở Nhã chạy vội ra. Anh bắt tay người lái xe rồi ân cần:
- Anh chờ cho một chút. Gớm, các bà ấy chia tay nhau lâu quá.
Người lái xe cười thông cảm:
- Không sao, anh ạ. Cứ để chị ấy thoải mái. Còn sớm mà.
Nhã lật đật quay vào. Anh định nói gì đó nhưng lại thôi và đứng im nhìn vợ và mấy chị em cùng cảnh tíu tít bên nhau.
“Chiêu đãi sở” của Lữ đoàn H03 là một ngôi nhà sáu gian nằm hẻo lánh ở chân quả đồi đặt sở chỉ huy lữ đoàn. Từ sau khi hiệp định Pa- ri được ký kết, trừ tiểu đoàn 397 đang chốt ở Cửa Việt còn đại bộ phận của lữ đoàn co về khu vực Cam Lộ. Xác định sẽ gắn bó lâu dài với vùng đất Quảng Trị này nên ban chỉ huy lữ đoàn đã tổ chức cho bộ đội lao động xây dựng đầy đủ doanh trại, nhà xe và các công trình phục vụ sinh hoạt của bộ đội. Cũng từ đó các cuộc giao tranh chỉ diễn ra với quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu là một vài vụ lấn chiếm mở rộng vùng kiểm soát của hai bên nên không khí chiến trường tương đối bình lặng. Đã có một số cán bộ chiến sĩ được về phép và ngược lại, một số vợ con các cán bộ, chiến sĩ đã lặn lội vượt đường xa vào thăm chồng. Không thể để gia đình cán bộ, chiến sĩ cứ tá túc tạm bợ ngoài nhà dân hoặc ở tạm trong doanh trại, Ban chỉ huy lữ đoàn đã quyết định phải xây dựng nên cái “chiêu đãi sở” này. Tên gọi chính thức của nó là như vậy nhưng đại bộ phận cán bộ, chiến sĩ thì tếu táo gọi đó là “trận địa cối”. Một số khác thì gọi chệch đi là “chiêu đãi khổ” vì cái sự thiếu thốn và hoang tàn của nó. Tuy vậy, từ ngày xây dựng lên lúc nào nó cũng đông khách. Có những chị vào đây “chốt” luôn ba, bốn tháng với quyết tâm phải có cho bằng được “tý gì” mới chịu về. Hiền cũng là một vị khách như thế. Cô cũng đã ở trong này được hơn ba tháng. Vào được hai tháng thì “có kết quả” nhưng cô quyết định ở lại thêm một tháng nữa cho chắc ăn. Biết sắp tới có xe ra đón lữ đoàn trưởng đi họp về, Nhã đã xin cho vợ đi nhờ xe về nhà. Chính ủy Bùi Văn đồng ý ngay tắp lự, anh lại còn đích thân giao nhiệm vụ cho cậu lái xe: “Phải đưa cô ấy về tận nhà rồi hãy sang đón lữ đoàn trưởng- Anh còn nhấn mạnh- Chạy cẩn thận vào đấy, nhớ là phải bảo đảm an toàn tuyệt đối”. Vì thế, mới tờ mờ sáng hôm nay chiếc xe con của trung đoàn đã có mặt tại sân “chiêu đãi sở”.
Trong nhà, Hiền đã chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng. Cô đang chia tay các gia đình “hàng xóm”. Tứ xứ về đây, ở với nhau chưa được bao lâu nhưng anh chị em đã thân thiết với nhau như ruột thịt. Thì cùng cảnh “đất khách, quê người”, lại cùng có hoàn cảnh na ná như nhau nên dễ thông cảm với nhau cũng là thường. Tuy là sáu gia đình, sáu bếp ăn riêng nhưng có cái gì tươi, ngon một chút là họ lại gọi nhau sang mà lấy về tẩm bổ cho chồng. Với cái nết hay lam, hay làm của người phụ nữ Việt Nam, lại có thời gian nên chị em họ đã mang lại một sức sống mới cho khu nhà “chiêu đãi khổ”. Khu đất hoang dưới chân đồi đã biến thành mấy luống rau lúc nào cũng xanh tốt. Những giàn bí, giàn đậu xanh um, quả lúc lỉu. Mấy cái hòm gỗ ngâm giá đỗ xếp dọc hiên nhà. Một đàn gà đông đúc dễ đến vài chục con lớn, bé cung cấp đủ trứng và một phần thịt cho những bữa ăn. Hàng ngày, trong lúc chồng vào đơn vị mấy chị em vừa chăm bón vườn rau, chăm sóc đàn gà… vừa buôn đủ thứ chuyện. Trong đó câu chuyện được mọi người quan tâm nhất là kinh nghiệm “tẩm bổ” cho chồng và cách thức để có được “tý gì”. Thế mà hôm nay Hiền lại phải chia tay những người chị em thân thiết ấy của mình.
Thực ra Hiền cũng mới chỉ ở “chiêu đãi sở” này được hơn một tháng. Chả là sau Hiệp định Pa- ri một thời gian thì Nhã được đi phép. Chuyến phép tròn một tháng ấy làm cả gia đình chứa chan hy vọng. Nhưng Nhã đi rồi, đến kỳ Hiền vẫn thấy ươn mình. Cô thì cũng không nóng ruột cho lắm nhưng mẹ Nhã thì không thế. Hiệp định đã ký kết từ lâu mà anh con cả vẫn “bặt vô âm tín” nên bà biết chẳng còn hy vọng gì nhiều. Linh cảm của một người mẹ mách bà phải có những biện pháp quyết liệt hơn. Vì vậy, ngay sau khi thu hoạch xong vụ chiêm năm vừa rồi bà gọi người đến bán tất cả lợn, gà trong chuồng được hơn trăm đồng bạc. Hiền còn đang ngạc nhiên không hiểu mẹ chồng mình định làm gì thì bà bảo: “Chị bỏ hết công việc lại đấy cho tôi. Còn chị thu xếp vào với anh ấy đi!”. Bà còn moi từ trong gấu áo ra đôi hoa tai “gia bảo” hai đồng cân đưa cho Hiền: “Muốn đi bao lâu cũng được nhưng lần này về tôi phải có cháu bế”. Vừa may, đợt ấy có anh Cường cùng quê đi phép ra, bà lôi Hiền đến tận nhà anh nhờ anh đưa vào Quảng Trị giúp. Thông cảm nỗi lòng của mẹ chồng, bản thân mình thì cũng đã có lúc nghĩ đến cảnh côi cút sau này nên Hiền hoàn toàn đồng ý với bà. Cô dồn dịch, vay mượn bạn bè được thêm gần hai trăm đồng nữa dằn túi để lên đường.
Khi Hiền vào đến nơi thì Nhã vẫn ở nam Cửa Việt. Trong trận đánh địch lấn chiếm hôm 30 tháng Giêng năm 1973, đại đội của Nhã mặc dù chỉ có một xe sang sông được nhưng đã bắn cháy 3 xe M48 và cùng các đơn vị bạn tiêu diệt gọn ba cụm địch đang co cụm trên bãi biển ở Vĩnh Hòa Phường, đẩy chúng về lại vị trí trước khi hiệp định Pa- ri có hiệu lực. Từ hôm đó, đại đội của Nhã nằm lại luôn ở bờ nam sông Cửa Việt để hỗ trợ cho bộ binh bảo vệ vùng giải phóng. Hai đại đội còn lại vẫn bố trí bên bờ bắc để sẵn sàng chi viện. Nhã được bổ nhiệm tiểu đoàn phó nhưng anh vẫn nằm ở bờ nam cùng đại đội cũ của mình. Sở chỉ huy phía trước của tiểu đoàn đặt ở điểm cao 12. Mọi việc hậu cần nấu nướng thì nhờ nhà mẹ Thảnh, ngôi nhà của người mẹ độc thân ngay đầu thôn Phó Hội. Hoàn cảnh của mẹ cũng khá đặc biệt, có hai đứa con trai thì đứa lớn theo cha tập kết ra Bắc, đứa bé ở nhà với mẹ vừa mới đến tuổi thành niên thì bị bắt đi lính Sài Gòn. Mẹ chẳng biết làm thế nào, chỉ biết suốt ngày đêm cầu trời khấn Phật cho anh em chúng đừng có bắn giết lẫn nhau. Dạo còn đang chiến tranh, mẹ cũng bị lùa vào trại tập trung Gia Đẳng. Khi ta giải phóng Cửa Việt là mẹ về nhà mình ngay. Mẹ bảo: “Phải viền nhà miềng chứ! Có chết cũng phải chết ở đây để các con chúng còn biết chỗ mà tìm?”. Thấy mẹ tuổi đã cao, lại vò võ một mình, Nhã bảo anh em vào đó nấu cơm rồi mời mẹ cùng ăn. Không ngờ chính mẹ lại trở thành người quản lý kiêm tiếp phẩm, kiêm cả nuôi quân hết sức chặt chẽ và hiệu quả cho cái bếp “dê bộ” của anh em Nhã. Thực phẩm hồi này không đến nối thiếu thốn cho lắm. Thịt hộp trên cấp đủ tiêu chuẩn. Cánh đại đội 1 lại cắt cử người đi đánh cá đêm với bà con trong thôn nên hôm nào cũng được chia mấy ký cá tươi, đem chi viện “dê bộ” một, hai con. Chỉ thiếu rau. Nhưng chuyện đó với một bà mẹ nghèo đã từng sống ở mảnh đất này gần suốt cuộc đời thì lại quá ư đơn giản. Ngày mới về mẹ cứ lầm lũi nhặt nhạnh góc vườn, bờ tre, chân tường… một lúc là đủ nồi canh. Sau rồi mẹ bảo mấy cậu lính trẻ vỡ hộ đám đất sau nhà rồi rào dậu lại, chỉ nhãng đi chừng nửa tháng đã thấy có rau ăn. Nhã đưa cho mẹ ít tiền nhờ mẹ mua hộ mấy mái gà. Thế là thỉnh thoảng lại có bữa trứng tráng. Cánh lính trẻ yêu quý mẹ thật sự. Lúc rỗi rãi họ đi nhặt nhạnh tôn, ghi, ống cống và đủ thứ táp nham về củng cố ngôi nhà xiêu vẹo và làm cho mẹ một căn hầm vững chãi vào loại nhất. Có vẻ như sự có mặt của anh em Nhã đã làm mẹ tạm quên đi những đứa con đang xa biền biệt của mình. 
Hiền vào không báo trước nên lúc thấy cô bất ngờ xuất hiện trước mặt mình, Nhã đứng ngây ra như trời trồng. Anh như không tin vào mắt mình nữa, còn trong bụng thì rối tinh cả lên vì không biết sẽ xử trí ra làm sao. Dù sao đây vẫn là chiến trường. Chỉ cần đứng lên đỉnh điểm cao 12 kia là nhìn rõ mồn một những tên lính ngụy, những lá cờ ba sọc và ngôi nhà “hòa hợp” của bọn chúng. Ban ngày thì lính tráng hai bên chiến tuyến nói chuyện với nhau bình thường đấy nhưng có khi đêm đến lại choảng nhau chí tử không biết chừng. Vì vậy, đơn vị lúc nào cũng được đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Mấy chiếc xe tăng nằm trong hầm trông hiền lành thế kia nhưng lúc nào đạn cũng lên nòng rồi đấy chứ chơi đâu. Thế mà vợ tiểu đoàn phó- người chỉ huy cao nhất của đơn vị ở bờ nam Cửa Việt lại vào đây thì chỉ huy bộ đội thế nào, rồi ăn ở ra làm sao.
Nhìn cái mặt thộn ra của Nhã, chính trị viên phó tiểu đoàn Cường cười lớn: “Quê cứ yên tâm đi. Trước khi đưa cô ấy xuống đây tớ đã qua lữ đoàn báo cáo các thủ trưởng rồi. Các cụ đã không có ý kiến gì lại còn động viên cô ấy xuống đây cho khỏe. Như là đi nghỉ ở Đồ Sơn rồi còn gì”. Mẹ Thảnh thì nhanh nhảu: “Có mỗi mình mẹ lủi thủi, buồn lắm. Bây chừ có con vô đây thì vui quá trời. Nhà đấy, hai đứa cứ tự nhiên. Mẹ ra hầm ngủ, đêm có động dạng gì đỡ phải chạy”. Cũng chẳng còn cách nào khác, Nhã đành phải chấp nhận như một sự đã rồi.

Không biết tại vì “gái phải hơi trai…” hay vì không khí trong lành của miền ven biển, tư tưởng lại thoải mái, ăn uống thì khá đầy đủ lại được sự chăm sóc hết lòng của mẹ Thảnh mà Hiền mỡ màng lên trông thấy. Mới chỉ nửa tháng mà những vệt rám trên má mờ dần đi nhường cho sắc hồng trở lại như có thuốc tiên. Những nếp nhăn ly ty nơi đuôi mắt hình như cũng giãn cả ra. Suối tóc dài có phần xơ xác nay như được hồi sinh trở nên óng ả như hồi còn con gái. Hôm cô lên thăm anh em ở chốt tiền tiêu, bọn ngụy bên kia ranh giới trông thấy cứ gào lên như phát rồ: “Ui chao! Thiên nga Việt Cộng xinh quá! Hôm nay có biểu diễn gì không em?”. Nhưng đúng là “tốt mái, hại sống”. Trong khi Hiền cứ phây phây lên sau từng ngày thì Nhã lại có phần uể oải tợn, lúc nào cũng như người thiếu ngủ.
Hôm chính ủy Văn xuống kiểm tra đơn vị, nhìn thấy Nhã anh lắc đầu. Cuối buổi kiểm tra anh gọi Nhã ra riêng một chỗ ngồi nói chuyện. Vỗ vai Nhã thân mật như với cậu em út, Văn ý nhị: “Cậu chỉ huy đánh trận mãi rồi nhưng hình như quên mất nguyên tắc sử dụng lực lượng của binh chủng mình thì phải. Tớ nhắc cho mà nhớ này: tập trung lực lượng trên hướng chủ yếu, vào mục tiêu chủ yếu và vào thời cơ quyết định”. Lúi húi vẽ viết gì đó vào cuốn sổ tay rồi xé ra một tờ đưa cho Nhã, anh hạ giọng: “Về bảo cô ấy xem cái này rồi tính toán xem hôm nào là thời cơ quyết định. Tớ nhắc lại một lần nữa: hãy tập trung lực lượng vào thời cơ quyết định mới thành công được”. Cầm tờ giấy có vẽ cái vòng tròn và mấy con số Nhã chẳng hiểu gì nhưng cũng cứ đưa cho Hiền. Hiền cầm tờ giấy xem xong mặt cứ đỏ lựng lên rồi mủm mỉm cười: “Tuần này anh cứ lên sở chỉ huy mà trực, em ở nhà với mẹ Thảnh cũng được”. Nhã chẳng hiểu gì, tưởng vợ giận nhưng gặng mãi cô chỉ cười.  Thấy anh bỏ lên điểm cao 12 ngủ, anh em ai cũng thắc mắc. Còn Nhã cứ im như thóc vì cũng chẳng biết giải thích với mọi người thế nào. Ấy thế mà thành công thật. Tháng tiếp theo thì Hiền bị “chậm”. Cô đợi mấy ngày cho chắc chắn mới âu yếm thông báo với chồng: “Lần này có lẽ được rồi, anh ạ!”. Nhã lặng im ghì chặt vợ vào lòng, mãi sau anh mới thốt ra được một câu: “Chúng ta mang ơn mảnh đất này, mang ơn mẹ Thảnh, chính ủy Văn và tất cả mọi người nhiều quá. Sau này, dù là con trai hay con gái em hãy đặt tên con là Việt nhé. Việt là Cửa Việt mà cũng là đất nước Việt Nam này”. Ngay sau hôm đó tiểu đoàn 397 được lệnh rút về khu vực tập trung của lữ đoàn. Hiền quyết định ở lại thêm một tháng nữa cho chắc ăn và thế là cô trở thành cư dân thứ sáu của cái “chiêu đãi sở” này hơn một tháng qua.
Màn chia tay trong nhà đã vãn vãn. Gớm, mới có một tháng mà cứ như chị em ruột thịt trong nhà. Hiền đứng lên bịn rịn chào từ biệt mọi người. Nhưng rồi tất cả cùng kéo nhau ra tận xe để tiễn chân cô. Đồ đạc cũng chẳng có gì nhiều, ngoài cái túi du lịch đựng quần áo chỉ có thêm một bọc cá khô để dành từ hồi còn ở Cửa Việt. Có lẽ những gì vợ chồng cần nói với nhau đã nói hết nên bây giờ cả hai chỉ nói chuyện với mọi người. Chính trị viên phó Cường cũng ra tiễn vợ bạn, anh thật sự vui mừng vì chuyến đi của Hiền đã có kết quả. Nhớ lại ánh mắt mẹ Nhã hôm đưa Hiền lên nhà mình mà anh nôn nao. Chuyến này chắc người vui mừng nhất chính là bà cụ.
Hiền đã ngồi lên chiếc ghế bên phải lái xe. Nhã đóng cửa lại rồi đi vòng qua đầu xe sang bên cạnh đồng chí lái xe, anh đưa cậu ta bao thuốc Điện Biên bao bạc:
- Cầm lấy hút cho tỉnh này. Cho tớ cảm ơn trước nhé!
Đồng chí lái xe tươi cười, nhỏ nhẹ:
- Có gì đâu mà, anh!- Anh hơi cao giọng- Thôi, xin phép mọi người cho chúng tôi lên đường cho sớm.
Người lái xe nổ máy, Hiền vội giật giọng:
- Thỉnh thoảng anh phải xuống thăm mẹ Thảnh đấy! Nhớ chưa?
Nhã cười hiền hậu:
- Nhớ rồi! Thôi, đi đi cho sớm.
Chiếc xe từ từ chuyển bánh. Những cánh tay rối rít vẫy chào. Nhã đứng nhìn theo chiếc xe đang đi xa dần trong ánh ban mai bàng bạc, mắt anh chứa chan niềm hy vọng.

   

Vào lúc đó, đoàn tàu liên vận quốc tế BT- Hà Nội đã qua biên giới Trung- Việt. Trời đã sáng hẳn. Mới xa nhà có sáu tháng nhưng cả đoàn cán bộ của binh chủng Thiết giáp ai cũng hào hứng xúm quanh cửa sổ để ngắm nhìn cảnh vật và thi nhau bình phẩm. Đối với họ, tuyến đường sắt này chẳng có gì xa lạ cho lắm. Hầu hết thành viên trong đoàn đã đi học nước ngoài bằng con đường này. Chuyến tàu đầu tiên chở trung đoàn H02 về nước cũng trên con đường này. Thế rồi, suốt những năm chống Mỹ nhiều người trong số họ đã xuôi ngược trên chính con đường này để tiếp nhận hàng viện trợ. Tuy nhiên, có điều khác biệt là hồi ấy chủ yếu đi đêm. Còn hôm nay, họ được đi giữa ban ngày. Không còn nơm nớp lo những trận oanh tạc của máy bay Mỹ dội xuống đầu bất cứ lúc nào. Nhìn những rặng núi trùng điệp trải dài xen lẫn những cánh ruộng bậc thang hai bên đường, chủ nhiệm kỹ thuật Nhẫn cứ xuýt xoa:
- Đẹp quá, các anh nhỉ! Chả bù cho dạo xưa đi nhận xe toàn đi đêm, chỉ thấy hai bên đen kịt.
Trưởng ban tác chiến Phùng thì trầm tư:
- Anh có nhớ hôm anh em mình lên nhận xe đợt đầu năm 67 không. Đúng cái hôm nó đánh sập cái cầu gì ấy. Hôm ấy mà lái tàu không phanh nhanh thì cả đoàn tàu và mấy chục cái xe tăng lao hết xuống sông nhỉ.
Chủ nhiệm Nhẫn gật gù:
- À! Cầu Kỳ Lừa thì phải. May thật- Rồi anh tươi tỉnh- Sắp đến cầu ấy rồi đấy. Mà sao tàu đi chậm thế nhỉ?
Tham mưu trưởng Kiệm vẫn chân co, chân duỗi trên ghế tỏ ra bức xúc:
- Chẳng hiểu các ông đường sắt nhà mình làm ăn kiểu gì? Hòa bình đã được mấy năm rồi mà chẳng chịu củng cố đường sá, nâng cấp toa tàu. Tàu liên vận gì mà cứ như tàu chợ ấy!
Ông Đào hơi cau mặt:
- Các cậu đừng có nói quá lên như vậy. Gọi là hòa bình thôi chứ thực ra đã phải là hòa bình thực sự đâu. Cả nước vẫn phải dồn sức cho miền Nam đấy chứ.
Nói vậy nhưng trong bụng ông cũng thấy bùi ngùi. Nhìn dọc theo cái toa tàu ngổn ngang hàng hóa ông thấy Kiệm nói cũng đúng: tàu liên vận quốc tế mà chẳng khác gì tàu chợ. Cũng hai hàng ghế ngang, tuy được bọc da nhưng đầy vết bẩn và chữ viết linh tinh. Nào là “kỷ niệm xa quê”, nào là “H. yêu T.”. Cũng cái giá hành lý trên đầu hẹp vanh vanh, chỉ để được cái cặp nhỏ. Buồng vệ sinh thì phải đổi tên là buồng “mất vệ sinh” mới đúng. So với những đoàn tàu liên vận quốc tế mà đoàn các ông vừa được đi thì đúng là “một trời, một vực”. Ông chợt nhớ lại cái cảm giác hôm lần đầu tiên được xuống tàu điện ngầm ở Mát- xcơ- va. Thật sự là hôm đó ông đã bị “ngợp”. Ngồi trên tàu suốt mấy tiếng đồng hồ ông đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Thật là kỳ vĩ. Thật là đẹp đẽ. Thật là tiện lợi, văn minh. Ông cứ lẩn thẩn tự hỏi không biết có bao nhiêu triệu khối đất đá đã được đào lên và mang đi? Không biết có bao nhiêu triệu mét khối bê tông đã được đổ xuống? Hơn hai trăm ki- lô- mét đường tàu xuyên trong lòng đất, chui qua cả đáy sông đâu phải chuyện nhỏ. Mà sao đẹp thế. Mỗi một ga mê- trô thực sự là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo mang tính lịch sử và cũng đậm nét văn hóa Nga. Những bức họa khổng lồ trên trần ga, các pho tượng, biểu tượng, hoa văn… đầy tính mỹ thuật, đan xen giữa cổ kính với hiện đại hết sức hài hòa. Đứng trong một ga mê- trô mà cứ có cảm tưởng đang đứng trong một bảo tàng lịch sử hay bảo tàng nghệ thuật. Còn hệ thống cầu thang và các chỉ dẫn cùng hết chỗ chê. Chỉ cần bập bẹ vài từ tiếng Nga là có thể tự mình đi lại được mà không sợ lạc. Từ chỗ ngợp ông đã chuyển sang buồn thật sự với câu hỏi: “Biết bao giờ dân mình mới được như vậy?”.
Tàu đang qua cầu Kỳ Lừa. Cây cầu đã được sửa sang nhưng chắc là chưa thật vững chãi nên con tàu bò qua chậm như sên. Con sông Kỳ Cùng mùa nước cạn trơ ra cái đáy lô nhô đá cuội. Hai bên bờ sông những hố bom chưa kịp lấp vẫn nham nhở như những vết lở loét trên thân thể một con bệnh nặng. Nhiều ngôi nhà đổ vẫn chưa được dựng lại. Đúng là đã có hơn một năm yên hàn nhưng dường như miền Bắc vẫn chưa xây dựng được gì nhiều. Vẫn còn đó một miền  Nam đang kêu gọi giải phóng. Tất cả vẫn phải dành cho tiền tuyến. Chỉ có thống nhất, độc lập rồi mới có hòa bình thực sự, mới có thể nghĩ đến việc xây dựng và làm giàu. Ông lim dim mắt thầm nhẩm lại lời kêu gọi ngày 17 tháng 7 năm 1966 của Hồ Chủ tịch.
Mấy anh em trong đoàn vẫn xúm quanh cửa sổ nhìn ngắm đất trời. Chỉ những hố bom chi chít hai bên đầu cầu chủ nhiệm kỹ thuật Nhẫn khẳng định:
- Này! Hồi xưa bọn Mỹ nó cũng tốn khá nhiều bom đạn với cái cầu này đấy nhỉ.
Chưa ai kịp trả lời thì tham mưu trưởng Kiệm đã lên tiếng:
- Tớ đố các cậu bây giờ mà đi đánh nhau thì sướng nhất là cái gì?
Chủ nhiệm chính trị Bổn cười tít mắt:
- Cái gì mà chả sướng hơn hồi trước hả anh!
Chủ nhiệm kỹ thuật Nhẫn thì trầm tư:
- Đúng là sướng hơn nhiều thật, xe cộ chạy ban ngày, lương thực thực phẩm, vật tư khí tài đầy đủ.
Trưởng ban tác chiến Phùng thì quả quyết:
- Theo tôi sướng nhất là không lo bị máy bay nó “cù” cho nữa!
Ông Đào vẫn phóng tầm mắt ra ngoài ngắm nhìn cảnh vật nhưng tai vẫn lắng nghe câu chuyện. Công nhận ý kiến của cậu Phùng này chính xác. Cứ nhớ lại những trận đánh ở điểm cao 543, trận vượt sông đánh Đông Hà của H02 rồi trận An Lộc ở B2 mà ông đắng cả lòng. Tham mưu trưởng Kiệm thì vỗ tay đen đét: 
- Đúng thế! Bây giờ thì thằng thầy nó cút rồi, còn mỗi thằng tớ lấy đâu ra máy bay mà đánh nhau với mình như trước nữa. Vì vậy đi đánh nhau bây giờ sướng nhất là không lo máy bay nó săn nữa.
Ông Đào nhăn mặt: “đúng thì đúng thật nhưng không được bốc đồng, chủ quan thế này”. Vẫn lim dim mắt ông nói nhỏ:
- Các cậu đừng vội mừng thế. Theo đánh giá của giới quân sự nước ngoài thì thằng ngụy Sài Gòn có lực lượng không quân chiến thuật mạnh thứ ba thế giới đấy.
Kiệm mạnh dạn:
- Thủ trưởng ơi! Nói về số lượng thì đúng thế thật. Còn nếu nói về sức mạnh thì còn nhiều yếu tố khác chi phối lắm. Tôi dám lấy đầu của mình ra mà “cá” là nhất định nó không thể làm chủ bầu trời như trước kia nữa.
Chủ nhiệm chính trị Bổn quay lại góp chuyện:
- Tôi cũng nghĩ vậy. Nhất là bây giờ ta lại đang thành lập các binh đoàn chủ lực, trong đó có đủ các thành phần của lục quân nên chắc chắn khả năng bảo đảm mọi mặt, trong đó có bảo đảm phòng không cũng sẽ tốt hơn.
Chủ nhiệm kỹ thuật Nhẫn thì lo xa:
- Cũng chẳng biết có hơn gì không? Quân đông, trang bị lắm mà chỉ huy không nắm chắc, hiệp đồng không chặt chẽ, bảo đảm không đầy đủ, kịp thời… thì chắc gì đã hơn. Nhất là lại chuyện con đẻ, con nuôi nữa. Người ta có quan tâm đến mình hay không chứ?
Ông Đào định tham gia vào câu chuyện nhưng rồi lại nhắm mắt ngồi yên như đang tham thiền. Chủ trương thành lập các binh đoàn chủ lực của trên ông đã biết từ lâu và cấp trên đã bắt đầu thực hiện. Ngay sau khi các ông đi học chừng hai tháng thì Bộ đã ra quyết định thành lập Binh đoàn Quyết Chiến. Tiếp đó là nâng cấp trung đoàn bộ binh cơ giới H02 thành lữ đoàn tăng thiết giáp H02 và điều chuyển về trực thuộc binh đoàn này. Rồi mới đây binh đoàn Sông Hương đã được thành lập, trong đó có lữ đoàn xe tăng H03. Ngay tại chiến trường miền Đông đầy khó khăn, gian khổ binh đoàn Mê Kông cũng đã ra đời. Tất nhiên, lúc ban đầu sẽ có những khó khăn như Nhẫn vừa nói song có thể nói đó là một chủ trương đúng đắn và hết sức cấp bách trong điều kiện hiện nay. Thế và lực của ta cũng như địch đều đã đổi khác. Để đi đến thắng lợi cuối cùng cần có những đòn đánh quyết định với quy mô lớn, tiêu diệt gọn từng mảng cỡ quân khu, quân đoàn, vùng chiến thuật của địch. Vì vậy sự ra đời của các binh đoàn chủ lực là một tất yếu. Nhưng đúng là khối anh em các binh chủng sẽ có tư tưởng không “thoải mái”. Họ cho rằng mình còn ở với binh chủng thì là “con đẻ”, còn nhập vào với các binh đoàn thì kiểu gì cũng chỉ là “con nuôi”. Mà thói thường, ai lại quan tâm đến “con nuôi” hơn “con đẻ” được. Ông cho rằng một mặt cần đả thông tư tưởng cho anh em. Mặt khác cũng phải có cơ chế làm việc thế nào đó để tình trạng “con nuôi”, “con đẻ” không xảy ra. Tốt nhất là phải xây dựng cơ quan chủ nhiệm tăng thiết giáp tại đó đủ mạnh, đủ tầm. Có như vậy họ mới đủ khả năng vừa làm tham mưu tốt cho thủ trưởng binh đoàn về sử dụng xe tăng, vừa làm cầu nối liên kết giữa binh đoàn với binh chủng.

   

Cái chuyện “con đẻ, con nuôi” thì chắc chỉ có các thủ trưởng cấp trên quan tâm, chứ như cánh cán bộ cấp đại đội của mấy anh em Hòa đen thì họ chẳng để ý gì đến. Có chăng thì chỉ thấy vất vả hơn mà thôi. Thì đấy! Từ Quảng Trị ra Kỳ Anh, tiếng là ra an dưỡng và củng cố nhưng rồi thằng nào thằng nấy phải cày thật lực. Thôi thì đủ thứ việc: vừa sửa chữa xe pháo, vừa xây dựng doanh trại, lại vừa phải tiếp nhận và huấn luyện quân mới bổ sung… Doanh trại vừa đâu vào đấy, chưa kịp nằm thử cái nhà của mình làm ra xem cảm giác thế nào thì nâng cấp lên lữ đoàn rồi được chuyển về binh đoàn Quyết Chiến. Thày trò lại một phen cơ động ra Thanh Hóa cho gần với đội hình binh đoàn. Thế là mọi thứ lại phải làm lại từ đầu. Mà sao cái xứ này nghèo đến thế không biết, chỉ thấy cát là nhiều. Miền đất mà chính người dân ở đây đã tự trào: “Khu Bốn đẩy ra, Khu Ba đẩy vào, Bàn giao cho Lào thì Lào không nhận…” là đây. Bên đông đường Một thì cát ngút ngát tầm mắt ra tận biển, chẳng thấy trồng cấy được gì. Sang tây đường Một thì cũng lại cát nhưng còn có ít đất trồng lúa, trồng khoai. Nhưng cũng chỉ leo pheo một tý đó thôi đã thấy vào đến chân núi rồi. Mà núi thì cũng trọc lông lốc toàn đá là đá chứ cũng chẳng thấy có cây cối gì. Giữa cái vùng toàn đá với cát ấy mà lại quy định trong vòng hai tháng phải hoàn chỉnh doanh trại trong khi không có một đồng kinh phí rót xuống thì có bằng đánh đố nhau. Ấy! Kêu thì cứ kêu nhưng rồi làm thì vẫn phải làm. Lại vẫn là cách từ xưa truyền lại thôi: dựa vào dân. Nhưng khổ một nỗi là dân ở đây nghèo quá nên có muốn dựa cũng khó.
Túng thì phải tính. Thôi thì đủ kiểu. Cái lợp thì chịu khó đi bộ mãi sâu vào phía sau những dãy núi cũng cắt được cỏ tranh. Cứ hai ngày cả đi lẫn về mỗi người được một gánh, dỡ ra tuốt lại đánh cũng được dăm phên. Khó nhất là cái khoản cột, kèo rồi đòn tay các loại. Gỗ thì chịu hẳn rồi vì trong bán kính mấy chục cây số chẳng thấy có rừng. Còn tre thì cũng xơ xác lắm, hàng bao nhiêu đơn vị bộ đội đã “càn đi, quét lại” còn gì. Thế là “võ” các loại được dở ra. Nào là cho bộ đội cắt gạo buổi trưa, đem vào dân nấu nhờ rồi vừa làm giúp, vừa xin xỏ. Rồi thì chỉ đạo chi đoàn tổ chức kết nghĩa với đoàn thanh niên địa phương. Rồi thì đơn vị kết nghĩa với các trường học. Rồi thì ban chỉ huy đại đội trực tiếp làm việc với ban chủ nhiệm hợp tác xã, đổi công lấy vật liệu v.v… Tất cả không nằm ngoài cái mục tiêu hoàn thành doanh trại sau hai tháng.
Thế mà rồi cũng xong. Đẹp thì không đẹp cho lắm nhưng cũng đủ cả kèo cột, vách nhứng … và vững chãi ra phết. Thế mới biết lính mình tài thật! Bây giờ thì đã đến lúc tập trung cho việc huấn luyện. Toàn trung đoàn lại vừa nhận một đợt lính mới nhập ngũ cuối năm 73. Nghe nói ngoài việc thành lập Trường sĩ quan Thiết giáp thì Bộ cũng đã cho phép chuyển trung đoàn H07 thành một trung tâm đào tạo thành viên kíp xe. Ai cũng hy vọng từ nay chất lượng thành viên kíp xe sẽ tốt hơn.
Doanh trại xây dựng xong cũng là lúc Hòa đen chính thức được bổ nhiệm chức vụ đại đội trưởng. Được lên chức Hòa cũng chỉ cười nhẹ vì thực ra thì anh đã thực sự làm đại đội trưởng từ hàng năm nay rồi. Kinh nghiệm huấn luyện đã có, bộ đội được đào tạo cơ bản ở nhà trường, lại được một số anh em cũ như lái xe Thu, pháo thủ Dịp… làm nòng cốt nên công tác huấn luyện cũng khá thuận lợi. Sau ba tháng tổ chức huấn luyện đại đội của Hòa dẫn đầu lữ đoàn về tất cả các chỉ tiêu. Có vẻ như mọi cái đều rất khả quan. Ấy thế mà khuôn mặt người đại đội trưởng trẻ tuổi này lúc nào cũng có vẻ suy tư, buồn buồn trái hẳn với bản tính trẻ trung, sôi nổi của anh. Đã ở với nhau khá lâu nên lái xe Thu rất hiểu tính nết người chỉ huy của mình nên cậu ta hỏi thẳng:
- Em thấy mọi cái đều đâu vào đấy mà sao “anh quê” cứ buồn buồn vậy?
Hòa định lảng, nhưng nhìn ánh mắt thân thiết của Thu anh cười buồn:
- Chuyện riêng thôi- Anh nhìn quanh không thấy ai mới hạ giọng- Ông chú mình mới gửi thư lên bắt mình về cưới vợ.
Mấy năm trời ở với nhau, chả giấu nhau chuyện gì nên Thu, Dịp đều đã biết về cái lời nguyền “không đến với bất kỳ người phụ nữ nào trước khi chiến tranh kết thúc” của Hòa. Trong thâm tâm Thu cũng ủng hộ cách nghĩ của đại đội trưởng nên thẳng băng:
- Kệ ông ấy, lấy hay không là do mình chứ!
Hòa lắc đầu buồn bã:
- Chú mày không biết hoàn cảnh nhà anh. Chi họ Mạc nhà anh ở quê hiếm người lắm. Đền đời ông nội anh cũng là con một, được bố anh và ông chú. Bố anh thì chỉ được mình anh rồi hy sinh. Ông chú thì cố mãi nhưng tòi ra toàn “thị mẹt”. Bây giờ cả họ có mỗi mình anh là con trai thôi. Vì vậy ông chú anh viết thư lên hết lá này đến lá khác bắt anh về lấy vợ để có con nối dõi tông đường. Mình thì cứ lần lữa mãi nên ông ấy dọa sẽ lên tận đây bắt về. Mà chú thím thì nuôi mình từ nhỏ…
Đã đến nước này thì Thu cũng chẳng biết an ủi người chỉ huy của mình thế nào. Đúng lúc ấy có tiếng pháo thủ Dịp oang oang từ ngoài vọng vào:
- Đại trưởng có khách nhé!
Hai anh em vội đứng lên đã thấy Dịp dẫn một ông già đầy vẻ khắc khổ đi vào. Thì ra ông chú Hòa viết thư mãi không thấy cháu về hôm nay đã lặn lội lên tận đây. Hòa chưa kịp chào ông đã vỗ mặt:
- Anh giỏi lắm! Anh đừng tưởng anh là cán bộ rồi mà tôi bảo không nghe. Hôm nay tôi lên đây xem anh bận cái gì mà không thu xếp về được mấy ngày?
Sợ tình hình căng thẳng Hòa tìm cách hoãn binh:
- Thì chú cứ vào đây nghỉ ngơi, uống nước cho đỡ mệt đi đã rồi từ từ cháu nói chuyện.
Ông chú vẫn đứng như trời trồng:
- Tôi không mệt! Tôi không cần nước nôi gì cả. Tôi chỉ cần biết anh có chịu về không?
Hòa lúng túng chưa biết xử trí thế nào. Thật may, chính trị viên Hiển nghe Dịp báo đã kịp thời chạy sang cứu nguy:
- Xin chú cứ bình tĩnh. Quả thật vừa rồi chúng con quá bận nên anh Hòa chưa thu xếp đi phép được- Hiển nhẹ nhàng đến bên ông già và đưa cả hai tay ôm ngang lưng dìu ông già vào bộ bàn ghế tiếp khách, anh ấn ông ngồi xuống rồi tiếp tục- Bọn con đã thống nhất với nhau rồi, dăm bữa nửa tháng nữa mọi việc vãn vãn sẽ đề nghị lữ đoàn cho anh em thay nhau đi phép. Chú cứ yên tâm đi mà.
Nhìn đôi quân hàm thiếu úy đỏ chói trên ve áo và vẻ mặt nghiêm túc của người chính trị viên ông già có vẻ yên tâm hơn nên dịu đi phần nào:
- Anh nói thế thì tôi tin. Nhưng tôi cũng xin tuyên bố là tôi sẽ ở lại đây đợi đến khi nào anh Hòa đi phép thì chú cháu tôi cùng về luôn.
Nhìn vẻ mặt của ông, nghe cách nói của ông Hòa hiểu quyết tâm của chú mình cao đến thế nào. Anh đành nhờ Dịp đưa ông vào nhà quen nghỉ tạm, còn mình và Hiển thì lên báo cáo tiểu đoàn. Biết chuyện, chính ủy Phúc xuống tận nơi thăm ông chú, sau khi chuyện trò có vẻ rất tâm đắc với ông anh động viên Hòa: “Hậu phương vững chắc là chỗ dựa tinh thần không thể thiếu của mỗi người lính trên chiến trường. Thôi thì cậu chiều ông cụ một tý cũng được”. Nhân thể, chương trình huấn luyện trong năm cũng đã gần kết thúc, lữ đoàn quyết định cho Hòa về nghỉ phép nửa tháng để giải quyết chuyện gia đình. Cầm giấy phép rồi Hòa vẫn nuôi ý định sẽ tìm mọi cách để giữ lời nguyền của mình. Mấy hôm nay, qua trò chuyện chú Hòa cho biết đã nhắm cho anh một cô ở gần nhà nhưng ông vẫn bí mật chưa cho biết tên. Hoà định bụng khi biết đó là ai thì sẽ tìm gặp riêng và nói hết mọi chuyện của mình, động viên cô ta phản đối thì chắc chắn kế hoạch của ông chú sẽ thất bại.
Vì vậy, khi mà đoàn tàu liên vận chở đoàn cán bộ cơ quan binh chủng đi học về đang đi sâu vào nội địa thì chú cháu Hòa cũng bước lên chuyến tàu chợ Vinh- Hà Nội để về quê. Thấy nguyện vọng của mình được đáp ứng nhanh chóng ông chú phấn khởi lắm. Còn Hòa tin rằng kế hoạch của mình sẽ thành công nên anh cũng tỏ ra rất vui khi được về phép. Vì vậy, câu chuyện của hai chú cháu trên tàu cứ nổ như ngô rang.

Trong khi Hòa đang vất vả chống lại kế hoạch lấy vợ cho anh của ông chú thì Cân nhận được lá thư chia tay đầy nước mắt của Thư. Cô hoa khôi trường huyện ngày nào viết không dài, chỉ một mực mong Cân tha lỗi “đã không chờ đợi được anh cho đến ngày chiến thắng như lời nguyện ước”. Thư của Tường, một thằng bạn thân thì cho biết cụ thể hơn: “Tuấn voi đã trở về từ Liên Xô và trước sức tấn công mãnh liệt của hắn Thư đã không đứng vững được”. Cân buồn nhưng không trách Thư. Có lẽ những năm tháng lăn lộn ở chiến trường đã làm cho anh trở nên vị tha hơn, dễ thông cảm với mọi người hơn thì phải. Đời người con gái như hoa nở một lần, mà chiến tranh thì chưa biết bao giờ mới kết thúc. Và kể cả khi ngày đó đến liệu anh có còn được trở về ? Thực ra, anh biết Tuấn voi đã theo đuổi Thư ngay từ hồi còn học phổ thông. Ngày đó, trên bầu trời cái trường cấp 3 Tản Viên đó Cân và Tuấn nổi lên như hai ngôi sao sáng. Cả hai đều đẹp trai, học giỏi nhưng cũng có nhiều cái trái ngược nhau. Tuấn thì to cao nhưng có phần ngờ nghệch, trong khi đó Cân thì tầm thước nhưng sâu sắc hơn. Tuấn học giỏi về tự nhiên, còn Cân lại thiên về xã hội. Cả hai đều có cảm tình với Thư, cô hoa khôi của nhà trường. Sau khi tốt nghiệp phổ thông Tuấn được chọn đi học nước ngoài, còn Cân thì vào bộ đội nhưng cả hai vẫn tiếp tục theo đuổi Thư. Và có lẽ tâm hồn đầy lãng mạn của một cô giáo trẻ đã bị cái vẻ hào hoa nhuốm bụi chiến trường cùng những vần thơ da diết của Cân chinh phục. Cô đã chính thức nhận lời yêu Cân lần cô đến Trường sĩ quan Thiết giáp thăm anh. Buổi sáng hè trên triền núi Tam Đảo hôm đó đã trở thành một kỷ niệm đẹp trong tâm hồn hai người. Nhưng có lẽ tình yêu đó chưa đủ lớn để vượt qua những thử thách của cuộc sống. Cân nhớ có ai đó đã từng nói đại ý: “tình yêu thì như ngọn lửa, còn sự xa cách thì như ngọn gió. Nếu đó là một tình yêu lớn thì ngọn gió xa cách chỉ làm cho nó bùng cháy to hơn. Còn nếu đó chỉ là ngọn lửa rơm thì chắc chắn nó sẽ bị ngọn gió xa cách làm cho lụi tắt”. “Có lẽ chuyện của mình và Thư là như vậy”- Cân nghĩ thế.
Tuy nhiên, Cân cũng chẳng có nhiều thời gian để gặm nhấm nỗi buồn. Anh vừa mới được bổ nhiệm chức vụ chính trị viên đại đội. Trước mắt anh còn hàng đống công việc phải làm mà gay go nhất là chống đói.
Có lẽ không ai ngờ Hiệp định Pa- ri ký kết đã được hơn năm, cuộc sống nơi hậu cứ có vẻ đã yên hàn trở lại mà bộ đội lại bị đói quay, đói quắt. Cũng chẳng biết nguyên nhân cụ thể vì sao nhưng có lẽ con đường tiếp vận lương thực cho chiến trường này từ trước đến nay chủ yếu qua một cảng của nước bạn nay gặp trở ngại gì đó. Trong khi đó hình như lượng viện trợ từ các nước anh em cũng giảm nhiều nên hàng hóa từ phía bắc chuyển vào cũng rất nhỏ giọt. Tiêu chuẩn ăn từ sáu lạng rút xuống còn bốn lạng một ngày. Thôi thì chẳng còn cách nào hơn là tự mình cứu mình. Thế là mọi công việc xây dựng doanh trại, củng cố trang bị và huấn luyện bổ sung tạm gác lại. Cả mặt trận, từ lính đến quan cứ trần lưng ra mà phát rẫy và trồng trỉa. Thôi thì đủ thứ: lúa, ngô, sắn, bí,… cứ cái gì chống đói được là trồng tất. Khổ cái đang là cao điểm mùa khô nên cây nào cây nấy cứ còi rí còi rị. Lính tráng còng lưng gánh nước tưới mà trông vào những cái rẫy vẫn chẳng thấy cái màu xanh mát mắt như trong mùa mưa. Chỉ được mấy cái rẫy ngô là tương đối tốt có lẽ vì chúng là loại chịu được hạn. Đúng là  “bàn tay ta làm nên tất cả, có sức người sỏi đá cũng thành cơm”. Chỉ mấy tháng sau công sức lao động của bộ đội đã được đền bù. Bữa ăn hàng ngày được cải thiện trông thấy.
Bị cuốn vào những công việc bộn bề của một người “anh cả” trong đơn vị, Cân dường như quên hẳn đi nỗi buồn riêng của mình. Ngoài cái đó ra, từ ngày được trở về trực tiếp chỉ huy một chiếc xe tăng Cân thật sự vui. Là một người lính xe tăng “nòi”, từ lúc vào bộ đội đã gắn bó với chiếc xe tăng. Vì vậy từ ngày lên làm chính trị viên phó, mặc dù cũng rất nhiều việc nhưng lúc nào anh cũng cảm thấy mình như người thừa trong đơn vị. Khi đơn vị hành quân, anh em phải đánh vật với những cung đường phức tạp, với máy bay địch ngăn chặn suốt ngày đêm thì phải tách ra đi tiền trạm. Lúc ở hậu cứ thì loanh quanh với công tác hậu cần, tăng gia sản xuất và vài hoạt động bề nổi của đơn vị. Khi anh em đi đánh nhau thì lại rúc ở phía sau. Xong trận đánh rồi mới đi làm công tác thương binh, tử sỹ. Tất nhiên là cũng ác liệt, gian khổ như mọi người nhưng dù sao được trực tiếp ngồi trên một chiếc xe tăng mà lao vào đồn thù vẫn sướng hơn, vẫn vẻ vang hơn chứ. Với ai không biết chứ với Cân thì được về sống với kíp xe, được cùng ăn, cùng ở với anh em, được khoác bộ quần áo công tác lấm lem dầu mỡ, được hít cái mùi hăng hắc của khói dầu anh như được tiếp thêm sức mạnh.
Đại đội mà Cân về làm chính trị viên là đơn vị mới hành quân vào hồi cuối năm 1972. Vừa vào đến chiến trường thì đã ký hiệp định Pa- ri nên họ chưa có dịp thử sức trong chiến đấu. Bộ đội thì khỏe mạnh, trang bị đủ theo biên chế và còn khá tốt, ý chí quyết tâm thì luôn sôi sùng sục. Tuy nhiên, Cân biết cái họ thiếu chính là kinh nghiệm chiến đấu. Cân hy vọng rằng những gì mình thu lượm được qua các trận đánh của chiến dịch Nguyễn Huệ sẽ giúp ích được phần nào cho anh em. Điều phấn khởi nhất đối với Cân là không khí đoàn kết trong đơn vị. Ngay từ những ngày đầu về đơn vị Cân đã nhanh chóng hòa đồng vào tập thể và được tất cả anh em từ ban chỉ huy đến từng chiến sĩ trong đại đội quý mến. Đại đội trưởng Sáu Thanh, vốn dân 18 thôn Vườn Trầu theo cha ra Bắc tập kết. Hồi học “trường Trỗi” đã từng nổi tiếng khắp vùng Chí Linh, Đông Triều về những trò nghịch ngợm, quậy phá. Nhưng khi nhập ngũ thì đánh nhau cũng ra trò nên được chọn đi học sĩ quan. Sau khi tốt nghiệp sĩ quan Lục quân thì được điều về binh chủng Thiết giáp. Học xong chương trình chuyển binh chủng Thanh được giữ lại làm giáo viên nhưng anh nằng nặc đòi về đơn vị chiến đấu. Thấy nhà trường không giải quyết anh lần mò ra tận Bộ Tư lệnh đòi gặp thủ trưởng. Cuối cùng nguyện vọng của anh đã được đáp ứng. Thanh sống tình cảm, phóng khoáng đúng phong cách “anh Hai” nên luôn được anh em yêu mến, nể vì. Hôm Cân về đơn vị, vừa hạ ba lô xuống đã thấy một mâm cơm khá thịnh soạn được dọn ra. Nói là thịnh soạn vì ngoài những món ăn nhà bếp còn có thêm một đĩa thịt gà và một chai rượu đế. Thanh thì hồ hởi: “May quá! Tôi đang bí rì rì. Ông về đây với tôi là tốt lắm rồi. Còn bây giờ, ngồi xuống đây nhậu đã”.  Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày về đơn vị Cân nhận thấy rằng để xây dựng một đơn vị chính quy, nề nếp thì như thế vẫn chưa đủ. Nhưng anh cũng tin rằng mình sẽ giúp Thanh nhanh chóng khắc phục được những điểm yếu đó.
Về sống với anh em kíp xe 475 Cân có cảm giác như mình được sống lại ở kíp xe 567 ngày nào. Pháo thủ Quang, nguyên sinh viên Đại học Tổng hợp Toán năm thứ hai, tuổi chưa phải là nhiều nhưng đã có cái chín chắn của một người biết nhiều, hiểu rộng. Đặc biệt Quang bắn rất giỏi nên có uy tín khá cao với anh em trong kíp xe cũng như trong đại đội. Cũng cái dáng cao lêu nghêu, lòng khòng nên giá như có cái răng vàng thì Quang giống hệt với trưởng xe Nhã của anh. Pháo hai Đạt trẻ nhất trong kíp xe, vừa huấn luyện được hai tháng là hành quân vào trong này. Đạt hồn nhiên, tồ tệch y như Thắng ngày nào. Còn lái xe Đoàn thì Cân lại thấy bóng dáng Hòa trong đó. Đoàn lém lỉnh, tháo vát, làm cái gì cũng nhanh, mỗi tội không đen như Hòa. Ở với nhau đã lâu, luyện tập cùng nhau đã nhiều nên họ ăn ý với nhau lắm, kể cả trong sinh hoạt cũng như trong huấn luyện. Hôm vừa rồi đoàn kiểm tra của Bộ tư lệnh Thiết giáp vào nắm tình hình, thành tích bắn của kíp xe 475 lại cao nhất đại đội. Ba thằng, mỗi thằng một quê nhưng cứ một điều “quê”, hai điều  “quê” ngọt lịm.
Lại nói về từ “quê”. Cân nghe thấy cái từ này lần đầu tiên khi đến thăm mấy đơn vị hành quân vào hồi cuối năm 1972. Lúc đầu, anh cứ ngỡ cả đơn vị này cùng quê hay sao ấy. Nhưng rồi dần dần anh hiểu ra đấy chỉ là một cách gọi thân mật của anh em. Chẳng biết xuất xứ của nó từ đâu nhưng dần dần nó lan ra toàn đoàn và trở thành món “đặc sản” của lính xe tăng. Chỉ cần nghe gọi “Quê ơi” là biết ngay đấy là lính M26. Với ai không biết chứ với Cân thì cái từ “quê” ấy thật thân thương, gần gũi. Chỉ một từ thôi những nó bao hàm trong đó tất cả tình đồng chí, đồng đội, đồng hương, tình anh em ruột thịt. Vì vậy, anh cũng dùng nó thường xuyên để gọi anh em, đồng đội của mình. Hôm về với kíp xe, khi thấy anh em còn đang ngần ngừ chưa biết xưng hô thế nào anh đã nháy mắt vui vẻ: “Cứ anh quê mà gọi”.
Sống trong tình thân ái của kíp xe, của anh em trong đơn vị Cân thật sự đã quên nỗi buồn riêng của mình. Anh thấy mình như trẻ lại vài tuổi. Trái tim tưởng như đã chai sạn vì mối tình đầu bị lỡ dở lại rung lên. Cuốn sổ thơ đã bị bỏ bẵng mấy tháng nay lại có dịp mở ra. Đêm hôm qua, sau khi ngồi tán gẫu với kíp xe về hầm, Cân không ngủ được. Anh nằm miên man nghĩ về những tình cảm mà người lính xe tăng dành cho nhau. Cái từ “quê” cứ trở đi, trở lại trong óc anh. Một tứ thơ vụt đến, Cân bật dậy ghi liền một mạch những ý nghĩ đang tuôn trào trong đầu mình:

                Chúng tôi sinh mỗi đứa một quê
      Hà Bắc, Hà Tây, Hải Hưng, Vĩnh Phú …
      Đi đánh giặc tất cả thành đồng chí
      Tất cả gọi nhau bằng một tiếng “QUÊ”

      Nghe bâng khuâng như ngọn gió trưa Hè
      Nghe ngọt ngào như vườn đày trái chín
      Nghe thân thương như đồng quê lúa mượt
      Đã thương rồi, nghe gọi thấy thương hơn.

      Thức chung nhau bao đêm dài Trường Sơn
      Hứng chung nhau bao trận bom rải thảm.
      Đêm mưa rừng nằm ôm nhau thấy ấm
      Như ngày nào cuộn giữa ổ rơm

      Quê ơi Quê! Còn gì thương hơn
      Một điếu thuốc lào chia nhau chồng sái
      Cơn sốt rét rừng đang lên tê tái
      Bỗng ấm lòng: “Dậy ăn cháo đi Quê!”

      Bốn thằng Quê chung nhau một xe
      Người ta bảo chúng nó yêu nhau lắm
      Gắn bó với nhau nên ngày xuất trận
      Bốn đứa mình lại chung một chiến công

      Chúng tôi sinh mỗi đứa một phương
      Đi đánh giặc tất cả thành đồng chí
      Tất cả gọi nhau bằng tiếng “QUÊ” giản dị
           Có phải vì- ĐẤT VIỆT- MỘT QUÊ CHUNG

Sáng nay dậy, đang định khoe với Sáu Thanh và mấy anh em trong ban chỉ huy thì chuông điện thoại trong hầm “xê bộ” đổ một hồi dài. Thanh cầm máy à, ừ một chập rồi quay ra, mặt tươi hơn hớn:
- Có việc rồi đây. Tiểu đoàn gọi tôi với hai “bê” trưởng đi chuẩn bị chiến trường. Các ông ở nhà cho bộ đội củng cố xe cộ, huấn luyện bổ sung và chuẩn bị sẵn sàng nhé.
Cân hơi bất ngờ vì mấy hôm trước đã được nghe phổ biến tình hình trên đoàn bộ. Các thủ trưởng cho biết sẽ hết sức hạn chế sử dụng xe tăng và pháo lớn trong những trận đánh nhỏ lẻ mở rộng vùng giải phóng. Như thế này chắc là sắp đánh lớn đây. Anh cố vớt vát:
- Anh có hỏi đi chuẩn bị chiến trường ở đâu không?
Thanh cười lớn:
- Mấy ổng kín như bưng ấy. Hỏi mãi chỉ bảo cứ lên đây rồi biết. Nhưng cứ được đi đánh nhau là sướng rồi. Nằm mãi ở đây nẫu cả người rồi đây nè- Anh hồ hởi gọi cậu liên lạc- Xuống báo cho hai trung đội trưởng chuẩn bị tư trang đi công tác nửa tháng. Nhớ bảo mang theo AK và lương thực. Đúng 15 phút nữa có mặt tại đây. Nghe rõ chưa?
Cậu chiến sĩ liên lạc chạy vụt đi. Thanh quày quả chui vào hầm chuẩn bị. Cân ngồi đấy mường tượng về cuộc chiến đấu sắp tới. Chắc chắn đó sẽ là những trận đánh cuối cùng của cuộc chiến này.

Đối với Thắng, ngày hôm nay là một ngày hết sức quan trọng. Hôm nay, các anh sẽ tổ chức bắn thử cho chiếc 923. Nếu thành công, trong đội hình sẵn sàng chiến đấu của trung đoàn H73 sẽ có thêm một con voi thép. Còn nếu thất bại thì chỉ còn cách “thịt” nó ra để lấy khí tài sửa chữa cho các xe khác.
Không đến nỗi khó khăn như ở chỗ Hòa và Cân, đối với trung đoàn H73 của Thắng thì việc làm nhà ở, lán xe và tăng gia sản xuất cải thiện đời sống tương đối thuận lợi. Đứng chân trong vùng rừng già Bắc Tây Nguyên nên rừng còn khá dày. Rừng ở ngay cạnh. Gỗ đấy, lồ ô đấy, tranh đấy, song mây đấy… cần bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu. Mà cũng lạ cho cái giống lồ ô. Bom đạn, chất độc hóa học tàn phá, đến lượt lính ta cây chặt đằng cây, măng đào đằng măng thế mà nó vẫn cứ lên tầng tầng, lớp lớp dường như bên dưới gốc của nó là một sức sống đến vô tận. Về tập kết ở đây chỉ mấy tháng toàn bộ hệ thống nhà ở, nhà ăn, hội trường, lán xe của trung đoàn đã được xây dựng xong. Hình như có một cuộc thi đua ngầm giữa các đơn vị thì phải nên những ngôi nhà làm sau thế nào cũng phải có nét gì đó độc đáo, đẹp hơn những cái làm trước. Không chỉ có thế, trung đoàn còn cho tổ chức xây dựng được một thao trường khá chính quy, có thể huấn luyện được cả kỹ thuật và chiến thuật. Đất đai Tây Nguyên mênh mông, không quân ngụy đã hết thời nên chẳng có gì phải quá giữ gìn như trước. Nề nếp sinh hoạt trong đơn vị đã ít nhiều mang dáng dấp thời bình. Sáng dậy tập thể dục hô váng cả rừng. Đi ăn cơm, đi huấn luyện cũng xếp hàng đi đều. Chiều về chơi thể thao. Đại đội nào cũng có sân bóng chuyền và mấy bộ xà đơn, xà kép. Số còn lại thì tăng gia. Mà đất Tây Nguyên tốt thật, cây gì cắm xuống cũng lớn như thổi. Thôi thì đủ cả: sắn, khoai, lúa nếp, bầu bí, rau dưa… Bà con dân tộc Ba Na mấy bản quanh đó cứ tấm tắc khen bộ đội xe tăng “trồng cây gì cũng lớn như thổi”. Ấy thế nhưng khi vào tham quan thì họ chịu không học theo được bởi các chú bộ đội “bón cái phân gì mà thúi quá vậy”. Cái ăn, cái ở không còn là nỗi ám ảnh dai dẳng lính xe tăng B3 như mấy năm trước nữa. Tuy nhiên, cái khó khăn nhất đối với H73 là công tác bảo đảm kỹ thuật.
Mặc dù không phải là chiến trường xa nhất song số xe bị hư hỏng trên đường hành quân cũng như trong quá trình chiến đấu khá cao, trong khi đó lượng khí tài dự bị bổ sung vào cũng không được dồi dào cho lắm. Đại đội sửa chữa đã được thành lập nhưng chưa thật đồng bộ vì toàn là thợ đi cùng các tiểu đoàn trước đây ghép lại. Dụng cụ thì cũng chỉ dựa vào mấy cái xe công trình nên gặp những hư hỏng lớn cứ lúng túng như gà mắc tóc. Ban kỹ thuật trung đoàn cũng đã được thành lập nhưng thực ra chỉ có hai người. Trưởng ban được điều từ Phòng kỹ thuật mặt trận xuống, là kỹ sư nhưng không chuyên về tăng thiết giáp nên hầu như mọi việc đều đổ lên đầu trợ lý kỹ thuật Thắng. Cũng may cho anh là một lái xe lâu năm, lại chịu khó học hỏi và đặc biệt là khối kinh nghiệm đã tích lũy được sau mấy năm làm kỹ thuật viên nên mọi việc vẫn chạy đều. Tiếng là trợ lý cơ quan nhưng Thắng hầu như chỉ có mặt ở đại đội sửa chữa. Trong cái khó ló ra cái khôn, rất nhiều sáng kiến được đưa ra và sau hơn một năm phấn đấu hầu hết số xe bị hư hỏng trên đường hành quân cũng như trong các trận đánh năm 72, 73 đã được kéo về và khôi phục đưa vào danh sách xe sẵn sàng chiến đấu. Tuy nhiên, nói cho công bằng thì số xe đó cũng mới chỉ là “tương đối”. Trung đoàn cũng mới chỉ khắc phục được những hư hỏng chính về phần xe máy và vũ khí chính để có thể chiến đấu được, còn những hư hỏng phức tạp hơn như điện đài, máy ổn định, khí tài quan sát… thì cũng đành bó tay vì lực lượng thợ cũng như dụng cụ chưa đủ. Những khó khăn ấy Thắng đã báo cáo hết với đoàn kiểm tra của binh chủng vừa mới vào và đã được ghi nhận. Cho đến lúc ấy Thắng chỉ còn đau đầu với cái xe 923. Nếu giải quyết xong cái này có thể nói 100 phần trăm xe của trung đoàn có tình trạng kỹ thuật khá, có thể tham gia chiến đấu được.
Sở dĩ Thắng phải mất nhiều thời gian suy nghĩ về chiếc 923 này vì nó bị hỏng pháo nhưng máy móc và các bộ phận khác thì vẫn còn tốt. Trong trận đánh vào thị xã Công Tum năm 1972, khi xung phong qua một con suối nòng pháo của nó bị thúc vào bờ suối. Chắc là có một ít đất cát bị lọt vào nòng pháo mà anh em không biết nên khi bắn nòng pháo bị chẻ ra như hoa muống. Ngay sau đó kíp xe vẫn tham gia chiến đấu bằng cao xạ 12 ly 7 và đại liên. Tuy nhiên, trận đánh đó không thành công, ta phải rút ra. Xe 923 bị trúng đạn, lái xe hy sinh, số còn lại đều bị thương nên phải thoát ly xe đưa nhau về. Chính Thắng đã đánh chiếc xe dắt của mình vào kéo và chật vật lắm mới đưa được nó về hậu cứ. Tuy nhiên, từ đó nó bị coi như mất sức chiến đấu vì có mỗi thứ vũ khí chính là khẩu pháo 100 ly lại không dùng được.
Vì việc thay nòng pháo đòi hỏi những thiết bị hạng nặng ngoài khả năng của đơn vị nên trung đoàn đã báo cáo ra Bộ tư lệnh xin giúp đỡ. Nhưng chắc vì quá xa, lại chỉ có một khẩu pháo hỏng không bõ đưa thiết bị vào nên ở ngoài ấy đã điện vào tùy trung đoàn xử lý. Trưởng ban kỹ thuật thì đề xuất: “thịt nó lấy khí tài bổ sung cho các xe khác”. Ban chỉ huy trung đoàn thì phân vân, khí tài thì cần thật đấy nhưng phải “thịt” nó thì cũng xót. Đúng là “bỏ thì thương, vương thì tội”. Thắng thì không đồng ý như vậy. Anh nhớ lại hôm vào kéo xe này phải gỡ mãi mới đưa được lái xe Thưởng ra khỏi buồng lái. Anh chết rồi mà hai tay vẫn ghì chặt cần lái. Đưa được Thưởng ra rồi, anh và cả tổ thợ đã phải rất vất vả mới đưa được xe về hậu cứ nên Thắng phản đối quyết liệt. Thắng gân cổ: “Đưa được một cái xe tăng vào đây đâu phải chuyện dễ dàng, cứ động một tý lại “thịt” thì lấy đâu ra xe mà chiến đấu”. Tuy nhiên khi mọi người hỏi phải làm thế nào thì anh lại bí và khất lần. Cảm tính thì phát biểu thế thôi chứ đã nghĩ ra cách gì đâu. Thành ra cái nòng pháo chẻ hoa muống đó vẫn chình ình ra đó. Bây giờ hầu hết xe cộ trong trung đoàn đã tương đối ngon lành rồi anh mới có dịp toàn tâm, toàn ý suy nghĩ về nó.
Trong số những người ủng hộ Thắng thì nhiệt thành nhất là Độ thợ cơ. Cậu ta cũng để tâm suy nghĩ nhiều về vấn đề này. Vốn dân miền rừng Tuyên Quang, từ bé đã theo cha săn bắn trong rừng cậu ta bảo: “cái khẩu súng kíp của người dân tộc người ta tự làm lấy còn bắn được, huống gì khẩu pháo này. Cứ cắt mẹ nó cái chỗ tỏe hoa muống đi là lại bắn được thôi mà”. Thắng nghe cũng thấy có lý. Anh xuống xem xét lại thật kỹ và báo cáo với ban chỉ huy trung đoàn. May cho Thắng, trung đoàn trưởng Lê Ngộ vốn là một cán bộ có kiến thức về xạ kích khá sâu sắc. Nghe Thắng báo cáo xong hai thày trò xuống tận nơi nghiên cứu, đo đạc rồi Ngộ gật gù: “Chắc chắn là bắn được tuy không chính xác như trước vì tầm bắn sẽ giảm đi”. Suy nghĩ thêm một lúc anh bảo: “Nhưng cũng sẽ có cách giải quyết. Lẽ ra khoảng cách 1000 thì lắp thước ngắm 10, bây giờ hụt tầm ta lắp thước ngắm 12, 13 thì bắn vẫn trúng”. Ngay hôm đó trung đoàn đồng ý cho Thắng cưa nòng pháo nhưng sau đó phải tổ chức bắn thử để xây dựng quy tắc bắn riêng cho xe này. Được lời như cởi tấm lòng, Thắng cho anh em thợ cưa phần nòng pháo vỡ đi. Như vậy nòng pháo sẽ ngắn hơn trước khoảng gần một mét. Quay pháo thấy nặng hơn vì mất đi một đoạn nòng, Thắng cho hàn vào đó một cái mắt xích. Thế là pháo được cân bằng, quay lên quay xuống lại êm như ru. Vậy là khá ổn. Chỉ còn buổi bắn thử hôm nay nữa mà trúng được mục tiêu là xong.
Mặc dù suốt đêm cứ thao thức hoài nhưng ngay từ sáng sớm Thắng đã có mặt tại thao trường của trung đoàn. Buổi sáng cao nguyên se se lạnh, những đám sương mù mỏng mảnh đang bảng lảng bay. Đây vốn là một đồi cỏ tranh xen lẫn với những bụi cây lúp xúp đã được trung đoàn cải tạo thành một thao trường huấn luyện tổng hợp sau ngày ký Hiệp định Pa- ri. Tuy không thật chính quy như ở Rừng Cam nhưng cũng đủ để huấn luyện các khoa mục bắn súng, lái xe và tập chiến thuật đến cấp trung đội.
Xe 923 đã được kíp xe đưa ra đấy từ trước. Khẩu pháo bị cưa ngắn nòng mất gần một mét làm giảm mất phần nào cái dáng đường bệ của chiếc T54, trông hơi buồn cười. Kíp xe đang hiệu chỉnh sơ bộ và hoàn tất những công việc chuẩn bị cuối cùng. Ai cũng phấn khởi nhưng vẻ mặt vẫn có một cái gì đó rất căng thẳng. Để đánh giá thật chính xác kết quả bắn Thắng đã cho dựng tại khoảng cách đúng 1000 mét ở đầu kia của thao trường một tấm bia hình chữ nhật bằng khung tre, trên đó căng mấy mét vải xô chuyên dùng lau nòng pháo. Anh dự định sẽ cho bắn thử mấy phát bằng cả đạn xuyên lẫn đạn nổ theo những thước ngắm khác nhau. Tuy chưa biết thế nào nhưng trong thâm tâm anh tin rằng kết quả sẽ tốt đẹp.
Công việc chuẩn bị gần xong thì cả ban chỉ huy trung đoàn và tiểu đoàn có mặt. Vừa ở trên xe nhảy xuống chưa kịp chào hỏi gì trung đoàn trưởng Lê Ngộ đã bước tới bắt chặt tay Thắng và niềm nở:
- Tình hình chuẩn bị đến đâu rồi?
Thắng chào hết lượt mọi người rồi mới trả lời:
- Báo cáo các thủ trưởng, mọi việc chuẩn bị đã xong.
Trung đoàn trưởng Ngộ nhìn quanh một lượt, anh gật gù ra vẻ hài lòng và hỏi:
- Cậu báo cáo kế hoạch bắn thử xem nào.
Có vẻ như chuyện thuyết minh kế hoạch không phải là sở trường của Thắng nên anh  gãi đầu một lát rồi mới ấp úng:
- Dạ! Tôi định cho bắn thử đạn xuyên trước rồi mới bắn đạn nổ sau. Phát đầu tiên sẽ cho bắn theo thước ngắm 10 để xem nó sai lệch thế nào rồi mới quyết định thước ngắm phát sau. Đại khái là như vậy!
Trưởng ban kỹ thuật gắt nhẹ:
- Thế cái kế hoạch bắn thử tôi ký hôm trước đâu sao không đem ra mà báo cáo. Cứ ấp a, ấp úng như gà mắc tóc thế thì ai hiểu được.
Trung đoàn trưởng Ngộ dàn hòa:
- Thôi, không cần đâu. Bọn tớ hiểu rồi- Anh khoát mạnh tay- Nếu chuẩn bị xong rồi thì cho bắn đi!
Thắng mời các thủ trưởng lên đài chỉ huy. Gọi thế cho oai chứ thực ra đó chỉ là một mô đất được đắp cao ở ngay sau xe 923, còn anh trèo lên đứng ngay sau tháp pháo để chỉ huy. Ngó vào trong xe thấy ai đã vào chỗ nấy ở tư thế sẵn sàng, Thắng hô nhỏ:
- Đạn xuyên đầu nhọn, thước ngắm 1000, ngắm chính giữa bia. Chuẩn bị!
Pháo hai Thành nhanh chóng gỡ quả đạn xuyên trên giá xuống và lao vào buồng nòng. Khóa nòng pháo đóng nghe đánh “phập. Pháo thủ Hiên loay hoay lấy thước ngắm thật cẩn thận rồi quay tầm hướng đưa pháo vào mục tiêu. Trưởng xe Hào ngẩng lên:
- Báo cáo, xong!
Thắng quay sang phía đài chỉ huy cao giọng:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi bắn đây ạ!
Trung đoàn trưởng Ngộ đưa ống nhòm lên mắt và phẩy tay:
- Bắn đi!
Thắng cúi xuống cửa trưởng xe:
- Chú ý quan sát kết quả nhé. Bắn!
Một chớp lửa sáng lòa bùng lên phía đầu nòng. Một tiếng nổ trầm đục vang lên. Chiếc xe giật mạnh một cái làm  Thắng suýt ngã. Anh vội đứng thẳng dậy và vẫn kịp nhìn thấy cái chấm sáng đỏ rực lao vút vào sát mép dưới chân bia. Khói trong buồng chiến đấu mù mịt. Tiếng trưởng xe Hào vang lên:
- Đạn thấp một thân. Mà sao khói thế này?- Vừa nói Hào vừa đưa tay bật quạt gió.
Thấy khói bốc lên nghi ngút từ cửa xe mấy cán bộ chỉ huy trung đoàn nhốn nháo hỏi:
- Sao thế? Sao lại khói mù mịt thế kia?
Trung đoàn trưởng Ngộ vẫn bình thản:
- Các cậu cưa mất cái bọng hút khói của nó thì khói bị dồn vào buồng chiến đấu nhiều hơn chứ sao. Không việc gì đâu, bật quạt gió lên một tý lại thoáng ngay đấy mà- Anh đưa ống nhòm lên quan sát thêm giây lát rồi gật đầu- Đúng như dự đoán, đạn bị hụt tầm khoảng 200 mét. Bây giờ bắn thế nào?
Thấy tình hình có vẻ ổn, Thắng nhanh nhảu:
- Báo cáo thủ trưởng, giờ chúng tôi sẽ tăng lên thước ngắm 12 ạ.
Trung đoàn trưởng Ngộ vẫy tay:
- Thế thì bắn đi!
Sau tiếng nổ thứ hai, quả đạn xuyên vạch đường đỏ lừ trúng giữa mục tiêu. Tất cả những người có mặt vỗ tay rào rào. Thắng định cho bắn đạn nổ thì Ngộ bảo:
- Cậu cho anh em bắn một phát đạn xuyên nữa theo đúng phần tử phát vừa rồi- Quay sang mấy cán bộ cùng đi anh nói như giải thích- Để kiểm tra xem độ tản mát của nó thế nào.
Phát đạn thứ ba cũng trúng gần như vào giữa bia. Ngộ gật đầu:
- Tốt lắm! Độ tản mát không đáng kể- Anh cao giọng- Thắng, cho anh em chuyển sang bắn đạn nổ đi. Nhớ nhắc để ở nổ chậm và không tháo “chóp gió” nhé!
Đến bây giờ thì Thắng đã thấy tự tin hẳn lên, anh nhắc kíp xe:
- Đạn nổ liều nguyên, chế độ nổ chậm, không tháo chóp gió. Thước ngắm 10, chuẩn bị!
Trung đoàn trưởng Ngộ đang nói chuyện gì với mấy người đứng cạnh vội hét lớn:
- Sao lại bắn thước ngắm 10?
Thắng vội quay sang trả lời:
- Vừa nãy mình vẫn bắn thế mà, thủ trưởng.
Trung đoàn trưởng Ngộ vội xua tay:
- Không được! Nếu bắn thước ngắm 10, đạn gần nổ trước bia thì nó bay mất luôn còn thử sao được nữa. Cho lấy thước ngắm 12 đi.
Thắng cười bẽn lẽn:
- Vâng ạ! Có thế mà em cũng không nghĩ ra- Anh cúi người nhắc kíp xe- Thước ngắm 12 nhé! Chuẩn bị! Bắn!
Phát đạn trúng ngay giữa bia. Phát tiếp theo cũng vậy. Trung đoàn trưởng Ngộ tươi cười bắt tay Thắng và kíp xe:
- Thế là được rồi. Từ nay các cậu cứ tăng thước ngắm lên 200 cho tôi. Ngoài ra còn phải căn cứ vào quan sát kết quả bắn mà chỉnh cho chính xác- Anh quay lại phía mấy cán bộ cùng đi- Thôi, ta về để anh em họ còn thu dọn.
Chờ đoàn cán bộ đi khỏi Thắng phân công anh em thu dọn đồ nghề. Anh lần lại phía đầu xe, vỗ vỗ vào cái nòng pháo cụt ngủn giọng đầy âu yếm như đang nói với một người bạn:
- Thế mà suýt nữa mày bị người ta “thịt” mất đấy nhé!
   

Từ vị trí của trung đoàn H73 theo con đường 14 ngược lên phía bắc chừng 200 ki- lô- mét nữa là nơi đứng chân của trung đoàn N74 của quân khu Năm. So với các chiến trường khác thì B1 là nơi xe tăng có mặt muộn nhất. Mãi tới tháng 5 năm 1972 tiểu đoàn xe tăng đầu tiên mới có mặt ở đây. Vừa vào đến nơi tiểu đoàn này đã nhận nhiệm vụ tham gia chiến đấu giải phóng thung lũng Quế Sơn và huyện lỵ Tiên Phước. Mặc dù lực lượng xe tăng tham gia chưa nhiều nhưng đã đem lại sự khích lệ vô cùng to lớn đối với bộ binh và các binh chủng bạn trên địa bàn B1 đầy khó khăn, gian khổ này. Nhận thấy rõ vai trò lực lượng đột kích của xe tăng thiết giáp nên mặt trận liên tục đề nghị Bộ tăng cường lực lượng. Chừng như trên Bộ cũng thấy rõ điều đó nên chỉ trong vòng mấy tháng cuối năm 1972 và đầu năm 1973 lực lượng xe tăng tại B1 đã có ba tiểu đoàn đủ để thành lập một trung đoàn. Đó chính là trung đoàn xe tăng N74.
Sau khi chia tay Hòa, hai anh em Nhật và Toản nhận một chiếc xe tăng K63-85 hành quân vào đến B1 cũng là lúc Hiệp định Pa- ri đang chuẩn bị được ký kết. Có vẻ như không quân Mỹ đã kiệt sức sau cuộc tập kích đường không vào Hà Nội hay sao ấy mà cuộc hành quân của họ tương đối thuận lợi. Ấy thế mà nó cũng kéo dài gần hai tháng bởi cái cảnh “gần nhà, xa ngõ”. Chẳng là đường 14 chưa thông nên họ phải hành quân bên đất Lào vào đến tận vùng Ngã ba biên giới rồi mới quay ra. Tính đường đất ra thì họ lại còn phải hành quân dài hơn so với những đơn vị vào B3 ấy chứ. Kỷ niệm sâu sắc nhất trên chặng đường hành quân ấy với Nhật là trận tấn công thị trấn Pắc Soòng, Pắc Xế. Chả là, theo yêu cầu của đoàn 559 và bạn Lào, đại đội của Nhật được điều đi tăng cường cho một tiểu đoàn bộ binh hỗn hợp đánh chiếm thị trấn Pắc Soòng và Pắc Xế để mở rộng hành lang vận chuyển của ta trên cao nguyên Bô- Lô- Ven. Theo đúng bài bản đã được huấn luyện, công tác chuẩn bị chiến đấu được tiến hành rất chu đáo, kỹ càng. Ấy thế mà vừa mới nghe tiếng động cơ xe tăng bọn ngụy Lào đã cuốn cờ chạy miết. Thành ra đại đội của Nhật chưa phải nổ phát súng nào đã hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, người “lãi” nhất trong trận này chắc là lái xe Toản. Sau trận đánh bạn giữ đại đội xe tăng lại để úy lạo. Trong khi mọi người còn đang mải mê với điệu “lăm- vông” thì Toản lỉnh đi đâu không biết, mãi sáng hôm sau mới thấy lò dò về xe, hai mắt thì đỏ kè nhưng vẻ mặt thì đầy thỏa mãn.
Sau trận đánh đó họ tăng tốc độ hành quân. Nghe cấp trên phổ biến là phải vào nhanh để đánh địch lấn chiếm và mở rộng vùng giải phóng trước khi Hiệp định có hiệu lực. Tuy nhiên, chỉ có một đại đội của tiểu đoàn 177B đã vào trước trong đó tham chiến. Và cũng chỉ cần có thế ta đã làm chủ được Ngã ba Đồng Tranh, một cứ điểm quan trọng khống chế cả một vùng đồng bằng rộng lớn ở Quế Sơn, Thăng Bình. Thành ra bọn Nhật vào đến đây rồi chỉ phải lao động là nhiều. Cũng chỉ là xây dựng doanh trại, lán xe, tăng gia sản xuất, xây dựng thao trường và huấn luyện mà thôi.
Đối với Nhật đó thật sự là những ngày bổ ích để nâng cao trình độ của mình và kíp xe. Hồi học ở ngoài Bắc Nhật và Toản học trên xe T34 nhưng cũng mới chỉ thực hiện được phần nửa chương trình. Còn pháo thủ Du và pháo hai Vinh thì mặc dù được đào tạo cơ bản ở H07 nhưng lại rất thiếu kinh nghiệm thực tế, mà cũng mới chỉ huấn luyện trên xe T34 và chưa kịp chuyển loại. Vì vậy, khi nhận cái xe tăng K63-85 này có nhiều cái làm Nhật và anh em trong kíp xe thật sự lúng túng. Và bây giờ chính là dịp để cậu tìm hiểu để làm chủ được nó. Thế là cứ lúc nào rỗi rãi Nhật lại hô anh em ra lán xe. Có lúc còn nhờ cả anh Thanh trung đội trưởng ra hướng dẫn thêm. Cũng vì thế nên chả mấy mà cái xe K63-85 số 707 đã trở nên hết sức quen thuộc đối với anh em cậu.
Tuy nhiên, thường là Nhật chỉ huy động được Du và Vinh, còn Toản thì lắm lý do để trốn lắm. Cứ hở chút thời gian nào là Toản lỉnh vào “ấp”, ấy là mấy cái xóm nhỏ của bà con dưới xuôi chạy giặc lên đây. Có lẽ vì vậy mà cậu ta có thêm cái phụ danh Toản “ấp”. Thế rồi không biết nghe hơi nồi chõ ở đâu về mà cứ thì thào với Nhật: “Quê biết không? Ở gần đây có một tiểu đoàn bộ đội toàn nữ nhé, gọi là tiểu đoàn bà Thảo”. Nhật biết tỏng bụng thằng quê nên nhát gừng: “Bộ đội nữ thì sao nào, ở đâu chả có?”. Thế là Toản đảo mắt nhìn quanh và hạ giọng đầy vẻ bí mật: “Không phải thế! Người ta bảo rằng lính tiểu đoàn này ghê lắm. Cứ thấy đàn ông đi qua là bắt về nhốt vào hầm, cho ăn uống đày đủ rồi thay phiên nhau vào ngủ”. Mắt hắn hấp ha hấp háy: “Sướng thật đấy, quê nhỉ”. Toản cứ thì thầm mãi cái điệp khúc ấy đến nỗi Nhật phát cáu: “Thế thì quê vào đó đi. Cứ giả vờ lượn đi, lượn lại xem họ có ra bắt không nào?”. Mạnh mồm thế thôi chứ thách hắn cũng chẳng dám đi, chỉ ăn quẩn cối xay ở mấy cái ấp của dân Quế Sơn chạy giặc này thôi. Tuy nhiên, về chuyên môn kỹ thuật thì Toản vẫn thuộc loại vững vàng. Chẳng gì hắn cũng đã có thâm niên mấy năm, lại đã được luyện tay lái hàng nghìn ki- lô- mét khi hành quân vào đây nên dẫu có trốn học thì trưởng xe Nhật cũng không lo cho lắm. Cậu chỉ bảo bạn: “Đi vừa vừa thôi! Đi đêm lắm sẽ có ngày gặp ma đấy
Đúng là “nhân bảo như thần bảo”. Cái ngày ấy đã đến và nó đến đúng vào hôm đơn vị Nhật phải di chuyển chuẩn bị chiến đấu mới chết chứ. Sáng sớm hôm nay, khi bình minh vẫn chưa ló rạng thì một hồi kẻng báo động vang lên. Tiếp đó là những hồi còi rúc lên từng chặp đầy gấp gáp. Nghe kẻng và còi Nhật biết là tín hiệu báo động di chuyển nên cậu bật ngay dậy. Cậu vừa gọi Du, Vinh vừa quờ tay sang bên cạnh xem Toản thế nào thì thấy bên dưới cái màn chỉ có cái vỏ chăn. Nhật vừa thu dọn đồ đạc vừa nghĩ bụng: “Không hiểu nó trốn đi lúc nào? Rõ ràng lúc đêm hôm qua còn nằm tán phét mãi mới ngủ cơ mà. Thế này thì chết là cái chắc”. Đúng lúc đó tiếng “b trưởng” Thanh dõng dạc: “Các đồng chí cứ bình tĩnh thu dọn đồ đạc. Hôm nay đại đội ta di chuyển thật chứ không phải báo động luyện tập. Thu dọn xong các đồng chí mang hết quân tư trang ra xe. Khi nào có lệnh thì về tập trung nhận nhiệm vụ!”. Một tia chớp lóe lên trong đầu Nhật: “Vẫn còn thời gian. Phải đi gọi nó về”. Nhật vơ quáng vơ quàng đồ của mình và của Toản tống vào hai cái ba- lô rồi bảo Du và Vinh: “Các quê mang luôn hai cái ba- lô này ra xe. Anh Thanh có hỏi thì bảo bọn tớ đi loanh quanh đâu đó nhé”. Vừa dứt lời là Nhật co giò phóng thẳng vào “ấp”. Cũng may, trong một lần đi cải thiện qua đây Toản đã chỉ cho Nhật biết nhà “bạn” của mình. Đó chỉ là một cái chòi bé tẹo lợp tranh, bốn phía quây bằng phên nứa. Thế mà cũng là nơi sinh sống của 5 con người. Nghe tiếng đập cửa và tiếng gọi gấp gáp của Nhật, cái đầu bù xù của Toản thò ra, mắt hấp háy: “Gì đấy?”. Tức mình Nhật tóm cổ Toản kéo ra thì nó hét lên như còi, thì ra lúc đó cậu ta còn trần như nhộng. Phải mất vài phút cho Toản chỉnh đốn trang phục hai thằng mới ba chân, bốn cẳng chạy về đơn vị. Lúc này cả đại đội đã tập trung nghe phổ biến nhiệm vụ. Du và Vinh chắc đã hết phép nói dối. Tuy nhiên, khi thấy hai tên khép nép báo cáo vào sau, đại trưởng Hoàng chỉ vẫy tay:
- Được! Các đồng chí vào hàng!- Nói rồi anh lại cắm cúi nhìn vào cuốn sổ tay- Tôi xin nhắc lại: Để mở rộng vùng giải phóng, đại đội ta có nhiệm vụ tăng cường cho một trung đoàn bộ binh tiến công quận lỵ Minh Long và chi khu quân sự Giá Vụt tại địa bàn Quảng Ngãi. Vì vậy, chúng ta sẽ phải tổ chức hành quân trên một quãng đường khoảng hơn 100 ki- lô- mét. Theo quy định của trên, chậm nhất chiều tối ngày kia chúng ta phải có mặt tại vị trí tập kết. Để đảm bảo có mặt đúng thời gian quy định yêu cầu chúng ta phải làm tốt công tác chuẩn bị về mọi mặt. Vì vậy, ngay sau đây các đồng chí cho tiến hành kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe cộ, vũ khí đồng thời bổ sung dầu mỡ, nhiên liệu. Đồng chí quản lý lên tiểu đoàn nhận lương thực, thực phẩm. Đồng chí kỹ thuật viên đi nhận khí tài. Sau khi nhận xong thì báo cho các xe lên mang về cố định chặt chẽ. Mọi công tác chuẩn bị phải xong trước 10 giờ sáng nay. 11 giờ ăn cơm trưa. 12 giờ tập trung nghe hạ đạt mệnh lệnh hành quân. Nhiệm vụ như thế các đồng chí rõ cả chưa?
Toàn đại đội đồng thanh:
- Rõ!
Hoàng vẫy tay:
- Các trung đội cho bộ đội về vị trí thực hiện nhiệm vụ.
Hàng quân tản ra. Toản thì thào:
- May quá! Thoát rồi!
Nhưng cậu ta chưa kịp mừng đã thấy đại trưởng Hoàng vẫy:
- Đồng chí Toản!- Toản lúc cúc chạy lại, đầu cúi gằm. Hoàng hất cằm- Vừa vừa thôi không thì có lúc bị người ta xẻo mất dái đấy! Thôi, về chuẩn bị xe đi!
Toản cúi gằm mặt chạy về xe. Từ lúc ấy cậu ta cứ cắm cúi làm, ai hỏi cũng không mở miệng.

Vào lúc đó, tại phía bắc sân bay A Lưới một chuyến xe cũng đang sắp sửa lên đường. Hôm nay, đoàn cán bộ của tiểu đoàn xe tăng 4 sẽ ra Quảng Trị tập huấn tại lữ đoàn H03 và một số sẽ kết hợp đi phép.
Chiếc xe Vọt Tiến cóc cáy mình cắm đầy lá ngụy trang đã đỗ sẵn trước cổng. Trên cái sân rộng trước nhà ban chỉ huy tiểu đoàn lố nhố người. Gương mặt ai cũng tươi roi rói, chuyện trò rôm rả. Họ vui là phải, phấn khởi là phải.
Hơn hai năm về trước, hai đại đội xe tăng hành quân độc lập vào đây với cùng một nhiệm vụ là hình thành mũi vu hồi, “làm con dao đâm vào sau lưng quân địch” ở thành phố Huế trong cuộc tiến công chiến lược năm 1972. Đó quả thực là một ý tưởng rất hay và nếu thực hiện được chắc chắn sẽ đạt được hiệu quả rất cao. Khi từ phía bắc quân ta mở đợt tổng tiến công chính diện, quân địch đang tối tăm mặt mũi lo chống đỡ mà từ A Lưới này thọc xuống Huế thì thằng nào mà chống đỡ nổi. Ấy thế nhưng những người đưa ra mệnh lệnh đó đã không tính đến những cái “nhưng” của chiến trường này. Con đường `12, con đường ngắn nhất từ A Lưới xuống Huế xe tăng không thể cơ động được. Vì vậy đại đội 4 đã phải nằm lại hai bên con sông Bồ ở ki- lô- mét 20 trong tình trạng “tiến thoái lưỡng nan”. Đại đội 3 hành quân muộn nên bị những cơn mưa đầu mùa cản bước mãi đến đầu tháng 7 mới vào đến nơi cũng phải chui vào tận chân dãy núi A Bia để bảo toàn lực lượng. Thế rồi hai đại đội được ghép lại thành tiểu đoàn xe tăng 408 trực thuộc mặt trận B4. Tiếng là cùng tiểu đoàn nhưng hai đại đội đóng cách xa nhau đến hơn 40 ki- lô- mét, đến cán bộ đại đội cũng chẳng biết mặt nhau, nói gì đến lính.
Hơn hai năm đó có thể nói là quãng thời gian đầy thử thách đối với cái tiểu đoàn xe tăng đơn độc này. Họ phải đối mặt với đủ thứ. Trên trời là máy bay, “nắng thì bổ nhào, mưa rào thì tọa độ”. Dưới đất thì thám báo, biệt kích. Thường nhật là cái đói, là sốt rét, là mưa rừng, là lở núi, sạt đường, bom bi, mìn vướng và đủ thứ cạm bẫy của tử thần… Là những người lính được huấn luyện khá cơ bản ở hậu phương, lại được tôi luyện trong thực tế chiến trường họ đã vượt qua tất cả những thử thách đó một cách bình thản và lặng lẽ, không một lời kêu ca phàn nàn. Thế nhưng có lẽ trong sâu thẳm cõi lòng của mỗi cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn này vẫn trĩu nặng một nỗi niềm. Đó là nỗi cô đơn của một tiểu đoàn binh chủng độc lập giữa một mặt trận mà chủ yếu còn đánh nhỏ lẻ kiểu du kích. Đường sá thì sờ đến đâu cũng không cơ động được. Nhiều lúc họ cảm thấy dường như mình đã bị bỏ quên trên cõi đời này. Binh chủng thì quá xa, quân khu tuy ở gần nhưng cơ quan Bộ tư lệnh không có đại diện xe tăng, đến một trợ lý chuyên ngành cũng chẳng có. Họ đã cố đề nghị đưa xe tăng vào đây với những lý lẽ rất thuyết phục nhưng đưa được  vào đến đây rồi thì “tắc”. Có vẻ như những gì cần biết về tính năng kỹ chiến thuật và những yêu cầu bảo đảm đối với một đơn vị xe tăng đều có vẻ xa lạ với họ. Hai đại đội thì lại cách xa nhau đến hai ngày đường. Mãi đến khi hiệp định Pa- ri được ký kết mới được co về một mối và đã cùng nhau xây dựng nên một cơ ngơi tương đối đàng hoàng ở phía bắc cái sân bay A Lưới này. Đời sống đã được cải thiện nhiều nhưng cái mặc cảm “con nuôi” dường như vẫn hiển hiện đâu đó.
Thế rồi, đùng một cái, hơn một tháng trước đây tiểu đoàn nhận được một bức điện ngắn từ quân khu gửi xuống: “Bộ đã có quyết định điều chuyển tiểu đoàn 408 thuộc quân khu Trị- Thiên về lữ đoàn xe tăng H03. Tiểu đoàn khẩn trương tiến hành điểm nghiệm toàn diện để quân khu tổ chức bàn giao cho đơn vị mới trong tháng Tám”. Bức điện chỉ vẻn vẹn mấy dòng nhưng dường như đã mang lại một luồng sinh khí mới cho đơn vị. Như đứa con xa lạc mẹ nay tìm lại được gia đình. Họ không mong muốn những đột biến về chế độ, chính sách mà họ chỉ cần được cảm thông và chia sẻ từ những người đồng đội đã hiểu sâu sắc về mình. Mấy ngày sau, một đoàn cán bộ H03 vào tiểu đoàn. Một lễ bàn giao ngắn gọn diễn ra. Từ đó tiểu đoàn mang phiên hiệu mới là tiểu đoàn xe tăng 4 thuộc lữ đoàn H03. Vẫn đứng chân tại A Lưới. Vẫn cách xa lữ đoàn hàng trăm ki- lô- mét nhưng lòng họ đã ấm lên nhiều. Cái cảm giác bị “bỏ rơi” dường như đã tan biến. Và hôm nay, lần đầu tiên họ được gọi ra lữ đoàn tập huấn mà cứ như đứa con xa lần đầu được về thăm nhà cha mẹ.
Chừng như đã trao đổi xong những công việc cần thiết, từ trong nhà ban chỉ huy tiểu đoàn trưởng Phạm Ngọc Bản và chính trị viên Phạm Công Định sánh vai nhau bước ra sân. Nhìn quanh một lượt Bản oang oang:
- Chuẩn bị xong cả rồi chứ? Xong rồi thì lên xe đi!- Anh quay lại phía chính trị viên Định và chìa tay ra bắt- Mọi việc ta đã trao đổi với nhau, có gì ở nhà anh lo giúp nhé!
Chính trị viên Định tươi cười lộ hàm răng ám khói thuốc lào:
- Anh cứ yên tâm!
Tiểu đoàn trưởng Bản đã bước lên bậc ca- bin. Các cán bộ đi tập huấn cũng lục tục leo lên thùng xe. Bản đứng hẳn lên như điểm danh. Đợi mọi người ổn định chỗ ngồi xong anh mới vẫy tay:
- Đi nhé!
Tiếng máy nổ rộ lên. Chiếc xe rùng mình lăn bánh để lại đằng sau một làn bụi nhờ nhờ và những cái vẫy tay lưu luyến.

Gặp đoạn đường tốt, lại không phải dừng tránh tàu nên đoàn tàu liên vận chạy với tốc độ khá cao. Lúc gần trưa tàu đã bỏ lại đằng sau dãy núi Cai Kinh và lao vun vút giữa những cánh đồng vùng Kinh Bắc. Nắng thu trải vàng trên những cánh đồng lúa đang vào mẩy, chỗ vàng chỗ xanh như một bức tranh. Như bị thôi miên trước viễn cảnh một mùa vàng bội thu, chủ nhiệm chính trị Bổn thì thầm:
- Lúa tốt lắm. Năm nay chắc được mùa to. Không lo đói nữa rồi.
Như được khơi đúng mạch, câu chuyện của đoàn cán bộ binh chủng Thiết giáp lại rộ lên sôi nổi. Hết người này đến người khác thi nhau kể những kỷ niệm về những ngày đói quay, đói quắt trong chiến trường. Rồi những cách chống đói mà chỉ có lính mới nghĩ ra được. Ông Đào không tham gia câu chuyện. Chẳng phải là ông coi thường cái sự ăn uống. Ông quá biết đi nữa là khác. Thì từ ngày xửa ngày xưa các cụ nhà mình chẳng đã đúc kết “có thực mới vực được đạo” là gì. Ai cũng biết vậy. Ai chẳng muốn yên ổn, ấm no. Nhưng bao đời nay đã mấy lúc mà người dân xứ sở này được yên ổn làm ăn. Hết giặc nọ đến giặc kia xâm chiếm, đô hộ. Dù chẳng muốn nhưng đành phải bỏ cả nhà cửa, ruộng vườn trần lưng ra chiến đấu. Cứ nhìn trên những cánh đồng suốt hàng chục năm qua nào có thấy đâu bóng dáng thanh niên, trai tráng. Tất cả đã ra chiến trường, mọi việc ở nhà dồn hết lên những đôi vai mảnh mai của những người phụ nữ và những tấm lưng đã còng xuống vì thời gian của những ông già. Được hai năm nay không còn chiến tranh phá hoại, việc làm ăn có phần thuận lợi hơn nên lúa má chắc khá hơn.
Chẳng mấy lúc tàu đã đến Cầu Đuống. Mặc dù đã được củng cố lại nhưng những dấu tích của chiến tranh phá hoại vẫn hiển hiện rõ nét. Cây cầu mình đầy thương tích võng hẳn xuống khi đoàn tàu chậm chạp bò qua. Phía thượng lưu, một cây cầu treo vẫn đang tồn tại. Những chiếc ô tô xếp hàng chờ tới lượt qua đang dồn thành đoàn hai bên đầu cầu. Bên kia sông, kho xăng dầu Đức Giang vẫn ngổn ngang những bồn chứa dầu ám đen màu khói. Tham mưu trưởng Kiệm lo lắng:
- Chết thật! Không biết kho tàng thế này thì xăng dầu nhận về biết chứa vào đâu. Cánh mình mà thiếu cái món này thì gay đấy.
Chủ nhiệm kỹ thuật Nhẫn nhanh nhảu:
- Anh không lo! Hôm trước tôi gặp anh bạn trên tùy viên sứ quán, anh ấy cho biết ta đã mở đường ống xăng dầu vào đến Tây Nguyên rồi. Lại còn phấn đấu đến hết năm nay sẽ mở vào tận miền Đông Nam Bộ nữa- Nhẫn mơ màng- Thế là từ nay hết cảnh xe tải chở phuy dầu chạy theo xe tăng rồi, cứ ngồi một chỗ mở van là sẽ có dầu ngay.
Trưởng phòng tác chiến Phùng xác nhận:
- Đúng là đường ống xăng dầu đã vào gần đến B2 rồi nhưng mọi chuyện không đơn giản như anh Nhẫn nói đâu. Không phải bạ chỗ nào cũng mở van, đóng van được. Người ta cũng phải thiết lập các trạm tiếp nhận và trung chuyển chứ.
Tham mưu trưởng Kiệm cười xòa:
- Trung chuyển gì thì trung chuyển nhưng thế là tốt lắm rồi. Chuyễn này thì ta tha hồ mà chạy không phải lo gì chuyện thiếu dầu nữa.
Thấy phó tư lệnh Đào không tham gia câu chuyện mà cứ đăm đắm nhìn về phía xa. Biết phía đó là hướng quê ông nên chủ nhiệm chính trị Bổn hỏi nhỏ:
- Từ đây có nhìn thấy làng thủ trưởng không?
Ông Đào cười nhẹ:
- Nếu đứng lên nóc toa tàu chắc là nhìn thấy.
Câu chuyện giữa mấy anh em lại xoay về chuyện làng quê, chuyện nhà cửa, vợ con. Sôi nổi nhất vẫn là tham mưu trưởng Kiệm:
- Chuyến này về phải cho mấy con mẹ sề biết thế nào là bơ sữa của Liên Xô.
Phùng phụ họa:
- Không những là bơ sữa mà lại còn để dành những một năm nay rồi. Kiểu này thì sang năm sẽ có khối xe tăng con mới xuất xưởng đây.
Kiệm cười hết cỡ, miệng cứ oang oang:
- Chắc chắn rồi. Mà lô xe tăng này chất lượng sẽ cao đấy.
Tàu đã qua ga Gia Lâm và bắt đầu vào cầu Long Biên. Cây cầu gần trăm tuổi lại phải chịu không biết bao nhiêu bom đạn Mỹ nay mới được vá víu lại, tàu đi đến đâu lại oằn mình xuống đến đấy. Không còn thấy bóng dáng những khẩu đội cao xạ trên nóc cầu như năm nào nhưng những thanh giằng thép to tướng bị tên lửa Mỹ tiện đứt vẫn treo lủng lẳng như chứng tích cho một thời oanh liệt chưa xa. Hai bên làn đường bộ ô tô, xe đạp và cả người đi bộ gồng gánh đi lại tấp nập, hối hả. Đằng sau cái sự tất bật ấy vẫn thấy ánh lên niềm vui trên những gương mặt đang lướt qua bên cửa sổ toa tàu. Ông Đào mơ màng nghĩ tới cái viễn cảnh ngày đất nước thống nhất, cả nước tập trung cho công cuộc xây dựng như lời di chúc của Bác Hồ năm nào: “Còn non, còn nước, còn người; Thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”. Ngày đó chắc chắn sẽ đến trong một tương lai không xa. Nhưng để đến được ngày đó, những người lính như ông sẽ còn phải phấn đấu nhiều. Ông ngồi thẳng lại và thầm sắp xếp những công việc cần phải làm ngay khi về cơ quan. Trước hết, phải nắm lại tình hình các đơn vị thật cụ thể. Trên cơ sở đó sẽ có những giải pháp để nâng cao sức mạnh chiến đầu cho từng đơn vị cũng như toàn binh chủng. Tiếp đó, cần nhanh chóng hoàn thiện một số tài liệu trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm các trận đánh của ta và những kiến thức tiếp thụ được của bạn để kịp thời phổ biến xuống tận cơ sở. Tình hình đã có nhiều thay đổi, đối tượng và quy mô tác chiến đều có những nét mới. Địa bàn tác chiến cũng sẽ không chỉ gói gọn ở vùng đồi núi mà sẽ mở rộng xuống đồng bằng, có thể phải tiến công những đô thị lớn. Nếu không thay đổi cách đánh cho phù hợp chắc chắn sẽ không thể hoàn thành nhiẹm vụ. 
Đoàn tàu kéo một hồi còi dài rồi từ từ chạy vào thành phố. Loang loáng hai bên cửa sổ là những mái ngói xám màu rêu mốc. Ít phút sau, tàu đã vào trong ga Hàng Cỏ. Đoàn tàu từ từ dừng lại. Mấy anh em trong đoàn chen chúc nhau bên cửa sổ nhìn ra và vẫy tay rồi rít. Thì ra trưởng ban cán bộ Hiệu cùng mấy cán bộ cơ quan đã đứng đợi trên sân ga từ bao giờ không biết. Anh em gặp nhau tay bắt, mặt mừng. Thế là họ đã được đặt chân lên mảnh đất Thủ đô sau một năm xa cách.
Sau phút hàn huyên, Hiệu đến trước phó tư lệnh Đào nói nhỏ:
- Báo cáo thủ trưởng! Nhận được tin hôm nay đoàn về Bộ tư lệnh cử tôi và mấy anh em đi đón. Phương tiện thì có một xe con cho thủ trưởng. Còn anh em có một xe ca chung.
Ông Đào nắm chặt hai tay người trưởng ban cán bộ:
- Cảm ơn các đồng chí ở nhà đã lo cho chu đáo- Ông lắc lắc cánh tay Hiệu- Anh em mình ở nhà có khỏe không? Công việc thế nào?
Hiệu rành giọt:
- Báo cáo thủ trưởng, mọi người ở nhà vẫn khỏe. Về công việc vẫn bình thường. Hiện chỉ có đoàn của phó chính ủy Thu và tham mưu phó Đỗ đi nắm tình hình các đơn vị trong Nam nhưng cũng sắp sửa ra rồi. Chính ủy Sính có thư gửi thủ trưởng đây ạ.
Nhận tờ giấy từ tay Hiệu, ông Đào mở ngay ra xem. Đọc lướt qua một lượt xong ông suy nghĩ một chút rồi cao giọng:
- Các đồng chí chú ý đây! Các thủ trưởng Bộ tư lệnh đã cho phép chúng ta nghỉ ít ngày trước khi lên cơ quan tiếp tục công tác. Thời gian cụ thể là một tuần tính từ ngày mai. Bộ tư lệnh cũng cho xe đón chúng ta- Ông dừng lại trao đổi với Hiệu một lát rồi tiếp tục- Những đồng chí không ở cùng hướng đó cứ đưa hành lý lên xe, lát nữa xe sẽ đưa ra bến xe.
Vài tiếng vỗ tay lẹt đẹt nổi lên. Mọi người xúm lại bắt tay ông Đào rồi bắt đầu khuân hành lý ra xe. Hiệu và một cán bộ nữa xách hộ đồ cho phó tư lệnh. Chỉ một loáng hai chiếc xe đã lăn bánh rời khỏi cửa ga.

Tin cô Hiền con dâu bà cụ Đảm đi thăm chồng được xe con đưa về tận nhà như một làn gió lan nhanh khắp cái làng quê nhỏ bé. Người ta cứ thi nhau phỏng đoán rồi thì thà thì thầm rỉ vào tai nhau đủ thứ chuyện. Người thì bảo anh Nhã chắc làm to lắm nên mới có xe con đưa vợ về thế này. Người thì bảo không phải, chắc có chuyện gì đặc biệt xảy ra với anh ấy nên đơn vị mới tổ chức đưa vợ về. Chẳng ai chịu ai. Thế là người ta cùng kéo đến nhà bà cụ Đảm để thực mục sở thị và hóng chuyện cho ra ngô, ra khoai. Cũng có nhiều người đến để hỏi thăm tin tức người nhà trong chiến trường. Nhưng cũng có rất nhiều người đến chỉ để thăm Hiền và mừng cho bà cụ. Thành ra căn nhà ba gian vốn thường xuyên vắng vẻ của mẹ con Nhã tối hôm nay dường như trở nên quá chật hẹp. Ngồi ở bộ bàn ghế giữa nhà là ông trưởng tộc, bố Hiền và mấy ông bác, ông chú trong họ. Hai cái giường hai bên dành cho các cụ, các bà lớn tuổi. Cánh trung niên và mấy bà sồn sồn thì gặp đâu ngồi đấy, người thì kê cái chổi ngồi tạm, người thì đánh bệt luôn xuống đất tràn cả ra ngoài hè. Tiếng nói cười râm ran như trong đám giỗ. Hiền thì vừa tíu tít rót nước và bê đĩa kẹo bánh mời mọi người dùng, vừa líu ríu trả lời những câu hỏi được tung ra tới tấp. Bà cụ Đảm ngồi yên một chỗ lặng lẽ cười, đôi mắt cứ nhìn như dán vào cái bụng lùm lùm của cô con dâu.
   Rõ ràng là so với dạo ở nhà Hiền trông khác đi nhiều. Cô như một bông hoa đang trổ mã, cả sắc và hương đều ở vào thời kỳ mặn mà nhất. Cái vẻ héo hon ngày nào đã được thay bằng một cơ thể mơn mởn đày sức sống. Còn đôi mắt buồn muôn thuở giờ đây lúc nào xũng lấp lánh một niềm hạnh phúc không cần giấu diếm. Đợi cho Hiền mời nước hết lượt bà con, ông trưởng tộc mới trịnh trọng:
   - Nào, bây giờ cháu nói cho bà con biết tình hình cháu vào trong ấy mấy tháng vừa rồi ra sao. Chiến trường đánh nhau ác liệt như thế làm sao mà mày tìm được chồng. Mà sao đang đánh nhau thế người ta vẫn cho người nhà vào thăm à?
   Hiền khép nép đứng tỳ vào lưng chiếc tràng kỷ ngay sau bố mình lễ phép:
   - Dạ! Tiếng là chiến trường nhưng từ khi ký hiệp định  Pa- ri đến nay thì tương đối yên ổn ạ. Bộ đội nhà mình với bọn lính ngụy đóng cách nhau độ hai thửa ruộng, ở giữa lại còn dựng một cái nhà gọi là nhà hòa hợp dân tộc, có lúc hai bên còn đánh bóng chuyền với nhau nữa. Nhưng đấy là bộ binh, còn đơn vị anh Nhã nhà cháu thì ở phía sau thôi nên cũng không căng thẳng lắm. Còn cả lữ đoàn thì đã xây dựng doanh trại đàng hoàng rồi, có cả nhà chiêu đãi sở cho người nhà vào thăm. Hồi cháu ở trong ấy cũng có năm, sáu chị đang ở đấy.
   Ông trưởng tộc gật gù ra chiều đã hiểu vấn đề. Nhưng đám trung niên ngồi ngoài cửa thì nhao nhao lên hỏi:
   - Lại có chuyện như thế cơ à? Bộ đội ta với địch lại ở cách nhau có hai thửa ruộng là nghĩa làm sao?
   Hiền cười bẽn lẽn”
- Cháu cũng chẳng biết đầu cua, tai nheo thế nào. Lúc đầu cháu cũng thấy lạ và sợ nữa nhưng sau cũng quen đi. Cứ việc mình mình làm thôi- Cô giấu biệt chuyện hôm lên thăm trận địa tiền tiêu bị bọn lính ngụy trêu.
Có vẻ như lời giải thích đơn giản của Hiền làm cho mấy trung niên chưa thỏa mãn, họ tiếp tục căn vặn:
- Thế thì hàng ngày bộ đội mình ở đấy làm gì? Chẳng lẽ chỉ ăn rồi tán chuyện và đánh bóng với bọn ngụy thôi à?
Đến lúc này ông trưởng tộc mới thể hiện sự hiểu biết và uy quyền của mình:
- Các anh chớ có hồ đồ. Các anh không nghe đài nói à? Tán chuyện thì vẫn tán chuyện. Đánh bóng thì vẫn đánh bóng nhưng không được mất cảnh giác. Các anh có biết có bao nhiêu điểm bị lấn chiếm trên toàn miền Nam hay không?
Đám trung niên bị điểm trúng huyệt ngồi im, đến lượt mấy cụ bà vừa móm mém nhai trầu vừa cất giọng ngòng ngọng:
- Thế cháu vào trong ấy thì ăn uống thế nào? Có mỗi tiêu chuẩn của chồng thì hai đứa ăn làm sao cho đủ?
Hiền nhẹ nhàng:
- Dạ, thưa các cụ! Bây giờ ở chỗ nhà con cũng đã tăng gia sản xuất được rồi, chỗ đóng quân lại gần biển nên thực phẩm cũng không đến nỗi thiếu thốn lắm.
Một cụ túm lấy tay Hiền kéo lại gần nhìn chăm chú rồi phều phào:   
- Ra là vậy. Thành ra nó béo lên khối đây này, các bà ạ?
Hiền tủm tỉm cười, đôi má cứ đỏ lựng lên. Mấy mụ sồn sồn ngồi ngoài hè thì thầm ghé tai nhau vẻ thèm thuồng:
- Gớm, được gặp chồng thì chả cần ăn cũng béo lên trông thấy. Gái phải hơi trai như thài lài gặp cứt chó mà.
Mãi đến tầm chín giờ đêm mọi người mới lục tục ra về. Đến lúc này Hiền mới chợt nhận ra là Hảo, cô bạn thân nhất của mình đã không có mặt. Cô ngơ ngác hỏi mẹ chồng:
- Mẹ ơi! Lúc nãy mẹ có nhìn thấy cái Hảo bạn con nó ngồi đâu không?
Bà cụ mẹ Nhã lắc đầu, giọng buồn rầu:
- Nó có sang đâu mà ngồi.
Hiền ngạc nhiên:
- Sao thế mẹ? Sao nó lại không sang?
Bà cụ ráo hoảnh:
- Người ta báo tử thằng Minh chồng nó rồi. Hồi con mới đi được hơn tháng ấy.
Hiền đứng sững như trời trồng. Cô chợt nhớ lời Hảo động viên mình hôm nghe đài Sài Gòn đưa tin Nhã chết. Chả lẽ Minh đã chết thật rồi sao. Cô thảng thốt:
- Chết thật! Thế mà con không biết- Cô rân rấn nước mắt vịn vào vai mẹ chồng- Mẹ ở nhà nhé, con phải sang với nó ngay.
Bà cụ lặng lẽ gật đầu. Hiền khoác vội thêm cái khăn choàng trên đầu rồi chạy vụt ra ngõ. Vừa rảo bước cô vừa thầm gọi Nhã: “Anh ơi! Khi có tin đồn anh chết, chính nó đã làm chỗ dựa cho em. Bây giờ chồng nó chết, không biết em có giúp gì được cho nó không đây”. Thoáng trong lòng cô một cảm giác bất nhẫn. Trong lúc bạn phải đón cái tin sét đánh này thì cô lại đang vui thú cùng chồng. Nhớ lại cái dáng tất bật của chồng khi mình còn ở trong ấy cô thầm mong khi cô ra về rồi Nhã sẽ đỡ vất vả hơn.

Nhưng không phải như vậy. Hiền vừa về Nhã đã lại túi bụi với hàng đống công việc của một người chỉ huy. Theo kế hoạch, tuần tới lữ đoàn sẽ tổ chức tập huấn cán bộ, trong dó tiểu đoàn anh sẽ chịu trách nhiệm làm mẫu một số nội dung về huấn luyện chiến thuật và diễn tập có bắn đạn thật cấp đại đội. Nhiệm vụ trên giao chỉ vẻn vẹn một dòng nhưng nó kéo theo hàng loạt công việc. Nào là xây dựng thao trường. Nào là soạn thảo, thông qua giáo án. Thế rồi chuẩn bị xe cộ, bia bảng, thuốc nổ, đạn dược… trăm thứ bà rằn. Đành rằng từ hồi tập trung về đây đơn vị cũng đã có hơn một tháng huấn luyện nhưng thực ra cũng là gặp đâu làm đấy, thấy yếu chỗ nào thì huấn luyện bổ sung chỗ ấy. Nhưng bây giờ được chọn làm mẫu thì không thể tùy tiện như vậy. Thế nào cũng phải tổ chức sao cho thật cơ bản, chính quy hơn rồi. Chính vì vậy Nhã đã phải suy nghĩ rất nhiều về vẫn đề này.
Cũng may, thao trường của lữ đoàn được xây dựng trên một cứ điểm cũ của quân ngụy ngày trước nên hệ thống hàng rào, vật cản và công sự chiến đấu còn tương đối hoàn chỉnh, chỉ cần thêm một buổi củng cố nữa là đã ra dáng một trận địa phòng ngự của địch. Xe pháo thì cũng tàm tạm rồi. Cái khó khăn nhất hiện nay là tài liệu huấn luyện. Suốt mấy năm nay đơn vị chiến đấu liên miên có mấy khi động đến nó đâu, lại phải cơ động liên tục nên sổ sách, giấy tờ cũng rơi vãi cả, hỏi đến cái gì cũng thấy thiếu. Lên tham mưu lữ đoàn cầu cứu cũng chẳng hơn gì. Thế là lại phải về nhà moi óc ra mà viết. Vì lẽ đó Nhã quyết định chọn đại đội 1 để làm mẫu. Đó chính là đại đội cũ của anh và có bộ khung tương đối cứng trong tiểu đoàn. Đại đội trưởng Mại người Quảng Bình, lính đợt sinh viên 1970 lại đã qua Trường sĩ quan nên kiến thức khá sâu, ăn nói lại mạch lạc đâu ra đấy. Các trung đội trưởng cũng cùng đợt ấy và đều đã kinh qua chiến đấu nên khá chững chạc. Trung đội trưởng trung đội 2 chính là Thủy, pháo thủ cũ của xe anh. Sau vụ ngủ quên trong trận  Phượng Hoàng, bị kỷ luật Thủy ân hận lắm. Cậu ta trở nên chín chắn, điềm đạm hơn nhiều và đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Trong trận phản công Cửa Việt Thủy lại lập công lớn, chính cậu ta đã bắn cháy 3 chiếc M48 và góp phần làm thất bại âm mưu lấn chiếm của địch. Trên ban cán bộ lữ đoàn cũng không định kiến về khuyết điểm trước kia nên đã đề bạt Thủy lên trung đội trưởng. Có vẻ như đã thấm thía bài học xương máu của chính mình nên Thủy quản lý bộ đội rất chặt chẽ, huấn luyện cũng đâu ra đấy. Nhã thấy cũng mừng cho cậu ta và tin rằng Thủy sẽ còn tiến xa. Còn trung đội trưởng trung đội 1 là Ngô Tầm, cùng họ với anh. Lại nhớ hồi đại đội anh đang chốt ở Cửa Việt thì Tầm được bổ sung về. Cầm tờ quyết định Tầm đưa Nhã cứ bần thần. Cái họ của anh vốn hiếm, từ ngày vào bộ đội đến lúc đó chưa gặp một ai cùng họ nên anh hỏi ngay quê quán người cán bộ mới ở đâu. Khi được biết Tầm người Hà Nội Nhã hơi thất vọng, thì ra không có họ hàng gì cả. Là trai Hà Nội nhưng con nhà lao động nên ngoài sự nhanh nhẹn, tháo vát Tầm còn rất chịu khó. Vì vậy trung đội của anh thường xuyên dẫn đầu phong trào thi đua trong tiểu đoàn. Vẫn biết chẳng có dây mơ, rễ má gì với nhau nhưng Nhã vẫn rất quý Tầm. Anh em cán bộ trong tiểu đoàn cũng biết điều đó, họ chẳng ganh tỵ gì mà vẫn thường gọi đùa họ là “hai anh em nhà họ Ngô”. Với bộ khung như vậy, Nhã tin rằng đơn vị mình sẽ chắc chắn hoàn thành nhiệm vụ làm mẫu.
Rồi thì mọi việc cũng suôn sẻ cả. Chương trình tập huấn gần như đã hoàn thành, chỉ còn khoa mục diễn tập có bắn đạn thật cấp đại đội thì lữ đoàn quyết định để lại chờ đoàn kiểm tra của binh chủng đến tham quan và đánh giá kết quả luôn. Đây là đoàn cán bộ do phó chính ủy Thu và tham mưu phó Đỗ dẫn đầu đi kiểm tra nắm tình hình các đơn vị trong chiến trường. Xuất phát từ Vĩnh Phúc gần một tháng trước đoàn đi thẳng vào B2 rồi lần lượt kiểm tra các đơn vị từ trong ấy, hôm nay mới ra đến đây.
Đối với tham mưu phó Đỗ thì về H03 cũng như về nhà vì anh mới rời khỏi đây hồi cuối năm ngoái. Vốn là người chỉ huy sâu sát, tính nết lại dễ gần nên cho đến giờ anh vẫn còn nhớ mặt, thuộc tên hầu hết cán bộ từ cấp trung đội trưởng trở lên. Gặp lại những cán bộ, chiến sĩ đã cùng mình vượt qua cái năm 1972 đầy ác liệt, gian khổ ở chiến trường này, lại thấy anh em đã trưởng thành lên nhiều, tổ chức huấn luyện rất chính quy, bài bản anh vui mừng khôn xiết. Tuy nhiên, khi theo dõi cuộc diễn tập của đại đội 1, mặc dù hành động chiến đấu của phân đội cũng như kết quả bắn rất tốt vẫn thấy Đỗ tỏ thái độ đăm chiêu, suy nghĩ. Hình như có cái gì đó làm anh chưa thật hài lòng.
Thấy thái độ ấy của người chỉ huy cũ mà anh hằng kính trọng, khâm phục Nhã cũng hơi băn khoăn. Vì vậy, tranh thủ lúc bộ đội tổ chức “rời khỏi chiến trường” anh hỏi nhỏ Đỗ:
- Anh em tổ chức diễn tập có gì chưa ổn hả thủ trưởng?
Đỗ lắc nhẹ đầu, mặt có hơi giãn ra:
- Không! Với đề mục này thì anh em làm như vậy là rất tốt, có thể cho điểm giỏi được.
 Câu trả lời rõ ràng chưa làm Nhã yên tâm nên anh gặng:
- Nhưng em thấy hình như thủ trưởng chưa được hài lòng cho lắm.
Đến đây thì Đỗ gật đầu, anh thủ thỉ như tâm sự:
- Cậu nhận xét tinh đấy. Nhưng tớ xin nhắc lại: với đề mục đại đội xe tăng tăng cường cho bộ binh tiến công địch phòng ngự trong công sự vững chắc mà thực hiện được như đơn vị cậu vừa rồi là rất tốt. Tuy nhiên, tình hình nhiệm vụ sắp tới có rất nhiều cái mới. Nếu chỉ thành thục có hình thức này thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ được.
Nhã phân vân, một lát sau anh mới dám hỏi nhỏ:
- Như thế có nghĩa là sao ạ?
Đỗ thủng thẳng:
- Theo đánh giá của trên, so sánh thế và lực giữa ta và địch đã có rất nhiều thay đổi. Sau khi quân Mỹ rút đi, mặc dù chính quyền Mỹ vẫn tiếp tục viện trợ cho Sài Gòn nhưng xét về tổng thể quân ta đã mạnh hơn địch nhiều. Sớm muộn gì chỉ một hai năm nữa ta sẽ tổng tiến công để giải phóng hoàn toàn miền Nam. Để làm được điều đó ta phải đánh tiêu diệt các đơn vị cỡ sư đoàn, quân đoàn địch- Anh hạ giọng vẻ bí mật- Cậu thấy đấy, để chuẩn bị cho thời cơ đó Bộ đã cho thành lập ba binh đoàn chủ lực. Trung đoàn của mình cũng đã được bổ sung lực lượng và trở thành lữ đoàn, sức chiến đấu đã tăng lên rất nhiều. Đến lúc đó, địa bàn tác chiến sẽ mở rộng xuống cả đồng bằng, thành thị. Nếu cứ nhổ từng cứ điểm cỡ đại đội một như thế này thì bao giờ mới giải phóng được cả miền Nam.
Nhã thấy như tầm mắt của mình được mở rộng thêm, anh gật gù ra chiều tâm đắc:
- Đúng thế thật! Nhưng anh em tôi thì cũng chỉ biết huấn luyện bộ đội đến mức này thôi, thủ trưởng ạ. Trong tay có gì đâu, toàn là “bổn cũ soạn lại” thôi.
Tham mưu phó Đỗ gật đầu đồng tình:
- Tớ không trách các cậu. Đây cũng là tình hình chung của các đơn vị mà bọn tớ vừa đi qua từ B2 ra đây. Sau chuyến đi này, chắc chắn Bộ tư lệnh sẽ có những hướng dẫn, chỉ đạo cụ thể thêm. Trước mắt các cậu cứ tập trung huấn luyện các nội dung cơ bản cho thật thuần thục. Trên cơ sở đó vận dụng vào xử lý linh hoạt mọi tình huống khi nó xảy ra- Thấy bộ đội đã rời khỏi hết, đám cán bộ tham quan cũng đã lục tục lên xe trở về đơn vị Đỗ hất cằm- Thôi, ta về đã không mọi người đợi.
Tiễn người thủ trưởng cũ ra tận xe xong Nhã quay lại kiểm tra thêm một lần tình hình đơn vị. Nhìn bao quanh toàn bộ thao trường Nhã thầm công nhận, đúng là phải thay đổi cách đánh chứ cứ lần lượt nhổ từng cái chốt con con này thì biết đến bao giờ mới giải phóng hết cả nửa nước còn lại.

Mới nghỉ được ba ngày ông Đào đã lên đơn vị. Cái tính của ông vốn vậy, ngồi không mấy ngày là thấy chân tay nó cứ thừa ra thế nào ấy. Vả lại, đã vắng mặt ở cơ quan gần một năm nay nên ông cũng thấy sốt ruột không biết tình hình thế nào. Với bà Hạnh thì thế cũng là quá mãn nguyện rồi. Suốt bao nhiêu năm nay ông ấy có khi nào ở nhà đến một tuần đâu. Hơn hai mươi năm làm vợ chồng nhưng lần bà được ở với ông lâu nhất chỉ là lần ông bị thương nằm viện 108 mà bà lên chăm sóc. Mãi rồi cũng quen đi, bà chẳng oán trách gì ông và vẫn coi đó là chuyện thường tình của những người vợ bộ đội thời chiến. Mà lần này ông ấy lại còn “tha” về cho bà cái máy khâu Tiệp bóng loáng gần như mới nữa chứ. Thực tâm, bà vẫn biết ông không phải là người vô trách nhiệm với gia đình. Tuy nhiên, cách ông thể hiện sự quan tâm cũng khác người. Nếu không hiểu tính nết ông thì cũng khó mà thông cảm. Ngay cả lần ông đi học nước ngoài này bà cũng chỉ mong ông nhân cơ hội đó mà bồi dưỡng sức khỏe chứ chả yêu cầu ông điều gì cả. Chuyện bà ước ao có cái máy khâu chắc lại đứa nào tỉ tê với bố đây. Nhưng nói gì thì nói bà cũng thầm cảm ơn ông đã thông cảm với nỗi lòng của bà, với những khó khăn mà bà vẫn âm thầm chịu đựng suốt mấy chục năm qua. Vì thế khi ông bảo: “Mai tôi sẽ đi!” bà lại lẳng lặng gói ghém đồ đạc cho ông như bao lần trước, không quên mấy bơ lạc nhà trồng được để ông ăn thêm. 
Cuộc gặp gỡ giữa ông Đào với tư lệnh Lân sau một năm đi học xa về khá lạnh nhạt dường như hai người vừa mới gặp nhau hôm qua. Đã thế, lúc ông Đào đứng lên xin phép về thì tư lệnh Lân lại buông một câu:
- Anh về rồi nhanh chóng mà tiếp quản công việc đi. Tôi cũng chẳng ở đây lâu nữa đâu.
Nghe câu đó ông Đào cũng thấy hơi khó hiểu, chả biết cấp trên trực tiếp của mình có ý gì. Nhưng rồi ông cũng không bận tâm thêm. Với ông thì thế nào cũng được, cái quan trọng là thực hiện hết chức trách nhiệm vụ của mình thôi.
Sang gặp chính ủy Sính thì tình hình có cải thiện hơn. Hai người cũng có biết nhau từ trước trong những cuộc họp hành giao ban ở Bộ. So với chính ủy Thạch thì ông Sính là người cởi mở hơn nên câu chuyện khá rôm rả. Hai người còn đang nói chuyện thì hai chiếc xe con bám đỏ bụi đường lao xồng xộc vào khu vực cơ quan. Cả hai vội đứng lên nhìn ra. Thì ra đó là đoàn kiểm tra của phó chính ủy Thu và tham mưu phó Đỗ vừa kết thúc chuyến công tác, hôm nay đã về đến cơ quan. Trái hẳn với vẻ lạnh lùng thường ngày, ông Đào rảo bước đến tận cửa xe tay bắt, mặt mừng thăm hỏi những người đồng đội. Nhìn những gương mặt sạm nắng của mấy anh em, ông Đào xuýt xoa:
- Chắc chuyến đi này vất vả lắm hả? Trông cậu nào cũng gầy và đen nhẻm đi thế này cơ mà.
Phó chính ủy Thu tươi cười:
- Thấm vào đâu so với hồi xưa. Ngồi xe suốt mà, có phải đi bộ tý nào đâu. Có điều đi hơi dài mà lại gấp nên cũng hơi vất vả một tý.
Tham mưu phó Đỗ cũng phụ họa:
- So với dạo thủ trưởng với tôi ở Quảng Trị thì còn sướng gấp vạn lần, thủ trưởng ạ- Nhìn từ đầu đến chân ông Đào một lượt, Đỗ trầm trồ- Thủ trưởng có khi lên được mấy cân đấy nhỉ. Chắc dạo này sức khỏe thủ trưởng khá hơn dạo 72 rồi.
Ông Đào cười xòa, bắt chước kiểu nói của Kiệm:
- Thì bơ sữa Liên Xô ăn suốt ngày, lại chẳng phải làm gì cả nên cũng lên được mấy cân.
Anh em trong các phòng làm việc bây giờ mới ùa ra. Những cái bắt tay nồng nhiệt. Có người lại còn ôm nhau như đã xa cách từ lâu lắm. Tự nhiên ông Đào thấy rưng rưng trong lòng. Đúng là một cuộc hội ngộ hiếm có. Người thì vừa từ chiến trường ra, người thì từ nước ngoài về nhưng dường như không có gì khác biệt cả. Có lẽ vì tất cả họ là những người bạn chiến đấu đã hiểu nhau đến tận chân tơ, kẽ tóc- ông Đào thầm nghĩ.

Ngay sáng hôm sau Bộ tư lệnh họp nghe đoàn công tác báo cáo tình hình các đơn vị xe tăng trong chiến trường. Mọi người có mặt đông đủ trong phòng họp thì tư lệnh Lân bước vào, ông nhìn quanh một lượt rồi vào đề luôn:
- Như các đồng chí đã biết, vừa qua đoàn của đồng chí Thu và đồng chí Đỗ đã đi một lượt các đơn vị xe tăng từ trong B2 ra đến đây. Chuyến công tác đã hoàn thành. Hôm nay Bộ tư lệnh tổ chức họp để nghe đoàn báo cáo kết quả công tác. Yêu cầu các đồng chí báo cáo đầy đủ, trung thực tình hình các đơn vị mà các đồng chí đã nắm được. Mạnh chỗ nào. Yếu chỗ nào. Anh em trong đó có những khó khăn gì cần binh chủng giải quyết. Sau đó các đồng chí đề xuất các giải pháp để Bộ tư lệnh nghiên cứu.
 Chắc đã có sự phân công trong đoàn từ trước nên tham mưu phó Đỗ dứng dậy ngay sau khi tư lệnh Lân ngắt lời. Anh nhìn quanh một lượt rồi rành giọt:
- Báo cáo các thủ trưởng và các đồng chí! Thực hiện chỉ thị của Bộ tư lệnh, gần một tháng qua đoàn công tác của chúng tôi đã đi nắm tình hình các đơn vị xe tăng từ chiến trường Trị Thiên đến chiến trường B2. Cụ thể, chúng tôi đã đến đoàn thiết giáp H6 của Bộ tư lệnh Miền, trung đoàn H73 của B3, trung đoàn N74 của B1, tiểu đoàn 4 của H03 tại A Lưới và lữ đoàn H03 ở Quảng Trị. Được sự phân công của đồng chí phó chính ủy đoàn trưởng tôi sẽ xin báo cáo toàn bộ những vấn đề chúng tôi nắm được- Sau khi báo cáo cụ thể về tình hình tổ chức biên chế, vị trí đứng chân, tình hình trang bị vũ khí, khả năng chiến đấu và của từng đơn vị Đỗ nhấn mạnh- Tổng hợp lại chúng tôi đánh giá như sau về các đơn vị nói trên. Về mặt mạnh tình hình chính trị tư tưởng bộ đội vững vàng, quyết tâm chiến đấu cao. Mặc dù mới được thành lập nhưng các đơn vị đã nhanh chóng ổn định tổ chức, biên chế. Đội ngũ cán bộ và thành viên kíp xe đủ về số lượng và tương đối tốt về chất lượng, nhiều đồng chí đã trải qua chiến đấu nên rất có kinh nghiệm. Về bảo đảm kỹ thuật, tận dụng thời gian hai năm vừa qua không có tác chiến lớn các đơn vị đã tổ chức cứu kéo, sửa chữa được một số lớn xe pháo, đưa số lượng đầu xe có thể tham gia chiến đấu lên đến trên 95 phần trăm. Đặc biệt là dù điều kiện rất khó khăn song các đơn vị đều có thao trường ứng dụng và tích cực huấn luyện nên bộ đội khá thành thục cả về kỹ và chiến thuật. Ngoài ra, các đơn vị đều tổ chức tốt công tác bảo đảm đời sống bộ đội như làm nhà ở, tăng gia sản xuất v.v… nên sức khỏe bộ đội rất tốt- Đỗ dừng lại, nhìn quanh một lượt song thấy ai cũng đang chăm chú lắng nghe nên lại tiếp tục-  Tuy nhiên, theo chúng tôi cũng còn một số hạn chế cần khắc phục ngay mới đảm bảo được sức chiến đấu. Thứ nhất, do khả năng có hạn nên chất lượng sửa chữa của các đơn vị chưa thật đảm bảo, nhiều xe mới gọi là xe chạy được, pháo súng bắn được chứ còn các thiết bị khác như đài vô tuyến điện, kính hồng ngoại, máy ổn định v.v… thì chịu không sử dụng được. Thứ hai, việc tập huấn, huấn luyện của các đơn vị cũng có vấn đề. Nhìn chung anh em mình vẫn chỉ huấn luyện theo những hình thức tác chiến cơ bản. Quanh đi quẩn lại cũng chỉ một xe, trung đội rồi đại đội tiến công, phòng ngự. Đã đành đây là những nội dung cơ bản không thể bỏ qua nhưng nếu chỉ có thế thì cũng khó mà hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới. Trên đây là toàn bộ báo cáo của đoàn chúng tôi. Hết ạ!
Đỗ ngồi xuống, anh nhìn quanh như muốn phán đoán hiệu ứng bản báo cáo của mình nhưng chỉ thấy những khuôn mặt trầm ngâm. Tư lệnh Lân hất cằm:
- Thế còn đề nghị của các đơn vị và đề xuất của đoàn?
Phó chính ủy Thu cầm quyển sổ mở sẵn đứng dậy, vẫn cái giọng rành rẽ, khúc triết như thường lệ:
- Báo cáo tư lệnh và các anh, vì đi liên tục đến hôm qua mới về nên chúng tôi chưa có điều kiện tập hợp thành văn bản cho thật chi tiết. Tuy nhiên, tổng hợp sơ bộ thì các đơn vị đều có một số đề nghị chung thế này. Một là đề nghị binh chủng tăng cường lực lượng sửa chữa, đặc biệt là các loại thợ đặc chủng về thiết bị thông tin và máy ổn định cộng với khí tài thay thế. Sở dĩ chất lượng sửa chữa của anh em chưa cao không phải vì thiếu trách nhiệm mà là vì thiếu khí tài thay thế và thiếu thợ bậc cao, phương tiện dụng cụ cũng hạn chế. Hai là các đơn vị đều đề nghị binh chủng chỉ đạo sâu hơn, cụ thể hơn về nội dung huấn luyện, đặc biệt là tài liệu anh em rất thiếu nên chủ yếu chỉ dựa vào trí nhớ để viết giáo án. Riêng bộ tư lệnh thiết giáp Miền thì đề nghị tăng cường thêm lực lượng. Các anh ấy phải đảm nhiệm một chiến trường khá rộng mà hiện nay mới chỉ có ba tiểu đoàn chiến đấu- Ông gấp cuốn sổ lại và ngẩng lên- Còn đề xuất của chúng tôi là binh chủng, mà cụ thể là chúng ta phải cố gắng hết sức để đáp ứng cao nhất mọi đề nghị của các đơn vị. Báo cáo hết!
Ông Đào ngồi trầm ngâm nhìn xuống cuốn sổ. Kể ra, báo cáo của đoàn như thé cũng khá là đầy đủ nhưng còn thiếu cụ thể. Đúng là cần phải có một thời gian nhất định để tổng hợp thì tốt hơn. Anh em người ta đi hàng nghìn cây số mất gần tháng trời vừa mới về về đến nơi, chưa kịp nghỉ ngơi cho lại sức đã đòi báo cáo. Lại còn yêu cầu người ta đề xuất giải pháp ngay thì cũng rất khó. Nghĩ vậy, ông giơ tay xin phát biểu. Chẳng đợi tư lệnh Lân đồng ý, ông vẫn đứng dạy:
- Tôi xin có ý kiến! Theo tôi, báo cáo của đoàn công tác như thế là tương đối đầy đủ, toàn diện và mang tính khái quát cao. Tuy nhiên, do thời gian không có nên có phần thiếu cụ thể. Theo tôi, ta nên dành cho các anh ấy thêm một thời gian nữa để tổng hợp cụ thể tình hình từng đơn vị. Về kỹ thuật thì từng đơn vị hỏng bao nhiêu đài, bao nhiêu kính, bao nhiêu máy ổn định. Về huấn luyện thì cần đi sâu vào những nội dung nào, cần những tài liệu gì v.v… Có cụ thể như thế ta mới có hướng đáp ứng yêu cầu của anh em. Còn về chủ trương chung thì theo tôi thế này: việc huấn luyện cơ bản thì vẫn cứ phải huấn luyện. Những nội dung cơ bản ấy, những hình thức chiến thuật ấy thì bất cứ tình huống nào cũng không thể bỏ qua mà phải thực hiện cho thật nhuần nhuyễn, thật thành thục. Bên cạnh đó ta cần nghiên cứu kỹ hơn tình hình nhiệm vụ trong giai đoạn tới, qua đó xác định các hình thức tác chiến có thể xảy ra, có thể gặp phải. Từ đó, trên cơ sở lý luận chung kết hợp với những kinh nghiệm của cả ta lẫn các nước trên thế giới để hoàn chỉnh gấp một số tài liệu. Trong thời gian đi học nước ngoài vừa rồi chúng tôi cũng tiếp thu được một số vấn đề mới nhưng cũng cần gạn lọc cho phù hợp với đặc điểm của chúng ta. Sau đó tổ chức tập huấn cho cán bộ các cấp. Có thể phải tổ chức một đoàn đi phổ biến cho các đơn vị. Về mặt kỹ thuật thì khẩn trương thống kê lượng khí tài thay thế cần thiết cân đối với dự trữ, những cái gì còn thiếu thì đề nghị cấp trên hỗ trợ. Đồng thời củng cố các đội sửa chữa cơ động, đảm bảo lực lượng gọn nhưng phải tinh, đủ sức độc lập giải quyết các hư hỏng. Hết ý kiến!
Thêm một vài ý kiến nữa nhưng chung quy đều nhất trí với ông Đào. Có lẽ thấy cũng chẳng còn cách nào hơn nên tư lệnh Lân kết luận:
- Trước hết xin biểu dương các đồng chí trong đoàn kiểm tra đã rất tích cực, khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian ngắn nhất. Qua các đồng chí Bộ tư lệnh đã nắm được tương đối sát tình hình các đơn vị trong chiến trường. Sau đây, đề nghị các đồng chí tổng hợp lại một lần nữa thật cụ thể như ý kiến đồng chí Đào đã nêu, sau ba ngày nữa thì gửi cho tôi. Nếu không ai có ý kiến gì nữa thì mời các đồng chí nghỉ.
Mọi người lục tục rời phòng họp. Ông Đào kéo Đỗ nán lại. Hai người rì rầm trao đổi thêm một lúc nữa mới ra về.

Thế là mọi ngón võ Hòa định giở ra để đối phó với ý định bắt anh lấy vợ của ông chú ruột đều bị vô hiệu hóa.
Hôm ấy, ngay khi hai chú cháu vừa chân ướt, chân ráo về đến nhà thì ông chú tuyên bố:
- Tôi đã bố trí đâu vào đấy cả rồi. Chuyến phép này anh phải cưới xong vợ rồi mới được đi.
Hòa cố rặn ra một nụ cười:
- Chú hay nhỉ! Có mười lăm ngày phép mà chú bắt phải cưới xong vợ thì cưới thế nào? Đến bây giờ còn chưa biết ai vào ai nữa thì cưới thế nào được?
Ông chú nghiêm mặt:
- Tôi đã bảo là mọi việc đâu vào đấy cả rồi cơ mà. Anh cứ nhất nhất làm theo lời tôi là xong hết.
Hòa lắc đầu:
- Thì chú cũng phải cho cháu có thời gian tìm hiểu một tý chứ. Lấy vợ chứ có phải ra chợ mua mớ rau, mớ cá mà ào ào như thế được.
Ông chú vẫn thủng thẳng:
- Anh không phải tìm hiểu gì cả. Tôi tìm hiểu kỹ giúp anh rồi. Mà anh còn lạ gì con bé đó nữa.
Hòa cố tỏ vẻ ngạc nhiên:
- Con bé đó là con bé nào?
Đến đây thì ông chú thẳng toẹt ra:
- Con bé cái Cúc nhà ông Thìn chứ còn ai nữa.
Hòa giật thót mình. Cúc thì anh không lạ thật. Nhà Cúc ở ngay gần nhà anh, bố nó là bạn chiến đấu với bố anh hồi chống Pháp. Bố anh hy sinh, còn bố Cúc thì về làng với một cánh tay cụt. Cúc kém anh đến gần chục tuổi. Ngày còn bé nó vẫn lẽo đẽo chạy theo xem mọi trò lếu láo của bọn con trai mà anh là đầu trò. Bẵng đi vài năm, ngày anh về phép hồi năm kia sang bên đó chơi thấy cô bé mũi dãi lòng thòng ngày nào giờ đã ra dáng một cô thiếu nữ khép nép, e lệ nhìn trộm anh ngồi nói chuyện với bố. Kể ra Cúc cũng khá xinh và ngoan nữa. Tuy nhiên, không thể cứ thích là lấy làm vợ được. Với lại liệu người ta có đồng ý lấy mình không đã chứ. Vì vậy Hòa lắc đầu:
- Đúng là cháu không lạ gì Cúc. Nhưng cô ấy có đồng ý lấy cháu không mới là quan trọng chứ.
Ông chú tỏ ra dễ dãi:
- Thế nếu nó đồng ý lấy anh thì anh có chịu cưới không?
Hòa như kẻ sắp chết đuối vớ được cọc. Trong đầu anh phác nhanh một kế hoạch. Anh sẽ sang gặp Cúc nói thật hết mọi chuyện, kể cả lời nguyền của mình và sẽ động viên Cúc đừng có đồng ý lấy anh. Cô còn trẻ, lại xinh xắn thế thiếu gì người để ý. Chắc chắn mẹo này sẽ thành công. Nghĩ vậy Hòa gật đầu:
- Được rồi! Nếu cô ấy đồng ý thì cháu cũng sẽ đồng ý.
Ông chú cũng gật đầu nhưng mắt lại ánh lên một tia ranh mãnh:
- Anh nhớ lấy nhé! Thế thì chuẩn bị cưới đi là vừa.
Vẫn nghĩ kế hoạch của mình sẽ thắng nên Hòa bật cười:
- Chú hay thật! Đã biết ý kiến người ta thế nào mà đã chuẩn bị.
Đến đây thì ông chú tỏ ra rất nghiêm nghị:
- Ở nhà chúng tôi đã tiến hành lễ ăn hỏi rồi. Cả nhà ông Thìn với cái Cúc đều đồng ý cả. Chỉ còn chờ anh về là cưới thôi.
Hòa như bị dội một gáo nước lạnh. Anh đờ mặt ra mất mấy giây mới lắp bắp:
- Thế là thế nào nhỉ? Sao lại ăn hỏi mà không có chú rể. Cháu sẽ sang bên đấy để phản đối.
Ông chú nghiêm mặt lại:
- Tôi nói cho anh biết, anh đừng có mà sang đấy nói linh tinh đấy. Bố anh với bố nó là bạn chiến đấu, đã hẹn ngày sau có con thì gả cho nhau. Bố anh hy sinh rồi nhưng ông Thìn ông ấy vẫn nhớ lời hứa. Mà thời chiến thế này thiếu gì đám hỏi vắng rể- Ông nhìn thẳng vào mắt Hòa, dằn từng tiếng- Nhớ đấy! Anh mà phá đám là không được đâu. Chuyện nhà ta hỏi con Cúc cho anh cả xã này biết rồi. Anh mà phá đám thì nó chỉ có nước nhảy xuống sông tự tử hay là bỏ làng mà đi thôi.
Đến lúc này thì Hòa như Từ Hải chết đứng. Đúng là không phải chuyện đùa nữa rồi. Thế là anh đã bị sập vào cái bẫy mà ông chú anh đã dương lên từ trước. Bây giờ thì không còn đường lùi nữa. Ngẫm nghĩ một lát Hòa quyết định dùng kế hoãn binh. Anh nghiêm túc:
- Thôi, ở nhà đã làm thế rồi thì cháu cũng đành phải chấp hành. Nhưng chú phải biết rằng bây giờ cháu đã là cán bộ, là đảng viên. Mà theo quy định của đơn vị thì đảng viên muốn cưới vợ phải được sự đồng ý của tổ chức. Nếu thật sự Cúc thương cháu và đồng ý thì cô ấy phải làm lý lịch để cháu báo cáo đơn vị, trên ấy xét duyệt và đồng ý mới giới thiệu cháu về địa phương làm lễ kết hôn được.
Ông chú Hòa trầm hẳn lại:
- Phức tạp thế cơ à? Người ta lấy vợ cho người ta chứ sao tổ chức lại phải can thiệp vào như thế?
Hòa được thể lấn tới:
- Thì đó là quy định mà chú? Đang có chiến tranh, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải đảm bảo trong sạch về lý lịch chú ạ.
Ông chú nhăn trán:
- Như thế có nghĩa là phải được sự đồng ý của đơn vị anh mới được cưới vợ?
Hòa hý hửng:
- Đúng thế chú ạ! Mà ngay cả ở địa phương đây, cứ phải có giấy giới thiệu của đơn vị người ta mới đăng ký kết hôn cho.
Đến lúc này ông chú mới chìa ra một tờ giấy nhỏ, miệng cười giễu cợt:
- Cái giấy này chứ gì?
Hòa vồ lấy tờ giấy, trợn mắt nhìn mà như không tin vào mắt mình. Anh đọc đi đọc lại dòng chữ viết tay trên tờ giấy giới thiệu “đồng chí Mạc Thọ Hòa chưa kết hôn lần nào. Đề nghi địa phương cho đăng ký kết hôn với cô Nguyễn Thị Cúc”. Thật không còn biết ra làm sao nữa. Thì ra sau bao lần động viên, dỗ dành anh cưới vợ không được, chú anh đã dựng lên một kịch bản hoàn hảo không chê vào đâu được. Không biết có ai đã tham mưu cho ông ấy chứ chú anh từ bé chỉ ở nhà làm ruộng có đi đến đâu đâu. Còn anh cứ cả tin bước vào cái bẫy đang dương sẵn ra mà không hề hay biết. Đã thế ông chú lại bồi thêm:
- Anh cứ yên tâm đi. Các thủ trưởng của anh rất ủng hộ tôi. Các anh ấy còn hẹn hôm nào chuẩn bị xong, định được ngày cứ điện lên là các anh ấy sẽ về dự.
Đã từng trải qua hàng chục trận đánh ác liệt, đã từng đối mặt bao lần với cái chết, đã từng gặp những tình huống ngàn cân treo sợi tóc… thế mà lúc này Hòa cứ đứng đực ra không nói được câu nào. Đến nước này thì hết cách rồi, anh buông thõng:
- Thôi thì tùy chú, muốn làm thế nào thì làm.
Nhìn vẻ mặt thằng cháu, chắc cũng thấy thương hại nên ông chú vỗ vai Hòa an ủi:
- Cháu còn trẻ, cháu chưa hiểu được hoàn cảnh nhà mình đâu. Chú cũng chẳng muốn thế này nhưng hoàn cảnh nó bắt buộc, cháu ạ.
Sau một đêm suy nghĩ, Hòa cũng đã bình tâm lại. Anh chỉ thấy hơi giận chú nhưng lại thương ông gấp bội. Cũng chỉ vì cái khát vọng muốn có người nối dõi tông đường cao như núi mà ông phải làm thế thôi. Vì vậy, mặc dù không được vui vẻ cho lắm nhưng anh nhất nhất làm theo những gì ông bảo. Ông chú thấy vậy thì phấn khởi lắm.
Nhưng rồi qua vài lần gặp Cúc trong tâm can Hòa cũng có những xao động. Anh thật sự cảm động trước tấm tình trong trẻo, hồn nhiên mà Cúc giành cho anh. Thì ra, từ lâu lắm rồi, từ cái hồi lẽo đẽo chạy theo những trò chơi mà anh làm “đầu têu” cô đã coi anh là một thần tượng. Đến lúc lớn lên, được nghe người làng rỉ tai nhau về những trận đánh ác liệt mà anh tham gia từ Làng Vây, Đường Chín- Nam Lào đến Quảng Trị cái hình ảnh ấy cứ mãi lớn dần lên. Vì vậy mặc dù anh chưa hề ngỏ lời nhưng khi gia đình bên đó sang “đặt vấn đề” cô đã đồng ý ngay lập tức. Gặp Cúc rồi Hòa dần dần nhận thấy cái cố chấp, cái vô lý của mình. Anh chợt nhận ra rằng một tình yêu đẹp có khi sẽ nâng đỡ tâm hồn người lính gấp ngàn lần những bài giảng khô khan, tẻ nhạt. Khi yêu nhau người ta sẽ sống xứng đáng với nhau hơn. Từ hôm ấy, Hòa đã thanh thản bước qua cái lời nguyền tự anh đặt ra đã bao lâu ràng buộc chính mình. Còn lúc này, anh đang đạp xe ra huyện để gửi điện báo mời anh em trong đơn vị về dự cưới. Vừa đạp xe Hòa vừa cười thầm về cái kết cục vừa xảy đến với mình.

Ông Đào đang rất háo hức cho chuyến đi công tác sắp tới. Sau khi đoàn kiểm tra tổng hợp lại tình hình các đơn vị, Bộ tư lệnh đã họp lại một lần nữa và quyết định sẽ tổ chức một đoàn công tác mới đi vào các đơn vị xe tăng ở miền Nam với hai nhiệm vụ chính là tập huấn một số nội dung mới về chiến thuật và tổ chức sửa chữa xe pháo. Bên tham mưu chịu trách nhiệm về nội dung cũng như phương pháp tập huấn. Công việc biên soạn tài liệu đã xong. Cán bộ đi truyền đạt cũng đã được chọn lọc kỹ và bồi dưỡng thêm. Bên kỹ thuật thì chịu trách nhiệm về sửa chữa trang bị. Một đội sửa chữa cơ động bao gồm toàn những tay thợ thiết bị đặc biệt có chuyên môn vững đã được thành lập. Anh em cũng đã được tập huấn để có thể độc lập khắc phục những hư hỏng phức tạp nhất. Các loại khí tài thay thế cũng đã được chuẩn bị đầy đủ, chất gần đầy hai xe Din 157. Ngoài ra, bên chính trị cũng sẽ cử một vài cán bộ, phóng viên đi cùng để nắm tình hình và viết tin bài cho tờ tin của binh chủng. Nói chung, mọi công việc chuẩn bị cho chuyến công tác đã xong và chỉ ngày một, ngày hai đoàn sẽ lên đường.
Về phía ông Đào thì việc chuẩn bị cá nhân cũng không có gì phức tạp. Cả đời làm lính, chỉ cần một cái ba- lô là có thể đi khắp thế gian rồi. Sở dĩ ông háo hức với chuyến đi này vì ông biết nó sẽ rất có ích cho bộ đội của mình trong giai đoạn sắp tới. Bằng trực giác của mình ông hiểu rằng chỉ một thời gian ngắn nữa thôi những trận đánh long trời, lở đất sẽ xảy ra. Trong cuộc chiến đấu đó, với những ưu thế vượt trội của mình, xe tăng thiết giáp sẽ không chỉ là lực lượng đột kích quan trọng nữa mà có thể phải trở thành lực lượng đột kích chủ yếu. Mà muốn “đột” được thì phải nhọn, phải sắc, phải đủ bản lĩnh để vượt qua mọi trở ngại dù nó lớn đến đâu. Sau cuộc họp của Bộ tư lệnh, ông đã gặp và trao đổi trực tiếp với tham mưu phó Đỗ nhiều lần. Qua đó, ông đã đánh giá được tương đối sát tình hình và đi đến kết luận là bộ đội của mình đã vững vàng hơn, trưởng thành hơn so với năm 1972 nhưng vẫn chưa đạt đến độ tinh nhuệ, sắc bén. Hai năm qua, chủ yếu anh em vẫn huấn luyện theo các bài bản cũ. Đó cũng là điều tốt nhưng chưa đủ, chưa đáp ứng được sự phát triển của tình hình. Vì vậy, trong khi biên soạn tài liệu ông đã chỉ đạo Phòng tham mưu tập trung vào những loại hình tác chiến còn khá mới mẻ với cán bộ, chiến sĩ của mình như tác chiến trong thành phố, thị xã; tiến công trong hành tiến và sử dụng xe tăng làm lực lượng thọc sâu v.v… Ông tin rằng sớm muộn gì những tình huống này sẽ đến và những gì ông cùng anh em cán bộ cơ quan đang làm sẽ giúp cho bộ đội của mình đỡ bỡ ngỡ. Ngoài ra, trong chuyến đi này ông cũng muốn gặp gỡ các đồng chí trong Bộ tư lệnh Miền, các mặt trận và binh đoàn. Một mặt là để trao đổi thêm về cách sử dụng xe tăng, thiết giáp trong các chiến dịch hiệp đồng binh chủng quy mô lớn. Một mặt củng cố thêm các cơ quan chủ nhiệm tăng thiết giáp để nó thực sự trở thành cơ quan tham mưu đắc lực cho người chỉ huy binh chủng hợp thành. Nếu có điều kiện thì tổ chức thêm các lớp tập huấn cho cán bộ cấp trung, sư đoàn bộ binh. Ấy thế nhưng rồi mọi chuyện đã xoay đi 180 độ với ông Đào.
Cách đây vài ngày, ông và tư lệnh Lân, chính ủy Sính được Bộ triệu tập về Hà Nội gấp. Ngồi cùng xe với chính ủy Sính ông phân vân không biết trên gọi về có việc gì thì chính chính ủy Sính cũng không biết. Cuối cùng hai người cùng đoán chắc là có nhiệm vụ gì quan trọng mà trên định giao cho binh chủng. Chỉ đến lúc vào phòng họp, thấy có cả đồng chí cục trưởng Cục cán bộ có mặt ông mới lờ mờ đoán ra là có việc gì đó liên quan đến nhân sự cấp cao của binh chủng mình. Và đúng là thế thật. Bộ đã quyết định ông lên làm tư lệnh binh chủng thay cho ông Lân về cơ quan Bộ. Ngoài ra, Bộ cũng quyết định bổ nhiệm thượng tá Lê Xuân Kiệm làm phó tư lệnh kiêm tham mưu trưởng. Lúc nghe đọc quyết định ông liếc sang bên cạnh thấy ông Lân vẫn bình thản như không. Có vẻ như ông Lân đã biết trước việc này. Không biết có phải thế không nhưng trên đường ra xe để về cơ quan, ông Lân đã bắt tay ông và cười rất tươi: “Chúc mừng anh!”. Cũng chẳng biết người tiền nhiệm của mình có thực bụng chúc mừng không nhưng ông vẫn thấy vui vui. Ít nhất, đội ngũ cán bộ xe tăng đã được cấp trên tin tưởng hơn. Còn bản thân mình ông cũng chẳng cảm thấy có cái gì đó quá phấn khởi. Chẳng gì, ông cũng đã có hàng chục năm đứng đầu ở lực lượng tăng thiết giáp này mặc dù bây giờ mới có quyết định tư lệnh. Không chủ quan nhưng ông cho rằng đây là một quyết định hợp lý của cấp trên trước những thời khắc quyết định của cuộc chiến này.
Việc bàn giao chức vụ cũng không có gì phức tạp cho lắm nên gói gọn trong vòng chưa đến một tuần. Nhiệm vụ tổ chức đoàn công tác vào miền Nam được giao cho phó tư lệnh Kiệm. Hôm nay, Bộ tư lệnh tổ chức liên hoan tiễn ông Lân về vị trí công tác mới có mời đại diện các cơ quan. Có vẻ như cũng nhận thấy đây là một quyết định cần thiết và hợp lý nên ông Lân khá vui vẻ. Hai tay nâng chén rượu ngang mặt, ông Lân trịnh trọng:
- Thưa các đồng chí! Cho đến hôm nay, tôi đã có hơn ba năm công tác cùng các đồng chí ở binh chủng Thiết giáp. Ba năm chưa phải là dài nhưng cũng không phải là quá ngắn để chúng ta hiểu nhau. Hôm nay, trước khi chia tay về vị trí mới tôi xin chúc các đồng chí ở lại luôn mạnh khỏe, xây dựng binh chủng Thiết giáp vững mạnh toàn diện, lập nhiều chiến công. Còn trong sinh hoạt, công tác bản thân tôi có gì không phải cũng xin các đồng chí bỏ qua cho. Nào, xin mời các đồng chí cùng tôi uống cạn chén rượu này.
Ông ngửa cổ uống cạn chén rượu và vẫy tay giục mọi người cùng uống. Vốn không uống được rượu, nhất là từ khi bị thương hầu như không động đến cái thứ đồ uống đó nhưng hôm nay ông Đào cũng ngửa cổ uống cạn chén rượu. Một làn hơi nóng thốc từ cuống họng lên làm ông suýt bị sặc.
Bữa liên hoan thực sự vui vẻ. Lần lượt các thủ trưởng Bộ Tư lệnh, đại diện các cơ quan đến chúc rượu ông Lân. Trong đó to mồm nhất vẫn là Kiệm. Có vẻ như càng ngày càng hiểu và thấy gắn bó hơn với những người lính xe tăng nên ông Lân không từ chối ai cả. Ông Đào ngồi nhìn cảnh ấy mà lòng cũng thấy nao nao. Quả thật, từ khi về binh chủng ông Lân đã không được hoan nghênh cho lắm. Tuy nhiên, càng về sau cái khoảng cách vô hình ấy càng được rút ngắn lại thì phải. Ngay cả với bản thân ông cũng vậy. Lúc đầu ông có ưa gì ông Lân, có phải làm việc hay trao đổi gì đó thì cũng vì công việc mà thôi. Còn giờ đây, con mắt của ông nhìn ông Lân cũng khác đi nhiều.
Thấy đã màn màn, ông Đào rót một chén rượu đầy bước tới cạnh ông Lân, ông giơ tay ra hiệu cho mọi người trật tự rồi trịnh trọng:
- Kính thưa đồng chí Nguyễn Thế Lân! Thưa toàn thể các đồng chí! Thay mặt cán bộ, chiến sĩ binh chủng Thiết giáp tôi xin cảm ơn đồng chí Lân vì những đóng góp to lớn đối với binh chủng trong hơn ba năm qua. Về phía tôi, qua ba năm làm việc dưới quyền của đồng chí cũng đã học hỏi được rất nhiều điều. Thay mặt toàn thể anh em tôi xin kính chúc đồng chí luôn mạnh khỏe, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên cương vị mới của mình và thường xuyên theo dõi, giúp đỡ chúng tôi- Ông quay lại phía bàn tiệc- Đề nghị các đồng chí cùng cạn chén chúc mừng đồng chí Lân.
Dứt lời, ông ngửa cổ uống cạn chén rượu và quay miệng chén ra cho mọi người nhìn. Mấy tiếng vỗ tay bôm bốp nổi lên. Mọi người đều thấy lạ vì tửu lượng của vị tân tư lệnh hôm nay tăng lên đột ngột.
Ông Lân đã có vẻ ngà ngà say. Mà thế cũng phải thôi. Từ đầu bữa đến giờ ông đã uống đến hơn chục chén chứ ít ỏi gì. Vịn một tay vào mép bàn ăn ông đứng dạy nhìn quanh một lượt, tay kia giơ cao chén rượu:
- Thưa các đồng chí! Thực tình, khi mới chuyển về đây tôi nghĩ cũng đơn giản, xe tăng chẳng qua chỉ là khẩu pháo đặt trên cái xe xích chứ là cái quái gì đâu. Nhưng rồi, càng ngày tôi càng hiểu ra là hai cái đó khác nhau một trời, một vực. Rất may là đã được các đồng chí nhiệt tình giúp đỡ nên tôi mới hoàn thành nhiệm vụ được như thế này- Ông hơi đổ người về phía trước, vừa nghiêm trang vừa như đùa cợt- Nhưng phải nói thật rằng trong toàn quân hiếm có một ai được vinh dự như tôi, được làm tư lệnh của hai binh chủng hiện đại vào loại nhất của quân đội. Các đồng chí thấy có đúng thế không? Đúng không? Nào, bây giờ ta cùng cạn chén chúc cho cả hai binh chủng cùng không ngừng lớn mạnh.
Một tràng vỗ tay đột ngột nổi lên. Mọi người chen chúc đến chạm chén với ông Lân. Ông Đào cũng cạn chén. Lần đầu tiên trong đời ông uống hết ba chén rượu. 

Tiễn đoàn công tác của phó tư lệnh Kiệm đi rồi, tư lệnh Đào quyết định sẽ dành thời gian vào thăm và làm việc với Trường sĩ quan Thiết giáp. Nói cho công bằng, đây là mảng công tác mà ông dành nhiều tâm sức nhất từ trước đến nay. Từ kinh nghiệm bản thân và qua tìm hiểu các tác phẩm lý luận kinh điển ông hiểu vai trò của người cán bộ trong sự nghiệp cách mạng nói chung cũng như sự nghiệp xây dựng binh chủng Thiết giáp nói riêng quan trọng đến mức nào. Chưa nói đến đặc thù của binh chủng Thiết giáp là một binh chủng kỹ thuật, được trang bị hiện đại nên ngoài cán bộ chỉ huy lại còn phải có cán bộ kỹ thuật chuyên ngành đào tạo bài bản mới đảm đương được nhiệm vụ. Vì vậy, ngay từ khi thành lập binh chủng ông và các đồng sự đã nhiều lần đề nghị với cấp trên cho thành lập một trường đào tạo cán bộ xe tăng thật chính quy, hiện đại. Tuy nhiên, không hiểu “tắc” ở khâu nào mà việc đó vẫn không được chấp thuận trong một thời gian dài. Hậu quả nhãn tiền là binh chủng đã rơi vào một thời kỳ khủng hoảng cán bộ trầm trọng. Ấy là quãng năm 1971- 1972. Khi lực lượng tăng thiết giáp phát triển mạnh, từ hai trung đoàn lên gần một chục trung, lữ đoàn theo yêu cầu cuộc chiến thì binh chủng không đủ cán bộ. Thế là phải cầu cứu Bộ và hàng trăm sĩ quan lục quân được điều động về và chỉ được chuyển binh chủng vài ba tháng đã phải đưa ra nắm đơn vị. Cách đào tạo, bồi dưỡng chắp vá đó cũng đã để lại những hậu quả không hề nhỏ về sau. Ấy thế mà đề nghị của binh chủng về thành lập Trường sĩ quan vẫn chưa được trên đồng ý. Hết công văn lại đến làm việc trực tiếp với các cơ quan chức năng mà câu trả lời vẫn là “chưa đến lúc”, “chưa phù hợp”, “thủ trưởng Bộ còn nghiên cứu” v.v… Thân phận cấp dưới, trên bảo thế nào thì biết thế đó. Tất cả chỉ biết kiên nhẫn chờ đợi và không phải là không có lúc đã cảm thấy ngán ngẩm.
Thế rồi dịp may đã tới. Hồi đầu năm 1973, nhân dịp Binh chủng tổ chức Hội nghị tổng kết các trận đánh năm 1972 của lực lượng tăng thiết giáp. Rất quan tâm đến bộ đội xe tăng nên đích thân Bộ trưởng về dự. Mấy anh em trong Bộ tư lệnh bàn nhau nhân dịp này phải trực tiếp báo cáo với Bộ trưởng may ra mới làm chuyển biến được tình hình. Việc đó được giao cho phó chính ủy Thu vì ngoài việc đã được gặp Bộ trưởng nhiều lần thì ông Thu cũng là người nói năng kín kẽ và mềm mỏng nhất. Giờ giải lao hôm ấy, sau khi nghe ông Thu báo cáo, Bộ trưởng thật sự ngạc nhiên. Ông gọi ngay cục trưởng Quân lực lại gặp và dằn giọng hỏi: “Tôi nghe anh em người ta báo cáo đã nhiều lần đề nghị mà tại sao đến giờ binh chủng Thiết giáp  vẫn chưa có trường sĩ quan là nghĩa làm sao?”. Viên đại tá cục trưởng Quân lực lúng túng lắp bắp: “Dạ! Thưa Bộ trưởng! Đúng là binh chủng đã nhiều lần đề nghị thành lập trường sĩ quan nhưng Hội đồng nhà trường toàn quân chưa thống nhất ý kiến nên vẫn tạm gác vấn đề lại ạ”. Bộ trưởng nhíu mày: “Thế ý kiến của các anh ấy thế nào?”. Cục trưởng Quân lực bắt đầu run: “Dạ! Một số đồng chí trong Hội đồng có ý kiến rằng quy mô binh chủng còn nhỏ, vả lại có thể sử dụng sĩ quan lục quân về nên chưa cần thiết phải thành lập trường”. Đến lúc này thì chắc Bộ trưởng không kiềm chế được nữa, ông quắc mắt khác hẳn vẻ hiền hậu thường nhật: “Nhỏ là nhỏ thế nào? Anh thừa biết quy mô của binh chủng này hai năm nay phát triển thế nào và trong tương lai nó còn phát triển đến đâu. Thật là quan liêu, tắc trách. Ngay ngày mai anh tập hợp tất cả tài liệu, công văn đề nghị của binh chủng, biên bản các phiên họp Hội đồng nhà trường lên gặp tôi. Rõ chưa?”. Trời đầu xuân đang còn lạnh mà Cục trưởng Quân lực toát mồ hôi đầy mặt, run rẩy: “Vâng ạ!”. Và chưa đầy một tháng sau, ngày 10 tháng Tư năm đó Trường sĩ quan Thiết giáp có quyết định thành lập. Sau này mấy anh em trong Bộ tư lệnh vẫn nói vui với nhau: “Hôm ấy mà không gặp Bộ trưởng thì có khi đến bây giờ ta vẫn chỉ có Đoàn 10 thôi”.
Chiếc xe con đã rời con đường nhựa rẽ vào con đường đất đỏ bụi mù. Ông Đào ngồi lim dim mắt ngắm nhìn những cảnh vật quen thuộc và đắm chìm trong kỷ niệm. Chả gì ông cũng đã gắn bó với mảnh đất này gần chục năm trời. Tuy nhiên, đã gần hai năm nay ông lại mới có dịp quay trở lại đây. Gần hai năm đã trôi qua nhưng dường như chưa có gì đổi thay ở những làng quê này. Vẫn con đường đất đỏ bụi mù lên sau những bánh xe. Vẫn những lũy tre gai dày đặc bao quanh những mảnh vườn cằn cỗi. Vẫn những mái rạ đã bạc màu vì mưa nắng. Bà con ở đây vẫn nghèo lắm nhưng tấm lòng của họ thì thật rộng mở. Ngay cơ quan Bộ tư lệnh về sơ tán ở đây cũng chỉ dựng lên mấy ngôi nhà cho các thủ trưởng và phòng họp, phòng làm việc của các cơ quan, còn đại bộ phận đều tá túc ở nhà dân. Ở dưới đoàn 10 cũng vậy. Ngoại trừ khu học tập và lán xe, còn lại từ cán bộ đến học viên ở nhờ nhà dân hết. Mà nào nhà cửa của bà con có rộng rãi gì cho cam. Thế là phải dồn dịch, phải cơi nới rồi nằm chung lại để nhường nhà cho bộ đội. Mà cũng lạ, những ngôi làng nghèo khó nằm xen kẽ giữa những dải đồi trọc cằn cỗi ven chân dãy Tam Đảo này lại mang những cái tên hết sức nên thơ: nào làng Lan, làng Trầm rồi làng Quế, làng  Bông… . Gọi tên làng mà nghe cứ như sắp lạc vào nơi bồng lai, tiên cảnh với đầy hoa thơm, cỏ lạ.
Chiếc xe con đã vào đến đầu làng Bông. Nó ì ạch leo lên một cái dốc rồi tiến lại trước một cổng chào bằng gỗ. Ông Đào không khỏi ngỡ ngàng khi thấy trên cổng chào là một tấm biển đỏ kẻ hai dòng chữ lớn màu vàng “TRƯỜNG SĨ QUAN THIẾT GIÁP, KHU GIẢNG ĐƯỜNG”. Một cái gì đó trào lên trong tâm hồn ông. Vậy là nhà trường đã có giảng đường rồi đây. Ông khẽ bảo lái xe Năm dừng lại và đưa mắt nhìn sâu vào phía trong. Từ cổng vào là một con đường thẳng tắp. Hai bên là những dãy nhà lợp ngói, tường trát tooc- xi đứng ngay ngắn giữa rừng bạch đàn. Có vẻ như người sĩ quan trực ban đã được báo trước nên anh chạy ra tận cửa xe đón và mời tư lệnh vào Phòng điều hành huấn luyện. Đó là một ngôi nhà trông khá khang trang nằm phía trong cổng chừng vài chục mét. Ở đó, đoàn cán bộ nhà trường đang chờ tư lệnh xuống làm việc. Ra đón tân tư lệnh là hiệu trưởng Dương và toàn thể ban giám hiệu nhà trường. Cũng toàn anh em quen biết cả. Đã gần hai năm về nhận nhiệm vụ ở nhà trường nhưng ông Dương vẫn thế, chẳng béo lên mà cũng chẳng gầy đi. Ông Đào siết chặt tay từng người một rồi lặng nhìn cảnh vật xung quanh. Hiệu trưởng Dương cười hồ hởi:
- Chắc tư lệnh thấy lạ phải không?
Ông Đào gật đầu:
- Đúng là lạ thật. Các cậu làm thế nào mà nhanh thế?
Hiệu trưởng Dương thành thật:
- Báo cáo tư lệnh! Công thức của chúng tôi là đầu tư của cấp trên và công sức của bộ đội. Mà bộ đội mình tài thật, gì cũng làm được- Ông giang rộng hai tay- Mời tư lệnh vào phòng điều hành huấn luyện, lát nữa sẽ mời tư lệnh đi tham quan khu giảng đường sau.
Buổi làm việc với tư lệnh ngoài ban giám hiệu còn có đủ mặt các trưởng phòng nghiệp vụ và các khoa của nhà trường. Ông Đào bồi hồi nhìn những gương mặt thân quen. Đa số trong đó là những học viên xuất sắc khi còn học ở nước ngoài và đã trưởng thành qua nhiều cương vị công tác. Có thể nói họ là những tinh hoa của đội ngũ cán bộ xe tăng từ khi binh chủng thành lập đến nay. Bây giờ họ về đây để xây nền móng cho một sự nghiệp rất cơ bản, rất chiến lược lâu dài. Là người đã từng chỉ huy họ, đã từng biết rõ họ từ khi còn đi học cho đến khi về nước ông tin những con người này sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình ở đây. Nói gì thì nói, có thể yên tâm với đội ngũ những người thày này. Có được đội ngũ thày giỏi sẽ là cơ sở để xây dựng một nhà trường mạnh. Thế là đã ra dáng một nhà trường thật sự rồi.
Sau một bản báo cáo khá dài về tình hình xây dựng cơ sở vật chất, xây dựng đội ngũ giáo viên, xây dựng chương trình đào tạo và kết quả đào tạo từ khi thành lập nhà trường đến nay, hiệu trưởng Dương kết luận:
- Có thể nói, từ khi có quyết định thành lập đến nay nhà trường đã có bước trưởng thành vượt bậc. Cơ cấu tổ chức của nhà trường đã định hình, các phòng ban nghiệp vụ đã quen dần với công việc. Đội ngũ giáo viên được tuyển chọn kỹ cơ bản đủ về số lượng, có trình độ đáp ứng nhu cầu giảng dạy. Nhà trường đã tạo dựng được một hệ thống cơ sở vật chất tương đối đồ sộ phục vụ cho dạy và học. Đời sống cán bộ, giáo viên, học viên và các đối tượng khác ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, so với yêu cầu xây dựng một nhà trường chính quy, hiện đại thì còn một khoảng cách khá xa. Để làm được việc này chúng tôi rất cần sự chỉ đạo thường xuyên của thủ trưởng Bộ tư lệnh và sự đầu tư kinh phí nhiều hơn nữa của cấp trên. Báo cáo hết!
Ông Đào ngồi im lặng một lát như để “ngấm” bản báo cáo, mãi sau ông mới chậm rãi:
- Đề nghị nhà trường báo cáo cụ thể hơn nữa về mục tiêu đào tạo và phương hướng xây dựng nhà trường trong những năm tới thế nào?
Dường như những cái này đã thường trực trong đầu hiệu trưởng Dương nên chẳng cần sổ sách gì mà ông tuôn liền một mạch:
- Báo cáo tư lệnh! Hiện nay chúng tôi đang đào tạo hai đối tượng học viên chính là sĩ quan chỉ huy và sĩ quan kỹ thuật. Kế thừa những thành tựu của đoàn 10, kết hợp với nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn của cấp trên và kinh nghiệm tích lũy được chúng tôi xác định mục tiêu đào tạo như sau. Cả hai đối tượng đều phải đạt được những yêu cầu về chính trị, sức khỏe theo quy định của trên. Về mặt chuyên môn, đối với sĩ quan chỉ huy thì phải đạt tiêu chuẩn pháo thủ cấp 1, lái xe cấp 1 và thông tin cấp 1. Nghĩa là phải sử dụng thành thạo hai loại trang bị chính là T54 và PT76 và huấn luyện được bộ đội về vũ khí, thông tin. Về mặt chiến thuật phải biết quản lý, chỉ huy bộ đội từ cấp trung đội và có khả năng phát triển lên cấp tiểu đoàn. Còn đối với cán bộ kỹ thuật thì phải đạt lái xe cấp 2, có khả năng huấn luyện lái xe. Đặc biệt là phải biết tiến hành công tác bảo đảm kỹ thuật trong huấn luyện cũng như trong chiến đấu và biết tổ chức sửa chữa khắc phục các hư hỏng nhỏ tại đơn vị- Ông dừng lại một lát nhưng không thấy tư lệnh Đào tỏ ý kiến gì nên lại tiếp tục- Để đạt được mục tiêu đó chúng tôi chủ trương xây dựng nhà trường như sau. Một là, phải xây dựng ngày càng đầy đủ hệ thống cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học, đảm bảo không còn hiện tượng “dạy chay, học chay”. Hai là phải tập trung xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, hồng về phẩm chất và giỏi về chuyên môn. Ba là, phải không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống bộ đội. Đó là ba nhân tố không thể thiếu để trường ra trường, lớp ra lớp.
Ông Đào gật gù tỏ vẻ đồng tình, lát sau ông hỏi nhỏ:
- Vậy bây giờ khó khăn nhất của nhà trường là gì?
Cũng chẳng cần sổ sách, hiệu trưởng Dương đứng dạy trả lời luôn:
- Báo cáo tư lệnh! Khó khăn thì nhiều nhưng theo chúng tôi, hiện nay cái cần giải quyết ngay là nhà ở học viên. Theo chúng tôi, chúng ta đào tạo ở đây không chỉ đào tạo ra những cán bộ biết sử dụng trang bị kỹ thuật để chiến đấu mà còn phải đào tạo họ thành những con người, thành những cán bộ có kỷ luật, có khả năng quản lý bộ đội mọi lúc mọi nơi để xây dựng quân đội chính quy. Thế mà bây giờ anh em còn đang phải ở nhờ trong nhà dân, vì vậy môi trường chính quy để anh em được sống và rèn luyện hết sức khó khăn. Mà bản thân người ta chưa được sống trong môi trường chính quy thì chúng ta không thể đòi hỏi sau này người ta đưa bộ đội dưới quyền vào nề nếp chính quy được. Do đó, đảng ủy và ban giám hiệu nhà trường quyết tâm trong thời gian tới sẽ phấn đấu xây dựng xong nhà ở cho học viên. Dẫu là tranh tre, nứa lá cũng được nhưng phải có. Vấn đề này cũng xin Bộ tư lệnh lưu ý giúp đỡ. Nói gì thì nói nhưng muốn làm được thì cũng phải có kinh phí. Ngoài ra cũng còn nhiều việc phải làm nữa nhưng chúng tôi phải “liệu cơm, gắp mắm”. Phải đặt ra thứ tự ưu tiên để giải quyết từng việc một vậy.
Thêm vài ý kiến nữa của thủ trưởng các phòng nghiệp vụ và các khoa giáo viên thì đã gần trưa. Khi thấy mọi người có vẻ như đã nói hết những suy nghĩ, trăn trở của mình ông Đào gật đầu:
- Từ sáng đến giờ tôi đã được nghe nhiều rồi. Bây giờ ta đi tham quan khu giảng đường một chút. Chiều nay tôi muốn đi một vòng các bãi tập thực hành. Sau đó có vấn đề gì ta sẽ trao đổi thêm ở hiệu bộ.
Mọi người lục tục đứng dậy về nơi làm việc, chỉ có hiệu trưởng Dương và trưởng phòng đào tạo Nguyễn Đức Việt tháp tùng tư lệnh Đào đi thăm khu giảng đường. Không muốn ảnh hưởng đến anh em trong giờ học, ông Đào bảo hai người hãy đưa ông đến những giảng đường đang trống giờ học trước đã. Trưởng phòng Việt lật chồng Lịch huấn luyện, anh ghi vài con số vào sổ tay rồi mời tư lệnh cùng đi.

Ba thày trò đi qua một loạt những giảng đường đang có bộ đội học. Ông Đào cố không nhìn vào nhưng rồi cũng phải liếc mắt vào trong đó. Không biết giáo viên, học viên trong ấy có biết ông là người chỉ huy cao nhất của binh chủng không nhưng tất thảy dường như chẳng ai để ý đến ông. Trên cái bục giảng đắp bằng đất một giáo viên còn khá trẻ đang say sưa giảng bài về binh khí. Có vẻ như anh ta nắm rất chắc vấn đề nên chẳng thấy nhìn qua giáo án mà miệng nói thao thao, chiếc que trong tay lúc chỉ vào tranh, lúc chỉ vào mô hình thật là thành thục. Phía dưới là hơn hai chục cặp mắt mở to đầy háo hức như nuốt lấy từng lời thày giảng. Những đôi mắt ấy cho ông biết quyết tâm học tập để làm chủ trang bị kỹ thuật của họ cao đến mức nào.
Đã đến một giảng đường trống. Ông Đào bước vào ngẩn ngơ đứng nhìn một dãy những mô hình các thiết bị được cắt bổ xếp dọc theo hai bên tường. Phía trên là những tờ tranh in, tranh vẽ được bọc pô- ly ê- ty- len và nẹp bằng tre treo ngay ngắn. Mặc dù nền nhà chỉ là đất nện nhưng những mô hình trên giá vẫn sạch như li, như lau. Một cảm giác khó tả bất chợt dâng lên trong ngực ông Đào. Đã bao lần đứng giữa những giảng đường thênh thang của Học viện xe tăng số 1 Bắc Kinh hay những phòng học đày ắp thiết bị ở Học viện Ma- li- nốp- xki ông đã mơ về một mái trường sĩ quan xe tăng của đất nước Việt Nam. Giờ đây, nó đã thành hiện thực. Hiện thực đấy nhưng vẫn có một cái gì đó thật là chua chát. Đất nước mình còn nghèo quá. Nhưng dù sao đây cũng là một sự khởi đầu. Mà có sự khởi đầu nào dễ dàng đâu. Ông tự nhủ mình cần phải quan tâm hơn nữa đến công tác nhà trường.
Buổi tham quan khu giảng đường và các bãi tập thực hành kéo đến tận cuối giờ chiều. Suốt buổi tham quan ông Đào hầu như không nói gì mà chỉ nghe là chính. Có vẻ như không mấy khi được giãi bày hết ý tưởng của mình với cấp trên nên ông Dương say sưa giới thiệu về những cái mà nhà trường đã làm được và cả những ý định đang nung nấu trong lòng mà chưa có điều kiện để biến nó thành hiện thực. Đứng trên một điểm cao ngoài bãi tập ông Dương khoát tay một vòng, giọng đầy hứng khởi:
- Báo cáo tư lệnh! Xung quanh đây là hệ thống bãi tập thực hành của nhà trường. Đây là bãi tập chiến thuật tiến công địch phòng ngự. Phía trước là bãi tập chiến thuật phòng ngự. Bên tay phải là bãi lái tổng hợp. Ở chân ngọn đồi kia là bãi bắn giá rung- Ông chỉ tay về một ngọn đồi thấp nằm cạnh khu giảng đường- Sau khi xây dựng nhà ở cho học viên chúng tôi xin phép đưa hiệu bộ về dưới này. Hiện nay, địa bàn đóng quân của nhà trường quá rộng nên rất khó cho việc xây dựng nề nếp chính quy. Đơn giản như muốn đưa điện về cho cán bộ, giáo viên làm việc ban đêm cũng rất khó. Ngoài ra còn phải xây dựng hệ thống các bãi tập thể lực. Nhà trường cũng phải có sân bóng đá, bóng chuyền để bộ đội rèn luyện sức khỏe, có nơi để diễu duyệt đội ngũ trong những ngày lễ. Nói tóm lại, còn rất nhiều việc phải làm.
Ông Đào vẫn yên lặng lắng nghe. Trong lòng ông thật sự cảm phục những nỗ lực của các đồng đội của mình. Họ đã đi lên gần như từ con số không. Được một cơ ngơi như thế này là biết bao mồ hôi và trí lực. Một lần nữa ông lại thấy quyết định đưa tham mưu trưởng Dương về làm hiệu trưởng là một quyết định hết sức đúng đắn của thường vụ đảng ủy binh chủng. Ở trong con người có bề ngoài gày gò, nhỏ yếu này không ngờ lại chứa đựng những hoài bão và khát vọng to lớn đến vậy.
Mãi đến khi ngồi trên xe trở về hiệu bộ ông mới hỏi nhỏ ông Dương:
- Này, nếu cho anh một điều ước thì anh ước cái gì?
Đã quá biết tính nết ông Đào nên ông Dương hơi ngỡ ngàng trước câu hỏi có phần “lãng mạn” của cấp trên. Mãi một lúc sau ông mới trả lời:
- Anh đã hỏi vậy tôi cũng xin nói thật, tôi chỉ ước đưa được cái nhà trường này về công trường 92 mà thôi.
Đến lượt ông Đào ngớ ra:
- Nhà trường về 92 thì Bộ tư lệnh đi đâu?
Ông Dương trả lời ngay lập tức như đã suy nghĩ kỹ rồi:
- Bộ tư lệnh thì về Hà Nội chứ còn đi đâu nữa- Ngần ngừ một lát ông thêm- Tôi đã suy nghĩ rất kỹ rồi. Đấy là phương án tối ưu anh ạ. Cơ quan chỉ huy thì phải ở trung tâm, phải gần đại bản doanh. Vả lại, nếu Bộ tư lệnh ở đây thì rất lãng phí, có những công trình gần như không sử dụng đến như khu xe, nhà xưởng chẳng hạn. Còn nếu cứ để nhà trường ở đây thì biết đến bao giờ mới có được cơ ngơi như thế.
Ông Đào thật sự ngỡ ngàng. Quả thật, ông chưa bao giờ nghĩ đến điều này. Nhưng đó đúng là một ý tưởng hết sức táo bạo và hợp lý. Lại thêm một phát hiện về người đồng sự gày yếu này. Tuy nhiên, đây là một việc quá lớn mà một cá nhân không thể quyết định được, lại còn phải xem ý kiến trên Bộ thế nào nữa chứ. Cuối cùng ông đành phải hoãn binh:
- Ờ! Công nhận ý anh rất hay. Tuy nhiên, còn phải xin ý kiến Bộ và thảo luận trong lãnh đạo binh chủng đã.
Suốt cả phần tiếp theo của buổi làm việc ông Đào không hề đả động đến vấn đề đó. Tuy nhiên, nó như một cái mầm cây đã bén rễ và chốc chốc lại trở về trong ý nghĩ của ông.

Chuyến công tác của phó tư lệnh Kiệm và đoàn cán bộ, nhân viên kỹ thuật của binh chủng Thiết giáp cho đến lúc này là khá suôn sẻ và thực hiện đúng kế hoạch. Chỉ sau hai ngày đêm, đoàn đã đến địa điểm của lữ đoàn H03 ở Quảng Trị. Dẫu đã có hơn một năm yên tiếng súng nhưng dấu tích những trận đánh ác liệt vẫn còn như nguyên vẹn. Bên những hố bom, hố pháo doanh trại, lán xe của H03 đã được dựng lên khá khang trang, có đủ hội trường, bệnh xá, chiêu đãi sở. Phong trào tăng gia sản xuất được đẩy mạnh, bữa ăn của bộ đội được cải thiện đáng kể đã làm tăng quan số khỏe lên hơn 90 phần trăm. Một cứ điểm gần như còn nguyên vẹn của chi khu Cam Lộ được anh em sử dụng làm thao trường huấn luyện chiến thuật. Nề nếp sinh hoạt, học tập đã mang dáng dấp của một đơn vị chính quy như hồi còn ở miền Bắc. Nói cho công bằng, phó tư lệnh Kiệm rất hài lòng về công tác quản lý và tổ chức huấn luyện bộ đội ở đây. Sau mấy ngày làm việc và đi khảo sát chung tình hình khu vực Kiệm đã đề nghị với Bộ tư lệnh binh đoàn cho H03 sử dụng thêm một phần khu căn cứ sư đoàn 3 ngụy ở Ái Tử làm thêm một thao trường nữa. Với hệ thống đường sá, kho tàng, công trình xây dựng và hàng rào vật cản gần như còn nguyên vẹn khu vực này rất phù hợp cho nội dung huấn luyện tiến công địch phòng ngự ở thành phố, thị xã mà đoàn của anh đưa vào để tập huấn cho đơn vị.
Kết thúc thời gian làm việc ở H03 đoàn của Kiệm đến tiểu đoàn xe tăng trực thuộc sư đoàn bộ binh C68 ở cao nguyên Xa- ra- van và trung đoàn N74. Nơi nửa tháng, nơi một tuần nên mãi đến đầu tháng 12 đoàn các anh mới tới trung đoàn H73. Được trở lại chiến trường quen thuộc từ hồi đánh Pháp và cũng là nơi mấy năm trước chính mình đã có mặt để chuẩn bị đưa xe tăng vào Kiệm vui lắm. Dọc đường đi Kiệm nói luôn mồm. Không hẳn vì anh vui chuyện mà còn muốn giới thiệu cho các sĩ quan đi cùng về địa hình, khí hậu, thời tiết và những đặc điểm khác của Tây Nguyên. Đối với những sĩ quan mới lần đầu được đặt chân đến vùng đất này như Ngô, Lê và Nguyễn Hữu thì những câu chuyện dọc đường này thật sự bổ ích. Các anh vừa say sưa ngắm nhìn những cao nguyên trải dài, những đỉnh núi cao chót vót, những cánh rừng nguyên sinh xanh um vừa lắng nghe như nuốt từng lời của vị phó tư lệnh đã nhiều năm gắn bó với chiến trường này.
Vào đến H73, chỉ sau một ngày nghỉ ngơi đoàn công tác đã ai vào việc nấy. Một lớp tập huấn cán bộ được tổ chức cấp tốc để các sĩ quan tham mưu giới thiệu những vấn đề mới về chiến thuật. Còn bộ phận thợ kỹ thuật thì bắt tay ngay vào khảo sát và sửa chữa trang bị. Cũng như ở các đơn vị các anh đã đi qua, xe pháo của H73 về cơ bản đã khắc phục được những hư hỏng thông thường, còn những hư hỏng mà đơn vị bó tay chủ yếu là các thiết bị điện và hệ thống thông tin liên lạc. Một tháng qua đi nhanh chóng. Những ngày cuối năm 1974, Kiệm quyết định đưa đoàn công tác của mình rời Tây Nguyên vào B2.
Có vẻ như sức mạnh của không lực Việt Nam cộng hòa đã giảm sút đáng kể sau hai năm quan thày về nước nên không còn đủ sức vươn xa lên kiểm soát các tuyến đường mòn Hồ Chí Minh nữa thì phải. Cũng có thể là do lực lượng phòng không của ta đã được đưa vào sâu hơn nên lũ “lính nhà trời” Sài Gòn kiềng mặt. Vì vậy, trên bầu trời không còn cảnh những chiếc L19 hay OV10 tự do bay lượn, nhòm ngó như trước kia. Các phương tiện vận tải của ta vô tư chạy ban ngày, chỉ khi đi sâu vào gần đến căn cứ Bộ tư lệnh Miền mới phải thực hiện các biện pháp nguỵ trang cẩn thận hơn.
Đang là mùa khô. Những con đường cao nguyên bị hàng vạn, hàng vạn lượt bánh xe lăn qua nghiền thành bột và cứ mỗi chiếc xe qua nó lại cuốn lên thành một đám mây bụi khổng lồ dài vài trăm mét. Ngồi trên xe ai cũng sù sụ một cái khăn mặt dạ dày bò thấm nước quấn ngang mặt để chống bụi mà khi nghỉ giải lao khạc ra vẫn thấy một bãi đờm đỏ khé. Trên những đoạn đường như vậy thì cái máu hay chuyện của phó tư lệnh Kiệm cũng không còn phát huy được nữa. Cũng như các thành viên trong đoàn anh đang phải vất vả chống cự lại những cái xóc kinh người và đám bụi khổng lồ đang trùm lên cả đoàn xe. Cũng còn may là xe đi đầu nên chiếc xe của Kiệm còn đỡ chứ ba xe đi sau thì đúng là một cực hình.
Rời khỏi H73 đã được hai ngày, bây giờ đoàn xe đang chạy trên một cao nguyên trống trải ở vùng ba biên giới. Theo tính toán của Kiệm thì chỉ không đến hai ngày nữa đoàn của mình sẽ vào tới căn cứ của đoàn M26. Trời vẫn xanh trong không một gợn mây. Cỏ cây hai bên đường thì bạc phếch một màu vì bụi. Phía trước là một ngã ba, lái xe Chiến giảm tốc độ, cậu ta nghiêng ngó như muốn xác định xem mình sẽ đi theo đường nào. Ngay cạnh ngã ba là một tấm bảng gỗ cũng bạc phếch vì bụi, trên đó là mấy dòng chữ nguệch ngoạc chắc là viết bằng than. Liếc qua tấm bản đồ trên tay Kiệm hất cằm:
- Cứ đi thẳng!
Chợt trợ lý Lê vỗ vai Kiệm và chỉ vào tấm bảng gỗ bên trái đường:
- Anh Kiệm! Hình như trên cái bảng kia có tên anh kìa.
Kiệm ngơ ngác một chút nhưng rồi cũng bảo Chiến:
- Dừng lại! Đâu? Bảng đâu?
Chiếc xe vừa dừng lại là luồng bụi phía sau trùm lên ngay. Phải mất vài phút mọi người mới nhìn rõ tấm biển. Trên nền gỗ trắng bạc bây giờ hiển hiện dòng chữ: “Bộ tư lệnh B3 cần gặp anh Kiệm Thiết giáp gấp. Đi theo mũi tên chỉ”. Chữ Kiệm to hơn hẳn các chữ khác và được tô đậm, nổi bật hơn hẳn các chữ khác nên Lê đã kịp đọc.
Lột cái khăn lau qua đám bụi trên mặt, Kiệm càu nhàu:
- Sao mấy bố B3 lại biết mình sẽ đi qua đây là mà cắm biển thế này nhỉ?
Ngô bàn góp:
- Chắc anh em dưới H73 báo cáo lên. Nhưng tôi đoán chắc có việc gì đó cần thiết lắm nên Bộ tư lệnh B3 mới làm thế này.
Ba chiếc xe đi phía sau cũng đã dồn lên và dừng lại ngay phía sau xe Kiệm. Mọi người dồn lên túm tụm nhìn tấm biển rồi bàn ra, tán vào. Chủ nhiệm hậu cần Quýt đùa:
- Chắc phó tư lệnh có ông bạn nào ở Bộ tư lệnh B3 muốn chiêu đãi đây mà.
Mọi người cười ồ cả lên. Kiệm nhăn trán suy nghĩ rồi nói:
- Chắc chắn là các anh ấy cần gặp mình rồi. Mà mình đã nhận được tin nhắn thế này thì chắc chắn sẽ phải vào. Nhưng…- anh bỏ lửng câu nói.
Đại diện cơ quan chính trị Nguyễn Tặng tham gia:
- Chắc anh phân vân chỉ mình anh vào thôi hay cả đoàn chứ gì.
Kiệm gật đầu:
- Đúng vậy! Mình thì nhất định phải vào rồi. Nhưng đoàn ta lại còn nhiệm vụ phía trước ở trong B2. Nếu sa lầy ở đây sợ rằng sẽ bị chậm so với kế hoạch.
Chủ nhiệm kỹ thuật Hổ tham gia:
- Theo tôi ta cứ vào cả đấy để xem tình hình thế nào. Nếu anh Kiệm phải ở lại lâu thì chúng tôi lại quay ra để vào B2 trước. Còn nếu chỉ một, hai ngày thì ta đợi đi cùng cũng được. Tiện thể cho anh em nghỉ ngơi tắm giặt một tý chứ hai ngày nay ngập trong bụi rồi. Khó chịu lắm.
Kiệm gật đầu dứt khoát:
- Tôi thống nhất thế này nhé: bây giờ ta cứ vào cả đoàn. Khi đến gần khu vực cơ quan ba xe các anh cứ dạt vào rừng cho anh em nghỉ ngơi, tắm giặt đi. Sau khi tôi vào gặp các anh ấy ta sẽ quyết định tiếp.
Mọi người lục tục về xe. Cả đoàn xe rẽ trái nhằm hướng dãy núi xanh rì phía trước. Càng đi xa đường tuyến cây cối càng rậm rạp và đỡ bụi hơn hẳn.

Không còn phải quấn khăn chống bụi nữa nhưng từ lúc đó Kiệm cứ im như thóc trái hẳn với bản tính của anh. Thực ra, trong đầu Kiệm suy nghĩ rất lung. Không hiểu có chuyện gì quan trọng mà Bộ tư lệnh B3 lại muốn gặp mình như vậy. Không lẽ trong thời gian công tác ở H73 đoàn mình có vấn đề gì sơ xuất. Chắc chắn là không. Kế hoạch công tác được thực hiện đầy đủ. Mọi yêu cầu sửa chữa của H73 đã được đáp ứng, số đầu xe chiến đấu được nâng lên đáng kể. Hay là Bộ có nhiệm vụ gì đột xuất giao cho mình. Chắc cũng không phải. Đoàn có mang theo đài 15 oát, ngày nào cũng làm việc với Bộ tư lệnh cơ mà, có việc gì thông qua Bộ tư lệnh Thiếp giáp truyền đạt được ngay. Vậy thì chỉ còn chuyện nhiệm vụ của xe tăng trong thời gian sắp tới. Anh chợt nhớ đến cuộc gặp Tổng Tham mưu trưởng trước khi đi công tác, đồng chí đã dặn đại ý “Cố gắng làm cho tốt, Đông Xuân này ta làm ăn lớn đấy”. Vậy thì chỉ còn việc đó thôi.
Đúng như vậy. Vừa gặp nhau, sau vài câu chào hỏi Tư lệnh B3 đã cho Kiệm biết cơ quan tham mưu của B3 đang có cuộc hội nghị triển khai kế hoạch chiến đấu Đông Xuân 1975 theo chỉ thị của Bộ. Hội nghị đang thảo luận và có nhiều ý kiến khác nhau. Khi nghe H73 báo cáo đoàn công tác của Binh chủng đã rời đơn vị và đang trên đường vào B2 nên muốn mời phó tư lệnh Thiết giáp vào để tham khảo ý kiến. Nghe thủng câu chuyện, Kiệm ngần ngừ:
- Thú thực với anh, tôi thì không ngại gì. Tuy nhiên, thiết giáp chúng tôi cũng đã có đại diện ở đây rồi. Đó là những anh em đã công tác ở trong này lâu năm và rất có kinh nghiệm về sử dụng xe tăng, có gì anh cứ yêu cầu anh em người ta đề đạt. Còn tôi chỉ là người đi công tác qua, đã nắm được tình hình gì đâu mà tham gia ý kiến. Vả lại, chúng tôi còn có nhiệm vụ ở B2 nên không thể nấn án ở đây lâu được.
Tư lệnh B3 ôn tồn:
- Không phải là tôi không tin anh em cơ quan binh chủng ở đây. Vừa rồi các anh ấy đã tham mưu cho chúng tôi sử dụng xe tăng đánh một số trận ở Chư Nghé, Đắc Pét giành thắng lợi rất hiệu quả. Tuy nhiên, nhiệm vụ lần này có khác. Nặng nề hơn rất nhiều và quy mô cũng lớn hơn rất nhiều nên muốn tham khảo ý kiến của các anh. Còn thời gian thì cũng không dám giữ các anh lại lâu, chỉ một, hai ngày thôi mà.
Nghe đến đánh lớn hơn máu trong người Kiệm như sôi lên, anh tỏ ra quan tâm:
- Anh cho biết cụ thể hơn xem nào?
Tư lệnh B3 hạ giọng vẻ bí mật:
- Thế này anh ạ! Khi nhận nhiệm vụ tác chiến Đông Xuân 75 này, căn cứ vào thực lực của mình chúng tôi xác định sẽ tiến hành một số chiến dịch cấp sư đoàn tăng cường nhằm vào một số mục tiêu như Gia Nghĩa, Đức Lập là vừa. Suốt hàng tháng nay cán bộ các cấp đã đi chuẩn bị chiến trường theo hướng ấy. Thế rồi, đùng một cái ngoài Bộ điện vào chỉ thị cần nghiên cứu thêm mục tiêu Buôn Ma Thuột. Mà Buôn Ma Thuột nó to lắm, anh ạ. Nếu Gia Nghĩa, Đức Lập là con nai con hoẵng thì Buôn Ma Thuột nó phải là con voi, nó là thủ phủ hậu phương của quân khu Hai này mà. Muốn động được vào nó chắc phải dồn lực cả B3 này, trong đó xe tăng các anh có khi phải dùng đến quy mô trung đoàn. Vì vậy, chúng tôi phải tổ chức hội nghị này để mở rộng dân chủ tìm biện pháp thực hiện nhưng cũng đang bí- Nhìn thẳng vào mắt Kiệm, anh cười thân mật- Anh ở ngoài đó, gần mặt trời hơn nên anh em chúng tôi cũng muốn tham khảo ý kiến. Vậy thôi! Anh cố gắng ở lại nhé!
Thấy Tư lệnh B3 đã nói đến mức như vậy nên Kiệm đành gật đầu:
- Thế cũng được! Vậy để tôi phổ biến tình hình cho anh em trong đoàn rồi sẽ vào tham gia họp với các anh.
Sau khi giao nhiệm vụ cho anh em trong đoàn tổ chức nghỉ ngơi và bảo dưỡng xe cộ, khí tài Kiệm quay ngay vào phòng họp. Cuộc họp có mặt đầy đủ các cán bộ chủ chốt của cơ quan tham mưu B3 và đã tiến hành được hai ngày. Sau một buổi ngồi nghe Kiệm nhận thấy ý kiến các cán bộ đang hình thành hai phe. Một phe kiến nghị với Bộ tiếp tục cho B3 mở các chiến dịch tiến công Gia Nghĩa, Đức Lập. Lý do mà phe này đưa ra là khả năng của mặt trận chỉ đủ sức đánh những mục tiêu như vậy là vừa tầm. Vả lại, toàn mặt trận đã nghiên cứu chuẩn bị chiến trường ở các khu vực này khá kỹ rồi. Nếu chuyển sang tiến công Buôn Ma Thuột sẽ phải đi chuẩn bị chiến trường lại. Ngoài ra, để cơ động lực lượng vào đánh Buôn Ma Thuột sẽ rất khó khăn. Phe thứ hai thì thống nhất với chỉ đạo của Bộ. Biết là khó khăn đấy nhưng chắc chắn với tầm nhìn của trên thì phải có một lý do gì đó mới chỉ định mục tiêu như thế chứ. Hơn nữa, phải đánh những mục tiêu lớn như Buôn- Ma- Thuột thì mới tạo được sự đột biến trên chiến trường chứ cứ “mần ba cái vụ lẻ tẻ” như cũ thì lại “vẫn đâu đóng đấy” thôi. Vấn đề đặt ra bây giờ là tìm biện pháp để thực hiện mà thôi. Sau gần hai ngày thảo luận thì phe thứ nhất có vẻ như đang chiếm ưu thế.
Ngồi nghe thảo luận, Kiệm thấy hơi buồn vì anh nhận thấy tầm nhìn của các cán bộ ở đây vẫn có phần chưa được cập nhật. Không phải ngẫu nhiên mà trên Bộ lại đưa ra một quyết định như vậy. Rõ ràng là với cách bố trí lực lượng “nhẹ ở giữa, nặng hai đầu” của địch thì chắc chắn Đông Xuân năm nay ta sẽ nhằm vào Tây Nguyên để đánh trận mở màn. Mà đã là trận mở màn thì chí ít cũng phải một thị xã lớn như Pley Cu, Kon Tum hoặc Buôn Ma Thuột mới tạo nên được một hiệu ứng nào đó chứ mấy cái thị xã nhỏ như Gia Nghĩa, Đức Lập thì cũng lại chỉ như mọi năm mà thôi. Trong khi đó, ngay tại Tây Nguyên này địch cũng đang rất chú trọng phòng thủ phía bắc mà trọng điểm là Kon Tum, Pley Cu, còn ở phía nam lực lượng bố trí khá mỏng. Thế mà lực lượng của B3 so với mấy năm trước đã lớn mạnh hơn rất nhiều. Trong tay Bộ tư lệnh có đến 3 sư đoàn bộ binh, hai trung đoàn pháo, hai trung đoàn phòng không, một trung đoàn xe tăng và một số đơn vị trực thuộc khác. Vì vậy, nếu chỉ so sánh đơn thuần về lực lượng ta hoàn toàn có đủ sức để đánh Buôn Ma Thuột. Tất nhiên sẽ có nhiều khó khăn, nhất là về cơ động lực lượng. Nhưng khó khăn nào mà chả có giải pháp.
Cuối buổi chiều, khi thấy mọi người thảo luận đã khá nhiều mà chưa đi đến thống nhất, Tư lệnh B3 đứng dạy:
- Báo cáo các đồng chí! Chúng ta thảo luận cũng đã nhiều nhưng chưa đi đến nhất trí quan điểm được. Bây giờ, xin mời đồng chí Lê Xuân Kiệm, phó tư lệnh binh chủng  Thiết giáp có ý kiến với hội nghị- Ông cười hóm hỉnh- Xin nói thêm là đồng chí Kiệm chỉ đi công tác qua đây thôi. Nhưng trước khi đi vào đây, đồng chí đã được gặp và trực tiếp nhận nhiệm vụ từ đồng chí Tổng tham mưu trưởng nên chúng tôi đã mời đồng chí tham dự với hội nghị chúng ta. Xin mời anh Kiệm!
Kiệm đứng dạy từ tốn:
- Thưa toàn thể các đồng chí! Được sự đồng ý của các đồng chí trong Bộ tư lệnh tôi xin phép được tham gia một số ý kiến mang tính chất cá nhận thôi ạ. Trước hết, theo tôi cả hai nhóm ý kiến của các đồng chí đều có cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn. Tuy nhiên, tôi cho rằng không phải ngẫu nhiên mà cấp trên lại chỉ thị cho chúng ta nghiên cứu mục tiêu Buôn Ma Thuột. Chắc chắn rằng phải có một lý do nào đó rất quan trọng, rất cần thiết tập thể Bộ Chính trị, tập thể Quân ủy trung ương mới đi đến quyết định đó. Vì vậy, theo tôi chúng ta không nên bàn cãi là có nên đánh hay không mà nên tập trung vào tìm biện pháp thực hiện là hơn. Còn theo nhận định của tôi đây không phải là một nhiệm vụ bất khả thi. Với cách bố trí nhẹ ở giữa, nặng ở hai đầu thì quân địch trên chiến trường này đang tập trung ở hướng Kon Tum, Pley Cu. Vì vậy, mặc dù là thủ phủ hậu phương của Tây Nguyên nhưng lực lượng địch phòng ngự ở đây cũng không quá mạnh. Trong khi đó lực lượng của B3 mấy năm qua đã lớn mạnh lên rất nhiều. Chúng ta lại có một thời gian dài chuẩn bị, huấn luyện, diễn tập… nên tôi cho rằng chúng ta hoàn toàn có thể tiến công Buôn Ma Thuột thành công bằng một chiến dịch hợp đồng binh chủng quy mô lớn- Sau khi phân tích thêm một số thuận lợi, khó khăn Kiệm nhấn mạnh- Theo tôi, để chiến dịch thành công chúng ta nên tiến hành theo hai bước. Bước một, sử dụng khoảng một sư bộ binh tăng cường tiến công tiêu diệt Đức Lập. Sở dĩ phải diệt “thằng” này trước bởi vì diệt được nó ta sẽ cơ động lực lượng thuận lợi hơn. Mặt khác, nó ở cách Buôn Ma Thuột có 14 ki- lô- mét. Nếu không diệt nó trước nó sẽ có thể ứng cứu rất đắc lực cho Buôn Ma Thuột khi bị tiến công. Ngay sau khi diệt được Đức Lập ta sẽ nhanh chóng đưa lực lượng áp sát Buôn Ma Thuột và đồng loạt nổ súng tiến công các mục tiêu trong thị xã bằng hợp đồng binh chủng. Riêng về xe tăng, theo tôi cần phải sử dụng tập trung cả trung đoàn H73 cho chiến dịch này- Nhìn quanh một vòng Kiệm hạ giọng- Tuy nhiên, trên đây cũng chỉ là ý kiến cá nhân của tôi. Còn việc quyết định thế nào thì xin mời các đồng chí tiếp tục thảo luận. Hết ý kiến!
Ngồi nán lại nghe thêm một vài ý kiến nữa Kiệm lại gần Tư lệnh B3 xin phép được tiếp tục chuyến công tác. Tư lệnh B3 thân mật:
- Chuyện công tác của anh đã có kế hoạch rồi, tôi không dám giữ. Nhưng cũng rất mong anh hoàn thành nhanh và quay ra đây với chúng tôi. Tôi tin rằng Tây Nguyên xuân này sẽ có nhiều chuyện lớn đấy- Ông chợt hạ giọng- Cũng xin báo với anh, tôi vừa nhận được điện của trên cho biết trong B2 đã mở chiến dịch Đường 14- Phước Long. Anh vào trong ấy cố gắng đúc kết lấy một ít kinh nghiệm đánh thành phố, thị xã rồi ra giúp chúng tôi nhé.
Kiệm mở to đôi mắt. Thế thì anh càng phải vào trong đó nhanh hơn. Xiết chặt tay người đồng đội, anh gật đầu:
- Hứa với anh, xong việc ở B2 tôi sẽ quay ra ngay.

   

Về tới đoàn Kiệm không nói cho ai biết chuyện ở B2 đã vào chiến dịch, anh chỉ nhắc ngắn gọn các lái xe thay nhau lái, anh em tranh thủ ngủ để đến B2 càng nhanh càng tốt rồi đưa đồ đoàn lên xe. Chỉ ít phút sau đoàn xe đã quay ra tới đường tuyến tiếp tục cuộc hành trình về phía nam. 
Những cánh rừng khộp Tây Nguyên đã lùi dần lại phía sau nhưng những đám bụi đỏ thì còn theo mãi đoàn xe. Cả đoàn, người nào người nấy cuốn chặt cái khăn mặt dạ dày bò vào miệng chống bụi nên câu chuyện không còn sôi nổi như trước nữa. Hay chuyện như Kiệm mà đến lúc này cũng chịu, chỉ thỉnh thoảng pha trò vài câu nhưng cũng chẳng có ai hưởng ứng. Riêng đối với Nguyễn Hữu thì anh lại thấy thích thú sự im lặng này hơn bởi có nhiều thời gian để quan sát và suy ngẫm hơn. Nói cho công bằng, chuyến đi này đối với Hữu thật sự bổ ích và thú vị. Đây là lần đầu tiên Hữu đi xa đến như thế vào chiến trường. Anh đã vượt hàng nghìn cây số trên con đường Trường Sơn huyền thoại. Anh đã được đi qua bao địa danh nổi tiếng một thời. Và điều quan trọng hơn là anh đã gặp nhiều người, rất nhiều người- từ anh lính binh nhì vừa mới chân ướt, chân ráo vào chiến trường cho đến những vị tư lệnh tiếng tăm lừng lẫy. Mỗi con người có một hoàn cảnh riêng, một suy nghĩ riêng nhưng đều lung linh một vẻ đẹp tâm hồn và đều có chung một niềm tin về ngày chiến thắng đang tới rất gần. Những miền đất đã đi qua, những con người đã được gặp cho anh một cái nhìn đày đủ hơn về tầm vóc cuộc kháng chiến này và cũng giúp anh lý giải cái câu hỏi vẫn đau đáu trong lòng về cội nguồn sức mạnh của dân tộc. Những cảm xúc, những tứ thơ bất chợt nảy ra trong đầu được anh ghi kín hàng chục trang sổ tay. Một ý định lúc đầu còn mơ hồ nhưng dần dần rõ nét hơn trong đầu Hữu. Nhất định, sau chuyến đi này anh sẽ phải viết hẳn một trường ca về những người đồng đội của mình. Đúng là chỉ có thể loại này mới chuyển tải hết những gì mà anh và đồng đội anh đã trải qua để đến được ngày chiến thắng.
Còn một lẽ nữa làm Hữu thấy vô cùng hạnh phúc trong chuyến đi này. Đó là bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” của anh sau khi được nhạc sĩ Doãn Nho phổ nhạc đã có sức lan tỏa vô cùng rộng lớn. Đi đến đơn vị nào cũng thấy anh em hát. Trước giờ sinh hoạt, hát “Năm anh em trên một chiếc xe tăng”. Giải lao giữa giờ, lại “Năm anh em trên một chiếc xe tăng”. Giao lưu văn nghệ với địa phương “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” cũng là bài tủ. Còn hội diễn văn nghệ cấp trung đoàn, như ở H73 vừa rồi cả 3 tiểu đoàn đều có tiết mục này. Tất nhiên ở mỗi đơn vị nó được dàn dựng, biểu diễn theo một phong cách khác nhau. Nói cho công bằng, Hữu rất cảm ơn người nhạc sĩ đã chắp cánh cho lời thơ của anh bay xa và lan rộng đến thế. Cũng vẫn những lời thơ mộc mạc, giản dị như tâm hồn người chiến sĩ giờ đây trở thành những ca từ mượt mà với giai điệu vừa tha thiết, vừa hùng dũng. Ngay bản thân anh là tác giả bài thơ mà còn cảm thấy như nó đã được lột xác. Và điều quan trọng nhất là bài hát được anh em bộ đội rất thích. Không phải chỉ lính xe tăng mà anh còn thấy anh em ở các đơn vị khác cũng hát. Phải chăng sự đồng cảm giữa anh và người nhạc sĩ đã tạo nên một sự thăng hoa để bài hát đi được vào lòng người. Chính vì vậy trong đoàn công tác mọi người cứ đùa “Cậu bây giờ là người nổi tiếng nhất Bộ tư lệnh đấy”. Thực sự thì điều đó không sai.
Hữu bồi hồi nhớ lại hôm anh xuống sinh hoạt cùng tiểu đoàn 1 của Nhã. Trước khi bước vào nội dung chính cả tiểu đoàn đồng ca bài “Năm anh em trên một chiếc xe tăng”. Bài hát vừa dứt thì chính trị viên Cự đứng lên dõng dạc: “Có đồng chí nào biết tác giả bài hát chúng ta vừa hát là ai không?”. Hàng chục cánh tay giơ lên. Cự chỉ định một chiến sĩ trả lời. Cậu ta đứng dạy rành giọt: “Báo cáo, bài hát này do nhạc sĩ Doãn Nho phổ thơ Nguyễn Hữu”. Cự hỏi tiếp: “Thế đồng chí có biết Nguyễn Hữu là ai không?”. Cậu ta lúng túng: “Dạ, chỉ nghe nói đó là một cán bộ của binh chủng ta thôi ạ!”. Hữu chưa biết Cự định làm gì gì anh ta đã tới kéo anh đứng dậy và trịnh trọng: “Vậy thì xin giới thiệu với các đồng chí, người đứng trước mặt các đồng chí đây chính là đồng chí Nguyễn Hữu, trợ lý tuyên huấn của binh chủng ta, tác giả phần lời bài hát “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” mà chúng ta vừa hát”. Cự chưa dứt lời thì tiếng vỗ tay đã đồng loạt nổi lên như sấm, có cả tiếng hò reo nữa. Hữu đứng như trời trồng, rồi anh cũng vỗ tay theo như một phản xạ tự nhiên. Có lẽ đó là tràng pháo tay dài nhất mà Hữu đã được chứng kiến.
Ngay khi buổi sinh hoạt kết thúc rất nhiều anh em đã đến gặp anh. Chẳng để làm gì cả, chỉ để hỏi han vài câu hoặc bắt tay anh một cái. Nhưng cũng có người muốn hỏi anh về kinh nghiệm làm thơ. Có chàng còn dúi cho anh mấy bài thơ để xin ý kiến. Xúc động trước những dòng thơ chân chất của những người lính mới quen, Hữu đã đề nghị với đoàn trưởng Kiệm cho anh tranh thủ thời gian mở một lớp bồi dưỡng viết văn tại trung đoàn vào các buổi tối. Và thế là trong gần một tuần liền, những kiến thức anh tiếp thu được hồi ở trường viết văn Nguyễn Du, những kinh nghiệm tự anh chăt lọc được trong quá trình sáng tác đã được dốc ra đến cạn. Nhìn những ánh mắt đầy tin yêu, ngưỡng mộ trong cái lớp học tự phát ấy anh tin rằng những đồng đội của anh nếu không làm ra được những tác phẩm lớn thì ít nhất cũng ghi lại được những cảm xúc chân thực nhất trong cuộc đời mình. Phát huy thắng lợi, vào đến 273 một lớp học tương tự cũng được tổ chức và thu được kết quả ngoài mong đợi. Tiếp xúc với những người lính trẻ tràn đầy sức sống, yêu đời, yêu đất nước, sẵn sàng hiến mình cho Tổ quốc Hữu càng thấy tự hào về đồng đội của mình, về binh chủng của mình. Những ngày đó Hữu lại nhớ nhiều đến Cân, cậu chiến sĩ trẻ của đại đội 9 năm nào. Tập thơ viết tay của Cân gửi anh mang ra Bắc hồi chiến dịch Đường Chín- Nam Lào anh đã chọn được một số bài gửi đăng các báo trung ương và tờ tin của binh chủng. Cuốn sổ đó hiện anh đang giữ và mang theo định bụng sẽ trả lại cho tác giả của nó trong đợt này. Qua Nhã anh được biết hiện Cân đã trở thành chính trị viên một đại đội ở B2. Hữu quyết định trong chuyến vào B2 lần này anh sẽ tìm gặp bằng được người chính trị viên trẻ tuổi đó.
Trời đã sang chiều. Đã thấp thoáng thấy những rừng cao su dăng hàng thẳng tắp của miền Đông. Anh em công binh trực ở một trạm ba- ri- e cho biết chỉ còn chừng 2 tiếng nữa sẽ đến Bù Đốp, hậu cứ của đoàn thiết giáp miền. Nghe được tin này, Hữu như mở cờ trong bụng. Thế là anh sắp được đặt chân đến mảnh đất “miền Đông gian lao và anh dũng”, anh quyết định tối nay sẽ tìm gặp bằng được Cân. Chắc chắn người cán bộ trẻ yêu văn thơ ấy sẽ giúp anh hiểu sâu sắc hơn về những chiến sĩ xe tăng ở chiến trường này.

Hữu không ngờ rằng vào lúc đó Cân đang dán mắt vào kính trưởng xe để chỉ huy cho pháo thủ bắn diệt từng hỏa điểm trong trung tâm hành quân, mục tiêu cuối cùng của tiểu khu Phước Long còn đang ngoan cố chống cự. Lưng áo anh ướt đẫm mồ hôi, còn bụng thì đói cồn cào vì từ sáng tới giờ chỉ mới được lót dạ mấy thanh lương khô bé tẹo. Chiếc xe 475 của anh đang nép sát vào một ngôi nhà hai tầng bên phải đường Trần Hưng Đạo, chốc chốc từ họng khẩu pháo 100 ly của nó lại khạc ra một bụm lửa sáng lòa. Phía sau xe 475 chừng ba chục mét là xe 482, nó cũng đang liên tục bắn vào khu vực mục tiêu để chi viện cho bộ binh mở cửa. Từ phía đó, súng các loại của địch vẫn bắn ra như vãi trấu. Đây đã là trận thứ tư đại đội anh tiến công vào cái thị xã này. Sáng hôm nay, các anh đã chi viện đắc lực cho bộ binh lần lượt đánh chiếm dinh tỉnh trưởng, toà hành chính, trận địa pháo của địch. Bọn tàn quân dồn hết về trung tâm hành quân này và điên cuồng chống cự. Có lẽ chúng đã ở thế “chó cùng dứt giậu” rồi nên ngoan cố đến cùng. Chỉ cần tiêu diệt nốt mục tiêu này nữa là ta đã làm chủ hoàn toàn thị xã. Nhưng nếu không dứt điểm nhanh, để trời tối sập xuống thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra.
Là tỉnh lỵ của tỉnh Phước Long, cách Sài Gòn chỉ có chưa đầy 100 ki- lô- mét theo đường chim bay nên Phước Long có một tầm quan trọng đặc biệt trong hệ thống phòng thủ vòng ngoài của ngụy quân Sài Gòn. Diện tích thị xã tuy không lớn nhưng địa thế của nó lại khá đặc biệt. Phía bắc và phía đông của nó được dòng sông Bé với hai bờ gần như dựng đứng bao bọc. Chả biết ai là người đầu tiên đã gọi nó là sông Bé nhưng nó chẳng hề nhỏ chút nào, chỗ hẹp nhất cũng đến non trăm mét. Phía tây thì con suối Đắc Gion tuy không rộng nhưng lại rất sâu, hai bên bờ là sình lầy, lau lách rậm như rừng. Thành ra, để tiến công thị xã bằng xe tăng thiết giáp thì chỉ có theo đường liên tỉnh lộ số Hai từ hướng nam và đường 311 từ hướng đông nam lên mà thôi.
Có lẽ địch cũng biết vậy nên chúng đã thiết lập ở đây những vị trí tiền tiêu nhằm bảo vệ an toàn cho thị xã. Án ngữ con đường số Hai là chi khu Phước Bình do một tiểu đoàn bảo an trấn giữ kết hợp với lực lượng dân vệ ấp, xã chốt giữ vòng ngoài. Xác định đây là vị trí tiền tiêu nên hệ thống vật cản, công sự ở chi khu Phước Bình được xây dựng tương đối kiên cố. Ngay trong chi khu có một sân bay với đường băng đủ dài cho các loại máy bay vận tải quân sự hạ cánh. Án ngữ đường 311 bên hướng đông nam là núi Bà Rá cao 736 mét. Giữa một vùng đồi thấp núi Bà Rá cao vọt lên như một đài quan sát thiên nhiên nên có tầm khống chế rất rộng. Trên đỉnh núi có trạm truyền tin và do một đại đội bảo an đóng giữ. Thị xã Phước Long rộng chừng hai ki- lô- mét vuông với khoảng hơn ba vạn dân. Công sở, nhà dân đa số là nhà trệt và một trệt, một lầu xây bằng gạch và xi măng vững chắc. Tiểu khu Phước Long được tổ chức phòng ngự nhiều tầng, có trọng điểm. Vòng ngoài là hệ thống đồn, bốt của bảo an, dân vệ. Bên trong có nhiều cứ điểm quân sự và cơ quan hành chính bố trí xen kẽ nhau. Những mục tiêu quan trọng được bố phòng chu đáo, cẩn mật là trung tâm hành quân, khu hành chính, dinh tỉnh trưởng, sân bay, trận địa pháo, trạm tiếp liệu và trại cảnh sát. Tại cầu Đắc Gion, ngã ba Tư Hiền và các ngã tư đường phố đều bố trí các lô- cốt, công sự chiến đấu. Trên đường liên tỉnh lộ số Hai địch bố trí nhiều vật cản như dây thép gai bùng nhùng hoặc thùng phuy đổ đất xếp ngang đường. Lực lượng địch phòng ngự tại thị xã Phước Long có một tiểu đoàn thuộc trung đoàn 7, sư đoàn 5, bốn tiểu đoàn bảo an, hai đại đội trinh sát và khoảng sáu mươi trung đội dân vệ. Đặc biệt, sau khi ta mở chiến dịch đường 14 tiêu diệt một số chi khu, cứ điểm như Đồng Xoài, Bù Đốp… thì bọn tàn quân dồn cả về đây. Tiểu khu Phước Long, chi khu Phước Bình và cứ điểm Bà Rá tạo thành “thế chân vạc” yểm hộ, hỗ trợ cho nhau rất đắc lực và tạo thành một hệ thống phòng thủ tương đối vững chắc. Tuy nhiên, sau đợt một của chiến dịch Phước Long đã bị cô lập gần như hoàn toàn nên tâm lý bọn ngụy quân, ngụy quyền ở đây cũng hết sức hoang mang, lo sợ.
Rạng sáng 31 tháng Mười Hai chiến dịch bắt đầu nổ súng tiến công chi khu Phước Bình. Địch phản kích quyết liệt đồng thời đưa một tiểu đoàn từ tiểu khu Phước Long tới đánh vào sườn quân ta nên sau gần một ngày chiến đấu nhưng bộ binh không giải quyết dứt điểm được. Đến 13 giờ, Bộ tư lệnh chiến dịch quyết định đưa xe tăng vào chiến đấu.  Đại đội Tăng 1 của Cân lúc đó đang nằm ở sở cao su Phước Bình. Nhận được lệnh, đại đội trưởng Sáu Thanh chỉ huy thê đội Một lập tức xuất phát. Chưa ra khỏi rừng cao su, một xe đã bị hỏng cơ cấu hướng vì nòng pháo vướng vào cây. Sáu Thanh chửi bới ỏm tỏi lên nhưng rồi cũng đành để xe này lại vì không thể quay pháo được. Vừa qua ngã ba chi khu, chiếc xe đi đầu đội hình dính ngay một quả mìn, băng xích bên trái đứt tung, bánh dẫn xích cũng bay mất. Thanh lệnh cho xe này tại chỗ dùng pháo bắn vào chi khu chi viện cho phía trước, đồng thời anh chỉ huy hai xe còn lại vượt lên chạy dọc theo đường sân bay, vừa chạy vừa bắn vào chi khu và đội hình tăng viện của địch. Thấy xe tăng xuất hiện, bọn địch vô cùng hoảng loạn và nhanh chóng vỡ đội hình, chúng hò nhau tháo chạy về phía cầu Đắc Gion. Bộ binh và xe tăng ta thừa thắng truy kích địch đến đầu sân bay thì xe Thanh hết đạn. Anh vừa chỉ huy xe chạy ra đường lớn định quay về lấy đạn thì lại dính luôn một quả mìn, xích cũng bay mất gần chục mảnh. Thanh bỏ xe đấy lên chiếc xe còn lại tiếp tục cùng bộ binh truy kích. Đến gần cầu Đắc Gion, một quả đạn chống tăng bắn trúng tháp pháo, pháo thủ bị thương nặng, Thanh cũng bị thương nhưng không nặng lắm. Nhưng gay cấn nhất là đường điện trên tháp pháo bị hỏng hoàn toàn. Chẳng còn cách nào hơn anh đành đưa xe lui lại khu vực sân bay. Đến 16 giờ ta làm chủ hoàn toàn chi khu nhưng cũng bị thiệt hại không nhỏ. Riêng đại đội xe tăng cả bốn chiếc đều bị thương vong, nhưng thật may là không ai hy sinh cả. Ngay trong đêm hôm đó và ngày hôm sau Cân đã chỉ huy các xe còn lại ra cứu kéo và khắc phục được mấy xe bị mìn. Cho đến chiều ngày mồng Một tháng Giêng thì các anh đã khôi phục được sức chiến đấu của đơn vị. Cũng trong ngày hôm đó, một đơn vị đặc công của ta đã đột nhập cứ điểm địch trên núi Bà Rá và tiêu diệt gọn đại đội bảo an địch đóng giữ tại đây. Mất Phước Bình, Bà Rá, thế chân vạc của địch bị lung lay dữ dội. Bọn chỉ huy tiểu khu Phước Long một mặt đề nghị Sài Gòn tăng viện gấp, một mặt chúng tăng cường hệ thống công sự, vật cản và huy động mọi lực lượng tham gia phòng thủ thị xã.
Trận tiến công đầu tiên vào thị xã diễn ra chiều mồng Hai tháng Giêng. Đại đội của Cân có nhiệm vụ phối thuộc cho trung đoàn bộ binh 12 tiến công trên hướng chủ yếu theo đường số Hai lên. Đại đội 3 thì chi viện cho trung đoàn bộ binh 271 tiến công trên hướng thứ yếu. Còn đại đội 10 được sử dụng làm dự bị của chiến dịch. Rút kinh nghiệm từ trận đánh  An Lộc, Cân bàn với Sáu Thanh tổ chức đại đội thành hai thê đội, hình thành hai tuyến trước, sau để chi viện và hỗ trợ lẫn nhau. 16 giờ, Cân chỉ huy thê đội Một xuất kích từ Phước Bình. Sau khi đánh tan chốt địch ở cầu Đắc Gion và chờ anh em công binh gỡ mìn dưới ngầm xong thì vượt qua cầu và bắt liên lạc với bộ binh ở ngã ba Tư Hiền. Tại đây, Cân chỉ huy cho các xe dùng hỏa lực bắn mạnh vào trận địa pháo ở phía tây đường và chi viện cho bộ binh mở cửa, khắc phục vật cản. Cửa mở xong, Cân cho thê đội mình tăng tốc độ xung phong. Phía sau là thê đội Hai do Sáu Thanh chỉ huy cũng đang bắn mạnh vào các hỏa điểm của địch để chi viện cho thê đội Một. Có lẽ do quá hoảng sợ nên bọn địch chạy dạt hết cả vào các ngõ ngách và gọi máy bay đến đánh. Hỏa lực pháo binh từ trận địa phía bắc thị xã bắn về cộng với bom đạn từ mấy chiếc A37 dội xuống đã tạo nên một bức tường lửa cắt rời sự liên kết giữa bộ binh với xe tăng. Chạy dọc theo đường Đinh Tiên Hoàng đến gần một ki- lô- mét vào tới chợ trung tâm thì Cân phát hiện ra xung quanh mình không có bóng dáng một chiến sĩ bộ binh nào, chỉ trơ trọi độc có ba chiếc xe tăng giữa một thị xã trống vắng và xa lại. Trời thì lại sắp tối. Sợ rơi vào bẫy của địch, anh điện về sở chỉ huy xin chỉ thị. Chắc cũng chẳng thấy có cách nào hơn, sở chỉ huy đồng ý cho anh rút ra ngã ba Tư Hiền. Thế là bài toán hiệp đồng giữa bộ binh và xe tăng vẫn chưa có lời giải. Về đến ngã ba Tư Hiền, hai bên xe tăng và bộ binh gặp nhau để hiệp đồng lại. Sáu Thanh thì bực lắm nhưng Cân thì hiểu, bom đạn bời bời như thế, mình còn có cái vỏ thép che chắn chứ anh em bộ binh thì có cái gì? Vì vậy phải thông cảm với người ta. Ngay trong đêm hôm ấy, đại đội của anh đã dùng pháo chi viện cho bộ binh đánh chiếm được trận địa pháo ở tây nam thị xã và bãi để xe cơ giới cạnh đó.
Sau một ngày nghỉ ngơi và tiến hành công tác chuẩn bị, trận tiến công thứ hai vào thị xã bắt đầu lúc tang tảng sáng ngày mồng Bốn. Dường như về phía địch cũng đã có những sự điều chỉnh lực lượng nhất định. Cái trại Lê Lợi nằm ngay cửa ngõ thị xã hôm trước các anh chạy qua cấm có thấy nó hó hé một phát súng nào, cứ tưởng địch đã bị bỏ chạy cả thì hôm nay đã trở thành một vị trí phòng ngự tiền tiêu khá vững chắc. Vì vết thương của Sáu Thanh sơ cứu không tốt, bị nhiễm trùng nên Cân vẫn phải chỉ huy thê đội Một hiệp đồng với bộ binh đánh vào trại Lê Lợi. Vừa mới xuất kích qua khỏi ngã ba Tư Hiền được một đoạn thì hai chiếc A37 xuất hiện và ném bom ngăn chặn đội hình. Mặc dù đã dùng 12 ly 7 đánh trả nhưng rồi một xe vẫn bị trúng bom phải nằm lại. Cân chỉ huy hai xe còn lại dùng pháo chi viện cho bộ binh mở cửa. Thế mà cũng mất hơn một tiếng mới mở xong cửa. Đúng lúc ấy xe 477 báo cáo “hết đạn pháo, súng máy kẹt. Xin phép quay ra tiếp đạn!”. Thời cơ xung phong đã đến, không thể bỏ qua nên dẫu chỉ còn một xe mình Cân vẫn quyết định xung phong. Đồng thời anh lên đài đề nghị thê đội Hai nhanh chóng lên tiếp viện. Thấy xe tăng xông vào, bọn địch trong trại Lê Lợi bỏ chạy tán loạn về phía sau. Thừa thắng, Cân lệnh cho lái xe tăng tốc độ truy kích. Thấy nguy cơ mất trại Lê Lợi, địch tăng cường pháo binh và máy bay đánh phá ngay vào trong trại bất chấp lính của chúng còn trong đó. Phát triển đến ngã ba sân bay, Cân quay cửa trưởng xe lại sau định nhìn xem bộ binh thế nào, anh toát mồ hôi hột khi thấy bốn, năm bóng áo rằn ri đang bám thành xe trèo lên. Phải công nhận bọn này cũng liều, chắc là chúng đã ở thế cùng đường rồi nên liều chết đây. Không nói không rằng anh ấn nút chỉ mục tiêu, tay kia thì ấn vào cò súng máy. Khẩu pháo 100 ly quay vèo về phía sau với tốc độ cao nhất gạt luôn hai thằng bay xuống đất, những thằng còn lại thì bị quật ngã ngay bởi loạt đạn đại liên căng như sợi chỉ. Pháo thủ Quang sau một thoáng ngẩn người ra khi thấy mình không điều khiển được pháo nữa thì cũng hiểu ra vấn đề khi quan sát thấy tình hình, cậu gạt tay Cân ra và tự mình giữ cò súng máy. Đúng lúc ấy thê đội Hai lên đến nơi. Cân lệnh cho cả đại đội tiếp tục cơ động lên đánh chiếm tòa hành chính. Tuy nhiên, lại vẫn là chuyện bộ binh không theo kịp xe tăng nên 12 giờ trưa thì trên lệnh cho đại đội anh quay lại ngã ba Tư Hiền. Về đến vị trí tập kết Sáu Thanh lại sôi sùng sục lên về chuyện hiệp đồng giữa xe tăng và bộ binh, Cân phải can mãi anh mới thôi. Tuy nhiên, anh cũng nhận thấy nếu cứ nhùng nhằng thế này thì không biết đến bao giờ mới dứt điểm được. 
Mà đúng thế thật. Ngay chiều hôm ấy, vượt qua lưới lửa phòng không của ta, hơn chục chiếc trực thăng đã kịp đổ xuống hai đại đội biệt kích dù để tăng viện cho bọn ngụy ở đây.
Ngày hôm sau, bộ chỉ huy chiến dịch quyết định tung một trung đội của đại đội 10 đang làm dự bị vào chiến đấu. Tuy nhiên, tình hình vẫn chưa có gì chuyển biến. Gặp tham mưu phó Nghi xuống nắm tình hình đơn vị, Cân và Thanh bộc bạch hết mọi suy nghĩ của mình. Nghi thừa nhận những vấn đề đó là có thật. Anh đồng ý với hai anh em họ là sẽ đề nghị Bộ tư lệnh chiến dịch sử dụng lực lượng tập trung để đánh một trận quyết định.
Ngày mồng Sáu, toàn bộ ba đại đội tăng được sử dụng tăng cường cho trung đoàn bộ binh 2 tiến công các mục tiêu cuối cùng trong thị xã. Nói là ba đại đội nhưng thực ra sau mấy ngày chiến đấu cũng chỉ còn hơn chục xe. Bộ binh đang sung sức, xe tăng thì tập trung nên có hiệu quả tức thì. Đến 9 giờ 50 phút ta đã chiếm được tòa hành chính và dinh tỉnh trưởng. Gần như toàn bộ quân địch đã bị tiêu diệt và ra hàng, số còn lại rút vào cố thủ ở trung tâm hành quân. Đây chính là sở chỉ huy của tiểu khu nên có hệ thống công sự và vật cản vào loại kiên cố nhất. Và lúc này đây, Cân đang cùng anh em chi viện cho bộ binh áp sát hàng rào để mở cửa mở.
Rút kinh nghiệm mấy trận đánh trước anh em ta bắn mạnh tay quá nên chóng hết đạn, Cân bóp công tắc ngực về phát, anh rành giọt từng tiếng:
- 75 gọi 01! Chú ý tiết kiệm đạn!- Quay về nội bộ anh nhắc Quang- Quan sát kỹ vào rồi hãy bắn, chỉ còn chục viên nữa thôi đấy.
Cựu sinh viên tổng hợp toán nhỏ nhẹ:
- Anh quê cứ yên tâm! Quang này đã bắn phát nào là chắc phát đó.
Mà đúng thế thật, từ hôm tham chiến đến nay chưa hôm nào xe Cân rơi vào tình trạng hết đạn phải quay ra tiếp.
Gần 5 giờ chiều thì các vật cản trước cổng tiểu khu đã được dọn tương đối sạch. Nhận được tín hiệu cửa mở đã thông Cân lập tức bóp công tắc phát:
- 75 gọi 01! Nhanh chóng xung phong qua cửa mở! 47!
Chẳng đợi anh giục, lái xe Đoàn tăng ga lao vọt lên. Ngay sau xe Cân là hai xe nữa. Quang rê nhẹ tay hướng và giữ chặt cò súng máy. Những loạt đạn đại liên thẳng căng tạo thành một cánh quạt lửa trước mũi xe. Ba chiếc xe tăng như ba con mãnh hổ tung hoành trong trung tâm hành quân địch như trong chỗ không người. Có lẽ không còn chút ý thức kháng cự nào nữa nên từ trong các tòa nhà, các công sự những lá cờ trắng bằng đủ các loại khăn, áo lót mọc lên như nấm. Cân cho xe dừng lại trước tòa nhà trung tâm. Bộ binh tỏa ra lùng sục bắt tù binh. Qua khai thác nhanh các anh biết còn bọn chỉ huy đang trú trong hầm ngầm. Các chiến sĩ bộ binh chất ngay mấy cân bộc phá vào cửa hầm. Sau một tiếng nổ lộng óc, cửa hầm mở toang. Vài phút sau, mấy bóng người vật vờ trong làn khói xuất hiện, hai tay giơ cao trên đầu. Thằng nào thằng ấy trông cứ như chuột phải khói. Cho đến giờ phút đó, thị xã Phước Long đã hoàn toàn nằm trong tay ta.

Sẩm tối hôm đó thì đoàn công tác của Kiệm cũng vào đến sở chỉ huy của đoàn thiết giáp miền Đông H6. Niềm vui gặp gỡ như được nhân đôi vì tin chiến thắng từ Phước Long cũng vừa được báo về. Ôm chặt lấy Kiệm, đoàn phó Hà nghẹn ngào:
- Đã quá anh ạ! Thấy trận đánh cù nhày cả tuần, cứ ngỡ lại xuất hiện một cái An Lộc mới. Bây giờ thì ngon rồi. Tối nay, mời các anh ở lại đây liên hoan luôn.
Kiệm thì tiếc hùi hụi:
- Giá như tôi không nán lại ở B3 mấy ngày thì đã kịp vào đây cùng các anh tham gia trận này- Nhẫm nghĩ một lát anh giật tay Hà- Này, hay ngày mai anh bố trí cho bọn tôi xuống dưới đó tham quan một buổi. Chắc chắn có nhiều bài học rút ra từ trận đánh này.
Hà cười giả lả:
- Cứ từ từ rồi đâu có đó! Còn bây giờ mời anh đi tắm rửa rồi còn liên hoan.
Trong lúc đó thì Hữu đã xuống Phòng chính trị. Sau phút hàn huyên anh hỏi thăm ngay về Cân. Chủ nhiệm chính trị cười:
- Thằng chả còn trẻ mà làm việc chắc chắn lắm. Đại đội của nó đang đánh nhau dưới Phước Long, chắc vài bữa nữa mới về.
Hữu cũng hơi tiếc nhưng anh tự nhủ thời gian công tác ở đây còn dài, thế nào rồi anh cũng gặp được Cân.
Cuộc gặp gỡ ấy đã diễn ra sớm hơn dự kiến. Sau khi làm việc với ban chỉ huy đoàn, thống nhất kế hoạch công tác và giao nhiệm vụ cho các bộ phận, Kiệm quyết định lên đường đi Phước Long cùng hai trợ lý tham mưu. Vì công việc cũng chưa có gì gấp gáp lắm nên Hữu xin phép được đi cùng. Kiệm ngần ngừ giây lát rồi  gật đầu cười khà khà:
- Cậu đi cũng được, có khi lại ra được một bài thơ hay ấy chứ!
Mất hơn hai tiếng như đánh vật trên con đường quân sự làm gấp, tầm quá trưa thì thày trò Kiệm đến được sở cao su Phước Bình là vị trí tập kết sau chiến đấu của xe tăng. Đón các anh ở ngay bìa rừng là đoàn phó Hồng và tham mưu phó Nghi. Lại những cái bắt tay, ôm hôn thắm thiết và những lời hỏi thăm chí tình, chí nghĩa như những người anh em ruột thịt đã xa cách lâu ngày. Những câu chuyện cứ nổ như ngô rang. Mãi một lúc sau đoàn phó Hồng mới chợt nhớ ra:
- Vui chuyện quá, quên mất là đã quá bữa rồi. Chắc các anh đều đã đói cả rồi phải không?
Kiệm dễ dãi thú nhận:
- Thực tình là tớ đói gần chết rồi đây này.
Tham mưu phó Nghi cũng giật mình:
- Chết thật! Báo cáo phó tư lệnh, nghe trên đoàn điện báo xuống anh em chúng tôi đã chuẩn bị cơm nước xong cả rồi. Thế nhưng gặp thủ trưởng và anh em ở đây thành ra quên mất.
Cả đoàn đi sâu vào rừng cao su chừng vài trăm mét thì đến chỗ trú quân của tiểu đoàn xe tăng. Nhìn những chiếc xe tăng sứt sẹo còn đỏ bụi đất miền đông cùng những gương mặt trẻ đang chìm trong giấc ngủ mê mệt trên những cánh võng toòng teng bên cạnh, Kiệm hiểu bộ đội mình đã phải trải qua những ngày ác liệt, gian khổ đến mức nào. Nghi định gọi anh em dạy chào phó tư lệnh binh chủng nhưng Kiệm ra hiệu để yên cho anh em ngủ.
 Bữa cơm trưa được dọn ra trên một tấm bạt ngay cạnh lán chỉ huy. Liếc qua mâm cơm Kiệm thấy khá là thịnh soạn, có cả thịt tươi, thịt hộp và giò hộp, chắc là chiến lợi phẩm mới thu được. Bên cạnh đó là mấy cái hộp hình trụ bằng cổ tay, sơn màu xanh đỏ sặc sỡ. Vốn háu đói, Kiệm sà ngay xuống mâm nhón một miếng giò nhai ngấu nghiến. Anh gật gù:
- Ngon ra phết, các cậu ạ- Cầm cái hộp nhôm màu xanh lên tay, Kiệm tò mò- Thế còn cái này là cái gì? Trông cứ y như quả lựu đạn khói ấy.
Mấy anh em cùng ngồi xuống, Nghi tươi cười giải thích:
- Bia lon với nước ngọt chiến lợi phẩm đấy, thủ trưởng ạ. Mấy lon màu xanh là bia, còn những lon màu đỏ này là nước ngọt- Nói rồi anh giật nắp một lon bia đưa cho Kiệm- Thủ trưởng uống thử xem có ngon bằng bia Hà Nội không?
Hơi ngần ngừ một lát nhưng rồi Kiệm cũng ngửa cổ làm một ngụm, lát sau anh gật:
- Ngon lắm các cậu ạ! Mà bây giờ thì cái gì chả ngon.
Đúng vậy thật. Suốt từ sáng đến giờ chưa có cái gì vào bụng, được bữa ăn thịnh soạn như thế này thì còn gì bằng. Vì vậy, chỉ một loáng sau nồi cơm to đùng và toàn bộ thức ăn, bia bọt đã được thanh toán xong. Mọi người nhẩn nha ngồi nhấm nháp nước ngọt. Cái vị ngòn ngọt rất lạ, lại tê tê đầu lưỡi làm cho ai cũng thấy thú vị. Cầm lon nước ngọt trên tay, cố đọc những hàng chữ bằng tiếng Anh, Hữu nhủ thầm: “Đi đánh nhau mà chơi sang thế này thì tiền của đâu chịu nổi”.
Có vẻ như đã thỏa mãn cái dạ dày nên Kiệm đi ngay vào công việc:
- Lần này chúng tôi vào đây có nhiệm vụ tổ chức tập huấn cho các đơn vị trong này một số vấn đề mới về chiến thuật và sửa chữa xe pháo. Trong các nội dung tập huấn có cả nội dung xe tăng tiến công thành phố, thị xã. Thật may lại gặp dịp xe tăng chúng ta vừa tham gia giải phóng Phước Long này. Vì vậy, chúng tôi muốn xuống tận nơi tham quan và gặp gỡ các anh em trực tiếp chiến đấu. Qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm để bổ sung vào bài giảng và phổ biến rộng rãi trong lực lượng thiết giáp toàn quân. Ngay sau đây, đề nghị các anh triệu tập mấy đồng chí cán bộ đại đội đã trực tiếp chiến đấu trong những ngày qua lên đây cùng đi với đoàn.
Nghi gọi một chiến sĩ liên lạc lại truyền đạt chỉ thị. Chỉ một loáng sau đã thấy đại đội trưởng đại đội 3, đại đội trưởng đại đội 10 và Cân, chính trị viên đại đội 1 có mặt. Thấy báo cáo là chính trị viên, Kiệm có vẻ hơi không bằng lòng. Đoàn phó Hồng vội giải thích:
- Báo cáo anh, đại đội 1 là đại đội chủ công, tham gia đánh địch trên hướng chủ yếu của chiến dịch. Ngay từ trận đánh chi khu Phước Bình, đại đội trưởng đã bị thương, hiện đang bị sốt cao. Vì vậy, các trận đánh vào Phước Long đều do đồng chí Cân, chính trị viên chỉ huy- Anh cười hóm hỉnh- Nếu tính số trận tham gia thì cậu này tham gia nhiều nhất đấy ạ.
Nét mặt Kiệm giãn ra:
- Thế thì tốt! Đồng chí Nghi và ba đồng chí lên đi xe với tôi- Anh chỉ mấy trợ lý- Còn các cậu xuống đi với xe anh Hồng.
Hữu và Cân cũng đã nhận ra nhau nhưng chỉ kịp nắm tay nhau thật chặt. Chưa nói với nhau được câu nào nhưng Hữu cảm nhận một cách rõ ràng người chiến sĩ yêu thơ năm nào đã có sự trưởng thành vượt bậc.

Hai chiếc xe bám sát nhau chạy về hướng thị xã. Trên đường, lác đác từng toán bà con tản cư nay trở về nhà. Người nào cũng lếch thếch tay xách nách mang nhưng gương mặt thì tươi roi rói. Có lẽ những người dân này đã quá chán ngán cái chính thể mà họ đã sống dưới đó mấy chục năm trời và hy vọng vào một thể chế mới đã được thiết lập trên quê hương họ từ ngày hôm qua.
Theo sự chỉ dẫn của Cân, hai chiếc xe lần lượt đi qua chi khu Phước Bình, cầu  Đắc Gion, bãi để xe cơ giới, trại Lê Lợi, trung tâm hành quân, dinh tỉnh trưởng và đích cuối cùng là tòa thị chính. Đến từng điểm, Kiệm đều bắt xe dừng lại và yêu cầu các cán bộ đi cùng mô tả lại trận đánh tại đó. Ngoài việc nghe kỹ về diễn biến anh còn yêu cầu các cán bộ đại đội đưa ra nhận xét về tình hình chỉ huy, hiệp đồng và những ưu khuyết điểm mà họ nhận thấy.
Cuối buổi chiều cả đoàn mới đến tòa thị chính. Ở đó có một đại đội bộ binh chốt giữ và là nơi làm việc của ủy ban quân quản vừa mới được thành lập. Ngước nhìn ngôi nhà hai tầng bề thế còn khá nguyên vẹn, lại có một cái tháp cao như tháp chuông nhà thờ ngay chính giữa mặt tiền, Kiệm ngạc nhiên:
- Lạ nhỉ? Tại sao nó lại làm cái lầu cao ngay chính giữa mặt tiền thế kia? Trông cứ ngang phè phè ấy!
Mấy cán bộ xe tăng cũng chẳng biết gì nên chỉ xì xào trao đổi. Một cán bộ quân quản, dáng chừng là lực lượng địa phương hoạt động lâu năm ở đây xen vào giải thích:
- Thưa các anh! Ở trong này ngụy quyền Sài Gòn áp dụng chính sách chính quyền quân sự. Mỗi tỉnh là một tiểu khu, tỉnh trưởng là sĩ quan. Như ở Phước Long này tỉnh trưởng là đại tá Nguyễn Thống Thành. Còn tòa hành chính, gọi là thế nhưng thực ra nó cũng như nơi làm việc của cơ quan chỉ huy tiểu khu. Vì vậy, cái lầu cao kia có thể coi như một đài quan sát. Đứng trên đó các anh có thể nhìn thấy toàn bộ thị xã và các vùng ven nội.
Kiệm gật gù:
- Hay thật! Xin cảm ơn đồng chí đã có lời giải thích rất thấu đáo- Kiệm bắt tay người cán bộ quân quản thật chặt, anh cười làm thân- Vậy, xin phép anh chúng tôi lên đó một lát có được không?
Người cán bộ quân quản tươi cười:
- Vâng! Xin mời các anh!
Quả thật, đứng trên cái lầu cao trước tòa thị chính các anh có thể nhìn thấy rõ toàn cảnh thị xã. Không chỉ thế. Về phía bắc và phía đông các anh có thể nhìn thấy những rừng cao su xanh rì bên kia sông Bé. Về phía tây có thể nhìn rõ dẫy đồi thấp um tùm cây cối bên kia suối Đắc Gion, thấp thoáng đây đó là những đoạn đường đất mà các anh mới đi từ Bù Đốp về. Về phía nam có thể nhìn thấy chi khu Phước Bình với những dãy nhà dài và rõ nhất là cái đường băng sân bay đang sáng lên nhờ nhờ trong nắng chiều. Ngắm nghía một lúc, Kiệm gật gù:
- Đúng đây là một đài quan sát quân sự thật. Từ đây có thể thấy được những hoạt động trên cả một vùng rộng lớn.
Cân xuýt xoa:
- Thảo nào mà nó chỉ điểm cho pháo binh và máy bay đánh trúng thế. Hôm mồng Hai, chúng tôi cứ chạy đến đâu là pháo nện đến đó. Cả máy bay nữa, kể cả lúc mình đã tìm chỗ ẩn nấp rồi, cứ tưởng kín mà nó vẫn đánh sát sạt. Thành ra, đại đội tôi đã vào tận đến chợ trung tâm kia kìa- Anh chỉ khu chợ lúp xúp cách đó chừng dăm trăm mét- Chỉ còn vài bước chân nữa là đến đây mà rồi lại phải quay ra vì không thấy bóng một chiến sĩ bộ binh nào đi cùng. Lúc ấy trời lại sắp tối nữa.
Kiệm nhíu mày:
- Lại vẫn trục trặc chuyện hiệp đồng giữa xe tăng và bộ binh à?
Mấy cán bộ đoàn H6 cùng gật đầu. Có vẻ chưa hết bức xúc, Cân nói luôn một mạch:
- Báo cáo thủ trưởng, còn chưa bằng trận thứ hai cơ. Hôm ấy, sau khi xung phong đánh qua trại Lê Lợi, khi phát triển đến ngã ba sân bay tôi quay lại nhìn. Đã chẳng thấy bóng đồng chí bộ binh nào, lại còn phát hiện mấy thằng ngụy trèo lên phía sau xe định thả lựu đạn nữa. Tôi mà không nhanh trí dùng chế độ chỉ mục tiêu gạt bọn chúng xuống thì không biết sẽ xảy ra chuyện gì.
Kiệm quay sang Hồng và Nghi gặng:
- Tình hình như thế các anh có nắm được không?
Nghi gật đầu:
- Báo cáo thủ trưởng, sau khi rút ra anh em đều có phản ánh với chúng tôi. Chúng tôi cũng báo cáo lại với bộ tư lệnh chiến dịch và trao đổi với chỉ huy các trung đoàn bộ binh. Thực tình là ai cũng biết cả. Tuy nhiên, thủ trưởng cũng phải thông cảm cho họ. Các đơn vị này đã tác chiến liên tục từ đầu chiến dịch, cơ động liên tục, lại không được bổ sung quân số nên mỗi đại đội chỉ còn mười lăm, hai mươi tay súng. Trong khi đó máy bay và pháo binh địch bắn chặn quá dày. Cứ chỗ nào xe tăng xuất hiện là chúng bắn vào đấy. Vì vậy anh em người ta không thể theo sát xe tăng được.
Kiệm gật gù đăm chiêu:
- Đúng thế thật! Người ta mà chạy theo mình thì cũng bị thương vong hết- Anh lại nhìn quanh cái lầu- Công nhận cái lầu này cũng lợi hại thật đấy, các cậu chạy đến đâu là nó phát hiện được ngay. Mà sao các cậu không tương cho nó một quả nhỉ?
Mấy anh em H6 cùng cúi mặt. Đúng là họ không nhận thấy vị trí quan sát này có ý nghĩa như thế nào? Đại đội trưởng đại đội 3 rụt dè:
- Báo cáo thủ trưởng, đúng là chúng tôi cũng không thật tinh. Nhưng thực tình trước khi đánh vào đây chúng tôi có biết tý gì về địa hình địa vật và các mục tiêu nó nằm ở đâu đâu. Đi trinh sát thì đứng mãi ở cái điểm cao bên kia sông mà nhìn vào thôi. Bản đồ cũng không có. Đến lúc đánh nhau thì khói lửa mù mịt, bên đại đội tôi còn có xe đi lạc sang bên hướng của đại đội 1 cơ. May mà thị xã này cũng nhỏ chứ nếu nó to hơn một tý thì chẳng biết đằng nào mà lần.
Đoàn phó Hồng bổ sung:
- Báo cáo anh, ý định giải phóng Phước Long thực ra chỉ xuất hiện khi đợt Một của chiến dịch này phát triển thuận lợi. Chính vì vậy việc chuẩn bị bản đồ quân đoàn không tiến hành kịp. Ngay cả bộ chỉ huy chiến dịch cũng chỉ có bản sơ đồ do các đồng chí hoạt động bí mật ở đây cung cấp để chỉ huy thôi ạ.
Kiệm gật đầu:
- Đây cũng là một vấn đề đặt ra trong tác chiến ở các đô thị sắp tới. Mà sao nó bé tý hin thế này mà các ông ấy phải cù nhày mất cả tuần nhỉ?
Đến lượt đại đội trưởng đại đội 10 lên tiếng:
- Báo cáo phó tư lệnh, để tình hình kéo dài thế này theo tôi có nguyên nhân về sử dụng lực lượng. Đại đội tôi được sử dụng làm dự bị của chiến dịch, đến ngày hôm kia mới được tung vào chiến đấu. Nhưng lúc nhận lệnh tôi mới ngớ ra là trên chỉ đưa một trung đội 3 xe vào. Kết quả là vẫn không giải quyết xong. Đến hôm qua, trên mới quyết đưa cả đại đội vào, cộng với các xe còn lại của “xê” 1, “xê” 3 tập trung lại đánh nên dứt điểm được ngay. Theo tôi, nếu sử dụng lực lượng tập trung hơn chắc chắn sẽ không kéo dài như thế này.
Kiệm ngước nhìn Hồng, đoàn phó H6 nhỏ nhẹ:
- Báo cáo anh, chúng tôi cũng đã có ý kiến với bộ chỉ huy chiến dịch nhưng các anh ấy cũng có lý do để sử dụng như vậy. Như tôi đã nói hồi nãy, sức chiến đấu của các đơn vị bộ binh tham chiến trận này đã suy giảm quá nhiều vì chiến đấu liên tục dài ngày mà không được bổ sung, nghỉ ngơi. Vì vậy, với một thị xã được phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp như thế này, xe tăng lại chỉ tiến công theo được một hướng thì sử dụng như ban đầu là hợp lý. Riêng việc chỉ tung một trung đội của đại đội 10 vào đánh trận hôm mồng Năm thì chính tôi cũng bất ngờ. Hôm đó tôi đang xuống rút kinh nghiệm với hướng chủ yếu bên đại đội 1. Ngay sau đó tôi có ý kiến và hôm qua các anh ấy đã quyết định tung cả đại đội vào.
Kiệm gật gù ra chiều đã hiểu, anh hất cằm:
- Vậy tổng kết lại, trận này tổn thất của xe tăng thế nào?
Nét mặt đoàn phó Hồng và tham mưu phó Nghi tươi hẳn lên. Nghi hồ hởi:
- Báo cáo phó tư lệnh, lần này xe tăng ta thiệt hại không đáng kể ạ. Chỉ có ba xe bị mìn, một xe bị bom và hai xe trúng đạn chống tăng nhưng không cháy, chỉ bị hỏng đường điện tháp pháo. Tất cả xe hỏng đã được kéo về khu tập kết và đang khắc phục. Về người chỉ có một đồng chí hy sinh và mấy đồng chí bị thương nhưng cũng không nặng lắm. Có thể nói đây là một thành tích đáng kể đấy ạ!
Kiệm mừng rỡ:
- Thế hả? Thế thì tốt quá. Thật tình, hôm ở B3 nghe tin các cậu đánh Phước Long, tớ cứ nơm nớp sợ lại xảy ra một cái An Lộc nữa thì chẳng còn mặt mũi nào- Anh nghiêng đầu- Các cậu có bí quyết gì không? Nói đi xem nào!
Hồng khiêm tốn:
- Thì cũng nhờ rút kinh nghiệm từ trận An Lộc thôi, thủ trưởng ạ. Trước hết, về mặt đội hình chúng tôi quyết định tổ chức thành hai thê đội, hình thành hai tuyến cách nhau chừng hai trăm mét để hỗ trợ và bảo vệ lẫn nhau được. Thứ hai là trước khi qua các ngã ba, ngã tư phải thăm dò, đảm bảo diệt hết địch mới được qua. Thứ ba là phải tăng cường quan sát các nhà cao tầng, các ngõ hẻm không được để địch lợi dụng, bất ngờ bắn vào sườn. Và một biện pháp quan trọng nữa là không được tách rời với bộ binh. Nếu không thấy bộ binh phải kiên quyết dừng lại. Chính vì thực hiện tốt những biện pháp đó mà chúng tôi đã giảm được tổn thất xuống đến mức này đấy ạ.
Kiệm gật đầu:
- Tốt lắm! Đó đúng là những bài học xương máu- Anh chỉ tay vào hai trợ lý tham mưu- Các cậu nhớ bổ sung ngay những kinh nghiệm này vào tài liệu tiến công thành phố, thị xã nhé! Còn bây giờ ta về thăm anh em một chút. Ngay đêm nay chúng tôi sẽ về đoàn bộ, các anh ạ.
Nói rồi Kiệm xăm xăm bước lại phía cầu thang. Tuy nhiên, anh lại đột ngột dừng lại nhìn về phía cái chợ. Mọi người thấy vậy cũng đứng lại chờ. Chừng một phút sau Kiệm mới thốt ra:
- Này, giá như ta tổ chức một mũi thọc sâu, cho bộ binh lên sau tháp pháo xe tăng rồi cơ động với tốc độ cao lao thẳng vào đây thì có khi trận đánh sẽ kết thúc sớm hơn nhiều đấy, các cậu nhỉ!
Hồng, Nghi và mấy cán bộ cùng đi đều trầm ngâm suy nghĩ. Lát sau  Hồng gật đầu công nhận:
- Đúng vậy! Có lẽ từ nay về sau khi đánh chiếm thành phố thị xã nên tổ chức một mũi thọc sâu, đánh  vào mục tiêu chủ yếu, vào cơ quan đầu não chỉ huy của bọn chúng thì mới kết thúc nhanh trận đánh được.
 Cả đoàn xuống lầu. Hữu và Cân còn nán lại một chút, hai anh em hẹn nhau sẽ nói chuyện nhiều sau khi Cân về. Hoàng hôn đang xuống dần. Lác đác đã thấy le lói ánh đèn, nhà nào đó còn máy phát điện. Tiếng gọi nhau và cười đùa í ới. Thị xã giải phóng mới có một ngày mà sao thanh bình quá.

Hội nghị Tổng kết chiến đấu 2 năm 1973- 1974 và triển khai nhiệm vụ năm 1975 của binh chủng Thiết giáp đã bước sang ngày thứ hai. Trên diễn đàn chính ủy Phạm Sính đang báo cáo trước Hội nghị tinh thần Nghị quyết 21 của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Quân ủy trung ương về quyết tâm giải phóng miền Nam trong hai năm 1975- 1976. Hội trường im lặng như tờ. Hàng trăm đại biểu đang lắng nghe như nuốt lấy từng lời của nghị quyết. Những gương mặt còn ám khói bụi chiến trường đều như sáng bừng lên một niềm vui mới, niềm vui về một ngày chiến thắng không xa. Đúng lúc ấy, một chiếc xe Von- ga đen bóng đỗ xịch trước cửa hội trường. Từ ghế trước một sĩ quan nhanh nhẹn chạy vòng lại phía sau mở cửa. Một người cao lớn với mái tóc đã bạc gần hết bước xuống. Ông đứng lặng nhìn xung quanh chừng vài giây rồi bước lên cầu thang với những bước đi dứt khoát và nhanh nhẹn.
Ngồi ngay dãy bàn đầu nên tư lệnh Đào nhìn thấy Tổng tham mưu trưởng xuất hiện gần như trước tiên. Mặc dù bị giật mình nhưng phản xạ của một người chỉ huy đã kịp mách bảo ông hành động như thế nào trong trường hợp này. Ông đứng phắt dậy, hô lớn:
- Chú ý!- Vừa dứt lời, ông Đào bước vội ra phía cửa và dập gót chân đứng nghiêm- Báo cáo  đồng chí Tổng Tham mưu trưởng! Binh chủng Thiết giáp đang tổ chức Hội nghị tổng kết nhiệm vụ hai năm 1973- 1974 và triển khai nhiệm vụ năm 1975. Quân số tham gia 96 đồng chí. Xin chỉ thị đồng chí. Hết!
Tổng tham mưu trưởng giơ tay vẫy chào và nhỏ nhẹ:
- Mời các đồng chí tiếp tục!
Rất nhanh trí, từ trên diễn đàn chính ủy Phạm Sinh cao giọng:
- Kính thưa toàn thể các đồng chí! Rất vinh dự cho hội nghị của binh chủng ta được đón tiếp đồng chí đại tướng Tổng tham mưu trưởng quân đội nhân dân Việt Nam về dự. Tôi đề nghị chúng ta nhiệt liệt hoan nghênh!
Tràng pháo tay dài như không dứt. Tổng tham mưu trưởng đứng dạy, hơi quay mặt về phía dưới hội trường cười hiền từ:
- Báo cáo các đồng chí! Hôm trước, binh chủng đã có giấy mời tôi về dự hội nghị. Tuy nhiên, do công việc quá nhiều nên tôi đã phúc đáp là không về dự được. Nhưng hôm nay, sau khi thu xếp được, tôi quyết định về đây với các đồng chí, kể ra cũng hơi bất ngờ một chút, phải không?- Ông cười nhẹ rồi quay về phía chính ủy Sính- Còn bây giờ, xin mời đồng chí chính ủy cứ tiếp tục chương trình.
Hội nghị lại tiếp tục. Ngồi nghe đấy nhưng ông Đào suy nghĩ rất lung. Không phải ngẫu nhiên mà Tổng Tham mưu trưởng lại về đây bất ngờ như thế này. Hôm Bộ tổ chức phổ biến hai nghị quyết này cho cán bộ cao cấp ông có gặp Tổng tham mưu trưởng và có lời mời thủ trưởng về dự hội nghị cùng binh chủng. Tuy nhiên Tổng tham mưu trưởng cho biết ông đang rất bận và chuẩn bị đi công tác xa. Ấy thế mà hôm nay thủ trưởng lại bất ngờ về đây, chắc chắn không chỉ để dự hội nghị mà sẽ còn có những việc cần trao đổi với binh chủng. Nhưng đó là vấn đề gì. Nghĩ đi nghĩ lại ông đi đến kết luận, tất cả sẽ không ngoài việc bố trí và sử dụng xe tăng trong thời gian sắp tới. Nhưng có lẽ trước hết là mời Tổng tham mưu trưởng nói chuyện với hội nghị đã. Những thông tin của một cán bộ tầm cỡ như vậy sẽ là minh họa tốt nhất cho hai nghị quyết mà chính ủy Sính đang báo cáo. Nghĩ vậy, ông ghi mấy chữ vào một mảnh giấy rồi chuyển sang cho thủ trưởng. Tổng tham mưu trưởng xem xong thì gật nhẹ đầu.
Phần giới thiệu nghị quyết của chính ủy Sính đã xong. Ông Đào sải từng bước dài lên bục diễn giả, trịnh trọng:
- Kính thưa toàn thể các đồng chí! Mặc dù đang bận trăm công nghìn việc song đồng chí Tổng tham mưu trưởng vẫn dành thời gian quý báu về với hội nghị của chúng ta. Điều đó chứng tỏ các thủ trưởng cấp trên rất quan tâm tới sự phát triển và trưởng thành của binh chủng Thiết giáp. Thay mặt cán bộ, chiến sĩ toàn binh chủng, tôi xin chân thành cảm ơn đồng chí Tổng Tham mưu trưởng. Xin kính chúc Tổng Tham mưu trưởng luôn luôn mạnh khỏe, tiếp tục cùng quân ủy trung ương lãnh đạo toàn quân thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ- Một tràng vỗ tay nổi lên hưởng ứng. Đợi cho ngớt tiếng vỗ tay ông thong thả- Nhân dịp này, xin kính mời Tổng Tham mưu trưởng phát biểu ý kiến chỉ đạo hội nghị!
Tổng tham mưu trưởng đứng dạy giữa tiếng vỗ tay kéo dài. Khi ông đã lên đến bục nói chuyện tiếng vỗ tay vẫn chưa ngớt. Ông phải vẫy tay mấy lần hội trường mới trật tự trở lại. Không cần sách vở, tài liệu gì, ông nói luôn:
- Thưa các đồng chí! Các đồng chí đã được nghe đồng chí chính ủy binh chủng phổ biến những tinh thần cơ bản nhất nghị quyết của Bộ chính trị và những kết luận của hội nghị Quân ủy trung ương, tôi không có ý định nhắc lại nữa mà chỉ bổ sung thêm một số vấn đề. Có thể tóm tắt lại như thế này: sau khi phân tích tình hình thế giới và trong nước, sau khi so sánh cả về thế lẫn lực giữa ta và địch Bộ chính trị đánh giá thời cơ giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà đã đến. Trên cơ sở đó Bộ chính trị đã đề ra kế hoạch giải phóng miền Nam trong hai năm 1975- 1976 như các đồng chí đã được nghe. Ngoài ra, cũng xin báo cáo với các đồng chí là Bộ chính trị còn dự kiến thêm một kế hoạch thời cơ. Cụ thể là, nếu thời cơ thuận lợi sẽ tiến hành giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà ngay trong năm 1975 này- Tiếng vỗ tay bất chợt nổi lên rào rào kéo dài. Sau khi đợi cho ngớt tiếng vỗ tay, Tổng Tham mưu trưởng tiếp tục phân tích thêm một số nội dung của nghị quyết. Cuối cùng ông điềm đạm- Có thể khẳng định rằng, nghị quyết của Bộ chính trị đã được xây dựng trên những cơ sở rất vững chắc và có tính thực tiễn cao. Chiến dịch Đường 14- Phước Long vừa qua là một minh chứng hết sức rõ ràng. Nhìn trên toàn cục, có thể coi chiến dịch này là một phép thử giữa thế và lực của ta với ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn, đồng thời cũng là một phép thử xem thái độ của  Mỹ như thế nào khi ta mở các chiến dịch lớn. Và kết quả như chúng ta đã thấy, ở Sài Gòn Thiệu lớn tiếng kêu gọi tử thủ Phước Long. Đến khi ta giải phóng rồi thì lại hô hào quyết lấy lại bằng được. Đến lúc bất lực thì cho để quốc tang những ba ngày. Còn về phía Mỹ cũng lớn tiếng sẽ tiếp tục ủng hộ Sài Gòn, khi ta mở chiến dịch chúng đã cho hàng không mẫu hạm In- tơ- prai- đơ dẫn một lực lượng đặc biệt tiến về phía bờ biển Việt Nam, đồng thời ra lệnh báo động sư đoàn 3 thủy quân lục chiến đang đóng ở Phi- líp- pin. Ngoài ra, bộ phận hiếu chiến ở Lầu năm góc còn dọa ném bom trở lại miền Bắc. Nhưng rồi chúng cũng chỉ dừng lại ở đó và phớt lờ lời kêu gọi thảm thiết của Thiệu. Điều đó chứng tỏ thế và lực của thày tớ chúng đều đã suy sụp nghiêm trọng. Ta giải phóng cả một tỉnh ở cách Sài Gòn chỉ một trăm ki- lô- mét mà chúng đành bất lực. Điều đó cho thấy lực lượng tổng trù bị của chúng đã bị xé lẻ, phân tán đến mức nào rồi. Các đồng chí nhớ lại xem, năm 72 sau khi ta giải phóng Quảng Trị chúng đã lồng lộn phản công đến mức nào. Thế mà lần này chỉ là những lời hò hét suông. Nói tóm lại, thời cơ giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà đã điểm. Nhiệm vụ trọng đại của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong đó có binh chủng Thiết giáp của các đồng chí lúc này là phải nắm lấy thời cơ, thực hiện bằng được nguyện vọng thống nhất đất nước mà nghị quyết đã đề ra. Để thực hiện được điều đó chắc chắn chúng ta sẽ phải mở nhiều chiến dịch lớn, đánh liên tục, đánh đổ từng mảng tiến tới đánh đổ toàn bộ ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn. Trong tình thế ấy, lực lượng xe tăng của các đồng chí với sức mạnh đột kích của mình có vị trí rất quan trọng. Bản thân tôi cũng như các đồng chí trong Bộ Tổng tư lệnh, trong Quân ủy trung ương rất mong các đồng chí phát huy truyền thống “Đã ra quân là đánh thắng”, đóng góp nhiều hơn nữa sức mạnh của mình trong trận đánh cuối cùng này. Nhân dịp đầu năm mới, xin chúc toàn thể các đồng chí sức khỏe, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ, xây dựng binh chủng Thiết giáp thành binh chủng anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
Lại một tràng pháo tay nữa nổi lên mãi không dứt.
Sau phần phổ biến những nhiệm vụ chủ yếu trong năm 1975 của tư lệnh Đào, hội nghị kết thúc trong không khí cực kỳ phấn khởi. 
Về đến phòng khách Bộ tư lệnh, khi chỉ còn có hai người Tổng tham mưu trưởng mới nhỏ nhẹ:
- Nói thực với cậu, tớ đang rất bận. Chỉ vài hôm nữa tớ sẽ vào trong kia nên công việc đang chồng chất. Tuy nhiên, có một vài điểm tớ chưa thật yên tâm lắm nên phải thu xếp xuống dưới này. Dự hội nghị chỉ là một chuyện, còn chủ yếu là muốn trao đổi với các cậu một số vấn đề liên quan.
Đưa chén nước chè xanh tận tay Tổng tham mưu trưởng, ông Đào chăm chú:
- Dạ, xin mời thủ trưởng cứ nói.
Nhấp một ngụm nước chè xanh đặc sánh, Tổng tham mưu trưởng gật đầu ra ý hài lòng rồi chậm rãi:
- Thế này Đào ạ! Chắc chắn trong các chiến dịch sắp tới, xe tăng sẽ phải sử dụng đến nhiều. Thế mà trong bảng so sánh lực lượng bên cục Tác chiến chuẩn bị thì tớ thấy về mặt số lượng xe tăng của ta thua kém bên nó nhiều quá, chỉ có 1 trên 6 thì liệu ta có lép vế quá không? Các cậu nghĩ như thế nào về vấn đề này?
Thật may cho ông Đào là thời kỳ học ở Liên Xô cũng đã tiếp cận được với khá nhiều thông tin về tổ chức lực lượng tăng thiết giáp của Mỹ. Mới đây, chuyến đi kiểm tra nắm tình hình của tham mưu phó Đỗ cũng có một số tài liệu do các đơn vị xe tăng ta thu thập về tăng thiết giáp ngụy nên ông cũng nắm khá vững vấn đề và tỏ ra không lúng túng chút nào:
- Báo cáo thủ trưởng! Đúng là thế thật. Theo số liệu mà ta nắm được thì ngụy quân Sài Gòn hiện có trong tay khoảng 2000 xe tăng và thiết giáp. Còn về phía ta, cho đến lúc này trên toàn chiến trường miền Nam chỉ có 4 trung, lữ đoàn với khoảng hơn 300 đầu xe. Tỷ lệ 1 trên 6 mà các anh cục Tác chiến đánh giá là tương đối chính xác đấy ạ.
Tổng tham mưu trưởng hơi có vẻ nôn nóng:
- Đấy! Chênh lệch quá lớn thế thì liệu có đánh được nó không. Thông thường, bên tiến công phải chiếm ưu thế về lực lượng mới chắc thắng được. Thế mà ở đây thì lại ngược lại. 
Ông Đào nhỏ nhẹ công nhận:
- Dạ! Chúng tôi cũng thấy như thế nhưng hiện giờ trang bị trong các kho của ta đã hết. Để khắc phục tình trạng này chúng tôi đã có công văn đề nghị Bộ cho phép điều động hai lữ đoàn trực thuộc và trung đoàn H06 bổ sung cho các chiến trường rồi ạ.
Tổng Tham mưu trưởng hơi ngạc nhiên:
- Tớ chưa thấy cơ quan báo cáo lên- Ông hơi nhướng mắt lên- Này, như thế thì ngoài này không còn đơn vị nào à?
Tư lệnh Đào gật đầu xác nhận:
- Vâng ạ! Đúng ra thì còn H02 nhưng là của binh đoàn Quyết Chiến.
Tổng Tham mưu trưởng lắc đầu:
- Không được! Không thể để ngoài này “rỗng ruột” được. Các cậu không nhớ bài học Triều Tiên à? Khi liên quân Trung Triều mải mê tiến xuống phía nam thì Mỹ và Đại Hàn cho quân đổ bộ cắt ngang vĩ tuyến 38 chặn đường về bị thiệt hại bao nhiêu, cậu biết không? Vì vậy, dứt khoát không được “dốc túi” như vậy. Thế nào cũng phải để lại một số đơn vị trực thuộc ngoài Bắc này và khu vực nam quân khu Bốn. Ít nhất, tại mỗi địa bàn phải có một trung hoặc lữ đoàn.
Tư lệnh Đào có vẻ ngượng vì tầm suy nghĩ hạn hẹp và sự hăng hái quá đáng của mình, ông thẹn thùng:
- Dạ! Tôi cứ nghĩ mình còn binh đoàn Quyết Chiến và lực lượng tại chỗ của các quân khu thì cũng đủ bảo vệ miền Bắc rồi ạ.
Tổng Tham mưu trưởng kiên quyết:
- Không được! Các lực lượng đó thì có đấy nhưng chưa đủ mạnh. Vì vậy, dù thế nào cũng cần phải có xe tăng để tổ chức phản kích khi cần thiết.
 Ông Đào suy nghĩ một lát rồi thận trọng:
- Như vậy, xin phép Tổng Tham mưu trưởng cho chúng tôi rút bớt một số tiểu đoàn của H15 và H06 chi viện cho B2 thôi vậy.
Tổng tham mưu trưởng gật đầu:
- Có lẽ chỉ thế thôi- Ông trầm ngâm một lát rồi thở dài- Nhưng nếu chỉ đưa thêm được ba, bốn tiểu đoàn vào thì cũng chẳng làm thay đổi cán cân lực lượng được bao nhiêu, phải không?
Ông Đào xác nhận:
- Đúng thế! Có đưa thêm thì cúng chỉ tăng được khoảng gần một trăm đầu xe thôi ạ!
Tổng tham mưu trưởng nôn nóng:
- Vậy thì các cậu phải tham mưu cho các mặt trận sử dụng sao cho hiệu quả nhất. Tất nhiên, khi ta tiến công tức là ta chủ động chọn mục tiêu và có thể tập trung lực lượng vào đó, đánh vào chỗ địch mỏng yếu nhất, bất ngờ nhất. Nhưng khi phát hiện được hướng tiến công của ta chúng cũng dồn quân vào đó tổ chức phòng ngự hoặc phản công thì sao.
Ông Đào thận trọng:
- Báo cáo thủ trưởng! Đây cũng là câu hỏi mà chúng tôi trăn trở nhiều. Vì vậy, chúng tôi cũng đã nghiên cứu rất kỹ về lực lượng tăng thiết giáp của quân ngụy. Qua nghiên cứu chúng tôi nhận thấy lực lượng của chúng tuy có hơn ta về mặt số lượng nhưng về mặt chất lượng và sức mạnh thực sự thì cũng chưa hẳn thế đâu ạ.
Tổng tham mưu trưởng phẩy tay:
- Cậu nói cụ thể xem nào.
Ông Đào rành giọt:
- Báo cáo thủ trưởng! Hiện tại ngụy quân Sài Gòn có 4 lữ đoàn kỵ binh thiết giáp, bao gồm 21 thiết đoàn. Tuy nhiên, trong số này chỉ có 3 thiết đoàn chiến xa là trang bị M48, còn lại chủ yếu là trang bị M113 và một số M41. Như vậy, về mặt số lượng M48 theo lý thuyết là có khoảng 162 xe, còn trong thực tế thì không đến vì có một số đã bị ta diệt hồi 1972 chưa được bổ sung đủ theo biên chế. Ngoài ra, qua nghiên cứu của anh em trong chiến trường thì số lượng xe của địch hư hỏng không có khí tài thay thế cũng khá nhiều nên theo chúng tôi, số lượng M48 của địch chỉ còn trên dưới 100 đầu xe. Đó sẽ là đối thủ chủ yếu của xe tăng ta. Như vậy, nếu so sánh về số lượng xe tăng chủ lực thì ta lại có phần trội hơn một chút. Còn về sức mạnh hỏa lực thì ngay cả M48 cũng chỉ tương đương T54, T59 của ta, thậm chí còn kém hơn. Ngoài tất cả những cái đó ra, nói về yếu tố tinh thần thì ta hơn hẳn. Đặc biệt, từ sau hiệp định Pa- ri tới giờ cán bộ, chiến sĩ xe tăng cũng đã có thêm nhiều thời gian để huấn luyện nâng cao trình độ sử dụng trang bị vũ khí. Các cơ quan đại diện xe tăng tại các binh đoàn, các chiến trường cũng đã được kiện toàn và đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm làm tham mưu cho thủ trưởng các đơn vị về sử dụng xe tăng. Vì vậy, mặc dù về số lượng có ít hơn so với địch nhưng xin thủ trưởng cứ yên tâm về xe tăng ạ.
Khuôn mặt của Tổng tham mưu trưởng như giãn ra:
- Thế hả? Như thế thì tớ yên tâm rồi. Mà cái đó cũng phù hợp với truyền thống “lấy nhỏ thắng lớn, lấy ít địch nhiều” của dân tộc ta phải không?- Như chợt nhớ ra điều gì, ông hất cằm- Này, cậu Kiệm đi đâu mà không thấy dự hội nghị nhỉ? Mà các cậu đã nhận được điện cử người tham gia đoàn công tác của Bộ vào Tây Nguyên chưa đấy?
Tư lệnh Đào lễ phép:
- Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi nhận được rồi ạ. Còn anh Kiệm đang dẫn đầu một đoàn cán bộ, nhân viên kỹ thuật đi giúp các đơn vị sửa chữa trang bị và tổ chức tập huấn một số nội dung mới về chiến thuật. Hiện anh ấy đang ở B2. Chúng tôi định cử anh Kiệm tham gia đoàn của Bộ. Nếu các thủ trưởng đồng ý thì tôi sẽ điện cho anh ấy quay ra B3 ngay.
Tổng tham mưu trưởng gật đầu:
- Thế cũng được!
Thập thò ở ngoài một lúc rồi. Thấy câu chuyện của hai người đã vãn, chính ủy  Sính mới đẩy cửa bước vào:
- Mời thủ trưởng đi ăn cơm ạ. Muộn quá rồi.
Tổng tham mưu trưởng đưa tay nhìn đồng hồ, ông vui vẻ:
- Ờ! Muộn thật rồi nhỉ. Mà bây giờ tớ mới thấy đói.

Những ngày cuối năm trôi qua thật nhanh. Chẳng mấy mà cái Tết Ất Mão đã tới sau lưng. Có vẻ như năm nay kinh tế khá hơn nên các phiên chợ cuối năm hàng hóa phong phú hơn hẳn. Bất chấp cảnh mưa phùn, gió bấc người ta lũ lượt kéo nhau đi chợ sắm Tết. Mà hình như năm nay bộ đội được về phép Tết nhiều hơn thì phải. Chợ nào cũng thấy nhan nhản những bóng áo xanh của lính.
Biết tư lệnh Đào đã mấy năm không ăn Tết cùng gia đình nên chính ủy Sính gợi ý năm nay ông nên nghỉ mấy ngày phép vào dịp Tết. Trước thiện ý của người đồng cấp, ông Đào vui vẻ nhận lời. Ông dự định sẽ xin nghỉ phép trước Tết độ một tuần, đến Mồng Hai sẽ lên cơ quan trực thay cho các đồng chí khác đi nghỉ. Một phần vì đã lâu ông được ăn Tết cùng gia đình. Một phần vì thằng Hưng, cái thằng con nuôi của ông bà dạo vừa rồi bất ngờ viết thư lên thông báo với bố là ra Tết sẽ nhập ngũ. Cái thằng này ngày bé xanh xao, còi cọc lắm nhưng hai năm nay lớn phổng hẳn lên, trông cũng ra dáng đàn ông ra phết. Việc nó tự giác đi khám sức khỏe và chấp hành mọi quyết định của địa phương làm ông thấy phấn khởi. Như thế nghĩa là nó cũng biết nghĩ, biết bổn phận của mình với đất nước. Thực tình, bố con ông cũng ít khi nói chuyện với nhau nhưng ông tin rằng chính sự giáo dục bằng tấm gương của bản thân mình còn hơn vạn lần những câu giảng giải lý thuyết suông. Chuyện nó nhập ngũ ông cũng không có ý kiến gì, cũng chẳng tác động với địa phương hay xin cho nó về đơn vị mình. Ông muốn con đi lên bằng chính đôi chân của mình, không phải dựa dẫm vào ai. Và bước đầu nó đã làm được như vậy.
Bà Hạnh thì không quan tâm nhiều lắm tới những chuyện xa xôi đó. Nó lớn rồi thì nó phải đi. Nó đi bộ đội thì cũng như cha nó, như biết bao thanh niên trai tráng ở cái làng này, ở đất nước này. Chỉ biết Tết này ông ấy được nghỉ hẳn một tuần và cả nhà đoàn tụ là bà vui rồi. Ngay từ hôm biết ông về ăn Tết bà đã đăng ký với ông anh họ xin đụng hẳn một góc con lợn hơn bốn chục cân. Gạo nếp, đỗ xanh, măng miến… cũng đã chuẩn bị đủ cả. Bà muốn cái Tết này phải thật tươm tất. Mọi năm ông ấy đi vắng, chỉ có mấy mẹ con ở nhà thì đơn giản một chút cũng được. Còn năm nay dứt khoát phải đàng hoàng hơn.
Về nhà, thấy bà săm sắn chuẩn bị Tết ông cũng thấy vui vui. Cho đến lúc này ông mới thấy để chuẩn bị cho cái Tết của một gia đình không hề đơn giản một chút nào. Thời buổi chiến tranh, cái gì cũng khó kiếm, có thứ bà phải tích trữ từ mấy tháng trước rồi. Thằng Hưng thì đang bận đi thăm và chia tay bạn bè để chuẩn bị lên đường. Mấy đứa con gái thì mắt trước, mắt sau nhấp nhỉnh lên chợ thị trấn chơi. Thấy các con như vậy, ông bảo chúng cứ đi đi, năm nay đã có bố về, có việc gì bố sẽ làm cho. Nói như vậy, nhưng đến lúc vào việc thì ông cứ lúng ta, lúng túng như gà mắc tóc. Có bó giang bà bảo ông chẻ lạt gói bánh mà loay hoay mãi, được một bó lạt thì trăm cái lẹm cả chín chục. Bảo ông đi xiết đỗ thì đỗ cứ lăn lung tung, hạt vỡ vụn, hạt lại còn nguyên trông đến chán. Cuối cùng bà giao cho ông mỗi việc rửa lá dong. Ông vừa ngồi tỷ mẩn rửa lá, vừa nhìn bà tất bật đãi gạo, thổi đỗ, ướp thịt… vừa lẩm bẩm: “Thì ra, để làm được một cái bánh chưng thơm ngon, béo ngậy mà ông vẫn ăn ấy lại phức tạp đến thế. Cả một quy trình khép kín không thể bỏ qua một công đoạn nào”. Nghĩ đến đây, chợt ông nhớ lại hồi mới đi học lái xe tăng. Quy tắc lái thì học thuộc lòng rồi, bất cứ yếu lĩnh nào cũng phải thực hiện hàng loạt các động tác, thao tác theo một thứ tự nhất định. Nổ máy thì 13 thao tác. Khởi xe thì 5 thao tác v.v… Ấy thế nhưng anh em nhà ta lại hay khôn vặt, chỉ nhăm nhăm “ăn cắp động tác”. Chả là làm như thế thì vừa nhanh, đạt chỉ tiêu về thời gian vừa đỡ mệt. Trợ giáo của bạn nhắc mãi vẫn không chừa. Thế rồi, hiệu quả nhãn tiền của cái trò làm tắt ấy đã hiển hiện. Trong một lần lái xe, quy định khi sang số phải đạp “hai ly hợp” nhưng lính ta chỉ đạp một lần và kết quả là cái hộp số vỡ tung. Thế mới biết không phải ngẫu nhiên mà người ta lại đề ra cả một mớ quy trình, quy phạm rắc rối đến thế. Sau đận ấy, đoàn phải họp và ra nghị quyết kiên quyết chống làm bừa, làm ấu, chấp hành nghiêm mọi quy định trong quy tắc sử dụng trang bị. Nghĩ đến đây, ông bật cười. Thấy ông cười, bà ngẩng lên nhìn rồi nhăn nhó: “Rửa như ông thì ăn cả đất à”. Rồi bà nhặt lấy một cái lá, hướng dẫn ông từng động tác lau sao cho sạch mà không bị rách. Ông chỉ biết cười rồi lẩm bẩm: “Phức tạp đến thế kia à?”. Đúng là cả đời làm lính nên những việc thông thường nhất ông cũng không biết.

Tết năm nay ở nhà Nhã cũng vui lắm. Nhà chỉ có hai mẹ con song bà cụ Đảm vẫn quyết định phải ăn Tết cho đàng hoàng. Mọi năm đạm bạc thế nào chứ năm nay nhất định phải đầy đủ. Chẳng gì bà cũng sắp có cháu để bế bồng. Cái thằng bé, hay con bé không biết vẫn còn đang nằm trong bụng Hiền kia nhưng dường như nó đã hiện hữu khắp mọi nơi trong căn nhà này. Làm cái gì, mua cái gì mẹ Nhã cũng bảo hồ hởi nói với mấy bà bạn là mua cho cháu tôi cứ như nó đang bám nhằng nhẵng theo bà. Gạo nếp, đỗ xanh, măng miến, nấm hương… mỗi thứ một tý bà tích cóp dành dụm từ bao giờ không biết nhưng cũng đủ cho một cái Tết dư dật. Chỉ có mỗi vại hành nén bà đã muối từ hàng tháng trước là Hiền thích nhất. Đến bữa cô cứ lấy ra hàng bát nên vợi đi trông thấy. Bà ca cẩm con dâu: “Ăn vừa vừa tôi, không xót ruột chết” nhưng lại như mở cờ trong bụng “Ăn dở như thế chắc chắn là con trai rồi”. Giáp Tết, anh họa sĩ Trí đi công tác ở Quảng Trị ra còn mang theo một gói quà to tướng. Ngoài bánh kẹo và tấm chăn dù vừa nhẹ vừa ấm còn có một gói cá thu khô. Anh bảo đấy là quà của mẹ Thảnh gửi ra cho mẹ con Hiền. Anh còn thông báo một tin vui, cả hai anh con trai của mẹ Thảnh đã tìm về được với mẹ. Anh lớn đi tập kết, được mấy năm thì bố mất. Anh được nuôi ăn học ở một Trường học sinh miền Nam rồi đi bộ đội tên lửa, giờ đã là cán bộ trung cấp của quân đội ta. Sở dĩ giờ anh mới về quê được là vì vừa mới đi học nước ngoài. Anh thứ hai đi lính ngụy, đóng tận trong Huế nhưng đã đào ngũ trốn về. Ngày gặp nhau, cả hai mừng mừng, tủi tủi. Chỉ có mẹ là mừng. Mẹ nói trong nước mắt: “Giừ thì mẹ chết cũng được rồi”. Cầm gói quà của người mẹ miền xa gửi cho, Hiền xúc động đến trào nước mắt. những kỷ niệm về những ngày được sống trong tình thương của mẹ ở cái làng Phó Hội xa xôi đó lại hiện về dồn dập. Cô thầm hứa một ngày nào đó, khi đất nước yên hàn rồi nhất định cô sẽ dẫn con mình vào thăm mẹ.
Với Hiền, mặc dù Tết này Nhã không về nhưng cô không thấy cái cảm giác lẻ loi, buồn tủi như mấy năm trước. Dường như cái sinh linh nhỏ bé cô đang mang trong bụng đã tiếp thêm cho cô nguồn sinh lực không bao giờ cạn và những niềm vui mới. Mặc dù đang bụng mang, dạ chửa nhưng việc gì cô làm cũng băng băng. Bà cụ thì thương con dâu và sợ có chuyện gì không hay xảy ra với đứa cháu tương lai nên cấm cô không được làm việc nặng. Nhưng cứ cấm việc này thì cô lại tìm việc khác để làm. Nhà nông thì thiếu gì việc vặt. Vậy nên, nhiều khi bà cằn nhằn với con dâu nhưng thế hóa ra lại vui cửa, vui nhà.
Nhìn cảnh mẹ chồng săm sắn sắm Tết Hiền lại thấy thương Nhã nhiều hơn. Con nhà nghèo, vừa lớn lên lại đi bộ đội nên cái nết ăn uống của Nhã cũng đơn giản, dễ chiều. Hình như anh ăn gì cũng ngon vậy. Đến nỗi ông bố Hiền, vốn là người cầu kỳ trong chuyện ăn uống phải kêu lên: “Cái anh này, ăn cái gì anh cũng khen ngon thì tôi biết đãi anh món gì bây giờ”. Hiền biết bố mình có ngầm ý chê anh con rể là loại “thực bất tri kỳ vị”. Nhưng chính vì vậy cô càng thương anh hơn. Thế là cưới nhau đã bảy, tám năm mà hai vợ chồng chưa năm nào được ăn Tết cùng nhau, chưa năm nào cô được nấu cho anh ăn những món ăn cổ truyền ngày Tết mà cô đã được mẹ dạy cho từ ngày còn bé. Hồi vào thăm anh cô cũng đã trổ hết tài nấu nướng để chăm sóc, bồi bổ cho anh nhưng nào có được như ý vì cái gì cũng thiếu, đâu có được như dịp Tết ở nhà. Chắc chỉ đến khi hòa bình thì cái mong ước giản dị ấy mới thực hiện được.

Trái ngược hẳn với cái không khí sôi động, vui vẻ của cái Tết cổ truyền là một không khí cũng sôi động nhưng lại hết sức khẩn trương và bí mật trong các đơn vị quân đội. Ngày 25 tháng Chạp năm Giáp Dần, đại tướng Tổng tham mưu trưởng cùng đoàn cán bộ B75 bay vào chiến trường. Chuyến đi của ông chẳng mấy ai hay biết vì những gói quà và thư chúc Tết của ông đã được chuẩn bị sẵn, vẫn đến đúng các địa chỉ cần gửi vào ngày giáp Tết. Những bức điện chúc mừng ngày thành lập quân đội các nước anh em vào tháng Hai, tháng  Ba cũng được ông ký sẵn để văn phòng gửi đi. Nhưng dẫu cho ông chưa vào đến Tây Nguyên thì ở đó mọi việc đã được triển khai để chuẩn bị cho trận đánh mở màn vào đầu năm tới.
Ở đó, cán bộ chỉ huy các đơn vị đang lặn lội băng rừng, lội suối đi chuẩn bị chiến trường.
Ở đó, các đơn vị công binh đang làm việc ngày đêm để mở thêm hàng trăm ki- lô- mét đường mới về phía nam.
Ở đó, cán bộ các cơ quan đang gò mình bên những bản đồ quyết tâm, sơ đồ kế hoạch chiến đấu và những bảng biểu tính toán dày đặc những con số.
Ở đó, các đơn vị chiến đấu đang sẵn sàng chờ lệnh cơ động như một mũi tên đã lắp trên dây cung.
Dường như chẳng một ai còn nghĩ đến Tết.
Đối với Thắng thì đó là những ngày hết sức bận rộn. Theo mệnh lệnh sơ bộ thì trung đoàn của anh sẽ phải cơ động khoảng gần ba trăm ki- lô- mét xuống phía nam Tây Nguyên. Đường thì toàn đường quân sự làm gấp, hết sức khó đi, lại phải qua nhiều sông suối, trong đó có con sông Sê- Rê- Pốc nổi tiếng về hiểm trở và hung dữ. Tình trạng kỹ thuật của xe pháo sau một thời gian dài củng cố và nhất là được đoàn cán bộ kỹ thuật của binh chủng vào giúp đỡ hồi tháng trước nên tương đối tốt và có thể yên tâm. Nhiệm vụ của anh bây giờ là phải làm kế hoạch bảo đảm kỹ thuật cho cuộc hành quân và sơ bộ phác thảo kế hoạch bảo đảm kỹ thuật trong chiến đấu cho cả trung đoàn. Trưởng thành từ lái xe rồi kỹ thuật viên đại đội lên, chuyện sửa chữa hỏng hóc của xe pháo thì anh không hề ngần ngại. Tuy nhiên, bây giờ lại phải ngồi đây moi óc tính toán xem phải mang theo bao nhiêu tấn khí tài, mang những loại gì, mỗi xe mang bao nhiêu, còn lại thì cần bao nhiêu ô tô vận tải v.v… rồi tổ chức các tổ sửa chữa cơ động như thế nào, tiếp nhận xăng dầu ở đâu, phải mất bao nhiêu xe chở đạn, vị trí tiếp đạn ở chỗ nào mà lại phải thể hiện lên bản đồ nữa mới chết chứ. Đúng là rối tinh, rối mù lên.
Đang bù đầu lên về những tính toán với sơ đồ thì dưới tiểu đoàn 3 lại yêu cầu ban kỹ thuật xuống cùng nghiên cứu về cách bố trí, sắp xếp lại trong buồng chiến đấu để có thể tăng cơ số đạn mang theo. Thắng đã định không xuống nhưng nghĩ đi, nghĩ lại thấy cũng hay hay. Nếu sáng kiến đó mà thực hiện được thì rất tốt. Nhớ lại hồi trực tiếp đánh nhau ở Làng Vây, trận đánh chỉ kéo dài thêm một chút nữa thì khối xe hết đạn. Mà đúng là cái loại  T54, T59 này, mỗi xe chỉ có 34 viên đạn pháo thì ít quá thật. Ngoài chuyện đó ra, mỗi xe mang thêm được vài quả đạn thì cả trung đoàn chí ít cũng dôi ra được một, hai xe tải chở đạn. Vì vậy, gác mọi công việc lại Thắng lao ngay xuống tiểu đoàn.
Chẳng chờ ban kỹ thuật xuống, dưới tiểu đoàn 3 anh em đã bắt đầu cho làm thử ở một xe. Chính ra, chuyện này đã được khơi mào từ sau trận tiến công cụm cứ điểm Đắc Pét hồi cuối năm ngoái. Nằm giữa một thung lũng, xung quanh có sông Pô- Cô và suối Đắc Pét bao quanh, lại có hệ thống vật cản nhân tạo tương đối vững chắc nên xe tăng rất khó xung phong. Tuy nhiên, xung quanh nó lại có một số điểm cao nên ta đã lợi dụng để đưa xe tăng lên đó bắn ngắm trực tiếp vào cứ điểm. Với 5 chiếc xe tăng bố trí trên hai ngọn đồi ở khoảng cách trên dưới 2000 mét, sau 45 phút triển khai hỏa lực hầu hết các công sự trong cứ điểm địch bị phá hủy, bộ binh chỉ việc xông vào làm chủ. Tuy nhiên, cũng trong trận này có mấy xe đã bắn hết đạn pháo. Vì vậy, vấn đề làm thế nào để tăng thêm cơ số đạn pháo cho xe tăng đã được đặt ra và bây giờ, khi chuẩn bị đi chiến đấu thì trở thành vấn đề cấp bách. Thực ra, đây không phải là một việc đơn giản. Nó không chỉ đơn thuần là đưa thêm đạn vào buồng chiến đấu mà vấn đề là làm sao phải cố định thật chặt chẽ, không để va đập dẫn đến móp méo hay tự nổ trong xe. Đặc biệt là phải sắp xếp sao cho không ảnh hưởng đến thao tác của kíp chiến đấu. Chính vì vậy, mặc dù đã làm thử song ban chỉ huy tiểu đoàn vẫn phải báo cáo lên trung đoàn yêu cầu ban kỹ thuật xuống kiểm tra và cho ý kiến.
Lúc Thắng và tiểu đoàn phó kỹ thuật Thành xuống đến lán xe thì chiếc xe 983 của đại đội trưởng Hướng đã được anh em làm thử xong. Hướng dẫn hai người ra xe, Hướng hồ hởi:
- Mỗi cơ số chỉ có 34 viên đạn, bắn thòm thèm lắm. Anh em nó nghĩ thế này là hợp lý đấy. Bản thân tôi đã kiểm tra rồi, thấy tốt lắm, không ảnh hưởng gì đến thao tác của kíp xe cả- Anh bắt tay hai người- Bây giờ các anh cứ kiểm tra rồi cho ý kiến, tôi phải về hội ý ban chỉ huy một lát.
Pháo thủ Vi Văn Thể đang hì hục trong buồng chiến đấu thấy hai cán bộ cấp trên đến thì ngửa cái mặt bê bết dầu mỡ lên cười toe toét:
- Cố hết sức thì được 10 viên, anh ạ!
Thắng gật đầu, nghiêm trang:
- Biết thế đã! Các cậu lên cả đây rồi báo cáo lại xem làm thế nào?
Cả kíp xe trèo lên tháp pháo. Lái xe Khả lau vội những giọt mồ hôi trên mặt rồi rành giọt:
- Cũng không có gì lớn, anh ạ. Chỉ cần sắp xếp lại cho gọn các thứ trong buồng chiến đấu và ít dây buộc là xong thôi mà- Thấy Thắng liếc mắt về phía cái bình tăng nhiệt vứt chỏng chơ sau buồng truyền động, Khả cười lấp liếm- À, cái bình tăng nhiệt này chứ gì. Ở nước mình thì cần quái gì đến nó. Đang nóng bỏ “xừ” lên đây này.
Thắng gật đầu:
- Tháo bỏ bình tăng nhiệt thì được, nhưng còn các ống dẫn của nó thì giải quyết thế nào?
Khả đáp ngay tắp lự như đã suy nghĩ kỹ từ trước rồi:
- Có gì đâu. Tất cả các ống dẫn em cứ đút nút lại rồi vặn vòng kẹp cho thật chặt. Nổ máy lên mà không thấy rò rỉ là được chứ gì. Còn dây điện thì cuốn băng cách điện cho dầy, cũng không thấy chập chạp gì cả- Khả cười hể hả- Đấy, nguyên chỗ cái bình tăng nhiệt này là đã được 3 viên rồi, anh ạ.
Chưa thật yên tâm, Thắng gặng lại:
- Nổ máy thử lại thật chưa?
Tiểu đoàn phó Thành giờ mới lên tiếng:
- Anh yên tâm. Tôi đã chỉ đạo anh em làm rất cẩn thận. Chính mắt tôi đã theo dõi rồi mà.
Thắng nhìn kỹ cái bình tăng nhiệt. Đúng là nó thuộc cấu tạo của xe nhưng quả thật nó chỉ có tác dụng ở xứ lạnh. Còn ở mình thì tháo bỏ ra cũng chẳng ảnh hưởng gì. Anh gật đầu ra vẻ đồng ý rồi hỏi:
- Thế tổng cộng các cậu mang thêm được mấy viên.
Thể lẩm nhẩm một lát rồi kể:
- Tổng cộng được mười viên anh ạ. Chỗ bình tăng nhiệt được ba viên này. Trên vành tháp pháo được bốn viên. Thành xe bên phải dẹp mấy cái hòm đạn K53 đi chỗ khác được thêm hai viên. Dưới sàn xe, chỗ vách ngăn buồng động lực được một viên nữa.
Thắng khằn khừ:
- Liệu lúc xe chạy nó có lăn lông lốc không đấy?
Cậu Vinh pháo hai cười:
- Lăn thế nào được hả anh. Bọn em cột chặt lắm rồi. Anh Thể anh ấy kiếm được thứ dây rừng chắc lắm.
Thắng cúi người nhìn vào trong xe. Anh đưa tay lay thử mấy viên đạn ngay trên vành tháp pháo thấy không nhúc nhích. Thì ra nó được cột chặt vào cái giá của mấy viên đạn phía trong. Nhìn sâu xuống phía dưới, mấy viên đạn ở hai bên thành xe cũng được cột chặt bằng dây rừng vào những cái móc, cái gờ và những con ốc có sẵn ở đó. Chui hẳn vào trong xe, Thắng lay từng quả đạn theo tất cả các hướng nhưng thấy chúng vẫn không hề suy suyển. Anh nghĩ bụng: “Công nhận bọn này sáng ý. Cố định như thế này thì có chạy từ Bắc vào Nam cũng không bung ra được. Chợt một ý nghĩ lóe lên trong đầu, Thắng ngẩng lên hỏi giật giọng:
- Hừ! Nhưng cột chặt thế nào lúc đánh nhau loay hoay mất hàng phút mới lấy được quả đạn ra thì tiêu đời.
Pháo hai Vinh rút trong túi áo ra một con dao nhỏ sáng loáng, miệng cười hý hửng:
- Anh không phải lo, chỉ cần xoẹt hai nhát là đã lấy được quả đạn ra rồi. Có khi lại còn nhanh hơn tháo móc khóa ấy chứ.
Liếc qua con dao Thắng nhận ra ngay đó là loại dao được làm từ các đai hãm xe tăng hỏng. Đó là loại thép cực tốt nên dao sắc lắm. Loại này mấy anh râu rậm thích lắm vì mài kỹ một tý là có thể cạo dâu. Chính anh cũng có một con anh em “xê 11” tặng. Đúng là các loại dây rừng, dây dù có chắc đến đâu thì nó cũng chỉ cần đưa nhẹ một cái là đứt tung. Tuy nhiên, với bản tính cẩn thận của con nhà kỹ thuật, Thắng vẫn lắc đầu:
- Cậu vào thao tác thử tớ xem nào.
Không chút ngần ngừ, Vinh chui vào vị trí của pháo hai, cậu ta cài con dao một cách cẩn thận vào túi ngực. Sau đó Vinh mở khóa nòng pháo rồi hạ ghế xuống ngồi đàng hoàng và nói:
- Anh hô đi rồi bấm giây xem.
Thắng gật đầu rồi hô nhỏ:
- Chuẩn bị…! Bắt đầu!
Như một cái máy, Vinh vừa quay người lại vừa rút con dao ra. Tay trái cậu ta đỡ lấy viên đạn, còn tay phải đưa dao lách vào mối dây. Chỉ thấy “xoẹt, xoẹt” viên đạn đã rời ra. Đút con dao vào túi, hai tay Vinh đỡ lấy viên đạn và tống vào buồng đạn. Một tiếng “phập” của khóa nòng vang lên trầm đục. Trong nháy mắt, tay cậu ta trượt lên ấn vào nút bảo hiểm PA, miệng hô:
- Xong!
Thắng đã ngừng nhẩm đếm, anh gật đầu:
- Tốt lắm! Mất có 7 giây. Như thế là được.
Xem xét thêm một hồi thấy không vướng víu gì đến thao tác của từng thành viên, Thắng nhoài ra tháp pháo bắt tay tiểu đoàn phó Thành:
- Tốt đấy, anh ạ. Sau đây tôi sẽ về báo cáo với ban chỉ huy trung đoàn. Nếu các đồng chí ấy đồng ý thì sẽ phổ biến để áp dụng trong tất cả các đơn vị. Lúc ấy thì nhờ các anh làm mẫu cho nhé.
Thành vui mừng gật đầu:
- Chúng tôi sẵn sàng.
Đã định đi về, chợt Thắng thần người ra. Lúc làm kế hoạch hành quân anh đã biết, quãng đường sắp tới của trung đoàn mình sẽ phải đi qua những cao nguyên đang vào cao điểm của mùa khô. Vì vậy, vấn đề dự trữ nước cũng vô cùng quan trọng. Nói dại, lúc ấy mà hệ làm mát cạn nước thì có khi phải bỏ cả xe chứ chẳng chơi. Thấy Thắng ngẩn mặt ra nghĩ ngợi, Thành và kíp xe không ai nói gì. Một lát, Thắng vồ vập:
- Này, tiện đây các cậu nghiên cứu thêm xem có cách nào cố định để dự trữ thêm vài chục lít nước được không?
Tiểu đoàn phó Thành cười hồ hởi:
- Anh không nói thì chúng tôi cũng nghĩ đến rồi. Đảm bảo với anh là chỉ với mấy cái bao nhựa dúi vào các hốc trong xe chúng tôi cũng đã có 60 lít nước rồi. Ngoài ra, phía ngoài xe thì mang bao nhiêu chả được.
Thắng thở phào nhẹ nhõm. Đúng là trí tuệ quần chúng có khác. Chào mọi người ra về, Thắng đi như chạy. Đúng là một sáng kiến hay. Tuy nó rất nhỏ nhưng lại một công đôi việc. Vừa có thêm đạn chiến đấu vừa đỡ được hai xe tải chở đạn.

Đã cuối tháng Chạp, trong khi những cơn mưa phùn gió bấc dai dẳng đang làm tê tái cả miền Bắc thì ở miền Đông Nam Bộ lại đang là cao điểm của mùa khô. Mấy tháng rồi không mưa, lại thêm cái nắng chói chang từ vầng mặt trời rực rỡ cứ cần mẫn chiếu xuống mỗi ngày hơn chục tiếng đồng hồ làm cho mọi thứ trở nên khô như rang. Những vạt cỏ tranh đổi màu vàng rực, nhiều chỗ bị cháy táp cả đi. Trong rừng cao su lá khô ngập đầy, cái nào cái nấy cứ giòn như bánh đa nướng. Những đám rẫy tăng gia mặc dù vẫn được tưới tắm thường xuyên nhưng cây cối vẫn cứ héo úa, còi cọc.
Vừa từ Phước Long rút quân về, đơn vị của Cân lại bị cuốn vào một guồng quay bận rộn mới. Hết họp rút kinh nghiệm chiến đấu lại tham gia tập huấn cán bộ, vừa tập trung khôi phục xe pháo lại phải lo chống hạn cho mấy cái rẫy tăng gia. Lại phong thanh nghe nói một chiến dịch mới sắp được mở nên không khí càng trở lên khẩn trương gấp bội. Thành ra, Tết đến nơi rồi mà chẳng ai quan tâm.
Ở đoàn công tác của Bộ tư lệnh Thiết giáp, sau khi tổ chức tập huấn cán bộ xong phó tư lệnh Kiệm cùng hai trợ lý tham mưu đã quay trở ra B3 theo điện từ ngoài Bộ tư lệnh gửi vào để tham gia đoàn công tác B75 của Tổng Tham mưu trưởng. Nhóm cán bộ, nhân viên kỹ thuật thì túi bụi với công việc khôi phục, sửa chữa xe pháo, chỉ có Hữu là đã vãn vãn việc. Anh cũng định mở một lớp bồi dưỡng viết văn cho anh em như ở H03, H73 nhưng rồi thấy đơn vị bận bịu quá nên thôi. Vì vậy thời gian rỗi anh dùng để đi thăm thú những địa danh nổi tiếng ở quanh đây và hệ thống lại những ghi chép bề bộn trong gần hai tháng qua của mình. Hôm qua, anh đã lên tận thị trấn Lộc Ninh, bỏ ra hàng giờ đi lang thang trong cái thị trấn đã được mệnh danh là thủ đô của Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam. Mặc dù chỉ cách Sài Gòn có hơn trăm cây số nhưng dường như chính quyền Thiệu cũng không còn đủ sức uy hiếp nơi đây nên thị trấn khá thanh bình và sầm uất. Đặc biệt là hàng hóa thì hết sức phong phú. Thôi thì, hàng từ Sài Gòn lên, hàng từ Thái Lan và Căm- Pu- Chia sang, hàng từ ngoài Bắc vào… đủ cả. Tiền thì miễn là có, còn tiền gì cũng được. Anh cũng đã ngẩn ngơ đứng ngắm những dãy nhà khang trang, nơi đặt cơ quan đại diện của chính phủ cách mạng và trụ sở của ủy ban quân sự bốn bên ngay bên cạnh sân bay Lộc Ninh lộng gió. Anh cũng đã dành nhiều thời gian gặp gỡ những cán bộ chiến sĩ đã vào đây từ những năm 64- 65. Hồi ấy, vừa mới nhập ngũ vào binh chủng anh đã nghe kể do chưa có điều kiện đưa xe tăng vào miền Nam, binh chủng đã cử hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đi bộ vào đây để “lấy xe địch đánh địch”. Trong mắt Hữu và các đồng đội trẻ hồi ấy thì đó chính là những anh hùng đích thực, những Kinh Kha của thời nay. Vì vậy, mỗi khi có dịp được gặp anh Bùi Tâm, anh Hải Hà hay bất cứ cán bộ nào khác là Hữu lại xoắn xuýt hỏi đủ thứ chuyện, sau đó mới về ghi chép lại một cách có hệ thống. Chiều nay, khi đang lúi húi bên cuốn sổ dày cộm trong lán của Phòng chính trị thì một chiến sĩ còn khá trẻ, gương mặt sáng sủa hơi có phần láu lỉnh đột ngột xuất hiện. Cậu ta đứng nghiêm, hơi có vẻ trịnh trọng:
- Xin lỗi anh! Có phải anh là anh Hữu không ạ?
Hữu hơi ngạc nhiên, đây là lần đầu tiên mình gặp cậu ta sao cậu ta lại biết tên mình. Anh gật đầu theo phản xạ:
- Đúng! Tớ là Hữu đây. Có việc gì thế?
Cậu chiến sĩ trẻ giờ mới tươi cười:
- Chúng em nghe tên anh mãi rồi, hôm nay mới được gặp. Em là Quang, pháo thủ xe anh Cân. Hôm nay, anh Cân cho em lên mời anh xuống thăm đại đội. Nếu anh đi được thì em sẽ chờ ở đây để dẫn đường luôn.
Hữu mừng quýnh, thật ra anh đã định tự đi xuống chỗ Cân từ mấy hôm nay nhưng ngại anh em đang bận nên còn nấn ná. Bây giờ, chắc đã vãn việc rồi nên Cân mới mời anh xuống đây. Gấp vội quyển sổ, đút vào chiếc túi mặt nạ anh gật đầu:
- Ừ! Đợi tớ một tý nhé!- Anh chạy vội sang phòng bên, chắc là báo cáo với thủ trưởng phòng chính trị đoàn rồi quay lại tươi tỉnh- Nào, ta đi!
Chàng pháo thủ tên Quang đúng là người hay chuyện. Mới đi được nửa đoạn đường về đại đội thì Hữu đã cảm thấy thân thuộc với từng người trong kíp xe 475 như đã quen nhau từ lâu lắm. Quang còn đọc cho Hữu nghe bài thơ “QUÊ” của Cân viết về kíp xe của mình rồi còn bình luận thêm như một nhà phê bình chính cống. Hữu lắng nghe một cách thú vị. Không chỉ vì bài thơ của Cân khá hay, mà còn vì cái sự thẩm thơ rất mộc mạc nhưng cũng đầy tinh tế của người bạn đồng hành. Đúng là một thế hệ chiến sĩ có văn hóa, họ không chỉ là đối tượng mà có khi lại chính là chủ thể sáng tạo của văn học nghệ thuật. Hai anh em cứ vừa đi vừa thủ thỉ chuyện trò nên mãi gần tối mới về đến đại đội. Vừa trông thấy Hữu đại đội trưởng Thanh đã chạy lại nắm chặt hai tay anh:
- Quý hóa quá! Hôm nay đúng là “rồng đến nhà tôm”. Cứ hát mãi bài hát của anh mà mãi tận hôm nay mới được gặp anh. Nhất định hôm nay anh phải ở lại đây để kể chuyện làm sao anh viết được bài hát hay thế!
Hữu ngượng ngập đính chính:
- Ấy chết! Đấy không phải bài hát của tớ. Tớ chỉ viết phần lời thôi!
Thanh cười cởi mở:
- Hà… Hà…! Nhạc nhiếc thì bọn tôi không biết, chỉ biết hát lời thôi. Mà lời là của anh thì là bài hát của anh, có đúng không?
Đến lúc này Cân mới chen vào được:
- Anh thông cảm! Từ hôm quay về trên này đến nay bận quá, mãi đến hôm nay mới sắp xếp đón anh xuống được- Anh vỗ vai Thanh- Để anh Hữu đi rửa mặt mũi chân tay cho đỡ mệt đã nào.
Đến lúc ấy Thanh mới buông tay Hữu ra, anh lại cười hể hả:
- Anh đi rửa mặt rồi vào đây ăn với anh em chúng tôi bữa cơm rau mắm mừng ngày gặp mặt.
Bữa cơm mừng ngày gặp mặt thật vui vẻ cùng với những câu chuyện về đủ mọi đề tài. Chuyện hành quân. Chuyện xây dựng đơn vị. Chuyện đánh Phước Long. Sáu Thanh là người nói nhiều nhất. Anh vui cũng phải vì chặng đường về quê hương của anh có vẻ như đã gần đến đích. Ngày ra đi cứ tưởng hai năm rồi sẽ trở về, nào ngờ nó lại kéo dài đến hai mươi năm với biết bao chông gai gian khổ thế này. Chỉ còn một băn khoăn không biết mẹ già có đợi được đến ngày chiến thắng mà gặp con hay không. Nhắc đến mẹ, giọng Thanh chùng hẳn xuống, mắt thì ngân ngấn nước. Đã gần hai mươi năm anh chưa nhận được bất cứ tin tức nào của bà. Từ khi vào trong này, Thanh cũng đã nhờ vả các cơ quan dân chính trên Miền giúp đỡ thăm dò tin tức nhưng cũng chưa có kết quả. Chính điều đó làm anh nôn nóng chờ ngày được đi chiến đấu nhất.
Hữu vừa nhẩn nha nhấm nháp cái vị là lạ của những món mà lần đầu anh mới được ăn vừa lắng nghe câu chuyện của Sáu Thanh và những người đồng đội trẻ tuổi. Thật là thú vị. Người ta bảo “đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Thế mà chuyến đi này của anh là biết mấy ngày đàng, gặp biết bao nhiêu người, nghe biết bao câu chuyện. Anh thèm được như những bạn viết văn, với những tư liệu này họ có thể dựng nên nhiều cuốn tiểu thuyết. Còn anh lại chỉ biết làm thơ. Cái ý nghĩ mới manh nha trên đường hành quân vào đây lại trở về trong đầu Hữu, không viết được tiểu thuyết thì anh sẽ viết một trường ca. Phải, chỉ có một trường ca thật tầm cỡ mới giúp anh trải được hết những cảm xúc của lòng mình.   

Sự vội vã quay trở ra Tây Nguyên của phó tư lệnh Kiệm tỏ ra hợp lý. Sau hai ngày hai đêm hành quân liên tục, khi vừa về đến hậu cứ của cơ quan mặt trận thì anh được biết, sau khi anh đi Bộ đã cử một Tổng tham mưu phó vào trực tiếp truyền đạt quyết định của Bộ thống soái tối cao cho B3 là chuẩn bị tiến công Buôn Ma Thuột làm trận mở màn cho chiến dịch Xuân Hè 1975 tại mặt trận Tây Nguyên. Bộ cũng đã ra quyết định thành lập Bộ tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên và cử trung tướng Hoàng Minh, nguyên tư lệnh khu Năm, một vị tướng dày dạn kinh nghiệm trận mạc làm Tư lệnh chiến dịch. Ngày Kiệm có mặt tại B3 cũng là ngày Bộ Tư lệnh chiến dịch thông qua kế hoạch tiến công Buôn Ma Thuột để chuẩn bị báo cáo đại diện Quân ủy trung ương thông qua. Không kịp thay quần áo, Kiệm đề nghị được gặp Tư lệnh ngay. Vừa nhìn thấy Kiệm, Tư lệnh chiến dịch đã đon đả:
- Sao! Nghe anh em báo cáo cậu đang ở B2 cơ mà?
Kiệm vừa thở vừa trả lời:
- Báo cáo Tư lệnh, trước khi đi vào B2 tôi đã được biết ta chuẩn bị mở chiến dịch ở B3. Vừa rồi tôi lại nhận được điện ở nhà báo vào cử tôi tham gia đoàn B75 của Bộ. Vì vậy, vừa vãn việc trong ấy là tôi tức tốc quay ra đây ngay.
Nhìn bộ dạng nhếch nhác của Kiệm, Tư lệnh tỏ vẻ quan tâm:
- Chắc là chạy suốt ngày suốt đêm hả?
Kiệm cười cười xác nhận:
- Báo cáo thủ trưởng, đúng là chạy suốt hai ngày hai đêm đấy ạ.
Tư lệnh chiến dịch ngạc nhiên:
- Thế chưa kịp ăn uống gì sao?
Kiệm lại gật đầu cười:
- Vâng ạ! Nhưng không sao thủ trưởng ạ. Lính xe tăng bọn tôi ăn khỏe nhưng cũng giỏi nhịn đói lắm.
Tư lệnh mặt trận lắc đầu:
- Không được! Cuộc chiến đấu còn dài, phải biết giữ gìn sức khỏe để mà theo cho kịp chứ- Ông liếc nhìn đồng hồ rồi gọi thư ký riêng của mình- Đồng chí bảo công vụ nấu cho mấy anh chàng xe tăng này nồi cháo. Còn cậu, cứ về rửa mặt mũi, thay quần áo xong là có cháo ngay thôi. Tớ sẽ cho lùi cuộc họp lại vài phút để chờ các cậu.
Kiệm thật sự cảm động. Mặc dù chưa được làm việc cùng tướng Hoàng Minh nhiều nhưng anh cũng đã được nghe nhiều giai thoại về ông. Đó là một vị tướng văn võ song toàn và đặc biệt là nhân hậu, yêu thương cấp dưới như con em mình. Anh chân thành:
- Thay mặt anh em trong đoàn tôi xin cảm ơn thủ trưởng. Chúng tôi sẽ cố gắng có mặt đúng giờ ạ. Nhưng tôi cũng xin phép trước, thủ trưởng cố gắng dành cho tôi một chút thời gian để phát biểu về vấn đề hiệp đồng binh chủng trong tiến công thành phố, thị xã. Vừa qua vào B2 chúng tôi có dịp gặp gỡ các đơn vị đánh chiếm Phước Long và cũng rút ra một số kinh nghiệm rất quý báu muốn truyền đạt lại cho các đơn vị.
Tư lệnh chiến dịch gật đầu:
- Đồng ý! Bây giờ cứ về ăn sáng đi đã.
Giữ đúng lời hứa của mình. Tư lệnh chiến dịch đã lùi cuộc họp lại mười lăm phút. Chỉ khi thấy Kiệm và hai trợ lý có mặt ông mới khai mạc cuộc họp và yêu cầu đồng chí trưởng phòng Tác chiến báo cáo toàn bộ dự thảo quyết tâm. Kiệm vừa lắng nghe vừa nhìn quanh phòng họp. Như vậy, không chỉ có anh mà có cả Tư lệnh Pháo binh, Tư lệnh Thông tin, phó Tư lệnh Công binh cũng có mặt ở đây. Thì ra đoàn B75 của Bộ đã vào đến đây và tham gia giúp đỡ cho Bộ Tư lệnh chiến dịch ngay từ bước làm quyết tâm. Liếc thấy Trần Doãn đang ngồi phía cuối phòng họp đang mỉm cười nhìn mình, anh khẽ gật đầu chào. Đó chính là người đồng đội đã cùng anh vào chuẩn bị chiến trường đón xe tăng vào B3 từ cuối năm 71, hiện giờ là trưởng phòng tăng của mặt trận. Phía trên, giọng đồng chí trưởng phòng tác chiến vẫn đều đều nhưng khúc chiết. Kiệm thấy vui vui vì nội dung của quyết tâm về cơ bản gần như ý kiến anh đã phát biểu trước cơ quan tham mưu của B3 hôm trước. Đó là tiến công Đức Lập trước rồi ngay sau đó tiến công Ban Mê Thuột. Khi trưởng phòng Tác chiến báo cáo xong thì trung tướng Tư lệnh chiến dịch đứng dạy:
- Thưa các đồng chí! Chúng ta vừa được nghe toàn bộ dự thảo quyết tâm chiến đấu tiến công thị xã Buôn Ma Thuột do cơ quan tham mưu chiến dịch chuẩn bị. Để các đồng chí có cơ sở phát biểu hoàn chỉnh quyết tâm, tôi xin nói rõ thêm một số vấn đề thế này- Ông lại gần tấm bản đồ quyết tâm và cầm lấy que chỉ-  Trận Ban Mê Thuột được xem như trận then chốt quyết định để mở màn cho Xuân Hè năm nay. Thắng trận này chúng ta sẽ tạo ra một hiệu ứng dây chuyền vô cùng lớn, nó sẽ làm rung chuyển không chỉ Tây Nguyên mà cả miền Nam này. Để đảm bảo chắc thắng trận này, chúng ta đã có quá trình chuẩn bị tương đối chu đáo. Trước hết, để giữ bí mật cho trận đánh chúng ta đã tăng cường hoạt động tạo thế, nghi binh làm cho địch không biết đâu mà lần. Và kết quả, như chúng ta thấy cho đến giờ chúng vẫn đinh ninh ta sẽ đánh Pờ- Lây- Cu và đang tăng cường lực lượng phòng thủ ở Bắc Tây Nguyên. Thứ hai, để đảm bảo cơ động lực lượng, nhất là các đơn vị xe tăng, pháo binh và trang bị nặng, một mạng đường chiến lược đã và đang được mở sâu xuống phía nam. Với hệ thống đường này chúng ta sẽ tạo ra ưu thế áp đảo về mặt lực lượng so với địch ở Buôn Ma Thuột. Đó cũng là một cơ sở để bảo đảm cho chắc thắng. Thứ ba, trước và trong khi tiến hành đánh Ban Mê Thuột chúng ta sẽ tiến hành một số trận đánh trên đường 14, đường 19 và đường 21 nhằm cô lập hoàn toàn thị xã này với phần còn lại của Tây Nguyên và đồng bằng ven biển miền Trung, đảm bảo chúng không có khả năng ứng cứu Ban Mê Thuột bằng đường bộ. Với cách đánh này, đảm bảo Buôn Ma Thuột sẽ nằm trong tay chúng ta chỉ sau một trận- Ông đưa bàn tay to bè của mình chụp lấy chỗ thị xã Buôn Ma Thuột trên bản đồ rồi nắm lại- Nói như vậy để các đồng chí có một cái nhìn tổng thể và toàn cục cả về thế và lực của ta trong trận then chốt mở màn cho chiến dịch này. Vấn đề còn lại là thuộc về chúng ta. Cụ thể là phải khẩn trương cơ động lực lượng tới vị trí tập kết trong thời gian quy định. Bên cạnh đó cũng phải tuyệt đối giữ bí mật không để lộ bất cứ một hành động nào làm cho địch nghi ngờ. Còn bây giờ, xin mời các đồng chí đóng góp ý kiến để quyết tâm của chúng ta thật hoàn chỉnh và chặt chẽ. Xin mời các đồng chí!
Sau một phút im lặng là rất nhiều cánh tay đưa lên. Tư lệnh chiến dịch chỉ định lần lượt từng người phát biểu. Các ý kiến nhìn chung nhất trí với dự thảo quyết tâm, chỉ đề xuất thêm những nội dung không lớn lắm. Có vẻ như văn kiện này đã được chuẩn bị rất kỹ. Thấy đã hòm hòm rồi, Tư lệnh chiến dịch mới chỉ Kiệm:
- Đại diện xe tăng phát biểu xem nào?
Kiệm đứng dạy, anh hơi cúi người chào chung tất cả rồi rành giọt:
- Báo cáo Tư lệnh và toàn thể các đồng chí! Rất may cho chúng tôi là thời gian vừa qua đã có mặt tại B2. Chúng tôi đã gặp gỡ các cán bộ, chiến sĩ trực tiếp chiến đấu giải phóng thị xã Phước Long và đi tham quan thị xã. Qua đó cũng rút ra được một số bài học kinh nghiệm về tiến công thành phố, thị xã bằng hợp đồng binh chủng. Vì vậy, được phép của đồng chí Tư lệnh, tôi xin báo cáo lại một số bài học mà chúng tôi đã đúc kết được từ chiến dịch Đường 14- Phước Long mà chủ yếu là từ trận Phước Long như sau- Sau khi khái quát diễn biến trận đánh, những ưu khuyết điểm chính, Kiệm kết luận- Theo tôi, Phước Long là một thị xã nhỏ, nhỏ hơn Ban Mê Thuột rất nhiều mà trận đánh kéo dài đến sáu ngày đêm chủ yếu là do hai vấn đề. Một là do sử dụng lực lượng còn phân tán, không tập trung đúng mức vào hướng chủ yếu, mục tiêu chủ yếu. Hai là, hiệp đồng giữa xe tăng và bộ binh vẫn còn rất lỏng lẻo và thường xuyên bị tách rời nhau. Ngay trận đầu tiên đánh vào thị xã, một đại đội của chúng tôi đã vào đến trung tâm thị xã rồi nhưng nhìn quanh thì không thấy một đồng chí bộ binh nào. Sợ lại có một An Lộc nữa nên anh em phải cho xe tăng quay ra. Giá như hôm ấy, chỉ cần có một đại đội hay trung đội bộ binh thôi cũng được đi cùng, phân đội này xộc thẳng vào tòa thị chính thì trận đánh sẽ kết thúc sớm hơn rất nhiều. Hay khi đánh trại Lê Lợi, bộ binh cũng không theo kịp xe tăng nên bọn biệt kích ngụy còn trèo cả lên xe tăng định dùng thủ pháo tiêu diệt kíp xe. Nếu đồng chí trưởng xe không nhanh trí dùng chế độ quay pháo bằng điện gạt chúng xuống thì chúng đã thành công. Vì vậy, qua những bài học đó tôi xin đề nghị thế này. Trước hết, về sử dụng lực lượng xe tăng, tôi đề nghị sử dụng tập trung cả trung đoàn H73 cho trận này. Mỗi trung đoàn bộ binh sẽ được tăng cường một đại đội xe tăng. Ngoài ra, theo tôi ta nên tổ chức một lực lượng thọc sâu cỡ một tiểu đoàn tăng thiết giáp hỗn hợp có chở theo bộ binh. Lực lượng này sẽ không tham gia đánh địch vòng ngoài mà ngay khi trận đánh bắt đầu sẽ nhằm thẳng vào mục tiêu chủ yếu là sư bộ 23 mà tiến. Sau khi tiêu diệt được mục tiêu chủ yếu lực lượng này sẽ từ trong đánh ra phối hợp với các hướng, các mũi khác. Tổ chức được như vậy chắc chắn địch sẽ không kịp trở tay và trận đánh sẽ kết thúc rất nhanh. Hết ý kiến ạ!
Kiệm kết thúc một cách đột ngột. Phòng họp lặng đi dễ đến hai phút. Có vẻ như đề xuất của anh hơi quá mới mẻ thì phải. Ngẫm nghĩ một lát, Tư lệnh chiến dịch mới gật đầu:
- Ý kiến của đồng chí Kiệm rất táo bạo. Đúng là nếu làm được như thế ta sẽ có thể kết thúc trận đánh rất nhanh. Tôi đề nghị thế này, sau đây đồng chí Kiệm sẽ trao đổi thêm với các đồng chí bên tham mưu về cách thức tổ chức cụ thể lực lượng thọc sâu này. Cần phải đánh giá đầy đủ hơn trên tất cả các vấn đề để quyết định sử dụng lực lượng sao cho hợp lý nhất. Sau khi trao đổi xong các đồng chí báo cáo trực tiếp với tôi- Ông khoát tay một vòng- Còn đồng chí nào có ý kiến nữa không? Nếu không, ta tạm dừng cuộc họp tại đây.
Mọi người đứng dạy lục tục rời phòng họp. Kiệm vẫy Doãn đến gần, hai người bắt tay nhau thật chặt. Doãn gật gù:
- Phải công nhận đề xuất của phó Tư lệnh rất hay và táo bạo. Thực tình, lúc đầu chúng tôi cũng nghĩ đến điều đó nhưng chưa dám mạnh dạn đề xuất vì sợ thị xã thì quá to, lực lượng địch thì mạnh. Nếu ta không giải quyết nhanh được mà bị địch bao vây lại thì gay to.
Kiệm cười:
- Nhưng không vào hang cọp thì sao bắt được cọp con. Tất nhiên cũng còn nhiều vấn đề phải bàn. Lát nữa, cậu và tớ cùng làm việc với tham mưu chiến dịch. Sau đó tớ phải về B75, còn cậu Lê với cậu Ngô tớ để lại đây giúp các cậu và H73 chuẩn bị. Theo tớ, có lẽ phải huấn luyện bổ sung cho bộ binh về cách đánh hiệp đồng binh chủng mới được. Cái anh B16 này vừa mới ở Bắc vào, mà ở ngoài ấy “nó” chưa bao giờ được diễn tập hiệp đồng với xe tăng đâu. Cậu phải báo cáo chuyện này với tư lệnh và lên kế hoạch huấn luyện cho họ.
Doãn gật đầu:
- Anh cứ yên tâm! Cái này có kế hoạch rồi. Hiện nay “nó” còn đang cơ động. Khi nào vào đến vị trí tập kết chiến dịch chúng tôi sẽ thực hiện- Thấy trưởng phòng Tác chiến và mấy sĩ quan tham mưu đang có ý chờ, Doãn kéo tay Kiệm- Các anh ấy đang chờ mình kìa.
Hai anh em quay lại chỗ tấm bản đồ cùng nhóm sĩ quan tham mưu. Cuộc trao đổi của họ lúc to, lúc nhỏ, lúc căng thẳng như cãi nhau đến quá trưa mới kết thúc.

Những ngày áp Tết trôi qua thật nhanh. Quanh đi, quẩn lại nhoáng cái đã Ba mươi Tết. Sau bữa cơm tất niên chiều ba mươi, ông Đào xung phong nhận trông nồi bánh chưng. Năm nay, phấn khởi vì ông được về ăn Tết, con trai lại sắp đi bộ đội nên bà quyết định gói những hai chục cái bánh chưng. Cái nồi đồng “năm mươi” mượn của ông anh họ to như thế mà xếp hai chục cái bánh vào cứ đầy phè lên, bà phải bện thêm một cái nùn rơm lót lên miệng nồi. Bên trên bà đặt một cái chậu nhôm to đựng gần đầy nước. Nồi bánh đã được đặt lên cái bếp chất bằng mấy gộc tre to đùng để dành từ mấy tháng trước và nổi lửa từ lúc nấu cơm xong nên sau khi ăn xong đã bắt đầu sôi. Tiếng nước sôi lục bà, lục bục. Thỉnh thoảng hơi nước lại phụt ra qua kẽ hở giữa đáy chậu và cái nùn rơm nghe đến “phì” một cái. Thấy ông tỏ ý như vậy, Bà Hạnh sợ ông mệt nhưng ông cười bảo: “Đối với tôi, chuyện thức trắng đêm như cơm bữa rồi” nên bà cũng đành chấp thuận. Tuy nhiên, biết ông vụng những khoản này nên bà phải dặn rất kỹ: “Chậu nước trên này lúc nào cũng phải gần đầy. Khi nào ông thấy nước trong nồi bánh không còn phập phì nữa là nó đã cạn, phải lấy nước nóng ở chậu để chế vào. Chế nước xong lại phải đổ nước vào cho nó nóng. Để cạn quá hay chế bằng nước lạnh, bánh nó “hấy” là đen cả năm đấy”. Đã thấm bài học về quy trình gói bánh nên ông nghe rất chăm chú và còn yêu cầu bà làm mẫu cho một lần. Quả thật, đây là lần đầu tiên trong đời ông được thức trông nồi bánh chưng Tết.
Rải một chiếc chiếu ngay trên nền bếp ông Đào ngồi tư lự nhìn bếp lửa đang hồng rực. Những cảm giác lẫn lộn ùa về trong lòng ông. Ông vừa cảm thấy hạnh phúc khi được hưởng cái hạnh phúc đón Tết trong không khí ấm cúng gia đình lại vừa cảm thấy như mình có lỗi khi không ở lại sát cánh cùng những người đồng đội của mình trong thời khắc quan trọng của đất trời này. Tự cười mình lẩn thẩn, ông với tay lấy chiếc đài bán dẫn nhỏ dò sóng đài Tiếng nói Việt Nam. Sau một hồi sột soạt, tiếng hát bắt đầu vang lên. Đã là chương trình văn nghệ đón Xuân rồi. Ông vặn nhỏ đài rồi lại trầm ngâm suy nghĩ. Hôm qua, ông đã tranh thủ nói chuyện với Hưng. Có lẽ đó là cuộc nói chuyện dài nhất từ trước đến nay giữa hai bố con. Thực tình, từ khi biết tin đứa con nuôi của mình tình nguyện nhập ngũ thì một nỗi lo lắng mơ hồ đã dấy lên trong lòng ông. Tiếng là con ông nhưng nó đích thực là giọt máu còn sót lại của hai liệt sỹ đã bỏ mình vì nước. Lỡ ra, nó có mệnh hệ nào thì ông biết nói sao khi gặp lại họ ở thế giới bên kia. Vì vậy, trong thâm tâm ông muốn Hưng chọn một con đường an toàn hơn. Với vị trí của mình, ông hoàn toàn đủ khả năng can thiệp để nó được hoãn nhập ngũ hay ở lại một đơn vị nào đó ngoài này mà không phải vào trong kia. Tuy nhiên, sợ động đến lòng tự trọng của con nên ông cũng muốn nói chuyện với nó để tìm hiểu xem nó nghĩ thế nào. Quả thật là cuộc nói chuyện đã cho ông hiểu thêm rất nhiều về đứa con vừa gần mà lại vừa rất xa của mình. Khi ông hỏi: “Sao không ở nhà tiếp tục học lên đại học mà lại tình nguyện đi bộ đội?” thì nó trả lời tỉnh khô: “Con cũng nghĩ kỹ rồi. Chưa có hòa bình thống nhất thì học cũng chẳng để làm gì. Đến lúc hòa bình, thống nhất rồi thì đi học cũng chưa muộn”. Bảo nó: “Thì có người đi đánh giặc nhưng cũng phải có người đi học để sau này xây dựng đất nước chứ” thì nó nói: “Bố biết anh Lê Mã Lương chứ. Anh ấy có câu nói rất hay mà bọn con đứa nào cũng thích. Vì vậy, cả bọn chúng con cùng viết đơn tình nguyện đi đợt này”. Câu nói này thì ông biết, ông cũng phải công nhận người thanh niên đó đã phát biểu thay tất cả những thế hệ thanh niên Việt Nam trong suốt mấy chục năm nay. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một mặt của tấm huy chương, phải ra chiến trường rồi mới hiểu được mặt kia của nó như thế nào. Nhưng chẳng lẽ lại đem đổ nước lạnh vào bầu nhiệt huyết của con (?). Cố vớt vát ông hỏi nó: “Có thích về đơn vị nào thì để bố xin về cho?” thì nó tỏ ra bình thản: “Bố cứ mặc con. Đợt này trường con đi gần trăm đứa. Con thích được đi cùng với bọn nó”. Đến thế là cùng rồi còn gì mà nói nữa. Thôi thì đành phải phó mặc cho số phận vậy. Tuy nhiên, ông cũng hơi yên tâm vì ông biết cuộc chiến này không thể kéo dài nữa. Thế và lực của địch đã yếu đi nhiều. Trong khi bộ đội ta đã có những trưởng thành vượt bậc.
Đây đó đã thấy tiếng pháo nổ đì đẹt. Ông Đào ngoái cổ nhìn ra ngoài. Bầu trời đêm ba mươi đen kịt. Theo như các cụ truyền lại thì đêm ba mươi mà tối đen thế này sang năm mới sẽ mưa thuận, gió hòa, mọi việc hanh thông. Nếu được như vậy thì may quá. Chủ trương của Bộ thống soái tối cao là quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà trong vòng hai năm tới liệu có thành hiện thực hay không? Đầu óc ông lại quay trở lại với câu hỏi của Tổng tham mưu trưởng hôm nào: “so sánh lực lượng giữa tăng thiết giáp của ta và địch hiện nay là quá chênh lệch, vậy thì phải làm thế nào để thắng chúng”. Hôm ấy, ông đã trả lời một cách rất tự tin để cấp trên yên tâm. Tuy nhiên, trong sâu thẳm trong lòng không phải ông không lo lắng. Về mặt số lượng, rõ ràng tỷ lệ 1 trên 6 là chênh lệch quá nhiều. Mà “mãnh hổ nan địch quần hồ”. Chúa sơn lâm dẫu có mạnh đến đâu mà bị một lũ cáo đông đảo tiến công cũng có khi không địch nổi. Trong tình thế ấy, không có gì hơn là phải biết dùng mưu kế. Phải đánh vào chỗ địch bất ngờ nhất, mỏng yếu nhất. Khi đã xác định được mục tiêu chủ yếu rồi phải biết tập trung lực lượng đủ mạnh để dứt điểm nhanh, không để chúng có cơ hội cơ động lực lượng ra phản kích. Bức điện của phó tư lệnh Kiệm gửi về báo cáo sơ lược những ưu khuyết điểm của trận Phước Long tuy rất ngắn gọn nhưng cũng để ông nhận thấy sử dụng lực lượng xe tăng trong trận này là có vấn đề. Sở dĩ trận đánh kéo dài là do ta sử dụng còn phân tán, chưa biết tập trung lực lượng vào mục tiêu chủ yếu và thời cơ quyết định. Vì vậy, ngay sau đó ông đã chỉ thị cho cơ quan chủ nhiệm tăng thiết giáp các mặt trận phải nhanh chóng phổ biến kinh nghiệm này tới các đơn vị. Riêng với B3 ông cũng đã điện trực tiếp cho Trần Doãn tham mưu cho Bộ tư lệnh mặt trận sử dụng toàn bộ trung đoàn H73 cho trận đánh mở màn chiến dịch. Đầu óc ông lại liên tưởng đến trận Đống Đa- Ngọc Hồi mùa Xuân Kỷ Dậu gần hai trăm năm trước của người anh hùng áo vải Quang Trung- Nguyễn Huệ. So sánh lực lượng hai bên lúc ấy cũng chênh lệch chẳng khác cái tỷ lệ đang làm đau đầu ông bây giờ bao nhiêu. Trong khi quân Thanh có đến hai mươi chín vạn thì Quang Trung chỉ có trong tay mười vạn binh vừa mới huy động từ Nghệ An. Ấy vậy mà chỉ trong 5 ngày trời, cái đạo quân đông nghịt của Thiên triều ấy đã vỡ ra từng mảng trước sức tấn công vũ bão và thần tốc của quân ta. Đúng là “quân cốt tinh, không cốt nhiều”. Và điều quan trọng nhất là tài dùng binh, khiển tướng. Hai năm vừa qua, cán bộ chiến sĩ xe tăng của ông cũng đã có thời gian để chuẩn bị, để tự nâng mình lên ngang tầm với nhiệm vụ. Vì vậy, không lẽ gì mà phải quá lo lắng. Cao hứng, ông lẩm nhẩm lại lời hịch hào hùng trước lễ xuất quân của Quang Trung năm nào: “Đánh cho để dài tóc, Đánh cho để đen răng, Đánh cho nó chích luân bất phản, Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn, Đánh cho sử tri Nam Quốc sơn hà chi hữu chủ”. Đang say sưa, ông chợt giật bắn mình vì tiếng của bà:
- Chết thôi! Ông nhận trông nồi bánh chưng mà để thế này à? “Hấy” hết bánh của tôi rồi.
Vừa nói bà vừa đôn đáo nhấc cái chậu nhôm lên chế nước vào miệng cái nồi năm mươi đang nghi ngút khói. Đổ hết chậu nước vẫn chưa đủ, bà vớ luôn phích nước sôi cạnh đấy dội vào. Vẻ hối lỗi, ông phân bua:
- Thì tôi vẫn thấy nó “phập phà, phập phì” đấy mà.
Bà cười dễ dãi:
- Vẫn còn may là tôi xuống kịp. Thôi, để đấy tôi trông cho. Ông lên sửa soạn quần áo rồi ra cũng giao thừa. Tôi đã sắp lễ xong rồi đấy.
Ông bước ra ngoài. Tiếng pháo nổ đã dày hơn. Thời khắc giao thừa thiêng liêng sắp đến. Ngước lên bầu trời đen kịt đêm ba mươi ông thầm khấn trời đất, tổ tiên phù hộ độ trì cho đất nước sớm yên bình, phù hộ cho mọi gia đình được bình an, mạnh khỏe và đủ ăn, đủ mặc.

Cách đó hơn một nghìn cây số, trong một cánh rừng săng lẻ bên bờ con sông Sê- Rê- Pốc hung dữ và bí hiểm Thắng cũng đang ngồi một mình ngước lên bầu trời đêm ba mươi đen thẫm. Tối nay, anh đã nhận ở lại trông cái xe dắt và cho tổ thợ của mình sang đón giao thừa cùng với anh em đại đội 9. Trong cái giờ phút thiêng liêng này, anh muốn để anh em bớt thấy cô đơn. Dù sao, so với mấy tay thợ thì anh cũng là người già dặn nhất và ít nhất cũng có đến sáu cái Tết ở chiến trường rồi. Cũng may, bây giờ đã có cái đài bán dẫn Na- ti- o- nan chính hiệu thay cho cái đài tự lắp Ô- ri- ông- chế làm bạn. Vừa lắng nghe tiếng hát của chương trình ca nhạc đón giao thừa Thắng vừa bồi hồi nhớ lại đêm giao thừa Tết Mậu Thân. Năm đó, cũng bên bờ một dòng sông anh cùng đồng đội đã đón giao thừa khi chỉ cách địch có vỏn vẹn 6 ki- lô- mét. Còn năm nay, các anh lại cũng đón giao thừa bên cạnh một dòng sông, cũng trong tình trạng phải tuyệt đối bí mật vì cách địch chẳng bao xa. Năm đó, các anh chuẩn bị đánh trận đầu tiên của lực lượng tăng thiết giáp Việt Nam, mở ra truyền thống vẻ vang “Đã ra quân là đánh thắng” của binh chủng. Còn năm nay, các anh cũng đang chuẩn bị đánh trận mở đầu cho trận đánh lớn giải phóng miền Nam, trận đánh mà hơn ba mươi triệu người dân Việt Nam hằng mơ ước bao năm. Hai cái giao thừa thật giống nhau mà cũng thật khác nhau. Năm 68, các anh ra quân với lực lượng vẻn vẹn hai đại đội. Còn năm nay, cả trung đoàn H73 của anh đã ém quân tại đây. Mà không chỉ có thế, cùng hành quân vào đây với các anh còn có rất nhiều đơn vị binh chủng kỹ thuật nữa.
Cách đây vừa tròn một tuần thì trung đoàn nhận lệnh cơ động lực lượng vào vị trí tập kết chiến dịch. Do đã có dự báo nhiệm vụ từ trước nên ngay lập tức ban chỉ huy trung đoàn tổ chức cho anh em ăn Tết trước vào ngày Ông Táo lên trời. Mọi thứ đã được cố định sẵn sàng nên ăn Tết xong chỉ còn chờ trời tối là lên đường. Để đảm bảo kỹ thuật cho hành quân, đại đội sửa chữa được chia thành từng tổ đi theo các đại đội. Riêng Thắng không đi theo xe ô tô của ban kỹ thuật mà xin đi theo chiếc xe dắt cùng tổ thợ đầu đàn đi cuối đội hình. Thành ra, từ hôm đó đến nay anh và tổ thợ gần như nằm trong đội hình của đại đội 9.  Gần một tuần liền đêm đi, ngày nghỉ vượt hơn ba trăm ki- lô- mét đường mới mở, xuyên qua những cánh rừng khộp trơ trụi lá cho đến hôm qua toàn trung đoàn đã có mặt bên bờ con sông hoang vắng này. Mà cũng may có con sông nên còn có một dải rừng xanh tốt này để trú quân chứ mùa khô Tây Nguyên này tìm cho ra chỗ giấu cả một trung đoàn xe tăng đâu có dễ. Gần một tuần phải tiết kiệm từng hạt nước, lại bị tắm trong cả một biển bụi nên vừa đến nơi, giấu xe xong là lính tráng kéo cả ra sông tắm giặt. Con sông Sê- Rê- Pốc hung dữ nhưng đang là mùa khô nước cứ trong văn vắt. Lính ta thỏa sức vẫy vùng, tên nào tên ấy kỳ ra cả ki- lô ghét.
Thấy đã ba mươi Tết mà mấy con gà tăng gia mang theo xe đã vào nồi tất, Thắng bảo tổ thợ của mình với anh em “xê Chín” đang tắm dưới sông đi tát cá để kiếm tý chất tươi ăn Tết. Cả bọn xách cuốc, xẻng và mấy cái thùng 10 lít chặn một khúc con suối nhỏ gần chỗ nó đổ ra sông rồi hỳ hục tát. Mất gần nửa tiếng thì đoạn suối cạn nhưng chẳng thấy con cá nào. Cả bọn đang thất vọng định về thì thấy Độ còi nhảy cẫng lên và hét thất thanh. Thì ra, cái tảng đá mà cậu ta đứng trên đó đang nhúc nhích. Định thần lại cả bọn mới phát hiện ra đó là một con ba ba. Nó đang tìm đường chạy ra sông. Thế là cả đám xúm vào túm nó nhưng không được vì con ba ba quá to, mai nó lại trơn. Thắng vớ ngay cái cuốc chim và hét bảo mọi người lui ra. Anh nhằm chỗ đầu con vật bổ một nhát trời giáng. Con ba ba không chết nhưng rụt cổ vào. Lính ta lật ngửa nó lên rồi khiêng về. Không có cân nhưng ước lượng chắc không dưới hai mươi ki- lô. Con ba ba khổng lồ đã làm cho bữa cơm tất niên chiều ba mươi thêm phần rôm rả. Tiếc cái thiếu gia vị nên chỉ làm được hai món: ba ba nấu với củ chuối và ba ba rang muối.
Từ chiếc đài bán dẫn, tiếng pháo đã rộn lên. Thắng biết giờ phút giao thừa sắp tới. Lòng anh bỗng trào lên nỗi nhớ nhà da diết. Giờ này, chắc ông bà, bố mẹ và các em anh đang quây quần bên mâm cỗ cúng giao thừa và chờ người đến xông nhà. Ấy là do ông anh kỹ tính. Năm nào cụ cũng có nhời trước với một người bà con khỏe mạnh, tốt tính lại hợp tuổi đến xông nhà sau lúc giao thừa. Sau thủ tục ấy anh em anh mới đi đâu thì đi. Riêng Thắng thường được cử đi gánh gánh nước đầu năm ở cái giếng cổ để lấy may. Cái giếng làng anh có từ bao giờ chẳng biết nhưng không bao giờ cạn, nước vừa trong vừa ngọt. Cứ sau giao thừa thì bờ giếng như có hội vì cả làng cùng ra gánh nước.
Tiếng pháo đột ngột chấm dứt. Từ trong chiếc đài vẳng ra lời chúc Tết của Bác Hồ. Đã mấy năm nay, giao thừa năm nào Đài tiếng nói Việt Nam cũng phát lại lời chúc Tết của vị Cha Già dân tộc mặc dù Người đã đi xa. Thắng bỗng cảm thấy ấm lòng. Thưa Bác, ngày chiến thắng chắc chắn sẽ không còn xa nữa.

Cuối cùng, kế hoạch tiến công thị xã Buôn Mê Thuột cũng được đại diện Bộ Chính trị tại mặt trận thông qua. Sau khi thực hiện các trận đánh cài thế nhằm cô lập Buôn Mê Thuột quân ta sẽ tiến công thị xã theo năm hướng. Việc sử dụng trung đoàn xe tăng H73 về cơ bản như đại diện xe tăng đã đề nghị. Theo đó, ngoài tiểu đoàn 1 cơ động vào sau được sử dụng làm dự bị cho mặt trận thì trên các hướng Tây- Bắc, Đông- Bắc và Tây- Nam mỗi hướng sẽ có một đại đội xe tăng tăng cường cho một trung đoàn bộ binh. Trên hướng Tây Bắc, đại đội 8 của tiểu đoàn 3 phối thuộc cho trung đoàn M48 có nhiệm vụ đánh chiếm hậu cứ pháo binh, hậu cứ thiết đoàn 8, căn cứ tiểu đoàn 1 của trung đoàn 53, sau đó phát triển vào tiểu khu Đắc Lắc và sở chỉ huy sư đoàn 23. Trên hướng đông bắc là đại đội 4 của tiểu đoàn tăng 2 tăng cường cho trung đoàn bộ binh C5 có nhiệm vụ đánh chiếm sân bay thị xã, đầu mối giao thông Ngã Sáu và tham gia đánh chiếm tiểu khu Đắc Lắc. Đại đội 7 của tiểu đoàn 3 được tăng cường cho trung đoàn bộ binh M74 đánh chiếm điểm cao Chư Duê, sau đó phát triển vào sở chỉ huy sư đoàn 23. Riêng tiểu đoàn tăng 3 thiếu gồm 8 xe T54 của đại đội 9 và 8 xe thiết giáp K63 sẽ chở theo một tiểu đoàn của trung đoàn bộ binh H4 làm mũi thọc sâu có nhiệm vụ đánh chiếm khu kho Mai Hắc Đế và sau đó đánh vào Bộ tư lệnh sư đoàn 23 của ngụy từ hướng tây. Đây là mục tiêu chủ yếu của trận đánh này. Khác với các trận đánh trước đây thường tuần tự đánh từ ngoài vào trong. Trận này Bộ tư lệnh chiến dịch quyết định sẽ bỏ qua các mục tiêu bảo vệ vòng ngoài mà đánh thẳng vào nội đô, dùng sức mạnh áp đảo của binh chủng hợp thành mà nòng cốt là xe tăng với bộ binh để nhanh chóng tiêu diệt cơ quan đầu não của địch, sau đó mới đánh tỏa ra xung quanh. Có thể nói đó là một ý đồ rất sáng tạo và cực kỳ táo bạo vì thực hiện được như vậy sẽ nhanh chóng kết thúc trận đánh. Tuy nhiên, đối với lực lượng xe tăng thì quyết định này sẽ gây ra rất nhiều khó khăn. Khi bỏ qua không đánh các cứ điểm bảo vệ vòng ngoài, các đơn vị bộ binh thì có thể bí mật cơ động chiếm lĩnh trận địa ở khoảng cách gần được chứ xe tăng thì chịu. Đi đến đâu cũng cứ ầm ầm như động rừng làm sao giữ được bí mật cho đến phút chót theo yêu cầu của mặt trận. Vì vậy, Bộ tư lệnh chiến dịch đã quy định các đơn vị xe tăng phải chiếm lĩnh vị trí tập kết chiến đấu ở cách xa thị xã trên dưới ba mươi ki- lô- mét. Chỉ khi quân ta đã bắt đầu pháo hỏa chuẩn bị mới bắt đầu được cơ động tiếp cận mục tiêu. Quỹ thời gian dành cho việc cơ động từ vị trí tập kết lên vị trí điều chỉnh cuối cùng chỉ có tối đa là ba giờ, từ 2 giờ sáng cho đến 5 giờ sáng. Đó quả là một bài toán khó đặt ra trước mắt Lê Ngộ và cán bộ, chiến sĩ trung đoàn H73. Nếu mở đường trước thì khác chi “lạy ông tôi ở bụi này”. Còn nếu không mở đường thì trong vòng ba tiếng đồng hồ làm sao vượt nổi quãng đường dài qua đủ các loại địa hình như vậy. Lại còn có hướng phải vượt sông Sê- Rê- Pốc nữa chứ. Mỗi cái xe tăng hơn ba chục tấn thế này không biết công binh quân đoàn có loại cầu phao hay phà tải trọng lớn thế không?
Biết là khó khăn nhưng nhiệm vụ là nhiệm vụ, không còn con đường nào khác ngoài tìm mọi biện pháp để hoàn thành. Vò đầu bứt tai một lúc rồi Ngộ cho mời ngay cán bộ của trung đoàn công binh 7 tới bàn biện pháp khắc phục. Hai bên trao đi đổi lại gần tiếng đồng hồ rồi thì cũng đi đến kết luận: căn cứ vào nhiệm vụ của từng hướng, trước ngày N sẽ cơ động xe tăng đến vị trí tập kết chiến đấu có lợi nhất, ở khoảng cách gần nhất có thể nhưng vẫn phải đảm bảo bí mật tuyệt đối. Song song với việc đó sẽ kết hợp với công binh tổ chức trinh sát đường cơ động từ vị trí tập kết chiến đấu đến vị trí điều chỉnh cuối cùng. Chỗ nào quá khó khăn thì đánh dấu trên bản đồ, công binh sẽ tập kết vật liệu và nhân lực gần đó, khi bắt đầu nổ súng sẽ tiến hành khắc phục. Tại bến vượt sông Sê- Rê- Pốc cũng vậy. Công binh sẽ tập kết phao gần đó, lợi dụng đêm tối để triển khai các bến phà dã chiến. Toàn bộ đường cơ động sẽ được bộ phận trinh sát kết hợp giữa xe tăng và công binh đánh dấu bằng bẹ chuối hoặc các dải vải trắng. Khi đến giờ cơ động xe tăng cứ theo vệt đường đã đánh dấu, gặp vật cản thì tìm cách vòng tránh để vượt qua,  còn cây cối thì húc đổ mà đi.
Đã được đi trinh sát một lần nên Thắng thấy có vấn đề không ổn. Từ vị trí tập kết vào đến thị xã là gần ba mươi ki- lô- mét thì hầu hết là rừng khộp và rừng săng lẻ, chỉ khi cách thị xã độ năm, sáu ki- lô- mét mới có rẫy cà phê hoặc cao su của dân. Mà rừng ở đây còn khá nhiều cây to, nhiều cây đường kính đến hai, ba người ôm, húc nó không hề đơn giản tý nào. Nhớ lại trận đánh cao điểm 543 hồi ở Đường Chín- Nam Lào cũng gặp tình trạng tương tự nên Thắng đột ngột giơ tay. Chỉ cần trung đoàn trưởng Lê Ngộ gật đầu một cái là anh đứng dậy phát luôn:
- Tôi xin có ý kiến. Qua lần đi trinh sát sơ bộ vừa rồi, tôi thấy nhiều đoạn đường vượt qua rừng có cây khá to, nhiều cây đường kính phải đến ba, bốn mươi phân. Xe tăng khi cơ động với tốc độ thấp, không có quán tính thì việc húc đổ những cây này sẽ rất khó khăn. Vì vậy, nếu cứ để nguyên cây như thế chúng ta không thể đảm bảo tốc độ hành quân được.
Trung đoàn trưởng Lê Ngộ nhăn mặt lắc đầu:
- Đã thống nhất là không được hạ cây rồi cơ mà. Bây giờ mà hạ cây xuống để mở đường thì chỉ có chết cả nút. Khó thì cũng phải húc mà đi thôi.
Trung đoàn trưởng công binh cũng phụ họa:
- Đồng chí nói thế nào ấy nhỉ? Xe tăng mà không húc đổ được cây ba, bốn mươi phân thì còn gì là xe tăng nữa.
Thắng hơi nóng mặt:
- Báo cáo anh, nếu cái cây đó đứng một mình, xe tăng dùng tốc độ cao lao vào húc nhẹ một cái là đổ. Tuy nhiên, nếu đang phải vượt dốc hoặc đang bò trong rừng chậm như rùa thì việc húc cây không đơn giản chút nào đâu. Thế rồi cây đổ chồng chất lên nhau, không khéo xe tăng lại bị đội bụng nữa ấy chứ.
Trung đoàn trưởng công binh vẫn kiên quyết:
- Khả năng của xe tăng thế nào tôi không biết. Còn Bộ tư lệnh đã quy định rồi, chúng tôi dứt khoát không được hạ cây. Chỉ có thế thôi.
Không khí cuộc họp bỗng trở nên căng thẳng. Những khuôn mặt đăm chiêu như đang đứng trước bài toán khó. Thắng vẫn cứng cỏi:
- Không! Tôi không nói vậy. Có một cách không phải hạ cây mà vẫn đảm bảo húc đổ một cách dễ dàng.
Cả cuộc họp cùng ồn lên, Lê Ngộ xuống giọng:
- Có cách nào hay thì cậu nói nhanh lên đi. Cứ úp úp, mở mở mãi.
Thắng cười từ tốn:
- Báo cáo các thủ trưởng! Tình huống này chúng tôi đã gặp hồi đánh điểm cao 543 trong chiến dịch Đường Chín- Nam Lào. Hồi đó, chúng tôi không hạ cây mà chỉ cưa đứt độ hai phần ba thân cây về trước hướng xe tiến. Như vậy, bình thường cây vẫn không đổ nhưng khi xe húc khẽ một cái là cây đổ ngay. Ngoài ra, nếu ta cưa ở gần sát mặt đất thì đảm bảo gốc cây sẽ không làm xe đội bụng.
Cuộc họp ồn lên. Những gương mặt giãn cả ra. Trung đoàn trưởng công binh thì hể hả:
- Phải đấy! Có thế mà chúng tôi không nghĩ ra.
Lê Ngộ đưa tay ra bắt chặt tay người đồng cấp:
- Cứ thế mà làm, anh nhé! Trăm sự chúng tôi trông vào các anh đấy.

Ai đó đã nói thời gian chờ đợi bao giờ cũng dài.
Đối với cánh lính tiểu đoàn 3 xe tăng thì cái đêm mồng Chín tháng Ba này dài thật. Mà có lẽ cũng chẳng phải chỉ có tiểu đoàn này như thế. Chắc rằng tất cả những người lính đang chờ đợi giờ xuất kích trong trận đánh mở màn này đều thấy như thế. Họ đã chờ ngày này từ lâu lắm rồi.
Vẫn biết ngày mai sẽ là một ngày căng thẳng, vất vả và chắc chắn là ác liệt nhưng dường như không ai muốn ngủ. Xe nào xe ấy ngồi túm tụm với nhau trên tháp pháo rì rầm trò chuyện. Thoang thoảng trong gió là cái mùi khét lẹt của thuốc “đồng bào”. Gọi là thuốc đồng bào bởi đây là loại thuốc lá của bà con người Thượng. Trông cây và lá thì chẳng khác nào cây thuốc lá ngoài nông trường Tam Đảo vẫn trồng. Thế nhưng mùi của nó thì khét lắm, khét đến nỗi bà con mà vừa đi vừa hút thuốc thì cách cả cây số mấy con chó của bộ đội nuôi đã phát hiện ra. Ngày mới vào đây, lính ta cũng sợ cái mùi này lắm. Nghiện thuốc lào nặng như Độ còi mà còn lắc đầu: “Em chịu!”. Có cậu còn bào: “Để dành lấy mấy lá, khi nào về phép đi tàu mà đông quá thì bỏ ra hút đảm bảo sẽ tha hồ rộng chỗ”. Ấy thế nhưng khi thuốc lá hết, thuốc lào cũng chẳng kiếm đâu ra thì lính ta bắt đầu “lân la” làm quen với loại thuốc này. Lúc đầu còn mang về rửa thật kỹ, lúc sao còn rắc ít đường để lấy mùi thơm. Sau này quen rồi thì cứ nguyên bản, lại còn khen là đậm đà nữa chứ.
Trên chiếc xe dắt đậu cuối đội hình tiểu đoàn, nhóm thợ của Thắng cũng đang rì rầm trò chuyện. Thắng không tham gia câu chuyện mà để tâm trí vào những tình huống có thể xảy ra đêm nay. Theo kế hoạch, vào lúc 2 giờ đêm nay quân ta bắt đầu nổ súng tiến công Buôn- Mê- Thuột bằng lực lượng đặc công và pháo phản lực. Trong lúc địch mải lo đối phó thì các anh bắt đầu cơ động vượt hơn 20 ki- lô- mét đường rừng để đến vị trí điều chỉnh cuối cùng ở phía tây thị xã lúc 5 giờ sáng. Đến lúc đó pháo binh sẽ tiến hành pháo hỏa chuẩn bị, xe tăng sẽ chuyển sang xung phong. Phương án cưa dở cây rừng mà Thắng đề xuất đã được đem thực hiện và tỏ ra có kết quả khi xe tăng thực hành cơ động từ vị trí tập kết chiến dịch về đây đêm qua. Tuy nhiên không phải đã hết khó khăn, nhất là đối với mấy cái xe thiết giáp K63 mỏng mảnh kia. Đêm hôm qua tổ thợ của anh đã phải giúp họ khắc phục mấy trường hợp trật xích và đứt xích. Chính vì vậy, đêm nay chiếc xe dắt của Thắng vẫn phải đi với hướng này. Chỉ khi toàn tiểu đoàn đã đến vị trí quy định các anh mới về thành lập đài quan sát kỹ thuật ở ấp Châu Sơn, ngay cạnh sở chỉ huy phía trước của trung đoàn.
Vẩn vơ thế nào Thắng lại nhớ về cái đêm nằm ở bãi cát Làng Troài chờ giờ nổ súng đánh Làng Vây. Anh bật cười nho nhỏ khi nhớ lại cái cảnh cứ chốc chốc lại mót đái. Ấy thế mà chui ra ngoài xe rặn mãi chỉ được vài giọt làm cho Hòa đen cứ bôi bác mãi. Mà cái thằng buồn cười thật, cứ tưởng sống chết phải giữ lấy lời nguyền không yêu ai cho đến hòa bình thì đùng một cái lại cưới vợ. Còn cậu chàng Cân lúc nào cũng văn thơ lai láng, khối em chết mê chết mệt lại bị người yêu đá mới cay mũi chứ. Vui nhất chắc là trưởng xe Nhã, mong mỏi mãi rồi nay sắp có con. Thắng biết được những tin tức này bởi vì gần đây kíp xe 567 các anh đã nối lại được liên lạc với nhau. Ngay trước ngày lên đường tham gia chiến dịch này Thắng đã nhận được thư của cả ba người.
Liếc nhìn những chấm dạ quang trên mặt đồng hồ thấy đã hơn một giờ sáng, Thắng lặng lẽ rời khỏi xe đi lên phía đầu đội hình. Ở đó, đại đội trưởng Hướng cũng đang phập phèo điếu thuốc “đồng bào” trầm ngâm nghe kíp xe mình tán gẫu trên tháp pháo. Đặt chân lên băng xích, dướn người một cái, Thắng đã ở trên xe, anh niềm nở:
- Mấy anh em ông không tranh thủ ngủ lấy một lúc cho lại sức à?
Hướng búng mẩu thuốc thành một vòng cung rồi cười nhẹ:
- Nhắc mãi mà chúng nó chả chịu ngủ. Mà mình cũng vậy, không thể nào nhắm mắt được. Bụng dạ nó cứ bồn chồn thế nào ấy.
Chuyện này thì Thắng hiểu vì anh cũng đã từng trải qua. Đại đội này mới được bổ sung vào hồi cuối năm 73 nên chưa tham chiến lần nào. Đại đội trưởng Hướng thì đã từng tham gia chiến đấu nhưng từ khi còn là chiến sĩ ở bộ binh. Chỉ sau khi tốt nghiệp sĩ quan lục quân anh mới chuyển về binh chủng Thiết giáp nên chuyện lo lắng, bồn chồn cũng là điều dễ hiểu. Biết vậy nên Thắng pha trò:
- Thế có cậu nào cứ lúc lúc lại đi đái không?
Đến lúc này thì một trận cười bỗng òa lên, pháo thủ Thể vừa cười vừa hổn hển:
- Ông anh tài thật! Sao anh lại biết chuyện ấy?
Thắng phì cười:
- Thì tớ cũng đã từng như thế rồi mà.
Hướng đột ngột lái câu chuyện sang hướng khác:
- Ông Thắng ạ, tôi vẫn lo lắm. Có ba tiếng đồng hồ làm sao vừa mở đường vừa đi mà vượt được những hơn hai mươi cây số.
Thực ra, đó cũng chính là mối lo của Thắng nhưng trong trường hợp này anh vẫn phải bấm bụng trấn an người đại đội trưởng trẻ tuổi:
- Anh đừng lo lắng quá. Cũng chỉ còn hơn chục cây phải vượt rừng thôi. Khi đến rẫy cà phê ven thị xã thì cơ động thuận lợi hơn nhiều- Anh quay về phía lái xe Khả- Còn cậu, cứ thực hiện đúng yếu lĩnh lái như hôm qua đã làm nhé.
Lái xe Khả gật đầu:
- Vâng ạ! Phải công nhận sáng kiến cưa dở cây này hay thật. Hôm qua, lúc đầu em cứ phải lấy đà rồi mới húc thành ra hơi chậm. Sau thấy cây dễ đổ nên cứ giữ nguyên chân dầu càn qua. Thế mà cây cứ thi nhau đổ ào ào. Thích thật!
Thắng cười:
- Các cậu thì thích thật nhưng mấy cái K63 theo được các cậu thì hết cả hơi. Đêm qua ba thằng đứt xích, một thằng trật xích. Bọn tớ phải giúp bọn chúng khắc phục đến gần sáng mới về được đây đấy- Chợt nhớ ra chuyện anh em mình xì xào lúc ban ngày, Thắng vỗ vai Hướng- Nghe anh em nói, đêm qua ông suýt chết hả?
Hướng cười ngượng nghịu:
- Cũng không đến nỗi nào. Thì mình cứ nghĩ xe húc cây sẽ đổ về phía trước nên tôi với cậu Thể cứ ngồi trên tháp pháo. Có ngờ đâu một cành cây khô lại rơi xuống giữa hai anh em. May không trúng đầu nhưng kiến đốt gần chết.
Thắng tỏ ra hối hận:
- Chết thật! Cái này thì tôi cũng có khuyết điểm. Lúc phổ biến kinh nghiệm thì chỉ chú ý đến cánh lái xe mà không nhắc gì các anh. Cây rừng nó có nhiều cành chết khô trên đó. Lúc xe mình ục vào, cây thì đổ về phía trước nhưng cành khô thì lại rơi ngay xuống xe. Cũng còn may các anh không sao- Liếc nhìn đồng hồ đã gần hai giờ sáng, Thắng đứng dậy. Anh đưa tay bắt tay Hướng - Sắp đến giờ xuất phát rồi. Anh em các ông chuẩn bị đi- Chúc mũi thọc sâu của anh em ông thật nhọn, thật bén, thọc thật trúng. Hẹn gặp lại giữa thị xã nhé!
Thắng vừa lần mò về đến chiếc xe dắt của mình thì tiếng động cơ đã gầm lên phía đầu đội hình. Như một phản ứng dây chuyền, mười sáu chiếc động cơ cùng gầm lên phá tan vẻ âm u, tịch mịch của khu rừng. Một lát sau, tiếng xích nghiến ken két, tiếng cây đổ ào ào vọng lại. Mười sáu khối thép rùng rùng chuyển động như một cơn bão. Phía thị xã Buôn- Mê- Thuột những quả pháo sáng bắn lên loạn xạ. Thắng nghĩ bụng: “Chắc đặc công mình đã bắt đầu nổ súng. Bọn này đang phải lo đối phó trong ấy thì còn bụng dạ nào mà theo dõi tình hình ngoài này”.
Chiếc xe K63 cuối cùng đã đi qua. Thắng giục nhỏ lái xe của mình:
- Nổ máy! Tiến!

   

Vào đúng lúc đó, những tiếng nổ lớn bỗng đột ngột vang lên trong trung tâm thị xã Buôn- Mê- Thuột và khu kho Mai Hắc Đế ở phía tây- nam thị xã. Ngay sau đó, những loạt pháo phản lực và súng cối cỡ lớn của bộ binh cũng đồng loạt dội vào khu vực sở chỉ huy sư đoàn 23 và tiểu khu Đắc Lắc và một số mục tiêu khác. Đèn điện trong thị xã tắt phụt. Có vẻ như quá bất ngờ nên phản ứng của bọn ngụy hơi chậm. Phải hàng phút sau mới thấy tiếng súng địch bắn trả. Ngay sau đó là hàng chục quả pháo sáng bắn lên soi sáng cả một vùng trời. Tiếp theo là tiếng đề- pa của các trận địa pháo binh nhưng chẳng hiểu chúng bắn đi đâu.
Tại sở chỉ huy trung đoàn xe tăng H73, trung đoàn trưởng Lê Ngộ đang khum hai bàn tay lên tai hướng về phía tây nghe ngóng. Anh cố lọc xem trong mớ âm thanh hỗn độn có thấy tiếng rú trầm ấm của động cơ xe tăng T54 hay không nhưng tuyệt nhiên chẳng thấy gì ngoài những tiếng nổ loạn xạ từ phía sau vẳng tới. Theo hiệp đồng, vào thời điểm này các phân đội xe tăng bắt đầu xuất kích rời khỏi vị trí tập kết trước chiến đấu cơ động lên vị trí điều chỉnh cuối cùng. Sau một lúc căng tai mà chẳng thấy gì, Ngộ bất lực chui vào hầm chỉ huy. Ở đó, tham mưu trưởng Từ và mấy trợ lý vẫn lúi húi bên tấm bản đồ mở rộng. Dọc theo một bên sườn hầm là một dãy máy vô tuyến điện đang sôi rào rào. Theo kế hoạch tác chiến thì các đại đội 4, 7 và 8 sẽ do các trung đoàn bộ binh chỉ huy thông qua đại diện xe tăng trên từng hướng, trung đoàn H73 chỉ trực tiếp chỉ huy mũi thọc sâu của tiểu đoàn 3. Tuy nhiên, Ngộ vẫn bố trí đủ các máy thông tin vô tuyến điện hòa vào mạng của các đại đội kia. Làm như vậy thì ở tại đây anh hoàn toàn có thể nắm được diễn biến trên tất cả các hướng. Khi cần thiết lại có thể giúp đỡ được anh em. Các chiến sĩ thông tin vẫn đang túc trực sẵn sàng, người nào người ấy cáp đeo sẵn trên đầu, tất cả các máy đều đã mở nhưng trong tai nghe chỉ là những tiếng khọt khẹt vô nghĩa. Cái đó thì anh biết chắc vì cấp trên đã quy định trong quá trình cơ động xe tăng không được sử dụng vô tuyến điện trừ trường hợp đặc biệt. Vì vậy, anh vẫn yêu cầu các chiến sĩ thông tin mở máy nhưng lại cũng hy vọng sẽ không nhận được bức điện nào từ giờ cho đến 5 giờ sáng là giờ bắt đầu hỏa lực chuẩn bị.
Sở chỉ huy trung đoàn xe tăng H73 được đặt ở sườn đông bắc điểm cao Chư- Ebua, cách thị xã Buôn- Mê- Thuột gần ba ki- lô- mét. Phía dưới là những rãy cà phê trải dài trùng điệp. Đứng ở đây có thể quan sát được tương đối tốt toàn cảnh thị xã. Sở dĩ Ngộ chọn vị trí này để đặt sở chỉ huy vì ở đây có thể trực tiếp theo dõi được mũi tiến công của đại đội 8 trên hướng tiến công chủ yếu và mũi thọc sâu của tiểu đoàn 3.
Đang giữa tiết Xuân, hoa cà phê nở trắng rừng. Ban ngày, đứng ở đây nhìn xuống cứ như thấy một cánh đồng bông trước mặt. Mùi hương hoa cà phê dìu dịu thoang thoảng trong gió thật dễ chịu. Chả thế mà chiều qua, khi từ sở chỉ huy cơ bản lên vừa đặt chân tới đây chính ủy Giáo đã hít hà: “Đúng là ra trận giữa mùa Xuân, ra trận giữa mùa hoa”. Trung đoàn trưởng Ngộ thì chẳng còn bụng dạ đâu mà thưởng thức cái khung cảnh thi vị ấy. Anh đang lo sốt vó về chuyện cơ động của các cánh quân của mình trong đêm nay. Sáng kiến cưa dở cây đã tỏ ra có tác dụng nhưng ai mà biết được trên dọc đường hành quân còn những chuyện gì sẽ xảy ra. Mặc dù đường sá đã được trinh sát kỹ càng mấy lần, hiệp đồng với công binh cũng rất cụ thể, những tình huống cơ bản cũng đã được dự kiến nhưng như thế vẫn chưa đủ để khẳng định mọi cái sẽ đúng như kế hoạch. Còn một khó khăn nữa là trên quy định trong quá trình cơ động không được sử dụng vô tuyến điện nên chủ yếu là phải trông chờ vào khả năng tự giải quyết của anh em trên từng mũi, từng hướng mà thôi. Chính vì vậy, hầu hết cán bộ cơ quan anh đã tung đi với các đại đội, tiểu đoàn để giúp đỡ anh em dưới đơn vị. Ở sở chỉ huy này chỉ có tham mưu trưởng và một số cán bộ đầu ngành mà thôi.
Nghe ngóng mãi chẳng thấy gì Ngộ mệt mỏi ngồi bệt ngay xuống bờ đoạn hào ngay sát cửa hầm chỉ huy ngẫm nghĩ. Hệ thống lại tất cả những chuyện mình biết từ khi chuẩn bị chiến dịch đến nay anh thật sự khâm phục tài điều binh, khiển tướng của cấp trên. Hồi cuối năm ngoái, các anh đã mất gần tháng đi chuẩn bị chiến trường quanh vùng Gia Nghĩa, Đức Lập. Thế rồi đùng một cái có lệnh đi trinh sát Buôn- Mê- Thuột. Lúc ấy, Ngộ chỉ nghĩ đây chắc là phương án dự phòng của trên mà thôi chứ Buôn- Mê- Thuột nó to như thế mình mà “húc” vào đấy có mà sứt đầu, mẻ trán. Ấy thế mà đánh thật. Có lẽ cao tay nhất trong vụ này phải nói là cái tài nghi binh lừa địch. Suốt mấy tháng nay, hết trinh sát rồi làm đường, cơ động lực lượng xuống Nam Tây Nguyên mấy sư đoàn bộ binh, một trung đoàn xe tăng, hai trung đoàn pháo binh, hai trung đoàn cao xạ và biết bao đơn vị trực thuộc khác mà thằng địch nào có biết gì đâu. Chúng vẫn cứ tập trung lực lượng nhăm nhăm phòng thủ Pley- cu vì tin rằng ta sẽ đánh vào đấy. Thực sự, ngay cả cho đến tận bây giờ, khi đặc công ta đã thâm nhập và đánh chúng có lẽ Bộ tư lệnh sư đoàn 23 và bộ chỉ huy tiểu khu Đắc Lắc vẫn chỉ nghĩ đó là những trận tập kích nhỏ lẻ chứ không thể ngờ tới một trận bão lửa và thép sắp dội xuống đầu chúng. Hay thì hay thật nhưng đúng là cái gì cũng có giá của nó. Để giữ bí mật cho trận đánh này, hơn một tháng nay anh và đồng đội đã phải chịu bao vất vả. Hết cơ động vào gần rồi lại phải lùi ra. Vừa dừng lại nằm chưa ấm chỗ, thấy địch có dấu hiệu lùng sục gần đó lập tức phải di chuyển. Đi đến đâu cũng chết mệt với ngụy trang, xóa vết xích. Lại còn hơn hai mươi ki- lô- mét cơ động đêm nay nữa chứ. Bình thường ra, với địa hình Việt Nam thì vị trí tập kết trước chiến đấu chỉ ở tầm bảy, tám ki- lô- mét là vừa phải. Thế mà trong trận này khoảng cách ấy phải tăng lên gấp ba đến bốn lần. Vất vả đấy nhưng nếu thực hiện đúng kế hoạch chắc chắn hiệu quả sẽ lớn gấp bội phần.
Lại còn cái mẹo “trói địch lại mà đánh” cũng ác thật. Thì đấy, từ đầu tháng Ba tới nay quân ta hết cắt đường 19 đến cắt đường 21, hết cắt đường 14 ở phía bắc rồi đêm qua đánh Đức Lập ở phía nam thì có phải cái Buôn- Mê- Thuột này bị cô lập tứ phía rồi không. Bây giờ muốn chi viện cho nó chỉ còn mỗi cách là bay trên trời mà thôi. Mà chuyện đó cũng đâu có dễ. Trận này mặt trận đưa vào sử dụng những hai trung đoàn cao xạ chứ ít ỏi gì. Thế thì có phải là trói địch lại mà đánh không?
Không chỉ thế, trận này các cụ nhà ta lại còn sử dụng một chiêu thức cực kỳ táo bạo và mới mẻ nữa là bỏ qua các mục tiêu vòng ngoài mà đánh thẳng vào trung tâm thị xã rồi phối hợp trong đánh ra, ngoài đánh vào để tiêu diệt gọn quân địch. Chứ cái thị xã to như thế này, phòng thủ tầng tầng, lớp lớp như thế này mà cứ gặm dần từ ngoài vào trong như thông thường thì có mà đến “Tết Tây đen” mới giải quyết xong. Chưa kể, nếu trận đánh kéo dài địch có cơ hội tập trung lực lượng chi viện, phản kích nữa thì có khi còn không hoàn thành nhiệm vụ ấy chứ. Chuyến này chắc chắn “cái” Buôn- Mê- Thuột này bị “ăn gỏi” rồi.
Những ý nghĩ miên man trong đầu Ngộ bỗng bị cắt ngang bởi một tiếng “Bụp” trên cao và bầu trời sáng rực lên. Anh ngẩng đầu nhìn lên trời, hai quả pháo sáng vừa được một tốp máy bay bắn ra đang treo lơ lửng ở phía nam của sở chỉ huy. Ngộ thoáng lo, hướng ấy là hướng cơ động của đại đội 7. Có lẽ địch đã phát hiện ra xe tăng cơ động và gọi máy bay lên ngăn chặn chăng? Mà đúng vậy! Đã nghe thấy tiếng những loạt bom ầm ì vọng lại. Mấy chiếc máy bay hết cắt bom lại sà xuống bắn trọng liên. Những đường đạn thẳng căng từ trên trời bắn xuống như một lưỡi kiếm lửa. Một vài loạt đạn từ dưới bắn lên nhưng có vẻ hơi rời rạc và lép vế. Có lẽ đó chỉ là súng 12 ly 7 của xe tăng chứ không phải của lực lượng cao xạ. Mà sao không thấy cao xạ bắn lên nhỉ, mũi nào cũng có cao xạ đi cùng cơ mà. Sốt ruột, Ngộ chui vội vào hầm, chiến sĩ thông tin ngồi bên máy số 3 theo dõi hướng này vẫn ngồi bất động như một pho tượng. Vẫn không có báo cáo gì.
Ngộ lại chui ra cửa hầm và ngước nhìn trời.  Tham mưu trưởng Từ và mấy trợ lý cũng rời bàn làm việc chui ra ngoài ngửa cổ nhìn trời, ai nấy đều tỏ vẻ lo lắng. Bầu trời bây giờ sáng rực vì phía đông bắc thị xã cũng có thêm bốn quả pháo sáng nữa đang lơ lửng. Một tốp A37 đang quần lượn và bắn phá ở đó. Như thế là hướng của đại đội 4 cũng đã bị máy bay địch ngăn chặn. Có điều lạ là cũng không thấy cao xạ của ta bắn lên. Theo kế hoạch, hai trung đoàn cao xạ cũng được chia ra để bảo vệ đội hình cơ động và chiến đấu cho tất cả các hướng cơ mà.
Không dằn lòng được, Ngộ chui vào hầm, anh bảo chiến sĩ thông tin hữu tuyến nối máy với sở chỉ huy mặt trận. Vừa thấy đầu bên kia có người trả lời Ngộ nói ngay:
- Báo cáo, tôi trung đoàn trưởng H73 đây ạ. Báo cáo anh, không quân địch đang ngăn chặn xe tăng cơ động trên hai hướng tây nam và đông bắc. Đề nghị mặt trận lệnh cho cao xạ nổ súng để đảm bảo tốc độ cho xe tăng.
Đầu dây bên kia hỏi lại tình hình. Đến bây giờ Ngộ mới nhận ra đó là tiếng tham mưu trưởng mặt trận. Anh loáng thoáng nghe trong tổ hợp tiếng gọi chủ nhiệm phòng không, tiếng trao đổi gì đó một lát rồi mới thấy tiếng trả lời:
- Thế này Ngộ nhé! Hiện nay, các phân đội cao xạ đều không cơ động kịp xe tăng nên không thể bảo vệ được đội hình đâu. Anh động viên anh em dùng 12 ly 7 tự bảo vệ vậy.
Ngộ giật mình, anh cao giọng:
- Thế là thế nào ạ? Theo kế hoạch thì hướng nào cũng có cao xạ bảo vệ cơ mà?
Đầu dây bên kia nhỏ nhẹ:
- Kế hoạch thì thế đấy nhưng xe bánh lốp nó không bò kịp các ông được. Cố gắng lên vậy!
Thì ra là thế! Những con đường mà các anh càn đổ cây để đi thì đúng là xe bánh lốp chịu rồi, họ phải đợi công binh dọn cây, san đường rồi mới đi được. Thôi thì đành phải tự bảo vệ lấy mình vậy. Đây cũng là điều mà các anh đã lường đến nên đã thống nhất phương án xử lý là vừa cơ động vừa dùng 12 ly 7 đánh địch. Tuyệt đối không dừng tránh để đảm bảo có mặt tại vị trí đúng thời gian quy định.

Đêm đã chuyển dần về sáng. Hai tốp máy bay có vẻ như hoàn thành nhiệm vụ đã bay về căn cứ. Tuy nhiên, bầu trời thị xã vẫn được chiếu sáng bởi hàng chục quả pháo sáng từ dưới đất bắn lên. Những tiếng nổ loạn xạ vẫn vọng về nhưng chủ yếu là súng cỡ nhỏ. Ngộ vẫn đi ra, đi vào, chốc chốc lại ngiêng cổ tay xem đồng hồ. Những chiếc đài vô tuyến điện vẫn rào rào một cách vô tư lự. Những chiến sĩ thông tin vẫn ngồi im phăng phắc đúng vị trí của mình. Tịnh không có một tín hiệu nào cả.
Chợt không gian như bị xé rách ra bởi những tiếng rít chói tai. Ngay sau đó, những chớp lửa bùng lên phía thị xã. Ngộ nhìn đồng hồ, đã 5 giờ sáng, đã đến giờ pháo hỏa chuẩn bị. Tiếp đó, những tiếng nổ dồn dập vọng về liên hồi kỳ trận. Theo quy định, giờ này các phân đội xe tăng phải có mặt tại vị trí điều chỉnh cuối cùng để bắt liên lạc hiệp đồng với bộ binh và giao nhiệm vụ bổ sung. Thế mà chưa thấy mũi nào báo cáo về. Chờ thêm vài phút vẫn không thấy động tĩnh gì, Ngộ cao giọng:
- Thông tin yêu cầu các hướng báo cáo tình hình về ngay!
Như một cỗ máy được khởi động, bốn chiến sĩ thông tin theo dõi bốn hướng lập tức lên đài. Chỉ thấy họ nói vừa đủ nghe vào tổ hợp. Lát sau, máy số 4 báo cáo:
- Báo cáo! Đại đội 4 còn cách vị trí quy định khoảng hai ki- lô- mét, bị máy bay ngăn chặn nhưng không có thương vong. Hết!
Không đợi trung đoàn trưởng giục, tham mưu trưởng Từ đã đánh dấu ngay vào một vị trí trên bản đồ và ghi vào bên dưới hàng chữ “cT4- 05.10.10.3”. Ngộ vẫy tay:
- Được! Giục anh em tăng tốc độ, đến nơi khẩn trương bắt liên lạc hiệp đồng với bộ binh. Khi nào liên lạc được với bộ binh thì báo cáo về.
- Rõ!- Người chiến sĩ trả lời nhỏ nhưng đanh, gọn.
Máy số 2 ngẩng lên:
- Báo cáo thủ trưởng! Đại đội 9 còn cách Vườn Chuối khoảng ba ki- lô- mét, xe đi đầu đang bị lày. Toàn đại đội đang khắc phục.
Ngộ nhăn mặt, anh nhớ rõ ở hướng này cách Vườn Chuối ba ki- lô- mét đã là rẫy cà phê của dân rồi, làm sao mà còn lầy được, anh gỡ cáp nghe ra khỏi đầu người chiến sĩ chụp lên đầu mình rồi giằng lấy tổ hợp, dằn giọng:
- 73 gọi 09! 09 báo cáo cụ thể tình hình, 47!
Từ không trung cái giọng miền biển nằng nặng của đại đội trưởng Hướng vọng về:
- 09 báo cáo! Xe đi đầu bị lày trong hồ chứa nước tưới cà phê. Chúng tôi đang tập trung cứu kéo, 47!
Ngộ gắt:
- Cứu với kéo gì. Nếu khó thì bỏ nó lại đấy, tìm đường vòng tránh tiếp tục cơ động ngay, 47!
Phía bên kia Hướng cũng cộc lốc:
- Rõ!
Ngộ vừa tháo bộ cáp nghe ra khỏi đầu thì chiến sĩ ở máy số 3 ngẩng lên:
- Báo cáo, đại đội 7 bị máy bay đánh trúng đội hình, một xe bị hỏng, bốn người bị thương. Hiện đã đến Buôn Buor.
Ngộ quay sang tham mưu trưởng:
- Buôn Buor ở chỗ nào? Còn cách vị trí quy định mấy cây nữa?
Tham mưu trưởng Từ trả lời ngay tức khắc:
- Khoảng hơn năm ki- lô- mét!
Ngộ chặc lưỡi. Thế là “thằng” nào cũng chậm cả. Cũng chẳng trách anh em được. Người ta cũng đã cố gắng hết sức mình rồi. Quyết tâm, dù sao cũng chỉ là tính toán chủ quan của con người. Còn biết bao yếu tố khách quan ngẫu nhiên tác động vào quá trình thực hiện nữa chứ. Ai lại nghĩ cái hồ chứa nước tưới cà phê mà làm xe tăng sa lầy được? Thế mà điều đó vẫn xảy ra đó thôi. Chợt nhớ đến hướng tây bắc chưa thấy báo cáo gì Ngộ hướng về máy số 3:
- Thấy “xê 8” báo cáo về chưa?
Người chiến sĩ thông tin ngước khuôn mặt lấm tấm mồ hôi lên:
- Báo cáo, em đã gọi mãi mà vẫn không thấy gì ạ.
Ngộ chột dạ, một làn hơi lạnh chạy dọc sống lưng. Đây là đại đội tham gia tiến công trên hướng chủ yếu của trận đánh. Thế mà giờ này chưa thấy báo cáo về, không biết nó nằm ở đâu. “Thằng” khác đến muộn một tý còn được chứ “thằng” này mà đến muộn thì gay go to, có khi ảnh hưởng đến cả trận đánh ấy chứ. Nhưng biết làm sao bây giờ, Ngộ bất lực phẩy tay:
- Tiếp tục gọi. Khi nào bắt được liên lạc báo tôi ngay!
Ngộ chui ra khỏi hầm. Đằng đông, chân trời đã ửng hồng báo hiệu một ngày đẹp trời. Những loạt đạn pháo vẫn viu víu bay qua đầu và gây nên hàng dây tiếng nổ dưới thị xã. Ngộ biết, tham gia trận này có hẳn hai trung đoàn pháo của mặt trận, trong đó có khá nhiều pháo 105 ly và 155 ly ta thu được từ hồi 1972 tham gia. Đúng là gậy ông lại đập lưng ông đây. Mà có lẽ cái khoản đạn dược năm nay cũng dư giả hay sao ấy nên “các cụ” cho hỏa lực chuẩn bị những hai tiếng đồng hồ.
Từ trong hầm có tiếng vọng ra:
- Mời thủ trưởng vào nghe máy!
Ngộ chui nhanh vào hầm. Tham mưu trưởng Từ đưa cho anh cái tổ hợp hữu tuyến:
- Trên mặt trận yêu cầu ta báo cáo tình hình.
Ngộ vừa áp ống nghe vào tai đã nghe thấy tiếng trưởng phòng tăng mặt trận Trần Doãn:
- Tôi Doãn đây! Đề nghị các anh báo cáo tình hình cơ động của các hướng đến đâu rồi? Có kịp thời gian quy định không?
Ngộ chậm rãi:
- Báo cáo anh, các hướng đã báo cáo về đều hơi chậm so với kế hoạch. Hiện còn cách vị trí quy định từ ba đến năm ki- lô- mét. Riêng hướng đại đội 8 vẫn chưa thấy báo cáo về.
Tiếng Doãn giật giọng:
- Đại đội 8? Hướng chủ yếu à? Gay đấy! Các anh có biện pháp gì chưa?
Ngộ lắc đầu như đang nói với người trước mặt:
- Báo cáo anh, hiện tại chúng tôi chỉ biết chờ đợi thôi. Máy vô tuyến điện vẫn canh liên tục mà không thấy “nó” báo cáo về.
Tiếng Doãn giật cục:
- Thôi được! Khi các hướng đã vào vị trí anh báo ngay cho tôi. Còn “xê 8”, nếu cần các anh phải cử tổ bảo đảm kỹ thuật đi ngược lại xem sao.
Ngộ nhăn trán, cái xe dắt của tổ kỹ thuật được cử đi với hướng tiểu đoàn 3 giờ này cũng đã thấy về đến đây đâu. Tuy vậy, anh cũng trả lời một cách dứt khoát:
- Rõ ạ!
Đặt tổ hợp xuống Ngộ trầm ngâm suy nghĩ. Có lẽ thằng đại đội 8 này đi lạc hay sao chứ đường cơ động của các hướng đều cơ bản như nhau, khoảng cách cũng gần tương tự. Thế mà các hướng khác đều đã gần đến nơi, kể cả hướng khó khăn nhất là đại đội 7 vì nó còn phải vượt sông Sê- Rê- Pốc. Đúng là nó đi lạc mất rồi. Đầu Ngộ như muốn nổ tung, hướng tiến công chủ yếu mà không có xe tăng thì còn gì để nói nữa. Trong buổi giao nhiệm vụ tổ chức hiệp đồng trước trận đánh, đồng chí Tư lệnh chiến dịch đã nhấn mạnh rất nhiều đến tầm quan trọng của hướng này bởi vì chính nó sẽ là mũi tiến công vào hậu cứ thiết giáp, pháo binh để đè bẹp sức đề kháng của địch, sau đó sẽ phối hợp với mũi thọc sâu đánh sang sư bộ 23. Một ý nghĩ thoáng qua óc Ngộ, hay là rút một phần lực lượng của đại đội 9 sang đây. Hai hướng đó tương đối gần nhau. Tuy nhiên, nếu làm như thế lại ảnh hưởng đến sức đột phá của mũi thọc sâu. Vấn đề mấu chốt của trận đánh này là mũi thọc sâu đánh thẳng vào sư bộ 23 để tiêu diệt cơ quan đầu não của địch nhằm nhanh chóng kết thúc trận đánh. Để làm được điều đó nó phải đủ mạnh. Hay là đưa dự bị vào thay thế? Cũng không được vì đại đội 10 đang ở gần Đức Lập nên khoảng cách khá xa, không thể nào đến kịp.
Vẫn chưa nghĩ ra được giải pháp nào thì chiến sĩ thông tin ngồi bên máy số 3 nói như reo lên:
- Thấy rồi! “Xê 8” liên lạc về rồi.
Ngộ lao ngay đến bên cạnh người chiến sĩ. Biết ý định của thủ trưởng người chiến sĩ lột ngay bộ cáp đeo trên đầu đưa cho anh. Chẳng cần mật ngữ, Ngộ nói luôn:
- 73 gọi 08! Các anh đang ở đâu?
Từ tít xa là giọng của đại đội trưởng đại đội 8:
- Báo cáo 73! Do công binh đánh dấu đường không rõ, chúng tôi bị lạc nên phải quay lại. Hiện giờ mới đến rãy cao su.
Chỗ đó thì Ngộ biết, như vậy họ còn cách vị trí điều chỉnh cuối cùng khoảng sáu ki- lô- mét. Anh dằn giọng:
- 08 nhanh chóng tăng tốc độ. Đến nơi bắt liên lạc với bộ binh và bước vào chiến đấu ngay.
Tiếng đại đội trưởng 8:
- Rõ ạ!
Đúng lúc đó, các máy lần lượt báo cáo ba hướng còn lại đã đến vị trí quy định, đã gặp bộ binh và đang hiệp đồng lần cuối. Từ máy hữu tuyến, Thắng cũng đã báo cáo về đã quay về đến đài quan sát kỹ thuật. Ngộ thở ra một hơi nhẹ nhõm. Như thế cũng tạm được.

Trời đã sáng hẳn. Những đám sương mù đang tan dần dưới ánh nắng của mặt trời. Có vẻ như việc quan sát thuận lợi hơn nên pháo của ta đã bắt đầu chuyển làn vào phía trong và bắn khá tập trung vào khu vực sư bộ 23 và tiểu khu Đắc Lắc. Tuy nhiên, một tốp máy bay A37 đã xuất hiện trên bầu trời. Sau một vài vòng lượn chúng lao xuống cắt bom ở hướng tây bắc thị xã.
8 giờ 30 phút, chiến sĩ thông tin ở máy số 1 ngẩng lên:
- Báo cáo, “xê 4” bắt đầu xung phong đánh Ngã Sáu.
Ngay sau đó, chiến sĩ ở máy 1 giọng vui mừng:
- Báo cáo, “xê 8” đã bắt liên lạc được với bộ binh.
Ngộ gật đầu, lẩm bẩm: “Tốt lắm”. Nhưng anh lại thoáng lo: “Chắc thằng này vẫn đang cơ động nên bị máy bay phát hiện và ngăn chặn. Hướng này gay go đây”.
Chiến sĩ máy số 2 giật giọng:
- Báo cáo, “xê 9” bắt đầu xung phong nhưng cửa mở chưa thông.
Suy nghĩ một thoáng, Ngộ dằn giọng:
- Lệnh cho “xê 9” chiếm địa hình có lợi, dùng hỏa lực chi viện bộ binh mở cửa.
Người chiến sĩ cúi xuống gọi một hồi vào tổ hợp. Ngộ nâng ống nhòm nhìn về hướng thị xã. Ở đó, hai chếc xe tăng của đại đội 9 đang bắn từng phát chắc nịch vào hàng rào phòng thủ phía tây khu kho Mai Hắc Đế. Đây là kho hậu cần cho cả quân khu Hai của địch nên rất rộng, một chiều của nó dài hơn 2 ki- lô- mét, chiều rộng cũng phải hơn một ki- lô- mét, xung quanh có đến 15 lớp hàng rào thép gai đủ các kiểu, phía ngoài cùng lại có một cái hào chống tăng rộng hơn ba mét mới được đào nữa. Sau mỗi phát bắn những đoạn rào thép gai lại bung lên. Thấp thoáng một số bóng bộ binh ôm thủ pháo lao lên.
Hơn 9 giờ, mặt trời đã lên cao rải xuống mặt đất cái thứ nắng vàng như mật. Rất nhiều đám cháy đã xuất hiện rải rác trong thị xã. Thêm một tốp máy bay nữa xuất hiện. Chỉ sau một vòng lượn chúng đã sà xuống căt bom ngay trước đội hình của tiểu đoàn 3. Nhưng rồi chúng lại phải vọt lên cao vì những loạt đạn cao xạ bất ngờ quất vỗ mặt. Ngộ mừng thầm: “Như thế là cao xạ đã theo kịp và triển khai được đội hình chiến đấu”. Thật lòng, nếu không được bảo vệ trên không thì những con voi sắt sẽ trở nên rất yếu ớt trước lũ giặc trời này.
9 giờ 50 đại đội 4 báo cáo đã chiếm được Ngã Sáu, đang phát triển sang Tiểu khu Đắc Lắc. Bên hướng tây nam, đại đội 7 đã chuyển sang xung phong nhưng cửa mở chưa thông, đã đưa 2 xe lên bắn trực tiếp chi viện bộ binh mở cửa. Đồng chí trợ lý tác chiến nhanh chóng đánh dấu vị trí các đơn vị vào bản đồ.
Cùng lúc đó, đại đội 9 báo cáo “Cửa mở đã thông, đại đội đã chuyển sang xung phong”.
5 phút sau, chiến sĩ ngồi ở máy 2 giật giọng:
- Báo cáo, “dê 3” báo cáo về, địch cho xe tăng ra bịt cửa mở. Xe đại trưởng 9 trúng đạn, mất liên lạc.
Ngộ liếc nhìn tham mưu trưởng Từ. Không chần chừ, Từ nói luôn:
- Lệnh cho anh em tản ra, chiếm địa hình có lợi, tập trung diệt xe tăng địch rồi mới chuyển sang xung phong.
11 giờ, đại đội 4 báo cáo đã chiếm được tiểu khu Đắc Lắc, ta bị cháy một xe. Ngộ quay về phía Từ:
- Mục tiêu tiếp theo của thằng này là cái gì?
Liếc qua tấm bản đồ, Từ ngước lên:
- Khu hành chính ngụy quyền và quân cảnh.
Ngộ gật gù:
- Hướng này có vẻ thuận lợi đây, cứ để nó tiếp tục phát triển theo kế hoạch.
Chiến sĩ ngồi máy số 2 bỗng reo lên:
- Báo cáo, anh Hướng đã liên lạc về. Hiện đại đội trưởng đại đội 9 đã chuyển sang xe khác. Đang tập trung hỏa lực diệt tăng địch.
Ngộ cao giọng:
- Lệnh cho “xê 9” nhanh chóng xung phong theo kế hoạch.
11 giờ 20 phút, tiểu đoàn 3 báo cáo đã chiếm được kho Mai Hắc Đế, đang củng cố lực lượng để đánh sang sư bộ 23. Một kho đạn trong khu kho Mai Hắc Đế bốc cháy, những tiếng nổ loạn xạ từ hướng ấy vọng về. Lửa khói bao trùm cả khu kho rộng lớn và bề thế.
Từ hướng tây nam, đại đội 7 báo cáo đã đánh chiếm được khu tiếp liệu, khu hậu cần. Chợt nhớ hướng đại đội 8 không thấy động tĩnh gì, Ngộ đến bên máy số 1:
- Gọi “xê 8”, yêu cầu báo cáo về ngay!
Người chiến sĩ nói một thôi, một hồi những con số và chữ cái, một lát sau anh ngẩng lên:
- “Xê 8” báo cáo, máy bay đánh trúng đội hình, hai xe bị hỏng, đại trưởng bị thương, bộ binh phải lùi ra nên chưa xung phong được.
Ngộ lẩm bẩm: “Mũi chủ yếu mà thế này thì…” rồi anh nghiêm mặt:
- Lệnh cho chính trị viên lên thay đại trưởng, củng cố lực lượng và bàn với bộ binh nhanh chóng xung phong để hỗ trợ cho các hướng khác.
11 giờ 30, đại đội 8 bắt đầu xung phong.
Ngay sau đó tiểu đoàn 3 báo cáo đã chiếm được khu truyền tin.
12 giờ, đại đội 8 đã chiếm được khu thiết giáp, đang đánh sang khu pháo binh.
12 giờ 10 phút, đại đội 7 báo cáo đã đánh đến khu truyền tin, đã bắt được liên lạc với tiểu đoàn 3. Ngay sau đó, trung đoàn trưởng bộ binh ra lệnh cho đại đội 7 đánh vào khu hậu cần và quay trở ra chốt giữ ở buôn A Lê 2.
Quá trưa, tiếng súng lắng đi một lúc rồi lại rộ lên. Nghe rõ cả tiếng pháo xe tăng bắn dồn dập.
15 giờ 40 phút, máy số 2 như reo lên:
- Báo cáo, “dê 3” đã chiếm được sư bộ 23.
Như không tin vào tai mình, Ngộ và Từ đều xúm lại bên chiếc đài vô tuyến điện. Ngộ lột phăng bộ cáp trên đầu người chiến sĩ chụp lên đầu mình, anh bóp công tắc phát rồi nói như hét vào tổ hợp:
- 73 gọi 03! Báo cáo cụ thể tình hình về ngay, 47!
Tiếng của đại đội trưởng Hướng vọng về như từ rất xa:
- 03 báo cáo! 03 đã chiếm được sư bộ sư đoàn 23. Hiện đang tổ chức lùng sục tàn quân, bắt tù binh, thu vũ khí. 47!
Ngộ ngẩng lên nhìn Từ, mặt tham mưu trưởng lộ vẻ băn khoăn:
- Sao có vẻ dễ dàng thế nhỉ? Hay là bọn chúng bỏ căn cứ chạy ra ngoài cả rồi? Cẩn thận không lại trúng kế không thành của chúng.
Ngần ngừ một lát Ngộ dằn từng tiếng chẳng kể gì đến mật ngữ nữa:
- Anh Hướng, đề nghị anh kiểm tra lại và báo cáo thật chính xác đấy có phải sư bộ 23 không?
Tai nghe bặt đi một hồi rồi mới thấy tiếng Hướng:
- Báo cáo, tôi vừa hỏi lại đồng chí tiểu đoàn phó bộ binh, đồng chí đó khẳng định đây là sư bộ 23.
Ngộ gắt lên như hai người đang đứng đối diện nhau:
- Còn anh nhận thấy thế nào?
Tiếng Hướng khàn đặc:
- Bản thân tôi thì cũng thấy… có vẻ như thế. Xung quanh khu doanh trại là tường xây, trên tường có chăng dây thép gai, dưới chân tường có một hàng rào bùng nhùng, vài chục mét lại có một tháp canh. Ngoài cổng đề Quân lực Việt Nam cộng hòa, chữ rất to. Trong đó, toàn bộ nhà cửa xây rất kiên cố, có cả hầm ngầm nửa nổi, nửa chìm. Giữa sân là một cột cờ cao phải đến mấy chục mét.
Ngộ ngẫm nghĩ: “có cái gì đó chưa chắc chắn lắm”, anh hỏi lại:
- Thế có bắt được thằng tù binh nào không? Hỏi nó xem sao?
Tiếng Hướng:
- Báo cáo, bọn chúng chống trả rất quyết liệt, sau đó bỏ chạy tán loạn. Anh em bộ binh người ta đang đi truy quét. Hiện chưa bắt được tên nào cả. Bây giờ xin thủ trưởng cho chỉ thị nhiệm vụ tiếp theo.
Ngộ suy nghĩ rất nhanh, theo đúng kế hoạch thì đây là mục tiêu chủ yếu của trận đánh. Bây giờ đã chiếm được rồi thì phải giữ cho chắc mà thôi. Vì vậy, anh bóp công tắc phát:
- Bây giờ anh tổ chức cho bộ đội chốt giữ tại chỗ và truy lùng tù binh. Hết sức cảnh giác đề phòng địch phản kích nhé.
Chưa thấy Hướng trả lời thì trong tai nghe thấy vọng lại mấy tiếng nổ rất to rồi im hẳn. Ngộ dương ống nhòm nhìn về phía đông, một tốp máy bay đang liều lĩnh lao xuống cắt bom ngay ở trung tâm thị xã. Anh thầm nghĩ: “Đúng là chúng đã bỏ chạy và gọi máy bay đến đánh thẳng vào sở chỉ huy rồi”. Đứng cạnh Ngộ, tham mưu trưởng Từ cũng cùng chung ý nghĩ:
- Chắc đấy là sư bộ 23 rồi anh ạ. Có lẽ chúng nó chạy ra ngoài rồi gọi máy bay đến hủy diệt đây mà. Anh báo cáo về mặt trận đi!
Vẫn còn bán tín bán nghi nên Ngộ ngần ngừ một lát mới cầm tổ hợp hữu tuyến. Đầu dây bên kia vẫn là trưởng phòng tăng Doãn:
- A lô! Tôi, Doãn nghe đây!
Ngộ chậm rãi:
- Báo cáo anh, anh em “dê 3” báo cáo về đã đánh chiếm được sư bộ 23. Hiện máy bay địch đang đánh phá dữ dội vào khu vực đó. Xin chỉ thị tiếp theo của mặt trận.
Tiếng Doãn như reo mừng:
- Chiếm được sư bộ 23 rồi à- Trong ống nghe nghe rõ tiếng cười nói râm ran của nhiều người- Tốt lắm! Bộ tư lệnh chiến dịch biểu dương các cậu đấy. Còn nhiệm vụ tiếp theo là truy bắt tàn binh, củng cố công sự, hầm hào đề phòng địch phản kích. Bằng giá nào cũng không cho chúng chiếm lại. Rõ chưa?
- Rõ!- Ngọ thẫn thờ buông máy. Trong thâm tâm anh vẫn có cái gì đó cấn cá mà không rõ nguyên nhân.

   

Trời đã sâm sẩm tối. Trên bầu trời bốn chiếc A37 vẫn đang quần lượn, thỉnh thoảng lại chúi xuống ném một quả. Pháo đã thôi không bắn vào thị xã nữa. Chỉ còn tiếng súng bộ binh là chính nhưng những đám cháy ngày càng lan rộng và tạo thành những cột khói lớn. Trên hướng đông bắc, đại đội 4 đã làm chủ khu hành chính ngụy quyền nhưng đang được điều quay ra sân bay để phối hợp với tiểu đoàn đặc công tiêu diệt nốt đám biệt kích đang bám trụ ở đấy. Ở hướng tây nam, đại đội 7 đã về chốt giữ tại bản A Lê 2. Còn trên hướng tây bắc, quân ta cũng đã làm chủ hậu cứ thiết đoàn 8 và trận địa pháo, đang củng cố trận địa đánh địch phản kích. Như vậy, theo báo cáo của các đơn vị thì những mục tiêu chủ yếu trong thị xã đã nằm trong sự kiểm soát của ta. Tuy nhiên, quân địch vẫn lợi dụng các công trình kiến trúc và ngõ ngách của đường phố để chống trả quyết liệt. Chúng đã gọi máy bay đánh thẳng vào nội thị. Chắc chắn chúng đang hy vọng vào viện quân từ các hướng đổ về.
Tại sở chỉ huy trung đoàn H73, trung đoàn trưởng Ngộ đã gọi trợ lý kỹ thuật Thắng lên gặp, anh đang yêu cầu các trợ lý tác chiến nắm lại số xe bị lầy, bị hỏng và đánh dấu vị trí lên bản đồ để giao cho Thắng dẫn tổ bảo đảm kỹ thuật đi khắc phục. Đúng lúc đó, trưởng phòng tăng mặt trận Trần Doãn và một cán bộ lạ mặt xuất hiện trước cửa hầm. Vừa đưa tay bắt tay Ngộ và Từ anh tuôn luôn một mạch:
- Đây là anh Trị, cán bộ tác chiến của mặt trận. Các anh cho kiểm tra lại ngay xem sao. Cấp trên cho biết đại tá Vũ Thế Quang, tư lệnh phó sư 23 vẫn ở sở chỉ huy sư đoàn, kênh liên lạc giữa hắn với tư lệnh quân đoàn Phạm Văn Phú vẫn duy trì thường xuyên. Ngay trước khi tôi chạy xuống đây hắn còn điều động liên đoàn biệt động quân 21 từ Đạt Lý về tăng cường bảo vệ sở chỉ huy cơ mà. Thế mà các anh lại báo cáo đã chiếm được trung tâm chỉ huy của sư bộ là nghĩa làm sao?
Cả trung đoàn trưởng Ngộ và tham mưu trưởng Từ cùng ngây mặt ra. Những cấn cá từ lúc nghe tin đó lại trỗi dậy. Đúng là có cái gì đó quá dễ dàng đối với tiểu đoàn 3. Không nói không rằng Ngộ đến bên chiếc máy vô tuyến điện số 2, người chiến sĩ thông tin biết ý gỡ ngay bộ cáp nghe đưa cho thủ trưởng. Ngộ không thòng cáp vào đầu mà cầm ở tay để mọi người cùng nghe rồi bóp phát, cao giọng:
- 73 gọi 03! 73 gọi 03! Nghe rõ trả lời!
Không phải là tiếng tiểu đoàn trưởng Đề mà là tiếng đại đội trưởng đại đội 9:
- 03 gọi 73! 03 nghe rõ!
Chẳng mật ngữ gì, Ngộ độp luôn:
- Anh Đề đâu? Tình hình thế nào?
Tiếng của Hướng khản đặc:
- Báo cáo, anh Đề bị thương. Hiện nay máy bay vẫn ném bom dữ dội vào khu vực chúng tôi chốt giữ. Đơn vị đang tập trung bắn máy bay và củng cố công sự đề phòng địch phản kích. Hết!
Cả mấy người có mặt cùng ngơ ngác nhìn nhau. Một phút sau Doãn thốt lên:
- Có lẽ nhầm rồi, các anh ạ! Chỗ các cậu ấy chiếm được chưa chắc đã là trung tâm chỉ huy của sư bộ 23.
Tham mưu trưởng Từ cũng gật đầu:
- Ngay từ đầu tôi cũng đã nghi nghi vì thấy “thằng” d3 chiếm nó có vẻ dễ dàng quá. Từ lúc các cậu ấy bắt đầu đánh đến lúc báo cáo về chiếm được sư bộ 23 chỉ khoảng chưa đầy một tiếng thôi. Sao mà nhanh thế được?
Lại im lặng hàng phút. Cuối cùng Doãn quyết định:
- Ta phải đến tận nơi kiểm tra xem sao!- Nhìn một lượt trong hầm chỉ huy, Doãn quả quyết- Anh Ngộ ở lại đây trực, còn anh Từ đi với chúng tôi.
Biết Doãn cùng nhóm cán bộ từ mặt trận xuống bằng xe con nên trung đoàn trưởng Ngộ tỏ vẻ ngần ngại:
- Không được! Các anh không được đi! Máy bay nó đang đánh dữ lắm. Lại còn bộ binh nó tản mát khắp nơi. Cái xe kia thì đi thế nào vào được đấy.
Doãn vẫn bình thản:
- Đi được chứ! Anh em người ta đi được thì mình cũng đi được thôi.
 Vẫn lặng im theo dõi câu chuyện từ nãy giờ, Thắng đột ngột lên tiếng:
- Thủ trưởng để tôi chở vào cho. Đằng nào tổ bảo đảm kỹ thuật của tôi cũng phải vào trong ấy để khắc phục xe hỏng mà.
Mắt trung đoàn trưởng Ngộ sáng lên:
- Phải đấy! Có thế mà không nghĩ ra.
Doãn cũng gật đầu:
- Tốt lắm! Cậu về chuẩn bị đi, mười lăm phút nữa ta xuất phát.

Chiếc xe dắt BTS-4 của Thắng hôm nay phải chở khá đông người. Ngoài ba cán bộ cấp trên anh vẫn phải đưa tổ thợ đi cùng để thực hiện nhiệm vụ sửa chữa, cứu kéo xe hỏng. Nhìn mấy chiếc máy bay vẫn đang quần lộn trong ánh chiều tà và những đám khói lửa vẫn đang nghi ngút trong tiếng súng loạn xạ của hai bên, Thắng bảo:
- Đề nghị các thủ trưởng và anh em ngồi hết xuống dưới lòng xe. Chật một tý nhưng an toàn. Còn Độ, cậu lắp đạn vào và sẵn sàng bắn 12 ly 7 nhé.
Trưởng phòng Doãn cẩn thận hỏi lại:
- Đồng chí đã biết đường chưa?
Mặc dù chưa rõ đường sá thế nào nhưng Thắng cứng cỏi:
- Tôi cứ đi theo vết xích của tiểu đoàn 3 chắc chắn sẽ đến.
Tham mưu trưởng Từ vẫn chưa yên tâm:
- Cờ giải phóng đâu? Cắm lên đi không quân ta lại bắn nhầm thì gay.
Thấy cũng có lý, Thắng bảo Nhuần lấy lá cờ giải phóng lồng vào ăn- ten đài vô tuyến điện. Nhìn quanh một lượt thấy mọi người đã vào vị trí, anh nói nhỏ:
- Ta đi, các thủ trưởng ạ!
Chiếc xe dắt mình cắm đầy lá ngụy trang từ từ rời căn hầm ở chân điểm cao Chư Ebua xuyên qua những rãy cà phê hoa đang nở trắng lao về phía thị xã. Chừng hai mươi phút sau đã thấy rõ vị trí cửa mở ở sườn phía tây của khu kho Mai Hắc Đế. Dấu tích trận kịch chiến lúc trưa ở đây còn nóng hổi. Ngay trước cửa mở, dưới con hào chống tăng là chiếc xe của đại đội trưởng Hướng nằm chình ình, nửa bên phải thân xe và tháp pháo ám khói đen kịt. Thắng dừng xe, quan sát một lát rồi nói:
- Chắc chỉ bị cháy tổ dầu ngoài. Nhưng sao lại phải bỏ lại đây nhỉ? Có lẽ bị cả động cơ.
Vẻ sốt ruột, trưởng phòng Doãn giục:
- Cứ chạy đi đã. Lúc nào quay ra các cậu khắc phục sau.
Thắng lại vào số và tăng ga. Chiếc xe chồm lên lao qua cửa mở vào phía trong. Ngay bên trong cửa mở là xác một chiếc M41 và một chiếc M113 cháy đen thui. Tham mưu trưởng Từ vẫn kịp đếm số hàng rào, anh thốt lên kinh ngạc:
- Những mười lăm lớp rào, các anh ạ!
Trị chắc lưỡi:
- Đây là tổng kho dự trữ của cả quân khu Hai cơ mà.
Con đường trục giữa kho khá tốt nên Thắng tăng tốc độ. Hai bên, những dãy nhà kho vẫn đóng cửa im ỉm. Phía trước, một nhà kho đang cháy đùn ra những ngọn khói đen đặc, thỉnh thoảng lại có một quả đạn nổ. Loáng thoáng bóng các chiến sĩ bộ binh chạy qua, chạy lại, nhiều người vẫy tay reo mừng. Trên xe, mọi người cũng hoan hỉ vẫy tay đáp lại. Thắng vẫn giữ tốc độ cao, lá cờ giải phóng bay phần phật.
Ra khỏi cổng phía đông khu kho, phía trước là một con đường nhựa khá rộng. Phía bên tay phải đường là những dãy nhà một tầng, lợp tôn nhưng không một bóng người. Một vài ngôi nhà cháy dở, vẫn còn vương vít khói. Phía trước, những tiếng nổ liên hồi của súng bộ binh vọng về. Trời đã tối hẳn. Thắng tấp xe vào một bên đường rồi đứng hẳn lên quan sát, trên con đường vẫn còn hằn rõ những vết xích xe tăng. Anh vào số, bật đèn ngụy trang và đi tiếp. Đường khá tốt nhưng Thắng vẫn chạy từ từ để còn quan sát vết xích.
Qua một ngã ba, nhà cửa đã dày đặc hơn, có nhiều ngôi nhà hai, ba tầng. Phía bên trái là một khu doanh trại với bờ tường xây, trên đó có cắm cọc sắt chăng dây thép gai. Dưới chân tường có một hàng rào bùng nhùng. Lác đác những cái tháp canh, một vài chiếc đã bị bắn sập. Đi thêm chừng năm trăm mét nữa thì thấy một cổng bê tông to nằm thụt vào sau hàng rào, hai bên là hai chòi canh đã bị bắn sập. Chiếc cổng cũng đã sập một bên trụ, tấm biển nặng nề trên có dòng chữ “Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa” chúc nghiêng sang một bên. Những dấu xích xe tăng hằn rõ trên đường vào cổng. Thắng dừng xe nghiêng ngó, Từ chỉ vào phía cổng:
- Chắc “nó” ở trong này rồi.
Nhìn kỹ những vết xích trên mặt đường, Doãn gật đầu:
- Đúng vậy! Cho xe vào đi!
Thắng tiếp tục cho xe chạy. Ngay bên trong cổng là một khoảng sân rộng. Sừng sững phía cuối sân là một ngôi nhà hai tầng bằng bê tông cốt thép bề thế và vững chãi nhưng đã bị sạt một góc, chắc là do pháo bắn thẳng của xe tăng. Phía sau đó là khá nhiều nhà một tầng, có mấy cái nửa nổi, nửa chìm. Nhiều ngôi nhà đã bị sập. Bao xung quanh dọc theo hàng rào là những công sự bê tông và xếp bằng bao cát. Mấy cái hố bom toang hoác còn ám khói, chắc là vừa bị đánh lúc chiều. Chiếc xe vẫn từ từ bò sâu vào khuôn viên sau ngôi nhà hai tầng. Mấy cán bộ trên xe đều đứng hẳn dậy tò mò nhìn bốn xung quanh. Hình như có cái gì đó không giống một trung tâm chỉ huy cho lắm. Chợt một ánh đèn pin lóe lên rồi vẩy lên, vẩy xuống vài lần. Thắng hiểu đó là tín hiệu chỉ huy của quân ta rồi nên dừng xe và tắt máy. Một bóng đen tiến lại gần, rồi tiếng Hướng:
- Sao các ông liều thế? Tôi mà không gàn thì lính tôi nó cho một phát rồi?
Thắng nhảy xuống xe bắt tay bạn, anh nhe hàm răng trắng bóng ra cười:
- Sợ quái gì! Lính của cậu có bắn chắc quái gì đã trúng.
Đến lúc này Hướng mới nhìn thấy trên xe có cả trưởng phòng Doãn và tham mưu trưởng Từ, anh chạy vội lại:
- Thủ trưởng và các anh vào đây.
Đến lúc này Doãn mới nhìn thấy cái xe tăng lù lù đỗ ngay cạnh một công sự bê tông, xung quanh chất đầy bao cát chỉ hở độc cái tháp pháo lên. Doãn bước xuống, anh theo Hướng vào công sự. Trong đó, một ngọn đèn bằng ống thịt hộp đang leo lét cháy, khói nghi ngút. Nhìn quanh một lượt, anh ôn tồn:
- Đây là đồng chí Trị, trợ lý tác chiến mặt trận. Đồng chí cho mời anh Đề và tiểu đoàn trưởng bộ binh lên đây cùng làm việc.
Hướng lắp bắp:
- Báo cáo thủ trưởng, đồng chí tiểu đoàn trưởng bộ binh đã hy sinh khi chúng tôi đánh vào đây. Còn anh Đề bị thương đã được đưa về tuyến sau. Trước khi đi, anh Đề đã giao cho tôi phụ trách.
Doãn hơi ngạc nhiên vì tin này giờ anh mới biết, anh gật đầu:
- Không sao! Thế thì đồng chí báo cáo tình hình đi!
Nuốt nước bọt mấy cái Hướng mới nói được:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi đã thực hiện đúng kế hoạch đề ra. Sau khi đánh chiếm được kho Mai Hắc Đế thì chúng tôi chuyển sang đánh chiếm khu trung tâm truyền tin. Tiếp theo, chúng tôi tiến công vào sở chỉ huy sư đoàn 23 này từ khoảng 15 giờ. Sau khi chiếm được, theo lệnh của trung đoàn chúng tôi đã bố trí đội hình sẵn sàng đánh địch phản kích. Về tổn thất trong chiến đấu thì một xe tăng bị cháy, một xe tăng và hai xe thiết giáp bị máy bay đánh hỏng. Về người, cả ta và bộ binh hy sinh năm đồng chí, bị thương gần chục người, trong đó có đồng chí tiểu đoàn trưởng. Hiện tại, tinh thần bộ đội rất phấn khởi, sẵn sàng chiến đấu tốt. Báo cáo hết!
Doãn hất hàm:
- Đạn dược thế nào?
Hướng lại nuốt nước bọt mấy cái:
- Báo cáo, đạn mới tiêu hao khoảng một phần hai cơ số.
Trầm ngâm một lát Doãn mới thủng thẳng:
- Đồng chí cho hỏi, căn cứ vào đâu mà các đồng chí cho rằng đây là sư bộ 23?
Thấy Hướng cứ nuốt nước bọt liên tục, Thắng đưa cho bạn cái bi- đông. Hướng ngửa cổ nhấp mấy ngụm, giọng anh đỡ khản hơn:
- Báo cáo các thủ trưởng, trước khi chúng tôi đánh vào đến đây thì đồng chí tiểu đoàn trưởng bộ binh khẳng định đây đã là sư bộ 23. Đồng chí ấy còn nói là đã trinh sát thực địa vào sát đây một lần rồi. Bọn tôi thì không được đi trinh sát trước nhưng thấy nhà cửa kiên cố, lại có cái cột cờ cao ngất trước sân thế kia, những nhà xung quanh thì tua tủa đầy giàn ăn ten nên cũng đoán đây là trung tâm chỉ huy của chúng.
Có lẽ được các thành viên xe Hướng báo nên chính trị viên Thịnh và đồng chí tiểu đoàn phó bộ binh đã có mặt. Nghe câu trả lời của Hướng đồng chí tiểu đoàn phó bộ binh giải thích rõ thêm:
- Hôm chúng tôi đi trinh sát, đồng chí trung đoàn trưởng có chỉ vào chỗ này và bảo đó là sở chỉ huy của sư đoàn 23, cứ lấy cái cột cờ kia mà làm chuẩn. Vì vậy, hôm nay chúng tôi cứ lấy nó làm chuẩn để đánh thẳng vào. Vào đến đây, trông cơ ngơi nó đàng hoàng thế này chúng tôi nghĩ chắc là nó rồi.
Doãn không nói gì, anh mở tấm bản đồ tỷ lệ lớn ra cái sạp nằm rồi đăm đăm nhìn vào đó. Mãi sau anh mới chậm rãi:
- Có lẽ chúng ta đã nhầm, các anh ạ!
Tất cả các khuôn mặt nghệt ra. Tất cả các cặp mắt đều mở to hết cỡ. Phải hàng phút sau Hướng mới cất được tiếng, giọng như hụt hơi:
- Nhầm ạ? Nhầm thế nào được?
Doãn vẫn thận trọng:
- Tôi cũng chưa dám chắc vì bản thân tôi cũng không nắm được thật cụ thể. Tuy nhiên, nếu căn cứ vào bản đồ này thì khu vực chúng ta đang ngồi mới chỉ là một góc của sư bộ 23 thôi.
Cả mấy cán bộ cùng nhìn ra ngoài, Thịnh buột miệng:
- Một góc thế nào thủ trưởng. Tôi thấy chỗ này cũng to đấy chứ.
Doãn vẫn bình thản:
- Thị xã này có đặc điểm là lính đông hơn dân, các công trình quân sự nhiều hơn nhà dân và công sở ngụy quyền- Anh chỉ tay vào một khu vực tô màu xanh đậm giữa tấm bản đồ- Các anh nhìn đây này, cái sư bộ 23 nó chiếm cả một khu vực lớn như thế này cơ mà. Theo tôi ta đang nằm ở đây, tức là cũng đã ở sư bộ nhưng chưa phải là trung tâm của nó.
Đúng lúc ấy, ở ngoài cửa hầm có tiếng ồn ào. Thì ra quân ta vừa bắt được một tên tù binh. Đó là một tên lính còn rất trẻ, hắn bị thương ở chân nên không chạy được và nấp trong một góc công sự. Cặp mắt trưởng phòng Doãn sáng hẳn lên, anh cao giọng:
- Đưa ngay nó vào đây!
Tên tù binh khập khiễng lê cái chân bị thương mới được băng bó qua loa vào công sự, Doãn chỉ cho nó ngồi vào một góc sạp. Thấy mọi người đều chăm chú nhìn mình, tên tù binh khép nép ngồi thật gọn vào góc. Doãn độp luôn:
- Anh tên gì, cấp bậc, chức vụ?
Tên tù binh lễ phép:
- Dạ, tôi tên Dũng, binh nhì, là y tá ạ.
Doãn hất hàm:
- Anh làm việc ở đâu?
Tên tù binh:
- Dạ, tôi làm việc ở tiểu đoàn quân y ạ.
Doãn vẫn tỏ ra bình thản:
- Anh cho biết sư bộ sư đoàn 23 ở chỗ nào?
Tên tù binh có vẻ hơi sửng sốt:
- Dạ, chính các ông đang ngồi ở sư bộ sư đoàn 23 rồi đấy ạ.
Đến lượt Doãn sửng sốt:
- Đây đã là sư bộ 23 à?
Tên tù binh gật đầu:
- Đúng vậy! Đây là tiểu đoàn quân y trực thuộc sư đoàn 23.
Thì ra là vậy. Tuy nhiên, biết là cách gọi của mình và địch khác nhau nên Doãn nhấn mạnh:
- Tôi muốn nói trung tâm chỉ huy của sư đoàn 23 ở đâu?
Tên tù binh gật đầu ra ý hiểu:
- Dạ, chắc ông muốn hỏi chỗ các ông thiếu tướng Lê Trung Tường và đại tá Vũ Thế Quang làm việc phải không-  Thấy Doãn gật nhẹ đầu, hắn chỉ ra phía cửa công sự, nơi đó ở xa xa có một ngọn đèn đỏ vẫn nhấp nháy sáng- Vậy thì đó là trung tâm hành quân, nó nằm ở chỗ ngọn đèn đỏ đang nhấp nháy kia kìa. Cũng gần đây thôi, cách đây chỉ vài trăm mét.
Tất cả những người có mặt trong hầm đều thở ra. Đúng là nhầm thật. Tuy nhiên, ta cũng đã tiến sát đến hang ổ đầu não của chúng. Doãn chỉ vào điểm tô xanh đậm trên tấm bản đồ:
- Có phải nó nằm ở chỗ này không?
Tên tù binh gật đầu:
- Đúng ạ!
Trưởng phòng Doãn ngồi im một lát, chừng như trong đầu anh đang dự kiến một cái gì đó. Cuối cùng anh mở cuốn sổ tay ra, rút cây bút trên túi áo ngực đưa cho tên tù binh và nghiêm giọng:
- Anh vẽ cho tôi sơ đồ trung tâm hành quân vào đây!
Tên tù binh có vẻ hơi lúng túng, có vẻ như hắn là lính mới, lại là y tá nên việc vẽ bản đồ, sơ đồ gặp khó khăn. Thấy vậy, Doãn nhỏ nhẹ động viên:
- Anh cứ bình tĩnh. Không cần đẹp, chỉ cần vẽ chính xác hệ thống tường rào, công sự, các ngôi nhà chính và nhất là có hầm ngầm không, nó ở chỗ nào?
Tên tù binh cầm cái bút hý hoáy một lúc rồi cũng vẽ được cái sơ đồ khu vực bộ tư lệnh sư đoàn 23. Để cho hắn giải thích một hồi về các hình vẽ, Doãn mới nhẹ nhàng:
- Anh có biết lực lượng phòng thủ trong đó thế nào không?
Tên tù binh suy nghĩ một lát rồi nhăn trán:
- Dạ, bình thường thì ở đây ngoài các phòng ban trực thuộc bộ tư lệnh thì chỉ có hai đại đội, một đại đội cảnh vệ, một đại đội tổng hành dinh lo việc phục vụ và hậu cần. Còn hôm nay chắc quân số sẽ tăng thêm vì lính ở các nơi khác dồn về.
Chừng như không nén được, Hướng nhìn thẳng vào mặt tên tù binh dằn giọng:
- Anh nói sao? Tiểu đoàn quân y mà quân lại đông thế à- Thấy Doãn nhìn ra vẻ không hài lòng, anh phân trần- Thủ trưởng ạ, chúng nó chống cự như lính chiến thực thụ chứ đâu có phải lính chuyên môn.
Tên tù binh tỏ vẻ sợ hãi, hắn co rúm người lại:
- Dạ, thưa các ông! Đó là lính từ trại Mai Hắc Đế chạy về và lính bên trung tâm hành quân họ sang đây ngăn chặn các ông đấy chứ. Còn chúng tôi bị đưa đi tăng phái gần hết rồi, ở đây còn hơn chục người, súng cũng chẳng đủ thì đánh các ông sao được ạ.
Có lẽ thấy cũng đã đủ nên Doãn gật đầu:
- Thôi, cảm ơn anh- Anh chỉ tay vào Hướng, Thịnh- Các anh cho anh ta ra ngoài, băng bó cho anh ta và cho anh ta ăn uống cẩn thận.
Đợi tên tù binh ra khuất sau cửa hầm, trưởng phòng Doãn mới chậm rãi:
- Các anh đã nghe và biết rồi. Như vậy, chính xác là quân ta đã có sự nhầm lẫn- Thấy Hướng cúi mặt buồn bã, anh hạ giọng-  Tuy nhiên, lần đầu tiên đánh vào một thị xã lớn như thế này thì nhầm lẫn cũng là thường. Điều quan trọng là ta đã tiến đến sát nách trung tâm đầu não của địch. Các hướng kia cũng đã phát triển đến gần đây. Bọn chúng đã như cá nằm trên thớt rồi. Chỉ cần một trận nữa thế nào ta cũng diệt gọn chúng.
Hướng vẫn băn khoăn:
- Thủ trưởng thông cảm, thấy anh em bộ binh họ nói như đinh đóng cột nên chúng tôi cũng tin như vậy…
Doãn mỉm cười:
- Tớ đã nói rồi. Mới có một ngày mà vào được sát nách nó là tốt lắm rồi. Các cậu đừng băn khoăn gì nữa, cứ chuẩn bị cho tốt. Ngày mai ta dấn thêm một trận nữa là nó đi đời nhà ma thôi mà- Anh nhìn đồng chí tiểu đoàn phó bộ binh- Sở chỉ huy trung đoàn có gần đây không?
Tiểu đoàn phó bộ binh gật đầu:
- Báo cáo, gần ạ. Các anh ấy đang ở khu hậu cần, cách đây chỉ vài trăm mét.
Doãn gật đầu:
- Đồng chí đưa tôi và anh Trị đến đó ngay bây giờ- Anh quay sang Hướng, Thịnh- Các cậu cho anh em ăn uống, nghỉ ngơi để bảo đảm sức khỏe mai đánh tiếp. Tớ sẽ sang bên đó một lúc nữa sẽ trở lại đây phổ biến chi tiết kế hoạch.
Thị xã chuyển dần vào đêm. Từ trong sở chỉ huy sư đoàn 23 và một số điểm khác thỉnh thoảng một phát pháo sáng lại được bắn lên tỏa ra thứ ánh sáng nhợt nhạt, ma quái. Ngọn đèn đỏ phía trung tâm hành quân vẫn nhấp nháy như thách thức. Hướng đứng nhìn nó mà trong bụng thấy tức anh ách: “Tại sao lúc chiều mình lại không phát hiện ra nó nhỉ?”.

Trận tiến công vào Bộ tư lệnh sư đoàn 23 sáng ngày 11 tháng Ba được bắt đầu bằng những loạt đạn pháo tầm xa 130 ly của mặt trận. Đã có phần tử bắn được kiểm nghiệm từ hôm trước nên pháo bắn rất chuẩn. Cả khuôn viên Bộ tư lệnh sư đoàn 23 khói lửa mù mịt. Những chớp lửa nháng lên liên hồi kỳ trận. Những tiếng nổ nối nhau như sấm rền. Một vài đám cháy đã bốc lên.
Ngay từ khi pháo bắt đầu bắn Hướng đã lệnh cho toàn đại đội vào xe, sẵn sàng xuất kích. Theo kế hoạch, các anh sẽ tiến công vào Bộ tư lệnh sư đoàn 23 từ phía tây, qua cổng phụ của nó. Đêm hôm qua, anh và đồng chí tiểu đoàn phó bộ binh đã vượt qua khu vực tiểu đoàn quân y để sang trinh sát cái cổng này. Thực chất, đây chỉ là một cổng dành cho người đi bộ. Nó chỉ rộng độ hơn một mét nhưng đã bị chặn lại bằng hàng loạt cự mã và kéo thêm rào thép gai. Cái khó khăn của các anh là hiện tại lực lượng bộ binh không mang theo bộc phá nên sẽ không mở được cửa mở. Bàn đi tính lại mãi Hướng quyết định sẽ dùng pháo xe tăng bắn trực tiếp để phá hủy hai trụ bê tông và mấy chiếc cự mã chắn đường, còn dây thép gai thì sẽ cho xe tràn qua để đi. Kể ra như thế cũng khá nguy hiểm, nhất là mấy chiếc xe thiết giáp mà bị dây thép gai cuốn vào bánh chủ động sẽ rất khó khăn, lôi thôi có khi còn bị đứt xích. Tuy nhiên, cũng chẳng có cách nào khả dĩ hơn.
6 giờ 30 phút, pháo dừng bắn. Bầu không gian vừa ngập tràn tiếng nổ bỗng tĩnh lặng lạ lùng. Từ trong tai nghe, Hướng nghe rõ tiếng tham mưu trưởng Từ:
- 02 gọi 73! 100, 47!
Chưa trả lời ngay, Hướng cúi xuống hô nhỏ:
- Nổ máy, tiến!- Nghe tiếng động cơ khởi động rồi Hướng mới bóp công tắc về phát- 09 nhận đủ.
Theo đúng kế hoạch đã thống nhất đêm qua, các xe của đại đội Hướng sau khi vượt qua khu đất trống phía sau tiểu đoàn quân y đã dàn thành một hàng ngang và tập trung bắn vào cửa mở. Bốn nòng pháo 100 ly liên tục khạc lửa. Với khoảng cách chưa đầy 100 mét, tiếng nổ đầu nòng và tiếng nổ của đầu đạn gần như chồng lên nhau. Hai cái trụ bê tông sụp đổ ngay loạt pháo đầu tiên. Mấy cái cự mã cũng tung lên rồi đổ nghiêng ngả. Chỉ có bọn dây thép gai là ngoan cố. Sau mỗi phát đạn chúng cũng tung lên nhưng rồi lại rơi xuống đúng chỗ cũ. Tuy nhiên, cửa mở cũng đã thành hình.
Chừng như đã phát hiện ra hướng tiến công từ phía này của quân ta nên bọn địch bắt đầu bắn ra dữ dội. Từ những công sự phía sau bờ rào và mấy ngôi nhà phía trong đạn chống tăng M72 và đạn súng bộ binh đan thành một lưới lửa trước cửa mở. Trên đầu, một tốp A37 xuất hiện, chỉ sau một vòng lượn chúng đã nhào xuống ném bom vào xung quanh khuôn viên của sư bộ 23 bất chấp đạn cao xạ nổ như hoa cà hoa cải xung quanh. Một viên đạn chống tăng bay xẹt qua tháp pháo xe Hướng, anh vội hô pháo thủ:
- Thể, bắn cái lô cốt bên trái!- Ngay sau đó anh lên đài- 09 chú ý! Tập trung hỏa lực diệt các công sự đầu cầu.
Có lẽ quân ta đều đã quan sát được tình hình nên Hướng chưa dứt lời đã thấy mấy ánh chớp lóe lên ở cái công sự bên trái. Tiếng súng từ đó bắn ra im bặt. Pháo thủ Thể quay tiếp sang cái công sự bên phải. Lại một loạt tiếng nổ dậy lên, cái nắp công sự bay đâu mất. Một vài bóng rằn ri chạy vụt về dãy nhà phía trong. Từ đó, các loại súng vẫn bắn ra xối xả. Theo tên tù binh cho biết thì đây là dãy nhà của đại đội cảnh vệ. Với khoảng cách này M72 khó mà bắn trúng được các anh nên Hướng lên đài:
- 09 chú ý! Tập trung diệt địch trong dãy nhà phía trước yểm hộ tôi xung phong!- Ngay sau đó anh chuyển về liên lạc nội bộ- Pháo thủ, dãy nhà phía trước, hành tiến bắn! Lái xe, tăng tốc độ vượt cửa mở!
Khi chiếc xe chưa kịp tăng tốc thì từ đầu hồi phía nam dãy nhà bỗng xuất hiện hai chiếc thiết giáp M113. Chúng vừa chạy vừa bắn như điên dại về phía cái cửa mở vừa mới hình thành. Một phát đạn chống tăng đỏ rực bay xẹt qua trước mũi xe Hướng trúng vào xe bên cạnh, tổ dầu ngoài lập tức bốc cháy. Biết bọn này định bịt cửa mở nên ngay lập tức Hướng hô:
- Pháo thủ, diệt ngay xe thiết giáp bên phải!
Một phát đạn nổ gần như ngay sau khẩu lệnh, một chớp lửa nháng lên ngay đầu chiếc xe chạy trước. Nó khựng lại và bốc cháy. Vừa thấy chiếc chiếc đi đầu trúng đạn, chiếc đi sau quay đầu chạy luôn. Quân ta bắn theo mấy phát nhưng chúng đã nhanh chóng khuất dạng sau dãy nhà phía tây nam căn cứ. Đến lúc này, từ dãy nhà của bọn vệ binh tiếng súng vẫn bắn ra từng chập. Hướng quyết định cho đại đội xung phong, anh lên đài:
- 09 chú ý! 09 yểm hộ cho 91 xung phong, 47- Dứt lời, anh chuyển về nội bộ- Lái xe, tăng tốc độ vượt cửa mở!
 Như một chiếc lò xo bị nén chặt nay được bung ra, chiếc xe chồm lên lao về phía trước ngay tức khắc. Khẩu pháo 100 ly liên tục hộc lên từng phát chắc nịch. Khẩu đại liên phía trước của lái xe cũng nổ từng loạt dài tạo thành một hình rẻ quạt sáng rực ngay trước mũi xe. Các xe phía sau cũng vừa chạy vừa bắn. Hỏa lực địch từ trong dãy nhà bắn ra yếu hẳn. Có vẻ như bọn chúng đã bỏ vị trí chạy vào sâu hơn hoặc đang ẩn nấp trong đó để đợi thời cơ đánh vào sườn quân ta. Một thoáng suy nghĩ lướt qua óc Hướng, cần phải húc sập dãy nhà để chôn luôn bọn địch đang nấp trong đó, anh dằn giọng trong ống nói:
- Thể, quay pháo ra sau! Lái xe, húc thẳng vào dãy nhà!
Chiếc xe lại chồm lên. Khi khẩu pháo vừa quay lại được phía sau thì nó đã áp sát ngôi nhà. Một tiếng “Rầm” nổi lên. Chiếc xe dường như bị khựng lại trong tích tắc nhưng rồi nó lại chồm lên. Bức tường gạch đổ sập, vỡ vụn. Mái nhà sụp xuống trùm kín cả xe. Nhưng không gì có thể cản được đà lao tới của nó. Chiếc xe vẫn lao về phía trước kéo theo cả một đống vì kèo, xà gồ làm cả dãy nhà sụp xuống. Ra khỏi đống đổ nát của dãy nhà Hướng ngỡ ngàng vì khuôn viên rộng lớn của căn cứ địch. Có dễ phải bằng chục cái sân bóng đá ghép lại. Đến lúc này Hướng cũng thấy các hướng kia đang tiến công mãnh liệt vào sư bộ địch nhưng đang gặp khó khăn. Từ phía cổng chính, thấp thoáng mấy chiếc xe tăng đang nã pháo vào căn nhà chỉ huy đường bệ và các công sự hai bên cổng. Tuy nhiên, chắc lực lượng phòng thủ ở đây mạnh hơn nên quân ta vẫn chưa xung phong được. Từ phía nam, tiếng nổ cũng liên tục dội về nhưng quân ta vẫn chưa vượt qua được hàng rào vì còn vướng bọn cố thủ ở dinh tỉnh trưởng. Lúc này, chỉ có hướng tây của các anh là đã đột nhập được vào trong. “Có lẽ cần nhanh chóng tìm và diệt các hầm ngầm mới nhanh chóng kết thúc trận đánh được”- Hướng nghĩ thầm trong bụng. Vừa moi óc nhớ lại bản sơ đồ mà tên tù binh đã cung cấp hôm qua vừa mở cửa để xác định phương hướng thì một tiếng nổ lộng óc ngay bên cạnh làm Hướng phải sập vội cửa lại. Vừa may, đất đá đổ lên nóc xe rào rào. Lại một tiếng nổ nữa bên trái xe. Hướng đoán trong lúc tuyệt vọng, bọn chỉ huy địch đã rút vào hầm ngầm cố thủ và gọi máy bay đến đánh trực tiếp vào ngay khuôn viên, anh vội lên đài:
- 09 chú ý! Tìm chỗ ẩn nấp, tập trung bắn máy bay, 47!- Chuyển về nội bộ, Hướng hét- Pháo hai, lên bắn máy bay! Lái xe, tìm chỗ ẩn nấp!
Chiếc xe lùi lại áp sát vào dãy tường nhà. Cửa pháo hai đã bật mở. Pháo hai Vinh vừa nhô đầu lên đã kéo ngay một loạt 12 ly 7. Các xe bên cạnh cũng bắt đầu bắn. Mấy khẩu 12 ly 7 trên các xe thiết giáp phía sau cũng đã lên tiếng. Hai chiếc A37 và một chiếc L19 vẫn đang bay vòng tròn trên bầu trời thị xã. Dường như chúng đang rình rập có cơ hội là lao xuống. Không thể lơ là với bọn này, nhưng cũng cần phải truy quét địch ngay, Hướng lên đài gọi tiểu đoàn phó bộ binh:
- 24 chú ý! Cho bộ binh xuống xe tìm diệt hầm ngầm địch!
Từ phía sau, bộ binh rời xe thiết giáp túa ra như một đàn ong vỡ tổ. Họ lẩn nhanh vào các khu nhà. Từ trong đó tiếng súng AK lác đác nổi lên. Trên các xe, mấy pháo hai vẫn lăm lăm ôm khẩu 12 ly 7 canh chừng hai thằng giặc trời. Từ hướng cổng chính, hai chiếc xe tăng đã vào được bên trong. Những bóng áo rằn ri chạy tán loạn về phía sau ngôi nhà chỉ huy. Đoán là hầm ngầm của địch ở khu vực đó, Hướng đứng hẳn lên tháp pháo để nhìn nhưng không thấy gì cả vì khuất tầm nhìn. Lúc này, từ phía nam xe tăng ta cũng đã đột nhập được vào khuôn viên sư bộ. Trong tai nghe của Hướng vang lên tiếng tham mưu trưởng Từ:
- 09 chú ý, tìm diệt ngay hầm ngầm địch ở phía sau sở chỉ huy, 47!
Hướng bóp công tắc phát:
- 91 nhận đủ! 09 chú ý! Cơ động về phía sau khu nhà chỉ huy, 47- Vừa dứt lời anh quay về nội bộ- Lái xe, rẽ trái về khu nhà cao tầng.
Chiếc xe cua một góc 90 độ rồi men theo dãy nhà một tầng chạy về phía bắc. Vừa đi hết dãy nhà đã thấy sừng sững phía trước ngôi nhà hai tầng trung tâm hành quân. Ngay đằng sau ngôi nhà lớn đó là ba đống bao cát lù lù, trong đó có một đống đã bị hất tung tóe, chắc là trúng bom. Hướng đoán đó chính là hầm ngầm của địch. Anh nhổm người lên và hô lái xe:
- Chạy về phía mấy đống bao cát kia.
Từ ba phía, quân ta đã tràn ngập khuôn viên Bộ tư lệnh sư đoàn 23 ngụy. Dường như bọn chúng đã rút xuống hầm ngầm và bỏ chạy hết nên không còn thấy có sự kháng cự nào đáng kể. Khi xe của Hướng còn cách cái hầm đầu tiên chừng hơn trăm mét thì một thằng A37 liều lĩnh lao xuống. Pháo hai Vinh kéo một loạt đạn dài, chiếc máy bay vội vọt lên nhưng từ bụng nó hai quả bom đã kịp rời ra lừng lững rơi xuống. Hai anh em Hướng vừa thụp đầu xuống thì một quả bom nổ ngay trước mũi xe anh, mảnh bom chém vào thành xe chan chát. Chừng như đã hoàn thành nhiệm vụ, hay biết rằng mọi sự cố gắng đều vô ích mấy chiếc máy bay lượn một vòng rồi mất hút về phía bắc. Chiến trường trở lại tĩnh lặng không ngờ, chỉ còn lác đác một vài loạt súng AK lẻ tẻ.
Cho xe dừng lại cạnh đống bao cát thù lù, Hướng đứng dậy nghiêng ngó. Nếu đúng dưới này là một chiếc hầm thì quả thật là nó rất to, mỗi chiều phải mấy chục mét. Cánh bộ binh đã truy quét xong ở mấy dẫy nhà phía sau nay cũng đã tụ tập bên cạnh hai chiếc hầm còn lại. Một ai đó kêu lên:
- Cửa hầm đây rồi.
Hướng nhảy xuống xe chạy tới chỗ tiếng kêu. Trước mắt anh là một đoạn hào gấp khúc chữ chi, có mấy bậc xi măng dẫn xuống một cánh cửa thép đóng chặt. Thì ra đây chỉ là loại hầm nửa nổi nửa chìm, trên nóc hầm bê tông địch xếp bao cát lên để chống pháo của ta. Một cán bộ bộ binh bắn một loạt AK vào cửa hầm rồi chụm tay lớn tiếng gọi hàng. Tuy nhiên, cánh cửa sắt vẫn không nhúc nhích. Ai đó bảo:
- Cho nó một phát B40 là xong.
Hướng cũng đã nghĩ đến việc dùng pháo xe tăng phá cửa nhưng rồi anh thấy không được vì đoạn hào bê tông gấp khúc chữ chi nên che mất hoàn toàn cánh cửa. Ngay cả B40, B41 cũng không bắn được vào đó. Mấy anh em đang lúng túng thì một chiến sĩ bộ binh đứng trên nóc hầm hô lớn :
- Báo cáo các thủ trưởng ! Ở đây có lỗ thông hơi này.
Đồng chí đại đội trưởng bộ binh nhảy ngay lên nóc hầm, ghé miệng vào lỗ thông hơi anh hô vọng xuống:
- Anh em binh sĩ cộng hòa, chúng tôi đã làm chủ Bộ tư lệnh sư đoàn. Anh em muốn sống thì ra hàng mau!
Lời gọi hàng được nhắc đi nhắc lại hai, ba lần. Một phút im lặng trôi qua. Bỗng cánh cửa hầm hé mở. Một lá cờ trắng làm bằng chiếc áo lót cột vào đầu cây gậy tre thò lên qua khe cửa. Rồi cửa hầm mở ra, gần hai chục tên cả sĩ quan và lính giơ hai tay quá đầu lốc nhốc chui ra. Một tên dáng chừng là sĩ quan tình nguyện đi gọi hàng ở hầm thứ hai. Chẳng biết anh ta nói những gì nhưng chỉ một lát sau hơn hai chục tên ở hầm thứ hai cũng ra hàng.
Đồng chí trung đoàn trưởng bộ binh lúc này cũng đã có mặt, nhìn thẳng vào đám tù binh anh hỏi lớn:
- Trong các anh, ai là Vũ Thế Quang?
Im lặng. Mãi một lúc sau một tên hơi có vẻ đứng tuổi giơ tay. Chờ người cán bộ gật đầu, anh ta mới dám nói:
- Dạ, thưa các ông, đại tá Quang và đại tá Luật tỉnh trưởng đã rời sở chỉ huy lúc 8 giờ 15 phút rồi ạ.
Anh cán bộ trung đoàn cau mày:
- Sao anh biết? Mà anh là ai, tại sao anh lại không đi theo đại tá Quang?
Tên tù binh cúi mặt:
- Dạ, thưa ông, tôi là sĩ quan trực ban trung tâm hành quân. Khi thấy chiến xa các ông chuẩn bị xông vào thì đại tá Quang đã liên lạc với Bộ tư lệnh quân đoàn cho phi cơ đến oanh tạc vào Bộ Tư lệnh sư đoàn để ngăn chặn. Nhưng không may, một quả bom rơi trúng hầm đặt máy móc nên sau đó mất liên lạc hoàn toàn. Lúc đó là hơn 8 giờ, đại tá Quang bàn với đại tá Luật một hồi rồi cùng rút ra ngoài. Còn tôi cùng với các anh em đây- Hắn chỉ vào những người bên cạnh- Chúng tôi không đi theo vì tôi biết có đi cũng không thoát.
Anh cán bộ gật đầu:
- Các anh nghĩ đúng đấy! Trước sau chúng tôi cũng bắt được đại tá Quang và đại tá Luật- Anh quay lại phía các cán bộ chỉ huy bộ binh và xe tăng lúc này đã tập trung cả ở phía sau mình- Sau đây, các đồng chí tổ chức củng cố các vị trí đã chiếm được, tiếp tục truy quét tàn binh và sẵn sàng đánh địch phản kích.
Từ ngoài đường phố bỗng vọng vào tiếng loa phóng thanh thông báo thành lập ban quân quản thị xã và yêu cầu đồng bào trở về nhà ổn định cuộc sống, kêu gọi binh lính và công chức ngụy quyền ra trình diện chính quyền cách mạng.

Khi cuộc tiến công vào Bộ tư lệnh sư đoàn 23 bắt đầu thì cũng là lúc cái xe dắt của Thắng đã quay ngược trở ra con đường hành quân đêm trước của tiểu đoàn 3. Mãi gần trưa các anh mới đến bìa một rãy cà phê, nơi có chiếc thiết giáp K63 bị hỏng đang nằm đó. Đêm hôm trước, trên đường hành quân vào đến đây thì nó bị hỏng động cơ. Để kịp thời có mặt tham gia chiến đấu ban chỉ huy tiểu đoàn 3 đã quyết định để nó lại khắc phục sau, chỉ để lại kíp xe và một tổ bộ binh ở lại bảo vệ. Nhìn những gương mặt thiểu não vì không được tham gia chiến đấu của anh em trong kíp xe Thắng tươi cười động viên:
- Thôi, không việc gì phải buồn. Không đánh trận này thì đánh trận khác.
Cậu trưởng xe trẻ măng phụng phịu:
- Vẫn biết là như thế nhưng nằm đây suốt từ hôm qua đến giờ chán lắm. Cứ tưởng các anh đi tuốt đến Sài Gòn bỏ bọn em lại đây thì sống bằng gì.
Thắng bật cười vì sự hồn nhiên của người lính trẻ:
- Từ đây đến Sài Gòn còn dài lắm- Anh khoát tay- Thế từ hôm qua đến nay các cậu đã làm những gì rồi?
Chiến sĩ lái xe lanh chanh:
- Bọn em đã giở hết cách rồi mà nó vẫn ì ra không chịu nổ. Chắc là hỏng bơm cao áp anh ạ.
Chỉ huy cho cái xe dắt nép vào dưới một khóm cà phê um tùm cho đỡ nắng xong, Thắng gọi Độ còi cùng lên kiểm tra. Hai anh em xem xét một lúc rồi xác định đúng là hỏng bơm cao áp thật. Rất may, trên chiếc xe dắt có một cái bơm cao áp dự phòng nên Thắng quyết định bắt tay vào thay bơm ngay. Công việc cũng không có gì quá phức tạp nên tầm quá trưa đã cơ bản xong. Lau qua đôi bàn tay lấm lem dầu mỡ vào lá cờ ba sọc mới nhặt được hôm qua trong tiểu đoàn quân y, Thắng bảo cậu lái xe:
- Vào xe, bơm dầu đi! Khi nào tớ ra hiệu thì nổ máy nhé!
Độ còi thu dọn mớ dụng cụ cho vào túi rồi đứng dạy vươn vai cho đỡ mỏi, chợt cậu ta hớt hải nói thầm:
- Có địch, anh Thắng ạ!
Thắng hơi ngạc nhiên nhưng rồi anh cũng trèo lên xe đứng cạnh Độ còi quan sát. Đúng là có khoảng hơn chục người từ dưới bờ con suối đang lúi húi leo lên rãy cà phê đúng hướng các anh đỗ xe. Ở khoảng cách chưa đầy trăm mét Thắng xác định ngay mấy tên đi đầu đúng là lính ngụy. Tuy nhiên, mấy người đi sau lại loáng thoáng có cả bóng áo trắng. Phân vân giây lát Thắng khẳng định đây là tàn quân ngụy từ thị xã chạy ra. Thấy bên mình ít người hơn nên Thắng quyết định sẽ đánh phủ đầu, anh vẫy mấy chiến sĩ lại bên mình rồi hạ giọng:
- Bây giờ thế này nhé, Độ về xe dắt lắp đạn 12 ly 7 vào, xạ thủ xe này cũng lên chuẩn bị 12 ly 7, các anh em khác tản ra quanh xe. Cứ để chúng vào gần, khi nào tôi hô mới được bắn. Rõ chưa? Rõ rồi thì thực hiện đi!
Tốp địch vẫn cắm cúi đi sâu vào rãy cà phê, có vẻ như chúng khá mệt mỏi và chẳng để ý đến điều gì xung quanh nữa. Khi chúng còn cách chừng ba mươi mét thì Thắng hô to:
- Bắn!- Đồng thời, khẩu AK trong tay anh cũng giật lên từng loạt.
Hai khẩu 12 ly 7 và bốn họng AK cũng đồng loạt khạc lửa. Những viên đạn thẳng căng ở khoảng cách gần nhằm vào toán địch nên ngay loạt đạn đầu tiên mấy tên đi đầu đã lăn ra chết, còn mấy tên bị thương thì kêu la thảm thiết. Số còn lại nằm mọp đầu chịu trận và không tên nào dám bắn trả. Hỏa lực hai khẩu 12 ly 7 thật khủng khiếp, những tán cây cà phê xanh mướt bây giờ đã gãy gục tan nát để lộ ra một góc bắn rất rộng. Phán đoán đây là tốp tàn binh lẻ loi và không còn khả năng chiến đấu nên Thắng hô nhỏ:
- Dừng bắn!- Mấy khẩu súng cùng đồng loạt ngừng bặt, Thắng cao giọng- Anh em binh sĩ cộng hòa chú ý, các anh đã lọt vào ổ phục kích của quân giải phóng, đầu hàng thì sống, chống cự thì chết!
Chẳng phải chờ đợi lâu la gì, từ phía tốp địch mấy lá cờ trắng được làm bằng áo ngoài, áo lót buộc vào cành cây giơ lên thật cao. Nghĩ bụng: “Cũng chưa biết bọn này thế nào, cẩn thận vẫn hơn” nên Thắng bảo nhỏ:
- Xe K63 cứ đỗ đấy, súng ống sẵn sàng yểm hộ. Còn mấy đồng chí bộ binh lên xe kia với tôi. Độ vẫn sẵn sàng bắn nhé!
Đợi mấy chiến sĩ bộ binh vào xe rồi, Thắng nổ máy chiếc xe dắt tiến về phía toán địch. Chừng như sự hoảng sợ đã lên đến tột đỉnh, những tên địch đang nằm chúi mặt xuống đất nhưng hai tay vẫn vẫy cờ rối rít, có tên đã quỳ dạy chắp tay vái như tế sao. Đến cách tốp địch chừng chục mét Thắng dừng xe, cố định tay dầu rồi hô lớn:
- Tất cả đứng dậy, bỏ vũ khí, giơ hai tay lên đầu!- Hơn chục tên địch đứng dậy làm theo răm rắp. Thắng quay lại bảo nhỏ ba chiến sĩ bộ binh- Các cậu ra thu vũ khí rồi lột áo trói tất cả chúng lại. Độ sẵn sàng, thằng nào động đậy bắn ngay.
Chỉ một loáng, hơn chục tên địch đã bị lột trần và trói giật cánh khuỷu. Thắng cắp khẩu AK nhảy khỏi xe, anh đến trước một tên địch đã đứng tuổi, khá béo tốt, tuy có vẻ mệt mỏi nhưng vẫn toát lên vẻ kẻ cả hất hàm:
- Anh tên là gì? Cấp bậc, chức vụ?
Có vẻ như vẫn đang quá hoảng sợ, tên luống tuổi lập cập:
- Dạ, tôi là Nguyễn Trọng Luật, đại tá tỉnh trưởng Đắc Lắc.
Thắng giật mình. Thật không ngờ cái xe hỏng nằm đây mà lại làm nên chuyện lớn. Đúng là chiến tranh, có những chuyện phi lý ngoài sức tưởng tượng. Anh bình tĩnh gặng lại:
- Có thật không?
Tên tù binh nhẫn nhục:
- Thật ạ!
Thẳng chỉ vào đám tù binh còn lại cao giọng:
- Thế còn những tên kia, cấp bậc, chức vụ thế nào?
Luật nhìn sang một bên rồi nói nhỏ:
- Dạ, đó đều là thuộc cấp của tôi ở Bộ chỉ huy tiểu khu cả.
Chợt nhớ tối hôm trước có nghe các thủ trưởng nhắc tới tên sư phó Vũ Thế Quang, Thắng ghé khẩu AK vào sát mặt Luật và dằn giọng:
- Thế còn tên Võ Thế Quang đâu?
Thấy họng súng ghé sát vào mặt tên tù binh có vẻ sợ, hắn run rẩy tuôn liền một mạch:
- Dạ, khi bị phi cơ oanh kích nhầm vào trung tâm hành quân, không còn liên lạc được nữa tôi và đại tá Quang quyết định rời khỏi Bộ tư lệnh sư đoàn. Khi thoát ra được bên ngoài, chúng tôi chia làm hai ngả. Tôi đi về phía tây, còn đại tá Quang đi về phía nam. Chúng tôi đã chia tay nhau được khoảng hai tiếng đồng hồ rồi ạ.
Biết là tên này khai thật, Thắng lên đài báo cáo với chỉ huy trung đoàn. Một lúc sau anh nhận được lệnh đưa tên Luật về sở chỉ huy mặt trận để khai thác, số còn lại đưa về thị xã. Ngẫm nghĩ một lúc Thắng quyết định sẽ dùng chiếc K63 để chở tên Luật, số còn lại sẽ giao cho tổ bộ binh áp giải, chiếc xe dắt sẽ do Độ còi chỉ huy tiếp tục đi cứu kéo xe hỏng.
Đưa Luật lên buồng bộ binh chiếc xe thiết giáp K63 để chở về sở chỉ huy, Thắng không hề biết tên tù binh trong tay mình vốn là một đại tá thiết kỵ của quân lực Việt Nam cộng hòa. Thắng cũng không biết rằng những thông tin anh báo cáo về đã giúp cho quân ta tóm được tên đại tá Vũ Thế Quang, tư lệnh mặt trận Ban- Mê- Thuột khi hắn đang lò dò từng bước trong một cánh rừng cao su phía nam thị xã.

Tin thắng trận ở Buôn- Mê- Thuột làm không khí ở sở chỉ huy B75 vui như hội. Không vui sao được khi mà một thị xã lớn đến như vậy mà chịu thất thủ trước sức tiến công của quân ta chỉ sau hơn ba mươi giờ chiến đấu. Những cán bộ mà kinh nghiệm trận mạc đầy mình mà cũng xuýt xoa “Thật không thể tưởng tượng nổi!”, “Đúng là chuyện thần kỳ, từ xưa đến nay chưa có bao giờ. Như cái Phước Long đấy, chỉ bằng một phần tư cái này mà cũng mất đến sáu, bảy ngày mới giải quyết xong”.... Tổng Tham mưu trưởng nghe các cán bộ cấp dưới bàn tán chỉ cười lặng lẽ, mãi sau ông mới bình thản:
- Cứ bình tĩnh! Còn nhiều chuyện thần kỳ hơn thế nữa sắp xảy ra đấy. Bây giờ tôi cần các cậu độc lập suy nghĩ xem bọn chỉ huy ở quân khu Hai này sẽ hành động như thế nào? Những tình huống nào sẽ xảy ra trong những ngày tới, tuần tới, tháng tới? Và nhất là ta cần làm gì, làm như thế nào để phát huy thắng lợi của trận đánh này? Các cậu cứ suy nghĩ cho thấu đáo, tối nay ta sẽ ngồi lại và từng người sẽ báo cáo lại kết quả chuẩn bị của mình.
Vốn mạnh mồm, vả lại đã khá quen thân nên Kiệm nhát gừng:
- Mọi tình huống chắc là các thủ trưởng đã tính hết rồi. Bọn tôi chỉ việc thực hiện mà thôi chứ còn phải tính toán gì nữa.
Tổng Tham mưu trưởng lắc đầu:
- Tất nhiên là bọn tớ cũng đã dự kiến trước tình hình. Tuy nhiên, những lúc này rất cần suy nghĩ độc lập của các cậu- Ông cười hóm hỉnh- Các cậu không nhớ cổ nhân đã tổng kết “ba ông thợ da thế nào cũng có một thày Gia Cát” cơ mà.
Nói thì nói vậy nhưng Kiệm cũng đã có những suy nghĩ riêng của mình. Với những hiểu biết và kinh nghiệm của mình, Kiệm cho rằng với những lực lượng còn lại của quân khu Hai, chắc chắn tướng Phú và cả Sài Gòn nữa sẽ cố gắng hết sức phản kích để chiếm lại Buôn- Mê- Thuột. Tuy nhiên, điều này không hề dễ dàng một chút nào. Thứ nhất, lực lượng tổng trù bị chiến lược của Sài Gòn hiện cũng đang bị sa lầy ở quân khu Một và Thượng Đức nên khả năng tăng cường cho quân khu Hai gần như bằng không. Trong khi đó, bản thân bọn địch ở quân khu Hai cũng đang bị căng kéo ra đối phó ở khắp địa bàn. Ngay cả Pley- cu và Kon Tum cũng đang bị uy hiếp nên khả năng tập trung lực lượng lớn để ứng cứu chi viện cho Buôn- Mê- Thuột sẽ hết sức hạn chế. Thứ hai, trước khi tiến công Buôn- Mê- Thuột ta đã tiến hành các chiến dịch cài thế, cô lập hoàn toàn thị xã này về đường bộ. Trong khi đó  sân bay Phụng Dực đang bị đánh tới tấp, sân bay Cù Hanh cũng đang bị uy hiếp. Vì vậy, để chi viện ứng cứu cho nó địch chỉ còn duy nhất một con đường là đổ bộ đường không bằng trực thăng. Mà như vậy thì lực lượng không thể lớn được. Về phía ta, bộ đội đang phấn chấn, lực lượng phương tiện gần như vẫn còn nguyên đang tiếp tục tiêu diệt địch ở ngoại vi thị xã và sẵn sàng chờ chúng đến ứng cứu để tiêu diệt. Do đó, có thể chắc chắn một điều là chiến dịch phản kích chiếm lại Buôn- Mê- Thuột của chúng sẽ thất bại hoàn toàn. Hiệu ứng tiếp theo của chuyện này sẽ là thế nào? Địch sẽ co về cố thủ Pley- cu và Kon Tum chăng? Theo lô- gic thông thường là như vậy. Nhưng liệu chúng có thể trụ được bao lâu khi mà so sánh về thế và lực đều thua sút nhiều lần. Một tia chớp bỗng lóe lên trong đầu Kiệm: liệu có thể chúng sẽ rút bỏ cao nguyên để giữ phần còn lại hay không? Suy nghĩ thêm một lúc anh kết luận đó cũng là một khả năng phải tính tới. Đang hối hả ghi chép những điều mình vừa nghĩ vào cuốn sổ tay thì một chiến sĩ xuất hiện trước cửa lán:
- Mời thủ trưởng lên gặp thủ trưởng Tuấn!
Kiệm giật mình. Anh đút vội cuốn sổ vào túi và rảo bước đi theo người chiến sĩ mà đầu óc suy nghĩ mông lung, không hiểu Tổng Tham mưu trưởng gọi mình lên có việc gì đây. Mối lo lắng của Kiệm chợt tan biến khi thấy gương mặt tươi cười của người chỉ huy cao nhất ở đây. Ngay sau đó, một sĩ quan ở Cục Quân báo cũng có mặt. Tổng Tham mưu trưởng vẫy hai người vào lán và chỉ họ ngồi xuống băng ghế đối diện, ông hồ hởi:
- Thông báo cho các cậu biết một tin mừng, anh em ta vừa bắt được tên sư phó Vũ Thế Quang và tên tỉnh trưởng Nguyễn Trọng Luật. Hiện nay đã đưa về sở chỉ huy chiến dịch để khai thác. Tớ muốn hai cậu xuống đó gặp trực tiếp chúng để khai thác những vấn đề cần thiết phục vụ cho nhiệm vụ của ta- Ông chỉ người sĩ quan của Cục Quân báo- Cậu sẽ gặp Vũ Thế Quang, cố khai thác tình hình chung của quân khu Hai và toàn miền Nam, xem đánh giá của hắn về khả năng hành động của cấp trên hắn sẽ như thế nào. Còn cậu Kiệm sẽ gặp tên Luật, tên này vốn là sĩ quan thiết kỵ. Tôi muốn cậu tìm hiểu về tình hình thực lực tăng thiết giáp của chúng ra sao, bố trí lực lượng và khả năng chiến đấu thế nào? Các cậu đi ngay được không?
Cả hai anh em cực kỳ phấn khích đứng phắt dậy:
- Chúng tôi sẽ đi ngay ạ!
Tổng Tham mưu trưởng cười độ lượng:
- Cứ bình tĩnh, ăn cơm xong rồi hãy đi. Trời cũng sắp tối rồi.

Cuộc hỏi cung đại tá Nguyễn Trọng Luật được tiến hành tại một căn lán dã chiến ngay bên cạnh sở chỉ huy chiến dịch. Căn lán nửa nổi nửa chìm được che sơ sài bằng mấy tấm tranh. Giữa lán là bộ bàn ghế ghép tạm bằng tre. Lúc Kiệm đến, Luật đã ngồi bó gối ở đó, ngoài cửa là một chiến sĩ bộ binh cắp khẩu AK đứng gác.
Thấy Kiệm vào, Luật đứng dậy lễ phép cúi đầu chào. Ngồi xuống ghế, Kiệm ra hiệu cho tên tù binh ngồi xuống. Lấy cuốn sổ tay từ trong xắc cốt ra, anh im lặng ngắm nghía tên cựu tỉnh trưởng Đắc Lắc. Mặc dù đã trải qua những thời khắc chắc là gian nan nhất đời binh nghiệp nhưng Luật vẫn giữ được một thân thể khá béo tốt. Một chút sắc hồng đã trở lại trên gương mặt. Tuy nhiên, hai túi thịt dưới mắt đã chảy sệ xuống đầy vẻ mệt mỏi, bi quan. Đôi mắt thì lúc nào cũng nhìn xuống. Một phút yên lặng trôi qua, Kiệm ôn tồn:
- Anh cho biết họ tên, cấp bậc, chức vụ?
Tên tù binh vẫn cúi mặt:
- Dạ, thưa ông! Tôi là Nguyễn Trọng Luật, đại tá, tỉnh trưởng Đắc Lắc.
Kiệm vẫn nhẹ nhàng:
- Anh cho biết, sau khi bị bắt anh được đối xử thế nào? Có bị ai đánh đập không? Có được ăn uống đầy đủ không?
Tên tù binh vẫn cúi mặt:
- Dạ, thưa ông! Từ lúc bị bắt tôi được anh em cán binh đối xử rất tốt. Tôi không bị ai đánh đập. Buổi tối hôm qua và sáng nay đã được ăn cơm. Tôi rất biết ơn quân giải phóng đã đối xử tốt với mình.
Để tên tù binh thật yên tâm và thoải mái hơn, Kiệm hạ giọng chân thành:
- Anh cứ yên tâm. Bộ đội chúng tôi vào đây chiến đấu để đánh đuổi bọn xâm lược Mỹ và tay sai ngụy quyền, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Những ai đã đầu hàng sẽ được bảo toàn mạng sống và sẽ được đối xử nhân đạo. Tuy nhiên, chúng tôi cũng yêu cầu các anh phải hợp tác với chúng tôi. Anh nghe rõ chưa?
Đến đây thì tên tù binh đã ngẩng đầu lên, hắn khẩn khoản:
- Tôi nghe rõ rồi. Tôi xin đội ơn các ông đã tha mạng. Về phần tôi sẽ cố gắng hết sức.
Kiệm tươi cười:
- Thế là tốt. Bây giờ anh cho biết sơ lược về tiểu sử của mình.
Luật im lặng một lát rồi nhỏ nhẻ:
- Thưa, tôi vốn là sĩ quan thiết kỵ. Suốt từ khi gia nhập quân đội cộng hòa tôi đã phục vụ ở binh chủng này. Năm 1965 tôi là trung tá thiết đoàn trưởng. Năm 1971 tôi được phong đại tá, lữ đoàn trưởng lữ đoàn 1 thiết kỵ. Từ năm ngoái tôi được điều về làm tỉnh trưởng Đắc Lắc cho đến nay.
Làm như vô tình, Kiệm hỏi:
- Là sĩ quan thiết kỵ lâu năm thế chắc anh hiểu rất rõ về binh chủng này.
Luật như người chết đuối vớ được cọc, hắn hồn nhiên:
- Thưa, đúng thế ạ! Tôi đã tưởng sống chết với nghề sĩ quan thiết kỵ. Ngờ đâu cuối đời trên lại điều về làm tỉnh trưởng tỉnh này. Tuy về địa phương nhưng lúc nào tôi cũng tự nhận mình là một người lính mũ đen.
Thấy câu chuyện đã có đà, Kiệm nhỏ nhẹ:
- Anh có thể cho tôi biết về tổ chức lực lượng của binh chủng thiết giáp các anh hiện nay một cách cụ thể được không?
  Luật hăng hái:
- Thưa, được ạ! Hiện tại binh chủng thiết giáp của quân lực Việt Nam cộng hòa được tổ chức thành bốn lữ đoàn trực thuộc bốn quân đoàn. Mỗi lữ đoàn có từ năm đến sáu thiết đoàn nên tổng số có hai mươi mốt thiết đoàn. Trong đó có ba thiết đoàn chiến xa và mười tám thiết đoàn kỵ binh, mang phiên hiệu từ thiết đoàn 1 đến thiết đoàn 22.
Kiệm đột ngột cắt ngang:
- Sao hai mươi mốt thiết đoàn mà phiên hiệu lại có đến 22?
Luật hơi mỉm cười:
- Dạ, vì các cấp trên của chúng tôi kiêng con số 13 nên không có thiết đoàn 13 ạ.
Kiệm cũng bật cười:
- Ra là thế! Mà sao lại phân biệt thiết đoàn chiến xa và thiết đoàn kỵ binh, chúng khác nhau ở chỗ nào?
Luật ngước mắt lên hăng hái:
- Dạ, khác nhau chứ! Thiết đoàn nào được trang bị chiến xa M48 thì mới được gọi là thiết đoàn chiến xa. Mỗi thiết đoàn này có 54 chiến xa M48, chia làm ba chi đoàn, mỗi chi đoàn lại chia làm ba chi đội. Trong quân lực Việt Nam cộng hòa chỉ có ba thiết đoàn chiến xa phối trí ở các quân khu Một, Hai, Ba. Còn quân khu Bốn do địa hình sình lầy nhiều nên không trang bị chiến xa. Còn 18 thiết đoàn kia chỉ trang bị M41 với M113 và được gọi là thiết đoàn kỵ binh.
Kiệm gật đầu ra vẻ đã hiểu, anh chuyển sang đề tài khác:
- Anh cho biết cụ thể lực lượng thiết giáp ở các quân khu hiện nay thế nào?
Luật suy nghĩ giây lát rồi bấm từng đốt ngón tay rành rẽ:
- Thưa ông, ở quân khu Một có lữ đoàn kỵ binh 1, gồm năm thiết đoàn. Trong đó có bốn thiết đoàn kỵ binh 4, 7, 11, 17 và một thiết đoàn chiến xa 20. Quân khu Hai có lữ đoàn kỵ binh 2 cũng gồm 5 thiết đoàn, bao gồm các thiết đoàn kỵ binh 3, 8, 14, 19 và thiết đoàn chiến xa 21. Riêng lữ kỵ binh 3 của quân khu Ba có sáu thiết đoàn, gồm các thiết đoàn kỵ binh 1, 5,  10, 15, 18 và thiết đoàn chiến xa 22. Ở quân khu Bốn, lữ kỵ binh 4 có năm thiết đoàn đều là kỵ binh. Đó là các thiết đoàn 2, 6, 9, 12 và 16.
Cây bút trong tay Kiệm lia nhanh những hàng chữ viết tháu trên trang giấy đã gần kín. Đọc lại một lượt những gì mình vừa viết, Kiệm ngẩng lên:
- Một lữ đoàn có năm đến sáu thiết đoàn thì các anh bố trí lực lượng như thế nào?
Tên tù binh trả lời ngay:
- Thưa, thường lữ đoàn chỉ giữ lại chiến đoàn chiến xa và một, hai thiết đoàn kỵ binh trực thuộc làm trừ bị cho quân đoàn, số còn lại thì tăng phái cho các sư đoàn bộ binh mỗi sư đoàn một thiết đoàn ạ.
Kiệm thầm thừa nhận tên này có hiểu biết khá sâu sắc về lực lượng thiết giáp và có trí nhớ khá tốt, anh gặng lại:
- Như vậy, toàn binh chủng các anh chỉ có ba thiết đoàn trang bị M48.
Luật gật đầu khẳng định:
- Thưa, đúng vậy ạ!
Kiệm nhẩm tính, như vậy nếu xét về xe tăng chủ lực M48 thì toàn bộ lực lượng của chúng cũng chỉ độ trăm rưởi cái. Tuy nhiên, cũng không thể coi thường thằng M41. Vì vậy, anh nhẹ nhàng:
- Thế còn M41 thì trang bị cho những cấp nào?
Tên tù binh hơi tỏ vẻ ngạc nhiên nhưng rồi hắn lại rành rẽ:
- Dạ, mỗi thiết đoàn kỵ binh có ba chi đoàn thì trong đó có một chi đoàn M41, hai chi đoàn M113. Riêng quân khu Bốn thì chỉ trang bị M113 thôi ạ.
Kiệm lại nhẩm tính. Như vậy chúng cũng chỉ có tổng cộng mười ba chi đoàn M41, vị chi là khoảng hơn sáu trăm xe nếu như đủ theo biên chế. Tuy nhiên, điều này chắc là không thể. Kiệm nhìn xoáy vào đôi mắt tên tù binh:
- Anh có nắm được tỷ lệ trang bị thực tế so với biên chế của các đơn vị thiết kỵ hay không?
Luật ngầm nghĩ một lát mới trả lời:
- Thưa, tôi rời binh chủng cũng khá lâu rồi nên ít có điều kiện cập nhật thông tin. Tuy nhiên, theo những gì tôi được biết thì tỷ lệ trang bị thực tế chỉ đạt chừng bảy mươi đến tám mươi phần trăm mà thôi.
Kiệm vẫn nhìn thẳng vào mắt hắn:
- Tại sao anh lại cho rằng như vậy?
Luật tỏ vẻ hiểu biết:
- Thưa, có mấy nguyên nhân. Thứ nhất, mấy năm nay Hoa Kỳ không viện trợ trang bị mới cho chúng tôi nên số hao hụt trong các cuộc giao tranh những năm qua không được bổ sung kịp thời. Thứ hai, do công tác bảo trì và sửa chữa của Lục quân công xưởng còn kém nên nhiều hư hỏng không giải quyết được, xe pháo nằm chỗ nhiều. Tôi có nghe anh em chiến hữu mũ đen phàn nàn như thế nhiều, nhất là ở quân khu Một.
Kiệm lại nhẩm tính, nếu tên này nói đúng thì chúng chỉ còn chừng hơn trăm cái M48 và khoảng bốn trăm M41. Như vậy, về số lượng là không đáng lo lắm. Tiếp tục nhìn thẳng vào mắt tên tù binh anh hất hàm:
- Hình như anh cũng đã đụng độ với xe tăng Quân giải phóng khá nhiều lần rồi phải không? Anh có nhận xét gì về tác chiến của xe tăng Quân giải phóng?
Luật im lặng suy nghĩ một lát rồi ngắc ngứ:
- Thưa, đúng là tôi đã có đụng độ với xe tăng Quân giải phóng ở Hạ Lào và ở quân khu Một nhưng không đụng độ trực tiếp nên không dám đưa ra nhận xét ạ.
Kiệm nghĩ thầm, có thể là hắn ngại, cũng có thể là sỹ diện, anh cười mỉm:
- Nhưng vừa rồi thì anh đã trực tiếp chứng kiến xe tăng tiến công Buôn- Mê- Thuột phải không? Các anh đã tổ chức phòng thủ thế nào mà để một thị xã lớn như vậy lại thất thủ nhanh chóng như thế?
Luật cúi đầu trầm ngâm, một lát sau mới ngượng ngập:
- Thưa, thật sự là chúng tôi đã hoàn toàn bị bất ngờ. Bất ngờ cả về hướng tấn công. Bất ngờ cả về sử dụng lực lượng. Ngay hôm mồng Chín, tướng Phạm Văn Phú còn về đây thị sát tình hình và họp với chúng tôi vẫn khẳng định mục tiêu chủ yếu của các ông mùa khô này là Pley- cu và Kon Tum. Khi tôi nêu những nghi vấn xung quanh khu vực ổng cũng chỉ cho thành lập mặt trận Buôn- Mê- Thuột và giao cho tại tá Quang tư lệnh phó sư đoàn 23 chỉ huy mà không tăng cường thêm bất cứ lực lượng nào- Hắn tần ngần một lát rồi ngẩng lên- Có một điều rất lạ mà tôi không sao hiểu được là các ông làm thế nào để đưa chiến xa hạng nặng vào đến thị xã mà phi cơ L19 và các lực lượng thám sát của chúng tôi vẫn không phát hiện ra.
Kiệm cười:
- Chuyện đó rồi anh sẽ còn thời gian để tìm hiểu- Anh nghiêng đầu hỏi tiếp- Theo anh, Sài Gòn và Bộ Tư lệnh quân đoàn Hai sẽ làm gì bây giờ.
Lại im lặng gần một phút Luật mới nói nhỏ:
- Buôn- Mê- Thuột là thủ phủ nam cao nguyên, nó có vị trí chiến lược rất quan trọng nên chắc chắn chẳng ai muốn mất nó. Căn cứ vào cuộc điện đàm cuối cùng mà tôi nhận được của tướng Phú thì chắc chắn ông sẽ cho quân ứng cứu giải tỏa Buôn- Mê- Thuột. Còn Sài Gòn chắc cũng muốn như vậy.
Kiệm gõ gõ cây bút trên cuốn sổ, nhát gừng:
- Vậy theo anh, lực lượng mà quân đoàn đem đến giải tỏa là bao nhiêu? Khả năng thành công như thế nào? 
Lần này Luật trả lời ngay:
- Thưa, căn cứ tình hình hiện tại, khi mà cả Pley- cu và Kon Tum cũng đang bị uy hiếp thì tướng Phú chỉ có thể đưa tới giải tỏa Buôn- Mê- Thuột tối đa là hai trung đoàn của sư đoàn 23 bộ binh mà thôi. Còn khả năng thì- Hắn nhún vai- Với những gì tôi nhìn thấy từ hôm qua tới nay, tôi cho rằng mọi giải pháp đều vô vọng. Không những không giải tỏa được Buôn- Mê- Thuột mà có khi còn mất luôn cả Pley- cu và Kon Tum nữa ấy chứ.
Kiệm tiếp tục dồn:
- Vậy tiếp theo sẽ là gì?
Luật lắc đầu:
- Thưa, thật sự tôi cũng không hiểu. Nhưng tôi biết, dẫu có cố gắng bao nhiêu đi nữa quân đoàn Hai này cũng không đứng vững nổi.
Liếc qua trang giấy thấy cũng đã đạt yêu cầu của mình, Kiệm gập sổ lại, anh ngẩng lên nghiêm giọng:
- Câu hỏi cuối cùng, anh có đánh giá thế nào về sức mạnh của xe tăng Quân giải phóng trong trận tiến công Buôn- Mê- Thuột?
Cho đến lúc này chắc Luật đã đoán ra người đang hỏi cung mình là ai, hắn cúi đầu ngượng ngập:
- Thưa, tôi thực sự không biết nói thế nào… Binh sĩ của các ông rất dũng cảm, mặc dù hỏa lực chống tăng dày đăc, phi cơ oanh kích dữ dội họ vẫn xông lên. Xe này cháy, xe khác lại xông vào. Hình như họ không biết sợ thì phải. Còn pháo trên xe T54 của các ông bắn trực xạ uy lực thật khủng khiếp, M48 của chúng tôi cũng thua xa.
Chẳng hiểu có phải hắn nịnh mình không nhưng Kiệm biết những điều hắn nói ra là thật, anh tươi cười:
- Xin cảm ơn anh về sự hợp tác hôm nay. Giờ cho anh về nghỉ!
Tên tù binh đứng dậy lễ phép cũi đầu chào rồi nặng nề lê bước ra cửa lán. Kiệm ngồi lại một mình nhăn trán suy nghĩ, một lát sau anh lại cắm cúi ghi chép. Ngay chiều hôm đó, bản báo cáo của đại diện xe tăng đã có trên bàn làm việc của Tổng Tham mưu trưởng.

Đòn điểm huyệt Buôn- Mê- Thuột đã làm không chỉ Bộ Tư lệnh quân đoàn Hai mà cả Sài Gòn choáng váng. Tướng Phạm Văn Phú loay hoay tìm cách giải cứu nhưng đụng vào đâu cũng thấy vướng. Tất cả các con đường bộ nối đến Buôn- Mê- Thuột đều đã bị cắt. Sân bay Phụng Dực cũng đã bị khống chế. Chỉ còn một con đường duy nhất là dùng trực thăng đổ quân xuống. Trong khi đó, với chiến thuật nhanh chóng đánh vào mục tiêu chủ yếu ở trung tâm thị xã, sau đó kết hợp trong đánh ra, ngoài đánh vào tiêu diệt các cứ điểm ngoại vi và quân ứng cứu mà quân ta áp dụng đã cho thấy hiệu quả ngoài sức tưởng tượng.
Chiều 11 tháng Ba, ta diệt một đoàn xe ở Chư Cúc ngăn không cho địch giải tỏa đường 21.
Ngày 12 tháng Ba ta tiêu diệt các cứ điểm Thọ Thạnh, Buôn Hồ, Chư Bao, Đạt Lý. Đồng thời một trung đoàn bộ binh được tăng cường xe tăng tiến công căn cứ 45 để đón lõng tiêu diệt trung đoàn 45 địch nếu chúng đổ quân xuống đây.
Trong các ngày 12 và 13 tháng Ba, một cuộc trực thăng vận lớn nhất từ sau Hiệp định Pa- ri với sự tham gia của hàng trăm máy bay lên thẳng, hàng chục lần chiếc A37 hiểm hộ đã được Bộ Tư lệnh quân đoàn Hai tiến hành để đổ quân xuống giải tỏa Buôn- Mê- Thuột nhưng quân đổ xuống đâu bị đánh đến đấy.
Ngày 16 tháng 3 ta tiêu diệt trung đoàn 45 ngụy, làm chủ Nông Trại, Phước An. Cũng trong đêm đó, căn cứ 53 sau ba ngày chống cự quyết liệt bị quân ta tiêu diệt. Sư đoàn 23 ngụy coi như bị xóa sổ.
Trong khi đó, các đơn vị ở phía Bắc cũng đẩy mạnh hoạt động áp sát Pley- cu, Kon Tum, tiếp tục cắt đường 19.
Bất lực trước tình hình, tổng thống Nguyễn Văn Thiệu quyết định rút quân chính quy khỏi Cao Nguyên, hy vọng bảo toàn lực lượng để giữ vùng ven biển.
Ngày 15 tháng Ba, tướng Phú rút sở chỉ huy quân đoàn về Nha Trang. Toàn bộ cuộc rút lui theo đường số 7 giao cho chuẩn tướng Phạm Duy Tất chỉ huy.
Ngày 16 tháng Ba, địch rút khỏi Kon Tum.
Ngày 17 tháng Ba, lực lượng ở Pley- cu bắt đầu rút. 
Tuy nhiên, ý định bảo toàn lực lượng khi rút lui khỏi Cao Nguyên đã hoàn toàn phá sản. Trong tâm thế cực kỳ hoang mang, cuộc rút lui chiến lược “có tổ chức, có chỉ huy và tuyệt đối bí mật” như chỉ thị của đích thân tổng thống Thiệu đã trở thành một cuộc tháo chạy hỗn loạn của một đoàn quân thất trận và ô hợp. Chúng bị đánh đằng trước, đánh đằng sau, đánh từ hai bên để rồi cuối cùng co cụm lại tại thị xã Cheo Reo và hứng chịu đòn quyết định. Sư đoàn B20 cùng với một trung đoàn pháo binh, một trung đoàn cao xạ và một tiểu đoàn xe tăng đã chờ chúng tại đó. Sau hơn một ngày tiến công mãnh liệt, hơn mười ba ngìn tên địch lớp bị diệt, lớp bị bắt, lớp ra hàng. Hàng chục nghìn phương tiện chiến tranh, trong đó gần như toàn bộ số xe tăng, thiết giáp của lữ đoàn thiết kỵ số 2 bị tiêu diệt và thu giữ. Con đường số 7 đã trở thành con đường chết của quân đoàn Hai Sài Gòn. 
Phối hợp nhịp nhàng với Tây Nguyên, quân ta tiến công địch rộng khắp chiến trường miền Nam.
Tại quân khu Năm, ngày 10 tháng Ba ta đánh chiếm quận lỵ Tiên Phước, Phước Lâm, uy hiếp địch ở Tam Kỳ. Tiếp đó đánh bại các cuộc phản kích của sư đoàn 2 ngụy.
Tại Thừa Thiên, ngày 10 tháng Ba ta đã tiến công căn cứ 303 và nhiều căn cứ khác trên đường 14 phía tây Động Truồi. Trước sức ép của ta, cộng với tin dữ từ Tây Nguyên bay về, ngày 19 tháng 3 quân địch ở Quảng Trị hốt hoảng rút về Nam Mỹ Chánh. Một cửa mở mới được mở ra trên địa bàn quân Một.
Ở Nam Bộ, ta đánh mạnh ở Bình Long, Tây Ninh, tiêu diệt chi khu Dầu Tiếng, cách Sài Gòn chỉ vài chục ki- lô- mét.
Như một phản ứng dây chuyền, toàn miền Nam rung động. Bộ Thống soái tối cao họp quyết định chớp lấy thời cơ, giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975. Quyết tâm chiến lược này nhanh chóng được phổ biến xuống cấp dưới. Một khí thế cực kỳ sôi động dấy lên trên toàn quốc.

Vừa từ trên Bộ về, tư lệnh Đào không về nhà mà vào ngay phòng chính ủy Sính trao đổi mấy câu rồi triệu tập ngay cuộc họp các cơ quan Bộ Tư lệnh để triển khai nhiệm vụ. Nhìn vẻ mặt nghiêm trọng của người đồng cấp, chính ủy Sính hiểu rằng có rất nhiều cái mới đang chờ đợi nên đồng ý ngay tắp lự. Các thành phần vừa có mặt đủ, tư lệnh Đào vào việc ngay. Sau khi tóm tắt những diễn biến chính của chiến trường miền Nam, ông nhấn mạnh:
- Trước tình hình đó, Bộ Chính trị đã họp và ra nghị quyết quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước ngay trong năm 1975. Quân ủy trung ương và Bộ Quốc phòng chỉ thị cho toàn quân tập trung binh khí kỹ thuật và vật chất, giải phóng Sài Gòn trước mùa mưa. Trước mắt, phải nhanh chóng chớp thời cơ địch đang rút lui chiến lược, làm tan rã quân đoàn Một và quân đoàn Hai ngụy, không cho chúng co cụm về xung quanh Sài Gòn. Bộ cũng đã quyết định mở chiến dịch Huế- Đà Nẵng trên địa bàn quân khu Một của địch. Thời gian bây giờ chính là lực lượng. Trách nhiệm của chúng ta là dồn toàn lực phục vụ cho mục tiêu này. Qua trao đổi với đồng chí chính ủy, chúng tôi xác định trong thời điểm này binh chủng ta cần khẩn trương làm ngay một số việc sau- Ông liếc nhìn những gương mặt chăm chú và mừng rỡ của những người trong phòng họp rồi dằn giọng- Trước hết, phải nhanh chóng đưa ba tiểu đoàn của H15 và H06 bổ sung cho B2. Việc này ta đã có kế hoạch từ trước nên ngay sau cuộc họp này bên tham mưu điện ngay cho anh Võ cho bộ đội xuất phát, hành quân với tốc độ cao nhất, đảm bảo trung tuần tháng Tư phải có mặt tại B2. Thứ hai, chỉ đạo các đơn vị còn lại của H15 và H01 tăng cường huấn luyện bổ sung, sẵn sàng lên đường khi có lệnh. Thứ ba, tiếp tục xây dựng thêm một số tiểu đoàn mới để sẵn sàng bổ sung cho chiến trường khi cần thiết. Thứ tư là phải tăng cường cán bộ cho các mặt trận để nâng cao hiệu quả công tác tham mưu về sử dụng tăng thiết giáp trong các chiến dịch sắp tới. Thứ năm, tăng cường bổ sung cơ sở vật chất cho các đơn vị, đặc biệt là đạn pháo. Đồng thời, tổ chức tốt việc thu giữ, bảo quản trang bị tăng thiết giáp của địch bỏ lại, cái nào đưa được vào chiến đấu ngay thì đưa, còn lại phải thu hồi và bảo quản cho tốt. Đó là những nhiệm vụ chính mà chúng ta cần thực hiện ngay. Đề nghị các đồng chí bổ sung thêm.
Chính ủy Sính thì điềm đạm:
- Báo cáo các đồng chí! Đây là thời cơ ngàn năm có một của dân tộc ta, đất nước ta. Chúng ta mà không chớp lấy là có tội với lịch sử. Những nhiệm vụ chính như đồng chí tư lệnh đã phổ biến theo tôi là đầy đủ rồi. Bây giờ đề nghị chúng ta thảo luận các biện pháp để thực hiện cho tốt mà thôi. Xin mời các đồng chí!
Một cánh tay giơ lên, đó là trưởng ban quân lực:
- Báo cáo các thủ trưởng, việc đưa ba tiểu đoàn của H15 và H06 đi B2 thì không có vấn đề gì vì lực lượng, trang bị đã đày đủ. Bây giờ ta chỉ việc điện vào là anh em lên đường. Tuy nhiên, việc thành lập thêm một số tiểu đoàn mới thì tôi thấy rất khó thực hiện bởi vì, thời gian thì quá gấp, số chiến sĩ mới tuyển đầu năm nay vẫn đang huấn luyện tân binh, nếu có chuyển sang đào tạo thành viên kíp xe ngay cũng không kịp ạ. Mà xe pháo cũng cạn cả rồi…
Tư lệnh Đào gườm gườm con mắt lành sau cặp kính:
- Thế thì tôi mới cần đến tham mưu của các anh chứ.
Tham mưu phó Đỗ đột ngột đứng dạy:
- Báo cáo các đồng chí! Theo tôi, nếu để đáp ứng yêu cầu về thời gian mà vẫn có lực lượng sẵn sàng bổ sung cho chiến trường ta có thể làm thế này- Thấy mọi cặp mắt hướng về mình, anh hạ giọng- Trong tay ta hiện có hai đơn vị làm nhiệm vụ đào tạo là Trường sĩ quan Thiết giáp và trung đoàn 207. Cán bộ, giáo viên và trợ giáo của hai đơn vị này đều là những đồng chí có chuyên môn tốt. Vì vậy, theo tôi có thể rút từ đây ra đủ một số tiểu đoàn. Thành viên kíp xe ta lấy từ trợ giáo, cán bộ ta lấy từ cán bộ khung và giáo viên. Ít nhất mỗi đơn vị cũng được một tiểu đoàn. Còn xe thì ngay lập tức củng cố, nâng cấp một số xe huấn luyện để đưa đi chiến đấu cũng được.
Những tiếng ồn ào hưởng ứng nổi lên. Tư lệnh Đào gật gù, có vẻ như ông hài lòng với phương án này. Phó chính ủy Thu có ý kiến:
- Tôi đồng ý với giải pháp của đồng chí Đỗ. Riêng về việc tăng cường cán bộ cho các mặt trận thì theo tôi có lẽ chỉ cần tăng cường cho binh đoàn Quyết Chiến và binh đoàn Sông Hương vì ta đã có đồng chí Kiệm ở hướng Tây Nguyên, đồng chí Võ vào B2. Ngoài ra, trên hai hướng đó còn có đoàn công tác của ta vẫn đang ở trong ấy. Hết ý kiến!
Đại diện cơ quan kỹ thuật có ý kiến:
- Báo cáo các đồng chí! Việc bổ sung vật chất cho các đơn vị chúng tôi đã có kế hoạch, đề nghị tư lệnh phê duyệt chúng tôi sẽ triển khai ngay. Riêng việc tổ chức thu giữ phương tiện của địch tôi đề nghị ta nên bổ sung vào chương trình huấn luyện cấp tốc về xe Mỹ cho các nhà trường.  Ngay các tiểu đoàn thành lập từ các nhà trường cũng cần huấn luyện các nội dung này. Khi cần thiết ta chỉ cần đưa người không vào để lấy xe địch đánh địch.
Thêm một vài ý kiến nữa thì tư lệnh Đào đứng dậy:
- Như vậy mọi việc đã rõ hơn rồi. Sau đây tôi xin kết luận. Một, cơ quan tham mưu điện ngay cho anh Võ cho đoàn 275 xuất phát, chú ý bảo đảm tốc độ hành quân để đến B2 đúng thời gian quy định. Đồng thời các đồng chí soạn thảo chỉ thị sẵn sàng chiến đấu gửi H01 và H15. Hai, tổ chức thành lập hai tiểu đoàn mới từ hai nhà trường, chú trọng huấn luyện bổ sung về sử dụng xe địch. Ba, cơ quan kỹ thuật đưa ngay kế hoạch bổ sung vật chất lên cho tôi xem và chuẩn bị triển khai. Riêng về vấn đề cán bộ tôi quyết định sẽ thành lập một sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh bên cạnh sở chỉ huy của Bộ trên hướng chính diện, trước mắt là chiến dịch Huế- Đà Nẵng. Thành phần của tiền phương Bộ Tư lệnh gồm tôi, đồng chí phó chính ủy, đồng chí trưởng ban tác chiến, đại diện các cơ quan chính trị, hậu cần, kỹ thuật và các bộ phận bảo đảm, phục vụ. Cơ quan tham mưu soạn thảo ngay kế hoạch tổ chức Bộ tư lệnh tiền phương thông qua tôi để báo cáo Bộ. Mọi việc ở nhà do đồng chí chính ủy và đồng chí tham mưu phó phụ trách. Các đồng chí còn hỏi gì nữa không?- Ông nhìn quanh một lượt chỉ thấy những gương mặt sáng bừng, hăm hở nên gập sổ lại- Không ai có ý kiến gì! Vậy mời các đồng chí nghỉ. Riêng đồng chí Đỗ và đồng chí Phùng ở lại gặp tôi.
Mọi người tất bật rời phòng họp. Ai cũng thấy trước mắt mình rất nhiều việc phải làm.

Cũng ngày hôm đó, phó tư lệnh Kiệm đang có mặt ở Cheo Reo. Thị xã miền sơn cước vốn đã nghèo nàn nay lại vừa trải qua một cơn binh lửa nên trông càng tàn tạ. Chỉ có người là đông. Mà cũng không phải dân sở tại ở đây. Họ là gia đình của hơn một vạn sĩ quan, binh sĩ Sài Gòn theo chồng, theo con di tản khỏi cao nguyên và giờ đang kẹt lại ở đây. Nhếch nhác, mệt mỏi và tuyệt vọng là tâm trạng chung của họ. Người thân của họ kẻ bị chết, người chạy vào rừng và số đông đang ở nơi tập trung tù, hàng binh của quân giải phóng. Họ đang gắng trụ lại đây để nghe ngóng tin tức người thân và tìm đường trở lại quê hương, bản quán. Nhìn những gương mặt bơ phờ, thiểu não của những cụ già tóc đã bạc phơ, hay những thiếu phụ bụng mang dạ chửa mà Kiệm thấy chạnh lòng. Cuộc chiến này đã gây ra quá nhiều đau khổ. Với những người lính, chết chóc, gian khổ đã đành. Nhưng còn những người dân lành, họ cũng bị cuốn vào cái guồng bất hạnh ấy mà không thể nào cưỡng lại được. Anh bồi hồi nhớ lại những ngày đưa vợ con đi sơ tán cấp tốc tránh máy bay năm nào. Có khác gì họ bây giờ đâu. Không muốn sa đà vào những ý nghĩ ấy, Kiệm bảo lái xe xuôi theo đường số 7 về phía đông.
Thực ra, con đường này không xa lạ gì với Kiệm. Từ hồi kháng chiến chống Pháp anh đã hoạt động ở vùng này. Hồi đó, đây chỉ là một tỉnh lộ, tuy đã được trải nhựa nhưng mặt đường khá hẹp. Khi tướng Lơ Clec đưa quân từ Nam Bộ đánh ra Đắc Lắc anh và đồng đội đã theo đường này rút về Củng Sơn rồi xuống Tuy Hòa. Vì vậy, hôm thảo luận ở Bộ Tư lệnh B75 về khả năng địch rút quân theo đường nào, Kiệm đã cùng số ít cán bộ đưa ra ý kiến địch rút lui theo đường số 7. Mặc dù trinh sát quân khu Năm báo cáo về là đường 7 đã bị bỏ từ lâu, không thể cơ động được nhưng anh vẫn bảo lưu ý kiến. Cái lý của Kiệm là đường 14, đường 19 và đường 21 đều đã bị ta cắt. Nếu địch muốn rút theo những con đường ấy thì sẽ phải dùng một lực lượng lớn để giải tỏa và chắc chắn là sẽ không đảm bảo được ý định rút quân nhanh và bảo toàn lực lượng. Nghe Kiệm phân tích, Tổng Tham mưu trưởng thấy có lý và đã kịp thời chỉ đạo B3 điều quân chờ sẵn. Cuối cùng, đúng như anh dự đoán, tướng Phú đã chọn đường số 7 và con đường này đã trở thành con đường chết của quân đoàn Hai ngụy.
Không như trinh sát của quân khu Năm báo cáo, đường số 7 đã được mở rộng nhiều so với trí nhớ của Kiệm, nhiều chỗ rộng đến hàng chục mét. Tuy nhiên, một số cầu cống còn yếu và đó chính là khó khăn khi phải cơ động các phương tiện có tải trọng lớn trên con đường này. Và cái chính là đội quân ô hợp này khi bị ta chặn đánh đã trở nên hoảng loạn đến tột cùng. Mạnh tên nào tên ấy chạy. Giày xéo lên nhau để chạy. Xe tải đè xe con. Đến lượt xe tăng đè xe tải. Sự hỗn loạn ấy còn hiển hiện với hàng trăm xe tăng, thiết giáp, xe ô tô, xe kéo pháo ngổn ngang suốt mấy cây số liền. Cái bị cháy, cái đổ nghiêng, cái bẹp dúm… chen chúc với nhau. Tuy nhiên, trong số đó còn khá nhiều cái nguyên vẹn. Gần đến cầu Sông Ba, quang cảnh càng hỗn loạn hơn, hàng chục chiếc tăng cả M48, M41 dúi dụi vào nhau. Kiệm bảo lái xe dừng lại, anh trèo lên một chiếc M48 rồi ngẩn ra nhìn. Xe còn mới, đạn pháo, đạn đại liên còn đầy ắp. Không nói không rằng, Kiệm bảo lái xe quay ngay về sở chỉ huy của trung đoàn H73 đang đóng ở Đức Đạt. Vừa may, trưởng phòng tăng mặt trận B3 Trần Doãn cùng đang ở đó. Vừa đến nơi anh đã kéo ngay Doãn, Ngộ vào phòng họp. Chẳng đợi nước nôi, Kiệm nói ngay:
- Này, các cậu! Tớ vừa đi Cheo Reo về. Quân nó bỏ lại nhiều xe tăng, thiết giáp lắm. Cái nào cái nấy đạn dược vẫn còn nguyên. Theo tớ, ta phải tổ chức thu hồi ngay, cái nào còn dùng được thì có thể đưa vào sử dụng. Cái nào không dùng được thì cũng phải bảo quản chứ để đó xót ruột lắm.
Cả Doãn và Ngộ đều vui mừng, Ngộ nhanh nhảu:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi cũng đã nghe anh em báo cáo về chuyện đó. Tôi với anh Doãn cũng đã bàn về phương án thu giữ xe địch, đang định xin ý kiến thủ trưởng.
Kiệm gật đầu:
- Thế hả? Phương án của các cậu thế nào, nói tôi nghe!
Đến lượt Doãn:
- Báo cáo phó tư lệnh, ý định của chúng tôi là trước hết tập trung thu giữ các loại tăng thiết giáp về một địa điểm. Sau đó chọn lấy khoảng một đại đội đưa vào tham gia chiến đấu, số còn lại thì tổ chức bảo quản, sửa chữa để sau nếu cần dùng được ngay.
Kiệm trợn mắt:
- Sao lại chỉ một đại đội?
Ngộ trả lời ngay:
- Báo cáo, trong chiến dịch vừa rồi, thiệt hại của trung đoàn là không lớn, chỉ có 2 xe tăng là phải hủy, số hỏng hóc đã được anh em kéo về và khắc phục. Vì vậy, căn cứ vào số thành viên dôi ra, chúng tôi thấy chỉ thành lập thêm một đại đội là vừa.
Kiệm gật gù ra vẻ đồng ý, Doãn bổ sung:
- Cũng xin báo cáo thủ trưởng luôn, về chủng loại xe chúng tôi chỉ định lấy một đại đội M41 thôi…
Kiệm đột ngột ngắt lời:
- Tại sao lại là M41? Tại sao không phải M48?
Doãn vẫn nhẹ nhàng:
- Báo cáo, thực ra thì M48 có hỏa lực mạnh hơn nhưng trọng lượng nặng quá. Nếu ta sử dụng nó thì phát triển theo hướng nào cũng gặp khó khăn.
Kiệm gật đầu:
- Các cậu đúng! Thế thì triển khai đi- Nhưng rồi anh lại gióng một- Nhưng mà lính của các cậu thế nào? Có sử dụng được không?
Ngộ gãi gãi tai:
- Báo cáo, chúng tôi có cậu Thắng trợ lý kỹ thuật nắm rất vững kỹ thuật xe địch. Cậu ấy đã từng tham gia đưa xe địch từ đường Chín ra Bắc triển lãm năm bảy mốt mà. Chỉ cần cậu ấy hướng dẫn một buổi là anh em lái được ngay. Riêng về phần pháo súng thì hơi bí. Tuy nhiên, cho anh em nghiên cứu vài buổi chắc sẽ sử dụng được vì nguyên lý của chúng cũng giống nhau.
Kiệm đột ngột bật lên:
- Tù binh- Anh bật cười vì vẻ mặt ngơ ngác của hai cán bộ cấp dưới- Ý tớ nói là trưng dụng tù binh bọn chúng hướng dẫn cho anh em mình ấy. Lúc nãy tớ đi qua chỗ tạm giữ tù binh ở Cheo Reo, thấy ở đó có đến mấy nghìn tên. Thảo nào trong đó chả có lính thiết kỵ. Mình trưng dụng họ rồi ghi công cho họ chả tốt à?
Doãn và Ngộ nhìn nhau, mãi sau Doãn mới ngần ngừ:
- Làm thế có được không ạ?
Kiệm dứt khoát:
- Được chứ! Các cậu đừng ngại. Từ hồi chống Pháp ta đã có nhiều lần sử dụng tù binh địch mà có việc gì đâu, chỉ cần giám sát cho chặt chẽ vào là được. Tớ sẽ báo cáo mặt trận cho.
Cả Doãn và Ngộ cùng trút một hơi thở dài. Thế là họ đã có giải pháp cho vấn đề mà cả hai đang bí.

Khu vực cơ quan Bộ tư lệnh Thiết giáp hôm nay có vẻ nhộn nhịp khác thường. Trên con đường trục phía trước nhà chỉ huy hai chiếc xe con, một chiếc xe tải và một chiếc xe công trình thông tin đang được bộ đội cắm lá ngụy trang. Một số cán bộ các cơ quan xúng sính trong bộ quân phục mới, vai đeo ba lô đang dồn về phía đó. Những cán bộ còn lại nhìn theo đầy thèm muốn. Đó là cơ quan Bộ tư lệnh tiền phương sắp sửa lên đường.
Đã gần trưa. Trong phòng riêng của mình, tư lệnh Đào hết đứng lên lại ngồi xuống có vẻ rất nóng ruột. Phó chính ủy Thu vẫn ngồi trên ghế một cách ung dung, thư thái như bản tính vốn có của ông. Thấy vẻ bồn chồn của người chỉ huy, ông Thu cười:
- Thì anh cứ ngồi xuống đây cái đã nào. Thế nào rồi cậu ấy chẳng về.
Ông Đào bực bội:
- Anh bảo tôi không sốt ruột sao được? Nửa đêm hôm qua tôi đã bắt cậu ấy đi Hà Nội để sáng sớm nay vào gặp thủ trưởng Bộ ngay đầu giờ. Thế mà đến giờ vẫn chưa về đây là nghĩa làm sao?
Chả là đêm hôm qua, sau khi trưởng phòng tác chiến Phùng chuẩn bị xong bản kế hoạch tổ chức cơ quan Bộ tư lệnh tiền phương lên báo cáo ông. Ông đã ký ngay rồi chỉ thị cho Phùng về Hà Nội ngay trong đêm báo cáo Bộ. Tình hình phát triển quá nhanh, có ai đó nói thời điểm này “một ngày bằng hai mươi năm” kể cũng không ngoa. Chỉ sau hơn mười ngày phát động chiến dịch, Tây Nguyên đã sạch bóng quân thù. Ở Trị Thiên, quân địch cũng đã bỏ Quảng Trị lui về nam sông Mỹ Chánh. Ở Nam Bộ, sau khi mất Dầu Tiếng địch cũng rút bỏ An Lộc, cái thị xã mà năm bảy hai ta đánh đi đánh lại mãi vẫn không giải quyết xong. Về phía lực lượng xe tăng, ngoài H73 đã tham gia từ đầu chiến dịch thì các đơn vị còn lại cũng đã rục rịch lên đường tham gia chiến đấu. Trên hướng binh đoàn Sông Hương, mặc dù Bộ chưa cho sử dụng xe tăng song tướng Ân vẫn quyết định cho tiểu đoàn 4 xuất quân áp sát Huế từ phía Tây Nam, đồng thời đưa toàn bộ lữ đoàn H03 vào A Lưới để sẵn sàng tiến công Đà Nẵng theo đường 14. Ở khu Năm, trung đoàn N74 cũng đã cơ động đến gần Quảng Ngãi, Tam Kỳ. Trong B2, một tiểu đoàn dã được tăng cường cho binh đoàn Mê Kông chuẩn bị quét sạch đường 20. Một tiểu đoàn chuẩn bị đánh Chơn Thành, một tiểu đoàn chuyển hướng xuống Long An, Hậu Nghĩa. Ba tiểu đoàn tăng cường cho B2 cũng đã đến vùng ba biên giới, chỉ chừng dăm ngày nữa sẽ đến nơi. Ngay cả binh đoàn dự bị chiến lược Bộ cũng đã quyết định tung vào ván bài này. Mặc dù cả binh đoàn chưa lên đường nhưng tiểu đoàn 66 của H02 đã lên tàu vào Vinh, từ đây nó sẽ đi tàu thủy vào Đông Hà và sẽ tham gia tiến công Đà Nẵng từ hướng Bắc. Tình hình như thế bảo ông không sốt ruột sao được.
Nắng càng ngày càng gay gắt. Chính ủy Thu nhấp nhổm:
- Kiểu này chắc cậu ấy có về kịp thì cũng đã muộn rồi. Có lẽ tôi cứ cho bộ đội triển khai ăn cơm đã, anh Đào nhé!
Ông Đào phảy tay:
- Thôi được! Anh cho anh em cơm nước đi. Cậu Phùng về là ta đi ngay đấy.
Quá trưa một lúc Phùng mới về thật. Vừa xuống xe là anh chạy ngay lên nhà tư lệnh. Chưa để tư lệnh hỏi, Phùng đã hớt hải:
- Báo cáo Tư lệnh! Bộ hoàn toàn đồng ý với kế hoạch của ta. Trước mắt, tiền phương của ta sẽ ở bên cạnh Bộ tư lệnh chiến dịch Quảng Đà. Tiếp theo sẽ làm tham mưu cho sở chỉ huy cánh quân tiến công hướng chính diện từ bắc vào nam.
Tư lệnh Đào gật đầu:
- Biết rồi! Vấn đề là sở chỉ huy chiến dịch Quảng Đà đang ở đâu?
Phùng trả lời ngay:
- Báo cáo, hiện họ đang ở Nam Đông, trên đường 14, phía tây bắc Đà Nẵng. Tôi đã đánh dấu vị trí trên bản đồ rồi. Trường hợp họ di chuyển thì Bộ sẽ thông báo cho ta qua đài 15 oát.
Ông Đào khoát tay:
- Được rồi. Anh tính toán lại đường đi, cung chặng làm sao có mặt tại đó trong ngày 25 là được. Còn bây giờ anh về ăn cơm đi. Mười ba giờ ta xuất phát.
Phùng đi rồi, ông giở cái ba lô ra kiểm tra lại một lần nữa. Cũng chẳng có gì nhiều nhặn. Hai bộ quần áo dài, hai bộ quần áo lót, cái tăng, cái võng, cái màn tuyn, mấy thứ đồ dùng lặt vặt cá nhân. Giá như ông về qua nhà trước khi đi thế nào cũng có chút thức ăn khô hay vài thứ quả bà Hạnh gói cho. Nhưng lần này trước khi đi ông không về qua nhà vì tháng trước đã về tiễn con nhập ngũ. Thằng Hưng nhà ông đợt này vào quân khu Bốn. Nó mới viết cho ông được một lá thư, mà cũng chỉ ngắn ngủn mấy dòng báo tin đang huấn luyện tân binh. Thực tình, khi biết ông không xin cho con mình về binh chủng và ở lại ngoài Bắc, bà Hạnh cũng buồn nhưng chỉ im lặng không nói gì. Bà đã quá hiểu tính ông. Tuy nhiên, mấy ông anh trong họ thì nói thẳng: “Chú làm to như thế mà không xin cho con nó đi học cái gì ở ngoài này thì làm to làm quái gì!”. Ông không thanh mình nhưng bụng nghĩ: “Nếu ai cũng như vậy thì ai sẽ ra chiến trường?”. Bụng bảo dạ như vậy, nhưng không phải không có lúc ông nghĩ ngợi. Nhỡ nó phải vào đó mà có vận hạn gì thì ông biết ăn nói làm sao với hai người đồng đội lúc gặp họ ở thế giới bên kia. Chỉ mong chuyến đi này là chuyến đi cuối cùng của ông và cuộc chiến này sẽ kết thúc mà chưa đến lượt bọn nó phải ra chiến trường.
Đang tần ngần suy nghĩ thì trưởng phòng Phùng xuất hiện:
- Báo cáo tư lệnh, anh em đã sẵn sàng.
Ông vụt trở lại thành con người cứng rắn, lạnh lùng. Khoác chiếc ba lô nhẹ tênh vào một bên vai, ông gật đầu dứt khoát:
- Được! Nào ta đi!

Vào lúc đó, Hòa đen đang ngồi trên nóc ca- bin một con “tàu há mồm” hùng dũng đè sóng tiến vào sông Cửa Việt. Đã ba ngày nay, tiểu đoàn 66 của anh rời hậu cứ lên đường chiến đấu. Sau hành trình bằng tàu hỏa từ ga Văn Trai vào Vinh, các anh được đội “tàu há mồm” đón sẵn tại Bến Thủy để đưa vào Đông Hà. Theo ý định của trên, từ Đông Hà các anh sẽ theo đường 1 tiến công Đà Nẵng từ hướng bắc cùng với một số lực lượng đi trước của binh đoàn. Lần đầu đi biển, đa số anh em trong đơn vị Hòa say nghiêng ngả, nằm vạ vật khắp nơi. Riêng Hòa, vốn dân miền biển nên sóng gió dường như lại làm anh khỏe hơn. Ngoài thời gian giúp đỡ đồng đội vượt qua “khổ nạn” thì Hòa thường leo lên ca- bin chuyện gẫu với cánh thủy thủ. Mặc dù khác quân chủng nhưng cùng tuổi, cùng cánh lính kỹ thuật nên Hòa với tay thuyền trưởng hợp chuyện lắm. Anh thuyền trưởng thì nghe không biết chán những trận chiến đấu ác liệt mà Hòa đã trải qua, thèm thuồng được đối mặt trực tiếp với kẻ thù như những người lính xe tăng. Còn Hòa thì thật sự thán phục những người anh em hải quân. Giữa trời nước mênh mang không biết đâu là bờ bến, giữa sóng gió muôn trùng với biết bao hiểm nguy rình rập mà họ vẫn ung dung, thư thái lạ thường. Vừa mới gặp nhau mà cả hai đã lấy địa chỉ của nhau, hẹn ngày chiến thắng sẽ tìm về quê nhau để cùng gặp lại.
Tàu đã vào gần đến cửa sông. Xa xa đã thấy xanh rì những rặng phi lao. Rồi những bãi cát vàng sáng lóa dưới ánh mặt trời. Hòa bồi hồi ngồi lặng lẽ. Những kỷ niệm bỗng trào lên như sóng dậy trong lòng. Con sông này, bãi biển này đã thân thuộc với anh biết bao. Nơi đây đã ghi dấu bao trận đánh ác liệt và hào hùng mà chính anh đã trải qua. Nơi đây, bao đồng đội của anh đã nằm xuống mãi mãi không về. Bãi cát vàng bình yên dưới nắng kia, có nhớ hôm nào năm chiếc xe thiết giáp cháy trước giờ hiệp định có hiệu lực chỉ vài phút. Cháy đấy, nhưng những ngọn cờ vẫn bay cao và vùng giải phóng được giữ vững. Mỗi tấc đất giữ được ngày hôm ấy đã làm bàn đạp để có được ngày hôm nay.
Tàu đã vào trong sông. Sóng đã giảm hẳn. Cánh lính tăng bắt đầu nhúc nhắc được. Thu và Dịp đã trèo lên nóc ca- bin. Cả hai không liến láu như thường ngày mà lặng lẽ ngồi bên đại đội trưởng. Hòa nhè nhẹ đặt hai bàn tay mình lên tay hai đồng đội. Cùng với anh, Thu và Dịp cũng đã trải qua những ngày tháng thật khó quên ở vùng đất này. Phía bờ nam, đã nhìn thấy thôn Phó Hội, rồi thôn Hà Tây. Mới đó mà đã hai năm các anh rời nơi đây. Cây cối đã xanh hơn ngày nào. Lác đác những chiếc thuyền đánh cá nằm bình yên bên cảng, lưới phơi trắng xóa. Và kia nữa, bờ tre thôn Mai Xá Thị thấp thoáng sau cồn cát bên bờ bắc. Nơi đó, anh đã cùng đồng đội nếm trải thử thách nghiệt ngã đầu tiên của chiến tranh. Không biết năm anh em nằm lại trên bãi cát ngày mồng Hai tháng Tư năm đó có được yên ổn hay không. Từ đó đến nay, biết bao bom đạn đã rải xuống mảnh đất này.
Nửa buổi chiều, tàu cập bến Đông Hà. Tổ chức đưa hết xe lên thì trời cũng gần tối. Trên binh đoàn thông báo xuống tiếp tục nằm tại đây đợi lệnh. Biết Nhã đang ở gần đây, Hòa định bụng sẽ lên thăm anh một chuyến. Kể từ hôm gặp nhau sau trận đánh chống lấn chiếm ở Cửa Việt đến nay cũng đã hơn hai năm rồi còn gì.
Tuy nhiên, dự định đó của Hòa đen không thành. Trước đó một ngày, tiểu đoàn của Nhã đã xuất phát lên đường vào A Lưới để sẵn sàng tiến công Đà Nẵng từ hướng tây. Vào cái lúc Hòa cập bến Đông Hà thì đoàn xe của Nhã bắt đầu rời đường 9, vượt ngầm Đak- Rông bắt vào đường 14. Đây là đường Trường Sơn Đông mới thông được chừng vài năm, gần đây ta đã tranh thủ mở rộng nhưng còn rất khó đi. Nhìn những dãy núi chập trùng trước mặt Nhã thầm nghĩ cuộc hành quân này sẽ vô cùng gian khổ. Nhưng anh cũng thấy, ngày chiến thắng đã rất gần rồi.

Cũng vào lúc đó, tại một hẻm núi phía nam thị xã Cheo Reo, đại đội 9 đang thực hiện kíp bắn cuối cùng của buổi bắn đạn thật. Ngồi trên một mô đất cao, Thắng cùng số anh em lẫn lộn cả quân ta lẫn tù binh chăm chú theo dõi ba chiếc xe M41 đang từ từ tiến vào chân núi. Như có một hiệu lệnh thống nhất, ba chiếc xe cùng dừng lại. Giây lát sau, ba họng pháo khạc lửa. Gần như tức thời sau đó, ba tấm bia hình chiếc xe tăng được ghép bằng lau lách tít trong chân núi tung lên. Những tiếng vỗ tay rào rào nổi lên. Hai Bình, tay tù binh lớn tuổi nhất chép miệng:
- Chu cha! Mình mà đấu pháo với mấy cha nội này chắc tiêu đời rồi.
Út Nhỏ, tên tù binh trẻ nhất thì xuýt xoa:
- Chà… chà…! Hôm ni mới được coi bắn pháo, đã ghê!
Pháo thủ Thể vỗ vai Nhỏ:
- Làm lính thiết kỵ mà hôm nay mới được coi bắn pháo là làm sao?
Hai Bình tỏ vẻ hiểu biết giải thích:
- Tụi nó vô quân trường được mấy tháng thì toàn học lý thuyết chứ thực hành được mấy nả. Có dầu đâu mà chạy? Có đạn đâu mà bắn?
Ba chiếc xe vẫn đang hành tiến, những loạt đạn đại liên quất rào rào vào mục tiêu giả định tốp bộ binh trong hào chiến đấu. Hai Bình lại thốt lên đầy vẻ khâm phục:
- Mấy cha giỏi thiệt. Vừa mới học được mấy ngày mà bắn cứ như thiện xạ.
Ba chiếc xe đã kết thúc đợt bắn và đang quay lại tuyến xuất phát. Thể tò mò hỏi Hai Bình:
- Hết chiến tranh rồi anh định làm gì?
Hai Bình buồn rầu:
- Thì cũng phải làm gì đó để kiếm cơm nuôi sắp nhỏ chớ. Cái nghề lái xe tăng này không biết lúc đó có đất dụng võ không?
Thể cũng trầm xuống:
- Anh thì còn nghề lái xe, may ra còn lái được máy cày, máy kéo chứ bọn em pháo thủ thì biết làm gì.
Thắng lặng im nghe họ nói chuyện với nhau mà lòng thấy vui vui. Mới mấy hôm trước mỗi người một chiến tuyến, bắn nhau chí tử. Thế mà hôm nay họ ngồi bên nhau, anh anh em em ngọt xớt như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Những lo toan, suy nghĩ về thời hậu chiến cũng giống nhau. Anh chặc lưỡi: “Thì cùng máu đỏ da vàng cả mà. Chỉ vì cái thằng Mỹ và bọn tay sai đầu sỏ mà thành ra đối địch với nhau”. Ơn Trời là họ chưa kịp giết nhau và giờ đây lại được ngồi bên nhau mà trò chuyện thế này.
Cách đây mấy hôm, đang tập trung sửa chữa xe ở sân bay Phụng Dực thì Thắng đột ngột bị gọi về trung đoàn gấp. Vừa gặp trung đoàn trưởng anh đã thất kinh vì nhiệm vụ được giao. Thu hồi xe thì được. Dù gì thì món này anh đã tiếp cận với nó từ năm bảy mốt, kéo theo vài lái xe già đi chỉ một ngày chắc sẽ xong. Tuy nhiên, phải tuyển tù binh để huấn luyện cho cơ bản, nhất là món pháo súng thì anh thật sự ngại. Nhưng rồi thì cũng phải chấp hành. Thắng và đại đội trưởng Hướng xuống trại tạm giữ tù binh. Vừa hỏi han, vừa nhìn mặt đoán tính cách các anh chọn được hai mươi tên cả lái xe, trưởng xe và xạ thủ. Thế rồi hai, ba kèm một, chỉ trong một ngày các anh đã gom được hầu hết số xe tăng, thiết giáp nằm rải rác trên mấy cây số đường 7 về một điểm. Đưa được xe về, lúc kiểm tra mới phát hiện ra nhiều xe đã bị tháo mất khóa nòng hay kim hỏa. Thế là lại phải dồn dịch, xe nọ lắp sang xe kia để lấy ra được mười chiếc M41 hoàn chỉnh trang bị cho đại đội của Hướng. Số xe cũ của đại đội này được phân về cho các đại đội khác trong trung đoàn, đảm bảo mỗi đại đội có từ bảy đầu xe trở lên. Có xe rồi đại đội 9 lập tức bước vào huấn luyện. Những người tù binh khi được trưng dụng lúc đầu còn sợ sệt, xa cách nhưng rồi được động viên, khuyến khích họ rất tự giác trong công việc làm giáo viên và trợ giáo. Biết đến đâu họ nói hết đến đấy, không giấu diếm tý gì. Cũng may, lính ta được huấn luyện cơ bản từ ngoài bắc, lại có văn hóa cả nên tiếp thu rất nhanh và kết quả bắn đạn thật hôm nay là minh chứng cho nhận định đó. Tuy nhiên, theo Thắng nhận xét thì quân ta hoàn toàn có thể khai thác, sử dụng tốt xe địch. Riêng về sửa chữa các hư hỏng thông thường thì còn yếu vì thời gian huấn luyện quá ngắn. Chắc nay mai anh sẽ phải tiếp tục yêu cầu họ huấn luyện thêm.
Ba chiếc xe tăng vừa quay lại tuyến xuất phát thì một chiếc xe con cũng chạy tới. Từ trên xe, trưởng phòng Doãn và trung đoàn trưởng Ngộ bước xuống. Thắng vội chạy lại đứng nghiêm định báo cáo thì Doãn đã xua tay:
- Thôi, được rồi! Bọn tớ chỉ ghé qua xem kết quả huấn luyện thế nào thôi.
Thắng vui vẻ:
- Báo cáo, mặc dù thời gian ngắn nhưng chúng tôi đã hoàn thành kế hoạch huấn luyện. Các lái xe đã lái được mỗi người khoảng mười lăm ki- lô- mét qua các địa hình khác nhau. Nói chung là tương đối yên tâm. Các trưởng xe sử dụng điện đài khá thành thạo. Còn các pháo thủ sáng hôm nay bắn đạn thật, kết quả rất tốt.
Đại đội trưởng Hướng cũng đã xuống xe, anh chạy lại cạnh Thắng và hồ hởi:
- Báo cáo các thủ trưởng, xe Mỹ nói chung dễ sử dụng lắm. Hôm nay, khi bắn đạn pháo hầu hết pháo thủ của chúng tôi đều bắn trúng mục tiêu ngay từ phát đầu. Còn đài của chúng có khi tốt hơn đài của ta, thủ trưởng ạ.
Doãn và Ngộ gật đầu hài lòng, Ngộ hỏi nhỏ:
- Thế đã đi đánh nhau được chưa?
Cả Hướng và Thắng đồng thanh:
- Được ạ!
Trưởng phòng Doãn nhìn sang mấy tù binh, thấy họ đang trò chuyện sôi nổi với bộ đội ta, anh hạ giọng:
- Vậy thì chuẩn bị đi. Chuyến này cho các cậu tiên phong đánh xuống đồng bằng.
Hướng nôn nóng:
- Bao giờ thì chúng tôi phải đi ạ?- Anh cũng hạ giọng- Mà còn số tù binh kia thì xử trí thế nào?
Ngộ nói nhỏ đủ cho bốn người nghe:
- Số trưởng xe, xạ thủ thì thả cho anh em người ta về. Các cậu có thể giữ lại số lái xe để họ giúp đỡ anh em mình đưa xe đến vị trí tập kết. Đến đó rồi thì phóng thích họ về quê. Nhớ cấp cho họ lương thực, thực phẩm và giấy chứng nhận đã đóng góp công sức giúp đỡ bộ đội giải phóng. Nhớ chưa?- Thấy Hướng và Thắng gật đầu, anh chìa tay ra- Thôi, bọn tớ về đây! Các cậu chuẩn bị sẵn sàng, nếu không có gì thay đổi một vài ngày nữa sẽ bắt đầu cơ động đi đánh Tuy Hòa. Bên tiểu đoàn 2 cũng đang chuẩn bị đánh đèo Ma- đrắc rồi.
Tim Thắng bỗng nháy lên một cái. Chỉ nay mai thôi mình sẽ có mặt ở đồng bằng.

Sau hai ngày hai đêm chạy cật lực, chiều muộn ngày 25 tháng Ba thày trò ông Đào mới có mặt ở sở chỉ huy mặt trận Quảng Đà ở Nam Đông. Đó là một địa điểm nằm ở chân dãy Bạch Mã, phía nam Huế và phía tây bắc Đà Nẵng. Nếu nối Huế, Đà Nẵng và Nam Đông ta sẽ được một tam giác cân mà đỉnh là Nam Đông. Từ đây, nếu qua Động Truồi sẽ ra đường quốc lộ Một ở La Sơn, phía dưới Huế chừng hai mươi ki- lô- mét. Còn nếu vượt qua đèo Mũi Trâu thì sẽ chọc thẳng xuống Hòa Khánh ở ngoại vi phía tây bắc Đà Nẵng.
Vừa xuống xe, chỉ kịp lau vội bụi trên mặt ông Đào đã tìm vào sở chỉ huy ngay. Trong căn hầm chỉ huy sơ sài chỉ có một mình tư lệnh chiến dịch đang đứng trầm ngâm trước tấm bản đồ. Tư lệnh mặt trận chẳng phải ai xa lạ, chính là vị Tổng tham mưu phó đã chỉ huy mặt trận B5 ở Quảng Trị ngày nào. Ông Đào ngạc nhiên:
- Sao thủ trưởng đã vào đến đây rồi?- Theo những gì ông được biết thì khi Phùng lên báo cáo kế hoạch Tổng tham mưu phó còn đang ở Hà Nội.
Tư lệnh mặt trận cười rõ tươi:
- Bí mật! Người ta nói một ngày bây giờ bằng hai mươi năm cơ mà- Nhưng rồi ông cười xòa- Thực ra tớ cũng chỉ vào trước cậu có mấy tiếng đồng hồ thôi. Gớm, xe tăng các cậu phá đường ghê quá.
Cái này thì chính ông Đào cũng vừa mới trải qua. Thì gần như cả lữ đoàn H03 đang cơ động trên con đường 14 này còn gì. Đường sá nào mà chịu được. Nhìn quanh một lượt, ông Đào thận trọng:
- Sao sở chỉ huy mà có ít người thế này thôi ạ?
Tư lệnh chiến dịch bật cười:
- Có thế thôi đấy! Bộ vừa mới quyết định thành lập Bộ tư lệnh chiến dịch hôm qua. Tớ thì mới bay vào đến đây, chính ủy thì đang ở trong khu Năm. Mới chỉ gặp nhau qua điện thoại được thôi. Cơ quan cũng mới chỉ được một số bộ phận. Lát nữa mới họp thống nhất công việc - Ông chỉ cái ghế tre trước mặt- Cậu ngồi xuống đi. Tình hình phát triển nhanh quá. Cậu vừa đến chắc chưa biết hả? Huế giải phóng rồi. Khu Năm cũng đã giải quyết xong Tam Kỳ và Quảng Ngãi. Cậu bảo thế có phải một ngày bằng hai mươi năm không?
Ông Đào ngỡ ngàng:
- Thế ạ! Ta giải phóng Huế rồi cơ ạ?
Tư lệnh chiến dịch cười sảng khoái:
- Rồi! Bây giờ ta chỉ còn tập trung vào cái Đà Nẵng nữa là xóa sổ quân khu Một của nó. Năm nay, xe tăng các cậu làm ăn khá lắm. Từ Buôn- Mê- Thuột cho đến Cheo Reo, Phú Bổn chỗ nào xe tăng cũng phát huy được. Còn ở đây, cái Núi Bông ấy, bộ binh đánh suốt ba ngày không xong, cứ giành đi giật lại mãi mà chỉ cần một đại đội- Ông nghiêng đầu như cố nhớ lại một điều gì đó- Cái “thằng” trang bị xe T59 nằm ở A Lưới ấy, nó đến một cái là giải quyết xong ngay. Hôm nay, lại là nó dẫn đầu đội hình đánh Huế từ phía nam lên đấy.
Ông Đào thầm phục trí nhớ và khả năng bao quát tuyệt vời của tư lệnh chiến dịch, nhớ đến từng đại đội dưới quyền. Lòng thầm tự hào, ông nhỏ nhẹ:
- Dạ, đấy là đại đội 4 của H03 ạ!
Tư lệnh mặt trận chiến dịch gật đầu:
- Đúng rồi, đại đội 4- Ông bỗng thở dài- Cũng may là cậu Ân chủ động cho nó xuất kích sớm chứ nếu cứ theo đúng lệnh của Bộ thì bây giờ cũng đang xếp hàng ngoài đường như mấy đơn vị kia thôi.
Về chuyện này thì ông Đào biết. Cũng chẳng trách ai được. Bộ thì muốn dành tăng, pháo cho những trận đánh quyết định nên mới chủ trương như vậy. Hồi đánh Phước Long phải đích thân Tư lệnh Miền xin Bộ mới cho sử dụng xe tăng đấy chứ. Âu đó là cách sử dụng của con nhà nghèo. Ai ngờ, sau đòn điểm huyệt Buôn- Mê- Thuột tình hình lại phát triển nhanh như thế này. Ngoài cửa hầm, một số sĩ quan lục tục kéo đến. Ông Đào nhìn ra thấy có cả đại diện pháo binh, công binh và đại tá Hoàng, phó tư lệnh binh đoàn Sông Hương. Mọi người tay bắt, mặt mừng như thể lâu lắm rồi không được gặp nhau. Đợi cho những câu chuyện hàn huyên lắng xuống, tư lệnh chiến dịch vỗ tay:
- Mời các đồng chí ngồi xuống, ta bắt đầu làm việc- Sau khi thông báo tình hình chung trên toàn chiến trường miền Nam, chủ trương của Bộ Chính trị và quyết tâm của Quân ủy trung ương giải phóng miền Nam trước khi mùa mưa tới, ông dõng dạc- Trước tình hình đó Bộ quyết định mở chiến dịch tiến công Đà Nẵng. Đêm hôm qua, Bộ đã ra quyết định thành lập Bộ tư lệnh chiến dịch Quảng- Đà do tôi làm tư lệnh và đồng chí Chu, tư lệnh kiêm chính ủy quân khu Năm làm chính ủy. Rất may là một số binh chủng đã chủ động tổ chức Bộ tư lệnh tiền phương và xuất phát trước nên cũng đã có mặt ở đây. Thực ra, trong chiến dịch này thì lực lượng chủ yếu tham gia là binh đoàn Sông Hương và lực lượng vũ trang khu Năm. Trước đây Bộ có ý định đưa binh đoàn Quyết Chiến vào hỗ trợ từ phía bắc nhưng đến nay xét thấy không cần thiết nữa. Việc lập ra Bộ tư lệnh chiến dịch chủ yếu là để phối hợp hoạt động giữa hai đơn vị này. Sau đây, xin mời đồng chí trưởng phòng tác chiến báo cáo về tình hình địch ở Đà Nẵng.
Trưởng phòng tác chiến chiến dịch tiến lại phía tấm bản đồ treo trên vách nhà hầm, anh nhấn từng lời:
- Như các đồng chí đã biết, Đà Nẵng là một căn cứ quân sự liên hợp lớn vào bậc nhất ở miền Nam, là nơi có Bộ tư lệnh quân đoàn Một và quân khu Một của ngụy. Ở đây, quân số của chúng thường xuyên có tới 10 vạn tên. Trong thời điểm hiện nay có thể hơn vì còn có tàn quân ở Trị Thiên, Quảng Nam kéo về. Cụ thể, lực lượng của chúng ở đây gồm sư đoàn lính thủy đánh bộ, sư đoàn bộ binh 3, liên đoàn biệt động quân 11, thiết đoàn 11, tám tiểu đoàn và hai đại đội pháo, ba liên đoàn, bảy tiểu đoàn và mười một đại đội bảo an. Ngoài ra còn lực lượng bảo an, dân vệ và cảnh sát dã chiến. Riêng lực lượng không quân chúng có 326 máy bay, hải quân có hàng chục tàu chiến đang đậu ở quân cảng. Theo tin tình báo của ta thì ý định của địch là tử thủ Đà Nẵng, nếu không giữ được thì cũng trì hoãn một đến hai tháng. Lợi dụng thời gian này chúng sẽ bố trí lại thế phòng thủ, di tản hơn một triệu dân để gây sức ép về chính trị, ngoại giao với ta. Tin tình báo cũng cho biết, vừa qua Sài Gòn đã tăng cường cho Đà Nẵng hai vạn khẩu súng bộ binh. Tuy nhiên, các nguồn tin cũng cho biết bọn địch ở Đà Nẵng hết sức hoang mang, dao động. Nếu chúng ta đánh nhanh, đánh mạnh chắc chắn sẽ phá được ý định của chúng. Báo cáo, hết!
Sau khi chỉ định đại tá Hoàng báo cáo tình hình bố trí lực lượng của binh đoàn Sông Hương, tư lệnh chiến dịch thông báo về tình hình lực lượng vũ trang khu Năm và kết luận:
- Căn cứ vào tình hình mọi mặt, tôi quyết định sẽ tiến công Đà Nẵng trên bốn hướng: hướng tây bắc, hướng bắc, hướng tây nam và hướng nam. Trong đó, hướng tây bắc là hướng chủ yếu, hướng bắc là hướng thứ yếu. Hai hướng này do binh đoàn Sông Hương đảm nhiệm. Còn hướng tây nam và nam là hướng hỗ trợ sẽ do quân khu Năm đảm nhiệm. Binh đoàn Sông Hương điện ngay cho sư B04 từ Thượng Đức quay ra bắt liên lạc với quân khu Năm để tiến công trên hướng tây nam. Làm dự bị cho chiến dịch là một số đơn vị của binh đoàn Quyết Chiến đang trên đường cơ động vào- Ông đột ngột dằn từng tiếng- Thời gian bắt đầu nổ súng là ngày hai mươi chín tháng Ba. Tôi nhắc lại: hai mươi chín tháng Ba. Từ hôm nay các đơn vị triển khai công tác chuẩn bị. Thời gian không còn nhiều, đề nghị các đồng chí hết sức khẩn trương, đặc biệt là vấn đề cơ động lực lượng, phương tiện chiến đấu. Các đồng chí còn hỏi gì nữa không?- Nhìn quanh một lượt không thấy ai có ý kiến gì, ông gật đầu- Không ai có ý kiến gì. Vậy thì cuộc họp kết thúc ở đây.
Ra khỏi phòng họp, ông Đào túm ngay lấy đại tá Hoàng:
- Anh về chỗ tôi một chút.
Hai người vừa đi vừa trao đổi xung quanh chuyện giải phóng Huế, vài phút sau đã về đến vị trí đặt sở chỉ huy tiền phương Thiết giáp. Ông Đào nhìn quanh, phải nói tiểu đội công binh mà Phùng cho đi theo rất thạo việc. Mới đến chừng hơn tiếng họ đã đào xong cái hầm thùng và dựng lên trên đó một cái nhà bạt cho ông và phó chính ủy Thu. Một cái bàn và mấy chiếc ghế gấp đã được kê ngay ngắn giữa hầm. Phó chính ủy Thu đang lúi húi ghi chép gì đó vào cuốn sổ tay dày cộp. Ông Đào giới thiệu đại tá Hoàng với ông Thu và mời vị phó tư lệnh binh đoàn ngồi xuống ghế. Vừa yên vị, ông vào đề ngay:
- Thời gian không còn nhiều nên xin phép anh ta vào việc ngay. Trước hết, đề nghị anh cho biết ý định sử dụng xe tăng của các anh thế nào?
Ông Hoàng chẳng cần sổ sách mà nói vanh vách bằng thứ tiếng Nghệ An nặng trịch:
- Thế này, các anh ạ. Theo ý định của Bộ trước đây thì chúng tôi chỉ đảm nhiệm hướng tây bắc, còn hướng bắc sẽ do binh đoàn Quyết Chiến đảm nhiệm. Vì vậy, khi trước chúng tôi dự định đưa toàn bộ lữ H03 vào phía tây và tây bắc Đà Nẵng. Tuy nhiên, theo kết luận của tư lệnh chiến dịch hôm nay thì chúng tôi phải đảm nhiệm cả hai hướng là tây bắc và bắc. Vì vậy, chắc chắn sẽ phải điều chỉnh lại.
Sau khi bàn bạc một hồi, ông Đào đề xuất:
- Theo tôi, cả hai hướng này đều cần có xe tăng. Trên hướng bắc các anh nên sử dụng cỡ một tiểu đoàn, còn lại thì tập trung cho hướng tây bắc là hướng chủ yếu. Cụ thể thì trên hướng bắc, theo tôi các anh nên sử dụng tiểu đoàn 4. Một đại đội của nó đã có mặt ở Huế, các anh cho quặt xuống phía nam. Một đại đội nữa đang ở A Lưới cho cơ động ngay xuống đường 1. Còn đại bộ phận lực lượng của lữ đoàn thì tiếp tục cho cơ động theo đường 14 xuống tây Đà Nẵng. Còn ba ngày nữa, tôi chắc sẽ cơ động kịp thôi.
Lẩm nhẩm tính toán một hồi, đại tá Hoàng gật đầu:
- Có lẽ chúng tôi sẽ thực hiện đúng như anh nói. Ngay đêm nay tôi sẽ báo cáo với anh Ân. Còn bây giờ, xin phép anh tôi phải về ngay, còn nhiều việc lắm.
Ba người bắt tay nhau. Ông Hoàng nhanh chóng ra khỏi lán và cắm cúi đi. Trời đã sâm sẩm tối. Phía đường 14 vọng vào tiếng các loại xe ì ầm không dứt.

Rời hậu cứ, chỉ sau hai ngày hành quân, tiểu đoàn của Nhã đã có mặt ở thung lũng A Lưới. Nằm chờ ở đây một ngày thì nhận lệnh cơ động tiếp theo đường 14 rồi bắt sang đường 74 vào phía tây Đà Nẵng. Xem trên bản đồ quãng đường chỉ khoảng bảy mươi ki- lô- mét mà thời gian còn những ba ngày Nhã đã mừng thầm, anh tự nhủ: “Chắc chắn sẽ kịp”.
Nhưng trời chẳng chiều người. Mới đi được hơn một ngày, vừa rẽ vào con đường 74 mới mở được một đoạn thì một cơn mưa trái mùa bất thần giáng xuống. Đã từng ở vùng này năm Sáu Chín, Bảy Mươi nên Nhã thực sự ngạc nhiên. Dẫu là cái rốn mưa của cả nước đấy nhưng vào tháng Ba ít khi nơi này có mưa. Dường như ông Trời muốn thử thách con người trước những sự kiện trọng đại thì phải. Cơn mưa kéo dài mấy tiếng đồng hồ đã biến con đường quân sự làm gấp thành những cạm bẫy khôn lường với những chiếc xe tăng nặng hơn ba chục tấn. Thôi thì đủ kiểu. Sa lầy có. Đường sạt, dệ xe có. Cả một lữ đoàn công binh của binh đoàn cùng với công binh 559 rải ra suốt chiều dài con đường để bảo đảm cơ động nhưng cũng như muối bỏ bể. Khắc phục được chỗ này lại bị chỗ kia. Được xe này lên, xe sau đến lại bị. Mà đâu chỉ có xe tăng. Còn pháo, còn cao xạ, còn xe hậu cần, xăng dầu, đạn dược. Đoàn nào cũng cần, xe nào cùng gấp. Lữ trưởng Tình, lữ phó Tại cùng với các tiểu đoàn trưởng hết đi lên đầu lại xuống cuối đội hình để đôn đốc, thúc giục. Người nào người nấy lấm như trâu đằm. Tất cả những kinh nghiệm, những mẹo mực của bao nhiêu cuộc hành quân trước đây được giở ra chỉ nhằm một mục đích là có mặt tại vị trí tập kết trước giờ quy định.
Ì ạch từng ki- lô- mét một rồi tối ngày 28 tiểu đoàn 1 của Nhã cũng tới được vị trí tập kết ở chân đèo Mũi Trâu, tiểu đoàn 2 thì còn dậm chân mãi đằng sau. Nhã đã tưởng chuyến này thoát nạn thì lại tái người vì một tin không lành: đây là vùng giáp ranh nên bọn địch đã rải mìn ngăn chặn dọc đường. Sáu ki- lô- mét từ đây đến cứ điểm Đá Đen là sáu ki- lô- mét của tử thần, mật độ mìn dày đặc. Chẳng còn cách nào khác ngoài việc chờ đợi công binh gỡ mìn rồi mới tiếp tục đi nếu không muốn đứt xích, bay bánh chịu nặng.

Trong khi Nhã đang vật lộn với những con đường quân sự làm gấp đèo dốc và lầy lội đến khốn khổ thì Cân lại đang vi vu trên con đường 20 trải nhựa phẳng lì, thẳng tắp. Hai bên đường là những cánh rừng cao su mơn mởn tưởng như không bao giờ hết. Cách đây gần tuần, tiểu đoàn của Cân nhận lệnh phối thuộc với một sư đoàn bộ binh của binh đoàn Mê Kông tiêu diệt địch trên đường 20 để mở rộng bàn đạp, tạo điều kiện cho các binh đoàn bạn chuẩn bị tiến công Sài Gòn. Rút kinh nghiệm từ trận Phước Long, căn cứ vào nhiệm vụ được giao là phải diệt địch trên một đoạn đường dài hơn một trăm ki- lô- mét nên sư đoàn đã quyết định áp dụng phương thức tiến công trong hành tiến. Một trung đội xe tăng được cử ra làm phân đội phái đi trước, có nhiệm vụ trinh sát nắm địch. Nếu địch yếu thì đánh địch để mở đường cho đội hình chủ lực phía sau. Nếu gặp địch mạnh thì dừng lại, nắm tình hình chờ chủ lực lên giải quyết. Bộ binh được đưa lên xe tăng và các phương tiện cơ giới để tăng tốc độ tiến công. Ngồi sau xe Cân là một đại đội trưởng bộ binh cũng bằng tầm tuổi anh. Anh cán bộ bộ binh cứ luôn mồm nắc nỏm: “Chưa bao giờ đi đánh nhau lại sướng như bây giờ”. Chính vì vậy mà ngày hôm qua, chỉ trong vòng ba tiếng đồng hồ các anh đã lần lượt tiêu diệt hai chi khu Ma Đa Gui và Đa Oai. Thực ra, lực lượng địch ở các chi khu này đâu có yếu, mỗi chi khu đều có một tiểu đoàn bảo an đóng giữ. Lại có hệ thống công sự, vật cản cũng khá vững chắc. Thế nhưng, khi thấy xe tăng xuất hiện chúng hoảng hồn chạy tứ tán. Có lẽ, dẫu có giàu trí tưởng tượng đến đâu chúng cũng không thể ngờ tới việc bị xe tăng cộng quân tiến công bất ngờ thế này.
Giải quyết xong hai chi khu, đội hình tiến công lại rồng rắn vượt đèo Bảo Lộc để đánh chiếm thị xã. Một đại đội địa phương quân chốt giữ trên đèo thấy xe tăng đến cũng chạy hết vào rừng. Con đèo khá dài nhưng đường trải nhựa, lại rộng nên cũng không có gì khó khăn với những tay lái đã vượt Trường Sơn. Vì vậy, sáng sớm nay đội hình sư đoàn đã đến ngoại vi thị xã Bảo Lộc. Từ trên tháp pháo, phóng tầm mắt về phía cái thị xã cao nguyên vẫn đang chìm trong sương sớm lòng Cân bồi hồi nhớ về những kỷ niệm khó quên trong trận tiến công thị xã An Lộc ba năm trước. Trận đó, mình thiệt hại nhiều quá mà cuối cùng cũng không đạt được mục đích. Nhưng từ đó đến nay thế và lực của hai bên đã thay đổi quá nhiều. Chính anh và đồng đội cũng đã trưởng thành lên biết bao nhiêu. Chắc chắn không bao giờ có một An Lộc thứ hai nữa.
Đại đội trưởng Thanh đã đi nhận nhiệm vụ về, anh đã đến bên cạnh xe từ lúc nào mà Cân vẫn không biết. Cân chỉ giật mình khi Thanh trêu:
- Này, ông nhà thơ. Còn ngồi đấy mà mơ màng chi nữa?
Cân vội tụt xuống:
- Anh đã đi nhận nhiệm vụ về rồi à?
Thanh gật đầu:
- Ừ! Ông xuống đây, ta thống nhất phương án một tý- Đợi Cân xuống đứng bên cạnh Thanh mới giở cái sơ đồ vẽ vội ra và bỗ bã- Thế này nhé, sau khi pháo ngừng bắn ông cho trung đội 2 xuất kích đánh cầu Đại Bảo. Vượt qua cầu rồi đại đội ta sẽ chia làm hai hướng. Tôi sẽ cùng trung đội 1 vòng lên phía bắc để đánh vào tiểu khu. Còn ông sẽ chỉ huy trung đội 2 thẳng đường này tiến vào khu hành chính, dinh tỉnh trưởng rồi quặt sang tiểu khu đánh từ phía nam lên. Nếu thuận lợi thì đại đội 2 sẽ phát triển lên chiếm Di Linh ngay.
Cân bật cười:
- Đã biết tiểu khu với dinh tỉnh trưởng của nó ở đâu mà đánh.
Thanh cũng cười:
- Thì làm quái gì có thời gian mà trinh sát nữa. Cứ thẳng tới đi. Chỗ nào mà có công sự, vật cản đích thị là tiểu khu. Còn chỗ nào nhà cao cửa rộng, có treo cờ ba sọc thì đúng là công sở ngụy quyền và dinh tỉnh trưởng đấy. Cứ húc mạnh vào là được- Anh vỗ mạnh vào vai Cân thay cho lời chúc thắng lợi- Thôi, tôi về đây!
Đúng như Cân nghĩ. Chỉ trong vòng ba tiếng đồng hồ quân ta đã hoàn toàn làm chủ thị xã Bảo Lộc không mấy khó khăn. Chiều hôm đó, chi khu Di Linh cũng bị đập tan. Cả một đoạn đường 20 dài hơn một trăm ki- lô- mét đã sạch bóng quân thù.

Suốt đêm qua, ông Đào gần như không ngủ. Thời gian nổ súng tiến công Đà Nẵng đã sắp đến mà tiểu đoàn chủ công của H03 vẫn dậm chân tại chỗ trước đoạn đường dày đặc mìn chống tăng ở chân đèo Mũi Trâu. Vẫn biết không còn cách nào khác là phải chờ công binh dọn sạch mìn nhưng ông vẫn đứng ngồi không yên. Tiếng pháo tầm xa liên tục dội về  càng làm cho ông sốt ruột. Nằm không yên, thỉnh thoảng ông lại ôm cái đài bán dẫn chạy sang hầm thông tin nghe ngóng. Ở đó, mấy chiếc đài vẫn liên tục thu canh nhưng cũng chẳng có tin tức gì mới.
Sốt ruột chẳng kém gì tư lệnh của mình là ban chỉ huy lữ đoàn H03. Trên chiếc xe thiết giáp của tiểu đoàn trưởng Nhã, cả lữ trưởng Tình, lữ phó Minh và chính ủy Văn đang từng phút dỏng tai lên nghe tín hiệu thông đường. Từ đêm qua, Nhã chỉ để mỗi xe một lái xe ở lại, còn tất cả các thành viên khác được huy động lên hỗ trợ anh em công binh gỡ mìn và sửa đường. Đường thông được đoạn nào họ lại dồn đội hình lên đoạn ấy. Theo kế hoạch, sau khi tiến công cứ điểm Đá Đen, họ sẽ cùng bộ binh tiến công căn cứ của sư đoàn 3 ngụy ở Phước Tượng, Hòa Khánh. Tiếp đó sẽ đánh vào thành phố và phát triển sang bán đảo Sơn Trà. Mục tiêu đã ở ngay trước mặt, khoảng cách chẳng còn bao xa mà đành phải đợi ở đây. Người nóng ruột nhất chắc là Bùi Văn. Quảng Nam là quê anh, anh đã mong ngày trở về bao nhiêu năm nay. Không biết mẹ già có còn không để chứng kiến ngày con trai mình chiến thắng trở về. Dường như hiểu được tấm lòng của cấp trên, Nhã an ủi:
- Thủ trưởng cứ yên tâm! Với tốc độ này, tôi chắc chắn sáng sớm mai sẽ thông đường.
Chính ủy Văn cảm động:
- Tớ cũng tin như vậy- Anh đột ngột chuyển đề tài- Này, Nhã! Có khi cô ấy sắp sinh rồi đấy nhỉ?
Nhã cười rõ tươi:
- Báo cáo chính ủy, mới tháng thứ tám ạ. Chắc phải độ tháng nữa nhà em mới sinh.
Lữ trưởng Tình thọc một ngón tay vào sườn Nhã:
- Chuyến này về phải mang lễ đến nhà ông Văn mà cảm ơn đấy nhé.
Nhã bật cười nhớ lại bài học “tập trung lực lượng vào hướng chủ yếu, vào thời cơ quyết định” mà chính ủy Văn đã dạy cho mình ngày vợ vào thăm, bây giờ cả lữ đoàn ai cũng biết. Anh gật đầu quả quyết:
- Nhất định là thế rồi, thủ trưởng ạ.
Trời đã tang tảng sáng. Đằng đông, những tia nắng mặt trời đã nhuộm ửng bầu trời. Tiếng pháo từ trên đỉnh đèo bắn vào Đà Nẵng ngày càng dồn dập hơn. Bỗng hai tiếng súng AK vang lên. Nhã vụt đứng thẳng trên nóc xe hô lớn:
- Tất cả về xe! Chuẩn bị xuất phát!
Từ phía trước, các chiến sĩ của anh đang tất tả chạy về. Người nào, người nấy quần xắn cao quá gối, mặt mũi, chân tay lấm lem bùn đất. Chỉ vài phút sau, tất cả đã lên xe. Nhã nói nhỏ:
- Xin phép các thủ trưởng cho tiểu đoàn xuất phát.
Lữ trưởng Tình gật đầu:
- Đi đi! Chắc bây giờ bộ binh đã áp sát cứ điểm rồi, chỉ còn chờ mình đến nữa thôi.
Nhã ép chặt ống nói vào cổ họng, anh bóp phát dằn từng tiếng:
- 01 gọi 10! Toàn 100 xuất kích, hành động theo phương án, 47!
Trên tai nghe của anh vọng lại tiếng trả lời rõ mồn một của các đại đội trưởng. Ngay sau đó, tiếng hơn hai chục chiếc động cơ gầm lên vang động cả đoạn đèo. Lữ trưởng Tình vỗ vai Nhã, nhỏ nhẹ nhưng như gửi gắm tất cả niềm tin:
- Cố gắng lên nhé!- Anh bắt tay Nhã rồi cùng chính ủy Văn và lữ phó Minh nhảy xuống khỏi xe.
Khi đại đội 1 đi qua hết thì Nhã lệnh cho lái xe:
- Nổ máy, tiến!
Chỉ khoảng hai mươi phút sau cứ điểm Đá Đen đã hiện ra trong tầm quan sát của Nhã. Đó là một cứ điểm án ngữ bên phải con đường cơ động của các anh. Nằm trên một điểm cao có độ dốc khá lớn ngay sát đường nên nó có khả năng ngăn chặn mọi phương tiện cơ động trên con đường này. Trên nóc một lô- cốt, lá cờ ba sọc bay phấp phới. Công binh cũng mới chỉ gỡ sạch mìn đến cách chân cứ điểm chừng gần một ki- lô- mét nên Nhã quyết định cho đại đội 1 tại chỗ dùng hỏa lực chi viện cho bộ binh tiến công. Anh lên đài, dằn giọng:
- 01 gọi 11! Triển khai đội hình, dùng hỏa lực chi viện bộ binh xung phong, 47!
Tiếng của đại đội trưởng đại đội 1 vang lên trong tai nghe:
- 11 nhận đủ! Toàn 11 chú ý, tại chỗ, tập trung hỏa lực chi viện bộ binh, 47!
Ngay sau khẩu lệnh, những họng pháo 100 gần như đồng loạt khạc lửa. Ngay loạt đạn đầu, chiếc lô cốt cao nhất đã bị bắn trúng. Lá cờ ba sọc đổ gục. Tiếng súng từ trong bắn ra lẻ tẻ. Lác đác bóng các chiến sĩ bộ binh lao lên. Pháo tăng tiếp tục bắn thành từng loạt. Các công sự chiến đấu liên tiếp bị tung lên. Không thấy tiếng súng từ trong bắn ra nữa. Nhã phán đoán có thể địch đã rút chạy. Chờ cho vài loạt bắn nữa, Nhã ra lệnh:
- 01 gọi 11! Dừng bắn, tăng cường quan sát, thấy địch mới được bắn, 47!
Chiến trường im ắng hẳn. Nhã dán mắt vào kính trưởng xe theo dõi mọi động tĩnh trong cứ điểm mà chẳng thấy gì. Năm phút. Rồi mười phút trôi qua. Bỗng từ cái lô cốt cao nhất, một lá cờ giải phóng được phất lên. Đúng là địch đã bỏ chạy.
Tuy nhiên, đội hình xe tăng vẫn chưa tiến được vì còn phải chờ công binh gỡ mìn ở đoạn đường đi qua cứ điểm. Mất hơn hai tiếng đường mới thông. Nhã lập tức lệnh cho tiểu đoàn lên đường.
Có vẻ như địch đã quá đỗi hoảng loạn nên cũng chỉ sau vài loạt pháo căn cứ của sư đoàn 3 thật đồ sộ ở Hòa Khánh đã lọt vào tay quân ta. Thành phố Đà Nẵng đã ở ngay trước mắt. Nhã đang định lệnh cho đội hình cơ động thì thấy lữ trưởng Tình cùng một người đứng tuổi, dáng cao lớn, đường bệ đến cạnh xe anh, theo sau là một cán bộ ôm cái xắc- cốt to đùng. Nhã chưa kịp hỏi thì lữ trưởng Tình đã nói:
- Đây là đồng chí Ân, tư lệnh binh đoàn. Đồng chí muốn đi cùng với tiểu đoàn cậu- Nhìn ánh mắt Nhã chắc Tình hiểu anh đang băn khoăn nên tiếp- Các cậu cứ cơ động với tốc độ cao nhất theo kế hoạch. Tớ còn phải ở đây để điều tiếp tiểu đoàn 2 lên.
Nhã bảo người chiến sĩ thông tin vẫn ngồi ở ghế sau lái xe chuyển ra phía sau, anh đưa tay:
- Thủ trưởng lên chỗ này ạ!
Tướng Ân nắm tay Nhã nhún mình trèo lên xe như một thanh niên. Người cán bộ đi cùng đã trèo vào buồng chở bộ binh. Nhã đưa mắt nhìn thủ trưởng, ông khoát tay:
- Đi đi! Tôi sẽ chỉ đường.
Nhã thật không ngờ đơn vị mình lại có vinh dự như thế này, anh cho xe tiến lên đầu đội hình rồi lên đài:
- 01 gọi 11! Chuẩn bị xuất phát, thứ tự “xê” 1, “xê” 3. “Xê 1” cho “bê” 1 làm phân đội phái đi trước. Chú ý quan sát, phát hiện địch thì dừng lại báo cho tôi biết. Tất cả cắm cờ giải phóng lên!- Đợi cho các xe cắm cờ xong, Nhã ngắn gọn- Tiến!
Đoàn xe tăng rùng rùng chuyển động. Khi xe của trung đội Ngô Tầm qua hết thì Nhã giục lái xe mình tiến theo. Anh quay nhìn lại phía sau. Hơn hai chục chiếc xe tăng đang phun khói mù mịt. Những lá cờ nửa đỏ, nửa xanh, ở giữa có ngôi sao vàng bay phấp phới. Những nòng pháo đánh thấp gườm gườm sẵn sàng nhả đạn. Liếc nhìn sang phía tư lệnh binh đoàn, ông vẫn ngồi đó bình thản như một người đã biết kết thúc của sự việc.
Con đường từ căn cứ sư đoàn 3 về thành phố khá rộng. Hai bên đường la liệt những súng ống, quân phục, mũ sắt và giày lính. Nhã hiểu, đây chính là những dấu tích mà đoàn quân thất trận bỏ lại. Ít phút sau, thành phố đã hiện ra. Những ngôi nhà ngoại ô xập sệ và nghèo nàn, cửa giả đóng kín mít. Đi thêm đoạn nữa, nhà cửa đã dày thêm, lác đác một vài nhà treo cờ giải phóng. Dân chúng đầu tiên còn thập thò trong các ngõ phố, sau đó tràn ra đường vẫy tay chào đón những người lính giải phóng. Đứng thẳng trên cửa trưởng xe, tay vẫy liên hồi đáp lại bà con nhưng mắt vẫn không ngừng quan sát mọi động tĩnh xung quanh. Đúng là địch đã rút chạy.
Đoàn xe tiếp tục đi sâu vào thành phố. Dân chúng đổ ra nhiều hơn. Nhã hơi bối rối vì đường trong thành phố như mạng nhện thì chính tướng Ân lại thành người chỉ đường cho các anh. Ông ngồi ung dung, bình thản. Chỉ đến khi cần chỉ đường mới ngắn gọn: “Rẽ phải” hay “Rẽ trái”. Chẳng mấy chốc tiểu đoàn của Nhã đã ra đến con đường cặp sát bờ sông, ông chỉ vào một cây cầu lớn trước mặt:
- Tăng tốc độ, qua cầu kia sang bán đảo Sơn Trà!
Chỉ ít phút sau tiểu đoàn của Nhã đã đến khu quân cảng mà không gặp bất kỳ sự kháng cự nào. Hai người, một thấp, một cao lớn  đứng ra giữa đường vẫy đoàn xe dừng lại. Nhã chú mục nhìn, người cao lớn đích thị là tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 4 Phạm Ngọc Bản. Thế ra người anh em cùng lữ đoàn đã đến đích trước các anh. Thảo nào từ lúc vào thành phố các anh đã không thấy bóng tên địch nào. Đoàn xe dừng lại, tư lệnh binh đoàn nhảy xuống, ông ôm chầm lấy người đàn ông thấp nhỏ như đã xa nhau từ lâu lắm. Người này cất giọng Nghệ Tĩnh oang oang:
- Thế là anh đến sau tôi nhé!
Tướng Ân cười sảng khoái:
- Tôi chịu anh lần này. Mà anh có bước qua xác tướng Trưởng không đấy?
Cả hai cùng cười lớn. Nhã cũng nhảy xuống bắt tay Bản. Lúc đó anh mới biết người đứng cùng với Bản là phó tư lệnh binh đoàn Hoàng. Chính ông đã cùng ngồi xe với Bản đánh qua đèo Hải Vân và đã vào đến đây hơn một tiếng.

Khi về nằm chốt giữ ngã ba Non Nước được một lúc, qua kính quan sát Nhật đã nhìn thấy mấy chiếc tăng lội nước K63- 85 vượt qua cầu Trịnh Minh Thế rồi rẽ qua phía quân cảng. Gần một tiếng sau, cậu lại quan sát thấy một đoàn xe tăng T54 sầm sập vượt cầu rồi cũng chạy miết về phía đó. Nhật hiểu rằng đó là các đơn vị tiến công từ phía Bắc vào vì trung đoàn cậu chỉ có 3 xe vượt được hai con sông Thu Bồn và Bà Rén để đến đây là xe 707 của cậu và hai chiếc xe thiết giáp K63 nữa mà thôi. Chỉ có điều cậu không hiểu đó là đơn vị nào. Nhật hy vọng đó là trung đoàn H02 và phấp phỏng được gặp lại những người đồng đội đã sát cánh bên cậu trong cái năm 72 vô cùng ác liệt ở Quảng Trị năm nào. Nhất là lại được gặp anh Hòa, người trung đội trưởng dũng cảm và mưu trí nhưng cũng hết sức chân thành với anh em chiến sĩ thì thật tuyệt. 
Chính vì vậy, khi thấy tình hình khu vực chốt giữ đã tạm yên, bọn tàn binh ngụy cũng chẳng thấy ma nào lai vãng nữa, Nhật bảo Toản và mấy anh em trong xe:
- Các cậu ở nhà trông xe và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ nhé, tớ chạy vào quân cảng xem có gặp anh em đơn vị cũ không.
Toản giãy nảy lên: 
- Ơ, cái cậu này! Định đi một mình hả? Không được! Tớ cũng phải vào đó thăm anh em chứ!
Nhật nghiêm mặt lại:
- Không được! Tớ đi rồi còn pháo thủ, pháo hai thay thế, chứ cậu mà đi bây giờ nhỡ có chuyện gì xảy ra thì ai lái đây?
Toản làu bàu một lát rồi thì cũng chịu vì từ hôm đánh xuống đồng bằng đơn vị đã quy định rõ: “Các lái xe trong bất cứ tình huống nào cũng không được rời xe”. Cậu ta đành vớt vát:
- Thôi được! Vào đấy có gặp anh Hòa và anh em trong đơn vị cũ thì cho tớ hỏi thăm nhé.
 Nhật vừa gật đầu vừa vớ lấy chiếc xe máy Hon- đa dựng cạnh đấy đạp liền mấy nhát. Chiếc xe này chắc là của những người đi di tản đến đây vứt bỏ vì hết xăng. Sau khi ổn định vị trí chốt giữ bọn Nhật đã nhặt về. Đổ xăng vào, sau một hồi mày mò rồi anh em cậu cũng nổ được máy và chạy thử cả buổi chiều qua. Kể ra đi xe máy cũng sướng thật.
Vừa chạy chầm chậm Nhật vừa tò mò quan sát tình hình. Trước mắt cậu là lớp lớp doanh trại, kho tàng của quân ngụy bỏ lại nhưng giờ thì vắng tanh, vắng ngắt. Thỉnh thoảng mới thấy một doanh trại có bộ đội ở. Chắc thấy Nhật mặc quân phục của ta, lại sùm sụp trên đầu cái mũ cối, sau lưng khoác khẩu AK báng gấp nên chẳng ai hỏi han gì. Không khó khăn lắm Nhật cũng tìm được mấy cái xe K63- 85. Họ đang trú quân trong một khu doanh trại của bọn thủy quân lục chiến. Tuy nhiên, cậu chưng hửng khi người chiến sĩ đứng gác ngoài cổng cho biết: “Đây là đại đội 3, tiểu đoàn 4 của H03”. Đang tiu nghỉu định quay về, Nhật chợt giật bắn mình vì tiếng hét của ai đó:
- Nhật, Nhật phải không?
Nhật vừa quay lại thì một bóng người từ trong nhà lao vụt ra. Phải mất mấy giây cậu mới nhận ra đó là Đức, thằng bạn cùng đội bóng đá Trường cấp 3 Nguyễn Trãi, lại cùng nhập ngũ và cùng huấn luyện ở H02 ngày nào. Trông nó bây giờ rắn giỏi chứ không còn công tử bột như ngày xưa nữa. Đức vừa chạy tới, Nhật buông cái xe ôm chặt lấy bạn. Chiếc xe đổ chổng kềnh bên cạnh vẫn đang phùm phụp nổ.
  Đức kéo Nhật vào trong nhà rồi gọi thêm mấy thằng bạn cùng huấn luyện ở H02 lại. Nhật ứa nước mắt nhận ra những thằng đồng hương mới ngày nào măng tơ về đại đội huấn luyện cùng nhau mà bây giờ trông chững chạc, già dặn hẳn lên. Có thằng vẫn còn xanh xám vì sốt rét nhưng gương mặt cứ tươi hơn hớn. Mà không tươi sao được. Được gặp bạn bè, đồng hương ngay giữa lòng một thành phố lớn như thế này hỏi còn gì hạnh phúc hơn. Một bao Ru- By- Queen Quân tiếp vụ được quẳng ra giữa giường, mấy cái mồm cùng tranh nhau nhả ra thứ khói thơm lừng, ma mị. Những câu chuyện cứ nổ như ngô rang. Chuyện đánh từ Bắc vào. Chuyện đánh từ Nam ra. Chuyện sốt rét. Chuyện hành quân đường dài. Rồi hỏi thăm nhau, thằng nào còn, thằng nào mất.
Bữa trưa đến, Đức đi bê một mâm cơm về. Cơm nhà bếp chỉ có thịp hộp và canh đậu xanh nhưng cái gì cũng nhiều. Cậu ta chui vào xe lấy thêm ra mấy hộp giò và mấy lon nước ngọt. Nhật tròn mắt ngạc nhiên:
- Sao các cậu ăn sang thế?
Đức cười toe toét:
   - Sang gì! Hôm nọ mà nhanh chân hơn tý nữa, cái kho quân nhu còn nguyên thì tha hồ mà lấy. Đằng này, chắc là bọn lính trước khi bỏ chạy đã phá cửa lấy trước rồi nên chỉ nhặt được một ít thế này thôi.
Nhật ngậm ngùi:
- Chả bù cho bọn tớ, nằm chốt ở cái ngã ba trống hơ, trống hoác chẳng kiếm được cái gì mà chén. Vẫn cứ ruốc mặn với mắm tôm.
Cơm nước xong, Đức còn gói cho Nhật một gói tướng, nó cười rõ tươi:
- Cầm về dùng tạm, bọn tớ còn đủ dùng để đánh đến tận Sài Gòn cơ.
Mặt Nhật lộ vẻ buồn:
- Các cậu quân của Bộ sướng thật. Bọn tớ lính quân khu chắc lại nằm chết gí ở đây thôi.
Lúc đó, Nhật không thể biết rằng, chỉ hai ngày sau xe 707 của cậu và một tiểu đoàn của N74 sẽ về nằm trong biên chế của lữ đoàn H03.

Dẫu đã dành khá nhiều thời gian tìm hiểu về căn cứ liên hợp quân sự Đà Nẵng song ông Đào vẫn không khỏi có phần choáng ngợp về tầm vóc và quy mô của nó. Ngày hôm qua, sau khi Đà Nẵng được giải phóng, ông đã cùng cơ quan Bộ tư lệnh chiến dịch vào đây. Tháp tùng đồng chí tư lệnh chiến dịch, ông đã có dịp đi tham quan các cơ sở quân sự của ngụy quân Sài Gòn và đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Cả cái bán đảo Sơn Trà rộng mênh mông không một bóng dân thường, chỉ dành riêng cho quân sự. Ngoài đó, lớp lớp doanh trại, lớp lớp nhà kho và các loại phương tiện chiến đấu. Ở quân cảng, hàng chục chiếc xe tăng, xe thiết giáp bỏ lại ngổn ngang. Một số chiếc chắc là muốn bơi ra tàu để chạy nhưng không được còn nằm nửa nổi nửa chìm trong nước biển. Anh em đại đội 3 cho biết, khi ra đến đây họ còn quan sát thấy hàng chục chiếc tàu địch đang lởn vởn ngoài khơi. Chỉ sau khi họ nổ vài phát pháo chúng mới kéo nhau chạy về phía nam mất dạng.
Từ bán đảo Sơn Trà, đoàn của các ông về Bộ tư lệnh quân khu Một ngụy. Ông ngỡ ngàng nhìn khuôn viên mênh mông với những dãy nhà khang trang được điểm xuyết bởi những vườn hoa, những hàng rào được xén tỉa cẩn thận. Trong phòng chỉ huy hành quân, những tấm bản đồ quân sự vẫn treo kín các bức tường. Một sa bàn lớn mô phỏng địa bàn toàn quân khu nằm chính giữa phòng. Trên đó vẫn còn nguyên hình thái địch- ta đến ngày 27 tháng Ba. Chỉ vào một lá cờ đỏ chỗ Nam Đông, tư lệnh chiến dịch cười: “Nó biết ta nằm ở Nam Đông, các cậu ạ. Giá như hồi trước tớ với các cậu đã bị B52 nó chần cho không kịp thở nữa rồi”.
Ra sân bay Nước Mặn, ông lại một lần nữa ngạc nhiên trước sức mạnh vật chất mà bọn Mỹ đổ vào nơi đây. Những đường băng rộng thênh thang, đủ khả năng cho cả máy bay chiến lược B52 cất, hạ cánh. Trung tâm chỉ huy không lưu với dàn máy móc hiện đại vào bậc nhất vẫn đang lập lòe đèn xanh, đèn đỏ. Những dãy nhà vòm chứa máy bay được làm bằng bê tông có thể chống được đạn pháo. Lại còn mấy chục chiếc máy bay không kịp cất cánh trước sức tiến công thần tốc của quân ta, trong đó có cả những máy bay hiện đại thường làm khổ quân mình như A37. Rất may là bộ đội mình có ý thức rất tốt nên các loại trang bị ở đây gần như còn nguyên vẹn. Tư lệnh chiến dịch chỉ mấy cái A37 còn nguyên vẹn đang đậu ở cuối đường băng rồi gật đầu: “Rất có thể chính những chiếc máy bay kia sẽ giội bom xuống đầu chúng trong một ngày gần đây”.
Chiều hôm qua, về đến sở chỉ huy sư đoàn 3 này một lần nữa ông lại ngạc nhiên. Có thể nói hệ thống doanh trại cũng như các cơ sở hậu cần, kỹ thuật ở đây thật là lý tưởng đối với mọi đơn vị quân đội. Doanh trại các đơn vị, nhà cửa các phòng ban, nhà ở của sĩ quan, binh sĩ rồi nhà bếp, nhà xưởng… tất cả đều được quy hoạch thống nhất, thiết kế rất khoa học và hợp lý. Ông được bộ phận phục vụ của sở chỉ huy phân về ở nhà của một tay sư phó. Ngôi nhà nho nhỏ, xinh xinh sơn màu vàng nhạt trông như một ngôi biệt thự. Nhà có hai buồng, một buồng ngủ và một buồng rộng hơn để làm việc kiêm tiếp khách. Trong nhà, trần và tường đều sơn màu trắng ngà trông rất nhã nhặn, có cả máy điều hòa nhiệt độ. Các cửa đều có rèm bằng vải pha ni- lon in hoa, đồ dùng vẫn còn gần như đầy đủ. Cơ quan tiền phương Thiết giáp được bố trí ở dãy nhà phía sau, cách chỗ ông chừng vài chục mét. Thật là tuyệt nếu không kể đến chuyện đóng trên vùng đồi trọc mà không có cây cối gì nên quá nóng với những người mới ở miền Bắc vào như ông. Ngay như giờ đây, mới có gần trưa mà đã ong ong, rất khó chịu.
Đang miên man với những dòng suy tưởng bất tận thì phó chính ủy Thu cùng lữ trưởng H03 Nguyễn Tất Tình và chính ủy Bùi Văn bất ngờ xuất hiện trước cửa phòng. Ông Đào đứng bật dậy bắt thật chặt tay hai cán bộ cấp dưới mà lòng vui không kể xiết. Mới chỉ có mấy ngày mà tình hình đã thay đổi biết bao nhiêu. Hàn huyên một hồi, ông quay sang Tình:
- Hôm qua, tớ đã sang bán đảo Sơn Trà, đã gặp anh em tiểu đoàn 1 và tiểu đoàn 4 bên ấy. Còn hai tiểu đoàn nữa của các cậu giờ đang ở đâu?
Lữ trưởng Tình hơi bối rối:
- Báo cáo tư lệnh, vì đường quá xấu nên sau khi báo cáo tư lệnh binh đoàn chúng tôi đã cho tiểu đoàn 2, tiểu đoàn 3 đi thẳng đường 14 xuống Giằng rồi vòng về đây. Chắc độ hai ngày nữa mới dồn hết quân về được.
Ông Đào gật đầu:
- Thế cũng được. Dù sao nhiệm vụ ở Đà Nẵng cũng đã xong rồi- Ông trở lại vẻ nghiêm trang thường ngày- Hôm qua, tớ đi cùng với tư lệnh chiến dịch, ông cho biết sẽ sử dụng một số đơn vị của binh đoàn Sông Hương đi đánh Sài Gòn, trong đó có H03 của các cậu. Vì vậy, sau khi thu quân về phải cho anh em khẩn trương củng cố xe pháo để sẵn sàng lên đường được ngay.
Mắt Tình và Bùi Văn sáng hẳn lên, cả hai mừng rỡ:
- Thế ạ! Thế thì vinh dự cho chúng tôi quá.
Phó chính ủy Thu vỗ vai Văn:
- Sướng nhất là cậu này. Vừa giải phóng quê hương xong lại được chọn đi giải phóng Sài Gòn.
Chợt nhớ Văn quê ở Quảng Nam, ông Đào thân mật:
- Cậu cũng nên tranh thủ về thăm quê đi! Mà ở quê bây giờ các cụ còn không?
Bùi Văn bối rối thú nhận:
- Báo cáo thủ trưởng, chiều hôm qua tôi đã tranh thủ về được một lúc rồi ạ.
Ông Đào nhìn vẻ bối rối của Văn mỉm cười:
- Không sao cả! Xa quê suốt mấy chục năm rồi còn gì.
Phó chính ủy Thu thì vỗ vai Văn bồm bộp:
- Tốt lắm! Tốt lắm! Thế các cụ còn không? Có khỏe không?
Mắt Bùi Văn bỗng trở nên ươn ướt:
- Dạ, ba tôi mất đã mấy năm rồi. Còn má tôi thì vẫn khỏe. Bà vẫn nhận ra tôi ngay khi tôi bước vào cửa.
Cả bốn người cùng lặng đi trong niềm xúc động chợt đến. Mãi sau tư lệnh Đào mới cầm tay Văn nhỏ nhẹ:
- Chúc mừng cậu! Trong cuộc đời cũng chẳng mấy ai có được cái hạnh phúc như cậu đâu. Thu xếp xong công việc ở đây, cậu nên về ở nhà với cụ mấy hôm cho bõ mấy chục năm cụ mong chờ.
Phó chính ủy Thu lại vỗ vai Văn:
- Cậu này tốt số thật đấy! Tập kết ra Bắc tiến bộ như thế, vợ đẹp, con khôn như thế. Giờ về đây thì mẹ vẫn còn khỏe. Sướng nhé!
Văn cảm động lí nhí:
- Cảm ơn các thủ trưởng!
Dường như vẫn đang lo về công việc nên lữ trưởng Tình đứng dậy:
- Xin phép các thủ trưởng, chúng tôi xin phép về để phổ biến ngay nhiệm vụ cho anh em mừng.

Tình và Văn vừa đi khỏi thì một chiếc xe con đỗ xịch trước cửa. Ông Đào ngẩng đầu nhìn ra. Từ trên xe bước xuống là trưởng phòng tác chiến Phùng và trung đoàn phó N74 Tưởng Đắc Nhâm. Phó chính ủy Thu đứng bật dậy bước ra cửa ôm chầm lấy người đồng đội đã mấy năm xa cách. Ông Đào cũng đứng dậy nắm chặt tay Nhâm dẫn vào ấn ngồi xuống ghế. Nhâm thật sự cảm động, anh định hỏi thăm sức khỏe hai thủ trưởng binh chủng mà lắp bắp mãi không nên lời. Sáng nay, trời vừa tinh mơ ông Đào đã gọi Phùng dậy và giao cho đi xuống Tam Kỳ hoặc Quảng Ngãi để bắt liên lạc với N74. Cứ tưởng nhanh ra cũng phải đến tối mới tìm được. Thế mà bây giờ đã về lại còn đưa theo cả trung đoàn phó N74 về đây nữa. Cầm cốc nước ông Thu đưa,  Phùng làm một hơi rồi hồ hởi:
- Báo cáo các thủ trưởng, xuống đến Tam Kỳ tôi chạy loanh quanh một vòng thì nhìn thấy mấy cái xe tăng. Vào gặp, anh em đưa tôi đến chỗ anh Nhâm đây. Cũng định nắm tình hình ở đấy thôi nhưng anh Nhâm muốn lên thăm các thủ trưởng và trực tiếp báo cáo.
Bây giờ Nhâm mới đỡ xúc động, anh chân thành:
- Dạ, xa binh chủng mấy năm rồi. Hôm nay lại được gặp các thủ trưởng và anh em ở ngay Đà Nẵng giải phóng này, tôi xúc động quá.
Nhâm trước đây cùng đoàn đi học nước ngoài với ông Đào. Năm 1972, khi đang làm trợ lý kỹ thuật ở cơ quan Bộ tư lệnh thì được cử vào quân khu Năm công tác. Khi thành lập trung đoàn N74 thì anh được cử giữ chức chủ nhiệm kỹ thuật. Tuy cùng đoàn đi học nhưng trẻ hơn nhiều, lại là chiến sĩ được cử đi nên lúc nào Nhâm cũng coi đoàn trưởng Đào là người anh cả. Bản thân ông Đào cũng rất quý Nhâm ở cái nết cần cù, khiêm tốn và rất chịu khó học hỏi. Nhìn nước da tái mét của người đồng đội, ông Đào thương cảm:
- Chắc cậu bị sốt rét nó hỏi thăm rồi hả?
Nhâm cười ngượng nghịu:
- Báo cáo thủ trưởng, ở cái chiến trường B1 này thì anh nào mà chẳng dính sốt rét ạ. Ấy thế mà xuống đồng bằng một cái là anh nào, anh nấy lại khỏe như vâm ngay. Gần tháng nay, cả trung đoàn chẳng ai kêu ốm cả.
Đẩy cốc nước lọc về phía Nhâm, ông Đào từ tốn:
- Uống nước đi! Sau đó cậu cho chúng tớ biết tình hình hoạt động của trung đoàn thời gian qua thế nào?
Nhâm lấy cuốn sổ tay trong cái xắc- cốt vẫn đeo bên mình ra, anh trịnh trọng:
- Báo cáo các thủ trưởng, trung đoàn N74 chính thức nhận nhiệm vụ chiến đấu từ ngày mồng Một tháng Ba. Lúc này trung đoàn có ba tiểu đoàn là tiểu đoàn 1, tiểu đoàn 2, tiểu đoàn 3. Theo mệnh lệnh của quân khu, trung đoàn đã cử tiểu đoàn 2 phối thuộc với bộ binh tiến công Quảng Ngãi, tiểu đoàn 3 tiến công Tam Kỳ, còn tiểu đoàn 1 sẵn sàng tham gia tiến công Đà Nẵng. Sau thời gian chuẩn bị, ngày 24 tháng Ba, tiểu đoàn 2 đã phối thuộc với lữ đoàn 52 tiến công Quảng Ngãi. Tại đây, xe tăng, thiết giáp đã dẫn đầu các mũi tiến công và cùng với bộ binh làm chủ thị xã Quảng Ngãi lúc 23 giờ 30 phút. Cũng trong ngày 24 tháng Ba, tiểu đoàn 3 phối thuộc với sư đoàn Sao Đỏ đánh chiếm thị xã Tam Kỳ. Tại đây, lực lượng xe tăng cũng dẫn đầu ba mũi tiến công vào thị xã, đã bắn cháy nhiều xe tăng ngụy. Đặc biệt, kíp xe 056 tuy bị hỏng pháo vẫn sáng tạo mưu trí bắt sống được 2 xe M113 của địch.
Dường như câu chuyện bắt sống xe thiết giáp địch quá lý thú nên phó chính ủy Thu không đừng được, ông hỉ hả:
- Làm thế nào mà các cậu lại bắt sống được xe địch?
Nhâm mỉm cười:
- Lúc chúng tôi nghe báo cáo cũng tưởng anh em chỉ thu được xe khi nó bỏ chạy. Nhưng khi xuống kiểm tra mới biết, xe 056 lúc đó pháo bị hỏng nhưng vẫn dùng đại liên để chiến đấu. Khi đã vào thị xã thì các đồng chí phát hiện 2 xe M113 của địch đang chạy về phía nam. Đồng chí trưởng xe lệnh cho lái xe tăng tốc độ, đồng thời dùng súng đại liên bắn uy hiếp. Khi xe tăng của ta vượt lên trước, đồng chí lái xe đã ép chiếc đi đầu dạt xuống vệ đường, chiếc đi sau cũng bị chặn lại. Chuyện chỉ thế thôi ạ.
Tư lệnh Đào gật gù ra chiều hài lòng:
- Cậu tiếp tục đi!
Nhâm lại nhìn cuốn sổ và mạch lạc:
- Báo cáo các thủ trưởng, ngày 27 tháng Ba chúng tôi cử tiểu đoàn 1 đi phối thuộc cho sư đoàn bộ binh H đi đánh Đà Nẵng, đồng thời đại đội 1 của tiểu đoàn 3 cũng từ Tam Kỳ xuất phát đánh lên phía bắc. Tuy nhiên, do ngày 28 tháng Ba, địch ném bom sập hai cầu Câu Lâu và Bà Rén nên đội hình tiểu đoàn không cơ động được. Sông thì rộng, hai bờ lại lầy bùn. Trong khi đó xe của ta cũ quá, một số xe bị hỏng chân vịt, số xe K63 thì phần lớn bị hỏng hộp xích bơi nên đến sáng 29 tháng Ba chỉ có 1 xe PT76 số 707 và hai xe K63 vượt được sông. Tuy nhiên, ba xe này đã hỗ trợ đắc lực cho bộ binh diệt địch, dập tắt các ổ đề kháng ở Viêm Tây, Miếu Bông, cầu Đỏ. Sau đó đánh chiếm quận lỵ Hòa Vang, căn cứ Bộ tư lệnh sư đoàn không quân, Bộ tư lệnh quân đoàn 1 ngụy và vượt cầu Trịnh Minh Thế chốt chặn ở ngã ba Non Nước, sẵn sàng đánh địch phản kích và tảo thanh khu vực.
Dáng đăm chiêu, ông Đào nhăn trán:
- Một tiểu đoàn mà sang sông được có ba xe. Các anh có thấy như thế là quá ít không?
Trung đoàn phó Nhâm có vẻ ngượng ngập, anh cúi đầu:
- Báo cáo, quả thật là quá ít. Tuy nhiên, tôi đã trực tiếp ở đó để chỉ đạo vượt sông nên tôi biết. Các thủ trưởng đều biết, xe tăng muốn bơi được thì phải kín và phải có chân vịt. Thế mà xe của ta hành quân xích hàng nghìn cây số vào đây, các “gioăng” chắn nước ở trục cân bằng hầu hết bị nát. Vì vậy, khi cho xe xuống sông nước cứ chảy vào ầm ầm, bơm ra không kịp. Cũng vì vậy mà chúng tôi bị chìm mất một xe ở cầu Bà Rén đấy ạ. Ngoài ra, còn một số xe bị hỏng chân vịt nữa. Còn đối với xe thiết giáp K63 thì do bơi bằng xích nên cái hộp xích phải lành lặn mới bơi được. Đằng này, do hành quân toàn đường rừng núi nên hầu hết hộp xích xe bị hư hỏng, cho xe xuống nó cứ đứng yên tại chỗ mặc dù xích vẫn guồng như bình thường.
Chừng như đã hiểu rõ vấn đề, ông Đào gật đầu:
- Thôi, thế cũng tốt lắm rồi. Trước mắt, các cậu cần khẩn trương làm tốt hai việc sau. Một là, nhanh chóng khôi phục tình trạng kỹ thuật xe máy, vũ khí. Mặc dù là quân của quân khu nhưng không loại trừ việc Bộ sẽ điều động toàn bộ trung đoàn hoặc một số phân đội đi vào phía nam. Hai là, tổ chức một bộ phận thu gom xe tăng, thiết giáp bọn ngụy để lại. Cố gắng bảo quản cho tốt để khi cần là ta dùng được ngay- Ông hể hả- Còn bây giờ, cũng sắp đến bữa rồi. Cậu ở lại ăn cùng chúng tớ bữa cơm.
Trưởng phòng Phùng chạy vụt ra xe, lát sau anh xách vào mấy chai bia, miệng cười hết cỡ:
- Báo cáo thủ trưởng, đi ngoài phố thấy người ta bán nhiều “la- de” quá, tôi mua mấy chai về ta liên hoan mừng chiến thắng.
Đúng lúc ấy, đồng chí cơ yếu xuất hiện. Trên tay anh là mấy tờ điện. Nhận mấy tờ giấy từ tay anh cơ yếu, ông Đào nhẩm qua một lượt, gương mặt chợt tươi hẳn lên:
- Thông báo cho các anh biết, H73 đã quét sạch đèo Ma- Đrắc, đèo Phượng Hoàng rồi. Đường số 21 thế là đã thông, chỉ nay mai ta sẽ xuống Nha Trang thôi. Còn trong B2 cũng đã giải phóng Chơn Thành. Thế là đường 14 đã thông suốt vào đến trong đó. Đúng là phải liên hoan thôi.

   

Vào lúc đó, tiểu đoàn 1 của H73 đang dừng chân ở Phú Sen, cách thị xã Tuy Hòa gần ba mươi ki- lô- mét. Các cán bộ tiểu đoàn và đại đội đã đi trinh sát từ hôm qua để chuẩn bị cho ngày mai sẽ đánh Tuy Hòa. Ở nhà, sau khi tổ chức cho các xe khôi phục tình trạng kỹ thuật, Thắng tập hợp toán tù binh lại. Đó là chín lái xe vẫn được giữ lại để giúp đỡ lái xe của đại đội 9 đưa xe từ Cheo Reo về đến đây. Với Thắng thì những người tù binh này thật quý. Nhờ họ mà anh và cánh lái xe của đại đội 9 đã làm chủ tương đối vững chắc những chiếc xe tăng địch và ngày mai, chính những chiếc xe tăng này sẽ tham gia chiến đấu giải phóng thị xã Tuy Hòa. Nhìn những gương mặt sạm đen đầy vẻ nhẫn nhục của họ, lòng anh dấy lên niềm thương cảm. Hơn một tuần qua, sống và làm việc bên nhau anh đã hiểu thêm nhiều về họ. Thì ra, họ cũng chỉ là những người nông dân chất phác, cần cù bị bắt buộc phải cầm súng chống lại các anh. Khi được đối xử tử tế và giác ngộ về mục đích chiến đấu của quân giải phóng họ đã không ngần ngại mang tất cả hiểu biết của mình ra để giúp đỡ các anh. Nghe họ kể về hoàn cảnh gia đình, nhiều người thật tội. Như Hai Bình, người lái xe nhiều tuổi nhất chẳng hạn. Mới gần ba mươi tuổi mà Bình đã có ba con. Lương lính chẳng được là bao mà vẫn phải dành dụm để gửi về cho vợ. Lúc bí quá phải lấy trộm dầu, trộm nhớt đem bán phải vào quân lao mất mấy lần. Được đi như thế này anh ta cũng hiểu hơn về những người lính giải phóng. Thấy Hướng, Thắng cùng anh em chiến sĩ sống chan hòa, thân mật với nhau như anh em một nhà, anh ta cứ nắc nỏm khen: “Thế mới là quân đội cách mạng chứ! Quân đội cộng hòa cũng nói huynh đệ chi binh nhưng đó chỉ là khẩu hiệu thôi. Hở ra một cái là tạt tai, đá đít, thậm chí còn bắn lẫn nhau nữa cơ”.   
Mọi người đã đến đủ, có cả một số anh em ta cũng đến chắc là muốn chia tay họ. Cầm trên tay xấp giấy chứng nhận đóng dấu đỏ chót, Thắng nghiêm trang:
- Thưa các anh em! Thời gian vừa qua, được sự giúp đỡ của anh em chúng tôi đã nắm tương đối vững cách sử dụng các loại tăng thiết giáp của Mỹ. Thay mặt cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị tôi xin cảm ơn tất cả anh em về sự cộng tác chặt chẽ, sự giúp đỡ nhiệt tình của anh em. Ngày mai, chúng tôi sẽ bước vào chiến đấu, trách nhiệm của anh em đến đây đã hoàn thành. Dù không muốn song chúng ta cũng phải chia tay. Sau đây, chúng tôi sẽ gửi anh em giấy chứng nhận đã giúp đỡ quân giải phóng trong thời gian vừa qua. Khi về quê hương, bản quán anh em nên đến trình diện ngay với chính quyền cách mạng. Chúng tôi tin rằng anh em sẽ được đối xử tử tế- Thắng lần lượt phát tận tay từng người những tờ giấy có con dấu đỏ chói của trung đoàn. Nhìn họ run run đón nhận, anh cũng thấy cảm động- Cùng với giấy chứng nhận, chúng tôi cũng sẽ gửi cho anh em mỗi người một ít lương thực, thực phẩm. Gọi là của ít, lòng nhiều, coi như lộ phí để anh em về quê. Đấy, tình hình là như vậy! Có anh em nào có ý kiến gì không?
Những người tù binh nhìn nhau. Một lát sau Hai Bình giơ tay xin nói. Thắng gật đầu, Hai Bình tiến lên một bước rồi chắp hai tay, giọng anh khàn khàn:
- Kính thưa anh Thắng! Thưa toàn thể quý anh em! Thực tình, lúc này đây tôi chẳng biết nói gì ngoài lời cảm ơn đối với các anh bộ đội giải phóng. Các anh đã không giết chúng tôi mà lại còn đối xử tử tế và thật… bình đẳng với anh em chúng tôi. Sống với các anh, chúng tôi hiểu thêm nhiều điều về tình nghĩa con người, về chính sách của cách mạng. Chúng tôi xin hứa, sau khi về nhà sẽ đến trình diện ngay tại chính quyền cách mạng và sẽ chấp hành tốt các quy định. Còn bây giờ, thay mặt chín anh em đây tôi xin kính chúc các anh sức khỏe, đánh thắng trận này và sớm giải phóng Sài Gòn- Anh ta chắp hai tay lại và cúi đầu xá tứ phía.
Thắng bước lại gần nắm lấy tay người lính mà mới cách đây hơn tuần còn ở bên kia chiến tuyến lắc mạnh:
- Tôi cũng xin chúc các anh luôn mạnh khỏe, sớm về đoàn tụ với gia đình. Còn bây giờ, anh em nên lên đường cho sớm.
Chỉ chờ có vậy, cánh lái xe đại đội 9 ùa vào với những người lính phía bên kia. Họ nắm tay nhau. Họ dúi vào tay nhau những món quà nho nhỏ, hình như có cả tiền. Đôi mắt của những người lính cả hai bên dường như đều ươn ướt.

Trận đánh thị xã Tuy Hòa được bắt đầu lúc 5 giờ sáng. Theo kế hoạch của trung đoàn, tiểu đoàn xe tăng 1 sẽ được biên chế lại thành hai đại đội hỗn hợp là đại đội 1 và đại đội 9. Mỗi đại đội có ba xe T54, ba xe thiết giáp K63 và ba xe M41, còn ba xe M41 sẽ làm dự bị. Sở dĩ có chuyện này là do Thắng. Khi nhìn thấy những cái M41 quá nhỏ nhoi, yếu ớt so với T54 của đại đội 1 Thắng cảm thấy hơi thiếu tự tin. Xe thì mỏng, pháo thì bé, trình độ sử dụng của anh em ta thì chưa thật thuần thuc… Thế là anh đề xuất với tham mưu trưởng trung đoàn phải biên chế ghép vào để chúng hỗ trợ lẫn nhau. Nghe Thắng phân tích một hồi, tham mưu trưởng trung đoàn gật đầu đồng ý. Thế là hình thành hai đại đội với đủ các lọai xe. Mỗi đại đội phối thuộc với một trung đoàn bộ binh tiến công trên một hướng. Tham mưu trưởng cũng giao luôn nhiệm vụ chỉ huy đội dự bị của trận đánh cho Thắng. Mục tiêu chủ yếu của trận này là bộ chỉ huy tiểu khu, tòa hành chính và trận địa pháo ở đồi Nhạn Tháp. Đêm hôm qua, tiểu đoàn đã cơ động đến vị trí tạm dừng ở Định Tào, cách thị xã có 5 ki- lô- mét. Có vẻ như địch không biết gì cả. Mà nếu chúng có biết thì chắc cũng chẳng làm gì được.
Khi đội hình chính đã xuất phát, Thắng chỉ huy ba chiếc M41 dự bị cơ động phía sau lên một ngọn đồi gần cầu Ông Chừ thì dừng lại. Ở đây, anh có thể quan sát khá tốt diễn biến trận đánh, đồng thời sẽ nhanh chóng đưa được lực lượng vào tăng cường khi có lệnh.
Mặt trời dưới đồng bằng lên thật nhanh. Vừa mới thấy ánh bình minh nhuộm hồng đằng đông một lát đã thấy vị chúa tể của bầu trời nhô lên sau ngọn núi Chóp Chài tỏa ánh sáng rực rỡ. Trên nóc chiếc xe chỉ huy, Thắng say sưa ngắm nhìn cảnh vật trải rộng và đắm chìm vào một cảm giác rất khác lạ. Đã mấy năm chỉ quanh quẩn trên rừng, bước ra khỏi cửa hầm là thấy đồi, thấy núi hôm nay được tận mắt thấy đồng bằng trải dài trước mắt Thắng thấy có cái gì đó thật lạ lẫm. Ngay bên tay phải anh là con sông Đà Rằng, tuy đang là mùa khô nhưng cũng còn khá nhiều nước, chỗ rộng nhất dễ đến hàng cây số. Xa xa, một cây cầu thật lớn, thật dài như một gạch nối giữa hai bờ sông. Chếch về bên trái là đồi Nhạn Tháp nổi bật giữa lô nhô phố xá, trên đó một ngọn tháp Chàm cổ kính màu nâu sậm không biết đã tồn tại từ bao giờ uy nghi, trầm mặc. Thị xã ven biển có cái gì đó thật nên thơ và bình yên. Bỗng một loạt tiếng nổ dậy lên cắt ngang dòng suy tưởng của Thắng. Thì ra, bọn địch đã phát hiện ra hướng tiến công của ta và đang dùng pháo binh ngăn chặn. Thắng vội chui ngay vào xe chụp mũ công tác vào đầu và mở đài vô tuyến điện. Ngay lập tức trong tai nghe của anh thấy tiếng của đại đội trưởng Hướng:
- 09 chú ý! Tập trung hỏa lực tiêu diệt trận địa pháo địch trên đồi Nhạn Tháp, 47!
Thì ra, cái ngọn đồi tưởng như hiền hòa, cổ kính giữa thị xã ấy lại là một trận địa pháo của địch. Thắng quay kính quan sát về hướng đồi Nhạn Tháp. Đúng như vậy, trong thị trường kính quan sát, Thắng thấy rõ những cụm khói và chớp lửa đầu nòng lóe lên sau những tán cây xanh rì. Ngay sau đó, một loạt các ánh chớp và khói bụi tung lên ở đó. Thắng biết đó là hỏa lực của đại đội 9 đã phản pháo chính xác. Vài phút sau, những họng pháo trên đồi đã câm lặng hoàn toàn, chẳng biết chúng đã bị tiêu diệt hay bỏ chạy. Trong tai nghe của Thắng chợt thấy vang lên tiếng đại đội trưởng đại đội 1:
- 01 gọi 73! Đường xấu, 01 bị lầy nhiều, xin chỉ thị, 47!
Thắng lẩm bẩm: “Các bố trinh sát thế nào mà lại để hướng chủ yếu bị lầy thế này”. Không gian lặng đi chừng nửa phút thì tiếng tham mưu trưởng Từ đĩnh đạc:
- 73 gọi 01! 01 vòng lại lên đường 7, đi sau đội hình của 09, 47!
Thế là trận đánh từ hai hướng bây giờ chỉ còn một hướng. Đúng lúc đó trong tai nghe lại vang lên tiếng Hướng:
- 09 chú ý! B2 đánh chiếm cầu ông Chừ, b1 vượt ngầm lên đường 1, tập trung hỏa lực diệt tàu chiến địch ở cửa sông Đà Rằng, 47!
Thắng quay ngay kính về phía cây cầu và chỉnh lại thị độ. Tít đằng xa, bốn chiếc tàu chiến đang chạy vào cửa sông. Chúng vừa chạy vừa bắn xối xả về phía quân ta. Nhưng rồi hình như chúng đang khựng lại. Trên mặt sông, những cột nước đang dựng lên ngày một nhiều xung quanh chúng. Thắng biết trung đội 1 là trung đội T54, pháo 100 ly mà với khoảng cách này thì bọn tàu kia khó mà thoát nổi. Đúng như vậy, một chiếc tàu đã bốc khói đen ngòm. Nó loay hoay quay đầu chạy ra biển kéo theo một cái đuôi khói dài. Ba chiếc kia cũng đang quay đầu, sườn chúng lộ ra rõ mồn một. Một loạt chớp lửa lóe lên ở chiếc gần nhất. Nó bốc cháy đùng đùng rồi từ từ chìm xuống. Hai chiếc kia đã chạy mất hút sau cồn cát.
Phía sau, đại đội 1 cũng đã quay lại đường 7 và theo sát đội hình đại đội 9. Thắng nghe thấy tiếng đại đội trưởng đại đội 1 dõng dạc:
- 01 chú ý! Tăng tốc độ chiếm sở chỉ huy tiểu khu và toà hành chính, 47!
Ngay sau đó là tiếng Hướng:
- 09 chú ý! Vòng bên trái đánh vào đồi Nhạn Tháp, 47!
Thắng bỏ mũ công tác, bật công tắc phát ra loa rồi đứng hẳn lên tháp pháo dõi mắt nhìn. Tuy nhiên, anh chẳng nhìn thấy gì, chỉ nghe thấy tiếng nổ loạn xạ từ phía thị xã vọng về. Tiếng pháo 100 trầm đục. Tiếng pháo 76 đanh sắc. Tiếng 12 ly 7 chát chúa. Tiếng đại liên M50 như xé vải. Còn AK, AR15 thì chỉ lẹt đẹt như pháo tép của trẻ con ngày Tết. Một vài đám cháy bốc lên. Xen trong những tiếng nổ từ xa vọng về là tiếng chỉ huy của các đại đội trưởng, tiếng các xe báo cáo tình hình từ chiếc loa lắp trong bộ đài vô tuyến điện phát ra. Có cả tiếng bọn ngụy kêu cứu, chửi tục nhặng xị. Qua những gì nghe được Thắng biết cả hai mũi tiến công của ta đã bao vây và đang diệt địch ở sở chỉ huy tiểu khu. Hai chiếc máy bay xuất hiện, chúng lượn vòng nhiều lần rồi lao xuống cắt bom, chắc định phá cầu Đà Rằng. Những cột nước bắn lên trắng xóa. Vài loạt đạn 12 ly 7 bắn lên. Hai chiếc máy bay mất hút về phía nam nhưng cây cầu vẫn đứng vững. Trên cầu, hai chiếc M113 và vài chiếc ô tô phóng như điên về phía nam. Chắc bọn chúng đang rút chạy.
Gần 8 giờ, từ chiếc loa vang lên tiếng tham mưu trưởng Từ:
- 73 gọi 09! Chú ý nhận điện: 09 nhanh chóng cơ động lực lượng đánh chiếm quận lỵ Hiếu Xương và sân bay Đông Tác, 47!
Không thấy tiếng Hướng trả lời. Một lát sau, tiếng tham mưu trưởng Từ nhắc lại mệnh lệnh. Tuy vậy, đại đội trưởng đại đội 9 vẫn không trả lời. Trong tim Thắng nhói lên một nỗi lo lắng mơ hồ, không lẽ anh bạn Hướng của mình bị làm sao? Thắng vội chui vào xe, chụp mũ công tác lên đầu rồi bóp phát:
- 03 gọi 09! Nghe tốt trả lời!
Vẫn im lặng. Thêm một lần nữa, Hướng vẫn không trả lời. Trán Thắng lấm tấm mồ hôi, không hiểu vì nóng hay vì sốt ruột. Đúng lúc ấy, tham mưu trưởng Từ xuất hiện, giọng anh oang oang:
- Thắng đâu rồi?- Thắng vừa nhô đầu ra thì Từ nói ngay- Cho anh em chuẩn bị xuất kích. Tớ định điều “xê” 9 đi đánh Hiếu Xương và sân bay Đông Tác nhưng gọi mãi không thấy cậu Hướng trả lời. Các cậu đi vậy! Trong thị xã chắc chưa giải quyết xong.
Thắng hăm hở:
- Vâng ạ!- Thực tình, đã tham gia mấy trận nhưng lần nào cũng chỉ nằm ở đài quan sát kỹ thuật nên trận này được chỉ huy đội dự bị Thắng háo hức lắm. Anh đứng thẳng trên tháp pháo hô to- Tất cả về xe, chuẩn bị xuất phát!
Chỉ một loáng, trên đài đã nghe các xe báo cáo sẵn sàng. Thấy tham mưu trưởng Từ vẫn còn tần ngần đứng bên tháp pháo, Thắng đang định hỏi thì Từ đã phẩy tay:
- Các cậu ngồi gọn vào tý, tớ đi cùng với cậu!
Chẳng biết tham mưu trưởng có ý gì, hay ngại mình chưa quen chỉ huy nhưng Thắng vẫn bảo kíp xe:
- Để tham mưu trưởng vào!
Cũng may, buồng chiến đấu xe M41 khá rộng nên vẫn đủ chỗ cho năm người. Đợi mọi người yên vị, Thắng lên đài:
- 03 chú ý! Xuất kích!

Ba chiếc xe tăng M41 từ từ rời ngọn đồi xuống đường 7. Xuống đến đường Thắng lệnh cho lái xe tăng tốc độ. Những lá cờ giải phóng reo bay phần phật trong gió sớm từ biển thổi vào. Chẳng mấy chốc xe đã qua cầu ông Chừ và lên đến đường quốc lộ 1. Thắng giật mình khi quan sát thấy bóng mấy chiếc xe tăng nằm bên kia đường. Vừa định hạ lệnh cho pháo thủ thì chợt thấy xe cũng cắm cờ giải phóng. Tiến lại gần hơn Thắng nhận ra đó là trung đội 2 của đại đội 9. Xe vừa dừng lại, tham mưu trưởng Từ đã chui ra, anh vẫy trung đội trưởng lại:
- Sao các cậu lại nằm đây?
Anh chàng trung đội trưởng nhăn nhó:
- Báo cáo, sau khi chiếm được trận địa pháo ở đồi Nhạn Tháp, anh Hướng lệnh cho chúng tôi ra chốt giữ ngã ba này để ngăn chặn địch chạy về phía nam. Nằm đây gần một tiếng rồi mà có thấy thằng ma nào chạy qua đây đâu?
Im lặng một lát như tính toán điều gì đó, tham mưu trưởng Từ quả quyết:
- Bây giờ các cậu đi luôn với cậu Thắng đánh quận lỵ Hiếu Xương nhé- Ngẩn ra một tý, anh chợt hỏi- Thế các cậu có nghe thấy lệnh của tôi đi đánh Hiếu Xương không?
Chàng trung đội trưởng trẻ lắc đầu:
- Báo cáo, từ lúc đại trưởng bảo bọn tôi đổi tần số liên lạc thì không nghe thấy thủ trưởng nói gì nữa.
Tham mưu trưởng Từ lầm bầm cái gì không biết, sau đó anh quát lên:
- Sao lại đổi tần số?
Anh chàng trung đội trưởng cười toe toét:
- Báo cáo, chắc là ta chọn tần số trùng với bọn ngụy hay sao ấy nên từ lúc vào thị xã cứ nghe chúng nó gọi nhau loạn xị cả lên. Không chỉ huy được nên anh Hướng mới bảo chúng tôi đổi tần số.
Chắc vẫn còn bực mình nhưng nghe lý giải vậy, Từ cũng tạm nguôi, anh phẩy tay:
- Thôi, bây giờ các cậu thống nhất tần số với nhau rồi còn đi. Bộ binh họ áp sát địch rồi, chỉ chờ mình xuống là xung phong thôi.
Vài phút sau, 6 chiếc xe cả M41 lẫn K63 đã xuất phát dọc theo đường 1. Nhìn con đường quốc lộ trải nhựa bóng loáng, rộng đến mấy làn xe chạy giữa hai bên phố xá đầy những tấm biển quảng cáo xanh đỏ lòe loẹt Thắng cứ trầm trồ trong bụng, người thì lâng lâng như đang nằm mơ. Đoàn xe vừa qua cầu Sông Chủ được một đoạn thì một cây cầu nữa hiện ra. Thắng biết đó là cầu Đà Rằng. Khi còn nằm ở vị trí tạm dừng anh đã nhìn thấy nó nhưng đến đây Thắng vẫn ngỡ ngàng vì cây cầu vừa rộng, vừa dài. Thắng nghĩ bụng: “Có lẽ còn dài hơn cả cầu Long Biên thì phải, mặt cầu có dễ đến bốn cái xe đi vừa”. Bên cạnh cây cầu bê tông lại còn một cây cầu sắt dành cho xe lửa. Đằng sau nó là cửa sông và xa hơn chút nữa là biển mênh mang nước. Dọc hai bờ sông là những làng quê với hàng dừa trĩu quả. Phong cảnh thật là hữu tình, cứ như một bức tranh thủy mạc. Những ý nghĩ ấy cứ lan man trong đầu Thắng cho đến lúc quận lỵ Hiếu Xương hiện ra trước mắt.
Án ngữ ngay đầu quận lỵ Hiếu Xương là hai cái lô cốt và những bó dây thép gai vứt vội giữa đường. Từ trên nóc hai lô cốt, hai khẩu đại liên vẫn đang nhả hàng loạt đạn dài. Ở những lỗ châu mai trên thân lô cốt những chớp lửa cũng lóe lên liên tục. Lần đầu tiên chỉ huy phân đội trực tiếp chiến đấu, Thắng thấy thật hồi hộp. Tham mưu trưởng Từ ngấp nghé bên cửa pháo hai dằn từng tiếng:
- Cho tiêu diệt hai cái lô cốt kia đi. Chú ý không bắn nhầm vào bộ binh đấy.
Thắng run run bóp ngay công tắc phát:
- 03 chú ý! Tại chỗ diệt lô cốt địch!- Anh hô tiếp- Lái xe dừng! Bắn đi!
Cậu pháo thủ chắc chưa rõ khẩu lệnh nên ngỡ ngàng hỏi lại:
- Thước ngắm bao nhiêu, anh?
Thắng biết mình ra khẩu lệnh chưa đúng quy tắc nên xí xóa:
- Cậu cứ ước lượng rồi bắn đi. Bắn bao giờ trúng thì thôi.
Một tiếng “xoảng” của vỏ đạn rơi trong xe, khói thuốc phóng mù mịt, bốc mùi thum thủm. Các xe khác cũng đã phát hỏa. Chẳng biết xe nào bắn trúng nhưng một khẩu đại liên đã câm tịt. Lát sau, khẩu thứ hai cũng im luôn. Từ trong lô cốt, mấy bóng áo rằn chạy như lao về phía nhà dân phía sau. Từ lại dằn giọng:
- Tiến được rồi đấy!
 Đã đỡ hồi hộp, Thắng bóp công tắc phát dứt khoát:
- 03 chú ý! Tiếp tục tiến! Lái xe, tiến!
Sáu chiếc xe thành đội hình dích- dắc từ từ tiến sát lên đầu quận lỵ. Từ những bờ ruộng hai bên đường bộ binh bắt đầu tràn lên chạy lốc nhốc sau xe tăng. Đoàn xe đã bắt đầu vào phố. Nhà dân hai bên đường đóng cửa im ỉm. Thỉnh thoảng, một vài loạt đạn từ trong hẻm bắn ra và ngay lập tức nó bị khóa họng bởi hàng chục nòng súng quân ta. Đã đến dinh quận trưởng. Thắng đoán vậy vì lá cờ ba sọc ủ rũ treo trước sảnh. Tuy nhiên, không một bóng người trong đó, cửa giả thì mở toang, giấy má bay trắng mảng sân trước nhà. Mấy chiến sĩ bộ binh ào vào, họ nhanh chóng hạ lá cờ ba sọc và kéo lên cột cờ lá cờ giải phóng. Tham mưu trưởng Từ lại giục:
- Tiếp tục cơ động xuống sân bay.
Xe M41 động cơ nổ khá êm nên lái xe cũng nghe thấy tiếng Từ, cậu ta cho xe tiếp tục tiến ngay mà không cần Thắng nhắc. Đến một ngã ba Từ bảo:
- Rẽ trái!
Đi thêm một đoạn nữa thì không còn phố xá, chỉ thấy một con đường thẳng giữa hai bên là ruộng lúa. Xa xa, con đường sắt chạy cắt ngang như một con đê thấp. Quan sát địa hình, Thắng phán đoán thế nào địch cũng lợi dụng con đường này là vật che đỡ để chống lại ta nên anh nhắc lái xe:
- Giảm tốc độ! Chú ý quan sát!
Đúng là như vậy. Thắng vừa dứt lời thì những loạt đạn dài từ phía đường sắt đã chụp lấy các anh. Một phát chống tăng M72 bay xẹt ngang qua tháp pháo xe Thắng. Tham mưu trưởng Từ quát:
- Cho các xe lợi dụng địa hình, tập trung hỏa lực diệt chúng đi đã.
Thắng bóp phát, nói nhanh như máy:
- 03 chú ý lợi dụng địa hình có lợi, tập trung hỏa lực diệt địch ở đường sắt.
Chẳng cần nghe hết lệnh của Thắng, các xe đã chủ động bắn. Pháo 76, súng đại liên, súng 12 ly 7 thi nhau nã vào đoạn đường sắt trước mặt. Tuy nhiên, do được che chắn tốt nên bọn địch vẫn cầm cự được. Bên mình chỉ cần ngớt tiếng súng một tý là chúng lại bắn ra. Thực tình, Thắng khá bổi rối, anh nhìn sang bên tham mưu trưởng Từ cũng thấy thủ trưởng của mình đang cắn môi suy nghĩ. Lát sau, Từ ra hiệu bảo đưa cho anh cái mũ công tác. Vừa cầm mũ Từ đã bóp phát:
- 03 chú ý! Các xe thiết giáp cho bộ binh xuống xe. Khi nào thấy hỏa lực của ta bắt đầu thì tỏa sang hai bên xung phong lên diệt địch. Nghe rõ chưa? Cho bộ binh xuống xe đi- Từ quay kính lại phía sau, đợi cho bộ binh đã sẵn sàng anh hô- Bắt đầu bắn!
Tất cả các loại vũ khí trên 6 xe lại tiếp tục nã vào đoạn đường sắt trước mặt. Chừng như bọn địch đã bị ghìm đầu xuống nên không thấy bọn chúng bắn trả. Nhìn sang hai bên đã thấy các chiến sĩ bộ binh đang lúp xúp chạy lên. Đúng lúc ấy, từ phía sau những tiếng nổ đầu nòng nghe rất trầm của pháo 100 ly vang lên. Trên đường sắt, những thanh tà vẹt và cả đường ray tung lên. Thắng quay kính lại nhìn, thì ra hai trung đội của đại đội 9 đã đến phía sau các anh và đang tham gia bắn vào đoạn đường sắt trước mặt. Những khẩu pháo 100 ly cho thấy xức mạnh hơn hẳn của chúng. Chỉ một lát sau, tốp bộ binh đã lên đến đường sắt. Bọn địch đã chạy hết, bỏ lại đó mấy xác chết và tất cả súng ống.
Vượt qua chốt chặn đường tàu, trận đánh chiếm sân bay Đông Tác trở nên hết sức đơn giản vì địch đã bỏ chạy hết. Chỉ thấy từng đống súng ống, quân phục vứt bừa bãi khắp nơi. Thắng cúi nhìn đồng hồ, đã gần 12 giờ trưa. Anh chợt thấy bụng đói cồn cào mà mắt thì cứ thấy díp lại vì buồn ngủ.

Vừa lên gặp Tổng tham mưu phó về, ông Đào cho triệu tập ngay các cán bộ của tiền phương Bộ tư lệnh Thiết giáp lên họp. Các thành phần vừa có mặt đủ, ông vào việc ngay:
- Trước hết, đề nghị đồng chí trưởng phòng tác chiến thông báo một số tình hình chung để các đồng chí ở đây nắm được.
Trưởng phòng tác chiến Phùng đứng dậy, cuốn sổ tay để mở trước mặt nhưng anh hầu như không nhìn vào đó mà cứ tuôn vanh vách:
- Báo các các đồng chí! Về tình hình trên các chiến trường nhìn chung phát triển thuận lợi. Trong mấy ngày vừa qua, ta đã giải phóng các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa. Như vậy, toàn bộ quân khu Một và hầu hết quân khu Hai của địch đã nằm trong tay ta. Ở B2, ta cũng đã giải phóng Lâm Đồng, An Lộc, Chơn Thành. Như vậy, đường số 14 đã thông suốt vào đến Đông Nam Bộ, hành lang đường số 20 cũng đã mở rộng. Trước tình hình trên, chính quyền Sài Gòn được đích thân tướng Uây- En, tham mưu trưởng lục quân Mỹ cố vấn đã quyết định sáp nhập phần còn lại của quân khu Hai vào quân khu Ba. Trên cơ sở đó xây dựng tuyến phòng thủ vòng ngoài ở Phan Rang để chặn đứng cánh quân Duyên Hải của ta. Đồng thời củng cố tuyến phòng thủ ở Xuân Lộc và Tây Ninh hòng cố thủ phần lãnh thổ còn lại nhằm phục vụ cho việc tìm một giải pháp chính trị. Về tình hình cơ động lực lượng tăng thiết giáp của ta cũng xin báo cáo các đồng chí một tin mừng, phân đội đầu tiên của đoàn 275 đã đến B2. Nội trong vòng một tuần nữa, cả ba tiểu đoàn này sẽ vào đến vị trí tập kết theo quy định. Ngoài binh chủng cũng đã điện vào đã thành lập xong 2 khung tiểu đoàn ở Trường sĩ quan và H07, đang bắt đầu huấn luyện. Lữ đoàn H02 cũng đã chuẩn bị cơ động, riêng tiểu đoàn 66 đã có mặt ở nam Huế. Về tình hình thu gom trang bị tăng thiết giáp ngụy do các đơn vị của H03 và N74 tổ chức thu được kết quả rất tốt. Theo thống kê chưa đầy đủ hiện đã thu gom được gần 200 xe các loại, phần lớn đều còn tốt. Báo cáo hết!
Tư lệnh Đào nhìn quanh một lượt. Xung quanh ông là những gương mặt rất tập trung nhưng cũng không kém phần hào hứng. Ông trang trọng:
- Báo các các đồng chí! Tôi vừa lên gặp đồng chí Tổng tham mưu phó và được đồng chí cho biết quyết tâm của Bộ Chính trị là giải phóng Sài Gòn trước khi mùa mưa đến. Để thực hiện ý định trên, ngày 26 tháng Ba vừa qua Bộ đã quyết định thành lập binh đoàn Cao Nguyên, bao gồm hầu hết lực lượng của mặt trận Tây Nguyên, trong đó có H73 của ta. Binh đoàn này sẽ cơ động vào phía tây Sài Gòn để đảm nhiệm một hướng tiến công. Bộ cũng đã quyết định đưa binh đoàn Quyết Chiến vào phía tây bắc Sài Gòn. Hiện nay, một số đơn vị của binh đoàn này đã bắt đầu cơ động. Ở hướng chúng ta, Bộ đã quyết định điều sư đoàn B25 và lữ đoàn H03 của binh đoàn Sông Hương phối hợp với các đơn vị của quân khu Năm hình thành cánh quân Duyên Hải nhằm chọc thủng tuyến phòng thủ của địch ở Phan Rang, sau đó sẽ kết hợp với binh đoàn Mê- Kông đảm nhiệm hướng tiến công phía đông vào Sài Gòn. Tất cả lực lượng tiến công Sài Gòn phải có mặt ở vị trí tập kết trước ngày 26 tháng Tư. Nhiệm vụ chung của binh chủng ta hiện nay là phải giúp đỡ cho các đơn vị xe tăng cơ động cho kịp với thời gian quy định. Riêng tiền phương của ta phải xuống chỉ đạo, giúp đỡ cho H03 hoàn thành nhiệm vụ vừa đánh địch mở đường, vừa cơ động lực lượng- Ông mở cuốn sổ tay, gương mặt đanh lại- Cái khó khăn lớn nhất ở hướng này là trước khi rút chạy, địch đã phá hỏng hàng chục cầu cống, trong đó có tám cầu lớn trên quốc lộ 1. Đa số cầu hỏng đã được khắc phục tạm bằng cầu Ben- lây. Tuy nhiên, loại cầu này chỉ có trọng tải tối đa là tám tấn nên xe tăng T54, T59 của ta sẽ gặp khó khăn khi cơ động. Các anh, anh nào có sáng kiến gì thì cho biết.
Phó chính ủy Thu bật ra một câu hỏi hơi có vẻ lạc đề:
- Tại sao các “cụ” nhà mình lại không sử dụng luôn cả binh đoàn Sông Hương vào cánh quân này nhỉ? “Nó” vừa thắng lớn, đang rất khí thế, lại có kinh nghiệm nữa mà lại không dùng nghĩa là sao?
Ông Đào nghiêng đầu:
- Lúc tôi đang ở đó thì các anh ở Bộ tư lệnh binh đoàn Sông Hương cũng có mặt, các anh ấy cũng thắc mắc y như anh vừa hỏi. Tuy nhiên, tư lệnh cánh quân Duyên Hải cũng chỉ trả lời đó là chỉ đạo của Bộ. Có lẽ “các cụ” nhà ta sợ bị hở sườn nên phải để “nó” trấn giữ ở đây. Các anh ấy cũng đề nghị Bộ nghiên cứu lại. Vì vậy, ngay hôm nay tư lệnh sẽ bay ra Hà Nội để xin ý kiến về vấn đề này. Theo tôi, chắc là Bộ cũng sẽ chấp thuận thôi vì ở đây đã có lực lượng tại chỗ của quân khu Năm rồi. Tuy nhiên, dù binh đoàn Sông Hương có đi hay không thì nhiệm vụ của H03 vẫn không thay đổi. Vì vậy, tôi đề nghị các anh tập trung trao đổi về biện pháp giúp đỡ H03.
Những gương mặt thoáng chút ưu tư. Quả thật, đối với xe tăng thì bảo đảm cơ động là vấn đề rất lớn. Đằng này nó lại phải đánh địch mà đi, mở đường mà tiến thì khó khăn càng gấp bội. Chủ nhiệm kỹ thuật Ba đột ngột giơ tay:
- Tôi có ý kiến! Theo tôi, ta có thể điều gấp vài bộ phà tự hành của binh chủng vào. Nếu tổ chức cơ động nhanh thì chỉ trong vòng một tuần đến mười ngày sẽ có mặt ở đây.
Tư lệnh Đào lắc đầu cắt ngang:
- Không được! Anh có bao nhiêu bộ phà tất cả mà đòi rải hết ra chừng ấy cái cầu hỏng. Mà đợi cho được mấy cái xe phà nhà anh vào đến đây thì có khi người ta giải phóng Sài Gòn rồi.
Mắt phó chính ủy Thu chợt sáng lên, ông giơ tay:
- Tôi có ý kiến! Về bảo đảm cầu đường theo tôi ta phải đề nghị cấp trên thôi. Mà mình chẳng đề nghị chắc “các cụ” cũng phải tính toán rồi. Hơn nữa, lực lượng công binh của 559, của binh đoàn Sông Hương, của quân khu Năm đây cũng khá mạnh nên tôi tin rằng họ sẽ khắc phục được nhưng phải có thời gian. Còn H03, theo tôi ta nên tổ chức thành hai khối. Khối thứ nhất bao gồm toàn bộ xe tăng, thiết giáp bơi nước sẽ đi trước với nhiệm vụ đánh địch mở đường. Còn khối thứ hai gồm các đơn vị xe tăng nặng sẽ phải đợi ít hôm để khắc phục cầu đường rồi mới lên đường.
Ông Đào gật gù tỏ vẻ hài lòng, nhưng rồi ông lại lắc đầu:
- Anh Phùng cho biết lực lượng xe tăng bơi và xe thiết giáp của H03 thế nào?
Phùng đứng dạy nói ngay như đã thuộc lòng:
- Báo cáo tư lệnh, cả H03 hiện chỉ có một đại đội xe tăng bơi K63- 85 của tiểu đoàn 4 và hai đại đội thiết giáp K63 của tiểu đoàn 3. Tổng số là 20 xe ạ!
Ông Đào gõ nhẹ cái bút trên quyển số, nhịp nhịp đầu:
 - Như vậy là khoảng một tiểu đoàn phải không? Vậy theo các anh, chừng đó có đủ khả năng chọc thủng phòng tuyến Phan Rang không? Khó đấy, phải không- Chợt ông dừng tay, đôi mắt sau cặp kính sáng lấp lánh, giọng sôi nổi- Được, tôi sẽ đề nghị điều thêm cho “nó” một tiểu đoàn tăng thiết giáp bơi nước của N74 nữa. Toàn bộ quân khu Năm đã giải phóng rồi, nhiệm vụ của anh này ở đây cũng không nặng lắm. Hai tiểu đoàn thì chắc ăn hơn một, phải không các anh?
Tất cả các gương mặt đều giãn ra. Chủ nhiệm kỹ thuật Ba lại giơ tay:
- Báo cáo tư lệnh và các đồng chí! Mấy hôm vừa rồi tôi có đi kiểm tra tình hình thu gom trang bị tăng thiết giáp của ngụy bỏ lại. Tôi thấy tình trạng kỹ thuật của đa số còn tốt, đạn dược hầu như còn nguyên. Vì vậy, tôi đề nghị tư lệnh cho điều động hai khung tiểu đoàn ngoài kia vào tiếp quản luôn. Vào đây, có xe thực anh em huấn luyện kết quả sẽ tốt hơn. Khi nào cần ta sẽ sử dụng được ngay ạ.
Tư lệnh Đào gật đầu:
- Tôi đồng ý! Anh Phùng chuẩn bị điện đưa tôi ký nhé. Còn bây giờ tôi kết luận thế này. Để tăng cường lực lượng cho H03 ta sẽ đề nghị Bộ cho điều một tiểu đoàn tăng thiết giáp bơi nước của N74 về đó. Bản thân H03 cũng phải biên chế lại, dồn toàn bộ xe tăng bơi và xe thiết giáp về một tiểu đoàn. Còn anh Ba, từ hôm nay sẽ xuống nằm trực tiếp với phòng tăng thiết giáp quân đoàn để giúp đỡ anh em. Cậu Vạn ở dưới đó về kỹ thuật thì tốt nhưng về tham mưu thì hơi yếu- Ông nghiêng cổ tay nhìn đồng hồ- Ngay bây giờ tôi sẽ lên gặp Tổng tham mưu phó để báo cáo. Còn chiều nay, tôi và các đồng chí sẽ xuống H03 để triển khai thực hiện. Nếu các anh không có ý kiến gì nữa thì ta nghỉ.
Mọi người lục tục rời phòng họp. Ngoài trời, cái nắng tháng Tư ong ong đến là khó chịu.

Phỏng đoán của ông Đào thế mà đúng. Bộ đã quyết định cho binh đoàn Sông Hương tham gia cánh quân Duyên Hải để tiến về phía nam giải phóng Sài Gòn. Tư lệnh cánh quân Duyên Hải cũng đồng ý với đề nghị của tiền phương Thiết giáp điều động một tiểu đoàn tăng thiết giáp bơi nước của N74 tăng cường cho H03. Ngay chiều hôm đó, ông Đào cũng mấy cán bộ tiền phương Thiết giáp đến gặp Bộ tư lệnh binh đoàn Sông Hương để trao đổi về phương thức tổ chức cơ động và sử dụng lực lượng của lữ đoàn xe tăng H03.
Vừa nhìn thấy ông Đào bước xuống khỏi xe, thiếu tướng tư lệnh binh đoàn đã ra tận cửa đón, ông niềm nở:
- Chào các anh!- Ông nắm chặt tay ông Đào- Hôm trước gặp anh ở sở chỉ huy nhưng đang căng thẳng vì chuyện được đi hay ở lại nên chẳng nói với anh câu nào. Anh thông cảm nhé!
Ông Đào cười nhẹ:
- Thế bây giờ hết căng thẳng rồi à?
Tư lệnh Ân cũng cười:
- Bây giờ thì hết căng thẳng nhưng lại bù đầu lên đây.
Đúng là như vậy thật. Theo quy định của Bộ thì trước ngày 26 tháng Tư toàn binh đoàn phải có mặt tại một địa điểm ở bắc Xuân Lộc, nghĩa là phải đưa được hàng vạn con người cùng hàng ngàn tấn trang bị vượt gần một nghìn ki- lô- mét nữa mà quỹ thời gian chỉ còn chưa đầy hai mươi ngày. Trong khi đó lại phải vượt qua một cái lá chắn nghe nói vô cùng vững chắc của quân ngụy vừa được dựng lên tại Phan Rang nữa. Bù đầu là phải. Hiểu được hoàn cảnh của người đồng đội, ông Đào hạ giọng:
- Biết các anh đang bấn bíu nên chúng tôi sang đây xem có giúp gì được không?
Tư lệnh Ân mừng rỡ:
- Thế thì may quá. Mời các anh vào cả trong này- Ông gọi người chiến sĩ công vụ đang lúi húi pha nước- Đồng chí sang mời phó tư lệnh Hoàng, tham mưu trưởng Công sang đây ngay nhé. Mời các anh uống nước đi!
Chưa cạn chén nước đã thấy phó tư lệnh Hoàng và tham mưu trưởng Công có mặt. Phó tư lệnh Hoàng bắt tay từng người, vồn vã:
- Chào các anh! Vừa mới chia tay ở Nam Đông hơn một tuần mà bây chừ đã được ngồi với nhau ở Đà Nẵng giải phóng. Sướng hề!
Không muốn mất thêm thời gian vào những chuyện vô bổ, ông Đào hỏi:
- Chắc là bên các anh đã xây dựng kế hoạch cơ động lực lượng và dự thảo quyết tâm tiến công Phan Rang rồi phải không? Các anh có thể cho chúng tôi nghe qua một chút được không?
Tư lệnh Ân hơi bối rối:
- Nói thực với các anh, vì vừa mới nhận được lệnh của Bộ cho cả binh đoàn đi nên anh em cơ quan chúng tôi cũng mới vừa bắt tay vào xây dựng kế hoạch. Chắc phải đến tối nay mới tạm hoàn chỉnh được.
Ông Đào thông cảm:
- Không sao đâu ạ! Các anh chỉ cần cho biết những nét đại cương, đặc biệt là việc tổ chức đội hình cơ động và sử dụng lực lượng của H03 thôi- Ông dừng lại một chút và tươi nét mặt- Mà các anh đã biết việc cấp trên quyết định tăng cường cho H03 một tiểu đoàn của N74 chưa?
Thấy vẻ mặt hơi ngỡ ngàng của tư lệnh Ân, tham mưu trưởng Công vội lên tiếng:
- Báo cáo các anh, tôi vừa mới nhận được thông báo của Bộ tư lệnh cánh quân Duyên Hải xong, chưa kịp báo cáo bộ tư lệnh binh đoàn ạ- Anh quay về phía tướng Ân giọng như người có lỗi- Báo cáo tư lệnh, điện vừa gửi xuống cho biết sẽ điều tiểu đoàn 1 của trung đoàn N74 về cho lữ đoàn H03, mang phiên hiệu tiểu đoàn 5. Ngoài ra, trên đường cơ động vào binh đoàn ta sẽ được bổ sung thêm sư đoàn Sao Đỏ của quân khu Năm hiện đang đứng chân ở khu vực Nha Trang. Tôi đang định lên báo cáo tư lệnh thì tư lệnh lại gọi sang gặp.
Tư lệnh Ân tươi nét mặt:
- Thế à? Thế thì tốt quá! Ta có thêm một sư đoàn bộ binh và một tiểu đoàn xe tăng nữa thì hay quá rồi- Ông trầm hẳn giọng- Báo cáo thật với các anh, lúc thấy không được đi thì buồn. Bây giờ được đi thì lại bấn xúc xích lên. Phương tiện vận tải thì thiếu, cầu đường thì bị phá, địch thì ngăn chặn mà chưa biết cụ thể lực lượng, bố trí của nó thế nào. Ấy, nhưng truyền thống của bộ đội ta là đánh địch mà đi, mở đường mà tiến phải không các anh? Cứ đi rồi sẽ đến thôi. Bây giờ anh Hoàng sẽ báo cáo lại ý định tổ chức đội hình cơ động và sơ bộ quyết tâm đánh địch ở Phan Rang cho các anh Thiết giáp nghe, chú ý nói kỹ về xe tăng nhé.
Đại tá Hoàng đứng dậy, vẫn chẳng cần sổ sách gì mà cứ vanh vách:
- Báo cáo các anh, chúng tôi dự kiến tổ chức đội hình thành bốn khối. Khối một sẽ gồm một tiểu đoàn xe tăng và một sư đoàn bộ binh. Khối này có nhiệm vụ là đánh địch ở Phan Rang và các địa phương dọc đường 1 để mở đường cho binh đoàn cơ động. Khối hai là sở chỉ huy, cơ quan quân đoàn và các đơn vị phòng không. Khối này chủ yếu là ô tô nên có thể tận dụng các cầu tạm được. Khối ba là toàn bộ lữ đoàn H03 và lữ đoàn pháo binh. Anh này hơi nặng nề nên phải đợi cầu cống được gia cố thêm một chút. Khối thứ tư là sư đoàn B04, anh này thì phải đợi xe của 559 tăng cường. Bây giờ có thêm sư đoàn Sao Đỏ nữa thì có thể coi đó là khối thứ năm. Khối thứ nhất dự kiến xuất phát ngày mồng 7 tháng Tư, các khối sau lần lượt xuất phát chậm hơn từ một đến hai ngày- Ông mỉm cười lộ hàm răng ám khói thuốc đen xỉn- Có muốn đi sớm cũng không được các anh ạ, có xe, có cầu đâu mà đi. Còn về đánh Phan Rang cũng như Phan Thiết và các địa điểm còn địch khác chúng tôi dự kiến áp dụng chiến thuật tiến công trong hành tiến. Từ kinh nghiệm đánh đèo Hải Vân hôm vừa rồi, chúng tôi dự định sẽ cho bộ binh lên xe tăng để tăng tốc độ tiến công. Phải lấy cơ giới làm chủ để đánh nhanh, thắng nhanh làm cho địch không kịp trở tay mới được. Tôi sẽ lệnh cho H03 cho cái tiểu đoàn cùng tôi đánh Hải Vân hôm trước đi ở khối một, nó có kinh nghiệm rồi nên chắc chắn sẽ tốt hơn. Sơ bộ như vậy, các anh có gì chưa rõ thì cứ hỏi.
Một phút im lặng trôi qua, ông Đào cất giọng nhẹ nhàng:
- Theo tôi, các anh bố trí đội hình như vậy là hợp lý. Tuy nhiên, tôi đề nghị các anh nghiên cứu thêm về lực lượng khối một. Có lẽ các anh nên bố trí hai tiểu đoàn đi ở khối này vì thực ra ta chưa biết địch ở Phan Rang “cứng” đến đâu? Có hai tiểu đoàn, một sử dụng ở thê đội một, một để làm dự bị sẽ chắc tay hơn, phải không các anh? Cũng xin thông báo với các anh, chúng tôi đã chỉ đạo H03 đảo lại biên chế một chút. Cái tiểu đoàn cùng với anh Hoàng đánh Hải Vân hôm trước nay sẽ được bổ sung hai đại đội thiết giáp K63. Còn tiểu đoàn từ N74 sang cũng trang bị tăng thiết giáp bơi nước. Vì vậy, các anh có thể yên tâm bố trí hai tiểu đoàn này vào khối một được.
Gương mặt tư lệnh Ân và các cấp dưới tươi hẳn lên, ông cười:
- Thế thì hay quá rồi còn gì.

Trong lúc đó, phó tư lệnh Kiệm đã cùng sở chỉ huy B75 cơ động đến Bộ chỉ huy Miền để chuẩn bị cho trận đánh cuối cùng vào Sài Gòn. Vừa vào đến nơi, Kiệm đã xin phép Tổng Tham mưu trưởng cho xuống đoàn thiết giáp H6 để nắm tình hình. Ở đây, Kiệm hết sức ngạc nhiên khi gặp chủ nhiệm chính trị Võ:
- Ơ, anh đi thế nào mà lại vào đây trước cả tôi thế này?
Chủ nhiệm chính trị Võ cười rõ tươi:
- Tôi không chỉ vào trước anh mà còn đưa cả vào đây ba tiểu đoàn xe tăng nữa đây này.
Kiệm mừng ra mặt:
- Thế à? Thế này thì không lo về lực lượng nữa rồi- Anh túm tay Võ lắc lắc một hồi rồi tỏ vẻ ngạc nhiên- Tại sao binh chủng lại không cử ông quân sự nào đi dẫn đoàn mà lại xuất cả chủ nhiệm chính trị đi thế này?
Đoàn trưởng Mai đỡ lời:
- Anh đi lâu quá nên không biết rồi. Anh Võ được cử vào đây đảm nhiệm chức vụ chính ủy đoàn H6 đấy.
Kiệm vẫn lắc tay Võ:
- Chúc mừng anh! Chúc mừng anh! Như thế là đi cùng với anh còn có ba tiểu đoàn xe tăng à? Hiện nay anh em đang ở đâu?
Vẫn để tay mình trong tay Kiệm, Võ điềm đạm:
- Báo cáo anh, hiện nay tiểu đoàn đầu tiên đã đến vị trí tập kết ở Bù Đốp. Còn hai tiểu đoàn nữa cũng sắp đến. Tôi dự kiến là trong một tuần nữa sẽ thu đủ quân.
Kiệm lẩm nhẩm tính toán một hồi rồi quay sang Mai:
- Như vậy, lực lượng các anh có tất cả mấy tiểu đoàn?
Mai cười:
- Như vậy là thành sáu tiểu đoàn chiến đấu và một tiểu đoàn huấn luyện, anh ạ. Tuy nhiên, thực tế hiện nay trong tay tôi chỉ còn trông vào ba tiểu đoàn mới vào này thôi.
Kiệm ngạc nhiên, anh nhướng mắt lên:
- Tại sao?
Mai vẫn bình thản:
- Thì ba tiểu đoàn chiến đấu của chúng tôi hiện đã chia đi phối thuộc ở ba hướng rồi. Một tiểu đoàn thì đi xuống khu Chín đánh Mỏ Vẹt, Bến Cầu, Mộc Bài để mở rộng bàn đạp phía tây nam Sài Gòn. Một tiểu đoàn tăng cường hướng đường 13, đánh Dầu Tiếng, Chơn Thành củng cố bàn đạp hướng tây. Còn một tiểu đoàn phối thuộc cho binh đoàn Mê- Kông theo đường 20 đánh lên Bảo Lộc, tạo hành lang cho quân ta tiến công từ hướng tây bắc. Ngay ban chỉ huy bây giờ chỉ còn mỗi mình tôi ở đây, may được anh Võ vào nữa. Nhưng có như thế mới tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị vào sau có chỗ đứng chân mà đánh Sài Gòn, phải không anh?
Kiệm gật đầu tâm đắc:
- Đúng vậy! Cũng xin thông báo với các anh luôn, hiện nay ta đang tập kết lực lượng để mở trận tiến công cuối cùng vào Sài Gòn. Hiện tại ta đã có bốn binh đoàn chủ lực, dự kiến sẽ tiến công vào Sài Gòn trên các hướng tây, bắc, đông và đông nam. Có thể sẽ thành lập một đơn vị tương đương binh đoàn nữa để đánh từ phía nam lên. Những kết quả hoạt động của B2 thời gian vừa qua đã tạo được các bàn đạp rất thuận lợi cho các cánh quân đang vào vị trí tập kết. Tuy nhiên, rất cần các anh lưu ý ưu tiên tăng cường lực lượng cho binh đoàn Mê- Kông mở cái cánh cửa Xuân Lộc. Thông được cái cửa này thì Sài Gòn đã nằm trong tầm tay rồi.
Đoàn trưởng Mai lắc đầu:
- Còn đâu mà ưu tiên anh? Vẫn chỉ có tiểu đoàn 21 vừa mới đi đánh đường 20 quặt xuống thôi. Tôi nghe anh Hồng ở bên đó báo cáo về cả tiểu đoàn chỉ còn có 12 xe. Mà anh em phải cơ động liên tục mấy tuần nay rồi. Xe pháo thì rệu rã chưa được củng cố. Bộ đội thì mệt mỏi, không được nghỉ ngơi. Tôi cũng lo lắm nhưng chẳng làm được gì cho anh em cả.
Kiệm sốt sắng:
- Sao không điều ngay đơn vị mới vào này tăng cường cho “nó”?
Mai mệt mỏi lắc đầu:
- Điều làm sao kịp anh? Kế hoạch đánh Xuân Lộc đã thông qua rồi, chỉ nay mai là nổ súng. Các đơn vị thì cũng đã vào vị trí tập kết chiến đấu cả rồi, mà từ đây xuống đấy đâu có gần. Còn số anh em mới vào cũng phải có thời gian để củng cố chứ anh. Vượt gần nghìn cây số vào đây đâu phải chuyện chơi.
Kiệm ngồi thừ ra. Linh cảm cho anh biết trận tiến công Xuân Lộc của tiểu đoàn 21 sẽ không dễ dàng chút nào. Gương mặt của anh chỉ giãn ra khi nhìn thấy trợ lý chính trị Hữu. Không để Hữu kịp chào hỏi, Kiệm đã nhanh nhảu:
- Ơ! Sao các cậu còn ở đây?
Hữu tươi cười:
- Báo cáo phó tư lệnh! Khi thấy tình hình phát triển nhanh như vậy, anh em chúng tôi đã điện ra xin ý kiến Bộ tư lệnh được ở lại trong này. Bộ tư lệnh đồng ý nên tất cả đoàn chúng tôi vẫn đang ở lại đây.
Kiệm gật đầu. Đó là một quyết định hợp lý vì trong này đang rất thiếu cán bộ. Anh hồ hởi:
- Thế anh em đâu cả rồi.
Hữu nghiêm trang:
- Báo cáo thủ trưởng, số cán bộ nhân viên kỹ thuật thì đang tập trung ở Bù Đốp để giúp đỡ ba tiểu đoàn mới vào củng cố xe pháo. Số còn lại thì chia ra theo các tiểu đoàn đi tăng cường cho bộ binh. Còn tôi thì thủ trưởng Võ giữ lại để làm loong toong.
Chính ủy Võ cười hà hà:
- Tôi giữ cậu ấy lại để cậu ấy có thời gian hoàn thành tác phẩm để đời của mình, anh ạ. Anh chưa biết đấy, cậu ấy có tham vọng lớn lắm đấy.
Kiệm ngạc nhiên:
- Thì ra vậy! Tham vọng của cậu thế nào? Cho tớ biết được không?
Hữu cười ngượng nghịu:
- Thủ trưởng Võ nói đùa thôi ạ. Có tham vọng gì đâu! Chỉ là những ghi chép dọc đường chuyến công tác vừa qua của tôi thôi- Thấy mấy thủ trưởng vẫn chăm chú lắng nghe, Hữu đành nói rõ thêm- Chả là tôi định viết một bản trường ca, khái quát lại con đường mà nhân dân ta, bộ đội ta đã đi để đến ngày chiến thắng mà tôi dự cảm là nó đã đến rất gần. Tôi tin rằng chẳng mấy ngày nữa là chúng ta sẽ đặt chân lên thành phố Sài Gòn.
Kiệm tỏ ra quan tâm:
- Thế cậu viết đến đâu rồi? Đặt tên nó là gì?
Hữu bẽn lẽn:
- Cũng hòm hòm rồi, thủ trưởng ạ. Thực ra, không phải là tôi viết mới hoàn toàn. Có những bài thơ tôi đã làm từ trước nhưng nay thấy hợp với hoàn cảnh thì đưa vào. Có những ghi chép, nhặt nhạnh còn thô thì nay gọt rũa lại. Còn tên thì tôi định đặt cho nó là “Hành trình qua dây thép”.
Cả mấy người cùng lặng đi. Mặc dù là những người chỉ huy, lãnh đạo nhưng họ luôn trân trọng những giá trị tinh thần của người lính. Trong việc này, họ hiểu những người như Hữu quý giá như thế nào. Nhưng rồi Kiệm lắc đầu:
- Nhưng sao lại là “Hành trình qua dây thép”? Tớ không hiểu ý cậu định nói lên điều gì.
Hữu chưa kịp giải thích thì chính ủy Võ bật ra:
- Đúng vậy! Ta đang nhằm vào cái đích cuối cùng là thành phố Sài Gòn. Tại sao cậu không cho nó cái tên “Đường tới Sài Gòn” hay “Đường tới thành phố” cũng được. Ở trong này, cứ nói tới thành phố bà con hiểu ngay là Sài Gòn.
Hữu lặng đi một lát rồi đứng bật dậy:
- Cảm ơn thủ trưởng đã gợi ý. Có thế mà tôi không nghĩ ra. Đúng rồi! Đường tới Sài Gòn, đường tới thành phố.

Đối với cán bộ, chiến sĩ lữ đoàn H03 thì những ngày đầu tháng Tư này là những ngày vô cùng bận rộn. Vừa mới hoàn thành nhiệm vụ giải phóng Đà Nẵng, bảo vệ thành phố và bán đảo Sơn Trà tập trung về đây chưa kịp nghỉ ngơi đã nhận lệnh chuẩn bị cơ động vào phía nam chiến đấu. Thế là mọi thứ cứ nháo nhào cả lên. Bận rộn nhất chắc chắn là tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 4 Phạm Ngọc Bản. Mồng 4 mới từ Sơn Trà về đến Khánh Sơn. Sáng hôm sau lữ đoàn gọi lên giao quyết định: bàn giao đại đội 4 về cho tiểu đoàn 1, đồng thời nhận bàn giao hai đại đội thiết giáp K63 về tiểu đoàn. Cái chuyện giao nhận gọn từng đơn vị cũng không có gì lớn lắm. Chuyện đánh địch mở đường thì cũng là bình thường. Lính mà, chẳng đánh nhau thì để làm gì. Nhưng khi nghe lữ trưởng Tình nhấn mạnh: “Mọi công việc chuẩn bị xong trước 17 giờ ngày mồng 6 tháng Tư để sẵn sàng xuất kích” thì Bản toát mồ hôi hột. Bây giờ đã là 8 giờ sáng mồng 5. Vậy là quỹ thời gian chuẩn bị chỉ còn chưa đầy bốn mươi tiếng đồng hồ. Tính từ ngày rời hậu cứ đến nay đã hơn hai tuần tiểu đoàn anh đã cơ động liên tục hàng mấy trăm ki- lô- mét, lại tác chiến liên tục. Xe cộ chưa được bảo dưỡng, bộ đội chưa được nghỉ ngơi. Thế mà quỹ thời gian chỉ còn chừng ấy trong khi có biết bao nhiêu việc phải làm. Nhưng biết làm thế nào được bây giờ. Chỉ còn cách trần lưng ra mà làm việc thôi. Vì vậy, ngay sau khi nhận lệnh Bản đã sải những bước dài như chạy về tiểu đoàn. Sau năm phút hội ý ban chỉ huy là bắt đầu ai vào việc nấy. Chính trị viên đi bàn giao đại đội 4 cho tiểu đoàn 1. Đích thân Bản đi nhận đại đội 8, đại đội 9 về. Tiểu đoàn phó kỹ thuật thì trực tiếp xuống đại đội 3 để tổ chức bảo dưỡng cấp hai và bổ sung đạn dược cho nó. Hai đại đội mới về cũng phải cho làm kỹ thuật ngay mới kịp.
Đối với Nhã, mặc dù cũng bận bịu nhưng có phần đỡ gấp gáp hơn. Tiểu đoàn 1 của anh trang bị xe tăng hạng trung nên buộc phải đợi công binh khắc phục cầu cống mới lên đường được. Chính vì vậy các anh sẽ xuất phát sau tiểu đoàn 4 và tiểu đoàn 5 vài ngày. Tuy nhiên, cũng có hàng đống công việc phải giải quyết mà cái cần thiết nhất là khôi phục xe cộ, vũ khí. Xe thì toàn xe đã sử dụng nhiều năm, lại vừa mới qua một đợt cơ động và chiến đấu dài ngày. Nhất là cái “xê” 4 vừa mới nhận về, toàn là T59 đã vào chiến trường từ hồi 71. Cái nào cái nấy cóc cáy trông cứ như một đống sắt rỉ, giờ bảo hiểm động cơ cũng gần hết cả rồi. Phía trước thì là cả một đoạn đường dài gần nghìn ki- lô- mét. Không chuẩn bị tốt thì chỉ có nước nằm đường. Lại còn phải họp tổng kết chiến dịch Huế- Đà Nẵng nữa. Việc bình xét khen thưởng đã đi một nhẽ, cái quan trọng là rút ra được những bài học kinh nghiệm cho những trận chiến đấu sắp tới mới là quan trọng nhất. Rồi thì họp chi bộ, hội đồng quân nhân để xác định quyết tâm. Rồi thì điều chỉnh biên chế, tổ chức. Rồi là làm kế hoạch hành quân. Nói là đỡ gấp gáp hơn thôi nhưng cũng cứ bấn xúc xích lên.
Suốt cả ngày vùi đầu vào công việc, chỉ có lúc đêm về ngả lưng trong căn nhà lính nóng hầm hập Nhã mới có chút thời gian nhớ về nhà. Chắc Hiền của anh bụng đã to lắm. Tám tháng rồi còn gì. Không biết em sẽ sinh con trai hay con gái đây? Với anh thì con trai hay con gái cũng được, nhưng nếu là con trai thì tốt hơn. Chả gì, nó cũng đã là niềm mong đợi của mẹ anh, của vợ chồng anh gần chục năm nay rồi sao. Chiều nay, có dịp ra ngoài cổng doanh trại Nhã như bị mê hoặc trước mấy cửa hàng tạp hóa ở đây. Sao mà nhiều thứ thế. Nhất là sữa. Những hộp sữa “Ông Thọ” in hình ông già râu dài đến rốn, tay cầm cây gậy trúc đứng giữa hai đứa trẻ đẹp như tiên đồng xếp từng chồng cao ngất làm anh không thể dứt ra được. Giá như lúc sinh nở Hiền có mấy hộp sữa này đẻ bồi dưỡng thì tốt biết bao. Hoặc giả có ít sữa thì cũng có cái cho con ăn dặm chứ không phải chắt nước cơm ra mà bón. Nhã móc luôn trong túi ra mấy đồng bạc còn để dành được định mua chục hộp sữa nhưng rồi lại ngần ngừ. Binh đoàn, rồi lữ đoàn và các anh nữa vẫn quán triệt bộ đội phải chấp hành nghiêm kỷ luật ở vùng mới giải phóng, kể cả việc mua bán. Như cậu Thuận đại đội trưởng đấy, chỉ vì mua một cái đồng hồ mà mất luôn cái huân chương. Đã bỏ đi rồi nhưng Nhã lại quay lại. Anh tự bảo: “Mình mua sữa cơ mà. Có ai hỏi thì bảo mua về để bồi dưỡng sức khỏe cho đợt hành quân đường dài sắp tới”. Nghĩ vậy, anh mua liền mười hộp sữa. Nhưng đến lúc về nhà rồi Nhã mới bật cười về sự ngớ ngẩn của mình: biết gửi ai ra bây giờ. Thôi thì cứ để đó đã.

Thế rồi mọi việc cũng đâu vào đấy. Đúng 9 giờ ngày 7 tháng Tư tiểu đoàn 4 sẽ lên đường. Tiểu đoàn 5 đang ở Tam Kỳ sẽ xuất phát sau khi tiểu đoàn 4 đi qua. Mặc dù là phân đội phái đi trước nhưng đích thân lữ đoàn trưởng Nguyễn Tất Tình sẽ đi cùng và chỉ huy đội hình. Ngoài ra, đại đội trinh sát cũng cử một trung đội đi cùng, do tham mưu phó Nguyễn Đức Hiến chỉ huy. Hơn hai chục cái xe tăng, thiết giáp cắm đầy lá ngụy trang đã xếp thành hàng dọc trên con đường trục chính giữa khu doanh trại. Bộ đội đã chuẩn bị xong đang ngồi thảnh thơi trên tháp pháo chuyện như pháo ran.
Mới hơn 8 giờ nhưng cả ban chỉ huy lữ đoàn cùng với cán bộ các cơ quan và tiểu đoàn bạn đã tập hợp đông đủ để tiễn tiểu đoàn 4 lên đường. Các cụ ta có câu “đầu xuôi, đuôi lọt”. Anh bạn này có thông đồng bén giọt thì các đơn vị sau mới có cơ mà tăng tốc chứ. Chính ủy Bùi Văn thân mật nắm tay lữ trưởng Tình:
- Anh chú ý giữ gìn sức khỏe. Từ hôm bắt đầu chiến dịch đến giờ có lẽ anh phải sút đến năm, sáu ký chứ ít à?
Lữ trưởng Tình cười, pha trò:
- Thì tôi cũng đang muốn giảm cân đây mà- Nhưng rồi anh trở lại giọng nghiêm túc- Thực tình, dạo này tôi thấy khỏe lắm, mọi chứng bệnh hồi ở Quảng Trị giờ như hết sạch rồi thì phải. Mà anh, còn thời gian cũng nên tranh thủ về ở với cụ nhà mấy ngày, anh ạ.
Chính ủy Văn cảm động:
- Cảm ơn anh! Thế nào tôi cũng sẽ sắp xếp về thăm cụ trước khi đi.
Lữ phó Minh chen vào:
- Lữ trưởng nhớ nhắc bộ phận thông tin chú ý giữ liên lạc thường xuyên với chúng tôi nhé!
Tình gật đầu:
- Anh cứ yên tâm. Còn thời gian cố gắng chuẩn bị cho tốt. Ta phải quyết tâm đưa bằng được một trăm phần trăm xe tới đích tham gia chiến đấu, các anh ạ.
Ngay gần đó, Nhã cùng mấy cán bộ tiểu đoàn 1 và cơ quan lữ đoàn cũng đang túm tụm vừa chúc tụng, vừa trêu chọc người anh em Phạm Ngọc Bản may mắn được xuất quân trước. Bản chỉ cười hề hề:
- Bọn tôi mà đã đi qua thì các anh chẳng còn việc gì mà làm nữa đâu. Các anh cứ chuẩn bị bao tải mà đựng vỏ hộp thịt đi là vừa- Liếc qua cái đồng hồ, Bản trở lại nghiêm túc- Thôi, đến giờ tôi phải hạ mệnh lệnh hành quân rồi. Tạm biệt nhé! Hẹn gặp lại các anh tại Sài Gòn.
Trên cái sân rộng trước nhà, trực ban tiểu đoàn đã tập hợp bộ đội xong. Bản đến trước mặt lữ trưởng Tình, đứng nghiêm:
- Báo cáo lữ trưởng! Đã chuẩn bị đến giờ xuất phát. Tôi xin phép hạ mệnh lệnh hành quân.
Lữ trưởng Tình khoát tay:
- Các cậu cứ tiến hành theo kế hoạch.
Trở lại trước hàng quân, sau khi phổ biến những nội dung chính của mệnh lệnh hành quân, Bản dõng dạc:
- Thưa toàn thể các đồng chí! Tiểu đoàn ta được vinh dự làm đơn vị phái đi trước của binh đoàn, có nhiệm vụ đánh địch mở đường cho binh đoàn cơ động. Đó là vinh dự nhưng cũng là trách nhiệm hết sức nặng nề của đơn vị chúng ta. Tôi đề nghị tất cả chúng ta, từ cán bộ đến chiến sĩ hãy nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ trên giao. Các đồng chí có quyết tâm không?
Hơn một trăm lồng ngực trẻ cùng phát ra tiếng hô như xé phổi:
- Có!
Đúng lúc đó, một chiếc xe con phóng như bay vào doanh trại kéo theo một luồng bụi đỏ rồi phanh gấp ngay trước đội hình. Từ trên xe, trưởng phòng tác chiến Phùng bước xuống, anh đi như chạy đến trước mặt lữ trưởng Tình và chính ủy Văn và đưa cho hai người tờ giấy nhỏ, hổn hển:
- Tư lệnh yêu cầu các anh phổ biến ngay nội dung bức điện này đến cán bộ, chiến sĩ toàn lữ đoàn.
Tình và Văn chụm đầu lại xem tờ giấy Phùng đưa. Hai người thầm trao đổi với nhau mấy câu không rõ chuyện gì, chỉ thấy Tình vẫy Bản:
- Đồng chí Bản, cho bộ đội đứng lại vài phút.
Lại thì thầm một lát rồi chính ủy Văn sải những bước dài đến trước hàng quân. Trang trọng nâng cao tờ giấy, anh dõng dạc:
- Thưa các đồng chí! Chúng tôi vừa nhận được bức điện này của Đại tướng Tổng Tư lệnh. Theo chỉ thị của đồng chí, tôi xin truyền đạt nguyên văn bức điện- Anh nâng tờ giấy lên ngang mặt và dõng dạc nhấn từng tiếng- Gửi Bộ tư lệnh 559 và tiền phương 559. Gửi các sư đoàn, các đoàn binh khí kỹ thuật trên đường hành quân. Các quân đoàn. Anh Tấn. Mệnh lệnh: Một, thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ, từng phút xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng. Hai, truyền đạt tức khắc đến đảng viên, chiến sĩ. Ký điện Văn. Các đồng chí đã nghe rõ mệnh lệnh của Đại tướng chưa?
Hàng quân nhất loạt hô:
- Rõ!
Gương mặt rạng rỡ, chính ủy Văn tiếp tục dõng dạc:
- Để thể hiện quyết tâm thực hiện bằng được mệnh lệnh của Đại tưởng Tổng tư lệnh, tôi đề nghị tất cả các xe kẻ lên tháp pháo và sườn xe hai chữ “thần tốc”. Tiểu đoàn 4 lùi thời gian xuất phát lại mười lăm phút để anh em chuẩn bị. Bắt đầu!
Hàng quân rùng rùng chuyển động như ong vỡ tổ tản về các xe. Thôi thì đủ thứ vật liệu được sưu tầm đem ra sử dụng. Phấn trắng. Đất sét. Gạch non. Lái xe Đức của đại đội 3 có sáng kiến cắt giấy để dán. Ngay lập tức, sáng kiến này được áp dụng. Đúng mười lăm phút sau, toàn tiểu đoàn nổ máy lên đường. Thấp thoáng sau những cành lá ngụy trang lấp lóa hai chữ “thần tốc”. 

Mệnh lệnh của Đại tướng đến với đại đội của Hòa khi các anh đã ở Tây Nguyên. Số là, sau khi được tàu thủy đổ bộ lên Đông Hà, tiểu đoàn 66 đã tập kết ở Phú Lộc để sẵn sàng đánh Đà Nẵng từ hướng Bắc. Tuy nhiên, do tình hình phát triển quá nhanh, Đà Nẵng đã được giải phóng khi chưa cần đến binh đoàn Quyết Chiến vào cuộc. Vì vậy, toàn binh đoàn được lệnh cơ động thẳng vào Đồng Xoài để tham gia tiến công Sài Gòn từ hướng bắc. Trong khi phần lớn lực lượng của binh đoàn cơ động theo đường Tây Trường Sơn thì riêng tiểu đoàn 66 lại phải độc lập cơ động theo đường 14. Đi qua một loạt thành phố, thị xã mới giải phóng như Huế, Kon Tum, Pley- ku… mà lại được đi cả ban ngày, Hòa mường tượng thấy ngày chiến thắng đã rất cận kề. Chỉ khổ một nỗi, đang giữa cao điểm mùa khô, con đường quân sự làm gấp bị hàng vạn lượt bánh xe lăn qua nghiền thành bột nên lúc nào cũng mù mịt bụi. Mấy cậu lái xe, lúc xuống nghỉ giải lao cậy ở mắt ra hàng cục đất vì bụi quện với nước mắt đóng lại. Còn quần áo, người ngợm thì thôi rồi. Khổ một nỗi nữa là nạn khan hiếm nước. Hàng trăm cây số đường, vượt hàng chục con suối mà con nào cũng trơ đáy. Khi qua Pley- ku tiểu đoàn đã quy định mỗi xe phải dự trữ 80 lít nước. Mặc dù dùng rất dè sẻn, chỉ có nấu cơm, nấu nước uống và bổ sung cho hệ làm mát mà đến hôm nay gần như đã cạn cả rồi. Xem trên bản đồ thì nốt chặng này sẽ gặp một con sông và đó sẽ là nơi các anh có thể nghỉ ngơi, tắm rửa và nhất là bổ sung nước dự trữ cho các xe.
Sáng nay, trước lúc xuất phát tiếp tục một chặng mới chính trị viên tiểu đoàn Biền đột ngột xuất hiện ở đại đội của Hòa. Hòa thấy hơi lạ bởi thường thì Biền vẫn đi ở chiếc xe chỉ huy nằm giữa đội hình, không hiểu vì sao hôm nay anh lại đến được đây sớm thế. Chắc chắn xe anh đã phải đi suốt đêm qua để vượt chặng. Chưa kịp hỏi han gì đã thấy Biền đã oang oang:
- Hòa đâu? Cho tập hợp toàn đại đội lại đây!
Chẳng biết có việc gì nhưng Hòa vẫn tập trung toàn đại đội lại. Chỉ chờ có thế, Biền tiến ra đứng trước hàng quân, anh dõng dạc:
- Thưa toàn thể các đồng chí! Sáng nay, chúng tôi nhận được mệnh lệnh của Đại tướng Tổng Tư lệnh gửi toàn quân do đoàn 559 truyền đạt lại. Nội dung mệnh lệnh chỉ ngắn gọn thế này thôi: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ, từng phút xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam”- Biền ngừng lời nhìn lướt qua những gương mặt nghiêm trang của cán bộ chiến sĩ như đang nuốt từng lời của mình, anh dằn từng tiếng- Thời gian qua, chúng ta đã hành quân rất thần tốc. Nhưng từ hôm nay, cấp trên đòi hỏi chúng ta phải thần tốc hơn nữa. Trước đây, chúng ta chỉ hành quân ban ngày. Từ hôm nay, chúng ta sẽ hành quân cả ngày và đêm. Chúng ta phải đảm bảo có mặt ở vị trí tập kết đúng và sớm hơn thời gian quy định. Các đồng chí rõ cả chưa?
Toàn đại đội đồng thanh:
- Rõ!
Biền khoát tay:
- Nếu rõ rồi, các đồng chí cứ thế mà thực hiện.
Chính trị viên đại đội Hiển vội bước lên:
- Thưa các đồng chí! Chúng ta đã được nghe mệnh lệnh của Đại tướng Tổng tư lệnh. Thiết tưởng, đó cũng là nguyện vọng chung của chúng ta. Để thể hiện quyết tâm của mình, tôi đề nghị chúng ta cùng đồng thanh hô quyết tâm ba lần khẩu hiệu sau- Anh dừng lời nhìn một lượt hàng quân đang im phăng phắc rồi nhấn từng từ- Quyết tâm thực hiện thắng lợi mệnh lệnh của Đại tướng Tổng tư lệnh!
Gần một trăm cán bộ, chiến sĩ vung cao tay, đồng thanh hô:
- Quyết tâm! Quyết tâm! Quyết tâm!
Hòa cố nén cơn xúc động, anh bước ra trước hàng quân:
- Các đồng chí đã nghe mệnh lệnh, đã biểu thị quyết tâm. Từ hôm nay trở đi, chúng ta sẽ thực hiện đi cả ngày lẫn đêm. Tôi vẫn sẽ đi đầu đội hình để duy trì tốc độ hành quân cũng như việc nghỉ ngắn, nghỉ chặng. Khi nào lái xe quá mệt, các đồng chí đại đội phó kỹ thuật, kỹ thuật viên và trưởng xe sẽ lái thay. Ngay sau đây, các xe về xe. Năm phút nữa sẽ xuất phát.
Bắt tay chính trị viên Biền, Hòa về ngay xe mình. Cả xe đã sẵn sàng, anh ngắn gọn:
- Tất cả vào vị trí, ai ngủ được thì tranh thủ ngủ đi. Thu, nổ máy! Tiến!
Chiếc xe K63 số 454 rùng mình chuyển động. Phía sau, cả đại đội cũng đã nổ máy, cự ly năm mươi mét một xe. Một luồng bụi đỏ lại bốc lên mù mịt.
Mặt trời đã lên cao tỏa cái nắng ong ong vô cùng khó chịu. Đường không chỉ bụi mà còn hẹp và lắm đèo dốc, có cố lắm tốc độ hành quân cũng chỉ đạt khoảng hơn mười ki- lô- mét một giờ. Hòa rất sốt ruột nhưng không dám giục Thu vì biết rằng cậu ta cũng đã cố hết sức.
Quá trưa, sau lần nghỉ giữa chặng cho bộ đội ăn cơm Hòa lại cho đại đội lên đường. Đứng thẳng người trong cửa trưởng xe, Hòa cố nén cơn buồn ngủ chăm chú nhìn con đường trước mặt. Quang cảnh hai bên đường thật là đơn điệu. Chẳng thấy gì ngoài những cánh rừng khộp trụi lá, thân cây bám đầy bụi đỏ. Thỉnh thoảng những vạt cỏ tranh cháy xém vì nắng mặt trời, vì mấy tháng nay chẳng có một cơn mưa nào. Thật sự là anh đã thấy rất mệt mỏi và khó chịu. Đã ba ngày nay không được tắm rửa, lại phải ngồi ngay cạnh cái máy nổ lúc nào cũng hầm hập nóng, mồ hôi túa ra đến đâu lại bết với bụi đỏ làm da anh dày cộp, ngứa ngáy đến là khó chịu. Phía sau, tám chiến sĩ bộ binh đang ngồi gà gật ngủ bất chấp những cú xóc tung người và những luồng bụi như táp vào mặt. Bên cửa lái xe, không còn nhận ra cái mặt thằng Thu lém lỉnh, lúc nào cũng thấy cười nữa. Cả khuôn mặt cậu ta như một diễn viên hề xiếc trát bự phấn son bằng thứ bột đất đỏ cao nguyên. Những dòng mồ hôi vằn vèo từ trên trán chảy xuống hai gò má. Hòa ra hiệu có cần uống nước không nhưng Thu lắc đầu. Chắc cậu ta cũng đang cố gắng chống lại cơn khát. Lúc dừng nghỉ đem nước ra nấu cơm, Hòa đã méo mặt khi nhìn thấy hai bịch nước dự trữ của xe đã gần cạn. Thôi thì chỉ còn trông cậy vào con sông phía trước ở chặng nghỉ đêm nay.
Lại một cái dốc khá cao hiện ra trước mặt. Thu về số, tăng chân dầu. Chiếc xe ì ạch  nhích lên từng tý một cách khó nhọc. Qua khỏi đỉnh dốc được một đoạn, Thu bỗng dừng xe đột ngột làm Hòa nhao cả người về phía trước. Ngay sau đó, tiếng động cơ rồ lên. Nhưng chỉ một lát, Thu đã tắt máy cúi xuống ngó nghiêng cái gì đó trong buồng lái. Hòa hơi gắt:
- Sao lại dừng ở đây?
Giọng Thu thảng thốt:
- Xe làm sao ấy, anh ạ! Nhiệt độ lên cao quá. Em đã xử lý mà nó không xuống lại tăng lên mới chết chứ- Cúi xuống lục lọi gì đó dưới chân một lát, Thu hốt hoảng kêu lên- Bục ống nước làm mát rồi, anh ạ. Nước chảy đầy ra xe rồi đây này.
Như không tin vào tai mình, Hòa trèo vội lên nóc xe nhìn vào cửa lái xe. Đúng là nước đang lênh láng cả sàn xe. Thu đã mở tấm vách ngăn buồng động lực ra, cậu ta lại một lần nữa hốt hoảng:
- Đúng rồi, anh ạ. Ống cao su từ bơm nước lên két mát bục rồi.
Hòa nghiến răng:
- Sao lại bục được?
Đang mệt mỏi, lại bị lục vấn Thu buông thõng:
- Nó cũ quá rồi, cao su bị lão hóa thì nó bục chứ sao.
Xạ thủ Dịp và tiểu đội bộ binh đã thức dậy. Cứ tưởng được nghỉ giải lao, cậu Khỏe vươn vai ngáp một cái rõ dài:
- Sao chặng này nghỉ sớm thế nhỉ? Chưa được một giấc cơ mà.
Nhìn cậu chiến sĩ bộ binh đang tuổi ăn tuổi ngủ, trẻ nhất tiểu đội Hòa không nỡ gắt mà chỉ nhỏ nhẹ:
- Xe hỏng rồi, các cậu ạ.
Phía sau, đội hình cả đại đội đã dồn lên thành một cục. Đại đội phó kỹ thuật Tấn hớt hải chạy lên. Nhìn vẻ mặt Hòa, Tấn biết ngay có sự cố. Anh trèo lên nóc xe nhìn vào buồng động lực lúc này đã được Thu tháo hết các vách ngăn. Nhìn cái ống nước rách toác, Tấn ôn tồn:
- Không sao! Dưới xe tớ có ống dự bị rồi- Anh bảo Dịp- Cậu chạy xuống xe cuối bảo lái xe nó đưa cho cái ống cao su két mát mang ngay lên đây.
Việc thay cái ống cao su bị vỡ thực ra không có gì quá phức tạp. Biết vậy nhưng mặt Hòa vẫn khó đăm đăm. Cái anh lo là cái khác: “liệu còn đủ nước mà đổ vào két mát không mới là điều quan trọng chứ”. Vì vậy, trong lúc Tấn cùng mấy lái xe thay ống nước Hòa đã lệnh cho tiểu đội bộ binh đi gom tất cả các túi nước dự bị của đại đội về. Và đúng là không nằm ngoài dự đoán của Hòa. Mười sáu túi ni- lon đựng nước đều lép kẹp, có dồn lại chắc cũng chỉ được ba mươi lít là cùng. Chính trị viên Hiển cũng đã lên tới nơi, nhìn mấy cái túi nước gần hết anh bàn:
- Đi gom tất cả bi đông xe, bi đông cá nhân lên đây. May ra cũng được vài chục lít nữa. Người thì cố nhịn một lúc cũng không sao đâu.
Tốp bộ binh vừa định chạy đi thì Tấn kêu toáng lên:
- Không được! Trưa nay tôi thấy nuôi quân nó cho đường với vi- ta- min C vào nước uống rồi. Bây giờ mà đổ vào đây thì chỉ có thủng két mát thôi.
Mấy cán bộ chụm đầu lại hội ý. Hàng loạt phương án được đưa ra rồi lại bị chính họ bác bỏ. Cuối cùng Hòa dằn giọng:
- Đào giếng!- Anh bảo hai trung đội trưởng- Về cho bộ đội cầm cuốc xẻng lên đây, lần theo lòng khe kia, chỗ nào âm ẩm, cây cỏ xanh tốt thì đào. Thay nhau mà đào. Đào càng nhanh càng tốt. Còn số lái xe thì tranh thủ ngủ đi để chốc nữa chạy bù.
Chưa thấy nước nôi gì thì một đoàn xe tải phía sau dồn tới. Có dễ phải đến bốn, năm chục xe. Xe nào, xe nấy chở đầy bộ đội. Dáng chừng chờ lâu quá không thấy động tĩnh gì, hai người rất khó đoán tuổi bởi mặt mũi, đầu tóc cũng lấm lem bụi đường chạy tới. Người cao lớn cất giọng oang oang:
- Mấy ông thiết giáp sao lại nằm giữa đường thế này? Có nghỉ thì cũng phải dẹp vào bên đường cho người ta còn đi chứ?
Đoán chừng đây là hai cán bộ của bộ binh nên Hòa mềm mỏng:
- Không phải nghỉ đâu, các anh ạ. Xe của chúng tôi bị hỏng.
Anh cán bộ bộ binh vẫn chưa chịu:
- Hỏng thì cũng phải cố dẹp vào một bên chứ nằm ì ra giữa đường thế kia à?
Tấn bực bội:
- Đã bảo xe hỏng thì còn dẹp làm sao được cơ chứ.
Người thấp nhỏ ôn tồn:
- Thế các anh không có biện pháp gì à?
Hòa vẫn mềm mỏng:
- Chúng tôi đang cố gắng khắc phục, các anh ạ.
Hai cán bộ bộ binh bỏ đi. Hòa cũng lại chỗ đào giếng. Cái hố dưới lòng khe đã sâu hơn một mét, thành đất tuy có hơi ẩm nhưng vẫn chưa thấy tăm hơi giọt nước nào. Anh quay lại bàn với Tấn:
- Hay là ta tìm cách kéo chiếc xe này đến chỗ nào rộng hơn rồi để lại, anh em khắc phục xong sẽ đi sau chứ thế này thì gay to đấy.
Tấn nhăn nhó:
- Tôi đã tính rồi nhưng không được. Cái dốc này anh đã thấy rồi đấy, nó hẹp vanh vanh thế kia mà. Cho xe vượt lên trước thì không được. Mà kéo lùi thì phải mấy trăm mét nữa mới có chỗ rộng để tránh đường. Thế mà đằng sau lại còn hàng mấy chục xe đang dồn lại cả một cục thế kia, biết bao giờ mới lùi về đấy được.
Hai mươi phút nữa trôi qua. Hai cán bộ bộ binh lại lên, sự nóng ruột có vẻ như đã lên đến đỉnh điểm. Người thấp nhỏ ôn tồn:
- Thế nào? Các đồng chí thiết giáp đã khắc phục xong chưa?
Biết mình có lỗi nên Hòa tỏ ra hết sức nhã nhặn:
- Báo cáo các anh, vẫn chưa xong ạ.
Anh ta tỏ vẻ quan tâm:
- Thế độ bao giờ mới xong?
Hòa vẫn rất mềm mỏng:
- Có lẽ phải vài tiếng nữa.
Người cao lớn hùng hổ:
- Vài tiếng nữa ấy à? Không được! Các anh đã nhận được mệnh lệnh của Đại tướng Tổng tư lệnh chưa? Thần tốc mà như thế này à?- Anh ta vung tay, vung chân loạn xạ- Không chữa được thì cứ ủi nó xuống vực kia kìa. Bỏ lại một cái nhưng cả đoàn đi được vẫn hơn.
Dường như không chịu được, Tấn cũng nóng mắt:
- Anh nói dễ nghe nhỉ? Bỏ là bỏ thế nào? Của một đống tiền đấy!   
Người cao lớn bĩu môi:
- Anh mới đi chiến trường lần đầu phải không? Một đống tiền cũng phải bỏ. Hồi trước ở trên Trường Sơn chúng tôi đã nhiều lần phải làm thế rồi.
Thấy mắt Tấn đã vằn lên, chính trị viên Hiển vội đứng chen vào giữa hai người:
- Các anh thông cảm! Chúng tôi cũng đâu muốn thế. Đây là sự cố kỹ thuật bất khả kháng mà anh. Nhưng xe này là xe chiến đấu, đưa thêm được chiếc nào vào chiến trường là quý chiếc ấy. Các anh cố gắng đợi thêm một lúc nữa.
Người thấp nhỏ vỗ vai người cao lớn:
- Thôi nào, bình tĩnh lại đi. Anh em mình đều muốn đi nhanh cả chứ ai muốn nằm lại làm gì- Anh quay sang mấy cán bộ xe tăng, giọng nhỏ nhẹ- Các anh thông cảm. Cũng vì quá nóng ruột nên anh em nóng nảy thế thôi. Còn các anh, các anh đang khắc phục thế nào?
Hòa chỉ xuống chỗ mấy chiến sĩ đang đào đào, xúc xúc dưới cái khe cạn:
- Chúng tôi đang đào giếng, anh ạ.
Anh cán bộ bộ binh mở to mắt ngạc nhiên:
- Đào giếng? Các anh đào giếng làm gì?
Hòa nhẫn nhục:
- Lấy nước chứ còn làm gì nữa. Xe chúng tôi bị bục ống dẫn, hết nước làm mát. Mà nước dự phòng cũng hết mất nên không còn gì để bổ sung, đành phải đào giếng chứ còn biết làm sao.
Anh cán bộ cao to lại vò đầu bứt tai:
- Mấy bố lần đầu vào đây phải không? Mùa khô ở cái xứ này thì các bố có đào đến Tết cũng không kiếm ra được một giọt nước nào đâu. Ủi nó đi thôi!
Người cán bộ thấp nhỏ vẫn điềm tĩnh:
- Thế các anh cần bao nhiêu nước?
Tấn nhăn nhó:
- Khoảng gần trăm lít, anh ạ.
Đôi mắt người thấp nhỏ chợt sáng lên:
- Có thế mà không nói ngay từ đầu. Tôi có gần nghìn quân ở sau kia. Mỗi người có một bi đông nước, chí ít cũng còn một phần ba. Nếu huy động hết thì cho các ông tắm cũng được ấy chứ- Anh vẫy tay- Nào, các anh cho quân mang đồ đựng nước đi theo tôi.
Cả Hòa, Khải, Tấn cùng sáng mắt lên. Khải nắm tay người cán bộ bộ binh, xúc động:
- Cảm ơn anh nhiều lắm!
Người cán bộ bộ binh nhã nhặn:
- Có gì đâu! Chúng ta là anh em cùng binh đoàn mà.
Tấn thì vội nhắn theo tốp bộ binh đang xách túi đựng nước chạy về phía sau:
- Nhớ chỉ lấy nước trắng thôi đấy.
Đúng như anh cán bộ thấp nhỏ đã nói. Chỉ mười lăm phút sau hơn một trăm lít nước được đem về. Hòa cho đại đội của mình chạy hết con dốc rồi tránh sang một bên nhường đường cho đoàn ô tô chở bộ binh vượt lên trước. Nhìn gương mặt tươi rói của những người chiến sĩ trẻ măng vừa san sẻ chút nước uống cuối cùng cho chiếc xe của mình, lòng anh rưng rưng xúc động.

Sở chỉ huy cánh quân Duyên Hải, trong đó có tiền phương Thiết giáp cơ động ngay sau khối thứ hai của Binh đoàn Sông Hương. Chiếc xe Bắc Kinh của tư lệnh Đào hôm nay có vẻ như tốt hơn hẳn vì không phải chốc chốc dừng lại bổ sung nước như dạo trước nữa. Chính ông Đào cũng nhận ra sự khác lạ này nên sau mấy chục ki- lô- mét đầu, ông bảo Năm:
- Này! Kiểm tra nước làm mát đi chứ. Nó mà cháy máy nổ là cậu bị kỷ luật đấy!
Nam liếc nhìn Phùng, thấy Phùng lắc nhẹ đầu, anh nhỏ nhẹ:
- Báo cáo tư lệnh, chắc là do đường tốt, lại ít dốc nên không hao nước như trước. Tôi vẫn thường xuyên theo dõi đồng hồ nhiệt độ đấy ạ.
Thực ra, giữa Phùng và Năm có một bí mật nho nhỏ mà họ không muốn cho thủ trưởng của mình biết. Chiếc xe của tư lệnh Đào vốn là chiếc Bắc Kinh cũ kỹ đã sử dụng nhiều năm. Cơ quan kỹ thuật định đổi xe mới cho ông nhưng ông bảo: “tớ thấy vẫn dùng tốt đấy chứ, nếu được cấp xe mới các cậu hãy ưu tiên cho đơn vị chiến đấu trước đã” nên lại thôi. Tuy nhiên, có đi công tác đường dài mới thấy hết cái sự già nua của nó. Chẳng biết két mát của nó đã đóng bao nhiêu cặn nhưng cứ độ ba chục ki- lô- mét là nước đã sôi lên sùng sục. Vì vậy lúc nào lái xe Năm cũng phải tích trữ vài chục lít nước để sẵn sàng bổ sung. Biết vậy, hôm được giao ra bán đảo Sơn Trà kiểm tra tình hình các đơn vị ngoài ấy Phùng nháy Nam lấy thêm một can xăng hai mươi lít bỏ lên xe. Xong việc rồi, hai thày trò quay về thành phố Đà Nẵng. Đến trước một cái ga- ra rất to vẫn đang đóng cửa im ỉm, Phùng bảo Năm dừng xe rồi vào gõ cửa. Người chủ ga- ra mở cửa nhìn thấy anh bộ đội giải phóng súng ngắn kè kè bên hông thì hốt hoảng ra mặt. Anh ta chỉ bình tâm trở lại khi thấy Phùng ôn tồn: “Két mát xe chúng tôi có vấn đề, nhiệt độ thường xuyên lên cao. Các anh có giúp sửa được không?”. Người chủ ga- ra hồ hởi: “Dạ! Chắc là nó bị két nhiều cặn bẩn. Chúng tôi làm được”. Phùng cẩn thận: “Nhưng chúng tôi không có tiền đâu, chỉ có…”. Không để anh nói hết lời, người chủ ga- ra đã xua tay: “Không cần đâu ạ! Chúng tôi làm giúp thôi ạ! Giúp đỡ bộ đội giải phóng là trách nhiệm của chúng tôi mà”. Anh ta gọi mấy cậu thợ trẻ ra. Họ loay hoay gần một tiếng thì xong. Không chỉ xúc rửa két mát nước, họ còn bảo dưỡng và điều chỉnh thêm một số bộ phận nữa. Chiếc xe cũ kỹ như được lột xác, tiếng máy nổ êm hơn hẳn. Xong việc, Năm xách can xăng vào để trả công. Người chủ ga- ra cứ chối bai bải. Chỉ đến khi Phùng bảo: “Đây không phải là trả công mà là có chút quà cảm ơn các anh em đã giúp đỡ” thì anh ta mới chịu nhận. Nhưng thật tình cũng phải công nhận tay nghề của họ giỏi.
Đường tốt, xe chạy êm như ru. Tư lệnh Đào ngồi im lặng không tham gia vào câu chuyện sôi nổi của cấp dưới, những người lần đầu tiên được đặt chân đến đây. Đôi mắt của ông lim dim sau cặp kính trông như đang ngủ nhưng không phải. Vùng đất này thực ra không quá xa lạ với ông. Hồi đầu kháng chiến chống Pháp ông đã có mặt trong đoàn quân Nam tiến vào đến tận Nha Trang. Tuy nhiên, cảnh vật đã thay đổi quá nhiều. Đường sá tốt hơn. Nhà cửa to đẹp hơn. Phố xá sầm uất hơn. Chỉ còn đó những con người chất phác và đôn hậu là không thay đổi. Tất nhiên, cũng có những người không mong đợi các ông. Tuy nhiên, đó chỉ là số ít.
Tưởng như ngủ nhưng thực ra ông Đào đang tập trung suy nghĩ về trận chiến đấu sắp tới. Mặc dù quân và dân ta đã giành được những chiến thắng vang dội, giải phóng hoàn toàn quân khu Một và phần lớn quân khu Hai của địch. Song ở thế “chó cùng dứt giậu”, chắc chắn bọn địch cẽ chống cự điên cuồng và sẽ làm mọi cách để ngăn bước chân của ông và đồng đội. Ngày 28 tháng 3 vừa qua, đích thân đại tướng Uây- en, Chủ tịch hội đồng tham mưu liên quân Hoa Kỳ đã tới Sài Gòn. Sau khi nghe Thiệu báo cáo tình hình và thị sát một vòng, Uây- en đã cố vấn cho chính quyền Sài Gòn thiết lập một vành đai phòng thủ để cố giữ phần đất còn lại. Theo hắn, “tuyến phòng thủ Sài Gòn sẽ neo ở thị xã Phan Rang, lấy Xuân Lộc làm mũi nhọn phòng thủ chính và Tây Ninh là rìa phía tây” sẽ bảo đảm giữ được Sài Gòn chờ mùa mưa xuống sẽ phản công hoặc chờ đợi một giải pháp chính trị. Có lẽ viên đại tướng tư lệnh quân viễn chinh Mỹ cuối cùng ở Đông Dương vẫn còn ôm mối hận phải cuốn cờ trong lòng nên tỏ ra hết sức hiếu chiến. Ngoài việc đốc thúc quân ngụy xây dựng tuyến phòng thủ hắn còn điện về Mỹ yêu cầu tổng thống Pho viện trợ khẩn cấp cho Sài Gòn. Những lời kêu cứu khẩn thiết của Uây- en ít nhiều vẫn được một số giới chức diều hâu trong chính quyền của tổng thống Pho ủng hộ nên một cầu hàng không từ Băng Cốc đến Sài Gòn đã được thiết lập. Một khối lượng khá lớn phương tiện chiến tranh đã được không vận khẩn cấp đến Sài Gòn. Ngoài biển Đông, tàu sân bay Hen- cốc cũng rập rình như để trấn an thêm tinh thần cho Thiệu và bè lũ tay sai. Dường như đã gượng lại được sau cơn choáng, lại được quan thầy hà hơi, tiếp sức nên chính quyền Sài Gòn đã sáp nhập hai tỉnh còn lại của quân khu Hai là Ninh Thuận và Bình Thuận vào quân khu Ba. Đồng thời thành lập Bộ tư lệnh tiền phương quân khu Ba do trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi chỉ huy đặt tại Phan Rang. Theo tin tình báo của ta thì chúng đã tập trung được ở đây 1 sư đoàn bộ binh, 1 sư đoàn không quân, 1 lữ đoàn dù, 1 liên đoàn biệt động quân… Tổng cộng lực lượng địch ở đây lên đến hơn chục nghìn quân, lại được hỏa lực của tàu chiến ngoài khơi yểm trợ. Còn ở Xuân Lộc, sư đoàn bộ binh 18 gần như còn nguyên vẹn cùng với liên đoàn bảo an 936, thiết đoàn 5 và 3 tiểu đoàn bảo an đã được bố trí phòng thủ tại đây. Trên đài Sài Gòn, hết tổng thống Nguyễn Văn Thiệu lại đến các quan chức của Bộ Tổng tham mưu ngụy thay nhau hò hét “tử thủ Phan Rang, tử thủ Xuân Lộc” để lên dây cót cho tinh thần binh sĩ. Thực ra, cái chuyện hò hét suông thì cũng chẳng cần để ý đến làm gì. Tuy nhiên, nếu không giải quyết nhanh, để địch củng cố tuyến phòng thủ trở nên vững chắc thì quân ta sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nếu lực lượng phái đi trước của binh đoàn mà không đủ sức đột phá, phải dùng đến chủ lực ở khối ba thì chưa biết đến bao giờ mới có thể vượt qua. Cái mẹo “dĩ dật đãi lao” này thì ai cũng biết. Vấn đề bây giờ là phải đánh nhanh, thắng nhanh.
Nhưng có vẻ như cái ý định đánh nhanh, thắng nhanh của ta đã không thực hiện được ở Xuân Lộc thì phải. Đã ba ngày rồi theo dõi chiến sự ở Xuân Lộc, ông Đào biết trận chiến đấu ở đây gặp rất nhiều khó khăn. Hôm nay là ngày thứ tư quân ta tiến công thị xã đó. Không biết tình hình thế nào. Vì vậy, khi đoàn xe vừa dừng lại trong một cánh rừng thưa dưới chân núi Tà Lương, ông Đào đã vội lôi chiếc đài bán dẫn ra mở. Lẹt xẹt dò qua một loạt đài, tai ông bỗng dỏng lên khi nghe nhắc đến hai tiếng Xuân Lộc. Ông vội chỉnh lại tần số và vặn to nút âm lượng. Từ trong chiếc đài vọng ra giọng nói nhão nhoẹt của con mụ phát thanh viên đài Sài Gòn:
“Hôm nay là ngày thứ tư cộng quân tiến hành tiến công thị xã Xuân Lộc. Mặc dù đã được tăng phái thêm nhiều binh lực nhưng trước sự kháng cự vô cùng anh dũng của các chiến binh quân lực Việt Nam cộng hòa, cộng quân đã phải dừng bước ở ngoại vi thị xã, bỏ lại hàng trăm xác chết và nhiều quân cụ, trong đó có 4 chiến xa T54. Tướng Lê Minh Đảo, tư lệnh sư đoàn bộ binh 18 cho phóng viên bản đài biết: “Tinh thần binh sĩ VNCH tại Xuân Lộc rất cao, hệ thống truyền tin rất tốt. Các đơn vị Dù và BĐQ đã đến tăng viện kịp thời. Đồng bào ở Sài Gòn hãy yên tâm vì Xuân Lộc còn thì Sài Gòn cũng còn”. Ông còn thách thức tướng Hoàng Cầm, tư lệnh quân đoàn 4 cộng quân tiếp tục tiến công”.
Vẫn biết rằng thông tin do đài Sài Gòn đưa thì không thể tin tưởng hoàn toàn song ông Đào vẫn ngồi thừ ra. Như vậy quân ta vẫn chưa đột được qua Xuân Lộc và nhiệm vụ của cánh quân Duyên Hải này chắc sẽ phức tạp hơn.

Vào lúc đó, trong một căn nhà còn khá nguyên vẹn ở rìa ấp Bảo Vinh A, mấy cán bộ tiểu đoàn tăng 21 đang ngồi chờ chiếc xe dắt đi cứu kéo xe hỏng và làm công tác thương binh, tử sỹ về. Sau ba ngày chiến đấu không đạt được kết quả, 4 xe bị mìn và 1 xe sa xuống hố bom phải bỏ lại trận địa. Đêm nay, họ quyết định sử dụng 3 xe còn lại chi viện cho chiếc xe dắt bò vào để cứu kéo xe hỏng về. Theo hiệp đồng, còn một tiếng nữa họ mới bắt đầu nổ súng.
Dưới ánh sáng leo lắt của ngọn nến nhỏ còn sót lại trên bàn, không khí trong nhà có vẻ rất nặng nề, u ám. Tiểu đoàn trưởng Khê ngồi ủ rũ bên cạnh cái bàn trông như một pho tượng gỗ. Phía bên kia bàn, chính trị viên Bào đang lúi húi ghi chép gì đó vào cuốn sổ tay. Tham mưu trưởng tiểu đoàn thì đang ghé ngồi gà gật bên cạnh chiếc đài 2 oát. Cân và một cán bộ đại đội 2 thì ngồi im lặng ngay ngoài cửa, mắt dòi nhìn về phía nam, nơi ba chiếc xe tăng và chiếc xe dắt đang ém sẵn chờ giờ nổ súng. Quả thật, có quá nhiều điều làm cho họ phải bận lòng. Đây đã là ngày thứ ba tiểu đoàn 21 tham gia tiến công Xuân Lộc. Tuy nhiên, kết quả không những không chọc thủng được phòng tuyến địch mà lại còn bị thiệt hại nặng nề.
Thực ra, tiếng là một tiểu đoàn xe tăng nhưng trước khi bước vào trận đánh này toàn tiểu đoàn chỉ còn đúng 12 chiếc. Sở dĩ như vậy là vì sau các trận Phước Long, trận vận động tiến công dọc đường 20 lên tới tận Bảo Lộc, Di Linh lực lượng của tiểu đoàn phần bị tiêu hao trong chiến đấu, phần bị hư hỏng do tình trạng kỹ thuật không bảo đảm lại không được bổ sung kịp thời. Bộ đội thì cũng quá mệt mỏi sau những chặng đường dài cơ động, chiến đấu liên tục, nhiều đồng chí bị sốt rét hành hạ không nuốt nổi cơm. Thế nhưng, khi nhận nhiệm vụ tiến công Xuân Lộc ai cũng hào hứng và sẵn sàng nhận nhiệm vụ vì họ biết rằng nếu nhổ được cánh cửa thép này thì đường về Biên Hòa và Sài Gòn sẽ không còn xa nữa.
Ấy thế nhưng kết quả lại không được như mong muốn.
Ngay ngày đầu tiên, hai đại đội 1 và 2 được tung vào trận đánh, đại đội 3 được cử làm đội dự bị. Đại đội 1 phối thuộc cho một tiểu đoàn bộ binh tiến công ở bắc đường sắt vào khu hậu cứ chiến đoàn 52. Còn đại đội 2 cũng với bộ binh đánh vào căn cứ thiết đoàn 5 và khu thông tin ở phía nam đường sắt. Sau màn hỏa lực chuẩn bị của pháo binh, xe tăng và bộ binh đồng loạt xung phong. Tuy nhiên, cả hai hướng tiến công đều bị địch ngăn chặn quyết liệt bằng không quân và pháo binh. Trên hướng đại đội 1, bộ binh không mở được cửa mở nên xe tăng đành phải dừng ở bên ngoài phát huy hỏa lực bắn vào các mục tiêu bên trong. Kết cục cuộc đấu pháo đó xe 363 bị trúng một phát tên lửa chống tăng, kíp xe thương vong gần hết. Không xung phong được, đại đội 1 được lệnh lui về phía sau.
Bên hướng đại đội 2 cũng chẳng hơn gì. Bộ binh không mở được cửa nên khi đã áp sát hàng rào rồi, xe tăng vẫn không xung phong được. Chủ động tìm đường vượt qua hệ thống vật cản chống tăng dày đặc thì lần lượt 3 xe 943, 331 và 949 dính mìn phải nằm lại. Chỉ còn một mình xe 365 tiến sau kịp dừng lại, lợi dụng địa hình địa vật chi viện cho các xe kia khắc phục hậu quả nhưng không thành công.
Tối ấy, khi đã lui về vị trí ban đầu Cân đến gặp tiểu đoàn trưởng bộ binh. Nhìn người cán bộ cũng trạc tuổi mình trên đầu và một cánh tay băng trắng xóa, Cân không nỡ nói những lời trách móc mà anh đã nung nấu từ trước. Dường như người cán bộ bộ binh cũng đoán được điều đó nên anh ta chủ động nói trước: “Anh thông cảm! Gọi là tiểu đoàn thôi chứ anh biết chúng tôi có bao nhiêu tay súng không? Huy động cả anh nuôi, y tá mới được hơn trăm đấy. Mà lính đâu có khỏe. Vừa vận động hàng trăm ki- lô- mét từ đường 20 về một cái là lại húc vào đây. Thực tình, cũng không ngờ chúng ngoan cố đến thế. Cứ tưởng nó sụp đến nơi rồi. Ai ngờ nó vẫn chống cự như điên. Mà sao máy bay, pháo binh của chúng vẫn mạnh như thế”. Quả có thế thật. Ngay cả Cân và anh em lính tăng mình cũng tưởng trận này dễ “xơi”, cứ nghĩ sẽ thắng như chẻ tre như mấy hôm trước đánh lên Bảo Lộc. Mà có lẽ cả cấp trên cũng vậy chăng?
Ngày hôm sau, sư đoàn điện xuống tiếp tục tiến công. Tuy nhiên, cũng lại như ngày hôm trước. Vừa mới nổ súng xung phong địch đã cho máy bay, pháo binh ngăn chặn quyết liệt. Dưới làn bom đạn dày như vãi trấu, bộ binh thương vong nhiều, không còn sức chiến đấu nên lại phải lui về. Xe tăng không có bộ binh đi cùng cũng phải rút về ấp Bảo Vinh A. Lần này thì cả tiểu đoàn trưởng và chính trị viên tiểu đoàn bô binh đều bị thương nặng phải chuyển lên tuyến trên điều trị.
Sang chiều, tiểu đoàn xe tăng đề nghị đưa đội dự bị vào chiến đấu để tăng cường khả năng đột phá. Cấp trên đồng ý ngay nhưng do trục trặc trong hiệp đồng chiến đấu mà phải đến sáng ngày hôm sau mới tiếp tục tiến công được. Tuy nhiên, kết quả chiến đấu ngày thứ ba này cũng chẳng có gì khả quan hơn. Có lẽ địch đã dồn hết sức ra để ngăn chặn hướng tiến công chính diện này thì phải. Vừa mới xuất kích đã thấy máy bay lên đen trời. Phản lực có. Trực thăng có. Rồi pháo, cối, tên lửa chống tăng dường như được dồn hết về đây thì phải. Và rồi, các mũi tiến công của bộ binh bị chùn lại. Xe tăng số 350 trúng mìn bốc cháy. Xe 358 sa xuống hố bom không lên được. Xe 942 trúng tên lửa chống tăng, may không cháy, chỉ có trưởng xe bị thương. Thế là lại phải lui về.
Có lẽ cấp trên cũng đã nhận ra sự không hợp lý khi quyết định tiến công trực diện vào nơi địch phòng thủ rắn nhất nên đã chuyển hướng tiến công vào phía sau quân địch. Tiểu đoàn nhận được lệnh tìm mọi cách thu hồi xe pháo và củng cố để chuẩn bị cho những trận đánh tiếp theo. Thực ra, hy vọng kéo được xe về cũng mong manh lắm. Xe bị đứt xích bỏ lại trên đó cả ngày trời liệu bọn địch có bỏ qua không.
Một loạt pháo bỗng nổ vang cắt ngang luồn suy nghĩ của mọi người. Tất cả nhào ra phía cửa hướng về phía có tiếng súng nổ. Tham mưu trưởng tiểu đoàn cũng bừng tỉnh, anh áp sát cáp nghe vào tai và xách luôn chiếc máy ra ngoài. Từ phía trận địa vọng về tiếng súng bắn trả loạn xạ của địch, thỉnh thoảng lại được một phát pháo 100 điểm nhịp. Chợt tham mưu trưởng gọi tiểu đoàn trưởng Khê:
- Anh Khê! Anh nghe báo cáo này.
Khê giằng lấy bộ cáp nghe chụp lên đầu, anh hỏi dồn:
- Tôi Khê đây! Báo cáo đi!
Không biết phía đầu kia báo cáo những gì, chỉ thấy tiểu đoàn trưởng Khê “à”, “ừ” một lúc rồi buông thõng:
- Thôi, được rồi! Cứ thế mà làm- Nhìn nét mặt chăm chú của những cán bộ dưới quyền xung quanh, anh lắc đầu nói nhỏ- Mấy xe bị mìn bị chúng bắn cháy hết rồi. Chỉ còn mỗi cái 356 anh em đang kéo về.

Những tin tức không vui từ Xuân Lộc dội về làm ông Đào cũng như cả Bộ tư lệnh cánh quân Duyên Hải lo lắng. Một cuộc họp được tổ chức ngay tại sở chỉ huy với thành phần là Bộ tư lệnh binh đoàn Sông Hương, thủ trưởng sư đoàn bộ binh Sao Đỏ cùng đại diện các quân binh chủng. Mọi người vừa đến đủ, Tư lệnh cánh quân Duyên Hải vào đề ngay:
- Thưa các đồng chí! Tôi vừa nhận được điện của Bộ thông báo tình hình quốc tế cũng như diễn biến trên các chiến trường. Nói chung là tình hình rất sáng sủa, đặc biệt đối với Hoa Kỳ thì cuộc chiến tranh này đã coi như kết thúc. Chắc chắn sẽ không có sự can thiệp nào từ phía Mỹ, vì vậy chúng ta có thể yên tâm làm việc của mình hơn. Ở hậu phương miền Bắc, toàn Đảng toàn dân đang dốc hết sức người, sức của chi viện cho miền Nam đánh thắng trận cuối cùng. Hiện tại, binh đoàn Quyết Chiến, binh đoàn Cao Nguyên đang nhằm hướng Sài gòn để cơ động. Trên các chiến trường, chúng ta cũng đã mở rộng được bàn đạp tiến công Sài Gòn từ các hướng nam, tây nam và tây bắc- Ông bỗng trầm giọng xuống- Tuy nhiên, ý định chiếm bàn đạp phía bắc của binh đoàn Mê- Kông tại Xuân Lộc thì gặp nhiều khó khăn. Sau bốn ngày chiến đấu, bị nhiều tổn thất các đồng chí ở Bộ chỉ huy Miền đã quyết định không tiếp tục đánh trực diện nữa mà sẽ đánh vào phía sau quân địch. Nếu ở trong đó đánh hổng được phía sau và ngoài này ta cũng ép sát vào thì chẳng cần đánh chúng cũng phải bỏ Xuân Lộc mà chạy. Vì vậy, vấn đề đặt ra với cánh quân này của ta là phải nhanh chóng tiến công Phan Rang và các tỉnh cực nam Trung Bộ. Một lý do nữa buộc chúng ta phải tiến công nhanh là từ bài học Xuân Lộc ta đã rút ra một điều: nếu chậm trễ, để quân địch có thời gian củng cố tuyến phòng ngự vững chắc thì chúng ta sẽ gặp khó khăn bội phần. Vì vậy, tôi quyết định như sau: ngay từ hôm nay, sư đoàn Sao Đỏ có nhiệm vụ tiêu diệt các căn cứ tiền tiêu để mở đường cho binh đoàn Sông Hương tiến đánh Phan Rang. Còn binh đoàn Sông Hương phải nhanh chóng dồn lực lượng lên và tổ chức đánh chiếm Phan Rang ngay, sau đó khẩn trương phát triển xuống Phan Thiết. Thời gian nổ súng đánh Phan Rang chậm nhất là ngày 16 tháng Tư. Tôi hạn cho các anh trong vòng hai ngày phải giải quyết xong tuyến phòng thủ này và chậm nhất ngày 20 phải chiếm được Phan Thiết. Binh đoàn khẩn trương xây dựng quyết tâm chiến đấu, sáng sớm mai báo cáo tôi- Ông dừng lại ngẩng nhìn khắp một vòng rồi hỏi- Các đồng chí còn hỏi gì nữa không? Nếu không, mời các đồng chí về triển khai công việc.
Mọi người lục tục đứng dậy, nét mặt người nào cũng trầm ngâm đầy vẻ suy tư. Họ hiểu, những trận đánh cuối cùng sẽ không hề dễ dàng chút nào. Sau khi nán lại trao đổi với sư trưởng Sao Đỏ mấy phút, tư lệnh binh đoàn Sông Hương tiến lại chỗ ông Đào nói nhỏ:
- Chúng tôi cần trao đổi với anh một chút.
Ông Đào cũng nhỏ nhẹ:
- Mời anh về bên tôi cho tiện.
Cả hai cùng sánh bước về phía sở chỉ huy tiền phương của Thiết giáp, theo sau họ là phó tư lệnh Hoàng và hai sĩ quan tham mưu. Mặc dù vừa mới đến đây chiều qua song tiểu đội công binh đã xây dựng xong hầm chỉ huy với đầy đủ mái che, bàn ghế. Mời các đồng sự ngồi xuống ghế xong ông Đào bảo chiến sĩ công vụ đang rót nước:
- Đồng chí mời phó chính ủy Thu và đồng chí Phùng lên gặp tôi ngay- Quay lại phía các vị khách, ông niềm nở- Các anh uống nước đi!
Vẻ nôn nóng hiện rõ trên mặt tướng Ân, ông giục người sĩ quan tham mưu mở bản đồ trải lên chiếc bàn trước mặt. Khi thấy phó chính ủy Thu và trưởng phòng tác chiến Phùng vào, ông nói luôn:
- Báo cáo các anh! Xin phép các anh cho chúng tôi vào việc luôn. Như anh Đào đã biết, nhiệm vụ của binh đoàn vừa nhận là hết sức nặng nề. Tuyến phòng thủ của địch tại Phan Rang nếu tính từ quận lỵ Du Long đến mũi Cà Ná có chiều sâu gần 70 ki- lô- mét, chính diện có chỗ lên đến trên 10 ki- lô- mét như đoạn từ cảng Ninh Chữ lên sân bay Thành Sơn. Nếu cứ đánh theo kiểu tiến công trận địa, mỗi ngày nhổ một chốt của địch thì có lẽ phải mất hàng tuần mới xong. Thế mà trên giao cho chúng ta phải giải quyết xong trong vòng hai ngày. Chính vì vậy tôi rất muốn tham khảo ý kiến của các anh bên Thiết giáp về cách đánh trong trận này.
Căn hầm lặng đi đến hàng phút, mãi sau tư lệnh Đào mới hỏi:
- Hiện giờ lực lượng khối một của binh đoàn đã đến đâu và các anh định bố trí vị trí tập kết ở đâu?
Phó tư lệnh Hoàng nhanh nhảu:
- Hai tiểu đoàn xe tăng và sư B25 trong ngày hôm nay sẽ đến đây. Ý định của chúng tôi là bố trí tập kết ở Ba Ngòi- Ông chỉ tay lên một điểm trên bản đồ.
Cả mấy sĩ quan Thiết giáp cùng nhổm hẳn lên để nhìn. Lại lặng im một lát ông Đào mới chậm rãi:
- Với tình hình như thế này, để hoàn thành nhiệm vụ chỉ còn một cách duy nhất là tổ chức tiến công trong hành tiến. Đặc biệt, phải lấy cơ giới làm chủ mới đẩy nhanh được tốc độ tiến công.
Tướng Ân gật đầu:
- Tôi cũng nghĩ vậy. Tuy nhiên, loại hình tác chiến này còn rất mới mẻ với chúng tôi. Chính vì vậy chúng tôi mới tới đây.
Ông Đào khiêm tốn:
- Thực ra, với chúng tôi thì cũng mới chỉ áp dụng thành công loại hình này trong một vài trận đánh thôi. Tôi nghĩ chính anh Hoàng sau trận hành tiến tiến công Đà Nẵng qua đèo Hải Vân vừa rồi mới là người có nhiều kinh nghiệm nhất đấy. Nhưng thôi, cứ đi sẽ tới, cứ làm sẽ có kinh nghiệm. Các anh đã tham khảo thì ý tôi thế này: một là, chúng ta phải tận dụng vị trí có lợi của sư đoàn Sao Đỏ để mở cửa và tạo bàn đạp tiến công cho lực lượng chính. Hai là, về tổ chức đội hình tiến công theo tôi, các anh nên tổ chức thành một thê đội và đội dự bị, và đặc biệt là phải cơ giới hóa toàn bộ. Thứ ba, khi thực hành tiến công phải đánh lướt, có khi bỏ qua những mục tiêu không quan trọng để thọc thẳng vào mục tiêu chủ yếu. Về thành phần thê đội 1 có thể gồm 1 tiểu đoàn xe tăng chở theo bộ binh trên xe, 1 tiểu đoàn cao xạ để bảo vệ đội hình chiến đấu, 1 tiểu đoàn bộ binh ngồi trên xe tải chạy phía sau và nếu có pháo bắn thẳng nữa đi cùng cũng được. Còn đội dự bị sẽ gồm các lực lượng còn lại của khối một. Sau khi thê đội 1 đã đột phá được tuyến phòng ngự vững chắc của địch ta sẽ tung đội dự bị vào để làm chủ địa bàn, truy quét tàn quân và phát triển xuống Cà Ná. 
Tất cả mọi người có mặt cùng gật gù ra chiều tâm đắc. Tướng Ân gật đầu:
- Tôi đã thống nhất với sư trưởng Sao Đỏ rồi. Đêm nay các anh ấy sẽ nổ súng đánh chiếm quận lỵ Du Long và một số cứ điểm tiền tiêu của địch. Đồng thời sẽ cho lực lượng áp sát thị xã và sân bay Thành Sơn để sẵn sàng phối hợp với lực lượng tiến công theo đường quốc lộ 1.
Phó chính ủy Thu bây giờ mới lên tiếng:
- Vậy các anh xác định những mục tiêu nào là mục tiêu chủ yếu của trận đánh?
Đại tá Hoàng trả lời ngay:
- Chúng tôi xác định mục tiêu chủ yếu là Tòa thị chính, cảng Ninh Chữ và sân bay Thành Sơn. Chiếm được ba nơi này là coi như ta đã phá tan tuyến phòng thủ Phan Rang.
Phó chính ủy Thu gật đầu tán đồng, riêng ông Đào có vẻ chưa yên tâm. Nhấp nhổm nhìn bản đồ một hồi ông mới chậm rãi:
- Theo tôi, các anh nên bổ sung thêm một mục tiêu nữa gọi là chủ yếu hay quan trọng cũng được. Đó là cây cầu bắc qua sông Kinh Dinh ở phía nam thị xã. Tôi nhớ con sông này khá rộng, nếu để địch phá được cầu thì ta sẽ rất khó phát triển xuống phía nam.
Tướng Ân gật đầu đồng ý ngay, ông bảo hai sĩ quan đi cùng:
- Các đồng chí bổ sung nhiệm vụ này vào quyết tâm cho tôi- Ông nghiêng cổ tay xem đồng hồ rồi đứng dậy- Xin cảm ơn những ý kiến quý báu của các anh. Còn bây giờ chúng tôi xin phép về để tiếp tục công tác chuẩn bị.
Ông Đào nắm chặt lấy tay tướng Ân tươi cười:
- Anh Ân cứ tổ chức đánh như hôm ta xem diễn tập ở Liên Xô ấy thì chắc chắn là chúng sẽ trở tay không kịp đâu. Còn 16 này, tôi sẽ xin phép tư lệnh đi cùng các anh.

   

Không đợi đến ngày 16 mà nửa đêm 15 tháng Tư ông Đào đã gọi trưởng phòng tác chiến Phùng, trợ lý chính trị Hàng cùng một chiến sĩ thông tin đi tới sở chỉ huy tiền phương của binh đoàn Sông Hương. Ông cũng không ngờ tại đây có gần như đủ mặt đại diện các binh chủng và cơ quan Bộ. Sở chỉ huy đặt ngay ven đường quốc lộ 1, chẳng có nhà cửa, bàn ghế, chỉ thấy mấy cái hầm âm nông choèn  và mấy đoạn hào giao thông. Tướng Ân cười gượng:
- Các anh thông cảm. Vừa mới triển khai nên nhà cửa tuyềnh toàng quá- Ông cao giọng nói đùa- Cảm ơn các vị đã không chê nhà cửa đơn sơ mà hội tụ ở đây. Đúng là đủ mặt anh tài nhé. Chả mấy khi mà ở “nhà” tôi lại có mặt đến bảy vị tướng thế này.
Ông Đào nhìn quanh, thấy đúng là có sáu thiếu tướng thật nên vội cải chính:
- Có sáu thôi, anh ạ!
Tướng Ân cười thâm thúy:
- Thì tôi vẫn thấy người ta gọi anh là tướng thiết giáp rồi, phải không? Hay là sợ khao mà không dám nhận?
Mọi người cười òa, không khí căng thẳng trước trận đánh dường như được dãn ra phần nào.
Sau khi nghe Tư lệnh binh đoàn Sông Hương báo cáo tình hình đánh địch của sư đoàn Sao Đỏ cũng như công tác chuẩn bị của đội hình chính và thời gian nổ súng, ông Đào gọi Phùng:
- Cậu nghe rồi đấy. Vấn đề bây giờ là phải hiệp đồng thật chặt chẽ để thực hiện cho bằng được mà thôi. Bây giờ cậu lên chỗ tiểu đoàn 4 cùng với sư trưởng B25 sắp xếp đội hình của thê đội 1 cho thật hợp lý. Thứ tự thì cho đại đội tăng đi trước, hai đại đội thiết giáp đi sau. Mỗi xe tăng chở theo một tiểu đội bộ binh. Riêng xe thiết giáp nếu quân mình không đủ thì cũng bổ sung bộ binh lên cho đủ. Trên đường tiến công mạnh dạn bỏ qua các mục tiêu nhỏ lẻ, nếu thật cần thiết chỉ tiến công bằng hỏa lực thôi, nhất quyết không được dừng lại. À, nhớ nhắc cậu Bản phải thường xuyên báo cáo tình hình về đấy nhé. Cậu nhớ chưa?
Phùng dõng dạc:
- Tôi nhớ rồi ạ.
Ông Đào khoát tay:
- Vậy cậu đi đi. Khi nào anh em xuất kích rồi thì quay về đây- Phùng vừa đi được vài bước thì ông Đào giật giọng- Này, Phùng ! Nhớ truyền đạt cho cậu Bản, trong mệnh lệnh của cậu ta chỉ có tiến, tiến và tiến thôi đấy.
Dứt lời, ông phẩy tay ra hiệu cho Phùng đi nhanh rồi quay lại chỗ mấy vị tướng. Cuộc trò chuyện giữa vị chỉ huy binh đoàn với các phái viên của Bộ, đại diện các binh chủng vẫn tiếp tục. Vốn đã quen biết và cùng công tác với nhau nhiều năm nên câu chuyện giữa các vị tướng lúc này nghe thật xuề xòa, bình dị chẳng khác gì mấy ông nông dân lúc nghỉ giữa buổi cày. Thỉnh thoảng một tràng cười giòn giã, trẻ trung lại vang lên. Ông Đào vừa tham gia câu chuyện vừa dỏng tai hướng về phía người chiến sĩ giữ chiếc đài 2 oát. Khi đằng đông đã ửng hồng thì ông đứng dạy bước lại gần người chiến sĩ thông tin. Người chiến sĩ thấy thủ trưởng lại gần vội bật dậy đứng nghiêm. Ông khẽ xua tay rồi cầm lấy bộ cáp nghe chụp vào đầu. Trong tai nghe vẫn chỉ là tiếng rào rào quen thuộc.
Đúng 5 giờ sáng, từ trong tai nghe vang lên tiếng tiểu đoàn trưởng Bản:
- 04 gọi 44, chú ý nhận điện! 100, thứ tự 43, 48, 49! Chú ý giữ vững tốc độ, cự ly đội hình, sẵn sàng đánh địch. Nhận đủ trả lời!
Tiếng các đại đội trưởng lần lượt trả lời. Một lát sau lại là tiếng Bản:
- 04 gọi 01! Báo cáo 01, 44 đã 100. 47!
Tiếp đó là tiếng của lữ trưởng Tình:
- 01 nhận đủ.
Ông Đào thở ra một hơi ngắn rồi gỡ bộ cáp nghe ra khỏi tai. Thoảng trong tiếng gió biển ông như nghe thấy tiếng gầm gào của hơn 20 chiếc động cơ từ phía nam vọng về. 

Chưa đến 6 giờ, bình minh đã nhuốm hồng mặt biển. Những cơn gió sớm tinh khôi như mang cả vị mặn của biển cả mơn man tận từng chân tóc. Trưởng phòng Phùng đã quay về sở chỉ huy từ lúc nãy. Bây giờ đến lượt anh ôm chiếc máy 2 oát thay cho thủ trưởng. Rời khỏi chỗ ngồi, ông Đào hướng mặt về đằng đông vươn vai hít một hơi dài đầy sảng khoái. Chẳng hiểu vì sao, từ hôm đi chiến dịch đến nay ông lại thấy khỏe ra. Mặc dù ăn ngủ thất thường, thuốc men thì thường xuyên quên uống nhưng ông chẳng cảm thấy mệt mỏi tý nào. Phải chăng cái tạng ông thích hợp với việc đi đây đi đó hơn là ngồi ở phòng làm việc. Ông đã tự hỏi và tự trả lời: chính cái khí thế một ngày bằng hai mươi năm này đã mang lại sức mạnh cho ông.
Đúng 6 giờ, Phùng ngẩng lên nói nhỏ:
- Tiểu đoàn 4 đã qua Du Long, địch đã rút chạy. Anh Bản đã ra lệnh tăng tốc độ. Thủ trưởng có chỉ thị gì không?
Ông Đào lắc mạnh đầu:
- Không cần! Khi không thật cần thiết mình không nên tham gia vào mạng chỉ huy của anh em. Nhớ đấy nhé!
Phùng gật đầu đáp khẽ: “Rõ ạ” rồi lại cắm cúi xuống bên chiếc máy.
Nửa tiếng nữa đã trôi qua. Mặt trời mới lên chừng hơn một con sào mà đã thấy chói chang, rực rỡ. Ông Đào phóng tầm mắt nhìn theo quốc lộ 1 nhưng chẳng thấy gì ngoài những ngọn đồi trọc trơ trụi nối tiếp nhau đến tận chân trời. Ông bỗng thấy ngồ ngộ về cái địa danh này. Tại sao lại là Phan Rang, chẳng lẽ vì nó “nóng như rang” mà người ta đặt tên như vậy. Chợt Phùng kêu lên thảng thốt:
- Báo cáo thủ trưởng, tiểu đoàn 4 đã gặp địch ở Ba Tháp.
Không để Phùng nói hết câu, ông Đào giật lấy bộ cáp nghe chụp vào đầu. Trong tai nghe loạn xạ những tiếng nói khác nhau. Tiếng của lữ trưởng Tình khìn khịt như người ngạt mũi. Tiếng Bản ồm ồm nhưng dõng dạc đang chỉ huy triển khai đội hình. Tiếng cậu đại đội trưởng đại đội 3 người Quảng Bình chỉ huy hỏa lực đại đội mà vẫn nhẹ nhàng như con gái. Chợt ông cau mày vì trong cái mớ âm thanh ấy ông nghe rõ tiếng Bản thảng thốt:
- 48, 49 chú ý! Tập trung bắn máy bay chi viện cho 43 đột phá!
Ông Đào đứng hẳn dậy khum tay che mắt nhìn. Mặc dù cách xa khu chiến hàng chục ki- lô- mét nhưng vẫn thấy được mấy chiếc máy bay đang lượn lờ tít trên cao rồi chúc đầu lao xuống. Tất cả mọi người trong sở chỉ huy cũng đã đứng cả dậy ngóng về hướng nam. Ông Đào cao giọng:
- Anh Ân! Đề nghị anh cho tiểu đoàn cao xạ tổ chức bắn máy bay để bảo vệ đội hình ngay. Chỗ này gần Thành Sơn lắm. Không ngăn được chúng mình sẽ không tiến được đâu- Ông quay lại Phùng- Từ Ba Tháp vào thị xã còn mấy cây nữa?
Phùng trả lời ngay không cần suy nghĩ:
- Dạ, chỉ khoảng gần chục cây thôi, thủ trưởng ạ.
Ông Đào lẳng lặng không nói gì nữa mà cứ đăm chiêu nhìn lên trời, đôi mắt nặng trĩu lo âu.

Chừng như mệnh lệnh của tư lệnh binh đoàn đã có hiệu lực vì đã thấy lấm tấm những chấm khói của đạn cao xạ trên bầu trời trong xanh. Một chiếc A37 bỗng phụt khói đen kịt ở đằng đuôi rồi ngúc ngắc đầu chúc xuống. Tất cả những người có mặt ở sở chỉ huy reo lên đầy phấn khích:
- Cháy rồi! Máy bay cháy rồi!
Có vẻ như lưới lửa phòng không đã được phối hợp chặt chẽ hơn nên những chiếc máy bay chủ yếu ném bom từ tít trên cao chứ không dám sà thấp xuống như trước nữa. Ông Đào sốt ruột bóp công tắc phát:
- Tam Đảo gọi 04! Báo cáo tình hình về ngay! 47!
Mấy giây sau, tiếng tiểu đoàn trưởng Bản vọng lại:
- 04 báo cáo! 04 đã chọc thủng tuyến phòng ngự vòng ngoài. Về ta, 1 xe bị cháy, 1 xe bị thương. Về người, hy sinh 4, bị thương 4. Xin chỉ thị, 47!
Ông Đào bóp mạnh cái công tắc:
- 04 chú ý! Ngay lập tức tăng tốc độ đánh chiếm các mục tiêu theo kế hoạch. 47!
Tiếng Bản vọng về ngay lập tức:
- 04 nhận đủ! 04 gọi 44! Nhanh chóng tăng tốc độ đánh chiếm các mục tiêu theo kế hoạch. 47!
Tiếng các đại đội trưởng trả lời líu ríu nhưng không thấy cái giọng Quảng Bình của đại đội trưởng đại đội xe tăng 3 nữa. Chắc xe này “bị” rồi.
Thêm một chiếc máy bay nữa bị bắn cháy. Tuy nhiên, có vẻ như chúng lại xuất hiện nhiều hơn. Những chiếc máy bay nới dần vòng lượn ngày càng xa về phía nam. Ông Đào hiểu bọn chúng đang bám đánh đội hình của tiểu đoàn 4 dưới mặt đất. Chợt những tiếng ồn trong tai nghe nhỏ dần rồi bặt hẳn. Ông Đào gỡ bộ cáp nghe ra nghiêng ngó rồi vẫy người chiến sĩ thông tin:
- Đồng chí kiểm tra xem máy móc thế nào mà không nghe thấy gì nữa?
Cậu chiến sĩ loay hoay một lúc rồi đứng dậy, khuôn mặt tái nhợt lấm tấm mồ hôi:
- Báo cáo thủ trưởng, máy không sao ạ. Có lẽ do khoảng cách xa quá nên mất liên lạc thôi.
Ông Đào cau mày định nói gì đó nhưng lại thôi. Có lẽ cậu ta nói đúng. Bây giờ phải cơ động sở chỉ huy lên phía trước là tốt nhất. Ông lại gần tướng Ân. Vị tư lệnh binh đoàn lưng áo ướt đẫm mồ hôi ngước lên:
- Gay quá! Mất liên lạc rồi.
Thế này thì đúng là do đội hình chiến đấu đã cơ động rất nhanh làm cho các đài sóng cực ngắn không dủ khả năng liên lạc rồi. Ông nói nhỏ:
- Có lẽ ta phải cơ động sở chỉ huy lên thôi, anh ạ.
Tướng Ân gật đầu:
- Vâng! Có lẽ phải thế thôi- Sau vài giây suy nghĩ ông quả quyết- Cũng không thể lên quá gần được. Tôi sẽ cho một sĩ quan tham mưu lên trước nắm tình hình. Trường hợp cần thiết thì làm trạm chuyển tiếp về đây. Anh thấy thế có được không?
Liếc nhìn sang mấy vị tướng đang đứng xung quanh, ông Đào gật đầu:
- Tôi đồng ý! Bên tôi sẽ cử anh Phùng đi cùng- Ông quay lại gọi Phùng- Phùng, cậu đi với xe của phòng tham mưu binh đoàn nhé. Khi đến cự ly liên lạc được với phía trước thì nắm tình hình thì báo cáo về ngay. Bọn tớ cũng sẽ cơ động dần lên phía sau các cậu.
Một chiếc xe Jeep được đánh ra. Hai sĩ quan và một chiến sĩ thông tin trèo vội lên xe. Chiếc xe phóng vụt đi như tên bắn. Tư lệnh binh đoàn cao giọng:
- Các đồng chí về xe! Chuẩn bị cơ động!
Tuy nhiên, sở chỉ huy chưa kịp xuất phát đã thấy từ loa của chiếc máy PRC25 của tư lệnh binh đoàn vang lên tiếng của Phùng:
- Báo cáo Sông Hương! Thê đội 1 đã vào đến thị xã. Đã chiếm được Tòa thị chính. Đang triển khai đánh chiếm các mục tiêu còn lại. Bộ đội còn sung sức, đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Báo cáo hết!
Tất cả các khuôn mặt cùng giãn ra. Ông Đào liếc nhìn đồng hồ, mới 7 giờ 15 phút. Tư lệnh binh đoàn cất tiếng oang oang:
- Tất cả xuất phát!
Hơn chục chiếc xe cả lớn lẫn nhỏ rùng rùng chuyển bánh hướng về phía thị xã Phan Rang vẫn đang ầm ào tiếng súng.

Đoàn xe chạy được gần chục ki- lô- mét thì phải giảm tốc độ vì những hố bom nổ ngay giữa đường và đất đá do những quả nổ ven đường quăng lên. Nhìn những hố bom dày đặc trải dài dọc theo con đường, ông Đào hiểu rằng quân địch vẫn hết sức ngoan cố và quyết giữ đến cùng tuyến phòng thủ này. Phóng tầm mắt về phía trước, ông Đào chợt giật mình vì phát hiện ra trên một ngọn đồi sừng sững một ngôi tháp Chàm màu đỏ sậm. Đã từng đọc nhiều tài liệu về nền văn hóa cổ Chăm- Pa, ông thật sự ngưỡng mộ dân tộc này đã để lại cho đời sau những kiệt tác độc nhất, vô nhị. Đó là những ngọn tháp rải rác khắp dải đất miền Trung đầy nắng gió mà ông đã thoáng gặp trong những ngày qua. Chưa đặt chân vào bên trong bất kỳ một ngọn tháp nào song ông luôn cảm thấy từ mỗi ngọn tháp đều tỏa ra một cái gì đó thật huyền hoặc và bí ẩn. Không cần giở bản đồ ông cũng biết ngọn đồi có mấy tòa tháp ở phía trước là Ba Tháp.
Gần đến Ba Tháp, trận chiến đấu ác liệt trước đó ít phút như vẫn còn hiển hiện. Những hố bom toang hoác đang còn nghi ngút khói, nhiều quả nổ ngay trên mặt đường. Một quả nổ ngay cạnh một ngôi tháp làm nó sụp hẳn mất một góc. Hai bên đường, trâu bò chết như ngả rạ.
Đoàn xe tiếp tục tiến về phía trước. Đã thấy những chướng ngại vật bằng thùng phuy và bao cát vắt ngang mặt đường, những công sự chiến đấu được đắp vội vàng bằng đất đá. Nhiều cái đã đổ sụp trước sức công phá của đạn pháo. Xung quanh đó, rải rác xác bọn lính ngụy chết trong đủ tư thế. Ông Đào tự nhủ, nếu không tiến công sớm, hệ thống phòng thủ này được củng cố vững chắc hơn và nhất là chúng rải được ít mìn chống tăng thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra. Có lẽ, đây là một ví dụ sinh động cho cái câu nghe hơi có vẻ văn hoa “thời gian là lực lượng”.
Đến gần một ngã ba có cái tháp canh đã sập một nửa, những dấu vết của một trận đánh ác liệt còn rõ ràng hơn. Ngay trước ngã ba, một chiếc PT85 vẫn đang nghi ngút khói. Thỉnh thoảng, một quả đạn pháo trong xe lại nổ làm bùng lên một ngọn lửa lớn. Lác đác quanh đó là bộ phận thu gom thương binh, tử sĩ đang hối hả làm việc. Một chiếc xe tải đang từ từ bò theo họ, trên thùng xe thương binh kẻ nằm, người ngồi la liệt. Ngay gần chiếc xe cháy, mấy thi hài chiến sĩ bó trong chiếc tăng đặt ngay ngắn bên vệ đường. Ông Đào quay đi giấu một giọt nước mắt sau cặp kính. Vẫn biết, chiến tranh là có mất mát, hy sinh nhưng ông không thể cầm lòng mỗi khi nhìn thấy cảnh này.
Qua ngã ba này chừng một đoạn, tư lệnh binh đoàn cho sở chỉ huy dạt vào một bên đường. Từ đây, các máy vô tuyến điện 2 oát đã có thể liên lạc tương đối tốt với thê đội 1. Phía trước, mấy chiếc máy bay vẫn quần lượn một cách tuyệt vọng. Từ đó, vẳng lại những tiếng nổ của đủ loại vũ khí.
Ông Đào áp chặt bộ cáp nghe vào tai. Không yêu cầu báo cáo nhưng qua những câu trao đổi trên làn sóng ông cũng cơ bản nắm được tình hình. Với sự chỉ đạo trực tiếp của lữ trưởng Tình và trưởng phòng tác chiến Phùng, sau khi đánh chiếm được Tòa thị chính, tiểu đoàn 4 đã chia làm ba hướng. Một hướng cơ động về phía nam chốt giữ, bảo vệ cầu Đạo Long. Một hướng cơ động lên tiến công sân bay Thành Sơn. Hướng thứ ba ra chiếm cảng Ninh Chữ. Tiếng rào trong máy lặng đi một lát rồi lại rộ lên, lần này nghe rõ cả những khẩu lệnh chỉ huy bắn của trưởng xe. Ông Đào cau mày: “Mấy cái cậu này cuống hay làm sao thế không biết, khẩu lệnh chỉ huy hỏa lực trong xe mà cứ phát lên toàn mạng thế này”. Nhưng mà thế cũng có cái hay. Chính nhờ nó mà ông biết pháo thủ xe 763 tên là Song hay Sang gì đó đã bắn cháy 3 tàu chiến, bọn còn lại chạy dạt hết ra ngoài khơi. Hy vọng chạy thoát bằng đường biển của bọn tàn quân coi như bị dập tắt.
Chợt một hiện tượng lạ xảy ra thu hút sự chú ý của tất cả mọi người ở sở chỉ huy: từ phía sân bay Thành Sơn, hơn chục chiếc máy bay- cả A37 lẫn trực thăng- cất cánh gần như cùng một lúc. Tuy nhiên, chúng không bay về đánh phá thị xã mà mải miết bay thẳng về hướng nam. Tư lệnh binh đoàn hét lên:
- Bọn ở sân bay Thành Sơn bỏ chạy rồi- Ông quát người trợ lý- Lệnh cho Sao Đỏ áp sát thật nhanh, không cho chúng tháo chạy.
Ông Đào cũng vồ lấy bộ cáp nghe, tay bóp phát, miệng hô gấp gáp:
- 04 đâu! Khẩn trương đánh chiếm sân bay, không cho địch tháo chạy. 47!
Không thấy tiếng Bản trả lời nhưng ông tin rằng anh em mình đã nhận được mệnh lệnh và đang cố gắng thực thi. Quả nhiên như vậy. Chỉ vài phút sau đã thấy tiếng Bản:
- 04 báo cáo! 04 đã vào đến cổng, đang dùng hỏa lực khống chế toàn bộ sân bay. 47!
Ông Đào thấy người lâng lâng. Chợt nhớ đến những vết đạn trên thân mấy cái máy bay vẫn đang đậu trên đường băng ở sân bay Đà Nẵng hôm nào, ông Đào bóp công tắc phát:
- 04 chú ý! Chủ yếu bắn ngăn chặn không cho cất cánh. Hạn chế bắn vào máy bay. 47!
Tiếng Bản trả lời ngay tắp lự:
- 04 nhận đủ! Các xe chú ý, không được bắn vào máy bay, chỉ cái nào cất cánh mới bắn. Nhận đủ, trả lời!
Như thế là tất cả các mục tiêu chủ yếu đã được đánh chiếm. Ông Đào trao bộ cáp nghe cho người chiến sĩ thông tin rồi lại gần xe tư lệnh binh đoàn. Gương mặt rạng rỡ, tướng Ân bắt chặt tay ông:
- Thắng rồi, anh ạ- Ông quay lại phía người sĩ quan tác chiến- Lệnh cho đội dự bị xuất phát đánh chiếm Cà Ná, ngăn chặn quân địch rút bằng đường biển. Tôi cũng không ngờ ta lại đánh nhanh đến như vậy.
Ông Đào phụ họa:
- Còn nhanh hơn Liên Xô diễn tập, anh nhỉ.

Hơn 10 giờ, ta đã làm chủ hoàn toàn thị xã Phan Rang và vùng phụ cận. Mũi tiến công của đội dự bị cũng đã chiếm được quận lỵ Phú Quý và đang hành tiến tới Cà Ná. Tuyến phòng thủ vững chắc mà Sài Gòn đặt bao nhiêu kỳ vọng vào đó đã vỡ tan như bọt xà phòng.
Sở chỉ huy binh đoàn đã cơ động vào thị xã và tạm đặt tại Tòa thị chính. Xe vừa dừng ông Đào đã lên đài gọi tiểu đoàn 4:
- Tam Đảo gọi 04! Báo cáo tình hình về ngay. 47!
Một lát sau, tiếng tiểu đoàn trưởng vọng về nghe rõ mồn một:
- 04 báo cáo! Hiện các mũi của 04 vẫn đang chốt giữ tại sân bay Thành Sơn, cảng Ninh Chữ và nam cầu Đạo Long. Đang phối hợp với bộ binh truy quét tàn binh địch. Báo cáo hết!
Một chút tò mò nổi lên trong đầu ông Đào:
- Tam Đảo gọi 04! Hiện giờ anh đang ở đâu? 47!
Tiếng Bản:
- 04 báo cáo! Hiện tôi đang ở sân bay Thành Sơn.
Ông Đào vội bóp phát, chẳng mật ngữ và chữ đúc nghiệp vụ gì nữa:
- Còn nhiều máy bay địch ở đó không?
Bản trả lời ngay:
- 04 báo cáo! Chúng tôi đã sơ bộ kiểm tra, còn hơn 30 máy bay các loại, có cái đã nổ máy rồi mà vẫn không kịp cất cánh.
Ông Đào mừng rỡ. Thật là một kết quả rất bất ngờ. Điều đó chứng tỏ tốc độ tiến công trong hành tiến của ta là rất nhanh, máy bay đã nổ máy rồi mà còn không kịp cất cánh. Ông quả quyết sải những bước dài vào ngôi nhà bề thế sơn màu kem. Ở đó, Bộ tư lệnh binh đoàn Sông Hương cùng các phái viên đang hồ hởi triển khai vị trí làm việc trong những căn phòng sang trọng. Đến cạnh tư lệnh binh đoàn, ông nói nhỏ:
- Tôi lên sân bay Thành Sơn, anh nhé!
Chừng như đang mải việc nên tướng Ân gật đầu không cần suy nghĩ:
- Vâng! Anh đi đi!- Ông Đào đã quay đi được vài bước thì tư lệnh binh đoàn gọi giật lại- Anh Đào, tàn binh địch còn nhiều, anh phải cẩn thận đấy!
Vừa ra đến xe, ông Đào đã giục Năm:
- Lên sân bay Thành Sơn!
Năm nổ máy xe nhưng vẫn chần chừ. Biết là Năm không biết đường nên ông Đào nhẹ nhàng:
- Cứ đi đi! Tớ sẽ chỉ đường cho.
Cả lái xe Năm và trợ lý chính trị Hàng đều ngơ ngác vì nghĩ rằng đây là lần đầu thày trò họ đến đây mà sao thủ trưởng lại thông thuộc đường sá như vậy. Ông Đào cười thầm: “Chỉ cần biết Thành Sơn nằm ở hướng tây bắc và cạnh con đường từ Phan Rang đi Đà Lạt là tìm được đường đi ngay mà”.
Chiếc xe con lấm láp xuyên qua những đường phố lớn một cách chậm chạp vì dòng người đổ ra đường ngày một đông. Nhiều người cầm trên tay những lá cờ nửa xanh, nửa đỏ, giữa có ngôi sao vàng. Gương mặt ai cũng hồ hởi, tưng bừng như đã đón chờ ngày này từ lâu lắm rồi. Ông Đào thấy lâng lâng trong ngực vì phố xá còn gần như nguyên vẹn. Âu đó cũng là một điều may mắn.
Thị xã không lớn nên chỉ một lúc sau chiếc xe đã bắt vào đường 11 và ra đến ngoại vi. Nhà cửa đã thưa thớt dần rồi hết hẳn. Chỉ thấy những vườn nho trải dài. Trong cái nóng buổi trưa, nhìn những chùm nho đã chín mọng mà muốn ứa nước miếng. Trợ lý Hàng phàn nàn:
- Đúng là nóng như rang, thủ trưởng ạ.
Chợt nhớ lại suy nghĩ của mình ban sáng, ông Đào cười đồng tình:
- Chắc vì thế mà người ta mới đặt tên nó là Phan Rang.
Câu chuyện giữa hai thày trò ngày một rôm rả. Hàng thầm phục sự hiểu biết của thủ trưởng mình. Ông nói vanh vách về đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu, thời tiết của vùng đất này như một người đã từng sống ở đây lâu năm. Lại còn chuyện về nền văn hóa Chăm và những ngôi tháp Chàm nữa. Lái xe Năm vừa vặn tay lái một cách điêu luyện để tránh ổ gà vừa góp chuyện. Chợt Hàng kêu lên:
- Đằng trước có người.
Ông Đào căng mắt nhìn. Phía trước, cách chừng 500 mét, một toán khoảng hơn chục người đang đi ngang đường. Theo phán đoán của ông thì chỗ đó là nơi giao nhau giữa đường sắt với đường 11. Như vậy, nhóm người kia đang đi dọc theo đường sắt về phía nam, trông họ có vẻ hơi vội vàng. Mà không chỉ có thế, phía sau toán đi đầu còn một nhóm nữa đông hơn. Tuy nhiên, không thể nhìn rõ trang phục. Ông Đào đang định phàn nàn về thị lực của mình thì Hàng thất thanh:
- Hình như quân địch, thủ trưởng ạ!
Tiếng kêu của Hàng chưa dứt thì từ phía trước mấy họng súng đã lóe lửa. Những viên đạn cày xuống mặt đường ngay trước mũi xe chiu chíu. Phản xạ của người lính lâu năm tuy đã già nhưng vẫn còn khá nhanh nhẹn, ông Đào cúi rạp mình xuống trước khi một viên đạn xuyên thủng tấm kính phía trước. Lái xe Năm vừa cúi mình tránh đạn vừa bẻ hết cỡ vô lăng. Chiếc xe đang chạy nhanh gần như quay 180 độ về phía sau làm tất cả mọi người nhao hết sang phải. Những loạt đạn vẫn bắn theo tới tấp. Một bánh xe bị thủng lốp, xe nghiêng hẳn về một bên. Năm nghiến răng ghì chặt tay lái, chân vẫn nhấn mạnh ga. Chiếc xe như người bị thọt vẫn cố gắng chạy cà nhắc. Trong lúc đó Hàng loay hoay gỡ khẩu AK cố định phía sau xuống nhưng lúng túng mãi vẫn chưa cởi được dây buộc. Thêm một chiếc lốp nữa bị bắn thủng. Năm vẫn nhấn mạnh chân ga. Chiếc xe vẫn lồng lên lộc cộc như xe bò. Phía trước, một toán người xuất hiện. Ông Đào căng mắt nhìn vẫn không rõ là quân ta hay quân địch. Hàng đã gỡ được khẩu AK ra, đang định bắn về phía sau thì ông Đào gấp gáp:
- Hàng, cậu nhìn xem phía trước là quân ta hay quân địch?
Hàng quay ngoắt lại, chưa đầy một giây anh đã reo lên:
- Quân ta ạ!
Chiếc xe tiếp tục lết thêm vài chục mét nữa thì đã rõ đó là một đơn vị quân ta. Họ đang lùng sục gần đó thì nghe tiếng súng nên cơ động ra đây. Xe dừng lại, ông Đào thở ra một hơi dài. Các chiến sĩ bộ binh đã vây chặt chiếc xe, một toán nữa thì chạy lên phía đường sắt truy đuổi bọn tàn quân. Ông Đào bước xuống kinh ngạc nhìn hai chiếc lốp sau đã cháy đen, khói bốc lên khét lẹt. Hàng vẫn chưa hết run. Còn cậu chiến sĩ thông tin thì tái mét mặt. Lái xe Năm vừa thở vừa hổn hển:
- May quá, thủ trưởng nhỉ. Chỉ tý nữa thì mình chết.
Ông Đào bình thản:
- Cậu xử trí tốt lắm!

Trận hành tiến tiến công Phan Rang của phân đội phái đi trước của binh đoàn Sông Hương đã thắng lợi rực rỡ. Đặc biệt, tốc độ tiến công đạt mức kỷ lục: 70 ki- lô- mét một ngày, từ quận lỵ Du Long đến mũi Cà Ná sạch bóng quân thù. Quân ta đã tiêu diệt và làm tan rã hơn một vạn tên địch phòng thủ tại đây, bắt sống trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi, tư lệnh tiền phương quân đoàn 3, chuẩn tướng Phạm Ngọc Sang, tư lệnh sư đoàn 6 không quân, chuẩn tướng Lê Quang Lưỡng, lữ trưởng lữ dù 2 và nhiều sĩ quan, binh sỹ khác. Tuyến phòng thủ vành ngoài tại Phan Rang mà Sài Gòn đặt nhiều kỳ vọng đã vỡ tan như bong bóng xà phòng.
Thừa thắng, tư lệnh binh đoàn Sông Hương quyết định tiếp tục hành tiến tiến công thị xã Phan Thiết với chủ lực là hai tiểu đoàn xe tăng 4 và 5 . Chỉ sau 4 giờ chiến đấu, toàn bộ quân địch ở tiểu khu Bình Thuận đã bị tan rã, thị xã Phan Thiết được giải phóng gần như nguyên vẹn.
Thấy quân ta đánh lướt qua, bọn địch ở Hàm Tân đã bỏ chạy rồi lại quay lại kêu gào “tử thủ”. Tuy nhiên, chỉ cần tiểu đoàn xe tăng 5 cùng với một trung đoàn bộ binh quay lại trong đêm đã giải quyết xong.
Ngày 20 tháng Tư, khối một của binh đoàn Sông Hương đã tới vị trí tập kết tại Rừng Lá sớm hơn quy định. Tư lệnh binh đoàn chỉ thị cho các đơn vị chuẩn bị phối hợp với binh đoàn Mê- Kông tiến công Xuân Lộc. Một không khí hết sức sôi động, khẩn trương diễn ra ở tất cả các đơn vị. Lữ trưởng Tình, lữ phó Tại chạy như con thoi để đốc thúc đội hình xe tăng chủ lực của lữ đoàn cơ động có mặt tại vị trí tập kết kịp thời gian quy định.
Sau vụ “chết hụt”, ông Đào thừa nhận mình có phần hơi chủ quan. Không dấu diếm, ông đã tự phê bình rất sâu sắc trong cơ quan Bộ tư lệnh tiền phương Thiết giáp. Ông còn nhắc các cán bộ, chiến sĩ dưới quyền phải lấy đó làm bài học, tuyệt đối không được chủ quan, mất cảnh giác trong bất kỳ trường hợp nào. Mà cũng chẳng phải mình ông bị như vậy, chính tướng Ân, tư lệnh binh đoàn Sông Hương cũng bị một phen “hút chết” vì đám tàn binh. Cũng phải lái chiếc xe xẹp lốp chạy dưới làn mưa đạn hàng mấy ki- lô- mét. Gặp nhau, cả hai đều cười: “Chuyện nhỏ ấy mà. Mình còn cao số lắm”. Tuy nhiên, đối với Tư lệnh cánh quân Duyên Hải thì đó không phải là chuyện nhỏ. Ông nghiêm khắc: “Tôi cấm các anh không được chủ quan như vậy nữa. Anh nào còn để xảy ra chuyện tương tự sẽ bị kỷ luật”.
Bị khiển trách đấy nhưng ông Đào vẫn thấy vui phơi phới. Theo điện báo từ “nhà” vào thì 3 tiểu đoàn xe tăng bổ sung cho B2 đã vào đến nơi với gần 100 phần trăm quân số và trang bị. Các đơn vị đi đầu của H02 cũng đã vào đến vị trí tập kết ở Bình Dương. Còn trung đoàn H73, sau khi thu quân từ đồng bằng lên giờ cũng đã có mặt ở Dầu Tiếng. Giờ chỉ còn chờ đội hình chính của H03 dồn về Rừng Lá nữa là lực lượng xe tăng tiến công Sài Gòn sẽ “hòm hòm”. Ngoài ra, binh chủng cũng đã gửi thêm ba khung tiểu đoàn nữa vào Huế, Đà Nẵng và Nha Trang để tiếp thu xe địch, khẩn trương huấn luyện và sẵn sàng bước vào chiến đấu nếu cần. Ông Đào cảm thấy rất hài lòng về hiệu quả công tác của cán bộ, chiến sĩ dưới quyền. Những lúc như thế này mới thấy tinh thần trách nhiệm, hết lòng vì nhiệm vụ chung của họ. Và họ cũng linh hoạt, sáng tạo biết bao. Ông lại tự trách mình nhiều khi đã quá khe khắt đối với họ.

Trước sức ép từ nhiều phía, tướng Lê Minh Đảo buộc phải rút quân bỏ lại một thị xã Xuân Lộc đổ nát và hoang tàn. Tư lệnh cánh quân Duyên Hải quyết định không vào trong đó mà đặt sở chỉ huy tại một ngôi chùa nhỏ ngay cạnh ga Giá Ray ở phía bắc thị xã chừng vài ki- lô- mét. Tiền phương Thiết giáp cũng đóng đô ngay trong khu vườn rộng rãi phía sau chùa. Ngôi chùa nằm dưới chân một quả núi đất trơ trụi, lác đác đây đó những lò đốt than đang âm ỉ tỏa khói. Có lẽ dân ở đây khá nghèo nên ngôi chùa cũng rất đơn sơ, không hoa hòe hoa sói như những ngôi chùa ở các thành phố lớn khác mà các ông đã đi qua. Tuy nhiên, ông Đào lại thấy nó thật gần gũi chính vì cái vẻ đơn sơ ấy. Nó gợi cho ông nhớ về ngôi chùa của cái làng nhỏ mà từ đó ông đã ra đi. Thực tình, đã lâu ông không có dịp quay về đấy nhưng hình ảnh ngôi chùa nhỏ bé, khiêm nhường nhưng cũng hết sức cổ kính, trang nghiêm vẫn in sâu trong tiềm thức của ông. Ổn định chỗ ở xong, ông Đào kéo phó chính ủy Thu ngược ra phía Rừng Lá để kiểm tra tình hình cơ động của H03.
Qua khỏi Rừng Lá chừng hai ki- lô- mét về phía bắc đã nghe trong gió tiếng gầm gào quen thuộc của những chiếc động cơ công suất lớn. Lại thấy mặt đường rung lên nhè nhẹ, ông Đào biết đội hình xe tăng chủ lực của H03 đã đến gần nên bảo Năm dạt xe vào một bên đường. Hai người ra khỏi xe rồi đứng lại bên một hòn đá lớn ngay cạnh đường. Con đường quốc lộ số 1 ngay trước mặt đang nhộn nhịp những dòng xe quân sự không ngớt tuôn chảy về phía nam.
Chiều xuống dần. Mặt trời đã khuất sau dãy núi phía tây. Gió từ biển thổi vào xua tan dần cái nắng oi nồng làm người ta thật là dễ chịu. Từ phía bắc, những tiếng gầm gào vọng lại ngày càng to, còn mặt đất thì rung lên sầm sập như có một cơn động đất. Ông Đào nói nhỏ:
- Hai tiểu đoàn chủ lực của H03 đấy. Thế là hôm nay H03 sẽ thu đủ quân về Rừng Lá rồi.
Ông Thu gật gù mái đầu điểm bạc, giọng đầy xúc cảm:
- Thật tình, nhiều lúc tôi cứ nghĩ mình nằm mơ, anh Đào ạ.
Ông Đào gật đầu rồi cười mỉm:
- Không biết anh có tin không chứ hôm ở Đà Nẵng, đang ngủ bất thần tỉnh dậy tôi cứ nghĩ mãi không biết mình đang nằm ở đâu. Buồn cười thật.
Từ khúc cua phía bắc, những chiếc xe tăng đầu tiên đã hiện ra. Trong chạng vạng hoàng hôn, ánh sáng của chiếc đèn pha hồng ngoại được tháo kính lọc ánh sáng như một lưỡi gươm phóng về phía trước. Ông Đào lẩm bẩm:
- Mấy cậu này chủ quan thật. Sao lại tháo cả kính lọc ánh sáng ra thế kia?
Ông Thu cười tinh quái:
- Đấy là sáng kiến của mấy cậu lái xe đấy, anh ạ- Thấy vẻ ngơ ngác của tư lệnh, ông vội giải thích- Thì đèn pha của mình yếu, khi đi đêm cứ bị mấy anh ô tô ngược chiều đèn sáng hơn rọi vào làm lóa mắt không chạy được. Thế là anh em họ nghĩ ra cái bài này để chế áp. Từ hôm ấy, cứ thấy cái đèn này chiếu đến đâu là cánh lái xe ngược chiều đều biết điều dạt vào cho xa để nhường đường.
Ông Đào cũng bật cười:
- Lính ta thế mà lắm trò thật.
Những chiếc xe tăng đầu tiên đã đến ngang chỗ hai người đứng. Đường tốt, đèn sáng nên mặc dù đã tối chúng vẫn chạy với tốc độ rất cao, dễ phải đến trên 40 ki- lô- mét một giờ. Lá cờ giải phóng cắm trên ngọn ăn ten cứ ngả rạp ra phía sau bay phấp phới. Đất dưới chân hai người thì rung lên bần bật. Tiếng động cơ, tiếng xích sắt nghiến trên đường át đi mọi tiếng động. Hai người lính già đứng lặng đi trong niềm xúc động, tự hào. Tranh thủ lúc cự ly giữa hai xe đi liền nhau hơi xa một chút, ông Thu ghé sát vào tai ông Đào:
- Anh có thấy đúng như một cơn bão không?
Ông Đào trầm ngâm một lát rồi mới trả lời:
- Đúng! Nhưng đó là một cơn bão thép!
Đoàn xe tăng hơn bốn chục chiếc đã đi qua, hai người vẫn đứng yên tại chỗ. Chừng như những cảm xúc trong lòng vẫn chưa kịp lắng xuống, phó chính ủy Thu hào hứng:
- Cứ thế này thì Sài Gòn làm sao mà đứng vững nổi. Anh có thấy đúng như cụ Ức Trai đã viết không?- Ông hắng giọng rồi dằn từng tiếng, tay thì vung vẩy như đang trình diễn trên sân khấu- Đánh một trận sạch không kình ngạc. Đánh hai trận tan tác chim muông. Cơn gió to quét sạch lá khô. Tổ kiến hổng sụt toang đê vỡ. Hay, hay thật!
Ông Đào gật gù:
- Công nhận là hay và rất hợp với tình thế bây giờ. Tuy nhiên, theo ý tôi thì các cụ nhà ta dịch mấy câu này chưa sát nghĩa cho lắm.
Vẫn biết vốn Hán học của ông Đào khá uyên thâm nhưng lần này mới thấy ông nói chuyện văn chương nên phó chính ủy Thu tỏ vẻ ngạc nhiên:
- Anh nói lại xem nào. Dịch như thế là hay quá rồi, còn gì gì nữa?
Ông Đào cười nhẹ:
- Thì tôi có nói là không hay đâu. Tôi chỉ bảo là chưa sát nghĩa lắm. Nghĩa là chưa lột tả được hết cái ý của Ức Trai tiên sinh thôi- Trầm ngâm một lát ông mới chậm rãi- Câu này, trong nguyên bản Ức Trai viết là “Chấn cương phong ư cảo diệp”. “Chấn cương phong” mà dịch là “Cơn gió to” thì cũng được nhưng chưa hết ý, có vẻ hiền lành quá.
Ông Thu thích thú nhìn người bạn lâu năm:
- Thế theo anh phải dịch thế nào mới sát?
Ông Đào thủng thẳng dằn từng tiếng:
- Phải dịch là “Trận cuồng phong”.
Ngẫm nghĩ một lát ông Thu thốt lên:
- Đúng! Phải là “Trận cuồng phong” mới sát nghĩa và hợp cảnh hơn.

Những dấu hiệu báo trước cuộc sụp đổ không gì cứu vãn được của chế độ Sài Gòn đang ngày một hiển hiện rõ nét hơn. Ngày 21 tháng Tư, tổng thống Việt Nam cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu từ chức. Hai ngày sau, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố: “Cuộc chiến tranh Việt Nam đã kết thúc với người Mỹ” và ra lệnh khẩn cấp sơ tán những người Mỹ còn lại ra khỏi Việt Nam. Song, bất chấp những rối ren trên chính trường, lực lượng phòng thủ xung quanh Sài Gòn của chúng cũng còn khá mạnh và có tổ chức tốt. Hiện vẫn còn tới 5 sư đoàn bộ binh bố trí thành một tuyến phòng thủ cách trung tâm thành phố từ 30 đến 50 ki- lô- mét. Vùng ven thành phố chúng còn 3 sư đoàn dù và thủy quân lục chiến mặc dù đã sứt mẻ ít nhiều. Ngoài ra, chúng còn 3 liên đoàn biệt động quân bố trí ở khu vực Hóc Môn, Tân Sơn Nhất, Bình Chánh, Gò Vấp, Nhà Bè. Trong nội thành địch tổ chức thành 5 liên khu, lực lượng chủ yếu là cảnh sát và phòng vệ dân sự. Tuy nhiên, có một điểm chung là tinh thần của binh lính địch đã rất hoang mang. Trước tình hình đó, Bộ Thống soái tối cao tại Hà Nội quyết định mở chiến dịch tiến công vào dinh lũy cuối cùng của chế độ ngụy quyền tay sai Mỹ. Chiến dịch này được mang tên người Cha Già dân tộc- chiến dịch Hồ Chí Minh.
Ngay sau khi nhận nhiệm vụ ở sở chỉ huy chiến dịch về, Tư lệnh cánh quân Duyên Hải lập tức triệu tập tư lệnh và chính ủy hai binh đoàn Sông Hương, Mê Kông cùng đại diện các binh chủng lên để nghe đại diện Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ. Sau khi phổ biến quyết định của Bộ Chính trị về việc thành lập Bộ Tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh và điểm qua những nét chính về tình hình địch, đại diện Bộ chỉ huy chiến dịch tiến lại gần tấm bản đồ Sài Gòn- Gia Định khổ lớn và nhấn mạnh:
- Thưa các đồng chí! Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh đã quyết định tiến công Sài Gòn theo 5 hướng, trên mỗi hướng do một binh đoàn hoặc tương đương đảm nhiệm. Các mục tiêu chủ yếu cần đánh chiếm là Dinh Tổng thống ngụy, Bộ Tổng Tham mưu, Biệt khu Thủ đô, Tổng nha cảnh sát và sân bay Tân Sơn Nhất. Cho đến hôm nay, các lực lượng tham gia chiến dịch tiến công Sài Gòn đã có mặt tại vị trí tập kết theo quy định. Cụ thể: binh đoàn Cao Nguyên đang tập kết tại Dầu Tiếng sẽ tiến công trên hướng tây bắc. Hướng này có nhiệm vụ đánh chiếm Đồng Dù, tiêu diệt sư đoàn 25 ngụy, đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất và cùng binh đoàn Quyết Chiến đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu. Binh đoàn Quyết Chiến đã vào đến Đồng Xoài, đảm nhiệm tiến công trên hướng bắc và đông bắc. Nhiệm vụ của binh đoàn này là tiến công Phú Lợi, tiêu diệt sư đoàn 5 ngụy, phối hợp cùng binh đoàn Cao Nguyên đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu và khu vực Bộ tư lệnh các binh chủng. Hướng nam và tây nam sẽ do đoàn 232 đảm nhiệm. Hướng này có nhiệm vụ tiêu diệt sư đoàn 25 ngụy, cắt đứt đường số 4, sau đó thọc sâu đánh chiếm Biệt khu Thủ đô và Tổng nha cảnh sát. Còn hướng đông và đông nam sẽ do hai binh đoàn Mê Kông và Sông Hương của các đồng chí đảm nhiệm, đặt dưới sự chỉ huy của Bộ tư lệnh cánh Đông và do đồng chí tư lệnh cánh quân Duyên Hải, nay là Phó tư lệnh chiến dịch trực tiếp chỉ huy. Mục tiêu chủ yếu của cánh đông trong nội đô là dinh Độc Lập. Ngoài ra, các đồng chí sẽ phải đánh chiếm Bà Rịa, Vũng Tàu và ngăn chặn quân địch rút chạy bằng đường biển. Sau đây, tôi xin nhường lời cho đồng chí tư lệnh Cánh Đông điều khiển hội nghị.
Tư lệnh Cánh Đông từ từ đứng dậy, gương mặt ông đầy phấn khích nhưng cũng không giấu được vẻ mệt mỏi. Ông trầm giọng:
- Thưa các đồng chí! Nhiệm vụ chung của hai binh đoàn Cánh Đông như các đồng chí đã được phổ biến. Vì thời gian rất gấp nên tôi đề nghị thế này: do binh đoàn Mê- Kông đã nhận nhiệm vụ sơ bộ từ trước và đã chuẩn bị quyết tâm chiến đấu xong nên ngay sau đây các đồng chí báo cáo quyết tâm của binh đoàn. Trên cơ sở đó ta sẽ thảo luận và bổ sung cho hoàn chỉnh. Mời đồng chí Cẩm!
Thiếu tướng Cẩm ra hiệu cho người trợ lý của mình, anh chàng này vội đem tấm bản đồ quyết tâm treo lên bên cạnh tấm bản đồ cũ. Tư lệnh binh đoàn Mê Kông bước lại cạnh tấm bản đồ, sau khi trình bày toàn bộ ý định chiến đấu, ông nhã nhặn:
- Thực tình, khi xây dựng quyết tâm này chúng tôi chưa biết các đồng chí binh đoàn Sông Hương có vào đây kịp không, lực lượng cụ thể là bao nhiêu nên đã không tính tới sự có mặt của các đồng chí. Bây giờ, các đồng chí đã vào đây rồi thì tôi đề nghị Tư lệnh tăng cường cho chúng tôi một sư đoàn bộ binh để tiến công vào Sài Gòn. Đồng thời sử dụng một sư đoàn tiến công Bà Rịa, Vũng Tàu. Còn một sư đoàn để làm dự bị cho chiến dịch. Nếu sử dụng như vậy chắc chắn sẽ đạt hiệu quả cao. Báo cáo hết!
Phòng họp lặng ngắt như tờ, có thể nghe rõ tiếng muỗi vo ve trong góc tối. Từ lúc nghe tướng Cẩm báo cáo, ông Đào đã thấy lạ vì không thấy nhắc đến lực lượng của cánh quân Duyên Hải. Rồi chuyện sử dụng xe tăng trong thành phần phối thuộc cũng vậy, vẫn chỉ là xé ra từng đại đội tăng cường cho các trung đoàn bộ binh đột phá. Đến khi nghe thấy vị tư lệnh này đề nghị về cách sử dụng ba sư đoàn bộ binh mà không nhắc gì đến các đơn vị binh chủng ông thấy bức xúc không yên. Ngồi bên cạnh ông, khuôn mặt đầy đặn của tướng Ân cứ tái dần đi, ông ghé vào tai ông Đào nói nhỏ:
- Cái anh này buồn cười thật, lại định xé chúng tôi ra làm ba. Chả lẽ phiên hiệu binh đoàn Sông Hương bị xóa mất à.
Chừng như đã nhận thấy phản ứng của các cán bộ binh đoàn Sông Hương và các cán bộ đại diện binh chủng, vả lại chắc cũng thấy quyết tâm của binh đoàn Mê Kông có nhiều điểm chưa hợp lý nên sau khi hội ý với đại diện Bộ tư lệnh chiến dịch và Chính ủy Lê Quang Hóa, Tư lệnh Cánh Đông đứng dậy:
- Đúng như đồng chí Cẩm đã nói, bản quyết tâm này xây dựng khi chưa biết rõ cánh quân Duyên Hải có vào kịp để tham gia chiến dịch này hay không nên còn nhiều thiếu sót và chưa phát huy được sức mạnh mà chúng ta đã hội tụ hiện nay. Binh đoàn Sông Hương là một đơn vị mạnh, đã đánh tan quân địch ở quân khu Một, chọc thủng phòng tuyến Phan Rang, giải phóng một loạt các tỉnh cực nam Trung Bộ. Vì vậy, chúng ta không nên xé lẻ nó ra mà nên sử dụng như một binh đoàn độc lập. Theo tôi, chúng ta sẽ sử dụng cả hai binh đoàn tiến công song song vào Sài Gòn. Trong đó, binh đoàn Mê Kông tiến công bên cánh phải, binh đoàn Sông Hương tiến công bên cánh trái. Như vậy, sức mạnh tiến công của chúng ta sẽ được phát huy cao hơn và chắc chắn tốc độ tiến công sẽ nhanh hơn. Sau đây, cuộc họp này sẽ dừng lại để các binh đoàn hoàn chỉnh quyết tâm. Đúng 15 giờ chúng ta sẽ họp lại để các đồng chí tư lệnh binh đoàn báo cáo. Sau đó ta sẽ tổ chức hiệp đồng ngay. Các đồng chí còn hỏi gì nữa không?- Ông dừng lại nhìn quanh một lượt, không thấy ai có ý kiến gì, ông hạ giọng- Mời các đồng chí nghỉ!
Ông Đào rời phòng họp trong một tâm trạng hơi nặng nề. Xâu chuỗi những trận đánh của xe tăng Miền từ An Lộc đến Phước Long và gần đây nhất là Xuân Lộc ông thấy có vấn đề chưa ổn. Hình như những người chỉ huy ở đây chưa tiếp cận được với chiến đấu hiệp đồng binh chủng quy mô lớn. Hoặc là cơ quan đại diện của xe tăng chưa đủ mạnh, chưa làm tham mưu tốt cho người chỉ huy. Có lẽ phải có một giải pháp nào đó.

Buổi chiều, cuộc họp được bắt đầu bằng báo cáo quyết tâm chiến đấu của tư lệnh binh đoàn Sông Hương. Sau khi tướng Ân báo cáo xong, Tư lệnh cánh Đông đứng dậy:
- Xin mời các đồng chí trong Bộ tư lệnh và cơ quan cho ý kiến. Cả các anh bên Mê Kông nữa, có ý kiến gì không?
Hội ý nhanh với chính ủy binh đoàn vài giây, tư lệnh binh đoàn Mê Kông đứng dạy, trịnh trọng:
- Báo cáo, chúng tôi hoàn toàn nhất trí. Có Sông Hương đảm nhiệm trên hướng đông nam và chặn địch rút chạy ra biển, nhiệm vụ của chúng tôi sẽ nhẹ đi rất nhiều.
Nhìn quanh một lượt, không thấy ai có ý kiến gì thêm, tư lệnh cánh Đông dõng dạc:
- Các đồng chí không có ý kiến gì, tôi xin kết luận như sau. Thứ nhất, chúng ta sẽ thực hiện song song đột kích vào Sài Gòn bằng cả hai binh đoàn. Binh đoàn Mê Kông sẽ đột kích bên cánh phải dọc theo quốc lộ 1, có nhiệm vụ đánh chiếm Biên Hòa, tiêu diệt sở chỉ huy quân đoàn 3 và mục tiêu cuối cùng là dinh Độc Lập. Binh đoàn Sông Hương sẽ đột kích bên cánh trái qua Nước Trong, Long Bình. Sau đó theo xa lộ Biên Hòa- Sài Gòn đánh vào nội đô, có nhiệm vụ đánh chiếm Bộ tư lệnh Hải quân, quân cảng, hỗ trợ cho binh đoàn Mê Kông đánh chiếm dinh Độc Lập. Đồng thời, các đồng chí sử dụng 1 sư đoàn tiến công Bà Rịa, Vũng Tàu để chặn đường rút ra biển của địch. Thứ hai, về cách đánh tôi xin nhắc lại để các đồng chí nhớ cho kỹ mà vận dụng: các đơn vị dùng một phần lực lượng thích hợp trên từng hướng, đủ sức hình thành bao vây, chia cắt, chặn giữ quân địch không cho chúng rút chạy về Sài Gòn, tiêu diệt và làm tan rã tại chỗ các sư đoàn chủ lực của địch phòng thủ vòng ngoài. Đồng thời dùng đại bộ phận lực lượng của ta nhanh chóng thọc sâu đánh chiếm các địa bàn then chốt ở vùng ven, mở đường cho các binh đoàn đột kích cơ giới mạnh đã được tổ chức chặt chẽ, tiến nhanh theo các trục đường lớn đánh thẳng vào các mục tiêu chủ yếu đã được giao trong nội thành. Với cánh Đông của chúng ta thì mục tiêu chủ yếu là dinh Độc Lập. Thứ ba, ngay sau đây các đơn vị về khẩn trương làm công tác tổ chức chuẩn bị chiến đấu. Mọi công tác chuẩn bị phải xong trước 24 giờ ngày 26 tháng Tư để sáng ngày 27 có thể nổ súng tổng công kích trên toàn mặt trận. Trong hai ngày 27 và 28 phải giải quyết xong vùng ven để ngày 29 sẽ đồng loạt tiến công vào nội thành Sài Gòn. Các đồng chí rõ cả chưa?
Trong phòng họp lác đác vài tiếng trả lời:
- Rõ!
Tư lệnh cánh Đông hơi ngạc nhiên vì có vẻ như mọi người chưa “thông” lắm với những kết luận của mình, ông gặng:
- Thế nào? Hình như các đồng chí còn ý kiến khác thì phải.
Phòng họp ắng đi một lát. Mãi sau, tư lệnh binh đoàn Sông Hương đứng dạy:
- Báo cáo tư lệnh và các đồng chí! Mọi vấn đề đồng chí kết luận chúng tôi hoàn toàn nhất trí. Tuy nhiên, về thời gian nổ súng tôi đề nghị các thủ trưởng nghiên cứu lại một chút. Trong khi ở các hướng kia, bộ đội đã tập kết chỉ cách Sài Gòn 30 đến 50 ki- lô- mét thì trên hướng chúng tôi còn cách Sài Gòn ngót 100 ki- lô- mét. Trong khi đó, hệ thống phòng thủ của địch ở hướng này rất dày và rất mạnh, lại phải vượt qua hai con sông lớn. Vì vậy, nếu để 27 mới bắt đầu nổ súng thì sợ rằng đến 29 vẫn chưa tiếp cận được với nội thành. Do đó, tôi đề nghị Bộ tư lệnh nghiên cứu lại, có thể cho phép chúng tôi được nổ súng sớm hơn một ngày được không. Cụ thể là vào ngày 26 tháng Tư ạ. Báo cáo, hết!
Tư lệnh binh đoàn Mê Kông cũng đứng vụt dạy:
- Tôi đồng ý với ý kiến của anh Ân. Hướng chúng tôi phải đột phá qua một hệ thống phòng thủ dày đặc ở Trảng Bom, Hố Nai, Biên Hòa, toàn là những chỗ rắn cả. Vì vậy, tôi cũng đề nghị cho chúng tôi nổ súng sớm hơn một ngày.
Tư lệnh cánh Đông cúi xuống trao đổi với phái viên Bộ tư lệnh chiến dịch và chính ủy một lát rồi dõng dạc:
- Chúng tôi xin ghi nhận ý kiến các đồng chí. Tuy nhiên, đây là một vấn đề hệ trọng liên quan đến cả chiến dịch nên sẽ phải thỉnh thị Bộ tư lệnh. Xin khất các đồng chí, chậm nhất trưa mai sẽ có câu trả lời. Còn ai có ý kiến gì nữa không?
Có tiếng đùn đẩy nhau ở góc phòng rồi một cánh tay giơ lên. Đó là một sĩ quan còn khá trẻ của cơ quan tham mưu Bộ tư lệnh. Chỉ đợi Tư lệnh gật đầu, anh đứng dạy lễ phép:
- Báo cáo thủ trưởng và các đồng chí! Tôi xin đề nghị Tư lệnh nghiên cứu lại một điểm trong nhiệm vụ của hai binh đoàn. Cụ thể là trong khi giao nhiệm vụ thì nhiệm vụ của binh đoàn Mê Kông thế là đã rõ. Mục tiêu chủ yếu các đồng chí phải đánh chiếm là dinh Độc Lập. Còn nhiệm vụ của binh đoàn Hương Giang là phối hợp và hỗ trợ cho binh đoàn Mê Kông. Vậy tôi đặt ra tình huống, nếu binh đoàn Hương Giang đột nhập được vào nội thành trước thì có được chiếm dinh Độc Lập không hay phải vòng sang trái, sang phải để chờ binh đoàn Mê Kông vào. Ý kiến của tôi chỉ có vậy thôi ạ.
Tư lệnh cánh Đông cười hóm hỉnh:
- Anh chàng nào mà máy móc thế nhỉ? Trong song song đột kích thì cách chi viện, hỗ trợ lẫn nhau tốt nhất là cứ thọc sâu vào phía trong, càng nhanh càng tốt, không quặt sang phải, sang trái làm gì cả- Ông đưa tay chém rất mạnh vào không khí và dằn giọng- Ai đột nhập được vào nội thành trước thì đánh chiếm mục tiêu chủ yếu trước, sớm được phút nào là đỡ tốn xương máu cho bộ đội phút ấy. Bây giờ thì còn ai có ý kiến nữa không?
Cả phòng họp đồng loạt trả lời đầy khí thế:
- Hết ạ!
Các cán bộ dự họp lập tức đứng dạy, ai cũng tỏ ra hết sức vội vã. Ông Đào bắt chặt tay tướng Ân:
- Anh về trước đi. Thu xếp xong việc trên này tôi sẽ xin phép Tư lệnh xuống trực tiếp với các anh.
Mắt tướng Ân sáng lên mừng rỡ:
- Anh xuống sớm nhé. Chỉ còn vài ngày chuẩn bị thôi.
Chia tay tướng Ân, ông Đào tiến lại bắt tay tư lệnh binh đoàn Mê Kông:
- Chào anh Cẩm! Xin hỏi anh một chút. Theo như báo cáo của anh thì bên anh được tăng cường 1 tiểu đoàn tăng. Vậy đó là tiểu đoàn đã đánh Xuân Lộc hay là một tiểu đoàn khác?
Tướng Cẩm nhìn ông Đào có vẻ lạ lẫm rồi thủng thẳng:
- Cái tiểu đoàn 21 đánh Xuân Lộc thì còn được mấy xe? Đây là tiểu đoàn khác, nghe nói mới từ Bắc vào, anh ạ.
Ông Đào hơi buồn khi nghe câu trả lời. Dẫu biết rẳng tiểu đoàn 21 đã tổn thất nặng trong trận Xuân Lộc nhưng nếu biết sử dụng thì vài xe nó vẫn có thể làm nên chuyện. Tuy nhiên, ông vẫn tỏ ra bình thản:
- Anh cho hỏi, bên đoàn H6 có cử ai sang làm đại diện xe tăng không ạ?
Tướng Cẩm nhăn trán một lát mới trả lời:
- Hình như có một đồng chí đoàn phó thì phải- Ông quày quả đưa tay ra bắt tay ông Đào- Thôi, tôi phải đi đây, đang vội lắm.
Ông Đào còn tần ngần đứng lại một lúc rồi thầm quyết định sẽ cử Phùng sang bên đó hỗ trợ cho cơ quan đại diện xe tăng của binh đoàn.

Chưa kịp đề đạt ý định đi cùng binh đoàn Sông Hương thì ông Đào đã thấy sĩ quan truyền đạt gọi lên gặp Tư lệnh. Vừa thấy mặt ông Đào, Tư lệnh cánh Đông đã nói ngay:
- Đồng chí Tư lệnh chiến dịch muốn gặp cậu để nghe báo cáo về tình hình sử dụng tăng thiết giáp trong chiến dịch Hồ Chí Minh. Cậu nên thu xếp đi ngay đi để đêm nay còn về giúp các đơn vị bên cánh này chuẩn bị.
Ông Đào thấy hơi đột ngột vì đã có phó tư lệnh Kiệm ở sở chỉ huy chiến dịch rồi. Tuy nhiên, ông cũng chỉ nhỏ nhẹ:
- Vâng ạ! Tôi sẽ đi ngay. Tuy nhiên, tôi cũng xin báo cáo Tư lệnh thế này. Tôi đang định cử đồng chí Phùng, trưởng phòng tác chiến sang giúp đỡ cơ quan đại diện xe tăng của binh đoàn Mê Kông. Còn tôi, xin phép tư lệnh cho xuống chỗ anh Ân. Dù sao, xuống trực tiếp dưới đó cũng sẽ giúp đỡ đơn vị được nhiều hơn.
Một thoáng suy nghĩ, Tư lệnh cánh Đông gật đầu:
- Thôi được. Cậu nghĩ thế cũng phải. Còn bây giờ phải đi đi đã. Nhớ chuẩn bị chu đáo vào đấy.
Ông Đào quày quả về ngay tiền phương Thiết giáp. Sau khi bảo đồng chí công vụ đi mời phó chính ủy Thu và trưởng phòng Phùng lên gặp, ông vội mở cuốn sổ công tác bất ly thân ra lẩm nhẩm tính toán. Về cơ bản, tình hình các đơn vị tăng thiết giáp tham gia trên các hướng ông cũng đã nắm được. Tuy nhiên, riêng số tăng thiết giáp của Miền đã được sử dụng thế nào thì chưa biết cụ thể. Ông định bụng lên đó sẽ phải gặp ngay phó tư lệnh Kiệm để nắm lại một cách chi tiết. Vừa ngoáy xong mấy dòng vào cuốn sổ thì cũng là lúc ông Thu và Phùng có mặt. Chỉ tay mời hai người ngồi xuống, ông nói ngay:
- Thế này, các anh ạ. Trên Bộ tư lệnh chiến dịch yêu cầu ta lên báo cáo tình hình sử dụng tăng thiết giáp. Vì vậy, ngay sau đây tôi và anh Thu sẽ đi gặp Bộ tư lệnh chiến dịch, sau khi về thì tiền phương của ta sẽ đi cùng sở chỉ huy binh đoàn Hương Giang để trực tiếp giúp đỡ các anh ấy. Còn cậu Phùng, tôi quyết định cử cậu sang hỗ trợ cho anh em đại diện xe tăng bên Mê Kông. Tôi có cảm giác ở bên đó anh em ta chưa hoàn thành nhiệm vụ tham mưu cho thủ trưởng binh đoàn. Cách sử dụng xe tăng trong quyết tâm chiến đấu của binh đoàn vẫn cũ lắm, chưa bám sát cách đánh mà Bộ chỉ huy chiến dịch đã nêu ra trong tình thế hiện nay.
Phùng không được dự buổi báo cáo quyết tâm của hai binh đoàn nên chưa hiểu đầu cua, tai nheo ra sao cả. Anh ngơ ngác:
- Thủ trưởng nói rõ một chút đi ạ. Tôi không dự họp nên chưa hiểu gì cả.
Đang vội, ông Đào tỏ ra hơi bực nhưng rồi trấn tĩnh lại ngay và nhỏ nhẹ:
- Thì cách đánh mà Bộ chỉ huy yêu cầu thực hiện cậu nắm được rồi phải không? Chỉ sử dụng một lực lượng thích hợp để bóc vỏ vòng ngoài, còn đại bộ phận hình thành lực lượng thọc sâu vào nội đô. Thế nhưng cách tổ chức lực lượng ở bên đó thì vẫn phảng phất kiểu tiến công trận địa, có tổ chức mũi thọc sâu nhưng không sử dụng cơ giới. Cứ đánh kiểu ấy thì có mà đến Tết mới vào được Sài Gòn.
Chừng như đã hiểu, Phùng gật đầu quả quyết:
- Vâng! Tôi hiểu rồi ạ. Tôi sẽ cố gắng.
Ông Đào bắt tay người trợ thủ đắc lực của mình nhắc một lần nữa:
- Cố gắng nhé! Phải kiên quyết vào đấy. Chúng tớ đi đây!
Chiếc xe con đã nổ máy sẵn trước cửa hầm chỉ chờ hai người bước lên là phóng vụt ra phía cổng chùa. Vừa ngồi yên trên ghế, ông Thu đã lo lắng:
- Anh đã biết đường chưa? Mà có xa không đấy?
Ông Đào cười tủm tỉm:
- Mới chỉ biết trên bản đồ thôi. Chắc cũng không xa lắm đâu. Anh Phi, phái viên của Bộ tư lệnh cánh Đông chiều tối qua đi thỉnh thị trên ấy mà sáng nay đã về tới đây rồi. Tôi đo trên bản đồ thì thấy chỉ độ 200 ki- lô- mét thôi.
Chừng như đã yên tâm về đường sá, ông Thu lại hỏi:
- Thế anh đã chuẩn bị báo cáo chưa?
Ông Đào vẫn bình thản:
- Có gì mà chuẩn bị. Tổng thể thì mình nắm được rồi. Tôi định khi đến đó sẽ gặp thêm anh Kiệm một lát để nắm thêm tình hình rồi mới vào gặp Tư lệnh.

   

Mặc dù đã trổ hết tài của một lái xe giàu kinh nghiệm song cũng phải đến gần ba giờ chiều Năm mới đưa được hai thủ trưởng của mình đến Bộ tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông Đào thật sự ngỡ ngàng bởi khu vực bố trí sở chỉ huy chiến dịch không phải ở trong rừng sâu, núi thẳm như ông vẫn hình dung mà lại nằm ngay ngoài trảng trống, lại còn xen kẽ với dân nữa chứ. Những ngôi nhà lợp lá trung quân nép mình bên dưới những cây mít, cây xoài từ xa nhìn lại cũng chẳng khác gì nhà dân. Xung quanh nhà là rẫy sắn, rẫy ngô như một cái ấp trù phú vùng bán sơn địa. Có điều khác với nhà dân là hầu hết các ngôi nhà đều làm âm xuống đất và có hệ thống giao thông hào, công sự chiến đấu xung quanh. Ngẫm nghĩ một chút ông chợt hiểu. Đó chính là một bất ngờ đối với kẻ địch.
Vừa tới nơi, ông Đào đã tìm ngay đến chỗ phó tư lệnh Kiệm. Nhìn cấp phó của mình ông thật sự ngạc nhiên. Có vẻ như Kiệm đã giảm được gần chục ki- lô- gam thì phải, bộ quân phục may đo ngoài kia giờ trông rộng hẳn ra. Nước da cũng đen hơn. Chỉ có tiếng nói và giọng cười là vẫn thế. Vẫn ồn ào, rổn rảng và phóng khoáng. Gặp lại ông Đào và ông Thu, Kiệm vui lắm và có vẻ như muốn nói rất nhiều. Nhưng không có thời gian, ông Đào yêu cầu làm việc ngay và chỉ hai mươi phút sau hai người đã lên gặp Tư lệnh chiến dịch.
Căn nhà của Tư lệnh chiến dịch cũng là một căn nhà âm lợp lá nằm biệt lập dưới tán mấy cây xoài, bốn bề che bằng mấy tấm phên tre rất thoáng. Lúc ông Đào và ông Thu đến, trong nhà chỉ có hai người đang ngồi hai bên chiếc bàn dài, trên đó một tấm bản đồ trải rộng, chi chít những mũi tên và cờ đủ các màu. Thấy hai người đến, Tư lệnh đứng dậy niềm nở:
- Ồ! Hai chàng xe tăng đã đến. Vào đây! Ngồi xuống đi! Tớ đang dở việc với anh chàng tàu bay này một tý.
Ông Đào định thần nhìn lại. Thì ra chẳng phải ai xa lạ, đó chính là đại tá Diên, phó tư lệnh quân chủng Phòng không- Không quân. Ông Đào hơi lấy làm lạ vì không thể ngờ không quân cũng đã có mặt ở đây. Cũng là chỗ quen biết cả nên ba anh em xiết chặt tay nhau rồi cùng ngồi xuống.
Chừng như buổi làm việc đã lâu và những vấn đề chính đã được trao đổi nên Tư lệnh chiến dịch gặng lại:
- Thời gian gấp như vậy, liệu các cậu có làm được không?
Đại tá Diên quả quyết:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi sẽ quyết tâm thực hiện bằng được ạ. Tôi đề nghị Bộ tư lệnh điện ngay mệnh lệnh này về quân chủng để các anh ấy chuyển gấp máy bay và người lái vào sân bay Thành Sơn. Còn tôi, cũng xin phép đi ra Phan Rang ngay bây giờ để làm công tác chuẩn bị.
Tư lệnh chiến dịch gật đầu hài lòng:
- Tôi đồng ý! Về phía các cậu phải chuẩn bị thật khẩn trương, chậm nhất là ngày 28 tháng Tư phải đánh được. Nếu ngày đó mà không đánh được thì không còn cơ hội nào nữa đâu. Không quân của các cậu chỉ có một ngày, một lần này để lập công thôi đấy.
Đại tá Diên đứng phắt dậy:
- Vậy xin phép thủ trưởng, tôi đi ngay ạ- Ông bắt chặt tay ông Đào, ông Thu và nói nhỏ- Cảm ơn các anh đã đánh thật nhanh làm chúng không kịp cất cánh. Giờ đây ta lại có cái để mà đánh chúng. Đúng là “gậy ông lại đập lưng ông”.
Trong lồng ngực ông Đào có một cái gì đó rung lên. Thì ra, Bộ tư lệnh chiến dịch đã quyết định sử dụng số máy bay thu được ở Đà Nẵng, Thành Sơn để đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất. Quả là một ý tưởng táo bạo.
Tiễn đại diện không quân đi rồi, Tư lệnh chiến dịch quay trở vào bàn, ông thân mật:
- Thế nào? Đi đường có mệt không?
Phó chính ủy Thu nhanh nhảu:
- Báo cáo tư lệnh, chúng tôi chẳng thấy mệt gì cả.
Tư lệnh chiến dịch nghiêng mái đầu bạc, nhẹ nhàng:
- Thực ra, ở đây thông qua chỗ cậu Kiệm tớ cũng đã nắm được những vấn đề chính của xe tăng thiết giáp rồi. Tuy nhiên, tình hình bên cánh đông như thế nào và số lượng xe tăng thiết giáp trên từng hướng thì chưa nắm được cụ thể. Vì vậy mới gọi các cậu lên báo cáo. Ngoài ra, tớ cũng muốn trao đổi với các cậu về cách sử dụng xe tăng thiết giáp cần phải như thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất trong chiến dịch này.
Ông Đào mở cuốn sổ dày đặc chữ ra, sửa lại cặp kính và lễ độ:
- Báo cáo đồng chí  Tư lệnh! Trước hết, tôi xin báo cáo về tình hình bổ sung lực lượng tăng thiết giáp vào chiến trường thời gian qua như sau. Chấp hành chỉ thị của  thủ trưởng khi về dự hội nghị tổng kết năm ngoái, binh chủng đã tổ chức đưa 3 tiểu đoàn của lữ H15 và trung đoàn H06 vào bổ sung cho Bộ tư lệnh Miền. Các đơn vị này đã đến vị trí tập kết quy định trước ngày 15 tháng Tư và đã được đoàn H6 điều động đi phối thuộc cho các đơn vị. Tiếp đó, chúng tôi đã đưa 3 khung tiểu đoàn vào Huế,  Đà Nẵng, Nha Trang để tiếp thu xe địch, tổ chức huấn luyện và hiện nay đã đủ khả năng tham gia chiến đấu nếu cần. Thứ hai, về phân bổ lực lượng tăng thiết giáp trên từng hướng như sau- Ông dừng lại sửa cặp kính trên mũi và ngước nhìn  Tư lệnh. Thấy Tư lệnh vẫn chăm chú nghe và lăm lăm cây bút thì vội vàng cúi xuống và tiếp tục- Trên hướng binh đoàn Quyết Chiến chúng tôi có lữ đoàn H02 thiếu, đã được B2 bổ sung thêm 1 tiểu đoàn. Hiện tại, có 3 tiểu đoàn với 59 xe tăng và 24 xe thiết giáp. Trên hướng binh đoàn Cao Nguyên là toàn bộ trung đoàn  H73 gồm có 3 tiểu đoàn. Số lượng cụ thể là 59 xe tăng và 24 xe thiết giáp các loại. Ở hướng binh đoàn 232 có 3 tiểu đoàn, bao gồm 47 xe tăng, 33 xe thiết giáp cả bánh xích và bánh hơi, 1 xe dắt. Ở binh đoàn Mê Kông, hiện Bộ tư lệnh  Miền đã điều về đó 3 tiểu đoàn, gồm 61 xe tăng, 7 xe thiết giáp và 1 xe dắt. Còn trên hướng binh đoàn Sông  Hương là lữ đoàn H03 với 4 tiểu đoàn, bao gồm 46 xe tăng, 34 xe thiết giáp và 1 xe dắt. Đoàn H6 để lại làm dự bị cho chiến dịch một tiểu đoàn thiếu gồm 17 xe. Như vậy, tổng số xe tăng thiết giáp sử dụng trong chiến dịch này là 398 đầu xe các loại. Báo cáo hết ạ.
Trầm ngâm một lát, Tư lệnh chiến dịch vui vẻ:
- Vậy theo các cậu, bố trí lực lượng như vậy đã hợp lý chưa? Đã đủ sức đột phá chưa? Có khó khăn gì không?
Ông Đào nghiêm trang:
- Báo cáo Tư lệnh! Theo tôi thì việc bố trí lực lượng trên các hướng như vậy là hợp lý rồi. Hiện tại, lực lượng xe tăng thiết giáp của địch ở khu vực Sài Gòn này chỉ còn lữ đoàn thiết kỵ 3 với 6 thiết đoàn. Tuy nhiên, chúng cũng đã sứt mẻ một ít ở Xuân Lộc nên chỉ còn khoảng 200 đầu xe các loại, trong đó chủ yếu là xe thiết giáp. Vì vậy, so sánh lực lượng thì ta chiếm ưu thế hơn hẳn cả về số lượng lẫn chất lượng và hoàn toàn đủ khả năng đột phá- Ông ngừng lại một chút rồi nhìn thẳng vào mắt Tư lệnh- Còn khó khăn, thật tình chúng tôi lo nhất là vấn đề bảo đảm cơ động. Trên tất cả các hướng tiến công của ta vào Sài Gòn đều có sông lớn, đặc biệt là cánh đông. Vì vậy, nếu địch phá mất các cây cầu qua sông này thì việc cơ động của tăng, thiết giáp hết sức khó khăn. Tôi đề nghị Tư lệnh hết sức lưu ý vấn đề này.
Thoáng chút trầm ngâm, Tư lệnh chiến dịch gật đầu:
- Thật tình, đó cũng là nỗi lo của tớ. Tuy nhiên, Bộ tư lệnh chiến dịch cũng đã có phương án. Trước hết là ta phải cố giữ bằng được. Còn nếu địch phá mất thì sẽ có các phương tiện bảo đảm vượt sông khác. Tuy nhiên, nếu các cậu tiến công thật nhanh làm cho chúng không kịp trở tay thì chúng sẽ không kịp phá đâu.
Trời bỗng nhiên tối sầm lại. Một cơn mưa đổ xuống rất nhanh. Tư lệnh chiến dịch nhìn sững ra chân trời tối đen, ông tỏ ra lo lắng:
- Năm nay mùa mưa đến sớm. Nếu chúng ta không dứt điểm được mà để dây dưa sang mùa mưa thì sẽ khó khăn bội phần đấy- Liếc qua tấm bản đồ trước mặt, ông trở lại vẻ nghiêm trang- Vấn đề đặt ra đối với quân ta là phải bố trí sử dụng lực lượng như thế nào đó để đẩy nhanh được tốc độ tiến công. Quyết tâm của Bộ tư lệnh chiến dịch là sau khi đột phá được tuyến phòng thủ vòng ngoài thì trong vòng một đến hai ngày phải chiếm bằng được Sài Gòn. Các cậu có biện pháp gì để thực hiện quyết tâm nói trên?
Ông Đào dõng dạc:
- Báo cáo Tư lệnh, chúng tôi đã điện cho cơ quan chủ nhiệm và đại diện xe tăng trên tất cả các hướng trong quá trình làm tham mưu cho người chỉ huy binh chủng hợp thành phải quán triệt sâu sắc cách đánh của chiến dịch. Cụ thể là chỉ sử dụng một lực lượng vừa đủ để đột phá vòng ngoài, còn lại phải tổ chức đội hình thọc sâu mạnh bằng cơ giới để tăng tốc độ tiến công. Trong quá trình hành tiến tiến công phải thực hiện đánh lướt hoặc có thể bỏ qua những mục tiêu không quan trọng để nhanh chóng đánh vào mục tiêu chủ yếu.
Tư lệnh chiến dịch gật đầu hài lòng:
- Tốt lắm! Nếu thực hiện được đúng như vậy thì có thể hoàn thành được chỉ tiêu mà chiến dịch đề ra.
Cơn mưa rào đột ngột tạnh cũng như khi nó xuất hiện. Bầu trời lại sáng ra. Ngoài cửa lán đã thấy mấy cán bộ lấp ló chắc đang định xin vào gặp Tư lệnh. Ông Đào lễ độ:
 - Tư lệnh còn chỉ thị gì cho bộ đội xe tăng không ạ?
Tư lệnh chiến dịch lắc đầu:
- Không đâu! Nghe báo cáo của các cậu tớ thấy yên tâm hơn nhiều rồi. Cứ thế mà làm nhé!- Ông chủ động đứng dạy bắt chặt tay hai anh em, miệng cười hồn hậu- Trong chiến dịch này, vai trò của xe tăng quan trọng lắm đấy. Các cậu cố gắng lên nhé!
Hai anh em rảo bước về phía chiếc xe đang đợi sẵn ở bìa trảng. Ngay đêm hôm đó họ đã về đến sở chỉ huy binh đoàn Sông Hương.

Thấy ông Đào đột ngột xuất hiện tại sở chỉ huy của mình, tướng Ân mừng lắm. Ông kéo ngay ông Đào vào lán của mình và hồ hởi:
- Mời anh vào đây. Tôi đang chuẩn bị họp quân chính để giao nhiệm vụ cho các đơn vị. Tuy nhiên, cũng còn một số điểm rất muốn tham khảo ý kiến của anh- Thấy ông Đào săm soi tấm bản đồ quyết tâm đang trải rộng trên bàn, tướng Ân trầm giọng- Thật tình, nhiệm vụ của binh đoàn tôi khá nặng. Phải tiến công trên một chính diện rộng đến 80 ki- lô- mét, chiều sâu ngót 100 ki- lô- mét là một thách thức lớn đối với chúng tôi. Cũng may, Bộ tư lệnh đã đồng ý cho nổ súng sớm một ngày nhưng cũng còn rất nhiều khó khăn.
Ông Đào tỏ vẻ ngạc nhiên:
- Sao chính diện lại rộng đến như thế?
Tư lệnh binh đoàn Sông Hương chỉ tay vào bản đồ:
- Thì binh đoàn có nhiệm vụ đánh chiếm cả Bà Rịa, Vũng Tàu nữa mà anh. Như thế chính diện chả lên tới 80 ki- lô- mét, có khi còn hơn nữa ấy chứ- Đắn đo một lát ông hạ giọng- Có hai vấn đề mà tôi thấy rất nan giải ở đây là tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch ở hướng này rất cứng. Ngoài lữ đoàn thủy quân lục chiến 468 thì một bộ phận của sư đoàn 18 đã rút từ Xuân Lộc về đây thiết lập chiến tuyến mới. Chúng lại được tăng cường các thiết đoàn 18, 22 và các đơn vị tại chỗ ở đây như Trường Thiết giáp, Trường Bộ Binh, Trường Biệt Kích hỗ trợ lập nên một tuyến phòng thủ khá vững chắc và có chiều sâu ở khu vực Nước Trong. Vì vậy, chọc thủng được chúng không dễ dàng gì. Vấn đề thứ hai là chiều sâu tiến công quá lớn, những gần 100 ki- lô- mét. Nếu không đẩy nhanh được tốc độ tiến công chắc chắn sẽ không kịp thời gian chiến dịch quy định.
Ông Đào gật gù ra chiều thông cảm rồi hỏi nhỏ:
- Thế các anh định phân chia, sử dụng lực lượng thế nào? Anh nói về sử dụng xe tăng cụ thể một chút nhé.
Tướng Ân rút cây bút ra để chỉ bản đồ rồi dằn giọng:
- Chúng tôi định tiến công trên hai hướng. Hướng thứ yếu dùng sư đoàn Sao Đỏ tiến công Bà Rịa, Vũng Tàu. Hướng chủ yếu tiến công Sài Gòn sẽ hình thành hai mũi. Mũi thứ yếu đánh qua Long Thành, Nhơn Trạch, thành Tuy Hạ, chiếm Cát Lái và vượt sông vào nội đô. Còn mũi đột kích chủ yếu đột phá qua Nước Trong, đường 15, Ngã ba Long Bình theo xa lộ đánh vào Sài Gòn. Để đánh chiếm và bảo vệ các cầu lớn sẽ có 1 trung đoàn đặc công. Ngoài ra, binh đoàn còn tổ chức một mũi thọc sâu gồm một trung đoàn bộ binh được tăng cường xe tăng, pháo binh, cao xạ. Về sử dụng xe tăng thì anh em đề đạt thế này. Trước hết, sử dụng tiểu đoàn 2 tăng cường cho các sư bộ binh để đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài. Tiểu đoàn 1 sẽ tham gia mũi thọc sâu. Hai tiểu đoàn 4 và 5 một mặt vì là xe bơi nước, mặt khác nó cũng chịu nhiều tổn thất khi đánh từ Phan Rang vào đến đây rồi nên để làm dự bị cho binh đoàn. Anh thấy như thế đã hợp lý chưa?
Vẻ trầm ngâm hiện rõ trên mặt ông Đào. Không trả lời ngay, ông Đào hỏi lại:
- Thế ý anh thế nào?
Lặng im một lát tướng Ân mới chậm rãi:
- Thực tình, tôi cũng thấy chưa ưng ý lắm.
Ông Đào tiếp tục dồn:
- Anh không ưng ý ở chỗ nào?
Tướng Ân trầm ngâm:
- Tôi vẫn lo về tốc độ tiến công của mũi thọc sâu. Giả sử chúng ta có đột phá được tuyến phòng thủ này trước ngày 29 theo quyết tâm của Bộ tư lệnh chiến dịch thì cũng chỉ còn hai ngày nữa phải chiếm xong Sài Gòn. Thế mà từ đó vào vẫn còn mấy chục ki- lô- mét nữa với biết bao cản trở liệu có kịp không?
Ông Đào vẫn thủng thẳng:
- Mấy chục ki- lô- mét thì cũng có gì quá lớn. Ở Phan Rang các anh còn đạt tốc độ tiến công đến 70 ki- lô- mét một ngày cơ mà.
Tướng Ân lắc đầu:
- Mỗi nơi một khác chứ. Phan Rang không thể so với đây được.
Ông Đào bình thản:
- Thì anh cứ cho tất cả lên xe chạy với tốc độ cao nhất là được chứ gì.
Tướng Ân nài nỉ:
- Thôi, anh đừng đùa nữa. Ý anh thế nào thì nói ra đi.
Ông Đào trở lại vẻ nghiêm trang:
- Nói chung, việc các anh sử dụng tiểu đoàn 2 tăng cường cho các sư đoàn bộ binh đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài tôi không có ý kiến gì. Đó là một quyết định hợp lý vì nếu ta không chọc thủng được nó sẽ chẳng thọc sâu được. Tuy nhiên, việc sử dụng tiểu đoàn 1 phối thuộc cho một trung đoàn bộ binh làm mũi thọc sâu thì tôi không nhất trí. Nếu như vậy thì vẫn là bài bản cũ, lại trung đoàn bộ binh được tăng cường binh khí kỹ thuật tiến công địch phòng ngự trong công sự vững chắc. Mà nếu như vậy thì liệu một tuần nữa có giải quyết hết các chốt chặn từ đây về đến Sài Gòn không?- Dừng lại một chút để người đối thoại có thời gian suy nghĩ, ông cao giọng- Thế thì tại sao các anh không sử dụng cả lữ đoàn H03 làm nhiệm vụ thọc sâu? Nó có cả xe tăng, cả xe thiết giáp chở bộ binh, nếu các anh tăng cường cho nó một số bộ binh, pháo binh và cao xạ nữa tôi tin chắc tốc độ tiến công của nó sẽ đạt hàng trăm ki- lô- mét một ngày ấy chứ.
Tướng Ân tỏ vẻ ngạc nhiên:
- Sử dụng cả lữ đoàn xe tăng thọc sâu. Lại còn tăng cường cho nó bộ binh và hỏa lực. Thế ai sẽ chỉ huy lực lượng thọc sâu này? Lữ đoàn trưởng xe tăng hay trung đoàn trưởng bộ binh?
Không trả lời, ông Đào lại hỏi ngược lại:
- Vậy anh cho rằng trong lực lượng này “thằng” nào là chủ yếu, “thằng” nào quyết định sức mạnh đột phá và tốc độ tiến công?- Dừng lại một lát dường như đợi cho người đối thoại ngấm vấn đề ông vung tay chém mạnh vào không khí- Cứ dựa vào đó, “thằng” nào giữ vai trò quyết định thì “thằng” ấy chỉ huy.
Ngần ngừ một lát rồi tướng Ân cũng phải thốt ra:
- Quyết định thì là xe tăng rồi. Nhưng như thế thì xe tăng chỉ huy bộ binh và các lực lượng khác à? Không… được!
Ông Đào hơi nóng mắt:
- Tại sao lại không được?
Tướng Ân trầm giọng xuống:
- Vẫn biết xe tăng là lực lượng quyết định trong mũi thọc sâu này nhưng từ trước đến nay chưa bao giờ có chuyện xe tăng chỉ huy binh chủng hợp thành cả.
Ông Đào thật sự bực bội:
- Từ trước tới nay chưa có thì bây giờ có. Anh sợ gì mà không dám quyết nào? Nếu quyết định như vậy mà đảm bảo thắng nhanh thì chắc chắn chẳng ai trách anh được đâu. Có khi chính anh sẽ tạo ra một tiền lệ mới đấy. Còn tôi thì tôi tin rằng nếu báo cáo chuyện này lên tư lệnh chiến dịch chắc đồng chí ấy cũng sẽ đồng ý như vậy thôi- Ông Đào hạ giọng thân mật- Mà anh có nhớ hôm tham quan diễn tập ở Liên Xô không? Hôm ấy, chỉ huy toàn bộ cánh quân vượt sông cũng là lữ đoàn trưởng xe tăng đấy.
Tướng Ân ngẫm nghĩ một lát rồi gật đầu quả quyết:
- Anh có lý. Nhưng tôi cũng phải hội ý trong Thường vụ đảng ủy và Bộ tư lệnh binh đoàn đã mới quyết định được.
Thấy đã đạt được ý định, ông Đào hạ giọng:
- Anh yên tâm đi. Cán bộ của chúng tôi cũng được đào tạo rất bài bản về chỉ huy binh chủng hợp thành đấy. Mà anh phải làm đi mới tạo ra tiền lệ chứ. Cái gì mà chẳng phải có lần đầu tiên- Thấy mấy cán bộ chỉ huy binh đoàn đã đến phía bên ngoài lán, ông Đào đưa tay bắt tay tướng Ân- Thôi, các anh hội ý đi. Tôi cũng phải đi kiếm cái gì bỏ vào bụng đã.
Về lán của mình rồi nhưng ông Đào vẫn thấy sốt ruột lắm. Chỉ đến khi lữ trưởng Nguyễn Tất Tình và chính ủy Bùi Văn từ cuộc họp giao ban về báo cáo binh đoàn đã quyết định thành lập một binh đoàn thọc sâu gồm toàn bộ lữ đoàn xe tăng H03, một trung đoàn bộ binh, một tiểu đoàn pháo binh, một tiểu đoàn cao xạ và một tiểu đoàn công binh đặt dưới sự chỉ huy của lữ đoàn trưởng H03 ông mới thở phảo nhẹ nhõm. Bắt chặt tay hai cán bộ cấp dưới, ông thân mật:
- Nhiệm vụ nặng nề đấy, các cậu cố gắng nhé. Tớ sẽ luôn ở ngay đằng sau các cậu. Tuy nhiên, lúc nào các cậu cũng phải tâm niệm điều này: phải phát huy cao độ sức đột phá và các ưu việt của xe tăng thiết giáp, không được ham đánh mà phải nhanh chóng thọc thẳng vào mục tiêu chủ yếu với tốc độ cao nhất có thể. Chúc các cậu thắng lợi. Còn bây giờ thì về đi. Nhớ tổ chức hiệp đồng giữa các bộ phận cho thật chặt chẽ vào.
Tiễn hai cán bộ cấp dưới về rồi, trong lòng ông Đào lại thấy phấp phỏng không yên. Hướng này như vậy đã đành. Nhưng còn các hướng khác, không biết các đại diện xe tăng có thuyết phục được người chỉ huy hay không. Nhưng rồi ông lại tự động viên mình, dù có được chỉ huy hay không thì những chiếc xe tăng chắc chắn sẽ là lực lượng đi đầu trên tất cả các cánh quân tiến vào Sài Gòn.

Chiến dịch Hồ Chí Minh được bắt đầu lúc 17 giờ ngày 26 tháng Tư năm 1975 bằng trận pháo kích của 20 tiểu đoàn pháo binh đủ các cỡ vào hệ thống phòng thủ vòng ngoài phía đông của quân ngụy Sài Gòn. Một loạt cứ điểm phòng ngự của địch từ Trảng Bom, Hố Nai kéo qua Trường Thiết giáp, Trường Bộ binh, chi khu Long Thành, tiểu khu Bà Rịa ngập trong khói lửa. Trận pháo kích kéo dài trong 40 phút. Sau khi pháo chuyển làn, các đơn vị bộ binh được xe tăng dẫn dắt bắt đầu xung phong.
Trên hướng binh đoàn Sông Hương, cuộc tiến công vào Trường Thiết giáp ngụy nhanh chóng kết thúc sau hai giờ giao tranh. Không chịu được sức tiến công mãnh liệt của quân ta, bọn địch đã bỏ trường chạy ra rừng cao su Nước Trong và gọi pháo bắn trùm lên trận địa. Trên các hướng tiến công vào Trường Bộ binh, chi khu Long Thành và tiểu khu Bà Rịa, quân ta gặp nhiều khó khăn, phải giành đi giật lại với địch từng tấc đất cho đến hết đêm vẫn chưa dứt điểm được. Tuy nhiên, ta cũng đã chiếm được một số bàn đạp để chuẩn bị cho trận tiến công tiếp theo.
Trên hướng binh đoàn Mê Kông, sư đoàn B41 được tăng cường 1 tiểu đoàn xe tăng tiến công yếu khu Trảng Bom. Trận chiến đấu diễn ra hết sức ác liệt. Phải đến sáng 27 tháng Tư quân ta mới làm chủ được Trảng Bom. Chiến đoàn 48 ngụy bị tiêu diệt. Thị trấn Trảng Bom và hàng chục ki- lô- mét đường 1 đã lọt vào tay ta.
Có vẻ như mọi sự bắt đầu đều thuận lợi. Đường về Sài Gòn đã rộng mở.
Nhưng không phải như vậy.
Trong cơn tuyệt vọng, con thú cùng đường đã giãy giụa một cách điên cuồng.  Bộ tư lệnh quân đoàn 3 ngụy đã tung lực lượng xung kích của quân đoàn với nòng cốt là Lữ đoàn kỵ binh 3 ra tăng cường cho tuyến phòng thủ mới. Trên hướng Nước Trong, Long Thành là các chiến đoàn 318, 322. Trên hướng Hố Nai, Biên Hòa là gần như toàn bộ phần còn lại của lực lượng xung kích. Các trận địa pháo binh ở khu vực Thủ Đức, Biên Hòa thi nhau dội bão lửa ngăn chặn đội hình tiến công của ta. Không quân địch cũng tăng cường hoạt động với cường độ cao, liên tục ném bom vào trận địa của ta. Nước Trong và Hố Nai trở thành hai vật cản chính trên con đường tiến về Sài Gòn của binh đoàn  Sông Hương và binh đoàn Mê Kông.
Trong khi đó, lực lượng các binh đoàn Quyết Chiến, Cao Nguyên và đoàn 232 đã vào vị trí tập kết chiến dịch. Một loạt các hoạt động cài thế đã diễn ra. Trên tất cả các hướng, bộ đội đã sẵn sàng, chỉ còn đợi lệnh là sẽ nổ súng tổng công kích vào  Sài Gòn.

Thêm một ngày nữa qua đi, mũi tiến công chủ yếu của binh đoàn Sông Hương vẫn giẫm chân tại chỗ tại căn cứ Nước Trong. Sau hai ngày liên tục chiến đấu, trung đoàn bộ binh 9 được tăng cường đại đội 5 của tiểu đoàn xe tăng 2 không những không chọc thủng được phòng tuyến Nước Trong mà còn bị tổn thất nặng nề. Riêng đại đội 5 có 7 xe thì đã bị cháy, bị hỏng mất 4 xe. Số còn lại thì dầu và đạn đều đã cạn. Quá sốt ruột trước tình hình chậm trễ như vậy, ông Đào quyết định xuống gặp lữ đoàn H03.
Trời đã nửa chiều. Mặt trời chênh chếch xiên khoai làm cái nắng thêm oi nồng, khó chịu. Chiếc xe Bắc Kinh phóng với tốc độ cao trong đường lô của cánh rừng cao su kéo theo một vệt bụi dài đỏ sậm. Phía nam, những tiếng nổ lớn vẫn vọng về đều đều. Trên xe, ông Đào ngồi trầm tư suy nghĩ, cố lý giải nguyên nhân sự chậm trễ trong hai ngày qua. Đã đành, kẻ địch đang lâm vào thế “cùng đường, dứt giậu” nên điên cuồng chống cự. Nhưng chẳng lẽ vì thế mà ta chịu bó tay sao. Phải có cách nào đó chứ!
Nhác thấy trong một lô cao su gần đường có mấy chiếc xe tăng đang nằm im như đàn voi thiêm thiếp ngủ, ông bảo Năm rẽ vào. Nằm ngoài cùng là chiếc xe mang số hiệu 380 lấm lem như một con trâu đất, hai lá chắn bùn đã bay đâu mất. Trên tháp pháo cũng không thấy khẩu cao xạ 12 ly 7. Ngay cạnh xe, một chiến sĩ trẻ có nước da trắng trẻo và khuôn mặt rất thư sinh đang băng lại cái bả vai cho đồng đội là một chiến sĩ mặt đầy tàn nhang, trông có vẻ rất khắc khổ. Thấy có người đến, người chiến sĩ trẻ ngước mắt lên. Chắc cậu ta không biết mình đang đứng trước vị tư lệnh binh chủng, nhưng thấy ông đi xe con nên cứ chào:
- Chào thủ trưởng! Thủ trưởng hỏi ai ạ?
Nhìn chàng trai trẻ bằng trạc tuổi đứa con nuôi của mình, cũng mảnh khảnh thư sinh như nó, ông Đào chợt thấy rất có cảm tình với người chiến sĩ này. Ông thân mật:
- Các đồng chí ở đơn vị nào?
Cậu trai trẻ lúng túng một lát rồi mới trả lời:
- Báo cáo thủ trưởng, bọn em chính ra là ở đại đội 4 nhưng bây giờ lại là ở đại đội 5 ạ.
Thấy là lạ, ông Đào gặng:
- Thế nghĩa là sao?
Người chiến sĩ có gương mặt khắc khổ buông một câu cụt ngủn:
- Thì được điều về bổ sung cho đại đội 5 chứ sao.
Người chiến sĩ có gương mặt thư sinh giải thích rõ hơn:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng em từ đại đội 4 mới được điều về bổ sung cho đại đội 5 này từ chiều hôm qua ạ.
Ông Đào gật đầu ra ý hiểu nhưng vẫn hỏi thêm:
- Thế có mỗi mình xe đồng chí bổ sung về đây thôi à?- Thấy hai chiến sĩ cùng gật đầu, ông hỏi tiếp- Thế bổ sung về đây làm gì?
Cậu chiến sĩ trẻ tỏ vẻ ngạc nhiên trước câu hỏi của ông Đào. Cậu chiến sĩ  mặt đầy tàn nhang không biết vì đau hay vì câu hỏi có phần lục vấn của người đối thoại nên vùng vằng:
- Ông này hỏi hay nhỉ? Bổ sung về để đánh nhau chứ để làm gì. Đấy, ông nhìn mà xem- Cậu ta hất đầu về phía chiếc xe 380- Người thì bốn chết hai còn hai thằng đây. Xe thì thủng tháp pháo, bay 12 ly 7, hỏng đại liên.
Đến lúc này ông Đào mới nhìn kỹ bộ dạng hai người chiến sĩ. Cả hai cùng phờ phạc, quần áo thì nhem nhuốc dầu mỡ và dính đầy bụi đất. Chắc họ mất ngủ đã lâu nên hai hốc mắt thâm quầng. Ông Đào quay lại nhìn kỹ chiếc xe. Hóa ra, chiếc xe đã bị trúng một viên đạn. Trên tháp pháo, một cái lỗ toang hoác ở đỉnh quạt thông gió. Tấm cửa pháo hai đang mở bị chém nham nhở. Mấy tấm thép ở cổ pháo vênh hết cả lên. Ông Đào chợt nhận ra mình đã quá vô tình.
Đúng lúc đó, chính trị viên Lục chạy vội đến trước mặt ông Đào, anh  đứng nghiêm dõng dạc:
- Báo cáo tư lệnh, tôi chính trị viên đại đội 5 báo cáo đồng chí, bộ đội vừa đi chiến đấu về, đang nghỉ ngơi để hồi phục sức khỏe ạ.
Ông Đào gật đầu. Chừng như hai chiến sĩ giờ mới biết người nói chuyện nãy giờ với mình là tư lệnh binh chủng nên len lén bỏ đi. Ông Đào thân mật:
- Hai đồng chí cứ ở đấy. Tôi có chuyện cần hỏi các đồng chí- Quay lại phía chính trị viên Lục, ông khoát tay- Đồng chí báo cáo sơ qua tình hình chiến đấu của đơn vị xem nào.
Lục trở về tư thế nghỉ, giọng thoang thoảng buồn:
- Báo cáo tư lệnh, sau trận đánh Trường Thiết giáp khá thuận lợi đêm 26, đến sáng 27 chúng tôi tiếp tục phát triển lên phía Nước Trong. Tuy nhiên, địch ở đây rất mạnh nên đại đội tôi bị cháy mất 4 xe và còn có 3 xe. Sau khi nghe chúng tôi báo cáo tình hình, chiều ngày 27 lữ đoàn bổ sung cho chúng tôi xe 380 này. Thế nhưng, sáng nay 4 xe lên đánh tiếp thì xe 380 này bị trúng đạn, một đồng chí hy sinh, một đồng chí bị thương nặng phải nằm viện, còn hai đồng chí này vừa mới đưa xe về đến đây. Chắc anh em đang còn mệt nên nói năng lung tung, thủ trưởng thông cảm.
Ông Đào cau mày không nói năng gì. Rõ ràng phòng tuyến của địch ở đây rất cứng. Nhưng tại sao lữ đoàn lại chỉ bổ sung nhỏ giọt một xe lên thế này. Ông quay lại phía hai người chiến sĩ trẻ:
- Các đồng chí kể rõ hơn về tình hình địch và trường hợp bị thương của xe mình cho tôi nghe nào.
Hai chiến sĩ đùn đẩy nhau một lát rồi người chiến sĩ có khuôn mặt thư sinh lên tiếng:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi có mặt tại đây chiều qua và sáng nay tham gia chiến đấu ngay. Về địch thì thực ra chúng tôi thấy rất khó quan sát vì chúng lợi dụng rừng cây cao su để xây dựng trận địa. Khi đến tuyến chiếm lĩnh của bộ binh, được bộ binh chỉ mục tiêu chúng tôi đã diệt được một số công sự địch. Thế nhưng khi chuyển sang xung phong thì bộ binh không chịu chạy theo.
Ông Đào nôn nóng ngắt lời:
- Sao? Đồng chí nói sao? Bộ binh không chịu xung phong à?
Người chiến sĩ trẻ gật đầu:
- Vâng ạ. Có lẽ tại pháo địch bắn dữ quá thủ trưởng ạ. Anh em họ cứ nhỏm đầu dậy khỏi công sự thì đã lại phải thụp xuống vì pháo rồi. Vì thế, chúng tôi đành dừng lại dùng hỏa lực diệt địch. Được độ một tiếng thì 3 xe kia hết đạn, sở chỉ huy cho về. Còn lại một mình xe tôi ở lại giữ trận địa cùng anh em bộ binh. Đến gần trưa, chúng tôi phát hiện xe tăng địch cơ động vào nhưng vừa mới bắn được một phát thì bị trúng đạn như thủ trưởng thấy đấy.
Ông Đào tỏ vẻ quan tâm:
- Đồng chí nhìn thấy xe tăng địch à? Ở đâu?
Người chiến sĩ có gương mặt khắc khổ giờ mới góp chuyện:
- Báo cáo, chúng tôi quan sát thấy một đoàn xe tăng địch chạy từ phía Vũng Tàu lên nhưng xa quá nên bắn không trúng.
Ông Đào gật đầu ôn tồn:
- Thôi được rồi! Các đồng chí nghỉ ngơi đi!- Ông chỉ Lục- Còn đồng chí dẫn đường cho tôi vào sở chỉ huy lữ đoàn.

   

Trong cái lán dã chiến dựng tạm bằng bạt xe tăng, mấy cán bộ chỉ huy lữ đoàn H03 đang ngồi thảo luận vấn đề gì đó có vẻ căng thẳng lắm. Họ chỉ dừng câu chuyện khi thấy chiếc xe con bám đỏ bụi đường phóng thẳng vào khu vực. Nhìn qua chiếc xe, lữ trưởng Tình biết đó là tư lệnh binh chủng nên anh vội đứng dậy bước ra cửa lán. Chính ủy Văn, các lữ phó Minh, Tại cũng ra theo.
Đang khá bực bội nhưng nhìn mấy gương mặt hốc hác, anh nào anh nấy râu ria lởm chởm, ông Đào cố nén giận trở lại ôn tồn:
- Các cậu đang làm gì vậy?
Lữ trưởng Tình chưa kịp nói gì thì một chiếc xe con nữa lại phóng tới ào ào. Từ trên xe bước xuống là tư lệnh binh đoàn Nguyễn Hữu Ân. Tư lệnh binh đoàn bắt tay một lượt tất cả mọi người có mặt rồi nôn nóng:
- Mời anh Đào và các anh vào cả đây. Phải làm gì đi chứ cứ dậm chân tại chỗ mãi ở đây thì chết cả nút đấy.
Không khí trong căn lán có vẻ rất căng thẳng. Lữ trưởng Tình lắp bắp:
- Báo cáo các thủ trưởng, chúng tôi cũng đã tăng cường lực lượng cho đại đội 5 đột phá Nước Trong. Nhưng có lẽ do địch ở đây quá mạnh nên chưa có kết quả.
Ông Đào bực bội giễu cợt:
- Tăng cường lực lượng gì? Nhỏ giọt một xe lên đó mà gọi là tăng cường à?
Lữ trưởng Tình càng bối rối tợn, nói không ra tiếng. Chính ủy Bùi Văn vội đỡ lời:
- Báo cáo thủ trưởng, thực tình chúng tôi cũng đã bàn luận với nhau rất nhiều mới quyết định như vậy. Lữ đoàn tiếng là có 4 tiểu đoàn nhưng các tiểu đoàn 4 và 5 chủ yếu là xe thiết giáp, lực lượng lại đã bị tiêu hao từ Phan Rang vào đến đây nên thực ra chỉ trông vào 2 tiểu đoàn chủ lực là tiểu đoàn 1 và tiểu đoàn 2. Trong khi đó, tiểu đoàn 2 đã được sử dụng làm nhiệm vụ đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài, chỉ còn tiểu đoàn 1 làm nòng cốt cho binh đoàn thọc sâu. Bây giờ nếu tăng cường hẳn một đại đội cho tiểu đoàn 2 thì sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh của binh đoàn thọc sâu. Vì vậy, chúng tôi quyết định chọn phương án bổ sung như vậy.
Chừng như đã hiểu cái khó của cấp dưới nên ông Đào ôn tồn hơn:
- Thôi, anh không phải thanh minh nữa. Vấn đề bây giờ là phải vượt qua được chỗ này thì mới nói đến chuyện thọc sâu được. Đúng thế không, các anh?
Tướng Ân gật đầu:
- Bằng giá nào cũng phải vượt qua được chỗ này trước buổi trưa mai và ra đến xa lộ Biên Hòa trước 0 giờ ngày 30. Theo tôi, ngoài phương án tiếp tục đột phá ta có thể tìm một phương án khác- Thấy mọi người đều chăm chú nhìn vào mình, ông dằn giọng- Ngay sau đây, tôi đề nghị lữ đoàn cử một tổ trinh sát tìm đường vòng tránh căn cứ Nước Trong. Bài học của Mê Kông vừa rồi đấy, cứ húc mãi vào Xuân Lộc không đem lại kết quả gì nhưng chuyển hướng tiến công, đánh vào Dầu Giây ở sau lưng nó thì tự nhiên chẳng cần đánh tướng Đảo cũng phải bỏ Xuân Lộc. Ở đây cũng vậy. Ta vòng tránh qua nó mà thọc thẳng vào Sài Gòn có hơn không?
Ông Đào thầm nghĩ đó cũng là một phương án hay. Tuy nhiên, lữ phó Công từ nãy vẫn ngồi im giờ mới lên tiếng:
- Báo cáo tư lệnh, vấn đề này chúng tôi cũng đã nghĩ đến nhưng sáng nay, khi chúng tôi tản ra hai phía tìm đường thì đều đụng địch nên phải rút về. Ngoài ra, nếu có tìm được đường vòng tránh thì chắc chắn sẽ phải vượt qua suối Nước Trong và sông Buông. Trong khi đó, lực lượng bảo đảm cơ động của ta lại quá mỏng.
Tướng Ân đỏ mặt lên, bực bội:
- Anh này nói hay nhỉ? Các anh có công binh đi cùng cơ mà. Ngoài ra binh đoàn đã tăng cường cho binh đoàn thọc sâu một tiểu đoàn bảo đảm vượt sông. Các anh phải phát huy nó lên chứ. Còn đụng địch thì tìm rộng nữa ra. Địch yếu thì đánh địch mà đi, mở đường mà tiến. Truyền thống của quân đội ta là thế mà.
Thấy tình hình có vẻ căng, ông Đào nhẹ nhàng:
- Theo tôi, ta sẽ tiến hành song song cả hai phương án. Phương án một, các anh rút ra một đại đội của tiểu đoàn 1 để bổ sung cho mũi đột phá Nước Trong. Ngay sau đây sẽ điều nó lên Trường Thiết giáp để bắt liên lạc và hiệp đồng với bộ binh, chậm nhất là sáng sớm mai phải nổ súng. Đồng thời, lữ đoàn cho một trung đội trinh sát cơ giới đi tìm đường vòng tránh. Sáng ngày mai phải trả lời được câu hỏi có đi được không. Muốn đi được phải khắc phục những chỗ nào. Các anh thấy thế có được không?
Tướng Ân đã lấy lại được bình tĩnh, ông gật đầu:
- Tôi nhất trí! Các anh cho triển khai ngay đi!
Muốn để cho ban chỉ huy lữ đoàn hội ý, ông Đào kéo tướng Ân ra ngoài lán. Ngước nhìn lên bầu trời đang văng vẳng tiếng máy bay, chợt nhớ lại chuyện mình được chứng kiến hôm trước ở sở chỉ huy chiến dịch, ông Đào nói nhỏ với bạn:
- Anh yên tâm đi! Chắc chắn ngày mai sân bay Tân Sơn Nhất sẽ không sử dụng được nữa. Bộ đội ta sẽ không còn phải phơi lưng cho mấy thằng giặc trời này nữa đâu.
Tưởng ông Đào nói đến chuyện pháo binh của mình bắn được vào Tân Sơn Nhất, tướng Ân lắc đầu:
- Chưa đâu, anh ơi. Pháo của tôi đã vào được Nhơn Trạch đâu. Có nhanh cũng phải đêm nay.
Ông Đào lắc đầu cười khoái trá:
- Chưa cần đến pháo của anh đâu. Anh cứ tin tôi đi, nội nhật hôm nay bọn địch ở Tân Sơn Nhất sẽ nhận một món quà đặc biệt từ chính mấy cái A37 mà ta thu được ở Đà Nẵng và Thành Sơn ấy.
Tướng Ân mở to mắt ngạc nhiên:
- Có chuyện ấy à? Sao tôi không biết nhỉ.
Ông Đào rì rầm kể lại câu chuyện mình được chứng kiến ở sở chỉ huy chiến dịch hôm nào. Tướng Ân đứng nghe chăm chú, nét mặt giãn ra đầy sảng khoái.
Cuộc hội ý chớp nhoáng của ban chỉ huy lữ đoàn H03 đã xong. Lữ trưởng Tình rảo bước đến bên hai vị tư lệnh, anh hồi hộp cất lời:
- Báo cáo các thủ trưởng, chúng tôi đã triển khai ngay theo ý định của các thủ trưởng. Ngay sau đây, đồng chí Minh sẽ tổ chức trinh sát đường vòng tránh. Còn đồng chí Tại sẽ xuống giao nhiệm vụ cho tiểu đoàn 1.
Ông Đào gật đầu:
- Tốt lắm!- Quay sang tướng Ân, ông cao giọng chắc như đinh đóng cột- Anh cứ yên tâm. Tôi đảm bảo với anh trưa mai chúng ta sẽ ra đến đường 15.

   

Vào lúc đó, Nhã đang ngồi thảnh thơi ngắm cảnh và chờ bữa cơm chiều. Giữa lúc chiến dịch nước sôi lửa bỏng như vậy mà anh lại thảnh thơi thế này kể cũng lạ. Nhưng đó là sự thực. Nhiệm vụ làm thê đội 1 cho binh đoàn thọc sâu đã nhận từ mấy hôm trước rồi. Quyết tâm chiến đấu đã làm xong và triển khai xuống từng đại đội ngay từ hôm ấy. Rồi tổ chức hiệp đồng, họp chi bộ, chi đoàn và hội đồng quân nhân xác định nhiệm vụ cũng đã làm xong. Ngay sau đó, từng kíp xe triển khai bảo dưỡng xe cộ, hiệu chỉnh vũ khí… tinh tươm. Cứ nghĩ chắc chỉ một ngày là tuyến phòng thủ vòng ngoài sẽ bị chọc thủng và tiểu đoàn anh sẽ lên đường thẳng tiến vào Sài Gòn.
Ấy thế nhưng sự đời không đơn giản như ta mong muốn. Đã hai ngày rồi mà cái căn cứ Nước Trong của nó vẫn trơ trơ. Đội hình binh đoàn thọc sâu thế là vẫn dài cổ mà chờ đợi. Chiều nay, kíp xe của anh và cánh thông tin tiểu đoàn bộ kéo nhau đi tắm suối. Chẳng biết làm cách nào mà các cậu nhà ta kiếm được mớ cá vụn rõ to. Thấy tiểu đoàn trưởng chép miệng bảo “thế này mà có bát dưa nữa thì được bữa canh chua tuyệt vời”, cả bọn lại kéo nhau vào đám rừng non còn sót lại bên bờ lô cao su vặt về được một mớ lá chua chua, nhơn nhớt. Lấy được lá về rồi thì chia làm hai phe cãi nhau thật lực. Mấy cậu quê Nghệ Tĩnh thì gọi là lá giang. Mấy cậu quê ngoài Bắc thì gọi là lá chua méo. Không phân thắng bại, cả hai phe nhờ tiểu đoàn trưởng làm trọng tài. Nhã lắc đầu chịu vì mình cũng chẳng biết tên nó là gì, anh bật cười: “Thì cứ gọi nó là lá chua là được chứ gì. Nhưng có đúng là lá ăn được không mới quan trọng”. Cả bọn lại nhao nhao: “Hồi ở nhà, đi chăn trâu bọn em ăn mãi rồi”. Nhã cười: “Thế thì đi nấu canh đi, còn chờ gì nữa”. Bọn trẻ đi nấu cơm, còn anh dựa mình vào khẩu 12 ly 7 thảnh thơi thả lòng mình theo những ý nghĩ riêng tư.
Suốt từ ngày lên đường đi chiến dịch đến hôm nay thế là đã hơn một tháng anh không nhận được thư từ của nhà, nhưng tính ngày ra anh biết chắc bụng Hiền đã to lắm. Mà có khi còn đẻ rồi cũng nên vì người ta nói con so hay đẻ sớm. Không biết Hiền sẽ sinh cho anh một cậu con trai hay một cô con gái đây. Với anh, con nào cũng được nhưng anh thích nó là con trai hơn. Nếu nó là con trai, chắc chắn mẹ anh sẽ vui hơn và biết đâu cụ sẽ sống được lâu hơn để nhìn đứa cháu đích tôn trưởng thành. Nhã lại bật cười vì chục hộp sữa anh mua hôm ở Đà Nẵng vẫn vứt lăn lóc trong xe mà chưa biết làm thế nào để gửi ra được. Nhưng chắc là không lâu nữa đâu. Nghe phổ biến tình hình chung, Nhã nghĩ là như vậy. Với năm cánh quân đang sung sức vây chặt thế này, cái bọn tay sai ôm chân ngoại bang ở Sài Gòn kia làm sao mà chịu được. Chẳng chóng thì chầy, chỉ vài hôm nữa là chúng sẽ phải bó giáo quy hàng mà thôi. Chẳng nghĩ ngợi cao siêu nhưng anh tin rằng, đời con sanh sẽ được sống trong hòa bình, hạnh phúc chứ không gian nan, khổ ải như đời ông, đời cha, đời chú nó nữa.
Dòng suy nghĩ của Nhã bất chợt bị cắt ngang bởi một chiếc xe Jeep từ bìa rừng phóng ào tới và đang hướng về phía xe anh. Chẳng cần nhìn số xe Nhã cũng biết đó là xe của lữ phó Tại. Anh nhổm dậy và nhún người nhảy xuống đúng lúc chiếc xe dừng. Vừa thấy Tại bước ra khỏi xe, Nhã đã nôn nóng:
- Nước Trong thông rồi hả thủ trưởng?
Tại chán nản lắc đầu:
- Đã thông được đâu!
Nhã xịu mặt xuống:
- Thế mà tôi cứ tưởng…
Không để Nhã nói hết câu, Tại đã cướp lời:
- Nhưng cũng có việc cho các cậu đây- Chính trị viên Cự cũng đã chạy tới nơi. Vừa bắt tay Cự, Tại vừa nói- Lữ đoàn quyết định rút một đại đội của các cậu lên tăng cường cho tiểu đoàn 2 đột phá Nước Trong. Sớm muộn gì đến trưa mai cũng phải san phẳng nó để binh đoàn thọc sâu xuất phát. Các cậu chọn đại đội nào kha khá một tý để đảm bảo chắc thắng. Với lại phải giao nhiệm vụ cho nó ngay để tối nay nó phải có mặt ở Trường Thiết giáp để bắt liên lạc hiệp đồng với bộ binh.
Chính trị viên Cự cằn nhằn:
- Thế này thì chúng tôi chỉ còn hai đại đội thôi à? Mà hôm qua chúng tôi đã bổ sung cho họ một xe rồi đấy thôi, thủ trưởng.
Tại lắc đầu ngán ngẩm:
- Một xe thì ăn thua gì? Mà cái 380 ấy cũng bị thương rồi. Thành viên thì một cậu hy sinh, một cậu bị thương nặng- Anh tỏ ra sốt ruột- Mà các cậu chọn thằng nào thì chọn đi. Tối đến nơi rồi đây này.
Nhã kéo tay Cự ra ý đừng ý kiến gì nữa. Hai người rì rầm trao đổi một lát rồi Nhã trịnh trọng:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi quyết định sẽ điều đại đội 4 lên đánh Nước Trong. So sánh 3 đại đội trong tiểu đoàn thì “thằng” này có kinh nghiệm nhất.
Nét mặt Tại giãn ra, anh gật đầu:
- Đại đội của cậu Thuận hả? Được đấy! Cậu Nhã lên đây chỉ đường luôn, tớ cũng muốn gặp cậu Thuận một tý.
Nhã theo Tại trèo lên xe. Chiếc xe rồ máy chạy vụt về hướng đại đội 4. Trong lòng Nhã rạo rực một niềm vui, sớm muộn gì trưa mai các anh cũng sẽ vào trận. Anh không biết rằng, đúng lúc đó vợ anh cũng được hai người hàng xóm võng ra trạm xá.

   

Mặc dù bụng chửa vượt mặt, lại bị mẹ chồng suốt ngày cằn nhằn bắt nghỉ ngơi nhưng Hiền đâu có chịu nghỉ. Chỉ có ông đội trưởng sản xuất là khó xử vì mẹ chồng thì xin cho con dâu nghỉ nhưng chính nàng dâu lại cứ đòi đi làm. Hôm nào cô cũng trực tiếp gặp ông để xin việc ngày mai. Cuối cùng ông chọn giải pháp là phân cho Hiền những công việc nhẹ nhàng nhất như làm cỏ, xới đất… đại loại là không phải gánh gồng nặng nhọc gì cả. Với Hiền, không chỉ là chuyện tham công tiếc việc mà đi làm với cô cũng là một niềm vui. Nhất là từ gần một tháng nay, từ khi quân ta mở chiến dịch thì không khí ở làng cứ là nhộn nhịp hẳn lên. Đâu đâu cũng thấy người ta bàn chuyện quân ta đang thắng như chẻ tre ở miền Nam. Cái gốc đa đầu làng trở thành trạm thông tin lưu động. Cứ đầu giờ hay đi làm về, người ta lại tụ tập ở đấy để thông báo cho nhau những tin mới nhất mà mình vừa mới nhận được. Hiền không góp chuyện mà chỉ ngồi nghe nhưng ánh mắt cô thì không giấu được niềm vui vì nếu cứ thế này thì chẳng mấy nữa Nhã của cô sẽ trở về. Và không chỉ có mình cô nghĩ vậy.
Chiều nay, như thường lệ ông đội trưởng lại phân công Hiền đi làm cỏ cho tràn ruộng lúa chiêm xuân muộn với mấy bà già. Từ ngày có phong trào cấy lúa thẳng hàng thì làm cỏ cũng nhàn. Chỉ việc đẩy cái cào cỏ cải tiến kiểu Trung Quốc đi thẳng vào lối giữa hai hàng lúa, cứ hai bước tiến lại một bước lùi thì vừa sạch cỏ, lại còn sục bùn cho lúa nữa. Ấy thế nhưng hôm nay sao Hiền cảm thấy cái cào cỏ nặng thế. Có lẽ là do cái bụng của cô đã quá to. Mà hôm nay chẳng hiểu “thằng cu” hay “cái hĩm” ở trong đó nó đạp mạnh thế. Theo tính toán của Hiền thì cái thai trong bụng cô mới chưa đầy chín tháng nên cô cũng định đi làm cố vài ngày nữa thì sẽ nghỉ. Nhưng sao thế này. Sau cú đạp mạnh của cái thai, một cơn đau bỗng nhói lên làm Hiền toát mồ hôi hột. Cô nén đau, cố đẩy cái cái cào thêm vài bước nữa nhưng rồi cơn đau càng dữ dội. Không thể chịu đựng được hơn, cô chạy vội vào bờ rồi nửa nằm, nửa ngồi chống hai tay ra sau trên bờ cỏ thở hổn hển. Mấy bà cùng làm biết có thể Hiền đã bắt đầu trở dạ nên cử ngay một người về mang võng ra rồi đưa thẳng cô về trạm xá.
Nghe tin con dâu đau bụng đẻ, bà cụ Đảm cuống quýt cả lên. Mặc dù đã đón đợi cái ngày này bao năm rồi nhưng khi nó đến bà vẫn cứ như người mơ ngủ. Đã chuẩn bị sẵn sàng các thứ cho con dâu, gói buộc đâu vào đấy rồi thế mà lúc chạy ra trạm xá xã bà chỉ xách được mỗi chiếc phích không và gói quần áo của chính mình. Lúc bà ra tới nơi thì Hiền đã đỡ đau, cô nằm thiêm thiếp trên chiếc giường đơn ở phòng chờ. Chị y sĩ trạm trưởng đang lúi húi bên cô đo huyết áp, nghe tim thai và khám tổng thể. Bà cụ Đảm cứ xấn vào lại bị đuổi ra thành ra càng sốt ruột. Buộc phải ngồi với mấy bà già, bà lại được dịp trách móc con dâu và phân bua với mọi người chuyện để Hiền phải đi làm đến tận ngày sắp đẻ. Hiền nằm nghe mẹ chồng nói mà gương mặt sáng ngời hạnh phúc.
Khi chị y sĩ khám xong cho Hiền, bà cụ lại làm rối cả lên. Bà túm tay chị y sĩ, khẩn khoản:
- Nó sắp đẻ chưa hả chị? Con trai hay con gái?
Chị y sĩ bật cười:
- Cô ấy chưa đẻ ngay đâu.. Mà đã đẻ đâu mà biết con trai hay con gái, hả cụ. Nhưng chắc là con trai, cụ ạ. Nó đạp mạnh lắm.
Bà cụ vẫn chưa chịu buông tha:
- Thế cháu nó có khỏe không? Có phải đưa đi bệnh viện không?
Chị y sĩ cười hiền hậu:
- Cụ cứ yên tâm đi, chắc phải một, hai hôm nữa cô ấy mới đẻ. Còn mẹ khỏe thế này, tim thai đập mạnh thế này thì không phải đi viện đâu.
Đến lúc ấy bà mới tạm yên tâm vào ngồi cạnh con dâu, vừa lấy cái khăn đượm mùi quết trầu lau mồ hôi cho cô vừa phe phẩy chiếc quạt nan. Hiền nhìn mẹ chồng đầy vẻ biết ơn, cơn đau trong bụng cô dường như cũng đã đỡ đi nhiều.

Đúng như dự đoán của ông Đào, gần trưa ngày 29 thì tuyến phòng thủ Nước Trong của địch bị chọc thủng. Đại đội 4 đã chiếm được ngã ba Thái Lan. Tướng Ân lệnh cho binh đoàn thọc sâu lập tức xuất phát. Đứng nhìn đoàn xe hàng trăm chiếc cả tăng, thiết giáp, xe chở quân, xe kéo pháo… đi như trảy hội trên con đường lầm bụi, tướng Ân bắt chặt tay ông Đào cảm ơn và khen ông “tài” thì ông chỉ tủm tỉm cười. Tài với cán gì. Khi mà sân bay Tân Sơn Nhất đã bị đánh bom, pháo của ta lại đã vào Nhơn Trạch và khóa họng được mấy trận địa pháo ở Thủ Đức, Tăng Nhơn Phú… thì chắc chắn nhiệm vụ của đại đội 4 cũng nhẹ đi nhiều. Với lại, những lục đục ở chính trường Sài Gòn thay tổng thống như thay áo và chuyện các ông tướng đua nhau di tản ra tàu Mỹ chắc cũng đã lan ra đến tận đây nên tinh thần của lũ ngụy này chắc “xuống đến mắt cá chân” rồi, còn bụng dạ nào mà “tử thủ” nữa. Tuy nhiên, đường từ đây đến Sài Gòn cũng khá xa. Cái làm ông lo nhất bây giờ là sự tồn tại của mấy cây cầu. Không biết đặc công của ta có giữ được cho đến lúc đại quân đi qua hay không?
Nỗi lo ấy không phải là không có cơ sở. Khi binh đoàn thọc sâu mới tiến được vài ki- lô- mét thì đã phải dừng lại vì trước khi rút lui, bọn địch đã kịp phá cầu Sông Buông. Cây cầu chỉ hơn 40 mét nhưng bị sập hoàn toàn bởi một khối thuốc nổ lớn làm cả đoàn xe rồng rắn dài mấy ki- lô- mét phải dừng bước. Khi biết công binh phải mất khá nhiều thời gian mới khắc phục được cầu, máu nghề nghiệp nổi lên, lúc đi qua khu vực Trường Thiết giáp, ông Đào đột ngột bảo Năm:
- Rẽ trái!
Năm hơi giật mình khi nghe khẩu lệnh bất ngờ nhưng anh vẫn kịp bẻ vô- lăng cho chiếc xe rẽ vào con đường bên trái. Mấy chiếc xe phía sau cũng rẽ theo. Ông Đào không nói gì mà chỉ chăm chú quan sát. Bên phải con đường là một bờ lũy đất, không biết để làm gì nhưng cao phải gần hai mét, trông cứ như một con đê. Ở phía cuối con đường thẳng tắp là một cái cổng bê- tông đồ sộ, cánh cổng mở toang, trên tấm bê tông giăng ngang hai trụ cổng đề những chữ gì không rõ. Nhưng bên phải cổng lại nổi bật hai chữ “LUYỆN THÉP” to lù lù, mỗi chữ dễ phải cao đến hơn mét chứ không ít. Ông Đào lẩm bẩm: “Bọn này làm công tác chính trị khá ra phết. Chỉ hai chữ ngắn gọn thôi nhưng cũng đủ khích lệ lòng tự hào của đám lính mũ đen này”.
Đoàn xe từ từ tiến vào cổng trường. Một tốp chiến sĩ bộ binh đang đứng cạnh cổng nhưng chắc là đã nhận ra xe của quân ta nên không ai có ý kiến gì. Thẳng từ cổng chính vào là một con đường trải nhựa rộng rãi, phẳng lì. Hai bên đường thấp thoáng những ngôi nhà một tầng san sát nhau na ná như doanh trại của sư đoàn 3 bộ binh ở Đà Nẵng. Khu nhà chỉ huy của nhà trường hiện được sư đoàn B04 sử dụng làm bệnh xá. Thương binh nằm la liệt dưới sàn nhà chứng tỏ mức độ ác liệt của trận đánh Nước Trong những ngày vừa qua. Ngay trước nhà chỉ huy là một cái sân rộng. Trên đó có một xác xe T54 không biết kéo ở đâu về. Trên thân xe và tháp pháo có đánh dấu những vị trí hiểm yếu mà nếu bắn vào đó có thể diệt được xe tăng. Đứng lặng người trước xác chiếc xe, ông Đào lẩm bẩm:
- Chắc cái này nó kéo ở An Lộc về đây.
Chỉ những dấu sơn đỏ trên thân xe, phó chính ủy Thu gật gù:
- Bọn chúng huấn luyện cũng thực tế ra phết, anh nhỉ.
Không nói gì nhưng ông Đào cũng thầm thừa nhận bọn ngụy rất chú trọng đến huấn luyện thực tế. Có vẻ như bọn chúng rất ghét lý thuyết dài dòng thì phải.
Xe tiếp tục đi sâu vào trong trường. Ông Đào ngỡ ngàng vì khuôn viên của nhà trường quá rộng. Ông ước tính chỗ này có thể đủ diện tích cho cả một sư đoàn đóng quân chứ không ít. Đến trước ngôi nhà có tấm biển “Hội quán sĩ quan”, ông Đào bảo Năm dừng lại. Trong nhà, quang cảnh bừa bộn của một bữa tiệc dở dang hiện ra. Những đĩa thức ăn đã bốc mùi chua chua. Những cốc vại bia uống dở cũng đã đóng váng. Phó chính ủy Thu chăm chú nhìn vào những đĩa thức ăn đã sạm màu, gật gù khen:
- Bọn này ăn sang ra phết, các anh ạ. Đủ cả thịt, cá, rau dưa. Lại còn bia bọt nữa chứ.
Ông Đào không chủ ý đến dãy bàn ăn mà nhìn quanh quẩn rồi bước lên cái sân khấu ở đầu nhà. Trên đó, hai chiếc bàn bi- a và mấy chiếc bàn bóng đá bằng tay vẫn như đang mời mọc người chơi. Xung quanh tường là la liệt những tranh ảnh đủ các loại, nhiều nhất là những bức ảnh thiếu nữ khỏa thân đủ mọi tư thế. Ông lẩm bẩm:
- Như vậy là bọn chúng đã hoàn toàn bị bất ngờ khi ta đánh vào đây. Có lẽ cũng chính vì vậy nên Trường Thiết giáp đã nhanh chóng thất thủ đến vậy.
Ông Thu cũng góp chuyện:
- Đúng vậy! Bọn chúng mới chỉ ăn được vài miếng thôi.
Ông Đào lắc đầu:
- Không hẳn như thế đâu. Có lẽ do quân ta chỉ tiến công theo một hướng nên chúng đã chủ động rút về phía sau để cùng với bọn mới tăng cường ra thiết lập tuyến phòng thủ mới- Liếc quanh một vòng cái Hội quán, ông lắc đầu ngán ngẩm rồi cao giọng- Thôi, ta xuống khu huấn luyện của nó xem một chút.
Khu huấn luyện nằm chếch về phía đông bắc của khuôn viên nhà trường. Đó là ba dãy nhà một tầng được nối với nhau thành hình chữ U. Ngay bên cạnh là một bãi bắn thu nhỏ. Ông Đào ngó khắp lượt các phòng học lỉnh kỉnh những mô hình các cụm máy rồi hỏi Tịnh:
- Cậu thấy trang bị huấn luyện của bọn chúng thế nào?
Tịnh vẫn đang sờ mó mấy cái mô hình vội ngẩng đầu lên:
- Báo cáo tư lệnh, cũng không hơn gì ta. Thậm chí so với những mô hình cắt bổ mới được viện trợ ở Trường sĩ quan Thiết giáp thì còn kém hơn.
Ông Đào gật đầu:
- Đương nhiên rồi. Ở đây chủ yếu nó đào tạo thành viên kíp xe thôi. Nào, ta ra bãi bắn một chút. Xem có cái gì hay thì đem về nhà để vận dụng.
 Bãi bắn thu nhỏ nằm ngay cạnh khu nhà học tập. Phía trước là một bờ lũy cao gần chục mét được đắp bằng đất và những hàng thùng phuy đổ đất xếp chồng lên nhau. Ba cái giá rung khá nhỏ nằm trong mấy gian nhà lợp tôn. Phía sau là gần chục bậc xi- măng để học viên ngồi tham quan. Chòi hẳn ra phía sau là đài chỉ huy bắn rất nhỏ, gọn, bên trong chỉ có một bảng điều khiển đơn giản với vài chiếc công tắc. Trợ lý huấn luyện Tịnh cứ săm soi từng thứ một. Mãi đến khi ông Đào hỏi nhỏ: “Thế nào?” anh mới rành giọt:
- Báo cáo tư lệnh, so với giá rung ở Rừng Cam của ta thì bọn này thua xa. Cái giá rung mỏng manh thế này chắc chỉ đặt được M41 nên thôi. Mà khoảng cách rút gọn quá thế này thì cũng không được thực tế cho lắm.
Ông Đào không tỏ thái độ gì mà lại gặng thêm:
- Thế có học nó được cái gì không?
Tịnh gãi đầu:
- Có lẽ chẳng học được gì đâu, thủ trưởng ạ.
Ông Đào vẫn bình thản:
- Nếu bây giờ ta đưa trung đoàn H07 vào đây thì có huấn luyện được ngay không?
Tịnh hơi ngơ ngác nhưng rồi anh quả quyết:
- Chắc chắn là được ạ. Cơ sở vật chất như thế này chỉ cần cải tạo đôi chút là sử dụng được ngay.
Đứng lên đài chỉ huy, phóng tầm mắt nhìn xung quanh khu vực nhà trường một lúc nữa như đang dự định một điều gì đó rồi ông Đào đột ngột:
- Thôi, ta tiếp tục đi. Giờ này chắc cũng sắp thông đường rồi.
Ngồi trên xe, cái ý nghĩ đưa một phần trung đoàn huấn luyện thành viên kíp xe vào đây tiếp quản cái cơ ngơi này cứ bám chặt lấy đầu ông cho đến khi đuổi kịp sở chỉ huy của binh đoàn Hương Giang. Trời đã sẩm tối mà đoàn xe hơn trăm chiếc vẫn án binh bất động trên đường. Một sĩ quan công binh cho ông biết chắc tầm nửa đêm cầu mới khắc phục xong.

Khi trên hướng đông nam, đại đội 4 bắt đầu nổ súng đột phá qua căn cứ Nước Trong thì ở hướng tây bắc, chiếc xe dắt của Thắng đang lẽo đẽo theo đại đội 9 cơ động về hướng cầu Bông. Đây là một cây cầu tuy không lớn song có vị trí rất quan trọng trên đường tiến về Sài Gòn của một mũi thọc sâu của binh đoàn Cao Nguyên. Thực ra, trách nhiệm của Thắng là phải tổ chức bảo đảm kỹ thuật cho toàn trung đoàn song từ khi đại đội 9 của Hướng chuyển sang sử dụng xe chiến lợi phẩm này thì anh phải bám sát nó nhiều hơn. Có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do đây là loại xe anh em ta mới làm quen, sử dụng thì được nhưng khả năng khắc phục những hư hỏng thông thường thì còn rất hạn chế. Biết vậy, nên Thắng và tổ thợ thường xuyên phải đi cùng với đại đội này để giúp đỡ cho kịp thời.
Để hoàn thành nhiệm vụ mà Bộ tư lệnh chiến dịch giao cho, binh đoàn Cao Nguyên đã giao nhiệm vụ cho sư đoàn B16 đánh cắt giao thông, ngăn chặn không cho địch rút về Sài Gòn và sử dụng sư đoàn B20 tiêu diệt sư đoàn 25 ngụy đang đứng chân ở căn cứ Đồng Dù. Đồng thời dùng sư đoàn M là lực lượng thọc sâu, đột kích theo hai hướng đường 1 và đường 15 để đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất và Bộ Tổng tham mưu ngụy. Để bảo đảm đường cơ động cho lực lượng thọc sâu, binh đoàn đã giao nhiệm vụ cho trung đoàn đặc công 168 phải chiếm và giữ bằng được 2 cây cầu là cầu Bông và cầu Sáng. Vì nhiệm vụ ở hướng nào cũng nặng nề nên trung đoàn H73 phải xé lẻ ra để tăng cường cho mỗi sư đoàn một tiểu đoàn xe tăng. Ban chỉ huy và cơ quan trung đoàn vì vậy cũng phải xé ra đi theo các hướng để làm đại diện xe tăng ở sở chỉ huy. Tuy nhiên, thành phần đi cùng lực lượng thọc sâu cũng được ưu tiên hơn. Vì vậy, khi Thắng đề xuất cho chiếc xe dắt và tổ thợ chủ lực của anh đi theo lực lượng thọc sâu thì trung đoàn trưởng Ngộ đồng ý ngay.
Các trận đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài trên hướng tây- bắc diễn ra hết sức ác liệt nhưng đã giành được kết quả rất khả quan. Lực lượng địch ở các quận lỵ  Củ Chi, Hóc Môn và đặc biệt là sư đoàn 25 của địch ở Đồng Dù đã bị xóa sổ vào sáng ngày 29. Trung đoàn đặc công 168 cũng báo cáo về đã chiếm được Cầu Bông, đang tháo gỡ bộc phá địch gài định phá cầu. Con đường tiến quân vào nội đô của lực lượng thọc sâu dường như đã rộng mở. Ngồi trên nóc chiếc xe dắt, Thắng ngây ngất ngắm nhìn những xóm làng vừa quen, vừa lạ hai bên đường. Sài Gòn đã ở ngay trước mắt.
Nhưng những tiếng nổ loạn xạ bỗng vọng lại từ phía đầu đoàn xe làm Thắng giật mình, anh vội cho xe dạt vào lề đường và tập trung quan sát. Phía trước, các xe của đại đội 9 cũng đã dừng lại và triển khai đội hình chiến đấu. Trong tai nghe của Thắng nghe rõ tiếng đại đội trưởng Hướng đang chỉ huy hỏa lực diệt địch. Sốt ruột, Thắng đứng hẳn lên nóc xe nhìn về phía cầu Bông. Thì ra ở đó có cả một đoàn chừng hơn hai chục chiếc xe tăng, thiết giáp của địch. Chúng cũng đã dạt hết sang một bên đường và cuống quýt bắn trả. Nhưng có lẽ thế chủ động đã hoàn toàn thuộc về phía ta thì phải. Mặc dù chỉ có 3 chiếc M48 và 2 chiếc M41 nhưng vì đã chiếm được địa hình có lợi, lại có sự bất ngờ nên ngay từ loạt đạn đầu, chiếc xe đi đầu và chiếc xe đi cuối của đội hình xe địch đã bị bắn cháy. Ngay lập tức đội hình của chúng bị rối loạn, nhiều cái lao xuống cả ruộng lầy, lính tráng từ trong xe lóp ngóp chui ra chạy tán loạn. Phía bên này, Hướng và đồng đội bình tĩnh nổ từng phát chắc nịch. Chỉ ít phút sau, hơn chục đám cháy đã bốc lên nghi ngút, số còn lại bỏ xe cởi áo đầu hàng hết lượt.
Trận đánh kết thúc nhanh ngoài sự tưởng tượng. Thắng cho xe chạy về phía cầu. Ở đó, các chiến sĩ đặc công đang bắt tù binh, thu vũ khí của địch. Anh chàng tiểu đoàn trưởng đặc công nắm chặt tay Hướng và Thắng, hồ hởi:
- May quá, các anh mà không đến kịp thì chúng tôi gay với bọn này rồi. Tôi vừa mới đếm lại, chúng có những hai mươi tám cái chứ ít ỏi gì đâu.
Thắng nhìn quanh, ngoài hơn chục cái đang cháy thì còn hơn chục chiếc nữa nằm ngổn ngang xung quanh, anh sửng sốt:
- Nhiều thật đấy. Thế này mà nó tổ chức tốt thì ăn gỏi năm cái xe của ta thật.
Hướng không trả lời, anh chỉ tủm tỉm cười. Anh chàng tiểu đoàn trưởng đặc công thì hoa chân, múa tay giải thích:
- Bọn này chạy từ Hậu Nghĩa về Sài Gòn, đến đây thì bị bọn tôi chặn đánh. Nhưng vì lực lượng của chúng tôi quá ít nên sắp bị chúng chiếm lại cầu. Đúng lúc đó mấy xe của các anh xuất hiện. Nhìn thấy toàn M48 với M41, có lẽ chúng tưởng được tiếp viện hay sao ấy nên vẫy mũ lia lịa. Không ngờ xe của ta lại bất ngờ nổ súng, ngay loạt đầu đã cháy 2 xe. Thế là cả bọn hốt hoảng và trở nên hỗn loạn ngay. May thật!
Đội hình chính của lực lượng thọc sâu từ phía sau đã ập tới. Hướng và Thắng vội bắt tay tiểu đoàn trưởng đặc công. Hướng lắc mãi tay người đồng đội không quen biết:
- Cảm ơn các anh đã giữ được cầu. Còn bây giờ, bọn tôi phải đi đã.

   

Vào lúc đó, đại đội của Hòa cũng đang hành tiến từ Tân Uyên về Lái Thiêu. Sau khi vào tập kết ở Đồng Xoài, lữ đoàn H02 được Bộ tư lệnh Thiết giáp Miền tăng cường cho 1 tiểu đoàn xe tăng cũng vừa hành quân từ Bắc vào nên sức mạnh chiến đấu đã tăng lên đáng kể. Theo nhiệm vụ được phân công, đại đội thiết giáp của Hòa cùng với một trung đội xe tăng được phối thuộc cho trung đoàn 27, sư đoàn B20B làm phân đội phái đi trước cho lực lượng thọc sâu của binh đoàn. Theo kế hoạch, trong khi một sư đoàn của ta vây đánh căn cứ Lai Khê và Phú Lợi để cầm chân sư đoàn 5 của địch thì lực lượng thọc sâu sẽ hết sức hạn chế giao chiến để nhanh chóng đột nhập vào Sài Gòn qua ngả Tân  Uyên- Lái Thiêu. Mục tiêu đề ra là trong ngày 29 phải chiếm được Lái Thiêu để sáng ngày 30 sẽ từ đó đánh vào Sài Gòn.
Kế hoạch thì như vậy song nhiều khi thực tế lại không diễn ra như ý muốn của con người. Theo trinh sát của ta và bộ đội địa phương cho biết thì chi khu Tân Uyên nằm cạnh con đường số 8 chỉ có một tiểu đoàn bảo an, lực lượng cũng như trang bị tăng cường không đáng kể. Chính vì vậy, khi giao nhiệm vụ cho lực lượng thọc sâu binh đoàn đã thống nhất là bỏ qua mục tiêu này. Nếu cần thì chỉ dùng hỏa lực khống chế rồi vượt qua.
Ấy thế nhưng rạng sáng nay, khi cả đoàn xe đang lầm lũi chạy trong bóng đêm mờ mờ thì một loạt đại liên bất ngờ chụp ngay lấy chiếc xe đi đầu của đại đội. Ngay sau đó, một phát đạn chống tăng đỏ rực bay tới. Chiếc xe đầu bùng lên như một bó đuốc. Trong ánh lửa, bóng các chiến sĩ lố nhố nhảy xuống xe. Như một phản xạ tự nhiên, các lái xe dạt ngay xuống vệ đường tìm chỗ ẩn nấp. Thấy Dịp và các chiến sĩ bộ binh ngồi phía sau định bắn trả, Hòa nhắc:
- Không bắn! Cứ bình tĩnh quan sát xem sao đã- Anh quay lại giục tiểu đội bộ binh- Khỏe đâu, mấy anh em chạy lên xe trước xem có thương binh thì tổ chức cấp cứu ngay nhé.
Hỏa lực của địch từ trong chi khu bắn ra ngày càng dữ dội, không chỉ có súng bộ binh mà có cả súng chống tăng M72 và DKZ. Gần chục quả pháo sáng được bắn lên làm sáng cả một góc trời. Hòa thầm đoán bọn địch có thể mới được tăng cường lực lượng và vũ khí nên mới hung hăng thế này. Nếu theo kế hoạch mà đi qua rất có thể sẽ thương vong nhiều, nhất là bộ binh ngồi trên các xe tải dễ dàng bị đạn nhọn của địch sát thương. Anh vội lên đài báo cáo với trung đoàn trưởng Hiếu:
- 54 báo cáo 01! Hỏa lực địch trong chi khu bắn ra rất mạnh, không thể đi qua được. Xin chỉ thị!
Chừng như đã có một cuộc hội ý trong ban chỉ huy, một lát sau Hòa mới thấy trả lời:
- 01 gọi 54! Tiếp tục quan sát, theo dõi địch.
Hòa lên đài gọi các xe trong đại đội:
- 54 gọi 03! Lợi dụng địa hình, địa vật để bảo toàn lực lượng- Anh chuyển về nội bộ bào Thu- Cho xe lùi lại một chút.
Thu cho xe lùi lại và tụt hẳn xuống một bên mép đường. Ở chỗ này khá an toàn vì đạn chống tăng của địch không vươn tới được, còn đạn nhọn thì cũng đuối tầm, lại bị con đường như một bức lũy cản lại. Một lúc sau, cả ban chỉ huy trung đoàn 27 đã có mặt ngay sau xe Hòa. Lặng lẽ quan sát một lát, trung đoàn trưởng Hiếu dằn giọng:
- Đúng là không thể bỏ qua được. Phải đánh thôi!- Anh nói nhỏ với Hòa- Cậu điều trung đội xe tăng lên, dùng hỏa lực trực tiếp chế áp chúng. Khi có thời cơ thì cho thiết giáp xông vào. Phải trị cho bọn này một mẻ nhớ đời mới được.
Hòa lên xe, mở đài, bóp công tắc phát:
- 54 gọi 03! Chú ý nhận điện! bT1 cơ động lên đầu đội hình, dùng pháo tiêu diệt các hỏa điểm địch. Toàn 03 chờ lệnh, sẵn sàng xung phong. Nhận đủ, trả lời!
Trong tai nghe của Hòa vang lên tiếng trả lời của trung đội trưởng trung đội tăng và các trung đội trưởng thiết giáp. Ngay sau đó, 3 chiếc xe tăng lừng lững bò lên và triển khai thành một hàng ngang phía sau xe Hòa. Ba họng pháo 100 ly liên tục khạc lửa. Những chớp lửa của trái phá thi nhau bùng lên phía trong chi khu. Hỏa lực của địch bắn ra yếu hẳn đi. Một vài đám cháy đã xuất hiện trong chi khu và quận lỵ. Nhận thấy phía địch đã có dấu hiệu hoảng loạn, Hòa bóp phát:
- 54 gọi 03! Thứ tự b1, b2 nhanh chóng xung phong qua cổng chính chi khu. Nhận đủ, trả lời!
Sau tiếng trả lời của 2 trung đội trưởng 4 chiếc xe thiết giáp đã rời chỗ ẩn nấp lao lên mặt đường. Hòa cũng giục Thu tiến theo. Các xạ thủ 12 ly 7 kéo từng điểm xạ dài. Các chiến sĩ bộ binh cũng đứng thẳng trên xe bắn từng loạt ngắn chắc nịch. Phía sau, 3 khẩu pháo 100 ly vẫn đều đều điểm nhịp. Tiếng súng từ trong chi khu bắn ra đã yếu hẳn. Chiếc thiết giáp số 113 đi đầu đã tiến đến cổng chính chi khu nhưng không thể vượt qua được vì địch đã đào hào và dựng nhiều vật cản bằng thùng phuy đổ đất ngang đường. Trong tai nghe của Hòa nghe tiếng trưởng xe 113:
- 13 báo cáo 54! Trước cổng có rất nhiều vật cản, xe không thể vượt qua được. Xin chỉ thị!
Một thoáng suy nghĩ, Hòa bóp công tắc phát:
- 54 gọi 03! Cho bộ binh xuống xe, các xe tại chỗ tập trung hỏa lực yểm hộ bộ binh xung phong. bT1 chú ý quan sát, không bắn nhầm bộ binh- Chuyển về báo gọi nội bộ, anh hô- Thu, tăng tốc độ. Bộ binh, chuẩn bị xuống xe.
Mất gần một tiếng đồng hồ quân ta mới làm chủ được chi khu Tân Uyên. Nhưng rồi đội hình vẫn chưa tiến được vì cả một đoạn đường ngang qua chi khu bọn địch đã bố trí một bãi mìn dày đặc dài hàng trăm mét. Trung đoàn trưởng Hiếu chạy đôn, chạy đáo thúc giục công binh gỡ mìn. Tuy nhiên, công việc này không vội được. Mặc cho các cấp chỉ huy hò hét thúc giục, các chiến sĩ công binh vẫn tỷ mẩn và cẩn trọng làm việc của mình.
Bên mũi của trung đoàn 48 cũng chẳng khá hơn. Vì không thuộc đường nên cả đội hình đi lạc mất 3 ki- lô- mét. Hàng trăm chiếc xe bị ùn lại cả một đoạn đường dài loay hoay mất hàng tiếng mới trở lại được đường Khánh Vân về Lái Thiêu..
Qua được Tân Uyên, vừa đi vừa đánh địch, vừa khắc phục vật cản mãi sẩm tối hai mũi thọc sâu của binh đoàn Quyết Chiến mới đến Búng ở bắc Lái Thiêu vài ki- lô- mét.

Có lẽ đã nắm được tình hình của tuyến phòng thủ Trảng Bom, Hố Nai rất cứng vững nên Bộ tư lệnh binh đoàn Mê Kông đã quyết định sử dụng 2 tiểu đoàn tăng còn sung sức là tiểu đoàn 1 và tiểu đoàn 22 tăng cường cho các sư đoàn B41 và sư đoàn B06 để đột phá vòng ngoài. Còn tiểu đoàn 21 của Cân do đã bị tổn thất nặng sau trận Xuân Lộc thì được tăng cường cho sư đoàn B07 làm mũi thọc sâu.
Đã mấy ngày nằm ở cánh rừng cao su cạnh ngã ba Dầu Giây chờ các đơn vị phía trước đột phá tuyến phòng thủ Trảng Bom- Hố Nai nên Cân đã gặp trưởng phòng Phùng và qua Phùng anh biết tình hình sử dụng xe tăng trên các hướng của toàn mặt trận. Thì ra, bốn anh em kíp xe 567 của anh hiện giờ đều đã có mặt xung quanh Sài Gòn. Ngay bên phải anh, cùng ở cánh Đông, trong đội hình của binh đoàn Hương Giang là Nhã, giờ anh đã là tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn chủ công của H03. Đã mấy năm nay không nhận được tin tức của người trưởng xe cũ, không biết anh đã có con chưa? Nếu có rồi thì thật may vì đó là mong ước cháy bỏng của mẹ anh từ ngày họ cưới nhau đến nay. Còn bên trái anh, trên hướng Bắc có sự tham gia của tiểu đoàn 66 thì chắc là Hòa đen cũng có mặt. Anh chàng pháo thủ nghịch ngợm, lém lỉnh ngày nào chắc giờ cũng đã trở thành một cán bộ đại đội chín chắn và bản lĩnh. Nghe nói cậu ta đã cưới vợ nữa mới lạ chứ. Cân vui vui khi nghĩ đến cái lời nguyền xa lánh phụ nữ của Hoà đen mà bật cười một mình. Không biết lấy vợ rồi thì có sống được với nhau không? Còn cậu chàng Thắng, lái phụ của anh ngày nào chắc chắn cũng có mặt trên hướng Tây Bắc của binh đoàn Cao Nguyên. Chắc thời gian cũng đã làm cho cậu chàng tồ tệch ngày nào giờ trưởng thành và chín chắn lên nhiều. Nghe nói Thắng bây giờ đã là trợ lý kỹ thuật trung đoàn và có rất nhiều sáng kiến đóng góp vào công tác bảo đảm kỹ thuật của trung đoàn H73. Giá mà lần này cả bốn anh em họ được gặp nhau ở dinh Tổng thống ngụy thì hạnh phúc biết bao nhiêu. Trận đánh này chắc chắn là trận cuối cùng rồi. Sau trận này sẽ là hòa bình, thống nhất. Hòa bình rồi, bốn anh em nhất định sẽ phải đi thăm nhà nhau như lời hứa ngày nào. Thoáng nhớ đến lời nhận xét của ông nội về Nhã và Hòa sau lần đi xem triển lãm ở Hà Nội, Cân lại thấy lo lo. Từ bấy đến nay không có chuyện gì. Không biết trong trận đánh cuối cùng này, có chuyện gì không hay xảy ra với họ hay không?
Nhưng những nỗi lo của Cân nhanh chóng bị chìm lấp đi bởi những thông tin không mấy thuận lợi từ phía trước dồn dập bay về. Các đơn vị đột phá tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch gặp rất nhiều khó khăn. Những tiếng nổ loạn xạ từ phía ấy vọng về cho biết mức độ ác liệt của trận đánh. Qua nghiên cứu thực địa ở đây anh biết, yếu khu Trảng Bom sau khi Xuân Lộc mất đã trở thành tuyến phòng thủ ngoài cùng phía bắc nên đã được Sài Gòn tăng cường lực lượng và phương tiện rất nhiều. Ở đây chúng có một trận địa pháo tới 26 khẩu từ 105 đến 155 ly. Chúng cũng đã kịp củng cố và thiết kế ở đây nhiều tuyến chống tăng dày đặc và vững chắc bằng mìn và các loại vật cản khác. Ngoài ra, ở đây địch còn bố trí một thiết đoàn để sẵn sàng cơ động đến các điểm nóng để đối phó với sức tiến công của ta.
Còn thị trấn Hố Nai có chiều dài hàng chục ki- lô- mét bám theo trục đường quốc lộ 1 thực chất là một hệ thống phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp mà quân địch đã dày công dựng lên, lại được những đơn vị rất thiện chiến của địch là lữ đoàn thủy quân lục chiến 258 và lữ đoàn thiết giáp 3 phòng ngự. Vượt được qua nó chắc chắn không dễ dàng gì. Ngoài ra, dân chúng ở đây hầu hết là đồng bào công giáo di cư từ Bắc vào năm 1954 nên họ không hiểu gì về cách mạng, thậm chí có nhiều kẻ còn căm thù cách mạng đến tận xương tủy. Anh lại thấy lo lo cho những người anh em tiểu đoàn 1, họ vừa mới cơ động từ Bắc vào, còn lạ nước lạ cái mà đã phải đi chiến đấu ngay.
Thế rồi, ngày 27 ta cũng chiếm được Trảng Bom. Cả hai sư đoàn lại tiếp tục đột phá Hố Nai. Gần trưa ngày 29 tháng Tư, trong lúc các đơn vị phía trước vẫn chưa qua được Hố Nai, tư lệnh binh đoàn vẫn quyết định cho lực lượng thọc sâu xuất phát. Có lẽ ông muốn tranh thủ thời gian, cho lực lượng thọc sâu áp sát thê đội Một để khi có thời cơ là xốc tới ngay.
Nhưng con đường quân sự làm gấp quá xấu, lại phải qua mấy con suối nên tốc độ hành quân rất chậm. Mãi gần nửa đêm, lực lượng thọc sâu của binh đoàn mới đến Hố Nai. Trong ánh trăng mờ mờ của đêm 19, Cân vẫn nhận thấy rõ mức độ ác liệt của trận đánh mới diễn ra trước đó chừng vài tiếng đồng hồ. Ngay đầu thị trấn là một con hào chống tăng và một loạt những chướng ngại vật được dựng lên. Bên cạnh đó hai chiếc xe tăng của ta vẫn còn âm ỉ khói. Cân thoáng chạnh lòng, không biết anh em mình có ai bị sao không? Đi sâu vào thị trấn, cảnh đổ nát hoang tàn càng dày đặc hơn. Rải rác những xác lính ngụy hai bên đường. Nhiều ngôi nhà đổ sập, có ngôi vẫn đang nghi ngút khói. Vài chiếc xe tăng, xe tải của địch cháy nằm chềnh ềnh ngay trên đường làm lái xe Đoàn cứ phải chuyển hướng liên tục để tránh.
Đang mải quan sát xung quanh Cân bỗng giật thót mình vì một loạt đạn tiểu liên từ tầng hai ngôi nhà phía trước bắn về phía mình. Anh vội thụp người xuống và đóng cửa lại, miệng thì hô to:
- Tất cả cảnh giác, có địch!
Nhưng chẳng cần hô thì mọi người cũng biết. Phía trước và hai bên sườn đội hình những chớp lửa liên tục lóe lên. Bộ binh ta ở phía sau cũng đã bắt đầu bắn trả. Cân đoán bọn này là tàn binh địch. Khi quân ta tiến công qua, không có thời gian truy quét nên bây giờ chúng tập hợp lại và đánh kiểu du kích vào đội hình phía sau. Kể ra đánh nhau với bọn này cũng khó đây vì chúng lợi dụng từng góc phố, từng ngôi nhà, từng ngõ hẻm và cơ động rất nhanh. Nếu chúng lại có M72 nữa thì rất nguy hiểm. Thoáng nghĩ đến An Lộc 1972, Cân lên đài bóp phát:
- 01 gọi 21! Khẩn trương triển khai đội hình chiến đấu, phát hiện mục tiêu, tiêu diệt- Anh chuyển sang nội bộ, dằn giọng- Đoàn, dừng lại. Quang, dùng súng máy diệt bộ binh địch. Đạt lên bắn 12 ly 7.
Chiếc xe ngay lập tức dạt vào cạnh xác một xe tải ngụy. Pháo thủ Quang nhẹ nhàng rê pháo, khi phát hiện thấy chỗ nào xuất hiện chớp lửa cậu ta lại nã vào đó một điểm xạ dài. Đạt cũng đã tung cửa pháo hai lên. Tiếng 12 ly 7 chát chúa điểm từng nhịp ngắn. Các xe sau cũng đã tản ra thành một hình díc- dắc và đang bắn. Từ trên gác chuông cái nhà thờ bên trái đường, một khẩu đại liên bất ngờ xuất hiện bắn quét vào đội hình bộ binh phía sau. Những tiếng kêu thất thanh vọng lại. Một chiếc xe tải bị trúng thùng xăng bốc cháy đùng đùng. Cân hét:
- Đạn nổ, đại liên bên trái. Diệt ngay!
Mãi một lúc sau không thấy đạn nổ, Cân bực tức:
- Tại sao không bắn đi?
Quang hổn hển:
- Đấy là nhà thờ, anh ạ!
Một thoáng phân vân trong đầu Cân, kể ra cậu ta cũng có lý. Nhưng không thể để thế được, nó đang bắn vào anh em mình cơ mà. Đằng sau kia đã có bao chiến sĩ bộ binh trúng đạn. Không chần chừ nữa, Cân quát:
- Cậu này hay nhỉ? Nhà thờ cùng bắn. Không bắn nó thì mình chết à?
Không nói không rằng, Quang nhấn cò. Hình như các xe sau cũng bắn nên chỉ vài giây sau, cái tháp chuông sụp xuống. Khẩu đại liên câm họng thì cũng không thấy bọn ngụy bắn lại nữa. Cân đắn đo, nếu cứ nhùng nhằng thế này thì biết bao giờ mới vượt qua được cái thị trấn dài dằng dặc này. Nhưng nếu cứ liều đi thì bài học An Lộc vẫn còn sờ sờ ra đó. Biết đâu được, trên cái ban công kia, sau cái ngõ hẻm kia có một họng M72 đang chực chờ. Một thoáng suy nghĩ, Cân nhảy xuống xe, anh chạy lại phía chiếc xe tải chở bộ binh đầu tiên và hỏi to:
- Đồng chí nào chỉ huy ở đây, tôi cần gặp một chút!
Chắc đã nhìn thấy chiếc mũ công tác Cân đang đội trên đầu nên một người ngồi trên ca bin dõng dạc:
- Tôi đây. Tại sao xe tăng không đi đi còn quay lại đây có việc gì.
Cân bám lấy cửa ca bin, anh nhỏ nhẹ:
- Đề nghị đồng chí cho một số bộ binh lên ngồi trên xe thì chúng tôi mới đi được.
Người chỉ huy bộ binh có vẻ suy nghĩ:
- Tại sao lại phải cho bộ binh lên?
Cân vẫn rất nhẹ nhàng:
- Đồng chí thấy rồi đấy. Đây chỉ là tàn quân địch, chúng chỉ còn những nhóm nhỏ nhưng rất nguy hiểm. Xe tăng chúng tôi lại khó quan sát nên không phát hiện được chúng. Vì vậy, chúng tôi rất cần bộ binh lên xe để giúp chúng tôi phát hiện địch. Có như thế ta mới tiếp tục cơ động được.
Người chỉ huy bộ binh sẵng giọng:
- Như thế thì nguy hiểm cho chúng tôi quá.
Cân vẫn mềm mỏng:
- Đồng chí cứ yên tâm đi. Mỗi xe độ bốn đến năm người thì nấp sau tháp pháo được, đạn thẳng không thể bắn được vào anh em đâu- Thấy người chỉ huy bộ binh vẫn ngần ngừ, Cân nài nỉ- Đồng chí hiểu cho, chuyện này chúng tôi đã có bài học ở An Lộc rồi. Không có bộ binh đi cùng, bọn địch cứ từ trong ngõ hẻm dùng M72 bắn ra diệt của ta rất nhiều xe tăng đấy. Nhưng hồi ấy bọn chúng có nhiều máy bay nên mới chia cắt được xe tăng với bộ binh. Còn bây giờ, đồng chí thấy đấy, máy bay, pháo binh địch đều không còn, chỉ còn vài thằng đánh lẻ này thôi nhưng nếu không cẩn thận nó vẫn xơi được xe tăng.
Chừng như đã hiểu ra vấn đề, người chỉ huy bộ binh mở cửa ca- bin, anh quay lại phía sau dõng dạc:
- Trung đội 1 cho bộ đội lên ngồi sau xe tăng. Các đồng chí chú ý quan sát hai bên đường và trên các tầng cao. Nếu phát hiện địch thì diệt ngay hoặc báo cho các đồng chí xe tăng biết. Bắt đầu đi!
Cái mẹo nhỏ ấy tỏ ra được việc. Quá nửa đêm, đội hình thọc sâu của binh đoàn Mê Kông cũng đến được ngã ba Tam Hiệp.

   

Bỏ nốt mẩu lương khô vào miệng, phủi hai bàn tay vào nhau, ông Đào dặn Năm:
- Chốc nữa đón tớ trên cầu nhé!- Ông quay sang bảo Hàng và Tịnh- Các cậu đi lên đây với tôi.
Ba thày trò lần mò theo con đường nhựa đi lên phía cầu. Hôm nay là 19 âm lịch nên trăng vẫn chưa lên. Trong bóng tối mờ mờ của buổi đầu hôm, những chiếc xe tải cắm đầy lá ngụy trang trông đen ngòm như những con quái vật. Trên xe, tranh thủ lúc chờ đợi, các chiến sĩ bộ binh ngả ngốn theo đủ tư thế. Tiếp đến là đoàn xe kéo pháo. Đủ cả pháo mặt đất, pháo cao xạ. Hết dãy xe tải thì đến xe thiết giáp rồi xe tăng. Chừng như đang sốt ruột nên lính ta không ai ngủ cả. Trên tháp pháo, họ ngồi rì rầm trò chuyện. Mặc dù không chủ ý nghe nhưng những câu chuyện của họ vẫn lọt vào tai ông Đào. Những câu chuyện chủ yếu xoay quanh đề tài: “chắc chắn trận này là trận cuối cùng rồi”, “sau giải phóng rồi mày làm gì?, hoặc những lời hẹn hò: «hòa bình rồi phải đến nhà tao đấy”… Ông Đào thấy vui vui trong lòng. Những người lính của ông rất lạc quan, rất lãng mạn song cũng rất thực tế.
Qua hết dãy xe tăng, cây cầu sập đã hiện ra. Ở đó, lố nhố những bóng người đang khẩn trương làm việc dưới ánh sáng đèn pha của mấy chiếc xe đỗ đầu đội hình. Không chỉ có lính công binh mà cả các chiến sĩ xe tăng cũng đang hì hục khiêng vác, cào xúc… túi bụi. Ông Đào rảo bước đi tới. Ngay đầu cầu, ông nhận ra gần như đủ mặt các cán bộ chỉ huy binh đoàn Sông Hương, lữ đoàn H03 và các đơn vị khác. Thấy ông Đào, tướng Ân nhăn nhó:
- Gay quá, anh ạ! Kiểu này thì ta chậm chân mất!
Chẳng biết làm gì hơn, ông Đào chỉ biết động viên người đồng đội của mình:
- Anh cứ bình tĩnh. Cầu mà xong thì chỉ hai tiếng nữa là ta tới xa lộ thôi. Mà từ đấy vào  Sài Gòn thì còn mấy nữa đâu.
Tướng Ân lắc đầu:
- Bình tĩnh sao được anh. Mình thì nằm chết dí ở đây, trong khi các hướng khác người ta áp sát Sài Gòn cả rồi.
Thực tình, ông Đào cũng chưa nắm được tình hình chung trên các hướng cho đến lúc này như thế nào nên sốt sắng:
- Anh nói sao? Họ đã áp sát Sài Gòn rồi cơ à?
Tướng Ân gật đầu bực bội:
- Tôi vừa mới nhận được thông báo của Bộ tư lệnh chiến dịch đây. Cho đến 17 giờ chiều nay, bên Quyết Chiến đã đến Lái Thiêu, cách Sài Gòn chỉ hơn 20 ki- lô- mét. Hướng Tây Nam thì binh đoàn 232 cũng đã đến vùng ven đô. Đặc biệt, một số đơn vị của binh đoàn Cao Nguyên đã vào đến sát sân bay Tân Sơn Nhất rồi. Bên anh Cẩm thì cũng đang đột phá sắp qua Hố Nai. Hướng nào người ta cũng trước mình vài chục ki- lô- mét. Còn Bộ tư lệnh đã thống nhất 5 giờ sáng mai nổ súng tổng công kích vào nội đô. Thế mà mình thì còn ở tận đây, anh bảo không sốt ruột sao được.
Chăm chú nhìn cái cầu mới đang hình thành, ông Đào an ủi bạn:
- Anh yên tâm, cầu sắp xong rồi- Quay sang phía lữ trưởng H03, ông nói nhỏ- Cậu nghe rồi đấy, các hướng khác người ta đều đã áp sát Sài Gòn rồi. Vì vậy, sau khi cầu thông rồi thì cho phân đội phái đi trước hành tiến với tốc độ cao ngay. Phải tăng cường lực lượng cho nó một chút để khi cần nó còn đánh được địch để mở đường. Còn đội hình chung cũng chạy với tốc độ cao nhất, dọc đường không được ham đánh. Chú ý phổ biến cho anh em nắm chắc ký tín hiệu nhận nhau với anh em đặc công giữ cầu. Cậu rõ chưa?
Lữ trưởng  H03 gật đầu dứt khoát:
- Báo cáo, rõ rồi ạ!
Hơn 11 giờ đêm chiếc cầu mới được khắc phục xong. Trăng cũng đã lên tỏa khắp không gian một màu bàng bạc. Đứng sang hẳn một bên đường nhìn đoàn xe dài dằng dặc đang nối nhau qua cầu, ông Đào hiểu rằng không có một sức mạnh nào có thể ngăn bước đoàn quân hùng mạnh này.

Một ngày mới đang đến- Ngày 30 tháng Tư năm 1975.
Mới gần 5 giờ sáng mà đằng đông đã ửng hồng. Mặt trời chưa lên nhưng ánh sáng ban mai đã ngày càng lan rộng báo hiệu một ngày đẹp trời.
Vào lúc đó, bộ phận đi đầu của lực lượng thọc sâu binh đoàn  Cao Nguyên đã đến ngã ba Bà Quẹo, cửa ngõ phía tây bắc  Sài Gòn. Sau khi đánh chiếm Trại  Quang Trung xong, đại đội 9 được lệnh chốt giữ tại đó nên Thắng cùng tổ thợ đã chia tay Hướng và đi theo hướng này. Đây đã là vùng ven đô, dọc con đường là những căn nhà lúp xúp của bà con nghèo làm bằng đủ các thứ vật liệu đều đóng cửa im ỉm. Có lẽ bà con đang tạm lánh đi đâu đó để tránh xa nơi hòn tên, mũi đạn này. Bọn địch ở Bà Quẹo cũng đã chạy cả, mấy cái lô cốt ngay cạnh ngã ba trống không nên đội hình nhanh chóng vượt qua. Nhìn những đống súng ống, giày mũ của quân ngụy vứt đầy hai bên đường, Thắng đã mơ tưởng tới một cuộc hành quân nhẹ nhàng vào tiếp quản thành phố. Nhưng không phải như vậy.
Khi đội hình lực lượng thọc sâu gần đến ngã tư Bảy Hiền thì 2 chiếc M48 bất ngờ xuất hiện và nổ súng. Sau loạt đạn đầu, một số chiến sĩ bộ binh ngồi sau tháp pháo hai xe đi đầu bị thương gần hết. Ngay lập tức, xe tăng dàn thành đội hình chiến đấu và bắn trả ngay. Giữa thành phố, tiếng trọng pháo của xe tăng nghe đinh tai, nhức óc. Xe tăng địch lợi dụng góc khuất của ngã tư, chúng chỉ thò ra bắn một phát rồi lại thụt vào. Trong khi đó, xe tăng ta đang ở giữa đường nên sau mấy phút bắn nhau xe 501 của đại đội trưởng Tự bị bắn cháy mà quân ta vẫn chưa diệt được chiếc nào. Thắng lo lắng nhìn chiếc xe bốc cháy ngùn ngụt, không hiểu anh em mình có thoát ra được không. Một đại đội bộ binh từ phía sau đã được lệnh xuống xe và tiến lên phía trước để hỗ trợ xe tăng. Các chiến sĩ bộ binh lợi dụng hiên nhà tiến dần sát ngã tư dùng B41 khống chế xe địch. Có lẽ vì vậy, mấy chiếc xe địch dường như đã biết sợ và thận trọng hơn. Chúng không dám thò ra, thụt vào liên tục nữa. Có vẻ như đã phát hiện ra điều này nên xe 985 cũng bò lên hẳn vỉa hè và đã tiếp cận được ngã tư. Khi đến cách ngã tư chừng hơn chục mét nữa thì một chiếc M48 bất ngờ thò ra. Khoảng cách hai chiếc xe lúc này đã quá gần. Ngồi trên xe mình nhưng Thắng vẫn hét lên hối thúc: “Bắn đi!”. Không hiểu sao xe 985 lại không bắn. Bỗng chiếc 985 bất ngờ tăng tốc độ. Như một con mãnh hổ, nó nhằm thẳng đầu chiếc M48 lao tới. Dường như quá sợ hãi và bất ngờ, chiếc M48 lúng túng lùi lại, đuôi của nó thúc vào một căn nhà. Ngôi nhà đổ sụp xuống trùm kín chiếc xe. Thắng và tổ thợ khoái chí như vừa được xem một cuốn phim có một không hai. Độ còi bật hỏi:
- Ai lái xe đó thế, anh Thắng?
Thắng cười hể hả:
- Thằng Tỉnh còm. Không ngờ thằng em gày còm thế mà khá ghê.
 Trong lúc bọn địch còn đang bàng hoàng, toàn đội hình xe tăng lao lên. Hai chiếc M48 khác bị bắn cháy, bọn còn lại cũng lủi hết. Thắng cũng đánh xe lên cạnh chiếc 501 đang ngùn ngụt lửa khói từ cửa trưởng xe và pháo hai, anh quát:
- Khẩn trương sang đưa anh em ra!
Cửa lái xe đã bật ra, ba anh em Thắng kéo được lái xe Hoàng Kiên Trung ra ngoài. Nửa thân trên Trung đầy máu. Đưa Trung xuống vệ đường, Thắng vừa định nhảy lên xe lần nữa thì bật trở lại. Đạn trong xe đã bắt đầu nổ. Thắng bùi ngùi: “Thế là cả xe còn lại mỗi thằng Trung này”.
Băng bó sơ qua cho Trung, Thắng giao cậu ta lại cho bộ phận quân y rồi len lách qua đoàn xe tải chở bộ binh chạy lên phía trước. Ở đó, một trận kịch chiến đang nổ ra. Đã được xem bản đồ nên Thắng biết chỗ đó là Lăng Cha Cả. Từ đây, lực lượng thọc sâu sẽ chia làm hai mũi. Một mũi sẽ rẽ trái đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất. Một mũi sẽ chạy thẳng để phối hợp với binh đoàn Quyết Chiến đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu. Lúc Thắng đến đó thì hai xe của ta đã bị bắn cháy. Ở đây, địch không có xe tăng nhưng chúng lợi dụng công sự vững chắc và các ngôi nhà cao tầng xung quanh rồi dùng tên lửa chống tăng bắn ra. Đội hình xe tăng đã bị chùn lại. Quả thật, nếu cứ để như thế này thì rất khó vượt qua. Chợt trong tai nghe của Thắng vang lên tiếng tiểu đoàn trưởng Đề:
- 01 chú ý! C7 tiếp tục xung phong. Các c khác yểm trợ. Tăng cường quan sát các nhà cao tầng, tháp chuông xung quanh, phát hiện mục tiêu tiêu diệt ngay. Nhận đủ trả lời!
Lác đác có vài tiếng trả lời. Ngay sau đó, ba chiếc xe của đại đội 7 lao lên. Chưa vượt qua được ngã ba thì một chiếc bùng cháy. Tuy nhiên, các hỏa điểm của địch cũng đã bị bộc lộ. Hơn chục nòng pháo phía sau gần như đồng loạt khạc lửa. Sau hai loạt bắn, có vẻ như bọn địch đã bị diệt hay bỏ chạy hết. Đội hình thọc sâu chia làm hai ngả. Thắng đánh chiếc xe dắt lên sát ba chiếc xe đang cháy. Vừa dừng xe anh đã hô:
- Sang cấp cứu thương binh! Nhanh chân lên!
Nhưng rồi họ cũng chỉ kéo được ba người ra thì đạn trong xe bắt đầu nổ. Đứng lặng nhìn ba chiếc xe cháy ngùn ngụt mấy giây, Thắng lẳng lặng lên xe nổ máy chạy vào hướng sân bay. Vài phút sau, những đường băng thẳng tắp, thênh thang nắng đã hiện ra trước mắt anh. Trên đó, còn rất nhiều máy bay chưa kịp cất cánh. Thẳng thở ra một hơi rõ dài. Thế là đơn vị mình đã hoàn thành nhiệm vụ và… mình vẫn còn sống.

Vào lúc đó, đại đội của Hòa đã cùng với trung đoàn 27 vừa giải quyết xong quận lỵ Lái Thiêu và trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương. Họ cũng đã tiêu diệt gọn cả một đoàn xe của địch chạy từ Bình Dương về Sài Gòn. Nhiệm vụ tiếp theo của các anh là đánh chiếm cầu Vĩnh Bình, sau đó phát triển vào nội đô đánh chiếm khu Bộ tư lệnh các binh chủng ở Gò Vấp. Còn trung đoàn 48 cùng với một tiểu đoàn xe tăng sẽ phối hợp với binh đoàn Cao Nguyên đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu ngụy.
Phấn khởi vì quê hương được giải phóng. Lại thấy các anh bộ đội Giải phóng đã không trả thù, lại còn phóng thích tù binh ngay tại trận, bà con Lái Thiêu phấn khởi lắm. Ngay sau khi lắng tiếng súng, bà con đã đổ ra đường. Người nào, người nấy tay xách nách mang những là hoa quả, bánh kẹo ra chào mừng bộ đội.
Lột chiếc mũ công tác ra khỏi đầu, Hòa nhận từ tay một bà má một túm mấy quả màu tím sẫm rồi lễ phép cảm ơn. Bà má nhìn anh trìu mến:
- Các con vất vả quá!
Hòa cảm động, cái miệng lưỡi tía lia thường nhật giờ biến đi đâu mất, anh                                                                         lúng búng:
- Dạ, không có gì đâu má ạ.
Thực tình, anh cũng không biết đây là quả gì. Mân mê một lát, Hòa cắn đại một miếng nhưng rồi anh phải nhổ ra ngay vì nó chát xít. Chưa kịp xem đầu cua, tai nheo ra sao thì một chiến sĩ cảnh giới từ phía trước chạy ào lại và tiếng trung đoàn trưởng Hiếu vang lên dõng dạc:
- Chuẩn bị đánh địch phản kích! Hòa, cho xe tăng lên trước đi!
Hòa trèo vội lên xe, Thu cũng đã nổ máy. Anh lập tức mở đài và bóp phát:
- 03 chú ý! Triển khai đội hình, chiếm địa hình có lợi, chuẩn bị đánh địch phản kích. Nhận đủ, trả lời!- Chuyển về nội bộ, anh hô- Thu, cho xe tiến.
Thu vào số, tăng chân dầu. Chiếc xe từ từ trườn lên. Phía sau anh, Dịp đã lên đạn khẩu 12 ly 7. Tiểu đội bộ binh cũng đã sẵn sàng, súng ống lăm lăm trong tay. Đội hình xe tăng vừa ra đến đầu quận lỵ đã hứng ngay một loạt đạn từ phía nam bắn lại. Hòa bình tĩnh:
- 03 chiếm địa hình có lợi, phát hiện mục tiêu tiêu diệt!
Thu dạt ngay sang bên đường, các xe phía sau cũng đã tản ra. Từ kính của mình, Hòa nhìn thấy ở phía trước có khoảng gần chục chiếc xe tăng và xe M113, chúng triển khai thành đội hình hàng dọc vừa đi vừa bắn và đang thận trọng tiến về phía các anh. Nhưng có lẽ chúng chưa phát hiện ra các anh nên cũng chỉ bắn vu vơ và để tự trấn an là chính thì phải. Rõ ràng là nếu không đẩy lùi được bọn này thì không thể chiếm được cầu Vĩnh Bình. Không cẩn thận còn để chúng phá mất cầu thì nguy to. Trung đoàn trưởng Hiếu cũng đã nhảy lên xe thiết giáp số 453, anh đứng thẳng người trên cửa trưởng xe quan sát rồi truyền lệnh về phía sau:
- Điều cho tôi đại đội 10 lên đây!
Thấy khoảng cách đã khá gần, Hòa bóp phát:
- 03 chú ý nhận điện! b tăng 1 tập trung hỏa lực diệt xe tăng địch. Khi địch rối loạn toàn 03 xung phong. Nhận đủ, trả lời!
Lần lượt các trung đội trả lời. Ngay sau đó, ba chiếc xe tăng đồng loạt phát hỏa. Súng các cỡ trên xe thiết giáp và của bộ binh cũng bắt đầu lên tiếng. Những làn đạn đan chéo nhau. Chỉ sau vài phút, hai chiếc M48 dẫn đầu đội hình địch đã bị bắn cháy. Bị đánh vỗ mặt bất ngờ, đội hình xe địch lập tức rối loạn. Cái lao xuống vệ đường, cái chạy lùi, cái quay đầu định tháo chạy. Thấy thời cơ đã tới, Hòa bóp phát, hô to:
- 03, xung phong!- Chuyển về nội bộ, anh hô- Lái xe, tiến!
Thu tăng ga, chiếc xe đột ngột chồm lên. Phía sau, các xe khác cũng đã rời vị trí lao nhanh trên mặt đường. Pháo, súng các cỡ vẫn thi nhau bắn. Thêm một chiếc xe tăng và một xe M113 bị bắn cháy, mấy chiếc sa xuống ruộng lầy. Còn lại vài chiếc tăng tốc độ tháo chạy tứ tán.
Đội hình quân ta tiếp tục dồn lên. Cầu Vĩnh Bình đã ở ngay trước mặt. Ngay đầu cầu, bọn địch đã dựng một số chướng ngại vật bằng thùng phuy, bao cát. Chúng cho xe tăng và súng chống tăng nấp ở sau đó bắn ra như vãi trấu. Biết rằng tiến lên nữa sẽ rất nguy hiểm, Hòa bóp công tắc ra lệnh:
- 03 chú ý! Chiếm địa hình có lợi, tập trung hỏa lực diệt địch trên cầu!
Các xe tăng và thiết giáp của ta tản ra. Pháo trên tăng và các loại súng trên xe thiết giáp tập trung bắn vào khu vực đầu cầu như dội lửa. Tuy nhiên, với trận địa phòng ngự đã được chuẩn bị sẵn nên hiệu quả bắn của ta không đáng kể. Không những thế, 1 xe tăng của ta còn bị địch bắn cháy. Đúng lúc đó, tiếng súng ở phía sau rộ lên. Hòa ngoảnh lại nhìn. Thì ra, bọn địch ở Bình Dương rút về đang áp sát phía sau các anh. Tiểu đoàn bộ binh 5 đang tập trung đánh chặn. Thế là các anh rơi vào thế “lưỡng đầu thọ địch” rồi đây. Cứ giằng co với bọn chúng thế này, bị chúng ép từ hai đầu thì hết sức nguy hiểm. Ngoài ra, nguy cơ bị phá mất cầu là nhãn tiền. Nhưng nếu bây giờ mà xông lên thì lên xe nào sẽ bị chúng bắn cháy xe ấy mà thôi, nhất là khi còn phải tìm cách vượt qua những chướng ngại vật kia. Nghĩ ngợi một lát, Hòa chui ra khỏi xe đến bên trung đoàn trưởng Hiếu:
- Báo cáo thủ trưởng! Cứ thế này thì nguy hiểm lắm. Mà để chậm tý nữa có khi chúng phá mất cầu.
Hiếu gật đầu đồng tình:
- Đúng thế! Nhưng không giằng co thì cậu bảo phải làm thế nào?
   Hòa quả quyết:
- Phải đánh bằng bộ binh thôi, thủ trưởng ạ. Tôi sẽ cho đại đội tôi xuống xe. Thủ trưởng cũng cho tôi một đại đội nữa. Chúng tôi sẽ lợi dụng lúc chúng đang phải đối phó với hỏa lực của ta để bí mật đến gần rồi bất ngờ đánh chiếm đầu cầu. Lúc đó, thủ trưởng sẽ cho tất cả xung phong lên.
Trung đoàn trưởng Hiếu mừng rỡ:
- Được đấy! Tớ sẽ cho các cậu đại đội 10- Anh quay lại bảo người chiến sĩ thông tin- Bảo đại đội 10 lên đây.
Ngay lập tức Hòa trở về xe, anh lên đài:
- 03 chú ý! Cho bộ binh xuống xe lên gặp tôi. Còn lại tiếp tục bắn mạnh vào đầu cầu. Nhận đủ, trả lời!- Quay lại sau, anh nhắc tiểu đội bộ binh- Xuống xe!
Hòa vừa xuống xe thì các chiến sĩ bộ binh của anh và đại đội 10 cũng lục tục kéo lên, anh dõng dạc át cả tiếng đạn nổ:
- Sau đây chúng ta sẽ tản ra hai bên đường, mỗi đại đội một bên và lợi dụng địa hình địa vật để tiếp cận cầu. Khi gần đến cầu, ta sẽ bất ngờ xung phong tiêu diệt bọn địch ở sau các chướng ngại vật để đánh chiếm đầu cầu. Nhiệm vụ như thế, các đồng chí rõ chưa?
Tất cả các chiến sĩ đều dằn giọng:
- Rõ!
Ngay sau đó họ tản ra hai bên đường. Dường như bọn địch đang mải đối phó với hỏa lực của số tăng thiết giáp của ta nên không chú ý đến họ thì phải. Hai bên đường lại khá nhiều các bụi cây nên họ cũng lợi dụng được. Chỉ khoảng 15 phút sau, họ đã đến sát đầu cầu. Liếc nhìn thấy phía bên kia đường, đại đội 10 cũng đã lên đủ, Hòa ra ký hiệu hỏi đại đội trưởng. Cậu đại đội trưởng chỉ đáng tuổi em Hòa gật đầu, ra ý đã sẵn sàng. Quay nhìn phía sau, quân ta vẫn đang bắn mạnh vào khu vực địch phòng ngự, đường đạn rất tập trung, Hòa dằn giọng:
- Chuẩn bị!- Bất thần anh đứng vụt dạy vung mạnh tay về phía trước, miệng hét đến lạc giọng- Xung phong!
Tất cả các chiến sĩ cùng bật dậy lao theo Hòa. Họ vừa chạy vừa bắn. Những khẩu B41 bắn gần đến nỗi tiếng nổ đầu nòng và tiếng nổ trái phá nghe như chập làm một. Những loạt AK điểm xạ ngắn cực kỳ chính xác. Quá bất ngờ vì những chiến sĩ bộ binh như trên trời rơi xuống, bọn địch ở sau các vật cản và hai lô- cốt đầu cầu cuống cuồng bỏ chạy, có thằng còn nhảy cả xuống sông. Quân ta đã vượt qua được các vật cản và sắp chiếm được cầu. Bỗng một chớp lửa nháng lên bên trái Hòa. Ngực anh đau nhói, chân khuỵu xuống. Chiến sĩ Khỏe chạy bên cạnh vội dừng lại đỡ đại đội trưởng của mình, cậu ta hổn hển:
- Đại trưởng bị thương rồi. Để em băng cho!
Hòa nén đau, lắc đầu:
- Không!- Một tay ấn chặt vào vết thương, anh gượng đứng dạy- Tiếp tục xung phong đi!
Quân ta đã chiếm được đầu cầu phía bắc. Tuy nhiên, bọn địch vẫn giữ được đầu cầu phía nam. Hòa biết đây là thời khắc quan trọng nhất vì nếu không chiếm nhanh cầu rất có thể chúng sẽ cho nổ bộc phá đánh sập. Anh đứng thẳng lên vung khẩu AK:
- Đại đội 3 theo tôi!
Các chiến sĩ đại đội 3 ào lên theo đại đội trưởng. Khỏe vẫn chạy cạnh Hòa. Cậu biết đại đội trưởng của mình đã bị thương khá nặng, không biết sức mạnh nào đã làm cho anh chạy được thế kia. Đạn từ phía nam cầu vẫn bắn như vãi trấu, một số chiến sĩ ngã xuống. Tuy nhiên, họ đã tiến đến giữa cầu. Phía sau, trung đoàn trưởng Hiếu đã lệnh cho đội hình xe tăng và thiết giáp xông lên. Bọn địch bên kia quá khiếp sợ nên chúng lùi dần. Đã sang gần đến đầu cầu phía nam, Khỏe vẫn chạy bên cạnh Hòa. Chợt một ánh chớp nháng lên trước mặt hai người. Cũng nhanh như một tia chớp, Hòa xô Khỏe ngã xuống và nằm đè lên trên. Hình ảnh cuối cùng anh nhìn thấy được là tấm biển ở đầu cầu: “SÀI GÒN- 10 KM”.
Đoàn xe của ta đã lên tới cầu. Có ai đó đỡ Hòa lên. Anh gắng gượng chỉ tay về phía trước. Nhưng rồi tất cả bỗng tối đen. Cánh tay Hòa thõng xuống.

Cứ tưởng qua được Hố Nai rồi thì mọi sự sẽ suôn sẻ, Cân không ngờ những thử thách còn nặng nề hơn đang chờ đợi các anh ở phía trước. Hơn 2 giờ sáng, đội hình thọc sâu của binh đoàn Mê Kông đến ngã ba Tam Hiệp. Đón tiếp các anh là những loạt đạn đủ các cỡ của pháo tăng, pháo bắn thẳng, tên lửa chống tăng, súng M72 và súng bộ binh. Bên ta, các xe tăng cũng chiếm địa hình có lợi dể bắn trả. Một đại đội pháo 85 cũng được điều lên để bắn trực xạ vào trận địa phòng ngự của địch. Những làn đạn đan vào nhau dệt thành một lưới lửa trên bầu trời đêm bàng bạc. Những tiếng nổ loạn xạ, liên hồi kỳ trận dậy lên. Khi có lệnh xung phong, Cân cho đội hình lao lên nhưng rồi tất cả bỗng sững lại vì một con hào chống tăng sâu hoắm, rộng đến 5 mét nằm chắn ngang đường. Đang loay hoay tìm cách vượt qua thì một xe bị bắn cháy. Khoảng cách đã quá gần, không thể chạy lui, Cân hét vào ống nói:
- 21 chú ý! Chiếm địa hình có lợi, tập trung hỏa lực diệt địch.
Lái xe Đoàn khá tháo vát, cậu ta đã lùi được vào sau một ụ đất lớn. Hai xe còn lại cũng đã chiếm được vị trí có lợi và tiếp tục bắn vào trận địa phòng ngự của địch. Pháo xe tăng bắn ở cự ly gần nên rất chính xác. Sau mỗi tiếng nổ, một công sự lại tung lên. Đắn đo một lát, Cân bóp công tắc phát:
- 75 báo cáo 01! Phía trước có hào chống tăng, xe tăng không thể xung phong được. Đề nghị cho bộ binh lên diệt địch. Xin chỉ thị!
Một lát sau có tiếng của sư trưởng B vọng tới tai nghe:
- Đồng ý! 21 tại chỗ dùng hỏa lực chi viện cho bộ binh!
Một số chiến sĩ bộ binh đã được điều lên. Họ lợi dụng bóng tối của hàng cây và các ngôi nhà bên đường để tiếp cận mục tiêu. Một lát sau, những cái đuôi lửa của B41 xuất hiện phía trước. Bóng các chiến sĩ bộ binh thoắt ẩn, thoắt hiện sau các ngôi nhà, các công sự.
Thấy hỏa lực của địch đã yếu đi, Cân lên đài:
- 75 gọi 21! Chú ý quan sát tìm đường vòng tránh vượt hào chống tăng.
Tiếng của trưởng xe 471:
- 71 gọi 75! Phía cuối đường hào phía bên phải có thể vượt qua được. Nhận đủ, trả lời!
Cân trả lời như cái máy đồng thời quay kính về phía bên phải nhưng chịu không nhìn thấy gì vì trời quá tối, mà khoảng cách lại quá xa. Anh bóp công tắc phát:
- 75 gọi 71! Quan sát kỹ, nếu vượt được thì 71 qua trước rồi dừng lại chi viện cho 21. Nhận đủ, trả lời!
Chiếc 471 rời vị trí ẩn nấp và dạt sang bên phải. Tuy nhiên, khi chưa đến được mép hào thì nó đã bùng cháy. Trong ánh lửa bập bùng, Cân thấy mấy thành viên kíp xe đang cố kéo nhau ra. Anh quyết định sẽ dừng tại đây dùng hỏa lực tiếp tục chi viện cho bộ binh diệt hết địch rồi sẽ tìm cách vượt qua.
Khi trời tang tảng sáng thì bọn địch mới bỏ chạy. Đội hình thọc sâu đã dồn lên nhưng các phương tiện cơ giới đều phải dừng lại trước 4 tuyến hào chống tăng. Nhìn mấy con hào sâu hoắm nằm vắt ngang đường, Cân thầm nghĩ: “Không biết từ đây vào Biên Hòa, rồi Sài Gòn nữa còn chỗ nào địch cấu trúc hào chống tăng như ở đây không. Nếu có thì đó thật sự là một khó khăn cho bộ đội xe tăng”.
Mất gần một tiếng khắc phục, một con đường tạm mới hình thành. Đội hình thọc sâu nhanh chóng tiến vào thị xã Biên Hòa. Cùng lúc đó, sư đoàn B41 và sư đoàn S từ hướng Bắc đánh quặt xuống. Bọn địch ở Bộ tư lệnh quân đoàn Ba và sân bay Biên Hòa phần bị diệt, phần bị bắt, phần bỏ chạy. lác đác trên đường phố đã thấy những lá cờ giải phóng tung bay. Cân mừng lắm vì từ đây vào Sài Gòn chẳng còn bao xa nữa.
Nhưng rồi, đội hình lại một lần nữa ùn lại ngay đầu cầu Mới. Chẳng hiểu lý do vì sao, Cân rời xe chen lên phía trước. Anh như không tin vào mắt mình vì cây cầu đồ sộ đã bị đánh sập mất mấy nhịp. Một tốp cán bộ, trong đó có cả trưởng phòng Phùng và đoàn phó Hồng của anh đang tranh luận rất gay gắt ngay đầu cầu. Cuối cùng, một vị có lẽ là chỉ huy cao nhất chém mạnh cánh tay xuống:
- Thôi, không tranh luận nữa. Tôi quyết định như sau: sư đoàn S tiếp tục truy quét địch xung quanh thị xã và ở lại làm nhiệm vụ quân quản. Sư đoàn B41 theo cầu đường sắt vào đánh chiếm các mục tiêu đã được phân công ở quận 3, quận 10 và Gò Vấp. Còn sư đoàn B cùng các phương tiện cơ giới quay ra xa lộ tiến vào quận 1 như đã dự định. Các anh nghe rõ chưa?
Tất cả những người xung quanh đồng thanh: “Rõ” và nhanh chóng tản đi các phía. Hồng đã nhìn thấy Cân, anh vẫy:
- Cân hả? Bên cánh đó thế nào?
Cân tiến lại gần, anh nói như khóc:
- Cháy mất 2 xe anh ạ. Giờ 21 chỉ còn 2 xe thôi.
Hồng khoát tay:
- Thôi, được rồi. Bọn tớ sẽ điều thêm một đại đội nữa đi với các cậu vào Sài Gòn. Về xe đi! Tăng tốc độ lên nhé!
Gần một tiếng sau, Cân mới ra đến cầu Đồng Nai. Nhìn những lá cờ giải phóng phấp phới bay ở ngã ba Vũng Tàu và những vệt xích hằn trên đường nhựa, Cân hiểu rằng đội hình thọc sâu của binh đoàn Sông Hương đã qua đây trước đó ít phút. Một thoáng ghen tỵ với những người đồng đội H03 xuất hiện trong đầu, Cân bóp công tắc phát:
- 75 gọi 21! Tăng tốc độ!- Chuyển về nội bộ, anh hô- Đoàn, chạy tốc độ cao nhất nhé!
Con đường xa lộ thẳng tắp, rộng thênh thang trải dài trước mắt Cân. Hai bên đường la liệt súng ống, giầy mũ, quần áo lính ngụy bỏ lại. Rải rác những xác xe tăng, xe thiết giáp, xe tải còn đang bốc khói. Cân thầm nghĩ: “Có lẽ đây là những tác phẩm của Nhã và đồng đội của anh”.

Đúng là như vậy.
Vào lúc mờ sáng hôm nay. Sau khi đẩy lùi địch phòng ngự ở bờ nam, tiểu đoàn 1 của Nhã đã dẫn đầu binh đoàn thọc sâu của binh đoàn Sông Hương vượt cầu Xa Lộ. Bỏ qua những toán địch lẻ tẻ hai bên đường nhằm hướng Sài Gòn thẳng tiến nên khi Cân ra đến cầu  Xa Lộ thì tiểu đoàn của Nhã đã gần đến ngã ba Thủ Đức.
Nửa đêm hôm qua, khi cầu Sông Buông vừa được khắc phục xong là lực lượng thọc sâu của binh đoàn Sông Hương lập tức lên đường. Đi đầu đội hình là phân đội trinh sát do tham mưu phó Hiến chỉ huy. Tiếp đó là tiểu đoàn 1 của Nhã. Đi sau Nhã là các tiểu đoàn 4, tiểu đoàn 5, các đơn vị pháo binh, cao xạ, bộ binh và các bộ phận bảo đảm, phục vụ... Tất cả lên đến 400 xe. Sở chỉ huy tiền phương của tướng Ân cũng đi chen ngay trong đội hình. Lúc ông vượt lên trước xem xét tình hình, lúc lại tụt lại sau đôn đốc các đơn vị. Để cơ quan tiền phương Thiết giáp ở lại phía sau, ông Đào kéo trợ lý chính trị Hàng và một chiến sĩ thông tin đi cùng sở chỉ huy của tướng Ân.
Trăng đã lên khá cao nhưng không được sáng cho lắm. Trên chiếc xe thiết giáp chỉ huy của mình, Nhã căng mắt nhìn về phía trước để theo dõi mọi động tĩnh của phân đội trinh sát. Theo hiệp đồng, nếu lực lượng địch yếu thì chính phân đội trinh sát sẽ tự giải quyết. Còn nếu gặp địch mạnh, họ sẽ nắm tình hình và đợi các anh lên để tiêu diệt. Chỉ huy phân đội trinh sát là tham mưu phó Hiến, người đã từng làm đại đội trưởng đại đội 9 của anh hồi chiến dịch Đường Chín- Nam Lào nên Nhã rất tin tưởng.
Dự kiến tình huống là thế nhưng rồi phân đội trinh sát đã tự giải quyết hết những toán địch ngăn chặn dọc đường mà chưa phải dùng đến quân của Nhã. Vì vậy, tầm 2 giờ sáng, tiểu đoàn 1 của Nhã đã gần đến ngã ba Vũng Tàu. Khi nhìn thấy ba chiếc K63 của phân đội trinh sát đã dừng phía trước, Nhã cho dừng xe rồi nhảy xuống. Ngay sau đó, lữ trưởng Tình cũng có mặt. Hai anh em rảo bước về phía trước. Thì ra, phân đội trinh sát đã bắt liên lạc được với lực lượng đặc công giữ cầu. Người tiểu đoàn trưởng đặc công đã nhận ra người chỉ huy binh đoàn thọc sâu, anh ta hào hứng:
- Chào thủ trưởng! May quá, các thủ trưởng lên sớm chứ nếu phải giữ một ngày nữa thì không biết chúng tôi có đủ sức không?
Bắt chặt tay người cán bộ đặc công, Tình nôn nóng:
- Cầu thế nào? Còn nguyên chứ?
Anh đặc công cười hể hả:
- Vâng! Vẫn còn nguyên, không sứt mẻ tý nào. Chỉ có điều bọn nó dăng 3 cái M113 chở đầy đạn ra rồi đốt làm chặn hết mặt cầu, bọn tôi chịu không làm sao bê nó đi được.
Tình vẫn nôn nóng:
- Tình hình địch thế nào?
Anh chàng đặc công trở lại nghiêm trang:
- Báo cáo, bọn địch đã lui hết về phía nam cầu rồi. Có lẽ chúng định thiết lập một tuyến phòng thủ mới ở phía bên ấy thì phải.
 Suy nghĩ giây lát, Tình bảo:
- Cậu Hiến, cho tớ mượn máy báo cáo tư lệnh binh đoàn một tý.
Tình trèo lên xe, một lát sau anh nhảy xuống xua tay:
- Truyền xuống phía sau: tạm dừng, nghỉ ngắn. Đúng 5 giờ sáng vượt cầu.
Mệnh lệnh vừa mới ban ra đã thấy lính ta nhảy tất xuống xe rồi bạ đâu nằm đấy. Chỉ vài phút sau, những tiếng ngáy ngon lành, vô tư lự đã cất lên.
Mặc dù cũng khá mệt mỏi song Nhã không thấy buồn ngủ. Nửa nằm, nửa ngồi trên một vạt cỏ bên đường, Nhã ngẫm nghĩ về trận đánh ngày mai. Chắc chắn đó sẽ là một trận đánh không dễ dàng bởi vì đó là trận đánh cuối cùng quyết định sự sống còn của cả một chế độ, một quân đội. Vì vậy, chúng sẽ không dễ dàng buông súng. Thế mà, thành phố Sài Gòn thì rộng quá, có lẽ phải rộng gấp bốn, năm lần Hà Nội chứ chả chơi. Mới chỉ như Hà Nội thôi mà không cẩn thận đã bị lạc. Đằng này, thành phố nó to như thế, biết chỗ nào là dinh Độc Lập, chỗ nào là Đài phát thanh đây. Mà cái dinh Độc Lập nó vuông tròn như thế nào đã ai biết đâu… Trong khi đó, cả tiểu đoàn chỉ có mỗi cái bản đồ vừa mới được cấp hôm ở Rừng Lá, chắc là in gấp nên không có màu. Nhìn vào cứ như nhìn vào bát quái trận đồ, chẳng phân biệt nổi đâu là đường sá, đâu là công viên, đâu là cầu cống… Thôi thì cứ truyền miệng câu: “Qua cầu Thị Nghè, đến ngã tư thứ bảy thì rẽ trái là đến dinh Độc Lập” vậy. Mà không biết lúc vào đến đấy thì bè lũ tay sai bán nước chóp bu còn trong đó không hay đã cao chạy xa bay rồi?
Đang mơ màng vậy, đột nhiên Nhã thấy cồn cào trong bụng. Cái cảm giác đó ngày càng rõ và không để anh nằm yên. Nghĩ là mình đói, Nhã trèo lên xe định lấy bánh lương khô dằn bụng nhưng nhìn mấy chiến sĩ của mình đang gối đầu lên đó ngủ say sưa, anh lại thôi. Anh vớ chiếc bi đông xe tu một hơi. Nước mát lạnh làm cho anh thấy dịu đi được một lát. Nhưng rồi cơn nóng trong bụng vẫn chưa chịu buông tha anh mà còn cồn cào hơn. Chợt nhớ ra chục hộp sữa vẫn để lăn lóc trong xe, Nhã chui vào lấy ra một hộp, miệng nhủ thầm: “Con ngoan, cho bố vay một hộp nhé. Hôm nào về bố sẽ mua đền gấp đôi, gấp ba”. Chích mũi dao găm thành hai lỗ đối diện trên nắp hộp sữa, Nhã ngửa cổ tu một hơi dài. Sữa ngon quá. Anh liếm mép rồi hút nốt cho đến khi không còn giọt nào. Nhưng rồi cả khi đã tu hết hộp sữa, cái nóng trong bụng Nhã vẫn chẳng thuyên giảm chút nào. Chỉ đến khi lệnh xuất kích truyền xuống, Nhã mới tạm quên đi cái cảm giác ấy.
Nhã nóng ruột là phải. Bởi vì, đúng vào lúc đó Hiền đã được đưa lên bàn đẻ. Những cơn đau từ bụng dưới xốc lên như muốn xé cô ra làm đôi. Mặc dù nổi tiếng gan lỳ, Hiền đã cắn chặt răng vào môi đến bật máu ra nhưng rồi thỉnh thoảng từ cái miệng xinh xắn ấy cũng buột ra những tiếng rên nho nhỏ. Hai bên cô là mẹ đẻ và mẹ chồng đang giữ chặt tay và thủ thỉ những lời khuyên bảo. Chị y sĩ thì vừa thăm khám, vừa luôn miệng động viên Hiền. Ngoài kia, mấy bà bác, bà dì lăng xăng chạy đi, chạy lại. Một bà vuốt quết trầu, than thở: “Trần đời tôi chưa thấy ai đau đẻ khổ như con Hiền này”.
Khi tiểu đoàn của Nhã vừa từ đường 15 nhô ra xa lộ thì đã được đón tiếp bởi một trận mưa đạn đủ các cỡ từ bờ nam bắn sang. Trong ánh sáng ban mai bàng bạc, những làn đạn vạch thành những vòng cung lửa đầy chết chóc trông thật ghê rợn. Mấy xe đi đầu đều chùn lại. Nhã giục lái xe tiến sát ngã ba quan sát một lát rồi bóp phát:
- 55 gọi 11! Chú ý nhận điện! 01 lợi dụng địa hình, địa vật tiến ra sát cầu, tập trung hỏa lực tiêu diệt quân địch ở bờ nam. Nhận đủ, trả lời!
Lần lượt tiếng các đại đội trưởng trả lời. Ngay sau đó, một số xe của đại đội 1 lợi dụng dãy nhà dân bên trái che khuất đã bò ra được lề đường. Sau khẩu lệnh chỉ mục tiêu của đại đội trưởng, cả mấy xe cùng bắn. Trời đã sáng nên những khẩu pháo tăng bắn rất chính xác. Hỏa lực của địch yếu đi trông thấy. Một số xe tăng và xe tải đã rời khỏi trận địa và bỏ chạy về phía nam. Thấy thời cơ xung phong qua cầu đã đến, Nhã bóp công tắc phát:
- 55 gọi 11! 11 chuẩn bị xung phong vượt cầu. Thứ tự 03, 01, 04. Nhận đủ, trả lời!
Trong lúc các xe cả đại đội 1 vẫn đang bắn thì đại đội 3 đã vượt lên trên và tăng tốc độ. Ngay sau đó, đại đội 1 và đại đội 4 cũng tăng tốc độ chạy theo. Chợt tiếng đại đội trưởng đại đội 3 vang lên trong tai nghe của Nhã:
- 03 báo cáo! Địch đốt 3 M113 trên cầu chặn đường! Xin chỉ thị!
Xe Nhã cũng đã chuẩn bị vào cầu. Thấp thoáng qua kẽ hở các xe phía trước anh đã nhìn thấy giữa cầu là ba chiếc xe M113 đang cháy bùng bùng, thỉnh thoảng lửa lại bùng lên vì có một viên đạn nổ. Thực ra, đối với xe tăng thì không có vấn đề gì. Nhưng còn bộ binh ngồi ngoài xe và trên xe tải thì đây quả là một vấn đề. Nhớ lại, có lần binh chủng đã thử nghiệm dùng pháo bắn dập lửa, Nhã quyết định:
- 03 chú ý! 03 dùng pháo bắn thẳng vào đó để dập lửa. Nhận đủ, trả lời!
Ngay sau tiếng trả lời của đại đội trưởng là những tiếng pháo dội lại. Nhã đứng hẳn lên nóc xe để quan sát, ngọn lửa tuy không tắt hẳn nhưng chắc là ba quả đạn đã kích nổ hết số đạn trong xe nên ngọn lửa đã nhỏ hơn và không còn tiếng nổ nữa. Thấy bên trái đường vẫn còn một khoảng hở, Nhã bóp phát:
- 11 chú ý! Lách qua khe hở bên trái để vượt cầu. Nếu không được thì ủi một cái đi. Ngay sau đó, tăng tốc độ đánh đuổi địch. Nhận đủ, trả lời!
Thật may, cái khoảng hở ấy vẫn đủ để một xe tăng lách qua nếu cho một xích lên lan can cầu.

Bỏ qua những bọn tàn binh lẻ tẻ hai bên đường, đoàn xe tăng chạy với tốc độ cao về hướng nam trên con đường được gọi là xa lộ thênh thang, thẳng tắp. Bản thân Nhã cũng thấy choáng ngợp, lần đầu tiên trong đời anh được thấy một con đường rộng và đẹp đến thế. Chỉ chừng 30 phút sau, Nhã đã trông thấy tấm biển đề “TĂNG NHƠN PHÚ” bên đường.  Nhưng ngay lúc đó, từ bên trái đường, những loạt đạn đủ các cỡ bất ngờ bắn vào đội hình. Một số chiến sĩ bộ binh và đặc công ngồi ngoài xe trúng đạn ngã xuống. Các xe đi đầu đã dừng lại và dạt vào bên phải đường bắn trả. Nhã dừng xe quan sát, bên trái anh là lớp lớp hàng rào dây thép gai, thỉnh thoảng lại có một tháp canh nhô lên. Phía sau những hàng rào là rất nhiều nhà hai, ba tầng. Nhã đoán đó chính là Trường sĩ quan Thủ Đức. Mà có lẽ đúng vậy, ở phía cuối hàng rào anh đã nhìn thấy hàng chữ “LÁ NGỌC, CÀNH VÀNG- CƯ AN, TƯ NGUY” to lừng lững bằng sơn vàng. Thì ra, đây là nơi đào tạo sĩ quan của quân đội ngụy và chúng chống cự điên cuồng đến phút cuối cùng cũng là chuyện bình thường. Thôi thì cho chúng mày chết một thể.  Nhã vừa định cho một đại đội xung phong vào thì trong tai nghe vang lên tiếng lữ trưởng Tình:
 - Nghĩa Bình gọi 55! Tại sao 11 dừng lại? Nhận đủ, trả lời!
Nhã chợt giật mình. Từ mấy hôm nay, tất cả các cấp trên đều nhắc là phải bỏ qua các mục tiêu không quan trọng để đến mục tiêu chủ yếu nhanh nhất. Thế mà suýt nữa… Nhã lúng búng:
- 55 báo cáo! Bọn địch ở Trường sĩ quan Thủ Đức đang bắn vào đội hình. Chúng tôi đang triển khai đánh trả. 47!
Lập tức, trong tai nghe vang lên tiếng gắt của Tình:
- 55, anh quên rồi à? Không được dừng lại! Tôi sẽ cho pháo 85 lên chế áp chúng. Nhận đủ, trả lời!
Nhã đáp như cái máy:
- 55 nhận đủ! 55 gọi 11! 11 không được ham đánh. Cho bộ binh nép vào sườn tháp pháo rồi vượt qua! Nhận đủ, trả lời!
Mấy khẩu pháo 85 đã được kéo lên và bắt đầu bắn vào căn cứ địch. Tranh thủ thời cơ quân địch phải chuyển hướng đối phó, tiểu đoàn của Nhã và tiểu đoàn 4 nhanh chóng vượt qua.
Nhớ lại lời nhắc nhở của lữ đoàn trưởng, Nhã thấy mình thật có khuyết điểm. Đúng là anh đã quán triệt chưa thật sâu sắc cách đánh của trên. Và cả anh em cán bộ, chiến sĩ dưới quyền của mình nữa. Nhã quyết định sẽ phải đi lên đầu đội hình để duy trì tốc độ. Nhưng nhìn lại chiếc K63 mỏng manh mà ban chỉ huy đang đi, Nhã bỗng thấy ngại. Không phải anh ngại cho bản thân mà là ngại cho mấy anh em cùng đi. Nhưng không đi đầu thì duy trì tốc độ và chỉ huy đội hình rất khó. Ngẫm nghĩ một lát, anh quyết định sẽ chuyển sang xe 912 của Ngô Tầm, trung đội trưởng trung đội 1. Quyết rồi, anh bảo lái xe:
- Tăng tốc độ, vượt được xe 912 thì dừng lại.
Ngô Tầm hơi ngạc nhiên khi thấy Nhã ra hiệu dừng lại. Nhưng khi thấy Nhã trèo lên xe thì anh hiểu ngay. Anh bảo pháo thủ xe mình sang buồng pháo hai và tụt xuống nhường ghế trưởng xe cho Nhã. Vừa chui vào xe, Nhã đã giục:
- Lái xe, tăng tốc độ!
Chiếc 912 tăng tốc độ như một đầu tàu kéo theo cả mấy chục chiếc xe phía sau cũng chạy với tốc độ khá cao. Những băng xích lăn gấp gáp như nuốt lấy từng mét đường. Nhìn đội hình một hàng dọc, Nhã không thật yên tâm, anh lên đài:
- 55 gọi 01! Cho xe sang cả làn đường bên trái, thành đội hình dích dắc. Nhận đủ, trả lời!
Tiếng các đại đội trưởng trả lời. Ngay sau đó, một số xe vượt qua dải phân cách chạy sang làn đường bên trái. Những toán địch lẻ tẻ hai bên đường vẫn bắn vào đội hình nhưng những nòng pháo vẫn hướng về phía trước đầy cảnh giác. Các chiến sĩ bộ binh ngồi sau xe nép sát vào thành tháp pháo để tránh đạn và thỉnh thoảng mới bắn trả vài loạt.
  Chẳng mấy chốc, đội hình đã đến cầu Rạch Chiếc. Bọn địch ở phía nam cầu nấp sau những vật cản trên đường bắn sang như mưa. Thấy có cả xe tăng nên Nhã bóp công tắc phát:
- 55 gọi 01! Tập trung hỏa lực diệt xe tăng địch phía nam cầu.
Đoàn xe hơi giảm tốc độ. Mấy xe chạy đầu cùng nổ súng. Ngay loạt đạn đầu, một chiếc M48 bị bắn cháy. Bọn còn lại cuống cuồng dạt ra hai bên đường. Không thèm quan tâm đến chúng, Nhã vẫn cho tiểu đoàn cơ động với tốc độ cao trên xa lộ.
Những ngôi nhà hai bên đường đã dày hơn nhưng chủ yếu vẫn là nhà một tầng, mái tôn. Những biển quảng cáo các thứ hàng san sát dựng hai bên đường. Nổi bật nhất là hình ảnh một anh chàng da đen đang cười nhe hàm răng trắng lóa, hình như là quảng cáo của một hãng thuốc đánh răng thì phải. Đang căng mắt quan sát tình hình nhưng Nhã vẫn bật cười: “y như cậu Hòa đen hồi ở A Lưới”. Và rồi một cây cầu cong cong hiện ra trong kính quan sát. Nhã biết đây chính là cầu Sài Gòn. Qua cầu này sẽ là nội đô. Ngay đầu cầu là những chướng ngại vật được dựng lên bởi những thùng phuy đầy đất.
Nhã đang phân vân không biết tình hình địch ở đây thế nào thì một phát đạn chống tăng sáng rực bay xẹt qua tháp pháo xe anh. Ngay sau đó là một trận mưa đạn đủ các cỡ chụp lấy đội hình. Biết rằng đây là chốt chặn cuối cùng của địch nên chúng sẽ chống trả điên cuồng, Nhã lập tức bóp phát:
- 01 chiếm địa hình có lợi, phát hiện mục tiêu tiêu diệt!
Lái xe 912 khá nhanh trí đã cho xe dạt hẳn xuống vệ đường. Ngô Tầm cũng đã bắn được một phát về phía đầu cầu. Chiếc 911 vọt lên phía trước nhưng ngay lập tức khựng lại như va phải một bức tường vô hình. Từ lỗ cửa pháo hai đang mở khói rồi lửa bốc lên ngày một to. Các xe khác đã dạt sang hai bên vệ đường và bắt đầu bắn trả. Nhã đã nhìn thấy một chiếc M48 nấp sau đống chướng ngại vật đầu cầu. Nó chỉ thò mỗi tháp pháo lên nên rất khó quan sát. Chắc chắn thằng này là mục tiêu nguy hiểm nhất, Nhã bóp công tắc phát:
- 01 tập trung hỏa lực diệt xe tăng sau vật cản- Chuyển về nội bộ, anh gấp gáp- Tầm, bắn thằng xe tăng sau vật cản đi!
Ngay sau đó, một chùm đạn xuyên vạch đường gần như chụm lại một chỗ trên tháp pháo chiếc M48. Nó lập tức bùng cháy như một bó đuốc. Đến lúc này Nhã mới nhận ra phía bên trái anh có mấy chiếc tàu đang chạy từ phía bờ sông bên kia sang đang bắn vào đội hình của mình. Mà không chỉ có thế, hai chiếc A37 đã xuất hiện trên bầu trời, chúng đang lượn vòng để chuẩn bị ném bom. Từ phía bên phải, bọn địch trên cái tháp cao của nhà máy xi măng Hà Tiên cũng đang bắn vào các anh. Đúng lúc đó, trong tai nghe của Nhã vang lên tiếng lữ trưởng Tình:
- Nghĩa Bình gọi 55! Báo cáo tình hình về ngay!
Nhã bóp công tắc phát:
- 55 báo cáo! Tại đầu cầu, địch dựng nhiều vật chướng ngại và chống trả kịch liệt. Đội hình tạm dừng đánh địch. Đã diệt được 1 xe tăng. Đề nghị Nghĩa Bình cho công binh lên khắc phục vật cản, cho cao xạ bắn máy bay và cho pháo mặt đất bắn tàu chiến phía bên trái.
Một thoáng im lặng rồi tiếng Tình:
- Nghĩa Bình đồng ý! 01 tập trung hỏa lực diệt địch đầu cầu chi viện cho công binh. Khi có thời cơ phải xung phong ngay. Nhận đủ, trả lời!
Nhã vẫn không rời kính quan sát, tay bóp công tắc, miệng trả lời như cái máy:
- 01 nhận đủ! 01 tập trung hỏa lực diệt địch đầu cầu. c3 bắn tầu chiến địch.
Một số chiến sĩ bộ binh và công binh đã xuống xe. Họ tản ra hai bên đường và lúp xúp chạy về phía đầu cầu. Các xe trong đội hình đều đang bắn mạnh về phía cầu và hai chiếc tàu dưới sông. Những tiếng nổ của pháo và đủ các loại đạn loạn xạ. Tầm cũng đang bắn liên tục, khói thuốc phóng mù mịt trong xe. Nhã với tay bật quạt gió nhưng không ăn thua. Đã thấy một đám lửa bùng lên trên một con tàu. Nó lúng túng quay tròn rồi chạy về phía bờ bên kia. Những quả đạn pháo bắn gần cũng đã làm cho một góc chướng ngại vật ở đầu cầu sụp xuống. Nhã thấy cần phải tiến lên thêm một chút nên anh lên đài:
- 01 chú ý! Tiếp tục tiến!- Chuyển về nội bộ, anh hô- Lái xe, tiến!
Một vài xe đã nhích lên phía trước. Chợt một chớp lửa bùng lên ở xe 913. Người chiến sĩ pháo hai đang mở cửa bắn 12 ly 7 bị cả một đám lửa từ thùng dầu ngoài hắt lên lưng. Anh chồm ra khỏi xe và nhảy xuống vệ đường lăn lộn. Chiếc áo vẫn cháy đùng đùng. Lại thêm một xe nữa bị bắn cháy. Nhã băn khoăn không hiểu đạn từ đâu bắn tới mà diệt được xe tăng. Chiếc xe tăng duy nhất ở đầu cầu đã bị bắn hạ rồi cơ mà. Kính quan sát thì quá bé, lại thấp. Xe thì khói mù mịt nhìn cái gì cùng nhòe nhòe. Nhã quyết định phải mở cửa để quan sát. Xoay tay khóa, anh bật cửa trưởng xe lên. Một vầng sáng chói lọi ập vào làm anh lóa mắt. Định thần lại một lát, anh đứng thẳng người trên ghế trưởng xe phóng mắt nhìn về phía cầu. Đây rồi, trên đỉnh cầu một chiếc ụ trưởng xe nhô lên. Tiếp đó là trọn vẹn một cái tháp pháo M48. Ngay lúc đó, một chớp lửa nháng lên ở đầu nòng pháo rồi cái tháp pháo lại biến mất như ảo ảnh. Nhã lẩm bẩm: “Ông tóm được mày rồi”. Chính nó là thủ phạm vừa bắn cháy một xe của anh. Lợi dụng mặt cầu cong, nó nhô lên vừa đủ để bắn một phát rồi lại lùi xuống. Nhã bóp công tắc phát dằn từng tiếng:
- 01 chú ý! Có xe tăng trên mặt cầu. Tất cả ngắm sẵn vào mặt cầu, khi nào nó nhô lên thì bắn!
Đúng như dự đoán của Nhã, chiếc M48 lại từ từ nhô lên. Nhưng lần này nó đã bị hàng chục nòng pháo đang đợi sẵn. Chỉ chờ cái tháp pháo của nó vừa nhô lên được một nửa là hàng chục quả đạn xuyên đã bay tới. Không biết có viên nào trúng không nhưng nó lùi xuống mất dạng. Lúc này, các chiến sĩ công binh đã phá được một góc chướng ngại. Nhã bóp mạnh công tắc phát, hét đến lạc giọng:
- 01 chú ý! Tất cả xung phong!- Vừa hét, anh vừa vung mạnh tay chỉ về phía trước.
Cả đội hình xe tăng rùng rùng chuyển động. Họ vừa chạy vừa bắn lên cầu, bắn xuống sông, bắn máy bay bằng 12 ly 7. Những xe đi đầu đã đến sát cầu. Vừa định giục lái xe tiến, Nhã bỗng thấy tối sầm mắt lại. Trán anh như vừa va phải một bức tường. Hai chân Nhã bỗng nhũn hẳn ra, anh từ từ khuỵu xuống tỳ ngực vào cửa trưởng xe, một cánh tay vẫn hướng về phía trước. Trong bóng đêm dày đặc đang lan tỏa Nhã nghe văng vẳng tiếng thét đến xé lòng của Hiền: “Ối anh ơi!” rồi lịm đi không biết gì nữa.
Nhưng có lẽ không phải  Nhã mê. Vào lúc đó, tại cái trạm xá nhỏ bé quê anh, Hiền vừa lấy hơi rặn lần cuối cùng. Một cơn đau như xé cô ra làm đôi. Cô hét lên như trong vô thức: “Ối anh ơi!” rồi cũng lịm đi. Chị y sỹ thì mừng rỡ chìa đứa bé đỏ hỏn đầy nhớt dãi và lòng thòng dây rốn đang oe oe khóc rõ to về phía bà cụ Đảm: “Thằng cu, bà ạ!”.

Mặc dù gần như suốt đêm không chợp mắt nhưng ông Đào vẫn thấy tỉnh táo lạ thường. Dường như khí thế của cuộc tiến công như vũ bão của binh đoàn thọc sâu đã tiếp thêm sức mạnh cho cái thân thể không lấy gì làm khỏe mạnh của ông vậy. Không chỉ có thế, cái mặt lúc nào cũng khó đăm đăm của ông hôm nay cũng mang một bộ dạng khác hẳn. Ngồi trên xe, thỉnh thoảng ông còn bật ra một câu nói đùa làm cho trợ lý Hàng, lái xe Năm và cậu chiến sĩ thông tin cũng phải bật cười.
Đêm qua, lúc có lệnh cho bộ đội tạm nghỉ, ông không ngủ mà ngồi dựa vào một gốc cây bên đường mở đài nghe. Nửa đêm về sáng, các đài tiếng Việt hầu như không lên sóng, chỉ có đài Trung Quốc là mạnh. Nghe một lát thấy chỉ là những tin tức chung chung, ông chuyển về Đài Tiếng nói Việt Nam. Một giai điệu hùng tráng nổi lên: “Tiến về Sài Gòn, ta quét sạch giặc thù. Tiến về đồng bằng, giải phóng thành đô”. Ông nghe mà thấy lòng nao nao xúc động. Vâng, đúng thế. Hôm nay, ông và các đồng đội của ông sẽ đánh trận cuối cùng, sẽ tiến về Sài Gòn để thực hiện khát vọng thống nhất, độc lập, tự do đã nung nấu từ ngàn đời nay của cả dân tộc.
Cái giai điệu ấy còn ngân vang mãi trong lòng ông, nhất là khi ông đứng ở ngã ba Vũng Tàu lặng nhìn hàng trăm chiếc xe đủ loại được dẫn đầu bởi những chiếc xe tăng kiêu hùng đang hối hả lao về phía Sài Gòn. Đúng là một trận cuồng phong không một sức mạnh nào, một thế lực nào có thể ngăn cản nếu nó không muốn bị cuốn phăng đi. Trong khoảnh khắc ông chợt nhớ đến Bác Hồ, người Cha già dân tộc, con người mà ông hằng yêu mến, kính trọng. Người đã không còn nữa để chứng kiến thời khắc hào hùng này, cái thời khắc mà suốt đời Người vẫn ao ước. Ông Đào chỉ chợt tỉnh khi thấy đoàn xe của sở chỉ huy tiền phương binh đoàn Sông Hương vọt qua. Đưa vội chiếc đài bán dẫn cho Hàng đang đứng cạnh, ông bảo:
- Cậu liên tục mở đài Sài Gòn để theo dõi xem chúng phản ứng thế nào nhé-  Bằng những bước chân dứt khoát, ông bước lại chiếc xe con và mở cửa, trèo lên ghế sau- Năm, cho xe bám sát xe của sở chỉ huy binh đoàn. Còn cậu, đưa tớ bộ cáp nghe rồi mở đài đi.
Năm nổ máy phóng vụt đi. Anh trổ tài len lách nên chỉ vài phút sau đã bám kịp đoàn xe của sở chỉ huy binh đoàn Sông Hương. Đúng lúc ấy, đoàn xe bị ùn lại. Từ phía trước, nhiều tiếng nổ vang lên. Ông Đào đã chụp bộ cáp lên đầu, miệng lẩm bẩm:
- Cái cậu Nhã này hay thật! Đã dặn đi, dặn lại không được ham đánh cơ mà.
Hàng rời tai khỏi cái đài, lo lắng:
- Có chuyện gì thế, thủ trưởng?
Ông Đào nhìn quanh một lát rồi phán đoán:
- Chắc bọn địch ở Trường sĩ quan Thủ Đức nó bắn vào đội hình ấy mà. À, được rồi. Cậu Tình đã can thiệp đúng lúc.
Mặc dù đi ở giữa đội hình nhưng nhờ chiếc máy 2 oát, ông Đào vẫn cơ bản nắm được tình hình phía trước. Sau lần được nhắc nhở ở Thủ Đức, tiểu đoàn trưởng Nhã đã quán triệt rất tốt cách đánh của chiến dịch. Anh đã bỏ qua những mục tiêu hay toán địch lẻ tẻ trên đường nên tốc độ tiến công được đẩy lên rất cao.
Trái tim ông Đào chỉ thật sự thắt lại khi nghe Nhã báo cáo về tình hình địch ở đầu cầu Sài Gòn. Ông biết, đây là chốt chặn cuối cùng của địch trên đường tiến vào nội đô. Những kẻ đang cầm cự ở đây là những kẻ chẳng còn gì để mất nên chắc chắn chúng sẽ chống trả hết sức điên cuồng. Và điều tệ hại nhất là trong bước đường cùng chúng có thể sẽ phá cầu. Nếu điều đó xảy ra thì thật sự là một thảm họa. Con sông Sài Gòn rộng mấy trăm mét sẽ là một vật cản thiên nhiên lớn mà khắc phục được nó không hề dễ dàng. Không chần chừ, ông dằn giọng:
- Năm, cho xe lách lên phía trước đi!
Năm hơi ngần ngừ nhưng rồi cũng vào số và từ từ lách qua dòng xe tải hỗn độn nhích lên phía trước. Đúng lúc ấy, Hàng lắp bắp:
- Báo cáo thủ trưởng, đài Sài Gòn phát lời kêu gọi của Dương Văn Minh- Vừa nói anh vừa đưa vội chiếc đài cho ông Đào.
Ông Đào ghé vội tai vào chiếc đài, tay vặn tăng âm lượng. Từ chiếc đài vọng ra tiếng nói buồn buồn của Tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh: “Đường lối chủ trương của chúng tôi là hòa giải và hòa hợp dân tộc để cứu sinh mạng đồng bào. Tôi tin tưởng sâu xa vào sự hòa giải của người Việt Nam để khỏi thiệt hại xương máu của người Việt Nam. Vì lẽ đó, tôi yêu cầu tất cả anh em chiến sĩ Việt Nam Cộng hòa hãy bình tĩnh, không nổ súng và ở đâu ở đó. Chúng tôi cũng yêu cầu anh em chiến sĩ Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam ngưng nổ súng. Chúng tôi ở đây chờ gặp Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam để cùng nhau thảo luận lễ bàn giao chính quyền trong một trật tự, tránh đổ máu vô ích của đồng bào”.
Một thoáng suy nghĩ, ông Đào đột ngột hô:
- Năm, dừng lại!
Xe vừa dừng, ông đã bật cửa cầm chiếc đài xăm xăm chạy lại chỗ đoàn xe của sở chỉ huy tiền phương binh đoàn. Tướng Ân đang đi đi, lại lại trên đường tỏ ra vô cùng sốt ruột. Nhác thấy bóng ông Đào, tướng Ân sốt sắng:
- Có gì thế, anh Đào?
Ông Đào chỉ chiếc đài:
- Có chuyện, anh ạ. Dương Văn Minh vừa lên đài kêu gọi hai bên buông súng, ở đâu ở nguyên đó để chờ bàn giao chính quyền.
Tướng Ân ngạc nhiên:
- Có chuyện đó à?
Đúng lúc đó, một trợ lý chính trị binh đoàn chạy lại, tay anh ta cũng cầm một chiếc đài bán dẫn. Không để người trợ lý nói, tướng Ân xua tay:
- Tớ biết rồi- Trán ông nhăn lại, ông quay sang ông Đào- Anh nghĩ sao? Có dừng lại không?
Không chần chừ, ông Đào quả quyết:
- Theo tôi, ta cứ việc ta ta làm. Dừng bây giờ là chết, là mắc mưu chúng đấy.
Tướng Ân gật đầu:
- Đúng! Kiên quyết không dừng lại. Nhờ anh chỉ đạo giúp anh em xe tăng đẩy nhanh tốc độ tiến công hơn nữa.
Bắt vội tay người đồng đội, ông Đào chạy trở lại xe của mình. Vừa chui vào xe, ông đã bảo Năm:
- Chạy lên trước đi!- Chụp vội cáp nghe vào tai, ông bóp công tắc phát- Nghĩa Bình đâu, tôi Tam Đảo đây. Tập trung mọi lực lượng, nhanh chóng vượt cầu theo kế hoạch.
Khi chiếc xe con của Năm chạy lên đến sau đội hình xe tăng của tiểu đoàn 5 thì cũng là lúc ông Đào nghe thấy khẩu lệnh xung phong của Nhã. Biết rằng vật cản đầu cầu đã thông, chốt chặn cuối cùng đã mở và cầu vẫn còn nguyên ông thở ra một hơi dài khoan khoái. Qua được cây cầu này, chắc chắn chỉ ít phút nữa cái Phủ đầu rồng của bè lũ ngụy quyền sẽ nằm trong thị trường kính ngắm của xe tăng.
Như được một đầu kéo cực mạnh lôi đi, đoàn xe gần 400 chiếc của binh đoàn thọc sâu lũ lượt qua cầu. Năm cũng đang nhấn mạnh ga cho chiếc xe con của mình thì ông Đào dằn giọng:
- Dừng lại!
Năm tấp vội xe vào lề đường rồi dừng lại. Ngay trước xe anh là một chiếc thiết giáp K63 bị đạn pháo phá tung phần nóc. Trước đó chừng vài chục mét là hai chiếc xe tăng đang cháy ngùn ngụt. Một số cán bộ, chiến sĩ đang khẩn trương cấp cứu thương binh. Ông Đào đã nhận ra trong số đó có trung úy Cán, trợ lý chính sách của lữ đoàn H03. Nhẹ nhàng tiến lại gần chiếc xe, ông cúi xuống bên Cán:
- Anh em mình hy sinh, bị thương có nhiều không?
Đang thoăn thoắt băng lại vết thương cho một chiến sĩ nhưng khi thấy trước mặt mình là tư lệnh binh chủng, Cán đứng phắt dậy, anh nhẩm tính một lát rồi nói bằng cái giọng đẫm nước mắt:
- Báo cáo thủ trưởng, tổng số hy sinh từ sáng đến giờ của H03 là 10 đồng chí, còn bị thương là 11 đồng chí ạ.
Ông Đào ngạc nhiên:
- Sao? Nhiều thế cơ à? Có 3 xe bị thôi mà.
Cán lắc đầu:
- Dạ, 4 xe ạ. Còn xe 707 của tiểu đoàn 5 bị cháy ở Thủ Đức nữa. Nguyên xe đó cả 5 đồng chí hy sinh. Xe chỉ huy này 2 đồng chí. Hai xe tăng kia mỗi xe 1 đồng chí. Còn 1 đồng chí nữa là tiểu đoàn trưởng Nhã.
Ông Đào bỗng thấy sây sẩm mặt mày, miệng lắp bắp:
- Cậu Nhã chết rồi à? Tớ vừa nghe thấy cậu ấy hô xung phong cơ mà.
Cán đưa tay quệt nước mắt:
- Dạ, đúng thế ạ. Anh ấy nhô người ra ngoài quan sát và chi huy. Khi thấy thời cơ đến, anh ấy đã ra lệnh xung phong. Nhưng một viên đạn đã bắn trúng trán anh ấy.
Trấn tĩnh lại một hồi, ông Đào hạ giọng:
- Cậu ấy nằm ở đâu? Đưa tớ lên chỗ cậu ấy đi!
Cán chỉ tay về mảnh đất trống bên trái đường:
- Dạ, chúng tôi đang chuẩn bị mai táng đồng chí Nhã và các đồng chí hy sinh ở kia ạ.
Ông Đào nhìn theo tay Cán. Ở đó, mấy chiến sĩ đang khẩn trương đào huyệt. Hàng cũng đã xách theo chiếc đài xuống đứng cạnh tư lệnh. Ba thày trò rảo bước về phía bãi đất trống. Phía sau, Năm cũng nổ máy rồi chầm chậm bò theo. Những dòng xe vẫn nối đuôi nhau không ngớt qua cầu.
Giữa bãi đất trống, 5 thi hài liệt sĩ đã được bó gọn trong những tấm tăng màu cỏ úa xếp thành một hàng ngay ngắn. Cán nghẹn ngào:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi định đặt anh em nằm gối đầu lên cầu Sài Gòn, còn mặt nhìn về quê hương miền Bắc. Thủ trưởng thấy thế có được không ạ?
Ông Đào không nói gì mà chỉ lẳng lặng gật đầu. Ông ngồi xuống khẽ vạch mảnh tăng trên mặt của các liệt sỹ ra ra. Tất cả đều còn rất trẻ. Nhiều tuổi nhất chắc là Nhã. Anh nằm giữa những người đồng đội, những vết máu trên mặt đã được lau sạch. Trên vầng trán rộng và phẳng là một lỗ đạn sâu hút chỉ nhỏ bằng đầu đũa. Gương mặt anh thanh thản như người nông dân vừa cày xong thửa ruộng, như người thợ vừa rời cỗ máy sau ca làm việc. Với người tiểu đoàn trưởng này, ông Đào có nhiều kỷ niệm nhớ đời. Đó là cuộc gặp gỡ không hẹn mà nên ở Triển lãm chiến thắng Đường Chín- Nam Lào. Đó là những tháng ngày ác liệt ở chiến trường Quảng Trị năm 1972… Mới hôm qua thôi, ở đầu cầu Sông Buông ông còn bắt tay anh chúc hoàn thành nhiệm vụ. Và vừa mới đây thôi, ông vẫn được nghe cái giọng trầm ấm và quyết đoán khi anh lệnh cho tiểu đoàn xung phong vượt cầu. Từ đôi mắt ông, hai dòng lệ ứa ra làm mờ cả cặp kính. Đồng ý rằng chiến tranh là có hy sinh, mất mát. Hai cuộc chiến tranh kéo dài gần ba mươi năm trên đất nước này đã cướp đi bao nhiêu sinh mạng trai trẻ như các đồng đội của ông đang nằm đây. Nhưng cái chết của 5 chiến sĩ này vẫn làm ông thấy xót xa quá đỗi. Họ chết khi khoảng cách đến thắng lợi chỉ còn tính bằng giờ, bằng phút. Ông ngồi lặng đi và chỉ bừng tỉnh khi người chiến sĩ thông tin đeo cái đài 2 oát lúp xúp chạy tới bên:
- Báo cáo thủ trưởng, có điện của H03.
Vồ lấy đôi cáp nghe chụp vội vào đầu, ông Đào cố nén xúc động nhưng vẫn quên mật ngữ:
- Tôi, Đào đây!
Từ trong tai nghe vang lên giọng của lữ trưởng Tình, không khìn khịt như mọi khi mà đầy hào sảng:
- Nghĩa Bình báo cáo! Nghĩa Bình đã đánh chiếm được dinh Độc Lập. Đại đội trưởng đại đội 4 đã cắm cờ trên nóc dinh. Chính ủy Văn đang đưa Dương Văn Minh ra đài phát thanh tuyên bố đầu hàng. Báo cáo hết!
Ông Đào thở ra một hơi dài khoan khoái. Thế là mục tiêu chủ yếu của chiến dịch này, của cả cuộc chiến này đã bị đánh chiếm. Cuộc trường chinh dằng dặc ba mươi năm đã đến cây số cuối cùng. Một cảm giác lâng lâng khó tả trào lên trong lòng ông. Cố nén nghẹn ngào, ông bóp công tắc phát rồi bình thản:
- Xin cảm ơn các đồng chí! Nhớ bố trí đội hình đề phòng địch phản kích. Tôi sẽ vào ngay!
Trao trả bộ cáp nghe cho người chiến sĩ thông tin, ông Đào quay lại ngắm nhìn gương mặt 5 liệt sĩ rồi nhẹ nhàng giắt lại các mảnh tăng. Năm huyệt mộ đã đào xong, màu đất phù sa sông Sài Gòn nâu sẫm chẳng khác mấy màu đất quê hương ông ven sông Hồng. Quay lại phía Cán, ông hạ giọng:
- Mai táng cho anh em cẩn thận rồi lập sơ đồ mộ chí cụ thể vào nhé. Tớ đi đây. Lúc nào xong việc tớ sẽ ra thắp hương cho anh em.

Khi mấy thầy trò lên đến chỗ chiếc xe con thì một đoàn xe tăng đang phăm phăm lao tới. Dường như đã nhận ra người đứng bên đường là tư lệnh binh chủng, chiếc xe tăng đi đầu giảm tốc độ rồi dừng hẳn lại. Từ trên xe, trưởng phòng tác chiến Phùng và một cán bộ nhảy xuống chạy đến trước mặt ông Đào. Nhìn người cán bộ chạy cạnh Phùng, ông Đào thấy có nét quen quen. Phùng đã tới trước mặt tư lệnh, anh đứng nghiêm:
- Báo cáo tư lệnh, đây là mũi thọc sâu của binh đoàn Mê Kông. Vì địch đã phá mất cầu Mới nên buộc phải vòng ra xa lộ. Còn đây là đồng chí Cân, chính trị viên đại đội của tiểu đoàn 21.
Ông Đào đưa tay bắt tay Cân. Một ánh chớp lóe lên trong trí nhớ. Thì ra đây là cậu chiến sĩ hay thơ của đại đội 9 năm nào. Ông hồ hởi:
- Chào đồng chí! Thế là tất cả chúng ta lại gặp nhau ở Sài Gòn.
Nhìn về đoàn xe tăng vẫn đang gầm gừ nổ máy phía sau, Cân nhỏ nhẹ:
- Xin phép thủ trưởng, chúng tôi phải đi ạ.
Giữ bàn tay của Cân lại, ông Đào nhắc:
- Này, dinh Độc Lập bên H03 nó chiếm rồi. Các cậu vào đấy cẩn thận không bắn nhầm nhau đấy.
Một thoáng buồn hiện lên trên mặt người cán bộ trẻ. Nhưng rồi anh lại tươi lên ngay:
- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi còn các mục tiêu khác nữa ạ.
Anh quay người chạy lên xe mà không hề biết người trưởng xe thân yêu của mình đang nằm cách đó chỉ vài chục mét.
Đợi cho đoàn xe tăng và hơn chục chiếc xe tải chở quân đi qua hết, ông Đào bảo Năm:
- Cho xe chạy!
Chiếc xe con hòa lẫn vào dòng xe lên cầu Sài Gòn. Đến đỉnh cầu, tầm mắt bỗng mở rộng hẳn ra. Ông Đào đang say sưa ngắm nhìn thì Hàng hào hứng:
- Báo cáo tư lệnh, đài Sài Gòn lại phát rồi ạ.
Ông Đào giật lấy chiếc đài trong tay Hàng rồi vặn to núm âm lượng lên. Từ trong chiếc đài, một giọng miền Trung hơi vấp váp phát ra: “Chúng tôi là những người đại diện cho Ủy ban nhân dân cách mạng Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định. Chúng tôi là những người đầu tiên tới dinh Độc Lập trước 12 giờ và đã cùng anh em quân đội giải phóng cắm cờ trên dinh Độc Lập. Chúng tôi là giáo sư Huỳnh Văn Tòng và cựu chủ tịch Tổng hội sinh viên Sài Gòn Nguyễn Hữu Thái… Đời sống bình thường đã trở lại Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố mà Bác Hồ đã mong đợi, nay đã được giải phóng… Xin giới thiệu lời kêu gọi của ông Dương Văn Minh và Vũ Văn Mẫu của chính quyền Sài Gòn về vấn đề đầu hàng ở thành phố này…”
Chiếc đài lặng đi một lát, ông Đào vặn to hết cỡ nút âm lượng nhưng vẫn không thấy gì. Gí sát chiếc đài vào tai vẫn không thấy động tĩnh gì, ông xua tay bảo Năm:
- Dừng xe lại!
Năm vừa táp chiếc xe vào sát một bên thành cầu và dừng lại thì từ chiếc đài đột ngột vang lên giọng nói của Dương Văn Minh: “Tôi, Đại tướng Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn, kêu gọi Quân lực Việt Nam Cộng hòa hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam. Tôi tuyên bố chính quyền Sài Gòn từ trung ương đến địa phương phải giải tán hoàn toàn. Từ trung ương đến địa phương trao lại cho Chính phủ Cách mạng Lâm thời Miền Nam Việt Nam”
    Ông Đào thở dài khoan khoái. Thế là xong. Chính quyền tối cao của ngụy quyền Sài Gòn đã phải đầu hàng vô điều kiện. Tiếng nói trong đài lặng đi, nghe rõ cả tiếng lịch kịch của bàn ghế rồi một giọng nói khác vang lên: “Trong tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc, tôi, Giáo sư Vũ Văn Mẫu, Thủ tướng, kêu gọi tất cả các tầng lớp đồng bào hãy vui vẻ chào mừng ngày hòa bình của dân tộc, và trở lại sinh hoạt bình thường. Chuyên viên của các cơ quan hành chính quay trở về vị trí cũ dưới sự hướng dẫn của chính quyền cách mạng”.
Lại vài tiếng lịch kịch nữa rồi từ chiếc đài vang lên một giọng nói miền Trung dõng dạc và ấm áp:  “Chúng tôi đại diện lực lượng quân Giải phóng miền Nam Việt Nam long trọng tuyên bố Thành phố Sài Gòn đã được giải phóng hoàn toàn, chấp nhận sự đầu hàng không điều kiện của ông Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn”
Tiếng nói trong đài vừa dứt, trợ lý chính trị Hàng đã hớn hở reo lên:
- Tiếng anh Bùi Văn, tư lệnh ạ!
Một cảm giác lâng lâng khó tả dâng lên trong lòng ông Đào. Những cán bộ, chiến sĩ của ông thật dũng cảm, thật thông minh và sáng tạo. Chính họ đã dẫn đầu đội hình chiến đấu ở tất cả các hướng về đây; chính họ đã cắm lá cờ bách chiến, bách thắng của dân tộc lên nóc phủ Tổng thống ngụy quyền; và cũng chính họ đã biết đưa Tổng thống ngụy quyền sang đài phát thanh tuyên bố đầu hàng để kết thúc cuộc chiến càng nhanh càng tốt. Đặt chiếc đài xuống ghế, ông Đào bước xuống xe phóng tầm mắt về phía thành phố Sài Gòn. Trong ánh nắng dìu dịu của buổi trưa cuối Xuân, những mái nhà lợp tôn lô xô lấp lóa vừa lạ, vừa quen. Từ trong các ngõ hẻm, những dòng người tấp nập kéo ra, trên tay nhiều người phấp phới những lá cờ giải phóng nửa xanh, nửa đỏ. Phía dưới cầu, dòng sông Sài Gòn vẫn lững lờ chảy, những giề lục bình hoa tím ngắt vẫn lặng lẽ trôi như ngàn năm nay vẫn vậy. Ngay bên cạnh ông, xen vào giữa những chiếc xe chở đầy bộ đội là những chiếc xe ca, xe tải, xe lam, xe xích- lô máy… chở đầy dân đang lũ lượt kéo về thành phố. Xe nào cũng có một lá cờ giải phóng cắm ngay phía trước. Những người dân chen nhau chật cứng trên xe nhưng gương mặt họ thì tươi cười rạng rỡ. Thấy mấy anh bộ đội đứng trên cầu, họ vẫy tay chào tíu tít. Tất cả thật thanh bình như chưa hề có một trận kịch chiến  vừa mới xảy ra ở chính nơi đây. Ông Đào đột ngột quay mặt về phía sau, trên bãi đất trống bờ bắc sông, năm ngôi mộ mới đen thẫm đã thành hình.
Bất giác, hai dòng nước mắt chảy dài trên gương mặt khắc khổ của ông Đào.