Lịch sử Quân sự Việt Nam

        Vào những giờ này, ngày này cách đây 43 năm mặt đất, bầu trời Hà Nội rung chuyển bởi cuộc tập kích chiến lược bằng B.52 của giặc Mỹ. Những ai đã trải những ngày tháng ấy chắc khó có thể quên được.

        Tại http://www.vnmilitaryhistory.net/index.php/topic,603.0.html đã được các thành viên mổ xẻ, bình luận rất kỹ về chiến dịch này giúp ta có cái nhìn khách quan hơn, có điều kiện so sánh với các thông tin chính thống của mỗi bên.

        Khác với cách bình luận, so sánh dữ liệu của cả 2 bên như ở topic trên, cuốn "Hà Nội tháng chạp 1972" lại đi theo hướng gặp gỡ lại các chứng nhân lịch sử - nhứng người trực tiếp đối đầu với B.52, nghe họ kể lại những gì đã xảy ra ngày ấy. Sách được xuất bản năm 1982 và là 1 trong các hoạt động của quân chủng nhằm kỷ niệm 10 năm đánh thắng trận tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ. Để chuẩn bị tư liệu cho cuốn sách, nhóm tác giả đã lặn lội đi tìm gặp lại các chiến sĩ, cán bộ trực tiếp chiến đấu, ghi lại những lời kể của họ. Vì thế cuốn sách chứa rất nhiều các thông tin và tư liệu quý. Xin trân trọng giới thiệu.

        - Tên sách: Hà Nội tháng chạp 1972.
        - Tác giả : Lưu Ngọc Chiến, Lê Xuân Giang, Đinh Khôi Sỹ
        - Nhà xuất bản: Cục chính trị Quân chủng phòng không.
        - Năm xuất bản:1982
        - Số hóa: Giangtvx.
 

        Nhân dịp kỷ niệm 38 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam; 60 năm ngày thành lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô-viết: 10 năm đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ và nhân ngày truyền thống của quân chủng Phòng không (18 tháng 12), Cục chính trị quân chủng Phòng không xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn ký sự “ HÀ NỘI THÁNG CHẠP 1972”.

        Cách đây 10 năm, quân và dân ta đã đánh thắng oanh liệt cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và một số nơi khác trên miền Bắc. Chiến thắng oanh liệt đó có ý nghĩa rất to lớn cả về chính trị và quân sự; đập nát thần tượng B.52, con chủ bài của đế quốc Mỹ; buộc Mỹ phải từ bỏ chính sách thương lượng trên thế mạnh, phải ký hiệp định Pa-ri lập lại hòa bình ở Việt Nam.

        Mười năm qua ở Việt Nam và trên thế giởi đă có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều sách báo và nhiều sáng tác văn học nghệ thuật nói về sự kiện lịch sử này. Cuốn ký sự “HÀ NỘI THÁNG CHẠP 1972” được phép xuất bản mong góp thêm một tiếng nói ca ngợi cuộc chiến đấu anh hùng đó.

        Mặc dầu chúng tôi đã cố gắng sưu tầm tư liệu mong sao phản ánh chân thực cuộc chiến đấu anh hùng ấy của quân và dân ta nói chung, của quân chủng Phòng không - Không quân nói riêng song so với tầm vóc của sự kiện lịch sử này, những điều đã được viết trong cuốn sách còn rất nhiều hạn chế và không tránh khỏi những thiếu sót.

        Để cuốn sách được xuất bản đúng vào dịp kỷ niệm những ngày lịch sử trên chúng tôi được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cán bộ, chiến sĩ trong hai quân chủng Phòng không và Không quân đã có vinh dự tham gia chiến đấu góp phần đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ.

        Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp phê bình bổ sung của bạn đọc để giúp cho cuốn sách sau này có dịp xuất bản lại sẽ được hoàn chỉnh hơn.

        Xin chân thành cám ơn các đồng chí.

        •   Hòa bình đang đến.

        Mùa đông năm 1972, cuộc chiến tranh ở Việt Nam đang bước vào giai đoạn kẽt thúc. Lịch sử sẽ giành một đoạn kết như thế nào cho đế quốc Mỹ ?

        Cuối cùng nhân dân Việt Nam anh hùng đã thắng. Tên khổng lồ Hoa Kỳ đã bị đẩy đến một sự lựa chọn: nên thua như thế nào? Hay nói cho đỡ bẽ mặt người Mỹ hơn, nên kết thúc như thế nào?

        Sẽ không có đoạn kết như hồi đại chiến thế giới thứ hai: xe tăng Hồng quân ầm ầm tiến vào Béc-lin. Hít-le tự sát. Những tên tội phạm chiến tranh bị bắt. Bị treo cổ và xử bẳn. (Hoặc không như ba năm sau, năm 1975, xe tăng quân giải phóng tiến vào Sài Gòn, nội các Dương Văn Minh đầu hàng. Đại sứ Mác-tin tháo chạy).

        Mùa đông năm 1972, cả thế giới hướng về Pa-ri. Nói đúng hơn là hướng về những cuộc đàm phán giữa Việt Nam và Mỹ đang diễn ra tại đó. Chiến tranh sẽ kết thúc "trên bàn hội nghị" ở phố Clê-be. Chẳng lẽ mọi việc chỉ diễn biến có vậy sao? Ngày 8 tháng 10 năm 1972, cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ và tiến sĩ Kít-xinh-giơ lại tiếp tục gặp nhau trong phiên họp kín thứ 19. Mặc dầu những cuộc đàm phán tay đôi đó được giấu kín như hũ nút, tại thành phố trung tâm châu Âu này, tin tức vẫn bị "rò rỉ" ra ngoài. Những tờ báo lớn, các hãng tin không bỏ lỡ cơ hội thêm dấm, thêm ớt, cho những nguồn tin hiếm hoi, chắt gạn ấy.

        "Hòa bình sắp vãn hồi rồi!". Thính thoảng báo chí lại treo lơ lửng một cái tin giật gân như vậy. Chộp ngay lấy những dấu hiệu mơ hồ đó, thế giới nửa tin, nửa ngờ, phập phồng hy vọng.

        Hòa bình vốn là niềm khao khát của loài người. Hàng thập kỷ nay, cuộc chiến tranh đẫm máu ở Đông Dương đã trở thành mối quan tâm diết dóng của lương tri thế giới. Đến nay, dù sao cũng đã có những căn cứ để mà tin. Mọi việc như đang chín muồi. Bóng dáng của hòa bình dường như đã thấp thoáng ở cuối trời rồi.

        Người ta còn trông đợi cả ở cuộc bầu cử ngày 7 tháng 11 năm 1972 ở Mỹ nữa. Có lẽ cuộc bầu cử đó cũng sẽ là chất kích thích thúc đẩy hòa bình đến sớm.

        Ních-xơn không giấụ giếm tham vọng được tái cử. Bốn năm trước, khi giành được ghế tổng thống của Giôn-xơn, y đã hứa hẹn với cử tri Mỹ: sẽ chấm dứt chiến tranh trong nhiệm kỳ này. Ních-xơn chỉ còn mấy tuần để thực biện lời hứa đó.

        Trong cuộc ganh đua mới, với ông nghị sĩ “bồ câu” Mác-ga-vơn, cả hai đảng “con lừa” và “con voi” đều lạm dụng những từ ngữ tụng ca hòa bình.

        “Diều hâu” Ních-xơn phải đội lốt “bồ câu” để giành cho được nhiều phiếu, thắng cho bằng được Mác-ga-vơn.

        Một nước Mỹ mệt mỏi vì chiến tranh, chán ngán, chia rẽ, thù hận... rất dễ nổi khùng. Người ta sẵn sàng loại bỏ Ních-xơn như đã từng loại Gíôn-Kơn bốn năm trước.

        Năm 1972 quả là một năm đầy sóng gió ở nhiều phía đến với Nich-xơn. Riêng đối với cuộc chiến tranh ở Việt Nam, Nhà Trắng đã phải chèo chống đối phó như thế nào trước những dòng xoáy nghiệt ngã dồn dập tới.

        Tiến sĩ Kít-xinh-giơ, con người đã có lúc trùm cả bóng mình lên hình ảnh của đương kim tổng thống, quả là một anh thày dùi thượng thặng. Táo bạo, thông minh, qụỷ quyệt... Kít đã tìm cách đưa ông chủ của mình vượt qua những bước hiểm nghèo, bằng những nước cờ mới mẻ.

        Đó là việc "chọc thủng" nước Trung Hoa của Mao. Đưa ngay “con bài Trung Quốc” vào bàn cờ chính trị thế giới. Dùng nó làm cái phao để cứu cho Ních-Xơn khỏi bị chết chìm trước những cơn sóng dữ ở trong nước và trên thế giới. Cả thế giới không tránh khỏi phút bàng hoàng kinh ngạc khi chứng kiến mối tình Mỹ - Trung và cái quái thai "thông cáo Thượng Hải". Còn sau đó người ta có ghê tởm, buồn nôn phỉ nhổ nó, Ních-xơn cũng chẳng cần. “Hơn người” ở chỗ, Ních-xơn đã nhận ra đằng sau sắc cờ "cách mạng" của Mao là một cái gì không phải thế. Còn Kít-xinh-giơ thì lại là chú ruồi rất nhạy cảm đánh hơi thấy cái vị tanh hữu dụng của chủ nghĩa Mao đối với bàn cờ chính trị của Mỹ.

        Dù cho người Mỹ đã chai sạn với trò quảng cáo giật gân, không khỏi bị cuốn hút vào những pha cực kỳ lạ lùng, hấp dẫn trên màn ảnh nhỏ. Đây là cảnh Ních-xơn cười cười nói nói với “lãnh tụ vĩ đại” và “hoàng hậu đỏ” Giang Thanh. Còn kia kia là những chén rượu Mao-đài hỉ hả trong bữa đại tiệc ở cung đình Trung Nam Hải. “Con hố giấy” đang vờn “mặt trời hồng", đó là màn tuồng mỹ mãn!

        Sau khi đi Bắc Kinh, Ních-xơn đã đi Mạc Tư Khoa. Hiệp ước “SALT-1” cũng là một món quà hấp dẫn mà Ních-Xơn đang có nhã ý mang đến cho các cử tri yêu hòa hình Mỹ.

        Với hai việc làm “lớn lao” đó, Ních-xơn tha hồ mà hốt phiếu trong cuộc tranh cử sắp đến.

        Song, những mối bang giao mới mẻ ấy chẳng nghĩa, lý gì, nếu Ních-xơn vẫn bị sa lầy ở Việt Nam. Ôi Việt Nam! Đó là “bữa ăn sáng, bữa ăn trưa, bữa ăn tối” của Ních-xơn. Không có điều gì được người Mỹ chú ý bằng việc kết thúc cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Con em họ không thể tiếp tục ra đi để chết ở miền đất nóng bỏng, xa vời ấy. Giặc lái Mỹ bị bắt, lính Mỹ phải sớm, được trở về đoàn tụ với gia đình.

        Dù muốn hay không, Ních-xơn cũng đều lúc phải trả lời cho nhân dân Mỹ: Hòa bình hay chiến tranh? Phải chăng câu trả lởi đang ở chỗ Hen-ri Kit-xinh-giơ?

        Mấy tháng nay, chiếc “Bô-inh” của ông ta cứ bay như con thoi qua các đại dương. Những hoạt động tất bật nửa kín, nửa hở của y ở Pa-ri đang như báo hiệu một cái gì.

        Người phương Tây tính khí bồng bột. Họ đang mong mỏi hòa bình. Chính vì thế hễ có một chút ít cơ hội là họ lại sống trong ảo tưởng hòa bình. Các nhà báo đang bám sát Kít-xinh-giơ, ở Pa-ri, cố gắng nuôi những ảo tường đó lớn dần lèn: “Hãy đợi, nay mai thôi! Những con bồ câu của Pi-cát-xô đã tung bay từ phố Clê-be mang tin vui đi khẳp thế gian này!"

        Ở Việt Nam súng và bom vẫn nổ. Máu vẫn chảy. Người Việt Nam chúng ta, những người đang cầm súng, ngày đêm vật lộn với cái chết, và mọi nỗi khó khăn, gian khổ của chiến tranh phải là những người mong mỏi hòa bình hơn cả. Nhưng quyết không bỏ hòa binh với bất cứ giá nào.

        Mùa đông năm 1972, nhân dân ta cũng đă hình dung được thắng lợi cuối cùng đang đến gần. Đó là dự cảm của những người trong cuộc. Nó bắt nguồn từ nhận thức về thế và lực trên chiến trường. Từ tiếng súng mở màn cuộc tổng tiến công chiến lược mới đến nay, nhân dân ta đã vật lộn với kẻ thù biết bao nhiêu tháng. Bây giờ ai cũng có thể nhận xét một câu: “Thằng Mỹ hết hơi rổi”. Nhân dân ta hướng về Pa-ri tin tưởng ở chủ trương “vừa đánh, vừa đàm” của Đảng. Nếu có một kết cục nào đó ở Pa-ri, thì có gì đáng ngạc nhiên ? Hai mươi nảm nay máu của dân tộc ta đã đổ rất nhiều vì cái kết cục đó.

        Có cái gỉ như nghịch lý trong sự điềm tĩnh đến lạnh lùng của chúng ta.

        Thảng 10, đồng chí Lê Đức Thọ trở lại Pa-ri, trong khi đó trên khắp các chiển trường, ở thành cổ Quảng Trị ở lộ 13, lộ 14... bộ đội ta vẫn giành đỉ giật lại với kẻ địch từng điểm chốt. Giữa một thể giới xôn xao với bao ảo ảnh của hòa bình, chúng ta vẫn kiên nhẫn đánh giặc, không hề nuôi trong mình những ảo tưởng đó. Và thật là lạ lùng vào những ngày ấy, như những nhà tiên tri, các chiến sĩ Phòng không- Không quân vẫn đinh ninh một nhận định : B.52 sẽ còn đánh vào Hả Nội! Phải sẵn sàng đánh thắng trong tình huống ấy.

        Không thể tin tưởng và hy vọng vào những lời nói của kẻ thù. Đó là kinh nghiệm xương máu từ bao đời nay. Kinh nghiệm ấy phong phú đến mức, ông cha ta đã để lại cho con cháu truyền thuyết về chiểc nỏ thần và lỗi lầm của cha con nàng Mỵ Châụ...

        Cảnh giác, đến nay đã trở thành bản năng, của những người suốt đời đánh giặc. Có thể vì cảnh giác, mà niềm mơ ước hòa bình, nỗi hy vọng của chúng ta càng thêm kín đáo, thận trọng, rắn rỏi đển lạnh lùng.

        Vào những ngày này, hơn lúc nào hết, cán bộ. chiến sĩ của quân chủng Phòng không - Không quân lại càng thấm sâu lời dạy của Bảc Hồ, nhân dịp Người đến thăm quân chủng:

        “Phải luôn luôn cảnh giác sẵn sàng chiến đấu. Không tin được Mỹ đâu, chúng nó xảo quyệt lắm. Chúng là bọn đế quốc xâm lược. Phải luôn luôn sẵn sàng chiến đấu để khi nó giở quẻ  thì mình đập lại được ngay”


         “Hiệp định hòa binh có thề sẽ được ký ở Pa-ri vào cuối tháng 10 ...”.

        Đây không phải là một “tin vịt” của đài “Bê-ba-xu” (BBC). Cũng không phải là một luận điệu tâm lý chỉển. Đây chính là một thông báo nội bộ của Đảng. Phổ biến rất hạn chế. Được giữ kín như bất kỳ một tin “tuyệt mật” nào. Chỉnh vỉ thế, thông báo này đã gây một ấn tượng rất mạnh đối với những người được biết tin đó. Bâng khuâng vì bất ngờ và vui sướng, nhưng lại phải nén lòng giữ kín những vui mừng đó đi. Nhận tin vui mà lòng họ càng thêm lo. Những biến động lớn, những diễn biến phức tạp có thể xảy rạ ở bước ngoặc lịch sử này vả có thể họ phải đối phó với một tình huống xấu nhất trước lúc kẻ thù hoàn toàn thất bại. Sau này, nhớ lại những linh cảm phức tạp trong những ngày tháng 10 ấy, nhiều đồng chí cán bộ cao cấp của chúng ta chưa quên những ấn tượng lạ lùng ấy. Vỉ sao đã có thông báo quan trọng đó ?

        Trong phiên họp kín ngày 8 tháng 10 năm 1972 tại biệt thự Lê-giê ở Gip-suỵa Y-vet-tơ, các nhà đàm phán Việt Nam đã đưa ra một bản dự thảo hiệp định. Kít-xinh-giơ đã đọc bản dự thảo đó đến lần thứ ba. Đôi mắt Do thái đen như mắt quạ của Hen-ri không giấu nổi nỗi mừng. Oa-sinh tơn lập tức nhận được bảo cáo về những “đề nghị mới” của Hà Nội. Ních-xơn đã hăng hái chấp nhận bản dự thảo đó và chỉ thị cho Kít hãy lợi dụng bản dự thảo đó để tiến tới đích!

        Suốt hai ngày 9 và ngày 10 năm 1972, mỗi ngày làm việc 16 tiếng, hai đoàn đàm phán đã đi đến hoàn chỉnh bản hiệp định. Trong tay cổ vấn đặc biệt Lê Đức Thọ và tiến sĩ Kít-xinh-giơ đã có hẳn một “thời gian biểu đi đến việc kết thúc chiến tranh ở Việt Nam:

        - Ngàv 18 tháng 10 năm 1972. Mỹ ngừng ném bom thả thủy lôi trên các cảng Bắc Việt Nam;

        - Ngày 19 tháng 10 năm 1972, cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ và tiến sĩ Kít-xinh-giơ kỷ tắt lại Hà Nội.

        - Ngày 26 tháng 10 năm 1972; Bộ trưởng ngoại giao hai nước sẽ ký chính thức tại Pa-ri;

        - Ngày 27 tháng 10 năm 1972, ngừng bắn ở Việt Nam.

        Lẹ làng như một cách chim, hòa bình đang vụt đến như vậy đấy. Vào những ngày đó, thế giới chưa hề hay biết những diễn biến quan trọng đã thành đạt được ở biệt thự Lê-giê. Ỏ' chiến trường, các lực lượng tham chiến Mỹ chưa được biết. Ngày 11 tháng 10 nam 1972, JCS¹ còn ra lệnh cho máy bay Mỹ đánh phá ở giữa trung tâm Hà Nội. Cơ quan đại diện Cộng hòa Pháp, tại phố Bà Triệu bị bom phá hủy nặng nề. Ông tổng đại diện Pi-e-rơ Su-xi-ni bị tử thương.

        Chính phủ Pháp lên tiếng phản đối. Dư luận Mỹ và thế giới phẫn nộ. Lại có thêm những lời cảnh cáo Ních-xơn “đang thương lượng bằng những trái bom!”.

        Ngày 11 tháng 10, thêm nhiều giờ làm việc căng thẳng nữa. Phía Mỹ xin hoãn ngày ký tẳt và ngày ký chính thức vào 22 tháng 10 năm 1972 và 30 tháng 10 nầm 1972. Sẵn có thiện chí, đồng chi Lê Đức Thọ đã đồng ý cho họ “lùi lại” như vậy.

        Ngày 12 tháng 10, Kít-xinh-giơ về Mỹ. Ở Oa-sinh- tơn, công việc có vẻ êm đẹp. Ngày 16 tháng 10 năm 1972, Kít-xinh-giơ có mặt ở Pa-ri. Ngày 18 tháng 10, Kích-xinh-giơ kéo thêm một đoàn tùy tùng gỗm đô đốc Ghê-lơ, tư lệnh quân Mỹ ở Thái Bỉnh Dương, Ha-bíp và A-bram cựu tư lệnh quân đội Mỹ ở Nam Việt Nam... sang Sài Gòn gặp Nguyễn Văn Thiệu. Theo kế hoạch, hai bên đã thỏa thuận, từ Sài Gòn, Kít-xinh-giơ sẽ rẽ qua Hà Nội để thực hiện bước ký tắt...

-------------------
1. JCS: Joint Chief of Staff: Hội đồng tham mưu liên quân.

        Mọi việc vẫn còn đang được giữ bí mật đển phút chót. Tất nhiên ở Hà Nội, Oa sinh-tơn và Sài Gòn, các cấp liên hệ đã được biết những tin tức hòa bình. Thời gian làm cho những sung sướng cùng lo âu được nhân lên gấp bội.

        Ngày N. (31 tháng 10 năm 1972) sẽ lả ngày hòa bình đầu tiên trên đất nước ta. Sau bao nhiêu năm chiến đấu và mong đợi, cái ngày vui sướng huy hoàng ấy đang đến một cách lặng lẽ, bí mật. Rồi biến cố lớn lao ấy, niềm vui cỏ một không haỉ ấy, được công bố một cách bất ngờ... Chúng ta đã chuẩn bị được gì đâu để chào đón hòa bình. Từ khi hòa binh còn đang phôi thai, có những khả năng thực hiện được, ở trung ương và các cấp quân khu, quân đoàn, quàn chủng, đã phải nhìn xa hơn về phía trưởc: sau hòa bình, các lực lượng vũ trang phải lảm gì? Miền Nam chưa hoàn tòàn giải phóng, tức là cuộc chiến đấu vẫn tiếp tục với hình thức khác trước. Tình hình ấy không cho phép chúng ta buông thả, xả hơi trong những cơn say hòa bình.

        Cũng như ở các nơi khác, Bộ tư lệnh quân chủng Phòng thông — Không quán đã nhận được những chỉ thị “tuyệt mật” về những tiến triển ở Pa-ri về khả năng có ngừng bắn trong tháng 10. Cũng trong thời gịan này, quân chủng nhận được chỉ thị của Bộ tổng tham mưu: quân chủng sẵu sàng thực hiện “phương án X”.

        “Phương ản X” là phương án quân chủng Phòng không - Không quân phải triền khai lực lượng, thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của Bộ, ngay sau khi bản hiệp định hòa bình ký kết ở Pa-ri.

        Một trong những ý định nằm trong phương án đó, là việc rút trung đoàn 261 thuộc Bộ tư lệnh Phòng không Hà Nội đưa gấp vào chiến trường B1
Cần phải nói thêm rằng, việc phồ biến hiệp định Pa-rí có thể được ký kẽt trong tháng 10, chì đưọc tiến hành trong một phạm vi rất hẹp, chỉ những ai cần phải được phổ biến mới được biết nguồn tin “tuyệt mật” đó. Trong các lần phồ biển những tin đó, thường vụ đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng, luôu luôn nhắc nhở phải chủ động đối phó vởì mọi khả năng “xấu”, địch có thể tráo trở, lật lọng hoặc làm một gì đó tương tự như ở Bình Nhưỡng (Triều Tiên) khi cuộc chiến tranh ở đây sắp kết thúc.

        Mặc dầu hòa bình bao giờ cũng là một thứ hoa thơm, quả ngọt đầy hấp dẫn và mặc đù chúng ta đang mong mỏi hòa bình hơn ai hết, vào thời điềm đó. Đàng vẫn nhắc nhở chúng ta phải cảnh giác với bản chất tráo trở của kẻ thù. Chính nhờ sự lãnh đạo sáng suốt dó mà dân tộc ta bước vào cuộc chiến đẩu chống cuộc lập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ trong 12 ngày đêm, hoàn toàn chủ động.

        Chlển dịch “Lai-nơ bách-cơ” 2¹

        Ngày 20 tháng 10 năm 1972, cả thế giới sững sờ vì kinh ngạc. Qua các phương tiện thông tin đại chúng, chính phủ ta đã đơn phương xé toan bức màn bí mật đang phủ kín những cuộc hội đàm mật ở Gip.

        Bản tuyên bố ẩy nêu rõ: Đáng lẽ hiệp định hỏa bình sẽ được ký kết vào ngày 28 tháng 10 năm 1972 nhưng phía Mỹ đã tìm cách trì hoãn. Sau khi công bố nội dung hiệp định, chính phủ ta cảnh cáo thái độ thiếu nghiêm chỉnh của chính phủ Mỹ. Buộc họ phải thực hiện những điều đã cam kết. Tiẽp tục ký kết vào ngày 31 thảng 10 năm 1972.

        Mười năm qua, Ních-xơn, Kít-xinh-giơ và nhiều tướng tá, các nhà báo, các nhà sư học... đã tốn khá giấy mực để nói lại những gì đã xảy ra ở Pa-ri thời kỳ ấy. Họ cố gắng miêu tả những rẳc rối, bể tắc ở vòng đàm phán cuối cùng, rồi cho rằng, chính những bể tắc ở Pa-ri đã dẫn đến việc Ních-xơn dùng B.52 tiến công Hà Nội.

        Nói đúng sự thật lịch sử, không phải là điều dễ dàng. Trong hồi ký của mình (chương “Hòa bình trong tầm tay”), Kít-xinh-giơ hoàn toàn đồ lỗi cho người khác. Ông ta nói rằng Nguyễn Văn Thiệu đã chống lại việc ký kết hiệp định, rằng Mỹ không thể ký khi đang “bất đồng” với “đồng minh”. Chẳng lẽ tên tổng thổng bù nhìn ẩy lại có thể làm khác ý chủ Mỹ ? (việc Thiệu cuốn gói khỏi Sài Gòn, như một con chỏ săn bị ông chủ ruồng bỏ hồi 1975, chửng tỏ rằng “cái đuôi” ấy chưa bao giờ khiến được “cái đầu” ở Mỹ).

        Vẫn Kít-xinh-giơ kể:

        Hai giờ sáng, ngày 26 tháng 10 năm 1972, tại phòng tình huổng của Nhà Trắng, tướng Hây-gơ trợ lý của Kít, đã thu được. toàn văn bản tuyên bổ của chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa do Đài Tiẽng nói Việt Nam phát. Hây-gơ lập tức điện thoại cho Kít. Sau đó Ních-xơn cũng bị dựng dậy.

        Bản tuyên bổ mới này đã đặt Ních-xơn và Kít-xinh-giơ vào ghế bị cáo. Không còn cách nào khác, ngay sáng hôm nay, Kit-xinh-giơ phải tổ chức “phản kích” bằng một cuộc họp báo ở Nhà Trắng

        Hen-ri vẫn thừa những mánh lới và sự dạn dĩ khi đứng trước đám đông ký giả. Song, hôm nay rõ ràng Hà Nội đã “chơi” cho ông ta một vố. Biết cái thế bẫt lợi. của mình, Kít-xinh-giơ bước vào phỏng họp với thái độ thận trọng.

        Lúc đầu, ông ta nói chậm chạp như nguời đi dò từng bước. Thỉnh thoảng lại hắng giọng như đang bị cúm và hay liếc nhanh về phía người nghe:”... Hà Nội đã công bổ đúng những điểm cơ bản của đề nghị ngày 8 tháng 10. Chúng tôi tin rẳng hòa bình đã ở trong tầm tay!”. Kit dừng lại, như đợi một cái gì đó ở phía cử tọa. Irn lặng. “Chúng tôi tin rằng một bản hiệp định đã ở trong tầm mắt!”. Những câu sau này Kít nói nhanh dần và tự tin hơn.

        Vị giáo sư, đă bỏ nghề dạy học, lúc đầu đã co mình lại để thế thủ. Nhưng ông ta không chịu dửng lâu ở tình trạng đó. Đôi mắt khôn ngoan của Hen-ri đã nhận ra trò ảo thuật bằng ngôn từ của ông ta, cỏ vẻ ăn khách. Rõ ràng câu nói lửng lơ “hòa bình đã ở trong tầm tay” lại đang gợi cho người nghe những ảo tưởng mới. Nhìn vào ánh mắt, nét mặt, những ký giả khó tính nhất, hay hoài nghi nhất... Kít kinh ngạc trước thắng lợi do những “miếng đòn” tâm lỷ của ông ta mang lại.

        Thế là trong buổi họp báo ấy, Kít-xinh-giơ đã đạt được thành quả nhiều hơn ông ta mong muốn. Một lần nữa, như có phép thần, cố vấn Kít-xinh-giơ lại gỡ được mộỉ nước “chiểu” hiểm trên bản cờ chính trị của Ních-xơn.

        Chỉ còn mười một ngày nữa, cử tri Mỹ sẽ đi bầu. Cuộc họp báo lừa bịp của Kit-xình-gơ hậu thuẫn rất nhiều cho Ních-xơn, cố dốc lực chạy đua ở đoạn đường cuối cùng vào Nhà Trắng. Phát huy thẳng lợi do cuộc họp báo mang lại, cả Ních-Xơn và bộ máv tuyên truyền khổng lồ của y đã tạo thêm những ảo giác về hòa bình cho nhân dân Mỹ. Cố ý làm cho hòa bỉnh có vẻ như đă sờ nắm được.

        Kít-xinh-giơ tbú nhận: “Ngày 26 tháng 10 năm 1972,.Ià một ngày xúc động và những mưu mô phức tạp”.

        Ngày 7 tháng 11 năm 1972, Ních-Xơn thắng cử.

        “Ních-xơn và công ty” thở phào nhẹ nhõm! Đảng cộng hòa, các phân tử cực hữu ở Mỹ, bọn xi-ô-nít ở Trung Đông, bọn a-pác-thai ở châu Phi, bọn mao-ít ở Bắc Kinh, đều thở. phào nhẹ nhõm. Bọn tay sai Nguyễn Văn Thiệu ở Sài Gòn thì hí hửng ra mặt.

-----------------
1. “Line backer 2”: “Người cứu trợ chính sách 2” có người còn dịch là: "Cứu bóng trước khung thành 2"

        Ở Nhà Trắng, không khí trở nên “dễ thở” hơn. Bây giờ Ních-xơn cảm thấy không cần phải vội vã nữa. Hòa bình ở Việt Nam ư ? Tất nhiên. Nhưng bây giờ Nich-xơn muốn rằng, thứ hòa bình đó phải do chính y nhào nặn. Nếu không con “diều hâu Nich-xơn” lại bắt đầu cựa quậy một cách khó chịu trong chiếc áo “bồ câu”, sau khi tranh cử chưa kịp cởi bỏ ra.

        Có thêm một nhiệm kỳ nữa ở Nhả Trắng, biết bao tham vọng tiềm ẩn trong con người Ních-Xơn lại trỗi dậy. Đó là nguồn động lực thúc đầy những mưu mô quỷ quyệt, những hành động tàn bạo của y.

        Vừa mới thắng cử, Ních-Xơn đã đằm minh trong , những toan tính mởi. Đối với cuộc chiến tranh Việt Nam, y vẫn muổn đi tìm những đáp số trong máu.

        Báo chí Mỹ gọi cuộc tập kích chiến lược bắng B.52 vảo Hà Nội, Hải Phòng... mà Ri-sớt Ních- xơn là tác giả, là “đợt ném bom nô-en”.

        Nhưng trong các chỉ thị, mệnh lệnh tác chiến trong các niên giám chiến tranh, cuộc tập kích chiến lược này lại được gọi bằng một cái tên rất Mỹ: “Chiến dịch Lai-nơ bácb-cơ 2” (chiến dịch cứu bóng trước khung thành 2).

        Cái gì đã thúc đẩy Ních-Xơn tiến tớỉ một “Laỉ.nơ bách-cơ”, đề rồi chuốc lấy một “thất bại lớn nhẩt trong cuộc đời có nhiều thất bại” của y ?

        Tháng 10 năm J972, chính Ních-Xơn đã chấp nhận bản dự thảo hiệp định. Kít-xinh-giơ còn kể: cỏ lúc quá lo lắng tới sự thắng, bại trong tranh cử Nich-xơn cuống lên, nôn nóng giục Kít-xinh-giơ ký ngay, tìm mọi cách kết thúc chiến tranh càng nhanh càng tốt. Phải chăng thắng lợi trong cuộc bầu cử  ngày 7 tháng 11 đă thúc đẩy Ních-Xơn đi tới những bước phiêu lưu ?

        Vượt qua thời bạn ký kết 31 tháng !0 năm 1972, Ních-xơn lỳ lợm trì hoãn để suy nghĩ, tìm giải pháp. Tình hình lúc này cũng thúc bách lắm rồi. Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Le-đơ nóỉ: “Không thể tiếp tục chiến tranh”. Đứng đầu Lầu Năm góc và hoàn toàn không phải là một con bồ câu, Le-đơ chỉ tỏ ra thực tể hơn Ních-xơn mà thôi, quốc hội Mỹ đe dọa cắt viện trợ và mọi khoản chi phi cho cuộc chiến tranh ở Đông Đương. Le-đơ cũng là một người Mỹ, vốn quen một nếp nghĩ: nếu không có tiền thì stop: đừng có nói chuyện gì cả.

        Mặc dầu rất khỏ chịu, Ních-xơn khỏng thể bác được ý kiến của Le-đơ. Y còn biết, trong chính giới Mỹ, không ít người đang nghĩ như viên bộ trưởng quốc phòng ấy.

        Bị dồn đến nưởc cùng, Nich-xơn vẫn không muốn có một kết cục dễ dàng. Một trận “thử sức cuối cùng” đang ngày đêm cọ xát nóng bỏng trong cái đầu hiếu chiển của y.

        Hen-ri tóc xoăn, lại được lệnh cưỡi “bô-ing” vượt đại dương một lần nữa. Ngày 20 tháng 11 năm 1972, con người Ịật lọng đó lại vác mặt đển Lê-giê với tâm trạng lo âu, bối rối.

        Sau một thởi gian chở đợi đợi ký hết, buổi gặp mặt đầu tiên ở biệt thự Lê-giê không tránh khỏi sượng sùng. Bản hiệp đính chỉ còn chờ những chữ ký là xong, lại bị phía Mỹ tỉm cách “đào xới” lên. Kít-xinh-giơ trở lại một vấn đề đã quá cũ: Mỹ đòi “rút hết quân đội nước ngoàỉ (ám chỉ bộ đội miền Bắc) ra khỏi miền Nam Việt Nam

        Đang họp dở ngày 23 tháng 11, Kít-xinh-giơ nhận được điện thoại của bi thư Nhà Trắng Hin-dơ-man. Nich-xơn ra chỉ thị: “Bỏ họp!”. Hin-dơ-man nói thêm rằng, tổng thống sẽ ra lệnh cho máy bay Mỹ tiếp tục ném bom từ vĩ tuyển 20 trở ra.

        Còn đang chưng hửng vớỉ cái lệnh như sấm như sét của Nich-xơn, ngày hôm sau, 24 tháng 11, Kít-xinh-giơ lại cầm máy nghe Hin-dơ-man truyền cho một chỉ thị mới: “Họp tiếp!”.

        Con người chuyên quay quắt như Kit-xinh-giơ có lúc phải chóng mặt vì Nich-xon. Sự có mặt của Kit-xinh-giơ ở Pa-ri lần này chi là một màn rối đánh lừa dư luận. Trong những ngày này, ở Oa- sính- ơn, Nich-xơn đang bí mật chuẩn bị một âm gì?

        Theo lệnh của Ních-xơn, Hin-dơ-man gửi cho Kít-xinh-giơ một bức điện mật: "Ta cần tránh làm bất cứ điều gì. có vẻ như chúng ta phá vỡ thương lượng một cách đột ngột. Nếu xảy ra tan vỡ, thì phải do họ gây ra chứ không phải chúng ta. Trong bất cứ trường hợp nào, phía chúng ta không được tỏ ra là bên có sáng kiến chấm dứt thương lượng". Không thể tìm thấy thiện chí mà chỉ thấy những thủ đoạn "gắp lửa bỏ tay người" trong bức điện đó.

        Hy vọng phía Việt Nam phá bỏ những cuộc đàm phán trong lúc này là khống thực tế. Hôm trở lại phòng họp ở biệt thự Lê-giê, Kit-xinh-giơ có một nỗi lo sợ dai dẳng: những gì thỏạ thuận được rồi có thể sẽ bị đổ vỡ tất cả !

        Vậy mà Oa-sinh-tơn lại muốn Kít-xinh-giơ đẩy người Việt Nam đến cái thế phá bỏ đàm phán thì quả là không thực tế !

        ... Sáng ngày 4 tháng 12, đổi vị trí họp đến phố Đa-tê, không khí căng thẳng. Những đòi hỏi của Kít-xinh-giơ chỉ làm cho đàm phán đi vào ngõ cụt. Bầu trời Pa-ri u ám, khiến cho tâm trạng Kít-xinh-giơ càng thêm nặng nề, chản nản. "Đối với tôí tháng chạp là một tháng u sầu !". Kít-xinh-giơ đă than tbở như vậy.

        Ngày 5 tháng 12. lại Hin-dơ-man gọi đến, ông ta báo rằng Ních-xơn đang nóng lòng muốn dùng B.52 đánh vào Hà Nội, Hải Phỏng.

        Thế là rõ rồi. Ních-Xơn bao gỉờ cũng là một "hoàng đế" của Kít-xinh-giơ. Bồn phận của Kít-xinh-giơ là pbục tùng. Y thường còn muốn phục tùng một cách xuất sắc là đằng khác.

        Theo lệnh của Oa-sinh-tơn, trong phiên họp ngày 13 tháng 12 năm 1972, Kít-xinh-giơ trắng trợn lên tiếng đe dọa nhân dân Việt Nam và tuyên bố bỏ họp vô thời hạn.

        Chiến tranh, đó là điều kẻ thù muốn nói.

        Như tờ "Bưu điện Oa-sinh-tơn" đã từng nhận xét: "Những gì mà Giôn-xơn và các vị tiền bối của ông ta đã kiên quyết tránh trong 15 năm hoặc hơn 15 năm qua thì Ních-xơn đă quyết định trong vòng một đêm".

        Sau bốn năm đối mặt với Ních-xơn, nhân dân ta cũng rút ra những kết luận tương tự như vậy. Như việc phong tỏa bằng mìn chẳng hạn. Trước đây, JCS đà hơn một lần đề xuất ý đồ này với Giôn-xơn. Nhưng viên tổng thống này không dám làm. Đến ngày 9 tháng 5 năm 1972, Ních-xơn đã ra lệnh cho hạm đội 7 thực hiện ngón đòn chiến lược đó.

        Giôn-xơn tiễn hành leo tbang từng bước. Vừa ném bom vừa thăm dò dư luận. Y cũng chỉ dám đưa B.52 đánh "Đường mòn Hồ Chí Minh" và lấn ra gây tội ác ở một số vùng dân cư ở Vĩnh Linh.

        Nich-xơn thì khác.

        Ngày 6 tháng 4 năm 1972, y ra lệnh ném bom trở lại miền Đắc.

        Ngày 10 tháng 4 năm 1972, đưa B.52 ra ném bom Vinh.

        Ngày 13 tháng 4 năm 1972, B.52 tiến tới Thanh Hóa.

        Ngày 16 tháng 4 năm 1972, B.52 đột ngột ập vào đánh Hải Phỏng thành phố lớn thứ nhì miền Bắc.

        Hành động, ào ạt, quyết liệt về mặt quân sự, Nich-xơn muốn giành lấy yếu tố bất ngờ. Về mặt tâm lý, y muốn sử dụng "chiếc gậy răn đe" tới tấp giáng xuống đầu đối phương những đòn nặng nề gây ấn tượng mạnh, khiến đối phương choáng, sốc, hoảng hốt.

        Ngày 14 tháng 12 năm 1972, vừa mới chân ướt chân ráo từ Pa-ri trở về, Kít-xinh-giơ được Nich-xơn gọi đến nhóm họp tại Nhà Trắng. Không rào đón, không dài đòng văn tự, như một tên bạo chúa trong thời trung cổ, Ních-xơn nói tuột cho các quần thần biết rằng, y có ý định đùng B.52 đánh vào Hà Nội.

        Tướng Hây-gơ nhanh nhảu lên tiếng phụ họa : "Chỉ có một cú "sốc" ồ ạt mới có thể đưa Bắc Việt Nam trở lại bàn hội nghị !". Ních-Xơn ngoái nhìn Hây-gơ nhưng chưa vội nói năng gì. Một phút sau tổng thống bắt chước các vị hoàng đế ngày xưa, khẽ gật đầu tỏ ý hài lòng.

        Kít-xinh-giơ ngồi im. Y rất hiểu, khi nói tới: "a massive shock"¹, Hây-gơ muốn gì. Mấy phút. ngắn ngủi tại phòng họp bàu dục này đã rút chốt an toàn cho những trái bom hủy diệt mới. Thảm họa sắp đổ xuống đầu dân tộc Việt Nam nhỏ bé mà kiên cường. Một dân tộc mà Kít-xinh-giơ đã tiếp cận qua những cuốn thông sử, qua những tài liệu khảo cứu về dân tộc học. xã hội học... và gần đâỵ ở Pa-ri, lại được tiếp xúc với những đại biểu ngoại giao xuất sắc của họ... khiến y không thể không ngưỡng mộ và khiếp nhược trước dân tộc đó. Liệu bom đạn có mang lại sự khuất phục của một dận tộc như vậy không?

        Bao giờ Kít-xinh-giơ cũng phục tùng Ních-Xơn. Tức là bây giờ, hoàn toàn đồng ý với Hây-gơ. Nhưng Hen-ri có thừa khôn ngoan để làm ra vẻ do dự, như đang bị kẻ khác kéo tay mình vào máu...

        Phòng "bầu đục" lặng đi trong một lúc. Những cặp mắt "diều hâu" tìm nhau. Ánh lên những đồng cảm man rợ.

        Thật là dễ hiểu, những gì Kít-xinh-giơ quay quắt mãi ở Pa-ri mà chưa thành đạt được thì bây giờ bom đạn B.52 sẽ hỗ trợ. Những cuộc tấn công không giới hạn, dữ dội nhất trong cuộc chiến tranh này sẽ được tính bằng những quả bom nguyên tử đã nổ ở Hi-rô-si-ma.

        Đáp sỗ hiền nhiên phải là : người Việt Nam không thể chịu nồi cú "sốc" ồ ạt đó. Dân chúng sẽ hoang mang, thúc ép chính phủ trở lại Pa-ri. Họ sẽ phải chẩp nhận những điều giành cho một dân tộc chiến bại. Kẻ thù đã từng nghĩ như vậy.

        Nhà trắng đã tính toán đâu ra đấy. Chúng ta không nghi ngờ về khả năng tính toán của người Mỹ. Trước khi "chiến dịch Lai-nơ bách-cơ 2" nổ ra, các máy bay trinh sát điện tử của Mỹ tăng cường kiểm soát chặt chẽ sự bố phòng Hà Nội và Hải Phòng. Từng ngày nếu không muốn nói là từng giờ. Bộ chỉ huy không quân chiến lược (SAC) nắm rất chắc số lượng các bệ phóng của SAM ở hai thành phố đó. Nhiều tuần nay không có một sự tăng cường lực lượng nào. Thực tế đó khẳng định đối phương hoàn toàn không hay biết gì về những đòn sấm sét sắp giáng xuống đầu họ.

        Tất nhiên còn có những điều máy bay trinh sát điện tủ kbông thể nhòm ngó tới được. Ngay cả CIA cùa Mỹ cũng mù tịt. Chính những điều này đã tạo nên những bất ngờ trong chiến tranh, tạo nên những đảo ngược ghê gớm ngay từ giây phút đầu của cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 vào Hà Nội.

        Ních-xơn không hề biết, ngay từ ngày 25 tháng 11 năm 1972, ở Hà Nội, Quân ủy Trung ương đã họp và ra chủ trương như sau:

        "... Trước tình hình đó, chúng ta cần đề phòng địch có thể có những hành động phiêu lưu mới. Chúng có thể đánh phá trở lại từ vĩ tuyến 20 trở ra với mức độ ác liệt hơn trước. Chúng có thể liều lĩnh dùng B.52 đánh phá các vùng trọng điểm Hà Nội, Hải Phòng, các chân hàng, các đầu mối giao thông, các vùng đông dân, dùng hải quân bắn phá tăng cường bờ biển".

        Vào thời điểm đó, quân chủng Phòng không - Không quàn với những nỗ lực cao nhất đã hoàn chỉnh phương án đánh B.52.

        Từ sau ngày 26 tháng 10 năm 1972, khi Chính phủ ta ra tuyên bố vạch mặt sự tráo trở của đế quốc Mỹ, được sự chỉ đạo của Tổng cục Chính trị, Thường vụ đảng ủy quân chủng đã quyẽt định tiến hành một đợt sinh hoạt chính trị chống tư tưởng hữu khuynh, ảo tưởng hòa bình trong toàn quân chủng.

        Thực hiện nghị quyết của Thường vụ đảng ủy về đợt sinh hoạt chinh trị quan trọng này đồng chí Nguyễn Xuân Mậu đã cùng đồng chí Phan Đăng Ty, chủ nhiệm chính trị quân chủng họp bàn với các cán bộ chủ chốt trong cục Chinh trị sau đó trực tiếp chỉ đạo đồng chí Pbạm Hồng Liên, trưởng phòng tuyên huấn chuẩn bị nội dung cho đợt sinh hoạt chính trị đó.

        Trong không khí khẩn trương chuẩn bị cho cuộc chiến đấu mới, các đơn vị đã hoàn thành tốt đợt sinh hoạt chính trị quan trọng này. Ý chí quyết tâm chiến đấu và nhận thức tính hình nhiệm vụ mới của bộ đội được nâng cao lên một bước mới. Các mặt công tác Đảng, công tác chính trị được tăng cường và tập trung vào nhiệm vụ cấp bách hàng đầu: Kiên quyết đánh thắng những bước leo thang mới của kẻ thù.

        Ngày 22 tháng 11 năm 1972, một đơn vị tên lửa ở Nghệ An đẫ bẳn rơi một B.52 bằng cách đánh mới đó. Khi những cuộc đàm phán ở Pa-ri có nhiều rạn nứt, Bộ Tổng tham mưu đã đặc biệt giao nhiệm vụ cho quân chủng Phòng không - Không quân: "Tập trung mọi khả năng nhắm đúng đổi tuợng B.52 mà tiêu diệt".

        Sẵn sàng chờ lũ B.52 kéo đến, các chiến sĩ tên lửa luôn luôn coi trận 16 tháng 4 năm 1972 ỏ Hải Phòng là một món nợ phải trả. Một thiếu sót không được phép lặp lại... Ngay cả điều này Ních-Xơn cũng không tính đến.

-----------------
(1) a massive shock : một cú sốc

        •   Một ngày không bình thường.

        Ngày 18 tháng 12 năm 1972, là một ngày mùa đông u ám và ảm đạm. Suốt ngày không hé một tia nắng, trời lức nào cũng sập sùi như muốn mưa. Từ đầu tuần, gió múa vẫn lai rai một giai diệu buồn bã. Tạnh ráo và giá rét.
Ngày hôm ấy sẽ lặng lẽ trôi đi trong dòng thời gian nếu đến đêm không xảy ra một sự kiện làm chấn động tbế giới : đế quốc Mỹ đã dùng B.52 mở màn cuộc tập kích chiến lược vào Thủ đô Hà Nội !

        Cũng vì sự kiện ấy mà ngày 18 thảng 12 năm 1972 đã lắng đọng lại, in đậm nét trong ký ức của mỗi người chúng ta.

        Hôm ấy là một ngày không bình thường. Mọi người, khi nhở lại đều có chung ấn tượng như vậy. Ấn tượng ấy thật sâu sắc. Mười năm sau, khi kể chuyện đánh B.52, dường như ai cũng bắt đầu bằng những cảm giác lạ lùng, bồn chồn khó tả của họ suốt một ngảy hôm ẩy, cho đến khi trận đánh bắt đầu.   

        Những người đã đánh thắng B.52 ở Thủ đô Hà Nội đềụ nói : "Suốt ngày 18, chúng tôi chờ đợi trận đánh xảy ra. Vỉ thế đển đêm, chúng tôi bước vào chiến đấu rất chủ động, rất đàng hoàng... ". Có người còn nói thêm: "Sở dĩ được như thế vì hôm ấy các cấp nhận định về địch rất chính xác. Như nắm vững hành vi của chúng trong từng giờ. Cứ như cãp trên thấu hiểu kẻ thù khi mưu mô của chúng còn nằm trong bóng tối. Tài tinh lắm ! ».

        Đồng chí Nguyễn Ngọc Điền, hiệu trưởng trường Kỹ thuật Phỏng không, năm 1972 là trung đoàn trưởng trung đoàn tên lửa 257, bảo vệ phía tâv nam Hà Nội kề về ngày 18 tháng 12 như sau: "Ngày hôm ấy được bắt đầu bằng một mệnh lệnh các đơn vị tiếp tục ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất".

        Sau đó là những bức điện của quân chủng, sư đoàn, tới tấp gửi xuống trung đoàn. Điện tác chiến, điện chính trị, điện hậu cần, điện kỹ thuật... Thấy các bức điện vẫn như chưa nói được hết ý của cấp trên, những cuộc trao đổi, những chỉ thị trên máy điện thoại lại tiếp tục. Tôi cùng chính ủy Mạnh và trung đoàn phó Ninh liên lục bị ghìm bên máy. Sau đó chính chúng tôi lại tiếp tục chuyển tất cả những điều vừa nhận được xuống các tiểu đoản. Tất cả đều nhằm nhấn mạnh một điều : tình hình rất khẩn trương; phải kiểm tra lại lực lượng, trang bị, bổ sung phương án; xây dựng quyẽt tâm; cbuẩn bị cơm gạo cho bộ đội, đạn dược, khí tài, xăng xe tbật đầy đủ cho các đơn v|.

        Ai đã từng chì huy chiến đấu trong chiến tranh phá hoại chắc sẽ dễ hinh dung ra một ngày rối bận bởi bao công việc, khi những bức điện như đă tícb gỏp tử lâu, bỗng đồng loạt dội xuống đơn vị đổ ra những yêu cầu để người chỉ huy và toàn đơn vị phải thực hiện.

        Nhưng ngày 18 có khác. Lóe lên trong mọi sự nhắc nhở đã trở thành quen thuộc, các bức điện đã đem đến cho chúng tôi một thông tin rãt mới : hôm nay B.52 có thể đánh Hà Nội.

        Hôm ấy, khi viết và nói, các cấp đều dủng chữ có thể nhưng, trong ý nghĩ và việc làm, ehúng tôi chỉ chuẩn bị cho một tình huống: nhất định B.52 sẽ vào Hà Nội đêm nay.

        Từ sáng sớm, tư lệnh sư đoàn Trần Quang Hùng đã nói với tôi : "Khả năng địch đánh Hà Nội đã rõ rồi. Các anh phải xuống từng tiểu đoàn kiểm tra. 16 giờ báo cáo".

        Sau này tôi mới biết, B.52 cát cánh từ Gu-am lúc 12 giờ. Và từ U-ta-pao lúc 16 giờ. Để 19 giờ chúng mới đến được Hà Nội. Ấy thế mà từ sáng ngày 18, chúng tòi đã được lệnh chuần bị "nghênh tiếp" chúng. Cả ngày hôm ấy, ta và địch đan chéo nhau, hối hả hành động. B.52 thì nhằm Hà Nội bay tới. Còn bộ đội phòng không Hà Nội có một khoảng thời gian đến l6 giờ đề chuẩn bị: Sau đó các cán bộ chỉ huy yên tâm báo cáo lên cấp trên: "Tất cả đã sẵn sàng !".

        Chúng tôi cũng đã gặp chính ủy trung đoàn Dương ĐìnhThảo, trung đoàn trưởng Trần Hữu Tạo, thuộc trung đoàn 261, tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn, trắc thủ xe điều khiền Đinh Trọng Đức, đài trướng Nghiêm Đình Tích, trợ lý tác huấn tên lửa Nguyễn Xuân Minh, những người đã trực tiếp tham gia trận chiến đấụ lịch sử này... Khi được hỏi, các đồng chí đều xác nhận: ngày 18 tháng 12 năm 1972. có rất nhiều thông báo về tình hình địch. Càng về chiều số lần thông báo càng dồn dập hơn. Lượng thông tin mới càng nhiều thêm làm rõ hơn nhận định của trên đã phổ biển từ ban sáng: Cuộc chiến đấu mới sắp diễn ra.

        Những tháng cuối năm 1972, các đồng chi ở cục 2, Bộ Tổng Tham mưu liên tục chuyển các tin tức tình báo xuống quân chủng. Hầu hềt các tin tức đó đều chính xác, rẩt đáng tin cậy. Có lẽ vì thế, ngày 18 tháng 12, các thông báo về địch gửi xuống đơn vị được chú ý đặc biệt. Các bức điện đều mở đầu bằng câu : "Theo tin của trên ..." thế là ở dưới đơn vị hiểu ngay và rất tin cậy các nguồn tin đó, rồi thực sự bắt lay vào chuẩn bị. Có một dạo bộ đội bị "chai sạn" vì những đợt báo động, những dự đoản thiếu chính xác. Lần này hoàn toàn khác. Các bức điện thông báo về địch đã thực sự làm chuyền biến nhận thức về tư tưỏng, tâm lý và hành động của bộ đội theo hướng tích cực. Chưa bao giờ trong tác chiến phòng không việc dự háo lại chính xác, việc chuẩn bị lại nhanh, gọn, đầy đủ như lần này. Điều đó cắt nghĩa vi sao bước vào trận đánh B.52 đầu tiên ở Hà Nội cũng là trận đánh B.52 đầu tiên của cuộc đời chiến sĩ bộ đội phòng không Hà Nội lại bình tĩnh tự tin, giành thắng lợi ngay từ trận đầu như thế.

        Nghe xong một số sự việc trên, nhiều người đã hỏi rằng: Bằng cách nào Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng tham mưu, Thường vụ đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng Phòng không - Không quân lại có thể nhận định, nắm bắt tình hình chính xác đến thế ?

        Chưa có một tài liệu nào đã được công bố nói rằng Bộ Tổng tham mưu đã nhận được một tin tình báo làm lộ ý đồ cuộc lập kích chiến lược bằng B.52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội. Chúng tôi cũng tin rằng không cỏ một nguồn tin tình báo nào trực tiếp như thể.

        Vấn đề là ở chỗ, thông qua nhiều nguồn tin với nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh tài tình, Bộ Chính trị, Bộ Tổng tham mưu đã có một nhận định chiến lược chính xác. Từ nhận định đó, cấp chiến lược, và cấp chiến dịch tiếp tục theo dõi tình hình, không bỏ qua những dấu hiệu dù nhỏ, đã và đang phản ánh ý đồ thâm độc của kẻ thù. Để cuối cùng có một nhận định chính xác vào trước và chính ngay trong ngày 18 tháng 12 năm 1972 : B.52 sẽ đánh Hà Nội.   

        Những người cán bộ, từng trải đã gặp đủ loại kẻ thù, những ngày qua không sao chịu nổi trước những lời bán rao hòa bình của Ních-xơn. Họ vẫn thấy lời lẽ của kẻ thù là giả dối. Từ ngày 23 tháng 10 năm 1972, Ních-xơn ngừng ném bom tử vĩ tuyến 20 trở ra. Nhưng ngay cả bầu trời "bình yên" ấy cũng rất đáng ngờ. Niềm khát khao hòa bỉnh sau mẩy chục năm chiến tranh đã tưởng có thể cháy bùng lên... vẫn cảm thấy mong manh quá.

        Và thế là vào thờỉ điểm ấy, đáng lẽ mọi người sẽ hân hoan nói về hòa bình, nói về những ước mơ, hy vọng và những dự định cho tương lai khi đất nước hòa bỉnh, thì ở quân chủng Phòng không - Không quân người ta thay câu nói cửa miệng "Nếu hòa bình... " bằng một câu khác : "Nếu địch lại đánh lớn... " để mở đầu cho những cuộc trao đổi tưởng không bao giờ dứt.
Cuộc chiến đấu lâu đài gay go quyết Iiệt này đã hun đúc nên những con người luôn luôn dự kiến tới những tình huống xấu nhất. Chính vì thế, khi bộ tư lệnh quân chủng chỉ thị : "Phải sẵn sàng đối phó với tình huống B.52 đánh vào Hà Nội ác liệt nhất", thì người chiến sĩ phòng không çoi đó là điều sẽ trở thành sự thật rồi cứ thế, bằng công việc, họ đang tiến đến một trận đánh lớn, trước khi kết thúc chiến tranh, chứ không phải là sự ngóng đợi hòa bình.

        Ngày 13 thảng 12 năm 1972, Kít-xinh-giơ bỏ họp ở  Pa-ri.

        Mỗi ngày lại có thêm những tin tức đáng lưu ý: Lầu năm góc mới điều 50 máy bay tiếp dầu KC.135 sang Phi-lip-pin, đưa thêm hai tàu sân bay Prai-dơ và Sa-pra Tơ-ga vào biển Đông; cấp tốc thành lập bộ chỉ huy sư đoàn không quân chiến lược để chỉ huy hai căn cứ En-đơn-xơn và U-ta-pao.

        Như vậy địch đánh lớn trở lại là chuyện không phải bàn nữa. Vấn đề còn lại là nó sẽ đánh vào thời điểm  nào ?

        Lại nói về ngày 18 tháng 12 - một ngày không bình thường. Buổi sáng, Bộ có chuyển một bức điện thượng khẩn cho quân chủng: "5 giờ, tàu sân bay A-mê-ri-ca hỏi: "trực thăng hôm nay cấp cứu ở đâu ?". Đến trưa, quân chủng lạỉ nhận thêm một bức điện khẩn: "Một máy bay RF.4C đang bay qua Hà Nội báo về căn cứ : thời tiết quanh Hà Nội hoạt động được".

        Chiều 18 tháng 12, binh chủng ra-đa báo cáo: hôm nay các hoạt động trên không của địch đột ngột giảm xuống. Chỉ có hai tổp B.52 ném bom ở đuờng 12 (tây  Trường Sơn).

        Những tin tức trên đây không những làm phong  phú thêm cải vẻ không bình thuờng của ngày hôm ấy mà nó còn cỏ giá trị báo hiệu :  chiến sự sẽ bùng nổ trong những giờ tới.


        Chiều ngày 18 tháng 12 năm 1972, sau buổi giao ban ở sở chỉ huy quân chủng, thường vụ đảng ủy quân chủng đã họp để nhận định tình hình chuẩn bị chiến đấu của bộ đội và đề ra những yêu cầu lãnh đạo cho cuộc chiến đấu đêm nay. Đồng chí tư lệnh Lê Văn Tri đã phát biểu : "Hoạt động trong ngày của địch giảm đi rõ rệt, đó là một hiện tượng không bình thường, Với những tin tức nhận được thì đêm nay địch sẽ vào đánh lớn ở Hà Nội. Cần phải kiểm tra động viên bộ đội chuẩn bị chiến đấu thật chu đáo. Phải đề phòng B.52 có thể sẽ vào đánh từ chập tối... ".
 
        Ý kiến trên đây được thường vụ hoàn toàn nhất trí. Khi bảo cáo nhận định đó trước thường vụ đảng ủy quân chủng, đồng chí tư lệnh đã hình dung ra trận  đánh lịch sử đó. Đối mặt với máy bay B.52 là cả một lực lượng. Số máy bay Mích, sổ dàn phóng tên lửa,  số máỵ ra-đa, số đơn vị pháo  cao xạ... nói lên lực lượng đó. Song điều quan trọng hơn cả, thực sự có ý  nghĩa quyết định trong trận chiến đấu này là con người - những cán bộ, chiến sĩ đã trải qua tám năm chiếu đấu chống chiến tranh phá hoại. Và xa hơn  trong số họ có những người đã được thử thách rèn luyện trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Pháp, từ trận Điện Biên Phủ năm xưa. Sức mạnh đó còn được nhân lên bởi cả một thế trận đã được chủ động chuẩn bị trong nhiêu tháng nay, lại có cách đánh B.52 mới được hoàn chỉnh từ thực tể chiến trường khu Bốn đã được bộ đội Hà Nội tập luyện công phu... Với thế và lực đó có thể đánh bại cuộc tiến công mới ác liệt, dữ dội của không quân chiến lược Mỹ không ?

        Đó là câu hỏi đè nặng lên tâm trí của các đồng chí lãnh đạo chỉ huỵ chủ chốt của quân chủng.

        Khi phân tích tình hình, so sánh lực lượng ta, địch và qua  báo cáo của các đơn vị cơ quan trong buổi giao ban chiều nay các đồng chí trong thường vụ đều tỏ ra yên tâm và đã có một kết luận: Nếu đêm nay máy bay B.52 vào đánh Hà Nội chủng ta sẽ đánh bại chúng !

        Vẫn đồng chí Nguyễn Ngọc Điển kể: Ngày 18 thảng 12 khi xuống các. trận địa tên lửa kiểm tra, trong đầu tôi luôn thấp thoáng một câu hỏi: ngày mai Hà Nội sẽ ra sao ? Bao bọc lấy những trận địa tên lửa là những vạt lúa chiêm xuân, những cánh đồng mầu, xanh mát mắt, xa xa là lũy tre  làng và những mái ngói đỏ tươi. Sau những rèm cửa màu xanh là những tổ ấm gia đình đã trải qua biết bao thử thách của chiến tranh...

        Khi đến tiểu đoàn 77 bố trí ở C. trung đoàn trưởng như trở về nhà. Anh là tiểu đoàn trưởng đầu tiên của tiểu đoàn này. Những người cùng anh xây dựng đơn vị và viết lên những trang truyền thống đầu tiên cho nó vẫn còn ở 77 rẩt nhiều. Vì thế mỗi lần anh xuống, họ đón tiếp thân mật có phân suồng sã, hơn ở những nơi khác. Vừa thấy anh các chiến sĩ đã chạy tới vây quanh, bắt tay và cười nói ồn ào. Chưa vào nhà của tiểu đoàn vội, anh ra thẳng các bệ phóng. Anh gặp Năng, một pháo thủ bệ kỳ cựu, có mặt từ buổi làm lễ ra quân ở rừng "tắc kè", Yên Thế năm nào. Thấy Năng tươi cười đi lại, trung đoàn trưởng hỏi luôn:

        -  Chuẩn bị chiến đấu đến đâu rồi, Năng ?

        - Báo cáo thủ trưởng, tôi thì lủc nào cũng sẵn sàng - Năng bình thản trả lời.

        Trung đoàn trưởng nắm tay người pháo thủ, im lặng đi quanh bệ phóng một vòng. Cỏ một dạo anh nghe tiểu đoàn báo cáo. Năng hay nói năng bốp chát, có lúc ỳ ra chẳng chịu làm gì ngoài việc chiến đấu. Thế là  người chiến sĩ này đã có hơn sáu năm làm pháo thủ bệ rồi. Từ ngày còn là tiểu đoàn trưởng 77, Năng đã nói với anh : "Tôi chỉ  cần quay theo cảm giác nặng nhẹ ở tay là biểt kích lên đủ mức chưa. Đánh với thằng. Mỹ mà cứ vừa quay vừa đếm từng vòng thì thua nó lâu rồi !"
   
        Hôm nay Năng vẫn thế. Giọng nói chắc nịch và cái nhìn thẳng thắn.   

        - Năng thấy trận đánh sắp tới có gì khác trước không ? - Sau những, phút cả hai cùng im lặng trung đoàn trưởng gợi chuyện.

        - Tôi chỉ sợ không đủ đạn để đưa lên bệ thôi. B.52 thì có gì đáng sợ ! Nếu chúng liều lĩnh vào đây nhất dịnh trung đoàn ta sẽ bẳn rơi tại chỗ.

        Trung đoàn trưởng gật đầu tán thành. Anh rẩt hài lòng với câu trả lời của người chiến sĩ

        Bao nhiêu năm mặc áo lính, là bấy nhiêu năm anh em làm pháo thủ, trắc thủ... Bàn tay, đôi mắt của họ đã thành chai. Những thao tác của họ không chỉ còn là những bài bản viết trong sách huấn luyện quân sự nữạ. Đó là kết tinh của thục luyện, là phép cộng của những cảm giác, kinh nghiệm, sự tưởng tượng phong phù và bản năng phải ứng phó với những thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm của kẻ thù. Đó chính là một thứ kỹ sảo của những người có thâm niên trong "nghề".   

        Ở tiểu đoàn 77 này không chỉ có Năng, có Đức, có Hà... phải chịu một sự hy sinh thầm lặng, kéo dài thời  gian làm pháo thủ, trắc thủ để có được một khả năng chuyên môn đến thế.

        Năm 1982, khi gặp chúng tôi đồng chí Nguyễn Ngọc Điển rút ra một nhện xét : "có thể nói rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến chiến công liên tiếp bắn rơi máy bay B.52, trong đó có một nguyên nhân là pháo thủ, trắc thủ của chúng ta rất điêu luyện. Sự chuẩn bị công phu về con người, với đội ngũ đông đảo các trắc thủ đă çầm tay quay từ thời kỳ đánh Giôn-xơn, đã giúp cho chúng ta chiển thắng mọi thủ đoạn kỹ thuật, chiến thuật kể cả thủ đoạn  gây nhiễu hiểm hóc của địch, bẳn rơí tại chỗ nhiều máy bav hiện đại như F.111, F.4-D, A7 trong thời kỳ "chiến tranh Ních-xơn" và đặc biệt đã bắn rơi tại chỗ nhiều máy bay B.52 ở Hà Nội".

        

        Không  được chuẩn bị đầy đủ, đàng hoàng như trungđoàn 257, trung đoàn 261, bảo vệ phỉa tây bắc Hà Nội, bước vào ngày 18 tháng 12 với một hoàn cảnh khá đặc biệt.

        Từ đầu tháng 11 trung đoàn này đượọ lệnh chuẩn bị vào chiếc trường bảo vệ vùng mới giải phóng. Bước sang tháng 12. đơn vị bắt đầu thay nhau đi phép. Lúc này đă có khả năng địch đánh trở lại nên việc cho bộ độí đi phép phải cân nhắc khá nan giải. Chưa bao giờ ban chỉ huy trung đoàn phải cùng nhau bàn bạc vì một vài trường hợp đi phép. Các đơn vị đã sắp xếp xen kẽ giữa kíp một và kíp hai, giữa sĩ quan điều khiểu và tiểu đoàn trưởng để thay phiên đi phép. Song không phải lúc nào cững đủ người, đủ kíp để thay phiên. Trường hợp đó, ban chì huy trung đoàn phải cho ý kiến. Đợt một, giải quyết khá êm thấm. Ngày 12 tháng 12, anh em bắt đầu đi đợt hai

        Ngày 15 tháng 12 cũng như các đơn vị khác, trung đoân 261 nhận được lệnh "sẵn sàng chiến đấu cao  nhất". Kiểm lại, một nửa lực lượng chủ công gồm các tiểu đoản trưởng, trắc thủ, sĩ quan điều khiển vắng mặt. Một số trắc thủ có "tên tuổi" ở trung đoàn vả một phần ba số trắc thủ đã vào khu Bốn "làm quen" với B.52 hiện đang đi phép.

        Thấy tỉnh hình mỗi ngày một khác, có khả năng đánh nhau đến nơi, trung đoàn 261 quyểt định cho gọi những người đang nghỉ phép ở Hà Nội và vùng lân cận trỏ lại đơn vị. Ngàv 18 tháng 12, một nửa số người di phép đợt hai đă có mặt.

        Riêng trường hợp nghỉ phép của trung đoàn truởng Trần Hữu Tạo vì đã có người thay thế nên chính ủy Dương Đình Thảo quyết định nếu có tình huống gì 'xảy ra mới cho đi gọi. Nhưng ngay buổi sáng ngày 18, liên tiếp nhận được nhiều bức điện "B.52 có thể đánh..." anh cho xe đi Hà Bẳc gọi trung đoàn trưởng về.

        Gần trưa ngày 18 có tiếng xe ô-tô chạy vào trong ngõ. Đang ngồi nghĩ ngợi miên man, Tạo vùng chạy ra. Long dừng xe đột ngột, thấy trung đoàn trưởng mà chẳng kịp chào, hớt hải nóí ngay:

        - Ở nhà báo động thủ trưỏng ạ !

        - Báo động hành quân hay bảo động máy bay ?

        - Dạ, báo động B.52! Có lẽ sắp "ùng oàng" đến nơi rồi !

        Trần Hữu Tạo thốt lên "biết mà !" rồi chạy vào xách chiếc ba lô đã sắp sẵn, cả chiẽc khăn mặt cũ đã buộc vào đấy từ bao giờ. Anh chào bà chị và các cháu. Cả nhà khăng khăng giữ anh lạì ăn trưa nhưng Tạo dửt khoát xin đi ngay. Anh nói để bà. chị anh vui lòng :

        - Thằng địch sắp đánh đến nơi rồi ! Công việc của chúng tôi nhanh chậm vài phút cũng hệ trọng lắm. Ẵn uống thì chị khỏi lo. Đóỉ ở đâu anh em chúng tôi dừng xe ăn ở đó.

        Vừa xuống xe anh chạy thẳng vào sở chỉ huy. Chính ủy Thảo đang cầm máy nói thấy Tạo xồng xộc bước vào, Thảo quay ra, nét mặt rạng rỡ. Nhưng ai đó ở đầu dây bên kia đã kéo chính ủy trở lại với công  việc.  Tiếng Thảo ôn tồn:

        - Nếu đêm nay B.52 nó vào, cái xe "U"¹, của đồng chí có đánh được không?... Được hả? Thế thì không được nản! Phải động viên anh em tích cực điều chỉnh, bảo đảm tham số cho thật chính xác.

        Đứng ngoài, Trần Hữu Tạo bồn chồn, hồi hộp tự hỏi : "Khí tài của "thằng" nào lại hỏng đây ?"

        Chính ủy vẫn cầm máy, quay lại nói nhanh với Tạo:

        -  Khí tài của tiểu đoàn 57 lại hỏng rồi ! Từ sáng đến giờ anh em họ làm tham số mẩy lần rồi mà vẫn chưa được. Anh đợi tôi một chút. Tôi đang nói chuyện với cậu Thăng.

        Chuông điện thoại sẽ leng keng vài tiếng. Chính ủy lại thư thái hỏi : "Đồng chí Thăng đấy hả ? Tôi Thảo đây ! Anh Tạo mới về rồi nhé !... Khỏe. Ban nãy đồng  chí có hỏi việc cho cậu Thuần trắc thủ lên thay sĩ quan điều khiển đi phép vắng. Đồng ý nhé ! Không sao cả.  Thượng sĩ mà làm được việc của sĩ quan thì cứ mạnh dạn giao cho anh em.. Nhớ nhé, 15 giở phải báo cáo trung đoàn. Khó khăn à ? Không được ! Phải tìm cách khôi phục bằng được ! Nỏ đánh thật đấy !
 
        - Cậu Thắng đã về chưa anh ? - Thấy chính ủy vừa buông máy, Trần Hữu Tạo hỏỉ ngay.

        - Tôi chưa cho người đi gọi Thắng. Đồng chí sĩ quan điều khiển ở D94 thay thế tốt. Nẽu đêm nay có chuyện, trận đầu sẽ vắng mặt một số cán bộ, chiến sĩ.   ,

        Chính ủy chậm rãi kéo tay đoàn trưởng ngồi xuống bên bàn tiêu đồ. Anh bắt đầu mở sổ tay ra rồi cười hiền lành.   

        - Thấy anh về, tội nhẹ cả người !

        Nhìn nét mặt mệt mỏi và những vết chân chim mới hằn nơi đuôi mắt của Thảo,Tạo giật mình ân hận. Mấy ngày nay anh đã đi nghỉ không đúng lúc.

-------------------
1. Xe "U" : Xe điều khiển tên lửa

        Tiểu đoàn trưởng Trần Minh Thắng đi phép đợt hai. Mặc cho tình hình căng thẳng thế, chính ủy Thảo vẫn chưa cho gọi anh về. "Tiếng súng sẽ là hiệu lệnh thu quân", chính ủy tuyên bố như vậy"

        Sáng ngày 18, đang lợp lại cho vợ cái chuồng gà, Thắng bỗng thấy nóng ruột vô củng. Anh càng làm càng thấy chán việc, chỉ muốn làm qua quýt cho xong. Anh đoán ở tiểu đoàn của anh cỏ chuyện gi đây. Buổi trưa ngồi bể con anh vẫn thấy còn cảm giác đó. Hay là đơn vị đã có lệnh đi gấp? Nhưng tại sao "ở nhà" không điện khẩn cho anh? Không kìm lòng được, Thắng đem chuyện ấy nỏi với vợ trong bữa cơm chiều. Chị vợ có ỷ không bằng lòng, cứ lặng ngắt cho đến cuối bữa.

        Thế là cái tổ ấm nhỏ bé của Thăng bỗng dưng có một buổi chiều tẻ lạnh. Càng im lặng, anh càng cảm thấy ruột gan cồn cào. Chưa bao giờ anh có cảm giác như thể. Tốì hôm ấy trời rét. Vợ chồng anh tắt đèn đi nghỉ sớm. Vợ anh vẫn còn giận, nằm xoay lưng lại phía chồng nói dỗi : "Anh nghỉ phép đi B mà lúc nào cũng nhắc nhỏm nói đến đơn vị. Muốn đi thì cứ đi đi...". Thắng thấy vai vợ rung rung trong tay mình. Chợt nhận ra mình sắp xa vợ, xa con, đi biền, biệt chưa biết hao giờ mới về, anh ngẩn ngơ, ân hận...

        Đang định lựa lời an ủi vợ, bỗng Thẳng nghe có tiếng máy bay. Như một chiếc lò xo, anh bật dậy chạy ra giữa sân đứng nghe cho rõ hơn. Còn đang ngỡ ngàng vì tiếng động cơ là lạ, ào ào như tiếng xay lúa, Thắng thấy những chớp lửa chói lòa, liên tục hắt lên từ chân trời trước mặt. Sau đó là hàng loạt tiếng nổ, giật mạnh, đanh rền. Đã qua nhiều trận bom, Thắng chưa bao giờ gặp một trận đánh dữ dội như thế này. Tên lửa, cao xạ bắn lên mỗi lúc một nhiều. Đủ loại tiếng nổ chồng lên nhau rền từng hồi dài.

        - Nỏ đánh Hà Nội rồi ! - Thắng nghiến răng, dậm chân, chợt nhìn thấy vợ, phong phanh đứng đằng sau, Thắng nói thêm - Tiếng bom nghe lạ lắm ! B.52 vào đánh rồi!

        Tiếng kẻng báo động vang khắp bốn bề, chìm trong tiếng bom.

        - Có phải cho con xuổng hầm không ? - Vợ Thắng hỏi.

        Khống kịp trả lời vợ, Thắng vơ quáng vơ quàng vo viên quần áo, chăn màn nhét vào chiếc ba lô con cóc. Anh lập bập nói trong hơi thở :

        Anh phải về tiểu đoàn. Nó đánh lớn lắm !

        Như phụ họa với câu nói của Thắng, những chớp lửa lại lỏe sáng ngoài cửa sổ. Căn buồng lại rung lên. Người phụ nữ chưa hết hoảng hốt vỉ trận bom bất thần dội xuống ở đâu đó rất gần (cả hai vợ chồng đều không biết B.52 đang đánh sân bay Hòa Lạc, cách nhà. họ không xa) chị sững sờ, choáng váng vì ý định ra đi của chồng, Chị nhìn  ra ngoài trời. Trăng suông, gió rít lạnh lẽo. Chị ôm chặt đứa con vào lòng, mệt mỏi dựa lưng vào tường nhìn chồng chằng buộc ba lô vào xe. Chị hiểu, anh không thể  làm khác được. Mãi đến khi chồng nói "Anh đi đây, mẹ con cẩn thận đấy nhé !" rồi nhẩc bổng chiếc xe qua bậc cửa, chị mới choàng tỉnh, chạy theo anh ra đến sân dúi vội vào tay chồng lọ dẫu "con hổ" nóỉ lạc cả giọng: "Anh xem còn quên gì không? Xoa dầu cho nó đỡ lạnh". Thắng sững lại cúi xuống sát mặt vợ, nhìn rõ hai vệt nước mẳt đang chảy âm thầm trên má chị.

        Đêm ấy, tiểu đoàn trưởng Trần Minh Thắng đạp xe một mạch từ Sơn Tày về trận địa. Anh băng qua Hà Nội, vượt cầu Long Biên, Cầu Đuống và lần mò qua những khu vực B.52 vừa đánh phả ở cầu Chui, Yên Viên. 4 giờ sáng ngày 19 tháng 12 anh đã ngồi trước màn hiện sóng "Vi-cô" chỉ huy tiểu đoàn chiến đấu. Sau này, mỗi khi nhớ lại đêm 18, Thắng vẫn thường nói trong tiếng cười sảng khoái "Ngày hôm ấy ở tiểu đoàn anh em hết mong lại nhắc đến mình liên tục như thế thảo nào mình chẳng nỏng ruột. Lạ thật, chẳng lẽ con người lại cỏ thể linh cảm được như thế ư?".

        Đêm 18, nhiều cán bộ, chiến sĩ trung đoản 261 khi nghe súng nổ đã trở về đơn vị như Thắng, gần thì họ chạy bộ, xa thì họ đạp xe. Mọi người vẫn kể

        - Có một chiến sĩ trẻ, quê ở Đông Anh, đang đi dạo với người yêu thì trận đánh xảy ra. Ngay lập tức ngườỉ yêu của  anh dùng xe đạp đưa anh tới trận địa tên lửa. Đêm ấy còn cỏ thêm một chỉ tiết lý thú nữa: cùng chung chặng đường từ Sơn Tây về đơn vị như Trần Minh Thắng còn có cặp vợ chồng Cấn Quách Dỹ, chiến sĩ lái xe, tiều đoàn 57 trung đoàn 261. Được nghỉ phép Dỹ đưa vợ từ thị trấn Yên Viên về quê anh ở Thạch Thất (Sơn Tây) thăm gia đình. Cũng như Thắng, sau đợt bom B.52 đầu tiên, Dỹ quyết định trở lại tiểu đoàn của anh ngay. Lòng đầy hăng hái, chị Đinh Thị Liệu, vợ anh đã ủng hộ quyết định của chồng. Đêm tối, hai vợ chồng lại chỉ có một chỉếc xe đạp. Chuyến đi của họ lâu  hơn, vất vả hơn Thắng rất nhiều.

        Ngồi đằng sau xe, chị Liệu cứ đẫm thùm thụp vào lưng chồng, đòi đạp thay anh một đoạn. Dỹ ầm ừ nhưng vẫn cắm cúi đạp: "Ngồi yên nào...". Anh lần lượt cởi áo trấn thủ, áo  quân phục ấn vào tay vợ.

        Gà gáy sang canh, họ có mặt ở Cầu Đuống. Chị xuống xe kiên quyểt giục anh: "Nó đảnh Yên Viên rồi ! Anh đừng về nhà nữa!'' Dỹ ngần ngử, để chị một mình đi về nhà anh không đành lòng.

        Dùng dằng một lúc, anh theo đường số 3 lên Đông Anh, chị thẳng đường 1 về nhà, nơi họ đến đều là bãi bom B.52 vừa rải thảm...

        Cho đến sẩm tối ngày 18 tháng 12, bầu trời Bắc Bộ vẫn hoàn toàn yên tĩnh. Một sự yên tĩnh rất lạ lùng. Tất các đài ra-đa cảnh giới đang trực canh đều báo về: không có mục tiêu. Và lạ hơn không cỏ cả nhiễu tạp. Các trắc thủ ngồi trước màn hiện sóng nhận ra cái vẻ khảc thường trên màn  huỳnh quang, rất rõ.

        Tham mưu phó binh chủng ra-đa cũng nói rằng, khi nhận được báo cáo anh đã ngờ vực sư tĩnh lặng này. Ở sở chỉ huy trung tâm của binh chủng, sự nín lặng trên không suốt cả ngày nay đang làm cho không khí mỗi lúc một  nặng nề. Hoàng hôn qua đi lúc nào cùng không ai biểt. Vào giờ nảy mọi ngày, chuông điện thoại đang đổ hồi. Cảc trợ lý, nhân viên tha hồ mà tính toán tốp, chiếc, vặn hỏi nhau vì những sơ suất, nhầm lẫn... Hôm nay tất thảy đều lặng im.

        18 giờ. Ra-đa cảnh giới ở Quảng Binh báo về "Có nhiễu tạp". Cường độ nhiễu tăng lên rất nhanh. 15 phút sau, đại đội 37 đặt trên một đỉnh núi heo hút ở tây bắc cũng phát hịện được hai tốp mục tiêu bay từ Lào sang. Không khí trong trung tâm bừng tỉnh, phá vỡ sự im lặng ngột ngạt suốt cả một ngày. Tiêu đồ "đi" được đến Yên Bái thì máy hay địch hạ độ cao, mất hút giữa vùng rừng núi trùng điệp.

        Sau cả một ngày im ắng, sự xuất hiện của hai tốp mục  tiêu này rõ ràng là một dấu hiệu đáng chú ý. Cả binh chủng vào cấp 1 tăng cường. Thêm hơn một chục chiếc ra-đa nữa mở máy. Các trận địa trên khắp miền Bắc đều báo: Nhiễu tạp! Cường độ rất mạnh.

        Đây chính là thời điểm bộ đội ra-đa bước vào trận chiến đấu lịch sử, kéo dài 11 ngày 12 đêm cuối năm 1972.

        Sau này, chúng ta mới biết sở dĩ có một thời gỉan yên tĩnh kỳ lạ lúc sẩm tối ngày 18 tháng 12, vì tất cả cảc mảy bay chiến lược, chiến thuật đều tặp trung cho đợt đánh phá lớn trong đêm nên địch không còn mảy bay quấy phá ở những nơi khác. Sự yên tĩnh trên không đó giống như sự tĩnh lặng trước khi cơn bão ập đến. nhiều người đã cảm thấy điều đó rất rõ.

        Có lần nói chuyện với đồng chí tham mưu phó binh chủng ra-đa tôi đã rụt rè đưa ra một nhận xét:

        - Có nhiều người nhắc đến những linh cảm trước mối hiểm họa. Nghe như là huyền thoại. Không rõ thực hư thế nào ?

        - Có thể đúng như vậy! - Anh cười lý thủ - Điều đó có cơ sở khoa học hẳn hoi. Nếu mấy ngày trước đó mà không có những nhận định, chỉ thị, mệnh lệnh tác chiến, không xoay trần ra chuẩn bị chiến đấu... thì ngày 18 không thể nhạy cảm với mọi vẻ không bình thường, dù rất nhỏ của nỏ. Phải nói rằng, trước khi "linh cảm" thấy một trận đánh lớn sắp xảy ra, chúng ta đã tiếp thụ và suy nghĩ bao nhiêu ngày những nhận định chiến lược của bộ Chính trị, Bộ tổng tham mưu và của quân chủng. Bản thân chúng ta là những người lính, xương máu đã dạy cho chúng ta rất nhiều... Cái nhạy cảm của những ngtrời đã quen với trận mạc, cũng có nhiều cái lạ lắm. Tất nhiên, không phải ai cũng nhạy cảm với tình hình, vào cái ngày đáng ghi nhớ ấy, nếu họ không thực sự toản tâm toàn ý với sự nghiệp chiến đấu bảo vệ bầu trời.

        Chiến tranh! Nó không hoàn toàn là một cơn giông bão. Trước cơn bão thời tiểt ở khu vực ấy biến đổi rất rõ: trởỉ nóng bức, không khí ngột ngạt, khó chịu, chân mây màu mỡ gà... Đó là những dấu hiệu cùa thiên nhiên dễ nhận thấy. Nhưng nhận biết một hiểm họa của chiến tranh đang đến không phải dễ. Kẻ thù tìm mọi cách giấu giếm ỷ đồ của chúng. Nhà thơ Ta-go-rơ đã nói: "Con người trở thành thú thì ác hơn thú". Nich-xơn đã tiến đến cái
khoảng "ác hơn thú" bằng cách gieo rắc những ảo tưởng hòa bình cho mọi người trước khi dùng B.32 giết người hàng loạt.   

        Hàng chục vạn người dân Hà Nội đã không lường đến cái tai họa khủng khiếp sắp giáng xuống đầu họ. Khi thành phố kéo còi báo động B.52, cỏ người còn chép miệng: "Báo động tập" và không chịu xuống hầm. Tối hôm ấy cửa hàng Bách hóa Tổng hợp vẫn mở cửa bình thường. Điện của thành phố vẫn sáng trưng. Mùa đông nhưng trên các ghế đá ở công viên vẫn không vắng những lứa đôi tình tự.

   

       Ngày 18 tháng 12 cũng là một ngày không binh thường ở ba căn cứ: Óp-phớt (bang Ni-bra-xca), En-đơn-xơn (đảo Gu-am) và U-ta-pao (Thái Lan).

       Óp-phớt là nơi đặt bộ chỉ huy không quận chiến lược Mỹ (SAC). Còn En-đơn-xơn là nơi đặt bộ chỉ huy không quân chiến lược số 8, đồng thời cũng là căn cứ xuất phát của máy bay B.52 tham gia chiến dịch "Lai-nơ Bách-cơ 2". Còn U-ta-pao cũng là một căn cứ xuất phát thuộc tập đoàn này.

       Ở Óp-phớt, dưới quyền chỉ huy của tướng bốn sao Mây-e, SAC nhận lệnh "đặc biệt" của Lầu năm góc và JCS, rồi cái guồng máy quân sự khổng lồ này bẳt đầu hoạt động. Chỉ có các sĩ quan, nhân viên, các máy tính điện tử... và bản thân Mây-a mới cảm nhận đượe cái vẻ khác thường của ngày hôm ấy: lần đầu tiên, từ khi có SAC, nó được chĩ huy một cuộc tiến công của B.52 lởn lao và quan trọng đến thế.

       Ở En-đơn-xơn và U-ta-pao, bọn giặc lái B.52 cũng đã đánh hơi thấy có một cái gì rất quan trọng sắp xảy ra. Nhưng ngoài những chỉ thị khác thường: "Phải túc trực ngày đêm", "Phải sẵn sàng làm nhiệm vụ đột xuất", "Phải  chuẩn bị cho rất nhiều B.52. cất cánh cùng một lúc"... và cứ thấy bọn chuyên viên phi hành B.52 từ Mỹ ùn ùn kéo tới chúng không được biết gì thêm.

       Lầu năm góc, JCS và SAC đã bí mật đến phút chót chiến dịch "Lai-nơ Báeh-cơ 2". Thậm chí khi bọn giặc lái B.52 ở En-đơn-xơn được gọi lên buồng "bíp-phinh" (buồng hội ý), bọn ở U-ta-pao vẫn chưa hay biết gì. Đến chiều, chúng mới được "bíp-phing" và cứ thế ra thẳng máy bay để thực thi "nhiệm vụ đặc biệt".

       Vảo đến nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), Hen-ri Sác-Ba-râu giặc lải B.52 đă kể với nhà háo Thành Tín về buổi chiều "bíp-phinh" đầy những bẩt ngờ và lo âu của bọn chúng ở U-ta-pao, như sau :

       "...Hômấy chúng tôi bị gọi đi rất đông. Vâng, chưa bao giờ phòng "bíp-phinh" đông đến thế. Mỗi tổ bay sáu người. Có thể đến hơn 40 tổ bay. Tức là gần 250 người.. Lại còn bọn sĩ quan tham mưu. Được lệnh mặc nguyên quần áo bay đến họp. Họp là đi luôn, không được trở về buồng.
Bản đồ lớn treo trên tường. Trên bệ cao phía phải đặt một chiếc bàn gỗ, trên có đặt máy phỏng thanh. Ngồi hàng đầu, chính giữa là tướng một sao Xa-li-vân chỉ huy toàn căn cứ. Ông ta tóc nâu, người béo thẩp hơn tôi, 48 tuổi. Nghe nói nặng bơn 160 pao (một.pao gần nửa ki-Iô-gam). Bên trái ông ta là đại tá Đê-vit chỉ huy biên đội 307. Bên trái Đê-vit là ba, bốn đại tá nữa ở cơ quan tham mưu.

       Bộ mặt Xa-li-vân, Đê-vít đều rất nghiêm trang. Bọn sĩ quan tham mưu thay nhau báo cáo về nhiệm vụ, về tổ chức đợt đi ném bom, về kế hoạch cất cánh, đường  bay. Một đại tá nói riêng về kế hoạch bay đêm cần chú ý những gì. Một trung tá báo cáo về thời tiết các vùng bay qua. Một trung tá báo cáo về những khu vực bị đe dọa. Chúng nó nói nhiều. Nhiều đến sốt ruột. Chúng tôi nghĩ, nhét lắm chuyện đến thế thì ai nhớ được ! Mà giờ cất cánh chỉ còn 20 phút. Xa-Ịi-vân đứng dậy nói rất ngắn. Tôi không nhớ từng câu, nhưng đại ý là: đây là nhiệm vụ rất đặc biệt. Quan trọng lắm. Lệnh thẳng  từ tổng thống Nich-xơn. Tướng Vốt, tư lệnh tập đoản không quân số 7, phó tổng tư lệnh bộ chỉ huy Mắc-vi Sài Gòn căn dặn là phải hoàn thành cho tốt đẹp.

       - Ý chừng ông ta biết chúng tôi đều lo vì phải đi vào vòng hỏa lực dàỵ đặc, ông ta dặn câu cuối cùng: phải cẩn thận. Nhưng không cỏ gì phải lo ngại, chúng ta đi đêm. Được hộ tống tốt. Chắc chắn sẽ về đủ. Chúc mọi người về đủ ! Cả hội trường im lặng. Chẳng ai thấy yên tâm hơn về lời chúc ấy.

       Đại tá Đê-vít cũng đứng dậy. Ông ta nói rất khó nghe, chỉ dặn chúng tôi: "Chớ cớ nói ra-đi-ô nhiều. Bám nhau cho tốt. Bình tĩnh xử trí mọi tình huống".

       Giờ đây Hen-ri Sác Ba-râu đang làm gì và ở đâu ? Chắc chắn những gì đã xảy ra trong ngày và đêm 18 thảng 12 năm 1972 không bao giờ hết nhức nhối trong đầu óc hắn.

       Ở Gu-am, trong căn cử En-đơn-xơn buổi "bíp-phinh" diễn ra sớm hơn ở U-ta-pao. Chỉ huy buổi "bip-phinh" là tướng ba sao Gi-rôn Giôn-xơn.

       Đúng 12 giờ trưa, bọn giặc lái ùa ra sân đông như một đàn kiến chúng nặng nề bước đến những chiếc "pháo đài bay" to đùng, già cỗi, sơn màu đen. Mấy ngày hôm nay, bọn kỹ sư, thợ máy xoay trần ra sửa chữa, tu chỉnh cho những chiểc máy bay đã có giờ bay quá cao, máy móc rào rợt rồi. Thấy bọn kỹ thuật cắm cúi làm, lũ giặc lái càng lo. Cấp trên của chúng trấn an: chớ có lo gì hết; sẽ bám đuôi nhau đi, bám đuôi nhau về đầy đủ. Bọn chỉ huy thi bao gỉờ chẳng nói vậy.

       Lũ giặc lái ở đây đã quen "làm chiến tranh sạch sẽ", "lảm chiến tranh quý tộc bằng bấm nút điện". Chúng đã đi ném bom ở Lào, Căm-pu-chia và ở Nam Việt Nam. Ở những nơi đó khòng có tên lửa và Mich. Những loại hỏa lực khác không sao với tới tầm bay của chúng. Vỉ thế các phi vụ ném bom thật đơn giản: "Bíp-phinh". Cất cánh. Bay theo đường bay đã định sẵn, đến vị trí ném bom (đã vạch sẵn trên bản đồ). Thêm một chút tính toán về sức gió. Tên sĩ quan hoa tiêu ra-đa sẽ bấm một cái nút rất nhỏ sơn màu đỏ. "Tách", nhẹ như bấm bút chì bi. Hòm đựng bom sẽ mở bằng máy điện. 150 hay 200 quả bom sẽ từ trên cao 3 vạn "phít" rơi xuống. Sau đỏ là hạ cánh. Lả những trận "đập phá" chết thôi ở câu lạc bộ sĩ quan  hoặc ở các Hô-ten ngoài thành phố A-ga-nạ (Gu-am). Nếu cần, có thể đi Hồng Kông, Phỉ-lỉp-pỉn. Ở đấy có đủ thứ cỏ ngon, vật lạ, gái đẹp... cho chúng hưởng lạc.

       Nhưng hôm nay không thuộc cái chu trình ngon lành và suôi sẻ ấy. Chúng đang bay tới Hà Nội. Chúng linh cảm thấy những điều chẳnq lành. Chúng bò cả cái thỏi quen của đám gà nòi vẫn chào nhau bằng cách xòe ngón tay trỏ và ngón tay giữa thành hình chữ V (chữ đầu của Victory - chiến thắng). Chừ V không chỉ là Victory mà còn là Việt Nam! Chủng sợ. Có những tên kbông nói được, đã bật ra nói với  đồng bọn rằng : xuẵt phát từ căn cứ En-đơn-xơn chỉ sui thôi! Rồi cũng đến theo số kiếp của lão En-đơn-xơn cho mà xem (En-đơn-xơn là viên tướng lái B.29 đã chết trong chiến tranh thứ hai. Được Mỹ lấy  tên  đặt cho căn cứ này).

       Tất nhiên, trong suốt thời gian bay đền vùng trời Việt Nam , bọn giặc lái không phải chỉ lo âu, sợ hãi, chúng còn hy  vọng, chúng tin vào những chiểc "hộp đen" (thiết bị điện tử) sẽ làm "mù" các ra-đa của đối phương. Ở Vinh, ở Thanh Hóa và ở Hải Phòng trước  đây, những chiếc hộp đen đó đã cỏ thời tỏ ra hữu hiệu. Chúng hy vọng, ở độ cao 3 vạn phít, ban đêm, thời tiết xấu, máy bay Mích sẽ không làm gì được chúng. Lại còn có  F.4  nghi binh, có F.4 chặn Mich... hôm nay, lũ máy bay chiến thuật bâu theo chủng đông hơn bao  giờ hết...

       Thật Ià một chuyến bay rất dài. Dài đến mức làm cho đầu óc chúng càng thêm nghĩ ngợi, rối bận. Chưa bao giờ trên đường đi ném bom đầu óc chúng lung bung đến thế.

        Phương vị 300 độ

        Trong mỗi chiến công bắn rơi. máy bay Mỹ trên bầu trời mỉền Bắc đều có trong đó một phần chiến công thầm lặng của bộ đội ra-đa những chiến sĩ ngày đêm canh trời Tổ quốc.

        Mở đầu trận chiến đấu chống cuộc tập kích bằng B.52 vào  Hà Nội, binh chủng ra-đa đã thực hiện trọn vẹn lời hứa: " Không để Tổ quốc bị bất ngờ". Phát hiện dược B.52 từ xa, mạng lưới ra-đa tình báo đã giành cho các đơn vị hỏa lực ở Hà Nội nửa giờ chủ động đón đánh địch. Trong chiến tranh, đó là những giây phút vàng ngọc.

        Suốt 12 ngày đêm binh chủng ra-đa đac liên tục bắt tất cả các loại mục tiêu, dẫn dắt chính xác, tạo  mọi cơ hội cho bộ đội tên lửa, không quân và pháo cao xạ đánh trả những đòn quyết định vào cuộc tập kích chiến lược của kẻ thù.

        Diễn biến trận đầu, đón bẳt B.52, có thể tỏm tắt như sau:

        18 giờ 40 phút ngày 18 tháng 12. Sở chỉ huy trung tâm báo động mạng ra-đa cảnh giới.

        19 giờ. Đại dội 15(trung đoàn 291) ở phía tây Trường Sơn phát hiện có một tốp máy bay từ Mường Phin (hạ Lào) leo lên phía bắc. Một phút sau, đại đội 16 của trung đoàn ấy báo có nhiễu B.52. Sau đó, mặc dầu mục tiêu chưa hiện rõ, nhiễu tạp lại dày nhưng bằng những kinh nghiệm đã tích lũy được, trắc thủ máy đo cao Tô Trọng Huy vẫn mạnh dạn quả đoán B.52 ở tọa độ X. Nhận báo cáo, trung đoản trưởng Đỗ Nam cho đại độỉ 45, đơn vị chủ công của trung đoàn mở mảy. Mệnh lệnh đó đã được đại đội trưởng Đinh Hữu Thuần thực hiện nhanh chỏng. Chỉ mấy phút sau, đài trưỏng Nghiêm Đình Tích và các trắc thủ Phạm Hoàng Cầu, Nguyễn Văn Xích đã thấy ba dải nhiễu B.52 ỏ đúng tọa độ mà Tô Trọng Huy đã thông báo. Lúc đầu toàn kíp vẫn rất bình thản. Mảy "pờ-35" của họ vẫn bắt được những tốp máy bay B.52 đi ném bom Cánh  đồng Chum - Xỉêng Khoảng (thượng Lào). Những tốp B.52 này thường cất cánh từ U-ta-pao (Thái Lan) bay qua sông Mê Công, ngược lên phía bắc. Thường thì cứ đến các phương vị 270 độ, 280, 290 là chúng rẽ trái, tiến vào các mục tiêu đánh phá. Vi vậv những tọa độ ấy đã trở nên quen thuộc đối với Tích và các trẳc thủ.

        Nhưng lần này ba chấm sáng tín hiệu vượt qua phương vị 290 rồi mà vẫn chưa đổi hướng bay. Thấy lạ Phạm Hoàng Cầu và Nguyễn Văn Xích liếc nhanh về phía Nghiêm Đình Tích chờ đợi.

        Mục tiêu đã đến phương vị 300 độ. Thế này là thế nào ? Thằng Mỹ thường hành động chính xác, ít khi đi "mua đường". Chợt một ý nghĩ lóe sáng trong đầu Tích. Anh quả quyết nhận xét:

        - B.52 bay vào miền Bắc !

        Tích nghe thấy đại đội trựỏng Thuần hỏi đốp ngay:

        - Có đúng B.52 không?   

        Nếu  không phải B.52 thì đường bay này hết sửc thông thường. Máy bay chiến thuật thường vuợt lên trên phương vị 300 để rẽ vào vùng trời miền Bắc. Tích trả lời ngay:
 
        - Đúng là B.52!

        Ngay tức khắc, trung đoàn truởng Năm cũng hỏi lại :

        - Xác định lại xem ! Có đúng B.52  vào miền Bắc không ?

        Phương vị 300 đã lùi lại phía san tốp mục tiêu. Tích hiểu, gần đây có mội vài lần ra-đa hoang báo B.52 nên cả đại đội trưởng lẫn trung đoàn trưởng đều thận trọng. Cố nén xúc động. Tích nói bình tĩnh, rành rọt, có vẻ hơi gắt nữa :

        - Đúng B.52 ! Mục tiêu sắp bay vào vùng trời miền Bắc.
Tích trưởng tượng, nến thể hiện trén tiêu đồ, đường bay cùa địch sắp cắt ngang đường biên giới Việt - Lào. Giọng nói nghỉêm trang, đĩnh đạc của Tích chắc đã thuyết phục trung đoàn trưởng, không thấy anh hỏi gì thêm.

        (Sau này Tích được trung đoàn trưởng Năm kể lại: Đêm ấy khi trung đoàn 291 báo về sở chỉ huy trung tâm. Nhận được tin ấy, tham mưu phó binh chủng còn hỏi đến hai lần: "Có  đúng B.52 không ?".

        Kể đến đây, trung đoàn trưởng đã vỗ vai Tích: "Không phải thiếu tin ở các cậu. Nhưng đây là một tình báo vô củng quan trọng. Không thể không thận trọng trước khi báo cáo cấp trên". Rồi tủm  tỉm cuời một mình, anh Năm gật gù nói thêm; "Nghĩ cũng lạ ! Hàng ngày quân chủng. binh chủng vẫn gọi điện nhắc trung đoàn : "Chú ỷ B.52 bay vào Hà Nội !". Trung đoàn cũng nhắc các đại đội na ná như vậy. Đến khi nghe báo cáo: "B.52 vào hướng Hà Nội !" vẫn cứ hỏi đi hỏi lại "Có thật không?". Thế mới kỷ chử !"

        Các phần tử của đạí đỏi 45 được phát thẳng về trung tâm và được báo cáo ngay với tư lệnh quân chủng: "B.52 có khả năng vào đánh Hà Nội !". Tư lệnh chạy sang sở chí huy ra-đa. nhìn vào đường bay của tốp B.52 đầu  tiên, đồng chí ra  lệnh: "Thông báo tín hiệu 313" (lệnh báo động B.52 cho toàn miền Bắc).

        Lúc ẫy là 19 giờ 15 phút, ngày 18 tháng 12 năm 1972. 35 phút sau, quả tên lửa đầu tiên của tiểu đoàn 78, trung đoàn 257 đã bay vút lên nhằm chiếc máy bay B.52 đầu tiên lao tới.
 
        Sự thắng bại của mạng lưới ra-đa quốc gia thường đuợc tính từng phút một. Viết đến đây chúng tôi không thể không liên  tưởng tới ngày 6 tháng 8 năm 1945. Hôm ấy mạng ra-đa của Nhật đã không phát hiện được chiếc máy bav Mỹ mang bom  nguyên tử tiến về Hi-rô-si-ma. Khi  thành phố báo động thì quả bom nguyên  tử đã rơi xuống bung dù và nổ cách mặt đất 800 mét, giểt chết tại chỗ 240.000 người dân vô tội Nhậl bản.

        Binh chủng ra-đa đa viết nên những dòng chiến công đầu  tiên của trận "Điện Biên Phủ trên không" như thế đấy. Ngày 22 tháng 12 năm 1972
Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đến thăm trung tâm chỉ huy ra-đa.

        "Thủ tướng bước đến bảng mi-ca chăm chú theo dõi  đườug bay của máy bay địcb đang được các chiến sĩ đánh đấu đường bay vạch lên theo phân tử của các đài ra-đa báo về.

        Thủ tướng thân mật hỏi :

        - Các đồng chí phát hiện được B.52 xa bao nhiêu ?

        Đồng chí phó tư lệnh binh chủng báo cáo:

        - Báo cáo Thủ tướng, đợt B.52 đầu tiên đêm 18 tháng 12 bộ đội ra-đa báo trước cho Hà Nội được 35 pbút ạ !

        Thủ tướng vui vẻ nói:

        - Cám ơn các đồng chí!

        Rồi bắt tay từng cán hộ, chiến sĩ có mặt trong sở chi huy. Ai nấy lặng đi vi xúc động"¹.

-------------
1.   Trích hồi ký "Tầm xa cánh sóng  ra-đa" của Đăng Tuất.

        Đoạn tường thuật trên ghi theo lời kể của thượng úy Nghiêm Đình Tích, đài, trưởng của đại đội 45 năm xưa. Hiện nay anh đang công tác tại cục chính trị quân chủng Phòng không.

        Chúng tôi còn biết vì chiến công phát hiện B.52 ngay từ đợt đầu tiên chúng tiến công Hà Nộí, Tích đã được thưởng Huân chuơng Chiến công hạng hai. Ảnn của anh được phóng to treo trân trọng trong phòng truyền thống của binh chủng. Những cuốn sổ tay ghi chép đường bay B.52 của anh trở thành những hiện vật quý của nhà bảo tàng binh chủng. Trong tập sách "Bầu trời tháng Chạp" Thái Đăng đã ghi chép về anh. Một đôi lần, khi những kỷ niệm chiến tranh ồ ạt, xô bồ trở lại với anh, Nghiêm Đình Tích có nói cho anh em chúng tôi nghe về những ngày tháng chạp rực rỡ một quãng đời của anh.

        Song phải đến hôm nay chúng tôi mới được nghe anh kể đầy đủ hơn. Vốn là chỗ quen biết, chúng tôi đề nghị với anh "Hôm nay có tò mò vặn vẹo đôi chút, anh vui lòng trả lời nhé!», Nghiêm Đình Tich cười đồng tình. Chả là trước đây, mỗi lần hé mở chút đỉnh về chuyện đánh B.52, Tích hay nói: "Đi sâu vào bản chất, còn nhiều vấn đề lắm !".

        Chúng tôi xin ghi lại toàn bộ cuộc phỏng vấn của chúng tôi và những câu trả lởi của Nghiêm Đình Tích. Hy vọng bằng cách này, "bản chất của vấn đề" được bộc lộ rõ hơn chăng ?


        HỎI-  Theo anh, cuộc chiến đấn của bộ độí ra-đa năm 1972 có gi khác trước?

        Trả lời - Có thể nói cuộc chiến đấu của bộ đội ra-đa trong thời kỳ ấy là điển hình của cuộc đọ sức trên lĩnh vực chiến tranh điện tử. Cuộc chiến đấu ấy thầm lặng nhưng vô cùng quyết liệt. Năm 1972, Nich-xơn triển khai chiến tranh điện tử quyết liệt hơn truớc nhiều. Có thể mấy năm chiến tranh vừa qua kẻ thù đã rút ra được nhiều kinh nghiệm. Các loại nhiễu mới lại tác yêu tác quái. Chỉ cần ngồi ở ghế trắc thủ theo dõi những thay đổi trên mặt đèn huỳnh quang, chúng tôi cũng biết cuộc chiến tranh trên làn sóng này đang diễn tới đâu. Chúng tôi lại chấp nhận những cuộc chiến đấu mới với những máy nhiễu  "mới loanh" : ALQ-87, ALQ-100...

        Năm 1972, cùng với các binh chủng bạn,- chúng tôi phải đối mặt với B.52. B.52 mở những đợt đánh ồ ạt ra miền Bắc, Hà Nội và Hải Phòng... Nhiệm vụ của ra-đa là phải "vạch nhiễu" tìm bắt không sót một tốp B.52 nào khi chúng mò vào đánh phá. Và nếu xảy ra một cuộc tập kích chiến lược thì bằng mọi giá không để Tổ quốc bị bất ngờ.

        "Không để Tổ quốc bị bất ngờ", chỉ có ngần ấy lời thôi, muốn thực hiện được hàng vạn cán bộ, chiển sĩ quân chủng ta đã phải lao tâm khổ trí, đổ nhiều mồ hôi và xương máu. Chiến công vẻ vang của tháng chạp năm 1972 ở Hà Nội tựu trung đã nói một cách đầy đủ cái đích mà binh chủng ra-đa đã đi tới trong năm 1972 hay suốt cả cuộc chiến  tranh cũng vậy.

        Những điều tôi vừa nói với các anh là tất cả những gì thu hoạch được trong năm 1972 đáng ghi nhớ ấy. Khi tôi ngồi trên chiếc ghế của đài trưởng, cứ nhìn mãi, nhìn mãi vào cái màn hiện sóng của tôi mà suy nghĩ.

        Hỏi — Xung quanh cái màn hiện sóng ấy còn điều gì hay, anh có thể "tiết lộ quân cơ" được không?

        Trả lởi — Có cái nói được. Cũng có cái chưa nói được (cười to).

        Hỏi - ?

        Trả lời (sau tiếng cười) — Bày giờ chúng ta đã biết về B.52 khá rõ. Nào là từ B.52-A đến B.52-H , đã cải tiến bao nhiêu bước. Nào là B.52 có 16 máy gây nhiễu tích cực, 2 máy phóng giấv thiếc gây nhiễu tiêu cực. Tên các máỵ nhiễu là gì. tính năng ra sao, thậm chí do hãng nào sản xuất và giá bao nhiêu đô-la nữa. Ta đều biết tường tận, gần gũi, quen thuộc và dễ hiểu quá : Đại úy La Văn Sàng, kỹ sư điện tử, một cán bộ kỹ thuật đã lăn lộn khắp các chiến trường để thu thập, theo dõi về chiến tranh điện tử. Các anh nên đọc một tài liệu rất phong phú về chiến tranh giữa các làn sóng, về nhiễu mà anh ấy mới viết xong. Nhưng đây là những kiến thức của hôm nay. Chúng ta đang nói chuyện năm 1972. Mười năm trước đây tôi biết về B.52 quá ít. Những điều chưa biết baơ giờ chằng ghê gớm ? Rồi cũng phải nhờ ở cấp trên, nhờ các nguồn thông tin do quân chủng cung cấp... chúng-tôi biết đại thể B.52 mang nhiễu gì. Điều chúng tôi quan tâm nhất là máy bay B.52 hiện trên màn huỳnh quang ra-đa như thế nào. Vâng cuối cùng vẫn phải trụ bám trên cái màn hiện sóng ấy mà xem xét. Cụ thể hơn, màu sắc nhiễu, độ rộng, độ mịn của nhiễu B.52, bộc lộ trên màn hiện sóng máy pờ-35 của tôi như thế nào. Làm quen nó, nhìn cho kỹ, ghi nhớ trong óc. Cần thiết thì phải mày mò vẽ lại, ghi chép cẩn thận rồi tìm ra quy luật. Sau đó xem có lợi dụng gì được ở những quy luật đó ? Đấy mới là nhiễu. Vậy có nhìn thấy tín hiệu B.52 không? Và nếu nhìn thấy thì có phân biệt được tốp, chiếc không? Phải lần lượt trả lời những câu hỏi đó. Ai cũng biết chúng tôỉ không phải là những nhà khoa học. Chúng tôi chỉ là những người lính, văn hóa không quá lớp 10. Cũng như cuộc vật lộn với bọn máy bay "ép" trước đây, chúng tôi lại quên ăn, quên ngủ. Vì công việc mà lỡ hẹn với người yêu. Soi gương thấy mình già đi nhanh, mới hai mươi mấy tuồi đầu mà tóc đã sợi đen sợi bạc. Rồi có lúc phải to tiếng với nhau. Đâu là "nhiễu tư tưởng", đâu là nhiễu thật. Khoa học và duy ý chí. Biết bao cái bảo thủ kỹ thuật đơn thuần lười nhác nó ngáng đường. Làm gì có những thành, công dễ dàng. Có lần vợ tôi cắm củi đọc một  cuốn sảch viết về "12 ngày đêm". Cô ấy không ham sách lắm, thế mà đọc một hơi. Xong thở dài khoan khoái, nói với tôi thế này: "Đánh B.52 đơn giản thế, máy móc nó tính cho cả ! Thế mà anh hay quan trọng hóa".

        Tôi lặng đi, bàng hoàng về câu nói của vợ. Tôi không tự ái cho riêng tôi. Chỉ thấy tiếc một điều: biết bao mồ hôi, xương máu đã đổ xuống để cho trận đánh ấy thành công một cách đến là dễ dàng! Vợ tôi đã từng bật khóc khi nhìn thấy xác chiếc B.52 cháy bùng, rơi tả tơi trong đêm nhưng cô ấy vẫn trở thành người vô tình với những điều chúng ta đang nói. Xin các anh đừng giận, tôi cho đó là lỗi của người viết. Tất nhiên, chúng ta không phải là những người ưa nói hay cho mình. Hồi ấy chúng tôi đã vấp váp, đã có những "mối hận" không thể nào quên.

        Hỏi - Xin anh cho ví dụ.

        Trả lời - Ở Vinh ngày 10 tháng 4 năm 1972 và ở Hải Phòng ngày 16 tháng 4 năm 1972.

        Về những ngày trong tháng 4 năm 1972  ấy, chúng tôi buộc phải xen vào giữa những câu trả lời của Nghiêm Đình Tích bằng lời kể của trung tá Đỗ Văn Chung. Hy vọng làm sáng tỏ thêm những "mối hận" mà Tích chỉ nói thoáng qua.

        "Ngày 10 tháng 4 năm 1972, B.52 lần tiên ra đến Vinh. Đánh đêm. Ra-đa cảnh giới đã để lọt những tốp B.52 này,  thậm chí còn coi như không có chúng".

        Sau đó bộ tư lệnh quân khu Bốn báo ra : "B.52 đánh Vinh!". Không rõ thực hư ra sao, quân chủng cử chúng tôi vào Vinh xác minh.
Chúng tôi gặp anh Nguyễn Cận. chủ nhiệm phòng không quân khu bốn. Anh nói cho nghe tình hình rồi bảo: "Thôi, nghiên cứu gì thì tùy. Đúng B.52 rồi đấy! Về mà lo cách đánh đi".

        Chúng tôi đi xem vệt bom. Một bãi bom rải rất dày. Hố  bom nọ chỉ cách hố bom kia 20 mét. Cứ chi chít, tít tắp như vậy hàng cây số vuông. Rẽ vào một trận địa cao-xạ ven bãi bom, chúng tôi tìm gặp đại đội trưởng. Anh có nước da đen cháy, nét mặt dữ dội. Hỏi, anh chỉ nói cộc lốc "Nghe tiếng bom rơi, rồi nghe nó nổ... không phải B.52 cứ chém đầu tôi đi !". Mọi ngưởi nhìn chúng lôị vừa ngạc nhiên vừa trách cứ. Có người lầu bầu trong miệng : "Bây giờ mà đi hỏi có phải B.52 không thì quá lắm". Chúng tôi cũng cảm thấy việc làm của mình vô duyên. Nhưng ra-đa không bắt được thì phải hỏi cho kỹ, xác minh cho đúng về Hà Nội mới rút kinh nghiệm được.   

        Khi chúng tôi trở ra, B.52 lại vửa đánh Hàm Rồng. Đêm ấy trung đoàn tẽn lửa 236 không bắt được và không đánh được B.52. Hôm sau chúng tôi cùng trèo lên đỉnh núi Quyết Thắng (Hàm Rồng) quan sát vệt bom B.52 với đồng chí trung đoàn trưởng trung đoàn 236. Nhìn thấy vệt bom B.52 rảì thảm chúng tôi càng lo đến trách nhiệm của người chiến sĩ canh giữ bầu trời.

        Chúng tôi tìm gặp Nguyễn Đình Đông, Lê Văn An trắc thủ ra-ra của đại đội 4, trung đoàn 228 ở Hàm Rồng. Họ nói bằng những động tác kỹ thuật họ dùng ra-đa pháo bắt được mục tiêu B.52. Tín hiệu của loại máy hay này nổi rõ như nhân hạt lạc ! Lần ấy Đông và An có hỏi tôi: Ra-đa của tên lửa bắt được mục tiêu ở cự ly bao nhiêu ? Sóng về có rõ khỏng? Tôi không trả lờỉ họ mà lái sang chuyện khác...".

        Ngoài câu chuyện của Chung vừa kể, trong tài liệu tổng kết của binh chủng tên lửa năm 1972 cũng cỏ đoạn viết: "Ngày 10 tháng 4 năm 1972 ở Vinh không có tình báo B.52. Trung đoàn 263 chuyển cấp chậm. Cường kích vào đánh sớm hơn B.52 10 phút. Các tiểu đoàn không đánh vào tốp nghi binh, nhưng khi thấy bom nổ nhiều lại đánh vào haí tốp cường kích .Một ngày  sau mới xác định đưọc là B.52 đánh Vinh".

        Về trận B.52 đánh Hải Phòng ngày 16 tháng 4 năm 1972 cũng vẫn tài liệu tổng kết ấy viết: "B.52 vào ném bom lủc 2 giờ 50 phút đến 3 giờ 5 phút. Tình báo B.52 bị đứt đoạn. Đợt đầu địch vào 10 tốp mà không đơn vị nào đánh được. Có tiểu đoàn bắt đuợc dải nhiễu B.52 hỏi lên trẻn nhưng không được khẳng định. Bỏ, sục sạo tốp khác thì nghe tiếng bom nổ".


        Chúng ta trở về  với cuộc "phỏng vấn" còn dang, dở:

        Hỏi - Sau những "mối hận" ấy, tình hình thế nào ?

        Trả lời - "Mỗi lần vấp là một lần bớt dại". Đến tháng 12 năm 1972, xác định nhiễu B.52 không còn là vấn đề nan giải nữa. Muốn đạt được trình độ này, không dễ dàng gì, vất vả lắm. Tôi không kể những vất vả ra đây. Tôi đã nói rồi: cò cái nói được, cũng có điều chưa nói ra được. Những có điều khẳng định là không có chuyện ăn may. Đây thực, sự là một cuộc thi gan đấu trí, đấu kỹ thuật với kẻ thù.

        Hỏi - Nhiễu B.52 có khác các loại nhiễu của máy bay khác không?

        Trả lời - Khác chứ. Thằng Mỹ lo rất chu đáo cho B.52, "Át chủ bài" mà ! Nhưng cũng vì thắng này to xác, bay chậm, không gây nhiễu thì bị đối phương "thịt" hết. B.52 mang tất cả các loại nhiễu nhằm "vô hiệu hóa" ra-đa dẫn đường, ra-đa cảnh giới, ra-đa ngắm bẳn của tên lửa, pháo cao xạ của máy bay Mich và còn có khả năng gây nhiễu loại các phương tiện thông tin của ta. Nó được trang bị "khác người" như thế nên cũng dễ phân biệt với các loại nhiễu khác. Nhiễu B.52 lớn, dày đặc, mịn màng và khả ổn định. Cái nét "tồ" của anh "siêu pháo đài bay" cũng dễ nhận. Nhiễu của F.4 chẳng hạn, hẹp và nhẹ hơn, nhấp nháy, thay đổi, nom ma mãnh hơn.

        Đôi mắt của trắc thủ quyết định lắm. Một sự khác biệt dù rất nhỏ trên màn hiện sóng phải nhận ra được ngay. Sau đó phải kể đến cái đầu óc suy nghĩ xét đoán về quy luật, chiến thuật... Khi ngồi vào ghế trắc thủ, như người cầu thủ đã ra sân cỏ, anh hoàn toàn là một con người khác, kiến thức, kinh nghiệm, bản năng... nhào nặn trong từng hành động nhỏ, nhất quán trong một mục đích là làm bàn. Khi nói đến B.52, trong người tôi trào lên một ý chí phải chế ngự nó. Nó ghê  gớm. nhưng có chỗ hạn chế chứ! Cứ khoét vào chỗ yếu của nó mà tiến công !   

        Hỏi - Hạn chế chỗ mạnh, khoét vào chỗ yếu thế nào?

        Trả lời - Cái đó mỗi anh làm một cách. Mỗi máy một cách. Cùng một máy thì mỗi trắc thủ lại có một cách xử lý riêng. Nên như thế, phải làm như thế mới cụ thể. Chẳng, hạn giáo trình nói: khi cỏ nhiễu phải điều chỉnh núm A, núm B... không thể nói cụ thể xoay cái núm ấy thế nào. Chúng tôi đã từng điều chỉnh cho nhiễu EB.66 nhạt đi để tín hiệu B.52 rõ lên! Nghe như vô lý mà đã làm được thật. Cái thủ thuật này chưa nên nói ra. Phải giành cho lũ máy bay "ba Tàu" những ngón đòn bất ngờ chứ.

        Hỏi - Anh có nhìn thấy tín hiệu của B.52 không?

        Trả lời - Có chứ. Đêm 18 tháng 12 chúng tôi đã làm cho hầu hết tín hiệu B.52 nổi rõ từng tốp một, mỗi tốp 3 chiếc.  Nhưng việc đó chỉ làm trong thời điểm nhất định thôi. Không thể nói thánh tướng được.

        Hỏi -  Phân tường thuật anh có nói đến phương vị 300 độ. Tại sao anh lại nhắc đến phương vị đó ?  Nó giữ vai trò như thế nào trong đêm 18?

        Trả lởi - Trước đó B.52 từ U-ta-pao vẫn thường, xuyên bay đến ném bom tuyến đường Hồ Chí Minh vả vùng giải phóng Lào. Đứng chân khá lâu ở Nghệ An, chúng tôi đã theo dõi được rất nhiều đường bay đánh phá của địch ỡ vùng đất bên kia biên giới. Có một đường bay đánh Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng của B.52 chúng tôi đã thuộc lòng. Năm 1972 chiến sự diễn ra rất quyết liệt ở Lào, B.52 mò đến đây cũng nhiều. Các tốp B.52 này cứ bay dọc theo biên giới Lào - Thái đến phương vị 270, 280 hoặc 290 là chúng rẽ trái, vào ném bom Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng.

        Đêm 18 tháng 12 lúc đầu tôi cũng nghĩ "Lại Xiêng Khoảng". Vì tốp B.52 này đang bay theọ hành lang bay đã quá quen thuộc đối với chúng tôi. Nhưng kìa, vượt quá phương vị 280 rồi 290 mà máy bay địch vẫn bay thẳng. Đến phương vị 300, người tôi bỗng nóng bừng như đang ngồi trên lửa. Công phu theo dõi từng góc phương vị của chúng tôi trong quá khứ quả là không thừa ! Qua phương vị 300 thằng B.52 chỉ còn mỗi một đường là vào miền Bắc! Ở tích tắc ấy, trong đầu tôi bật lên một ý nghĩ : nó vào đánh Hà Nội rồi ! (Tôi nói được ngav câu nói đó, vì cả tuần nay chính trị viên Đỗ Mạnh Hiến cứ lóc cóc cái xe đạp của anh đi họp trên trung đoàn. Về đến nhà, cũng lại họp. Ánh hay thủ thỉ với tôi: "Nó sắp đánh Hà Nội đấy, trực canh cho cẩn thận, dễ mất đầu cả nút").

        Khi ba tin hiệu B.52 đầu tiên vượt qua phương vị 300, đại đội và trung đoàn vẫn hỏi lại "có thật không?". Lúc này tôi muốn hét thật to, cho cả nước nghe thấy: «B.52 đang bay vảo Hà Nội!".

        Phương vị 300 như một ngã ba dường, ở đấy tôi đã nhận ra lội rẽ- của lũ B.52: chúng đang bav về phía Hà Nội.


        Chúng tôi đến gặp anh Lê Hải ở phòng khoa học quân sự quân chủng Phòng không, trình bày với anh nhiệm vụ của chúng tôi và nhờ anh giúp đỡ.

        - Xin lỗi, trước khi làm công việc viết lách này các đồng chí làm gi ?

        Chúng tôi hơi sửng sốt. Tuy vậy, vẫn trả lời anh :

        - Báo cáo anh, chúng tỏi đã làm trắc. thủ ra-đa ngắm bẳn của pháo và làm pháo thủ...

        - Thế thì đồng chí phải tìm hiểu về ra-đa cảnh giới đi đã. Có hiểu biết nói chuyện mới cộng hưởng với nhau được.

        Tuy vậy chúng tôi vẫn mạnh dạn đề xuất những nội dung chúng tôi đang cần "khui" cho ra. Chúng tôi muốn biết nguyên nhân nào dẫn bộ đội ra-đa đến chiến công đêm 18 tháng 12 năm 1972. Anh nhẹ nhàng bảo:

        - Đồng chí đã bắt tôi báo cáo một chuyên đề. Thế này thì tôi phải xin phép Bộ tư lệnh ba tháng để chuấn bị mới trả lời được.

        Thế là "không cộng hưởng với nhau" rồi. Chúng tôi đành phải rút lui.   

        Hôm sau, tôi đang loay hoaỵ với những trang viết thì có tiếng gõ cửa. Thật không ngờ, trước mặt tôi là anh Lê Hải và một nụ cười thật dễ gần.

        Chúng tôi mừng cuống quýt, vội pha trà mời khách. Anh Hải ngồi bình thản cuốn thuốc hút, Trong túi thuốc lằng nhằng một mớ giấy cuốn phế phẩm, trắng, dài như ruột gà. Mớ giấy gợi cho tôi những sợi giấy thiếc Mỹ thả làm nhiễu. Bao nhiêu là nhiễu. Ác độc. Tai hại. Suốt 12 ngày đêm B.52 tung nhiễu giấy thiếc càng nhiều. Các buổi sớm khắp nội ngoại thành rắc trắng những mảnh kim loại mỏng tang ấy. Phất phơ trên giây điện, trên ngọn rau, phủ dày trên gác thượng...

        Nhấp giọng một ngụm trà, anh Hải nói như tâm sự:

        - Hôm qua, lúc các cậu đi rồi (anh chuyển cách xưng hô với chúng tôi), những kỷ niệm vui buồn của nbững ngày đánh Mỹ bỗng khơi dậy trong mình. Như hòn than vùi trong tro nóng được một làn gió thổi vào làm cho đỏ rực lên. Đêm qua minh hầu như không ngủ vì những kỷ niệm mới được khơi lại ấy. Hôm nay mình đến để kể, kể hết, biết gì kể nấy. Viết thế nào thì tùy. Anh cười - Tôi sợ mấy anh "Viẽt lách" lắm. Bịa tào lao thì chết anh em.

        Chúng tôi đỡ lời để anh yên tâm. Người kể có trách nhiệm của người kể. Người viẽt phải chịu trách nhiệm trước từng trang của mình viết

        - Chiến công của bộ đội ra-đa đêm 18 tháng 12 năm 1972 là mối quan hệ nhân - quả mà tiền đề của nó có từ những năm sáu mươi - Anh Hải bắt đầu câu chuyện như thế. Giọng anh nhẹ nhàng dễ thấm.

        Năm 1959 binh chủng ra-đa được thành lập.

        Hai năm sau, một chiếc ra-đa pờ-8 đặt ở Hà Bắc mỗi lần quay  ra "bắt" vào dãy Yên Tử, thấy những tin hiệu di động vẫn không biết là cái gì. Phải cử người đến tận nơi xem. Hóa ra, đó là những chiếc ô-tô chạy trên đường đèo. Đó là những ngày ấu trĩ mà "thuở ban đầu" thường vẫn mắc. Đầu thập kỷ sáu mươi, miền Bắc có hai máy mở trực canh. Cơ quan, cán bộ chuyên môn ít. Lúc đầu gọi là phòng tình báo trên không do anh Phan Thái phụ trách. Trình độ trắc thủ cũng yếu. Máy bay U.2 bay như bừa ở trên trời mà phát hiện lúc được lúc mất.

        Từ ngày 5 tháng 8 năm 1964, bước vào chiến tranh, trách nhiệm gánh trên vai mỗi ngày một nặng nề, binh chủng ra-đa thực sự chuyển mình và lớn mạnh rất nhanh. Người ta vẫn thường nói: Cuộc chiến đẩu của binh chửng ra-đa thăm lặng. Không hẳn là như vậy. Đánh vào miền Bắc máy bay Mỹ tìm ngay các đài ra-đa để ném bom. Trận đánh vào đài ra-đa ờ Rú Nài là một ví đụ. Một đài ấy bị 16 chiếc máy bay thay nhau bắn phá, làm sao có thể hiểu họ đã chiến đấu "thầm lặng" được? Suốt những năm chiến tranh, các trắc thủ ngồi trước màn huỳnh quang đều hiểu rằng, bất thần một tên lửa Sơ-rai có thể "chui" vào lưới  phát xạ của họ. Sự hy sinh chợt đến trong tích tắc.

        Cơ động, làm công sự, chiến đấu tự vệ... Không có thước nào đo được những gian khổ trong chiến tranh. Nhưng tất cả những gian khố đó không sao sánh bằng cuộc chiến đấu căng thẳng, vất vả trên mặt trận điện tử.

        Có một câu chuyện đến nay nhân dân vùng Lý Hòa (Quảng Bình) vẫn còn kể:

        Năm 1966, đại đội 12 ra-đa vào đến Lý Hỏa (Quảng Bình). Ngày ấy, ở vùng tuyến lửa mỗi gia đinh phải chia năm sẻ bảy. Nhà phải dỡ làm hầm. Phải "ngủ đổi" để giành giật lấy cái sống trong từng giây, từng phút. Nhân dân phải truyền vai nhau từng gánh gạo, để ở phía trước bộ dội có bữa cơm ăn... Vậy mà vẫn có những chiếc ra-đa ngụy trang cành lá xùm xỏa quay tròn, thầm lặng và mê mải. Vừa lạ lùng vừa bí hiểm khi nó bám trụ giữa một vùng kẻ thù đang, hủy diệt.

        Suốt mấy tháng trời đại đội 12 bị máy bay đánh vào trận địa. Chạy đến đâu, nghi trang kín đáo thế nào cũng bị thằng địch săm ra, tìm đánh bằng được. Thế là có tin đồn thổi: ở đại đội nàv có gián điệp, chi điểm. Nhân đân địa phương, vừa thương bộ đội vừa hoang mang, lo lắng vì cái tin đồn đại kia. Một thời gian sau không thấy đại đội 12 bị đánh nữa. người ta lại đồn rằng: "Tên gián điệp ấy đã bị bắt!".

        Chỉ có các chiến sĩ ra-đa là biết rõ hơn cả. Chẳng có thằng chỉ điểm nào đâu. Chúng ta đã xem thường các phương tiện trinh sát điện tử của địch. Đổi với một đơn vị ra-đa, ngụy trang, ẩn nấp kín đáo vẫn chưa đủ. Phải bí mật và cảnh giác giữ gìn từng lần phát sóng.
Đại đội 11 ở Vĩnh Linh cũng bị đánh rất dữ dội. Có lần đại đội rút khỏi trận địa để lại một chiếc ra-đa bị đánh hỏng, cháy xém, trần trụi, như một cục sắt khồng lồ. Chúng ta đã bắt đầu bài học vỡ lòng về chiến tranh điện tử không phải từ sách vở, mà từ những thực tế bằng xương máu ấy.

        Khi binh chủng tên lửa ra đời, "đội ngũ" ra-đa ngày thêm đông đảo, Giôn-xơn bắt đầu những thủ đoạn gây nhiễu. Cuộc chiến đấu trên làn sóng điện có lúc tưởng như bó tay, Tư lệnh binh hủng Lương Hữu Sắt đã từng nhấn mạnh : Mỗi làn phát sóng là một trận đánh quyết định. Làm sao không được thua? Anh cũng từng đặt câu hỏi: Đã là trận đánh, sao lại không có phương án đánh ? Thế là phương án của ra-đa ra đời. Trước đây cứ mở máy là quờ quạng, bắt sao cho được máy bay địch là  tốt rồi. Có ai nghĩ đến làm phương án đâu.

        Kẻ địch bay trên không theo những "con đường" của chúng. Bộ đội ra-đa phải theo dõi tìm ra những vết đường ấy. Phương án phải chỉ ra: nó bay đường ấy, qua những đâu, đến từng điểm, từng đoạn thì trắc thủ phải thao tác thế nào. Thế là sinh ra thuộc địa vật. Đất nước mình hẹp, nhiều núi non. Nhìn vào màn huỳnh quang, sóng về của núi, đồi như sao sa. Có tới hàng ngàn. Thế mà có trắc thủ đã thuộc hết, có thể tắt máy đi, vẽ lại trên mặt đèn y hệt. Cùng như học ngoại ngữ, ghi nhớ địa vật là một sự vật lộn ghê gớm. Ai có trí nhớ tốt, có phương pháp học hay, nhớ địa vật nhanh hơn. Tôi đã gặp nhiều trắc thủ văn hóa chỉ có cấp hai, "bộ nhớ" hoạt động kém. Các đồng chi ấy học địa vật cực kỳ vất vả. Nhưng chính những đồng chi ấy khi đã học được, thuộc rồi thi hàng ngàn địa vật đă "bám chặt" vào vỏ não của họ. Tôi vẫn nghĩ bộ não con người sao mà bí hiểm. Với những "phương án bắt mục tiêu", các trắc thủ không còn là một nhân viên kỹ thuật thụ động, họ là người lính tung hoành giữa trận tiền, có kỹ thuật và có chiến thuật, có ý chí quyết tâm, đó là "ba mũi giáp công" để chúng tôi đánh thắng mọi loại nhiễu của địch.

        Trận thắng của bộ đội ra-đa đêm 18 tháng 12 là quả chín đầu mùa, của một mùa hái quả. Đó là kết quả của biẽt bao ngày tháng chăm vun, đồng chí Tích đã nói đến đội ngũ trắc thủ và sự trưởng thành của họ bên chiếc đèn hiện sóng.

        Trận chién đấu đánh thắng máy bay B.52 là chiến thắng của trí tuệ, tài năng... Là cán bộ của binh chủng ra-đa, tôi càng thấy rõ điều đó".

        Xung quanh những câu chuyện về phát hiện tốp B.52 đầu tiên, đêm 18 tháng 12, chúng tôi còn được nghe nói: Đêm ấỵ, ngoài ra-đa cảnh giới phát hiện được B.52 khi chúng đang cách Hà Nội 300 ki-lô-mét, còn có một đơn vị NHIỄU của quân chủng cũng phát hiện được tốp B.52 đầu tiên này ở cự ly còn xa hơn, bằng cách riêng của họ.

        Thoạt đầu nghe tin này chúng tôi rất phân vân. Liệu chuyện đơn vị Nhiễu phát hiện B.52 có thật hay không ? Chúng tôi đem chuyện này trao đổi với nhau. Đinh Khôi Sỹ chăm chú lắng nghe. Theo thói quen anh chém tay xuống bàn lặp đi, lặp lại "Đúng ! Đúng!...". Anh lục tủ, tìm ngay một số tay ghi chép: "Ngay bây giờ tôi có thể chứng minh được điều đó". Rồi anh đọc liền một hơi cho chúng tôi nghe:

        "Năm 1968, ở chiến trường A.2, sư đoàn 367 thường xuyên nhận tin hoạt động của B.52, do một tổ trinh sát điện tử thuộc đơn vị Nhiễu cung cấp. Đã thành lệ, mỗi lần được đơn vị Nhiễu báo có B.52, sư đoàn 367 cho bắn một viên đạn 37 ly lên trời. Thế là cả tuyến biết con "ngáo ộp B.52" đang mò đến. Thường thì từ lúc có một phát bắn báo hiệu, dẽn lúc B.52 đánh có tới hàng giờ. Các toán thanh niên xung phong làm trên trọng điểm nhờ cách báo động này mà tha hồ đủng đỉnh. Họ không hề biết sở dĩ họ rất chủ động và biết để phòng tránh lại do công việc của một đội Nhiễu. Nhờ đóng góp của các đồng chí ấy trong một thời gian dài hàng nghin con người không còn bị sự đe dọa bất thần của B.52...".

        Đinh Khôi Sĩ nói thêm: "Đây là mình ghi theo  lời kể của anh Văn Giang, phó tư lệnh sư đoàn 367. Rát tiếc hôm gặp đồng chí  Văn Giang ở viện 108, anh đang mệt nên chỉ nói được đôi điều như vậỵ. Mình có muốn hỏi chi tiết cặn kẽ hơn cũng không tiện".
Thế là nguồn tin đơn vị Nhiễu phát hỉện B.52 đã có cơ sở. Chúng tôi bàn nhau: để xác minh cho rõ thực hư, phải tìm đến "chuyên gia điện tử" La Văn Sàng. Chúng tôi đã chọn anh Sàng làm "chuyên gia" về các vấn đề liên quan đến chiến tranh điện tử, nhiễu... trong các trang viết của mình. Tất cả những lần đến "quấy rầy" anh chúng tôi đều được đón tiếp rất nhiệt tình vả đáp ứng rất hiệu quả. Lần này cũng vậy, khi chúng tôi đưa chuyện phát hiện B.52 của đơn vị Nhiễu ra, anh Sàng đă kể về đơn vị này rất say sưa. Thì ra, trước đây anh cũng là đội trưởng một đội Nhiễu.


        Vào khoảng năm 1967, quân chủng Phòng không - Không quân thành lập đội nhiễu - Anh Sàng kể - Có thể nói đây là một trong những đơn vị tiền thân của ngành phản điện tử của quân đội ta. Lúc đầu nó cũng chỉ có mấy cái máy trinh sát điện tử "xưa" lắm rồi. Công suất chẳng đáng là bao. Chiến công đầu tiên của đội Nhiễu là đo được tần số của một loại nhiễu rất hiểm hóc của địch, xuất hiện trong đợt đánh Hà Nội cuối năm 1967.

        Cùng ngày ấy, đội Nhiễu cử một bộ phận vào khu Bốn thu nhiễu B.52. Khi tiến hành trinh sát điện tử, các chiến sĩ ở bộ phận này phát hiện được một hiện tượng rất lạ. Trước khi B.52 xuất hiện chừng một, hai giờ máy thu của họ bỗng phát ra một tiếng kêu "tít... tít..." rất đều đặn. Chuyện ấy lặp đi, lặp lại nhiều lần. Tuy chưa giải thích được, nhưng các chiến sĩ trinh sát điện tử khẳng định có thể dùng máy thu này báo động B.52 cho bộ đội và nhân dân trên tuyến biết trước. Việc đó được tiến hành ngay và có hiệu quả. Những ngày ấy bộ đội, thanh niên xung phong và nhân dân địa phương theo dõi tiếng pháo bắn báo động rồi cứ việc yên tâm sản xuất và chiến đấu. Người thì nói ta có tình báo trong lòng địch, một số cũng biết láng máng có một đơn vị điện tử nào đó "biết trước" được B.52 sẽ đến. Không một ai có thề ngờ rằng đơn vị ấy chỉ là một nhóm chiến sĩ, sống heo hút ở trên các điểm cao cùng với chiếc máy thu cổ lỗ sĩ so với cuộc chạy đua ghê gớm trong "chiến tranh điện tử" của thế giới.

        Năm 1972, đơn vị Nhiễu được trang bị thêm mảy mới, họ có nhiều đội hơn, rải ra khắp các chiến trường. Từ trọng điểm nổi tiếng Pu-la-nhích đẽn ngầm Cà-roòng trên đường chiến lược 20 đến Đồng Hới, Vinh... các chiến sĩ chiến đấu trên mặt trận điện tử, tiếp tục mở đường cho một "binh chủng" mớì sẽ ra đời.   

        Hồi chiến tranh chống Mỹ, các đơn vị trinh sát điện tử, tiến ra phía trước. Sau năm 1975 họ thu quân về. và giờ đây họ đang dàn thế trận chiến đấu với kẻ thù mới - bọn bành trướng Bắc Kinh.
Đơn vị tiền thân đang sinh sôi nhiều đơn vị mới. Nguyễn Ngọc Lương năm 1972 đã có mặt ở đơn vị nhiễu ở Quảng Binh nay anh vẫn là một cán 1 bộ chỉ huy một đơn vị nhiễu.

        Việc phát hiện B.52 trong đêm 18 tháng 12 của đơn vị nhiễu như thế nào anh La Văn Sàng cũng không biết cụ thể. Nhưng anh biết việc phát hiện B.52 bằng máy thu trinh sát là có thực. Anh còn giải thích thêm cho chúng tôi: Sau này chúng ta biẽt trên B.52 có một ra-đa phát liên tục ra phía trước để tránh va vào các vật cản trên đường bay của chúng. Chính tín hiệu của ra-đa này khi qua máy thu của chúng ta đã phát ra tiếng "tít...tít...".

        Địch cũng có một loại máy thu như thế. Loại APS-54 trang bị trên B.52. Trước mặt sĩ quan điện tử của B.52 là một vòng tròn gồm nhiều ngọn đèn Ngọn đèn ở phía nào bật sáng, tên này sẽ biếl có ra- đa cùa đối phương hoạt động ở hướng đó. Tín hiệu ra-đa đối phương, qua máy thu của chúng phát ra những tiếng động đặc biệt. Phân biệt những tiếng động khác nhau, tên nhân viên điện tử cỏn có thể biết loại ra-đa đang theo dõi chúng là loại ra-đa gì...   

        Theo những đường dây được cởi dần, chúng tôi tìm đến Nguyễn Ngọc Lương. Theo Lương kể thì ngay từ chiều ngày 18 tháng 12 trên máy thu của các anh đã xuất hiện nhiều tiếng"tít...tít...» rất nhỏ. Như vọng từ nơi xa xăm nào đó vào máy. Rồi những tiếng ấy rõ dần, cứ đều đều vang lên trong máy thu. Triệu chứng B.52 đang bay vào mỗi lúc một rõ. Như thường lệ, đơn vị nhiễu báo về trung đoàn ra-đa 290 ở Quảng Bình, đơn vị quản lý, chỉ huy trung đội Nhiễu. Thế là đã rõ : cùng với đại đội 16, 45, trung đoàn 291, đơn vị nhiễu đã "tóm" được lũ B.52 vào đánh Hà Nội từ rất sớm. Cái tin chúng tôi nghe phong thanh là có thật.

        Rất tiếc nguồn tin vô cùng quan trọng của đội nhiễu đã đến sở chỉ huy quân chủng rất chậm. Ngay sau khi đội nhiễu báo cáo, trung đoàn 290 đã báo cáo tin "có B.52 hoạt động,  đang bay vào" về quân chủng. Do sơ suất bức điện cơ yếu này đánh bằng điện "thường", nằm trong một báo cảo hàng ngày và không phải điện thượng khẩn nên bức mật mã đến phòng cơ yểu và nằm im ở đó. Đêm 18 tháng 12 là đêm cơ yểu rất bận. Như đã nói ở trên, có biểt bao bức điện  "thượng khẩn" từ cấp trên gửi tới... Do đó một bức điện báo hảng ngày tạm bị gác lại là chuyện thường.

        Đến đêm, bức điện cơ yểu được dịch. Cái thông tin quan trọng ấy đã trờ nên muộn màng. Lúc đó B.52 đã cháy rừng rực trên trời Hà Nội.

        Những chuyện như thế trong chiến tranh vẫn thường xẩy ra.


        Đồng chí Trần Liên, phó tư lệnh binh chúng ra-đa, khi nói về trận "Điện Biên Phủ trên không" đã nhắc đỉ, nhằc lại với chúng tôi: "Có 12 ngàv đêm ỏ Hà Nội vì có ngày 16 tháng 4 ở Hải Phòng. Đối với chúng ta ngày 16 tháng 4 ở Hải Phòng là món nợ phải trả bằng được. Còn đối với Ních-xơn và SAC thì đêm 16 tháng 4 là một trận tập dượt suôi sẻ, thuận lợi. Đến mức đã làm chúng chủ quan khi vào đánh Hà Nội. Sau trận Hải Phỏng. Lầu năm gỏc đã huênh hoang: "B.52 có thể đánh bất kỳ khu vực nào trên miền Bắc Việt Nam". Sau này, lúc đầu vào Hà Nội, Nich-xơn không tính đến "mối hận" của đối phương. Hoàn toàn không biết rằng sau "mối hận" ẩy, chúng ta đã vươn lên, trưởng thành rất nhiều. Cứ nghĩ mọi việc lại suôi sẻ, thuận lợi như Hải Phòng, Ních-xơn đã phải nhận lấy một thực tế phũ phàng, một bài học cay đắng".

       
        *    Đêm 18

        Tám giờ tối đêm 18. Thảnh phố Hà Nội bỗng rung chuyển bởi những tiếng nổ khủng khiểp bất thần ập đến. Bầu trời sáng rực lên. Chớp bom sắc lạnh đển rợn người, hắt lên những dãy cửa sổ của các nhà cao tầng, từng vệt ánh sáng run rẫỵ. Thành phố như nghiêng ngả theo từng loạt bom, nối tiếp nhau, tưởng không bao giờ dứt

        Người Hà Nội đã trải qua nhiều trận bom đêm. Nhưng chưa bao giờ họ phải chịu đựng một trận bom dữ dằn đến thế. Sau phút bàng hoàng đẩu tiên, lắng nghe tiếng máy bay lạ đang cào xé trên trời, mọi người tự hỏi: Cái gì đã xảy ra ?

        Chỉ có một số ít người mới từ mặt trận trở về là phẫn uất kêu lên:

        - B.52... đúng bom B.52 rồi ?

        Ở chiến trường mấy tiếng ấy đã là ghê gớm lắm. Nhưng ở đó lại là những vùng rừng không dân. Ở đó, mọi người đều là chiến sĩ. Sự từng trải và những hiểu biết về B.52 được tích lũy dần dần, khiến con người trở nên gan góc và biết đối phó. Và việc đối mặt với B.52 đã là một sự chấp nhận thường ngày.

        Còn đây là ở Thủ đô Hà Nội. Mẩy tiẽng "bom B.52" bỗng chốc đe dọa tính mạng và lay động tâm can hàng chục vạn con người.

        Ông Mi-sac A-len, một trong bốn nhà hoạt động hòa bình Mỹ vừa đến Hà Nội ngày 16 tháng 12 năm 1972 đã viết về ngày 18 như sau: "Trưa thứ hai (18 tháng 12) chúng tôi dạo chơi quanh Hà Nội lẫn với hàng ngàn xe đạp chật phố phường. Đâu đâu trẻ con cũng cười nói với chúng tôi, chơi đùa trên đường phố của một thành phố yêu kiều. Thế rồi trong đêm bom đã rơi. Không ai chờ chúng cả. Ở phía bắc thành phố, bầu trời đỏ rực lên và khói bốc cao che cả trăng rằm. Rồi phía tây lại đỏ rực lên. Tôi nghe nhiều tiếng máy bay rít trên đầu".

        Đêm 18 đã bắt đầu như thể. Trận bom mở màn cuộc tập kích chiến lược kéo dài đến rạng sáng


        Đêm mở màn chiến địch "Lai-nơ bách-cơ 2", Lầu năm góc sử dụng máy bay ở hai căn cứ En-đơn-xơn và U-ta-pao phối hợp với không quân chiến thuật của tập đoàn 7. Tướng Vốt, tư lệnh quân Mỹ ở Thái Bình Dương trực tiếp theo dõi sự phối hợp này.

        Đêm ấy, trung binh một B.52 vào miền Bẳc có 7 máy bay chiến thuật đi kèm. Cỏ lúc trên bầu trời miền Bắc đã cỏ tới 300 máy bay hoạt động. Trận oanh kích vào Hà Nội đêm ấy là trận đánh lớn nhất từ trước đển nay.

        Bộ chỉ huy sư đoàn không quân chiến lược, tuy mới thành lập đã tỏ ra là một cơ quan chỉ huy trên không khá thành thạo. Từ việc giờ bay, giờ ném bom của các tốp B.52 ở hai căn cứ cách nhau 4.000 ki-lô-mét đến việc huy động, tổ chức máy bay chiến thuật ở khắp các sân bay trong vùng đi hộ tống B.52... đều răm rắp theo chương trình vạch sẵn. Không sai sót.

        Trước khi những chiếc B.52 bay tới vùng trời Hà Nội, tất cả mọi việc đều êm đẹp. Hệt như lời các vị chỉ. huy nói với lính 1ái: "Đấy rồi các ông xem. Các sân bay cùa Bắc Việt Nam sẽ bị phá hủy hết. Các trận địa tên lửa, sẽ bị tiêu diệt. Cử bám đuôi nhau, sẽ về đủ".

        Kẻ địch hy vọng sẽ lặp lại một trận bom B.52 như ở Hải Phòng tại Hà Nội. Chúng đâu có biẽt mọi việc đă khảc xa cái hồi tháng 4 ấy. Có nhiều điều bát ngờ đang đợi chúng. 19 giờ 44 phút. Hai tên lửa SAM vạch hai đường lửa giữa trời đêm. lao tới tốp B.52 bay đầu. Đó là bản "thông điệp" báo trước số phận bi thảm đang đến với lũ kiêu binh không quân chiến lược.


        Khoảng thời gian từ lúc ra-đa cảnh giới phải hiện B.52 đẽn khi tốp B.52 đó bị tiểu doàn 78 chặn đánh là 35 phút. 35 phút áy là một cuộc chạy đua căng thẳng của sở chỉ huy các cấp, đặc biệt là sở chỉ huy quân chủng Phòng không - Không quân.

        Đây là lần đầu tiên cơ quan đầu não của lực lượng Phùng không - Không quân được thử sức và khẳng định vai trò của nó trước một trận tập kích lớn của không quân chiến lược Mỹ.

        Một vấn đề có ý nghĩa quyết định là: đêm 18 chúng ta không bị bất ngờ về mặt chiến dịch. Nhiều người giải thích: Có được điều đó vì ra-đa của ta bắt được B.52 từ xa.

        Nói như thế cũng chưa thật đầy đủ.

        Tất nhiên, vào thời điểm lịch sử đó, thời điểm kẻ thù bất thần mở cuộc tiến công, công lao của bộ đội ra-đa là rất lớn. Nhưng thật là thiếu sót nếu chúng ta không nhắc đến vai trò của công tác chỉ huy và những cán bộ chỉ huy ở các cấp.

        Đêm 18, với tư cách là sở chỉ huy chiến dịch, chỉ huy quân chủng Phòng không - Không quân đã quyết đoán nhanh, ra lệnh báo động B.52 kịp thời. Đưa bộ đội Phòng không - Không quân và lực lương phòng không nhân dân vào trận đánh khá sớm.

        Lâu nay vì nhiều lý do khác nhau, những hoạt động trí tuệ ở sở chỉ huy và vai trò của cán bộ chì huy ít được nói đến. Biết bao bài học thành công và thất bại đã diễn ra tại các sở chỉ huy, đã và dang rơi vào quên lãng.

        Cho đển nay chúng tôi chưa có một danh sách đầy đủ những cán bộ, chiến sĩ đã từng chiến đấu trong sở chỉ huy quân chủng. Đó là một con số khá lớn, luôn thay đổi. Cũng chưa có ai thực sự bắt tay vào theo dõi, thống kê những người đã công tác ở sở chỉ huy của quân chủng trong những năm chiến tranh Nhưng chúng tôi biết chắc chắn rằng có nhiều cán bộ đã gắn bó với sở chỉ huy quân chủng suốt từ ngày 5 tháng 8 năm 1964 đến nay.

        Từ lần chỉ huy binh chủng cao xạ đánh thắng trận đầu (5 tháng 8 năm 1964) đến lần chỉ huy biên đội Quyẽt Thắng dùng máy bay A.37 lấy được cùa Mỹ - ngụy ném bom sân bay Tân Sơn Nhất (tháng 4 năm 1975), sở chỉ huy quân chủng Phòng không - Không quân đã cùng bộ đội của mình đi qua một cuộc chiến tranh dài hơn 3.000 ngày. Đó là một cuộc hành trỉnh mở đường đầy gian khổ của công tác chỉ huy tác chiến phòng không. Chúng ta đã bắt đầu từ một ít kinh nghiệm bắn máy bay ở chiến dịch Điện Biên Phủ. Cuộc Kháng chiến chống Mỹ đã đặt sở chỉ huy quân chủng vào vị trí, một lúc phải đương đầu với các sở chỉ huy của tập đoàn không quân số 7, số 13, số 8 và biệt đội 77... của đế quốc Mỹ. Tất nhiên, đằng sau các sở chỉ huy kể trên, còn có MACV¹, JCS và Lầu-năm-góc.

        Vượt qua những vấp váp, ấu trĩ của buổi ban đầu, sở chỉ huy quân chủng đã tiến một bước rất dài.

----------------
1. MACV : Bộ tư lệnh quân viễn chinh Mỹ.

        Sau gần hai tháng, kể từ ngày 23 tháng 10 năm 1972, chiến sự lùi xa vào khu Bốn, đêm 18, sở chỉ huy quân chủng trở lại không khí chiến đấu sôi động của mấy tháng trước. Hơn thế, đêm nay còn có những dự cảm khác thường, có nhiều dấu hiệu một trận đánh lớn sắp xảy ra. Mấy hôm nay, từ sở chỉ huy này, đã gửi đi các chỉ thị, mệnh lệnh của Thường vụ đảng ủy và Bộ lệnh tư quân chủng nhằm chuẩn bị cho trận đánh lớn này.

        Sau buổi giao ban chiều, tư lệnh Lê Văn Tri ở luôn trong sở chỉ huy. Nhưng đêm nay dồng chí lại quyết định để phó tư lệnh Nguyễn Quang Bích thay mình chỉ huy bộ đội. Thấy có nhiều dấu hiệu địch sắp đánh lớn tư lệnh muốn "lùi ra" ra một khoảng cách để không bị rối bận vì những việc cụ thể nhằrn tập trung theo dõi chặt chẽ tình hình trên không. Lúc cần thiết nhất có đủ tỉnh táo để ra những quyết định đúng đắn, kịp thời.

        Nếp chỉ huy này đã có từ lâu. Tư lệnh Phùng Thế Tài là người đầu tiên thực hiện cách chỉ huy đó. Có lẽ vì thế mà trong hầm chỉ huy từ lâu đã đặt một bộ xa-lông bọc vải giả da màu lam rất lịch sự. Trong nhiều trận đánh trước đây, tư lệnh quân chủng vẫn ngồi trên ghề xa-lông để nhìn một cách tĩnh táo, khách quan vào bộ máy chỉ huy của mình.

        Từ lúc báo động theo dõi địch đánh phá vòng ngoài Hả Nội đến lúc có tiếng báo cáo của trực ban trưởng: "Nhiễu tăng nhanh"... "Cường độ 3"... trong đầu tư lệnh đặt ra hàng loạt câu hỏi : Địch đánh vòng ngoải nhưng tại sao lại phải gây nhiễu nặng? Xưa nay hễ đã tập trung gây nhiễu nặng dứt khoát chúng mò vào đánh Hà Nội. Còn hôm nay?

        Tiếng báo cáo lại vang lên : "F.111 vào đảnh sân bay Nội Bài - Nó đánh căn cứ, chế áp Mích đấy!".

        Phó tư lệnh nhắc. Đồng thời ra lệnh cho Mích cất cảnh. "Hơi sớm" tư lệnh thầm bỉnh luận. Nhưng ngay lúc đó, các đèn tín hiệu bật sáng. Một số đơn vị cao xạ và tên lửa đã bắn. Có nhiều tiếng bom.

        Tỉnh hình trên không mỗi lúc một khẩn trương phức tạp. Thế là đã rõ. Hướng tiến công của địch là Hà Nội. Đề phòng cùng một lúc chúng có thể đánh Hải Phòng.

        Lực lượng bay đêm của ta rất mỏng. Mích cất lên hai chiếc ở hai sân bay khác nhau. Địch đánh đêm, tên lửa là lực lượng nòng cốt. Trinh sát báo cáo: "Địch phóng Sơ-rai!". Phó tư lệnh hởi ngay : "Hướng phỏng, sơ-rai phóng vào đâu ?". Thế là đã rõ: địch triệt sân bay, ra-đa tên lửa để làm gì ? Dứt khoát phải cỏ một đội hỉnh lớn đang tiến vào Hả Nội. Phải chăng địch đang tiến hành cuộc tiến công lớn bằng B.52 vào Thủ đô Hà Nội ? Ngay lúc đó ở sở chỉ huy quân chủng đã diễn ra một cuộc trao đổi, hội ý nhanh gọn giữa các đồng chí trong Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng. Rồi ngay sau đó những nhận định, chỉ thị mới nhất được truyền xuống các đơn vị.

        Bỗng có tiếng báo cáo :

        "B.52!... Nhiễu B.52!... 291 bắt được B.52!... ". Sở chỉ huy bỗng ồn ào. Đã đến lúc sự ồn ào như một căn bệnh mãn tính lại tái phát. Trên bảng tiêu đồ lớn nằm giữa sở chỉ huy xuất hiện một đường chì xanh, nét đậm. Đó là đường bay của tốp B.52 do C.45 trung đoàn 291 bắt được. Thông tin "B..52 vào Hà Nội" đã "đi" qua các sở chỉ huy của đại đội 45, trung đoàn 291, binh chủng ra-đa và bây giờ nó biểu hiện giữa sở chỉ huy quân chủng bằng một nét chì xanh, một "mũi" đi dài hơn và thẳng hơn đường bay của "ép" một tý.

        Trong khi mọi người đàng bị cuốn hút trong một vài tích tẳc vào đường bay B.52 đang "bay vào" tư lệnh có sang sở chỉ huy ra-đa một thoáng. Sau cái thoáng đó, là mệnh lệnh: "Báo động B.52" Phó tư lệnh cũng đang ra cái lệnh đại ý: Tập trung tiêu diệt tốp B.52. Nhìn sang chính ủy Hoàng Phương, phó chính ủy Nguyễn Xuân Mậu, tư lệnh hiểu rằng tất cả mọi người đã sẵn sàng chuẩn bị đánh một trận "sống mái" với B.52.

        Sự lựa chọn, xác định quyết tâm, trong khoảnh khắc ấy cực kỳ quan trọng. Đây là lần đầu B.52 vào đánh Hà Nội. Trước đó đã xảy ra chuyện hoang báo. Những hoạt động trí tuệ lúc nảy rất căng thẳng, vật lộn trong suy nghĩ của nhiều ngườỉ, nhiều cấp cùng một lúc. Chính vì thế những hoạt động trí tuệ trong chỉ huy rất khó nhận ra và rất khó diễn đạt.

        Từ lúc đại dội ra-đa 45 bắt được B.52. đến lúc nó được đánh dấu trên bảng tiêu đồ, mất 3 giây. Mất 3 giây nữa sở chỉ huy trung đoàn đảnh dấu được đường bay đó. Trung đoàn thừa nhận, rồi báo cáo lên binh chủng. Từ bính chủng lại quả sự sàng lọc của trí tuệ và kinh nghiệm một lần nữa. Sở chỉ huy quân chủng nhận đuợc một thông tin khá hoàn chỉnh, ít nhiều đã được hiệu chỉnh, làm cho nó nổi bật lên : "B.52 vào Hà Nội". Sở chi huy quân chủng lại xem xét (nhanh thôi) và kết luận : Cái đường chì xanh, nét đậm, đang vươn dài vào hướng Hà Nội kia, đúng là đối tượng tác chiến chủ yểu. Và kịp thời hạ quyết tâm cho các đơn vị kiên quyết tiêu diệt chúng.

        Nói thì dài, tư duy chỉ là chốc lát. Khỉ đường chì đánh dấu kia được xác định là B.52 và phải thắng kẻ thù này bằng bất cứ giá nào... thì trước đó sở chỉ huy quân chủng đã hoàn thành phần lớn công việc của nó bao gồm công tác tham mưu, công tác kỹ thuật, công tác Đảng, công tác chính trị, công tác hậu cần... để đảm bảo cho bộ đội đánh thắng.

        Nhiệm vụ còn lại là của các sở chỉ huy sư đoàn, trung đoàn và tiểu đoàn là kíp chiến đấu, là các trắc thủ, phào thủ... Chưa bao giờ đứng trước một đối tượng tác chiến là B.52 cấp trên lại đặt nhiều hy vọng, tin tưởng ở các đơn vị chiến thuật những trắc thủ, sĩ quan điều khiển... đển thế.

       Quả đạn tên lửa đầu tỉên bắn vào đội hình của B.52 do tiểu đoàn 78 phóng, không bắn rơi máy bay. Nhưng bất cứ sự mở đầu nào cũng có ý nghĩa của nó.

        Đã có chủ định và cũng là một dịp khá may mắn đã đưa chúng tôi gặp một lúc đông đảo cán bộ, chiến sĩ đã đánh trận đầu ở tiểu đoàn 78.

        Đó là chính trị viên Luân, tiểu đoàn phó Nguyễn Ngọc Sơn, trắc thủ cự ly Đinh Trọng Đức, tiểu đội trưởng bệ Phạm Bá Ngạc, v.v... Trước khi đánh trận đầu tiên đêm 18, chưa một ai trong họ, đã một lần nhìn thăy B.52 hoặc nhìn thấy tín hiệu B.52 thật hiện trên màn hiện sóng. Dù họ là những trắc thủ kỳ cựu, cho đến lúc ấy vẫn là những người chưa có "thực tế B.52".

        Thế mà đêm 18.

        Họ nhận được lệnh báo động một lúc lâu thì nghe thấy tiếng máy bay lượn rất gần. Tiễu đoàn trưởng Nguyễn Chấn định cho bật cao thế bắt mục tiêu, đánh. Nhưng lại thôi. Cái thằng bay quẩn trên đầu này xem ra chẳng là cái gì so với nhận định : "Sắp đánh lớn » của trên. Có tiếng bom nổ Xe chi huy rung rinh. Trên đâu, rít ào ào tiểng động cơ F.111. Rồi một chiếc F.111 là sát trận địa kéo theo một tiếng rít lộng óc. Căng thẳng. Hồi hộp. Nhưng sờ chỉ huy trung đoàn vẫn liên tiếp thông báo: "B.52 đang bay vào". Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Chấn, liên tục nhắc kíp trắc thủ chú ý tìm dải nhiễu B.52. Màn hiện sóng bị nhiễu cường độ 3 làm cho sáng trắng lên.

        Bỗng màn hiện sóng của Đinh Trọng Đức xuất hiện một dải nhiễu lạ Đức liếc sang Hiền, sang Ấp. Họ cũng đang chăm chú theo dõi một cái gì đó trên màn hiện sóng của mình. Anh định hỏi các bạn nhưng dải nhiễu mỗi lúc một rõ. Biến thiên đều. Nền nhiễu đậm. Chân nhiễu hơi nở ra. Từ xưa đến nay, Đức chưa hề thấy loại nhiễu này.. Hiền và Ấp cứ nhấp nhổm trên ghế. Hình như họ muốn hỏi Đức mội câu gì đó.

       - Đúng B.52 rồi ! - Đức bật kêu lên. Không ra báo cáo, không ra trao đổi. Hiền bật ngửa ra lưng ghế, mắt mở trừng trừng.

        - B.52 thật. Nhiễu này chưa hề thấy...
Tiều đoàn trưởng bỏ màn vi-cô, ngoái về các màn hiện  sóng của các trắc thủ. Chấn cũng, hồi hộp:

        - Xác định lại xem!
Trong xe bỗng ẳng lặng. Căng mắt ra mà tìm, căng óc ra mà nghĩ. Có phải "nó" thật không?

        Đức chợt nhớ hình vẽ dải nhiễu B.52 ờ chiến trường khu Bốn gửi ra cũng na ná thế này. Anh lớn tiếng trước:   ^

        - Đúng là B.52!

        Cả kíp hưỏng ứng ý kiến của Đức. Tiểu đoản trưởng gật gù đổng ý nhưng mắt vẫn chưa rời cái dải nhiễu lạ kia.

        - Chuẩn bị phát sóng! - Sau mấy giây cân nhắc lần cuối cùng, Chấn quyết định như vậy. Anh báo lên trung đoàn. Cùng lúc ấy có nhiều tiểu đoàn báo lên : "Nhiễu B.52".

        Phát sóng! Tức là cuộc chiến đấu đã bắt đầu. Mỗi lần phát sóng là một lần sống mái với quân thù. Đã bao nhiêu lần vừa phát sóng lên, tên lửa sơ-rai liền phóng xuống. Các trắc thủ không lạ gì lũ F.105-F, F.4-D đi kèm B.52. Nhiệm vụ của chúng là phóng sơ-rai vào cánh sóng của họ.

        Nhưng phát sóng cũng là những phút hấp dẫn nhất đối với những người trắc thủ. Toàn bộ trí tuệ, tài năng bản lĩnh của họ chỉ được thi thố, nẩy nở vả phát triền trong những lần tìm bắt căng thẳng, quyết liệt, đầy hứng thú những tín hiệu của máy bay lẩn trốn, nghi trang trong màn nhiễu. Cả những thành công và thất bại đều thúc dục và thách đố họ. Mỗi lần phát sóng dù thành công hay thất bại đều in đậm trong ký ức của người trắc thủ tên lửa.

        Lần này là lần đầu tiên kíp trắc thủ D.78 phát sóng bắt B.52. Chính vì thế khi sĩ quan điều khiển vừa ấn nút phát sóng, Đức thấy nóng ran cả người. Anh sẽ nhìn thấy gì trong dải nhiễu lạ kia ? Là một trắc thủ kỳ cựu, một trắc thủ được đảm bảo bằng nhiều chiến tích ở phía trước, trừ việc bắt và bắn rơi máy bay B.52. Đức còn một đỉnh cao phải đạt được : diệt tại chỗ B.52 ở Hà Nội.

        Đinh Trọng Đức bắt đầu nôn nóng. Anh chưa bao giờ như vậy, Nôn nóng là không tốt. Nhưng B.52 đang bay vào ! Dải nhiễu đang nở ra ! Đức cố gắng nhớ lại tấm ảnh chụp tín hiệu B.5,2 trong nền nhiễu mà đồng đội của anh đã bắt được, chụp được, gửi từ khu Bốn ra cho bọn anh xem. Anh cố gắng tưởng tượng ra diện mạo của nó. Hy vọng  trong một tích tắc bất ngờ nó nổi lên trên nền nhiễu. Anh sẽ "tóm" lấy nó. Tỉểu đoàn anh sẽ diệt nó. Cầu mắt Đức căng nhức. Khắp người anh nóng bừng. Nguyễn Chấn càng hồi hộp, liếc nhanh về phía các trắc thủ, anh thấy toàn thân họ cứng lại ở một tư thế. Những cặp mắt mở trừng, căng thẳng.

        Anh chở một tiếng reo của Đức, của Hiền haỵ của Ấp. Nhưng họ vẫn im lặng. Mặt Đức cau lại, trẳng bợt như đổ nến. Cau có, khổ sở. Chấn nghĩ thầm: Cũng khó khăn đây... Nhiễu mỗi lúc một nặng. Nhìn vào màn vi-cô Chấn giận sôí lên. Nhiễu tiêu cực như một dòng lũ lớn chắn ngang trời. Cò nhiều khả năng ra-đa của anh không bẳt được mục tiêu. Trong phương án đánh B.52 đã đặt ra tình huống này và đã chuẩn bị luyện lập đánh phương pháp T. trong nhiễu.

        Chấn áỉ ngại không muốn nhìn Đức. Cậu ấy đang cay cú. Đức đã bỏ ra bao nhiêu công sức, tâm tâm niệm niệm để tìm bắt bằng được B.52. Thế mà bây giờ đã đến lúc anh phải xử trí đánh theo phương pháp T.

        Các trắc thủ bám sát vào giữa một dải nhiễu Lệnh phóng. Tín hiệu đạn như một mảnh sao băng nhỏ xiu, xanh biếc vút lên rồi chập chờn trên màn nhiễu dày đặc.

        Bám sát bằng tay, thao tác của trắc thủ phải mềm mại, thận trọng. Quả đạn thứ hai...

        Bỗng Đức thấy thấp thoáng trên dải nhiễu cỏ một vết đậm lúc tỏ, lức mờ. Nó giống như một sinh vật bơi giữa dỏng nước đục. "Tín hiệu B.52 !" Toàn thân Đức lạnh loát, nổi gai gà. Đang thao tác anh không thể kêu to. Đúng nó rồi! Đạn nổ xa tín hiệu mục tiêu. Đức còn nhỉn thấy nó một hai giây nữa rồi nó mới biến mất trong nhiễu.

        Kể xong trận đánh ấy, Đinh Trọng Đức nói với tôi:

        - Lũ quỷ ấy như "tàng hình" trong nhiễu. Rõ ràng nó sờ sờ trước mắt mình. Mình giỏi thì nhỉn thấy, không giỏi thi đành chịu. Đêm đầu tiên ấy chung tôi đã căn cánh sóng vào chính lũ B.52 mà tôi chỉ thoáng nhìn thấy "bóng" nó có vài giây. Nhưng vài giây ấy rất quan trọng đối với tôi. Ngay từ lúc đó tôi khẳng định : Dứt khoát phải nhìn thấy bằng được B.52. Phải bắn bằng được phương pháp P - Phương pháp có hiệu quả nhất. Chúng tôi đã làm được điều đó vào dêm 20 tháng 12.

        Còn tiểu đoàn phó Nguyễn Ngọc Sơn thi nói:

        - Cái hay nhất trong trận đó là chúng tôi đã đánh đúng đối tượng B.52. Đánh sập ngay cải thói hung hăng, tưởng rằng chẳng ai có thể động đến chúng của lũ B.52 Mỹ vào đánh Hà Nội.

        ..."Đây là phi vụ đầu tiên tôi bay vào Bắc Việt Nam. Sau gần năm giờ bay vào đến bờ biển Việl Nam, cấp trên bắt chúng tôỉ phải đeo mặt nạ nối với bình dưỡng khí. Nhiều lần trước chúng tôi đã làm việc này. Nhưng lần này, bỗng nhiên tôi có cảm giác rất lo. Nỗi lo cử tăng lên. Thời gian trôi đi lâu quá.

        Vừa mở bình dưỡng khí, cấp trên lại nhắc quàng ngang vai chiếc phao nhỏ màu vàng. Chúng tôi càng rờn rợn. Trên dặn yên chí, sẽ bám đuôi, về đủ. Sao lại đề phòng như vậy? Một cảm giác ớn lạnh truyền nhanh khắp người tôi. Lạy chúa, nếu chảng may...

        Tốp chúng tôi đến gần mục tiêu. Yên tĩnh. Bỗng máy bay  rung lên. Một chớp lửa vàng rực. Tiếng máy ùng ục. Máy bay lại rung lên dữ dội. Máy bay của chúng tôi trúng tên lửa SAM. Thằng chi huy chẳng ra lệnh gì cả. Tôi chỉ nghe haỉ tiếng "búp", "búp". biết là hai thằng ngồi trên ca-bin nhảy dù rồi. Tôi liền kéo mạnh móc sắt để kéo ghế lên. Cũng chẳng kịp gọi thằnq ngồi sau. "Pùng", tiếng nổ từ dưới ghế thật khủng khiếp. Chính thuốc nổ ấy đã bắn chiếc ghế lên cao đến vài chục "phít". Do không khí loãng ghế bật lên cao đến ghê người. Ở độ cao gần ba vạn "phit", cũng do không khí loãng mà nghe tiếng nổ xé tai.

        Và rồi im lặng.

        Cái im lặng rợn người trên tầng cao. Không nghe, không thấy gì hết. Tối đen. Mịt mùng. Tôi cảm thấy lạnh. Trong đời tôi chưa bao giờ lạnh đến thẽ. Tuy  có mũ bay, có mặt nạ gắn bình ô-xy tay mang găng da nhưng lưng và bụng lạnh. Không phải lạnh nữa mà cóng. Như đóng băng. Nhiệt độ không khí ở đó chừng hai mươi độ âm. Trước đó vài giây trong ca-bin đồng hồ nhiệt độ chi hai mươi độ dương.

        Bốn năm phút sau mới bởt lạnh, bởt cóng. Sau đó ấm dần lên. Tôi bỏ mặt nạ và bình dưỡng khí ra. Thở dễ hơn. Nhưng sợ hãi thì lại tăng. Sợ bị giết. Mồ hôi toát ra. Và gió.

        Tôi chạm đất bất ngờ. Không trông thấy gì hết ở phía dưới. Lăn quay trên đám ruộnq. Đau điếng ở lưng. Chân phải bị quặp xuống. Tôi bị thương nhẹ. Vừa loay hoay luống cuống cởi dù thì tôi bị bắt. Mới nghe thấy người chạỵ, chưa nghe thấy tiếng hô tôi đã giơ tay lên trước.

        Lạy chúa, tất cả diễn ra chừng mười lăm phút. Mười lăm phút không bao giờ quên được. Mười ìăm phút khủng khíếp nhất đời tôi".

        Trên đây là lời thú nhận của Ri-sớt Sim-sơn. Đại úy nhân viên điện tử trên máy bay B.52G cất cánh từ căn cứ En-đơn-xơn trên đảo Gu-am lúc 12 giờ trưa ngày 18 tháng 12 năm 1972 và bị bắn rơi ò Hà Nội lúc 21 giờ 13 phút củng ngày.

        Thành Tin, phóng viên, báo Quân đội nhân dân đã ghi lại lởi thú nhận trên của Sim-son trong thiên phóng sự của anh về giặc lái B.52.

        Đến nay, chúng ta có đủ bằng chứng để khẳng định rằng lúc hoảng loạn tên giặc lái này đã không nói đúng sự thật. Trong lời thú nhận tên Sim-sơn nói rằng : Khi nghe hai tiếng "búp", "búp" bíết hai thằng lái chính lái phụ ngồỉ trên ca-bin đã nhảy dù, y mới nhảy. Sự thật không phải thế. Trong chiểc B.52-G rơi ở Phủ Lỗ đêm ấy, Sim-sơn phải là tên nhảy dù đầu tiên. Sau đến Ri-sớt Giôn-xơn, hoa tiêu ra-đa và Cơ-tên nhân viôn dẫn đường. Bằng cớ là Sim-sơn rơi xuống một nơi thuộc tỉnh Vĩnh Phú. Còn hai tên nhảy dù sau bị bắt ở Đông Anh cách xác chiểe máy bay của chúng ^ chừng một cây số. Khi nhảy dù Sim-sơn mới thấy máy bay "rùng lên dữ dội". Còn Ri-sớt Giôn-xơn còn nhìn thấy "ánh lửa cháy lem lém ở bên ngoài hắt qua cửa kính".

        Còn tên lái chính và lái phụ, hai tên đã bị Sim-sơn nghi là "nhảy dù trước" thì lại chết thui trong ca-bin máy bay.

        Theo Ri-sớt Giôn-xan cùng ngồi trên chiếc B.52G với Sim-sơn kể lại thì trước đó sĩ quan điện tử đã phát hiện : "Chú ý SAM", nhưng cả tốp lái cứ rối tít mù cả lên. Chúng không biết làm gì để chống lại hoặc thoát khỏi hiểm họa đó. Rồi máy bay rùng mạnh. Tát cả các hệ thống đèn trên máy bay vụt tắt. Khoang lái bỗng đen ngòm. Rồi lại vụt sáng lên vì ánh lửa cháy rực ở bên ngoài hắt qua cửa kính.

        Chuyến bay đêm 18 là chuyến bay đầu tiên của Sim-sơn vào Việt Nam. Với Ri-sởt Giôn-xơn đó là chuvến bay 501 của y trên những chiếc B.52G vảo ném bom ở chíển trựờng Đông Dương.

        Một tên có 6.000 giờ bay trên B.52 có trên ngực 13 mề đay các loại vì những chiến tích tội ác như Ri-sớt Giôn-xơn thì chuyến bay đêm 18 là sự "phán xử cuối củng" đối với hắn.

        Quả tên lửa bắn rất chính xác, quật ngã "siêu pháo đài bay" ngay tại đất Hà Nội là của tiểu đoàn 59, trung đoàn 261, bảo vệ hưởng tây bắc Hả Nội.

        Sau trận đánh B.52 đầu tiên của tiểu đoàn 78, địch tồ chức những hướng tiến công mới, từ hướng tây - tây bắc đảnh xuống Đông Anh, Yên Viên. Mặc dầu chưa bắt được mục tiêu trong dài nhiễu, vẫn phải đánh bằng phương pháp T. Tiểu đọàn 59 đã "căn" chính xác vào đúng chiếc B.52G đang lẫn mình trong nhiễu. Quả tên lửa đã xẻ xác nó ra như các chiển sĩ đã "nhìn" thấy nó mà ngắm bắn vậy.

        10 năm sau đêm mở màn trận tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 vào Hà Nội của đế quốc Mỹ, tôi tìm đến nhà riêng, gặp anh Nguyễn Thăng, nguyên là Tiểu đoàn trưởng 59, đơn vị đầu tiên đã bắn rơi tại chỗ B.52. Sau những phút làm quen, câu chuyện giữa hai chúng tôi "bập" ngay vào cái đêm 18 hào hùng đó.

        Năm nay anh Nguyễn Thăng 49 tuối. Anh nói vui: "Mình sắp lên lão rồi". Tuỵ vậy không vì tuổỉ tác mà trí nhớ của anh giảm đi. Nói chuyện với tôi, anh không cần dùng đến sổ sách, nhật ký. Cứ nói vo. Câu chuyện anh đang kễ cứ như mới xảy ra hồi tuần trước, tháng trước. Nó cụ thể, sinh  động và hồn nhiên. Như người kể đã được chuẩn bị công phu trưóc khi nói. Mọi việc đã ngào ngấu trong tâm tư anh rất lâu rồi. Vậy mà tôỉ đã đến vớỉ anh rất bất ngờ. Không hẹn trước. Mới nghe tin anh ở thành phố Hồ Chí Minh ra nghỉ phép, tôi tìm đến nhà anh ở phố Lê Văn Hưu. Rất may anh đang có nhà và rất rỗi.

        Anh vào chuyện cởi mở, không rào đón. Những diễn biến của 10 năm trước, anh nói vanh vách. Thời gian địch bay vảo, khoảng cách nhìn thấy nhiễu. Giờ phóng quả một. Quả hai. Đặc biệt tên từng ngưởỉ đã đánh trận ấy, anh nhớ rất rõ. Khi tôí giở sổ tay đã ghi đủ tên của các trắc thủ định hỏi anh thêm về họ, không ngờ anh nói ngay:

        - Sao lại là Trí, Linh, Độ nhĩ? Không, Tứ, Linh, Độ mới đúng. Tứ thi tôi không thể quên cậu ấy được. Đại học năm thứ hai, trường tổng hợp. Xung phong đi bộ đội đó.

        Sau lần gặp anh Nguyễn Thăng, tôi đã phúc tra qua các tài liệu lưu trữ cửa binh chủng tên lửa. Các tài liệu đó khẳng định rằng, những số liệu anh Thăng đưa ra hoàn toàn chính xác.

        Đây không phải chỉ là một trí nhớ đáng khâm phục. Nếu không phải là người đã đau đầu với công việc, đã từng góp mồ hôi và trí tuệ của minh vào từng trận đánh, từng, chiến công, và nếu không có một tình yêu... thì Nguyễn Thăng không thể nhớ tường tận, chỉnh xác đến thế.


        Đêm ấy, tĩnh hình diễn biến rất nhanh và phức tạp. Báo động, trung đoàn nhắc ngay: "Chú ý B.52 đang bay vào". Nhưng F.111 đã đi dọn đường trước. Thấy báo có F.111 Nguyễn Thăng định "tranh thủ" diệt một tên. Đã có lần tiểu đoàn anh để xổng mất một chiếc F.111. Để nó bay đến Bắc Thái và dân quân đã bắn rơi tại đó. Nỏ chính là chiếc máy bay thứ 4.000 bị bắn rơi trên miền Bắc. Lỡ một dịp như thế cay lắm, nhớ lâu lắm.

        Đêm nay, nghe trung đoàn thông báo có F.111 bay vào, Thăng cho ra-đa phát sóng. Các trắc thủ của anh rất tài nghệ. Họ chộp được ngay chiếc F.111 đang bay tới núi Thằn Lằn. Thăng muốn chắc ăn, đợi nó vào gần chút nữa. Giữa lúc đó trung đoàn thúc: "B.52 đã vào gần!". Có tiẽng bom B.52 nồ rèn ở hướng tây - nam. Nguvễn Thăng chợt tỉnh. Anh định "bắt cá hai tay", "thịt" trước một chiếc F.111 rồi tính đến chuyện bắt B.52 cũng vừa. Không, ngờ B.52 đã ném bom sân bay Hòa Lạc rồi.

        Mệnh lệnh của trung đoàn : "Tập trung tiêu diệt tốp 569". B.52 đã vào đến Việt Trì. Thăng nóng mặt nghiêm nghị :

        - Chú ý B.52 đấy! Anh thấy bực với chính bản mình. B.52 đang bay vào mà anh bỏ lỡ những gíảy phút vàng ngọc. Không khí trong xe chỉ huy bỗng trở nên khẩn trương, căng thẳng khác thường.

        Tiếng bom B.52 và bom F.111 xen kẽ nhau nghe mà rối ruột. Trắc thủ Quang ngồi trên « chuồng cu » ở nóc đài điều khiển chưa bao giờ gặp một đêm trời đất náo loạn như thế này: Bom B.52 lừng đợi sáng loe lóe. Pháo bắn. Tên lửa bắn. Máy bay ta cất cánh. Những đám cháy loang đỏ một góc trời. Quang dồn dập báo xuống xe chỉ huy. Tiểu đoàn trưỏng phải nhắc "Báo những nét chính, gọn thôi".

        Nguyễn Thăng linh cảm thấy bị chậm rồi! Có thể đợt đâu đơn vị anh không đánh được B.52. May sao các trắc thủ tài hoa của anh đã báo : "Nhiễu B.52", Anh tin những điều kíp trắc thủ khẳng định. Họ đã được huấn luyện đánh B.52 rất kỹ. Ra lệnh phát sóng, Nguyễn Thăng hy vọng trắc thủ của tiểu đoàn anh có thể nhìn thấy tín hiệu B.52 trong nhiễu. Thì ra nhiễu B.52 là thế. Từng dải tách bạch nhau, mịn mặt và rất gọn nét. Đáng lẽ có thể quyết định đánh bằng phương pháp T. sớm hơn, nhưng Thăng vẫn trùng trình, đợi các trắc thủ phát hiện được mục tiêu, đánh bằng phương pháp P. hiệu quả hơn. Trận địa của 59 nằm sát ga Đông Anh. Địch đánh khu vực Đông Anh tức là bay thẳng vào trận địa của họ. Chính vì vậy ra-đa của 59 bị nhiễu rất nặng. Có thể là nặng nhất so với các đài khác trong trung đoàn. Phải đến đợt sau Nguyễn Thăng mới rút ra kết luận : Hy vọng nhìn thấy mục tiêu trong nhiễu, đánh bằng phương pháp P. ở trận địa này là không thực tế.
Nguyễn Thăng đã quyết định đánh hai quả bằng phương pháp T, nhìn thẳng vào nhiễu, trị kẻ mang nhiễu. Đạn nổ tốt. Nhưng không có kết quả. Trận đánh này vội vàng chưa ưng ý lắm.

        Lúc đạn chưa gặp mục tiêu, bom đã nổ rầm rầm quanh trận địa. Nguyễn Thăng cay đắng nghĩ thầm: "Tại mình cả, chậm trễ quá". Xe chỉ huy chao đi chao lại như muốn đồ nghiêng.

        Tiếng Quang từ trên nóc xe vẫn vọng xuống xô bồ: "D.93, D.94 đang phóng !".

        - Bắt tốp sau. Sườn nam dãy Tam Đảo! - Tiếng Thăng ra lệnh.

        Các trắc thủ vẫn bình tĩnh, chăm chú thao tác. Nhìn họ ngồi ngay ngắn trên ghế, mắt nhìn không chớp, tay vê nhẹ tay quay... Không thể nghĩ rằng họ vừa trải qua một đợt B.52 đảnh sát bên trận địa. Bây giở khói bom, bụi đất còn xộc vào đài khét lẹt, ngột ngạt.

        Trắc thủ lại bám được dải nhiễu mới. Các màn phương vị vả màn góc tà đều tách dải. Dòng núm "PPY" thu gọn dải nhiễu lại thật nhỏ, bám cho chính xác. Sĩ quan điều khiển cẩn thận kiểm tra lại việc thống nhất dải nhiễu. Lần này Nguyễn Thăng khẳng định đánh bằng phương pháp T. ngay từ đầu. Thằng địch đã "tàng hình" trong màn nhiễu dày đặc không hề thấy nó, ngắm vào đâu để đánh trúng ? Cái khó của phương pháp T. là như thế. Nguyễn Thăng hy vọng ở tài nghệ của các trắc thủ. Vả lại B.52 rất to xác. Căn đúng nó sẽ rơi tại chỗ ngay.

        Lệnh phóng. Đạn có điều khiển. Bom lại nổ rền từng đợt ở hướng Uy Nỗ. Mặc. Phải bất chấp tất cả đễ đưa quả đạn tới đích. Xe đung đưa, đung đưa... Đạn nổ tốt. Điểm nổ làm giải nhiễu tóe ra. Rồi thót lại, biến mất ! Đợt bom B.52 lúc đó chợt ngừng. Không gian bỗng yên ắng. Chỉ có tiếng Quang đang gào xuống:

        - Cháy rồi! Cháy to lắm rồi! Có một cột khói lớn như bom nguyên tử nổ ở phía bắc, tọa độ...

        - Nhìn kỹ xem có hình nấm không ? Nguyễn Thăng mừng quýnh hỏi vậy. Hỏi xong, mới chợt nhận ra, chẳng hiểu minh hỏi cái "hình nấm" để làm gì ? Nguyễn Thăng đứng lặng nhìn kíp trắc thủ của anh. Anh muốn nhảy bồ tới nắm lấy những bàn tay "vàng" của họ. Nhưng anh ghìm lại. Trung đoàn trưởng hỏi. Anh lập bập trả lởi:

        - Đúng là B.52. Chúng tôi đã bắn rơi lại chỗ B.52! Lúc đó là 20 giờ l3 phứt, giờ Hà Nội. Ngày 18 tháng 12 năm 1972.

        "Nói rằng đánh B.52 dễ hơn đánh các loại máy bay "ép" có người không tin. Nhưng sự thật là như thế.

        Anh Nguyễn Thăng kết thúc câu chuyện bằng một kết luận như vậy. Nhận ra vẻ ngỡ ngàng của tôi, anh nói thêm:

        "Không riêng gì đêm 18 thảng 12 mà những đêm khác cũng vậy. Sau này có dịp trao đồi với nhiều cán bộ khác, chúng tôi đã gặp nhau ở kết luận ấy. Bọn tôi đã đánh các, loại "ép" mang nhiễu. Lũ quỷ ấy khó "xơi" lắm.

        Nói đánh B.52 dễ, sao ở nhiều nơi, nhiều đơn vị đánh chưa rơi? Nói thể này thì đúng hơn: Khi đã vuợt qua những cái khó nhất, chúng tôi mới có được cái dễ dàng đó.

        Khó nhất là làm sao đào tạo được một đội ngũ trắc thủ giỏi vượt qua được những thử thách khắc nghiệt của việc gây nhiễu.

        Hãy nói riêng việc bám sát thôi: Giải nhiễu B.52 rộng. Chiếc B.52 ẩn mình trong đó. Bám vào đâu cho quả đạn bắn trúng đích? Vảo trận có cái nhìn thấy, có cái phải cảm thấy. Trắc thủ phải có trí tưởng tượng phong phú. Cả một vùng trời bao la đang thu lại, rất hẹp trong một màn hiện sóng của anh. Anh làm sao hiểu thấu đáo và làm chủ nó ? Tất cả những khó khăn đó, các trắc thủ của tôi dã vượt qua được. Tất nhiên trước đêm 18, họ mới vượt lên để đương đầu với các loại "ép" còn với B.52, vẫn còn là một ẩn số...

        Đấy là chưa nói đến lòng dũng cảm. Cái lõi tạo nên con người chiến sĩ. Trận 18 tháng 12 bom rải quanh trận địa tôi. Những người non gan không trụ nổi trước sự uy hiếp của những đợt bom như vậy. Nhưng các trắc thủ của tiểu đoàn chúng tôi, vẫn bình tĩnh thao tác, thao tác chính xác.

        Trong nhiều bài tường thuật, nhiều sách báo viết về cuộc chiến đấu của bộ đội lên lửa, khoảnh khắc giữa việc ấn nứt "phóng" và việc máy bay rơi, được miêu tả như một sự nối tiếp mau lẹ. Không nên quên rằng khoảnh khắc lái đạn đến mục tiêu cũng là một "Công trình tập thể". Có rất nhiều điều đáng nói trong khoảnh khắc lái đạn đó. Đã có những lần đạn chưa gặp mục tiêu, tên lửa sơ-rai của địch đã nổ trên nóc đài điều khiển rồi.

        Nếu phải nói đến sự may mắn khiến tôi trở thành tiểu đoàn trưởng chỉ huy bẳn rơi tại chỗ chiếc B.52-G đầu tiên ở Việt Nam, thì chính là tôi đã may mắn được sống và chiến đấu cùng với sĩ quan điều khiển Dương Văn Thuận và kíp trắc thủ Tứ - Linh - Độ. Có một kíp chiến đấu Thuận - Tứ - Linh - Độ tôi mới dám nói lên một thực tế là: Chúng tôi đã đánh B.52 khá dễ dàng, không khó như chính chúng tôi và nhiều người khác vẫn tưởng...".

        Nói đến đây anh Nguyễn Thăng cất tiếng cười sảng khoái. Đó là những lời tâm đắc nhất mà anh Nguyễn Thăng đã nói với chúng tói tại nhà riêng của anh, vào mùa. hè năm 1982.

       

        Chiếc "pháo đài bay" thứ hai bị bắn rơi tại chỗ ở Hà Nội đêm 18 tháng 12 năm 1972, là một chiếc B.52-D, xuất phát từ căn cứ U-ta-pao. Nó rơi lúc 4 giờ 30 phút ngày 19 tháng 12. tại xã Tần Hưng, Thanh Oai, Hà Tây. Tiểu đoản 77 (trung đoàn 257) đã bắn rơi chiếc B.52-D đó.

        Ấy thế mà bước vào trận chiến đấu đầu tiên với B.52, tiểu đoàn 77 đã không tạo ra được sự khởi đầu thuận lợi. Trái lại, họ đã "im tiếng" suốt đợt một. Nhận được thông báo B.52 đã vào gần, tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn hy vọng kíp trắc thủ của tiểu đoàn anh sẽ bắt được tín hiệu B.52 trong nhiễu. Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Đức kíp trắc thủ Hà - Mộc - Tân đều tâm niệm: đánh phương pháp P. là chắc ăn nhất. Cố gắng bắt mục tiêu, "làm ăn" theo hướng đó.

        Đinh Thế Văn cho phát sóng sớm. Anh không lạ gì thủ đoạn phóng sơ-rai vào ra-đa của lũ F.105-F hộ tống B.52. Không ngờ vừa phát sóng "quờ quạng", ăng-ten được vài lượt, Văn đã phát hiện sơ-rai trên màn hiện sóng. Anh ra lệnh cho Đửc thao tác "tương đương", để chống sơ-rai. Xưa nay, Đức thao táo chống sơ-rai rất lẹ, thế mà lần nảy anh làm chậm. Tên lửa nổ cách ra-đa 30 thước. Vô sự, nhưng tiểu đoàn lỡ thời cơ. Lúc ấy bom B.52 bắt đầu nổ rền ở Hòa Lạc và Nội Bài.

        Đợt hai, mặc dầu tên lửa sơ-rai của địch vừa phóng vào trận địa, Văn vẫn chủ trương phát sóng. Kíp trắc thủ càng ham bắt mục tiêu hơn. Đánh B.52 trong nhiễu bằng phương pháp T. đối với họ là một việc bất đắc dĩ. Họ ao ước nhìn thấy tín hiệu B.52. Bao nhiêu công sức rèn luyện để theo đuổi một hướng đi. Mục đích của họ chẳng lẽ không thành đạt được, hay sao ?

        Nhưng họ không thể cứ khăng khăng đợi nhìn thấy tín hiệu B.52 để dùng phương pháp P. khi B.52 đang ném bom xuống thành phố. Cách tốt nhất dù bằng phương pháp nào, phải đánh được. Đinh Thế Văn quyết định đánh bằng phương pháp T. Tiếu đoàn 77 của anh khai hỏa trước tiên, mở đầu đợt chiến đấu thứ hai của đêm 18.

        Sau trận đánh không khí trong xe lắng hẳn xuống. Không ai nói ra nhưng tiểu đoàn trưởng hiểu rằng các trắc thủ của anh rất buồn. Đến như Phạm Hồng Hà người "say" bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu nhất, cũng đang ngồi sỉu trước màn hiện sóng. Đinh Thế Văn đến gần Hà, vỗ vai người chiến sĩ:

        - Đừng lung lay ý chí đấy nhé ! Thua keo này ta bày keo khác! Hà ngẩng lên cười gượng, không nói gì. Đức ngồi bên nói luôn:

        - Cứ bỉnh tĩnh. Các đơn vị bạn đã nhìn thấy nỏ, dứt khoát chúng ta phải nhìn thấy, dù ở cự ly gần !

        Ngay trong đợi hai này D.93 và D.57 đã nhìn thấy tín hiệu B.52, nhưng họ ở trung đoàn khác, lại phía tây bắc thành phố. Việc thông tin không thể nhanh chóng và cụ thể để cho 77 có thể biết được. Thành thử, đến cuối đợt thứ hai, Đinh Thế Văn và đồng đội của anh vẫn chưa có những thực tế nóng hổi tại Hà Nội cổ vũ. Họ vẫn phải đem những kiến thức đã được tập huấn, đem kinh nghiệm ở khu Bốn ra để động viên nhau giữ vững quyết tâm phát sóng bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu dày đặc.

        Trước đây đã có một số lần ra-đa tên lửa nhìn thấy tín hiệu B.52. Đó là những bước đi ban đầu đầy thử thách như trận đánh của tiểu đoàn 81 {trung đoản 238) ngày 11 tháng 7 năm 1967 ở Vĩnh Linh. Lần ấy các trắc thủ bắt được mục tiêu Họ đánh bắng phương pháp P. Gần như cùng một lúc cả ta lẫn địch cùng phóng tên lửa. Sĩ quan điều khiển Nguyễn Hồng Thịnh đã nhận ra tên lửa sơ-rai, nhưng anh vẫn quyết định tiếp tục điều khiển đạn tới đích. Anh đã chậm hơn kẻ địch... Một tiếng nồ lớn đã xóa đi tất cả. Nguyễn Hồng Thịnh hy sinh. Tiểu đoàn trưởng Sơn, đại đội trưởng Huỳnh, trắc thủ Lê_Xuân Mai... nằm ngất lịm trên máy. Đó lả trận đánh cuối cùng của tiểu đoàn 81 ở Vĩnh Linh. Cái còn lại của trận đánh dó là lòng dũng cảm và bài học xương máu về một lần bắt mục tiêu B.52 trong nhiễu.

        Tháng 10 năm 1971, tiểu đoàn 68 (trung đoàn 275) đã lặp lại một trận đánh B.52 tương tự. Sau ba lần phát sóng, các trắc thủ đã nhìn thấy tín hiệu B.52 ở cự ly 16 cây số. Ngay lúc đó, quả tên lửa sơ-rai của chiếc F.105-F đi hộ tổng B.52 dã phóng trúng đài điều khiển.

        Những bài học xương máu, đã xảy ra trong quá khứ, không làm cho các trắc thủ của D.77 run sợ Ngược lại, họ xúc động sấu sắc trước sự hy sinh của những người đi trước. Và như một lời truyền lại của những người đã khuất: Quyết tâm tìm bắt B.52, tiêu diệt nó là một lời nguyền của những người trắc thủ tên lửa.

        Đã có lần Đinh Thế Văn nghe phó tư lệnh sư đoàn Trần Nhẫn nói: Đồng chí tham mưu phó trung đoàn 274 nói ở Quảng Bình rằng đã có lần B.52 nổi rõ trên màn hiện sóng ở cự ly 27 ki-lô-mét. Gần đây nhất là ngày 22 tháng 11 năm năm 1972, tiểu đoàn 43, trung đoàn 263 đã bắn rơi một chiếc B.52. Trận đó D.43 đánh bằng phương pháp T. Sau có phát sóng. Ở cự ly 12-13 ki-lô-mét, tín hiệu B.52 đã nổi rõ. Nếu B.52 bay ở độ cao 10 ki-lô-mét thì phát hiện nó ở cự ly 12-13 ki-lô-mét là quá gần, không đánh được. Cái quan trọng nhất là họ đã thấy B.52!   

        Trong phương án đánh B.52 của tiểu đoàn 77 cỏ nói đến hai cách đánh: phương pháp P. và phương pháp T. Nhưng Đinh Thế Văn và kíp chiến đấu của anh thiên về cách đánh P. Họ vẫn nỗ lực vươn tới một cách đánh hiệu quả nhất. Một vài lần trong lúc sôi nổi thảo luận họ đã vui vẻ nói với nhau: "Chỉ đánh bằng cách đó, mới vít cổ- B.52 ngay tại đất Hà Nội, cho bà con mình hả giận"

        Nhưng thật là oái oăm, đêm hôm nay họ đã nhận được thông báo: D59 đánh bằng phương pháp T. đã quật ngã tại chỗ một B.52-G ở Phủ Lỗ. Còn họ thì vất vả thế mà kết quả còn đang ở phía trước.

        Chúng tôi đã được nghe nhiều người, nói về tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn. Trong những lần làm việc với đồng chí Văn Giang, nguyên chính ủy bộ tư lệnh phòng không Hà Nội và đồng chí Nguyễn Ngọc Điền, nguyên trung đoàn trưởng trung đoàn 257, chúng tôi đều được nghe các đồng chí nhắc đến tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn. Cả cấp trên lẫn cấp dưới đều giành nhiều lời khen cho anh. Phác qua vài nét "quá trình công tác" của anh, chúng ta đã có thiện cảm với người cán bộ tên lửa ấy:   

        Đinh Thế Văn sinh ra và lớn lên trên đất Đông Anh, ngoại thành Hà Nội. Năm 1953, lúc ấy anh mới là chàng thiếu niên 16 tuổi, Văn đã tìm cách vượt tề lên vùng giải phóng để đi bộ dội. Anh đã thiểu tuổi, lại thiếu cân, thấp bé nên không "đắt". Sau do gia đình anh là cơ sở cách mạng, anh nằn nì xin đơn vị cho đi theo. Anh bắt đầu cuộc đời chiến sĩ từ đấy.

        Trong những năm hòa bình, phục vụ trong một đơn vị thông tin Văn đã chăm chỉ học văn hóa. Học hết lớp 7, anh theo học một lớp trung cấp vô tuyến điện do trường đại học bách khoa mở. Chuyển ngành ra nhà máy Súp-pe phốt-phát Lâm Thao, anh học xong văn hóa cấp 3 và thi đỗ vào trường đại học bách khoa Hà Nội. Giấy báo trúng tuyển vào đại học và giấy gọi tái ngũ cùng đến nhà máy một lúc. Cùng như bao nhiêu thanh niên khác mặc dầu rất hiếu học, anh đã chọn con đường đi chiến đấu. Anh trở thành sĩ quan điều khiển đầu tiên của tiểu đoàn 77.

        Bỉnh chủng tên lửa, công việc mới của anh ở tiểu đoàn, càng làm cho tinh thần hiếu học trong anh có "đất" phát triển. Kiến thức vô tuyến điện đã giúp anh rất nhiều trong lĩnh vực chiến đấu này. Tất nhiên, là sĩ quan điều khiển, là tiểu đoàn trưởng, anh phải học tập chỉ huy, quản lý bộ đội nữa. Anh đã thành công trong việc xây dựng một kíp chiến đấu ăn ý, có trình độ chuyên môn và kỷ luật chiến đấu cao. Anh luôn luôn vừa lòng với sĩ quan điều khiển và các trắc thủ dưới quyền mình. Ngược lại họ cũng rất tin tưởng mến phục người chí huy của họ.

        Sau khi Ních-xơn đánh trở lại miền Bắc, tiểu đoản 77 đánh khá vất vả. Đinh Thế Văn cũng trải qua nhiều thăng trầm. Anh thường bắt đầu từ nhưng điều trục trặc, khó khăn, rồi mới đến những suôi sẻ. thắng lợi. Ngay trong đêm 18 cũng vậy.

        Hiện nay trung tá Đinh Thế Văn đang công tác tại phòng tác chiến của quân chủng Phòng không. Những điều anh kể thêm với chúng tôi về trận đánh rạng sảng 19 tháng 12 làm rõ thêm những điều đã nhắc đến ở trên:

        ... « Lúc ấy đã là rạng sảng ngày 19 thảng 12, càng về sáng trời càng rét tê tái. Sau đợt chiến đấu thứ hai tôi thác giục anh em cố gắng chợp mắt một tý để lại sức. Nhưng cả tiểu đoàn chẳng ai ngủ được. Địch đã đem B.52 ném bom Hà Nội. Chúng tôi chưa biết cụ thể sự tàn phá của lũ giết người ấy, nhưng trong lòng ai cũng quặn lên những suy nghĩ vò xé. Kẻ thù thì tàn ác thế, còn chúng tôi lại mới đánh được có một vài quả đạn, bắn chưa trúng, chưa rơi. Quê tôi ở Đông Anh, đêm nay B.52 đã đội bom ở đó. Tôi giục thế nào Đức với Hà vẫn không chịu ngủ. Họ còn lầm rầm nói chuyện phát sóng, nhiễu B.52 và đủ mọi thứ. Hà cố ý nói để tôi nghe thấy: "Dù thế nào cùng cứ phát sóng anh Đức ạ...".

        Lại báo động. Mắt anh nào anh ấy đỏ hoe. Mặt mày hốc hác nom khắc khổ hẳn. Vừa mở máy Hà vừa nói với tôi:

        - Chúng tôi đề nghị vẫn phát sóng. Nếu chưa thấy B.52 thi đánh bằng cách T. nếu thấy B.52 ở cự ly gần chuyển sang cách P. không chuyển kịp chúng tôi bám sát bằng tín hiệu còn chính xác hơn bám nhiễu nhiều. Có thể D.59 họ cũng làm như vậy.

        Tôi gật đầu đồng ý. Chính tôi đã nghĩ như vậy, nhưng một trắc thủ như Hà nói dược như thế là quý lắm. Anh chàng đã suy nghĩ bằng một cái đầu của tiều đoàn trưởng.

        Tôi đến gần Đức. Nhắc đồng chí ấy chuyện chống sơ-rai. Tôi đã chiến đấu với Đức hàng chục trận, từ khi Đức làm trắc thủ. Nhiều lần có sơ-raỉ cả Đức tôi đều nhìn thấy nhưng Đức đợi lệnh tôi. Chưa bao gỉờ đồng chí ấy tự động cho "tương đương" để chống tên lửa của địch. Mặc dầu ở tiểu đoàn khác, có sĩ quan điều khiển hay "tiền trảm hậu tấu". Đức là một người có kỷ luật. Và một phần Đức luôn tin ở tôi. Đêm nay tôi muốn Đức lỳ hơn. Trường hợp B.52 hiện rõ đánh cách đánh P. của tên lửa, tôi sẽ cân nhắc, có lẽ phải "chạy đua" một keo với thằng địch. Tôi nói ngắn. Đức hiểu ý ngay. Không ngờ anh còn đưa thêm một nhận xét rất thông minh:      

        - Từ 35 ki-lô-mét trở vào là cự ly an toàn ! Khi B.52 cách ta như vậy, thì lũ hộ tống đã ở cự ly gần hơn hoặc đã bay trên đỉnh đầu ta rồi. Tôi tin  rằng làm chủ cự ly phát sóng, sơ-rai không là gì cả đâu !

        Tôi hiểu ý của Đức. Anh nói rất đúng. Tôi nhìn Đức không chớp, miệng thầm nhắc : "Đức của tôi ơi!". Đức như vậy đó. Đức không thể thiếu trong đội hình chiến đấu của tôi! Vậy mà suýt nữa anh không có mặt trong trận đánh này. Trong suốt 12 ngày đèm, Đức đã ngồi ghế sĩ quan điều khiển, phóng rơi 4 B.52 (có 3 chiếc rơi tại chỗ). Lúc đó Đức mới là thượng sĩ. Việc anh trở lại xe chỉ huy ngồi vào ghế sĩ quan điều khiển mả không qua một lớp đào tạo nào, vẫn là điều tôi thường nhớ lại, cố gắng tìm hiểu thêm những bài học bổ ích từ câu chuyện ấy.

        "Hồi chiến tranh Giôn-xơn Đức là trắc thủ giỏi. Anh là con liệt sĩ, đảng viên trẻ của tiểu đoàn tôi. Những năm Giôn-xơn ngừng ném bom miền Bắc, Đức lấy vợ, có con. Qua các lần kiểm tra sát hạch Đức luôn được điểm kém. Anh nói mắt đã bị mờ ! Hồi đó tôi đã lên trung đoản làm trợ lý. Sau đó Đức rời khỏi ghế trắc thủ, sang làm tiêu đồ, rồi xuống làm quản lý. Tôi gần Đức, hiểu Đức nhiều. Tôi biết Đức không hẳn đã "mờ mắt". Sau mấy năm chiến đấu mắt anh trắc thủ nào chẳng giảm thị lực? Hồi đó có thể do tuổi đã cao Đức không được đi đào tạo sĩ quan. Ngồi ở ghế trắc thủ mãi cũng chán. Thế là "ông tướng" kêu mờ mắt !

        Ních-Xơn đánh lại miền Bắc, tôi trở lại 77 làm tiểu đoàn trưởng. Quản lý Đức là một "hiện tượng" khiến tôi chú ý. Tâm sự với Đức, tôi biết Đức còn nhiều "máu mê nghề nghiệp" nhưng đưa Đức trở lại ghế trắc thủ thì không được. Tôi báo cáo việc này với anh Điền, trung đoàn trưởng. Anh Điền là tiểu đoàn trưởng cũ của chúng tôi. Anh hiểu tôi, hiểu Đức. Thế là chúng tôi thống nhất đưa thượng sĩ Nguyễn Văn Đức từ vị trí quản lý lên làm sĩ quan điều khiển. Phải nói trong việc này anh Điền nhạy bén, kiên quyết lắm. Thường vụ đảng ủy phải họp. Trọ lý cán bộ lên xuống mấy lần. Là vì đưa Đức lên, phải đề bạt sĩ quan điều khiển. Ước lên đại đội trường, đưa Bào lên tiểu đoàn phó. Cuối củng mọi việc xong xuôi. Đức lại cùng với tôi tuyển chọn kíp trắc thủ. Một vài trưởng hợp trắc thủ dao động dù mới biểu hiện ở dạng nghĩ ngợi, hoang mang, chúng tôi cũng kiên quyết thay. Thậm trí có trắc thủ thông minh, thao tác giỏi, nhưng sợ sơ-rai, chúng tôi đều chuyển sang làm việc khác.

        Tôi thường nói với Đức: "Ai qua thử thách ở cái ghế trắc thủ trên "chuồng cu" thỉ đỏ mới là trắc thủ". "Chuồng cu", đặt trên nóc -xe điều khiển. Ngồi trên cao, mắt thấy tai nghe, mọi diễn biến của trận đánh, thậm trí nhìn thấy cả tên lửa đang lao thẳng đến đài của mình. Vậy mà anh trụ được, anh đã tôi luyện thành người lính dũng cảm, người lính thực thụ. Tôi đã có một Nghiêm Văn Danh còn tuyệt vời hơn cả điều tôi vẫn mơ ước. Nhưng người trắc thủ dũng cảm ấy củạ tôi đã hy sinh trong trận đánh ngày 2l tháng 12 năm 1972, ngay trên chiếc chuồng cu đầy sóng gió của anh
      
        14 GIỜ 39 phút sáng hôm ẩy chúng tôi đã bắn rơi tại chỗ chiếc B.52-D. Đạn nổ xong Hà nói ngay "Rơi rồi!".

        Chúng tôi không kịp nói ra điều đó, nhưng tất cả đều nhận xét như Hà "Rơi thật rồi!". Mọi diễn biến từ lúc báo động đến lúc bắn rơi, có kể cũng giống như bất cứ trận đảnh nào thôi. Tôi xin kể với anh tâm tư tôi lúc đó: Mở  mảy xong tôi cho phát sóng ngay. Thú thật lúc ấy lo lắm. Đầu óc tôi nghĩ rất căng, bao nhiêu ý nghĩ đến dồn dập trong đầu. Sau này điểm lại đời tôi có hai lần căng thẳng nhất: một lần, gần ba mươi tuổi đầu, còn vác sách đi thi đại học. Ngồi vào phòng thi, tôi làm bài rất vất vả. Phải đỗ! Đó là ý chí. Làm thế nào để đỗ, thỉ phải đánh vật từng phút, từng bài toán trên tờ giấy thi. Lần thứ hai, là những trận đánh trong đêm 18. Trong đầu tôi luôn luôn lởn vởn ý nghĩ: "Không đánh thắng là có tội. Tội này lớn lắm Văn ạ".
Tiếng hô : "Mục tiêu !" của Hà làm tôi bàng hoàng. Trời ơi, không ngờ tín hiệu B.52 nồi rõ đến vậy. Thấy tín hiệu "ngon lành" như'vậy tôi lệnh: Bám sát tự động? Lại một điều bất ngờ nữa từ cự ly 26 ki-lô-mét ba màn đều bám sát tự động, không trôi, không lắc. Đường bay vừa đẹp. Nguyễn Văn Đức phóng liền hai quả. Đạn gặp mục tiêu ở cự ly 18, tín hiệu vỡ ra mất ngay. Hả reo lên. Đức ngồi lỳ ra, mắt sáng rực. Tôi mừng lắm nhưng là người tỉnh sớm nhất, tôi hô to:

        - Chuyển bắt tốp sau !

        Sau trận đánh, tôi gọi lên trung đoàn báo cáo ngay. Trung đoàn trưởng mừng lắm nhưng vẫn hỏi lại:

        - Có chắc không ?

        - Chắc rồi! Chẳng lẽ máy anh em chủng tôi đều lầm sao?

        - Khả lắm ! Thế đánh bằng phương pháp nào ?

        - Bắt mục tiêu. Bám sát tự động. Đánh vượt nửa góc!

        - Trời, tuyệt quá!

        Đêm 20 tháng 12 chúng tôi lại bắn rơi một chiếc tại chỗ nữa và đêm 26 tháng 12, đêm 27 tháng 12... chúng tôi đều đánh như vậy. Nếu tôi không nhầm thì tiểu đoàn tôi là đơn vị đã đánh B.52 bằng phương pháp P. nhiều nhất. Các thống kê còn lưu trữ đến ngày nay sẽ chứng minh cụ thể điều đó.

        Bắt được B.52 trong nhiễu nhiều lần, đảnh được bằng phương pháp P. có hiệu quả cao là vì chúng tôi đã có kíp trắc thủ giỏi. Còn một điều quan trọng nữa: trận địa C. nơi chúng tôi trực suốt 12 ngày đêm một lả vị trí đặt tên lửa lý tưởng. Vị tri ấy giữ một vai trò rất lớn trong việc phát hiện mục tiêu. Điều này đang đặt ra cho cuộc chiến tranh bảo vệ Tồ quốc hiện nay, những yêu cầu mới: phải tìm ra được nhiều trận địa "lý tưởng" như ở C. để tổ chức bảo vệ Hà Nội vững chắc, bất khả xâm phạm.
       Chiếc B.52-D bị tiểu đoàn 77 bắn rơi là một trong 21 chiếc B.52 xuất phát từ U-ta-pao lúc hai giờ sáng ngày 19 tháng 12. Mục tiêu của đợt tấn công thâm hiềm lúc rạng sáng này, như bốn tên giặc lái trên chiểc B.52-D bị bắt ngày 19 tháng 12 thú nhận: "Là khu đài phát thanh TIẾNG NÓI VIỆT NAM" ở Mễ Trì.

        Sau những loạt bom đầu tiên, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM, tiếng nói thân thương của Tổ Quốc đã ngừng mất 9 phút. Nhiều người Việt Nam ở khắp đất nước đã nhận ra sự kiện cực kỳ nghiêm trọng đó vì sự im lặng đột ngột trên làn sóng điện lúc rạng sáng ngày 19 tháng 12 năm 1972.

        Sau 9 phút, tiếng nói từ trái tim Tổ Quốc lại vang lên. Cả nước sửng sốt, căm giận khi nghe đài phát thanh báo tin B.52 đã ném bom Hà Nội. Buổi phát thanh đặc biệt hồi 5 giờ sáng hôm ấy, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM đưa tin:Hà Nội bắn rơi tại chỗ hai máy bay Mỹ.

        Mãi đến 9 giờ sáng, khi việc xác minh những chiếc máy bay bị bắn rơi tại chỗ trong đêm hôm qua ở Hà Nội là B.52, đài TIẾNG NÓI VIỆT NAM lại trịnh trọng công bố chiến công lịch sử đó với nhân dân cả nước và bè bạn khẳp thẽ giới.

        * Có phảỉ B.52 không?   ,

        Đêm mở màn trận "Điện Biên Phủ trên không" xung quanh việc xác định: Có phải B.52 không ? Đã diễn ạ nhiều cuộc đối thoại giống nhau.

        Khi tường thuật những phút đầu tiên ra-đa phát hiện B.52 bay vào hướng Hà Nội, chúng tôi đã kể: Lúc ấy các cấp cứ lật đi, lật lại một câu hỏi: "Có phải B.52 không ?".

        Vào thời điềm đó, đặt ra và nhanh chóng trả lời câu hỏi trên là cần thiết.

        Khi Hà nội đã nổ súng và suốt đêm 18, câu hỏi này còn lặp lại mãi. Cũng vì chiến thắng này lớn quá. Niềm vui này ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Khi được tin B.52 bị bắn rơi tại chỗ ở Hà Nội, biết bao đồng bào, đồng chí của chúng ta sung sướng, hả hê đến trào nước mắt.

        Nhớ lại những giờ phút lịch sử đó, đồng chí Võ Công Lạng, nguyên là phó trung đoàn trưởng trung đoàn tên lửa 261, kể:

        Trên mạng "B1" vẫn thông báo B.52 bay vào!

        Tôi nhìn về phía chiến sĩ tiêu đồ Nguyễn Thị Vân thoáng_ nghĩ: "Hiệp hai sắp bắt đầu rồi". Vân đang nghĩ gì mà điềm tĩnh vậy ? Một gương mặt con gái trắng trẻo nhìn chăm chắm xuống những đường chì do tay mình vẽ ra. "B.52 đó!".

        Đồng chí sĩ quan trinh sát vừa nói: "B.52 đã vào đến Việt  Trì" thì sĩ quan Lâm Chuể đã báo cáo:

        -  59 có mục tiêu!

        Trung đoàn trưởng hỏi ngay:

        -  Giải nhiễu hay tín hiệu ?

        - Giải nhiễu. Đúng B.52 rồi! Từ 59 tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng báo cáo.

        - Độ cao bao nhiêu ? Trung đoàn trưởng lại hỏi.

        - Mười ngàn!

        Lúc này trên vùng trời tây bắc Bắc bộ có rắt nhiều máy bay địch. Có cả "Bê" lẫn "ép", thậm chí phải đề phòng những tốp "Bê giả" nữa. Người chỉ huy nhận điện báo cáo, phải bình tĩnh cân nhắc phân biệt thật giả "Bê" và "ép" để hạ mệnh lệnh "tập trung tiêu diệt tốp..."

        B.52 vào gần, các ra-đa báo cáo nhiễu cường độ 3. Trưởng ban tác chiến Nguyễn Văn Tiễn là một sĩ quan tham mưu hoạt bát, giàu kinh nghiệm. Anh đã giúp trung đoàn giải quyết được nhiều tinh huống phức tạp trong công tác sở chỉ huy.

        (Sau 12 ngày đêm chiến đấu ở sở chỉ huy Nguyễn Văn Tiến là một sĩ quan tham mưu duy nhất của trung đoàn được thưởng huân chương Chiến công).

        20 giờ 13 phút tiểu đoàn 59 phóng quả đạn đầu tiên. Đất rung nhẹ dưới chân chúng tôi báo hiệu tên lửa ta đã "phóng". Cuộc chiến đấu với B.52 của trung đoàn tôi đã bắt đầu. Vào những lúc đỏ chưa ai trong chúng tôi lại hiểu được rằng đó là những giây phút lịch sử, đáng ghi nhớ suốt đời mỗi con người cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn 261 anh hùng: Thời khắc đó đã mở màn 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường, chiến thắng rất vẻ vang của trung đoàn tên lửa sinh sau đẻ muộn này.

        Bỗng cửa hầm chỉ huy lóe lên những quầng sáng nhức mắt. B.52 dội bom xuống xã Uy Nỗ. Cách chỗ chúng tôi ba bốn cây số. Thế mà lúc đó cử ngỡ B.52 rải thảm ở ngay ven làng. Tiếng bom nghe thật dữ dội. Nghĩ tới vùng dân cư đông đúc ở huyện Đông Anh này, ở đâu bom đạn rơi xuống cũng có thể tàn phá, giết hại hàng trăm người lòng  tôi càng quặn đau.
Bom vẫn nổ từng đợt, từng đợt. Lẫn trong tiếng bom là tiếng pháo trừng trị bọn "ép" và tiếng tên lửa đánh B.52. Đất trời rung động khác thường. Trong sở chỉ huy bắt đầu ồn ào. Tôi nhắc các sĩ quan phương hướng nắm vững tình hình từng tiểu đoàn, nói ngắn gọn để đảm bảo trật tự. Nguyễn Văn Tiễn quản lý chặt chẽ bản đồ nắm chắc tình hình trên không để báo cáo trung đoàn trưởng xử trí. Phải nói rõ thêm là: Lúc địch đã vào gần, cỏ tiểu đoàn chưa bắt được mục tiêu, chưa đánh được, sở chỉ huy trung đoàn dễ sinh ra lúng lúng.

        Rất may, đêm 18 chúng tôi không rơi vào tình trạng đó. Các kíp trắc thủ của chúng tôi rất đáng tin cậy. Nhất là các đồng chí tiểu đoàn trưỏng, mỗi người một vẻ khác nhau nhưng hầu hết đã trải qua chiến đấu chống Pháp, chống Mỹ...

        Đồng chí Nguyễn Văn Phiệt (sau chiến thắng 12 ngày đêm anh được tuyên dương Anh hùng quân đội) là cán bộ tiểu đoàn trẻ nhất của chúng tôi hồi đó. Anh nhanh nhẹn tháo vát xây dựng đơn vị và chỉ huy bộ đội chiến đấu đều tốt. Trần Minh Thắng, tiểu đoàn trưởng 94, xốc vác, hăng hái nhưng lại thiếu cái điềm đạm, chắc chắn của tiểu đoàn trưởng 93 Nguyễn Mạnh Hùng. Còn tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thăng lại là khoảng giữa của Hùng và Thắng. Các sĩ quan điều khiển Lại Văn Thân, Nguyễn Đinh Kiên, Dương Văn Thuận, Nguyễn Văn Cương và các trắc thủ giỏi giang là những cánh tay đắc lực của các tiểu đoàn trưởng. Chính họ góp phần làm nổi vai trò của các cán bộ chỉ huy.

        Khi chúng tôi đang mê mải với những lệnh đảnh, lệnh phóng... thì từ trên chòi trinh sát của sở chỉ huy bỗng vang lên những tiếng kêu phấn chấn:

        - Cháy rồi ! Máy bay cháy rồi, cháy to quá!

        Trong ra-đi-ô cũng có những tiếng kêu "cháy, cháy" vọng lên từ sở chỉ huy các tiểu đoàn.

        Tin tức đến với chúng tôi khá nhanh và thống nhất: Có máy bay rơi ở Phủ Lỗ. Chưa biết là máy bay gì ? Thường vụ đảng ủy và ban chỉ huy trung: đoàn hội ý chớp nhoáng. Chúng tôi khẳng định: Đánh thắng ngay từ quả đạn đầu là một thành công rất lớn. Ngay lập tức phải cổ vũ toàn trung đoản học tập 59. Đánh các trận sau, đợt sau tốt hơn, Tiểu đoàn 59 báo cáo lên đã khẳng định bắn rơi B.52. Nếu quả thật như vậy thì vinh dự này đến với trung đoàn chúng tôi thật to lớn, bất ngờ !

        Sở chỉ huy trung đoàn lại ồn ào những câu hỏi : "Có phải B.52 không? Báo cáo rõ xem nào?". Chúng lôi vừa mừng, vừa hồi hộp. Liệu có thật như 59 báo cáo không ? Điện lên điện xuống gặng nhau: "Có phải là B.52 rơi tại chỗ không ?"

        Chúng tôi vẫn chưa dám báo cáo lên trên. Ngay lúc đó tiểu đoàn 57 báo cáo lên: "Dưới ánh trăng, mờ, kính TZK của tiểu đoàn nhìn thấy chiếc máy bay bị bắn rơi cháy rất to !".

        - Rất to nghĩa là B.52 rồi! Trung đoàn trưởng vui vẻ khẳng định. Mặc dầu vậy trong sở chỉ huy vẫn có hai luồng ý kiến. Một số thì bảo B.52 rơi 100% rồi. Một số khác, thì vặn lại: máy bay to, chắc gì đã là B.52! Trong không khí sôi dộng đó, đồng chí chính ủy trung đoàn gọi điện báo cáo lên chính ủy sư đoàn. Nghe anh Thảo báo cáo xong, anh Văn Giang hỏi:

        - Có chắc chắn là B.52 không ?

        - Báo cáo anh, tiểu đoàn 59 và tiểu đoàn 57 đều khẳng định như vậy... đồng chí chính ủy trung đoàn cũng chỉ biết nói thêm như thể. Rõ ràng cấp trên rất thận trọng với tin B.52 bị bẳn rơi tại chỗ. Chính ủy sư đoàn chỉ thị:

        -  Cần phải xác minh. Cho Võ Công Lạng đến tận xem sao.

        Hình như chính ủy sư đoàn còn dặn dò và động viên thêm một số điểm nữa. Anh Thảo đặt máy xuống nói với tôi:

        -  Anh Văn Giang chỉ thị anh phải đến tận chỗ mảy bay rơi xem nó là loại máy bay gì. _

        Xưa nay sư đoàn chúng tôi vẫn giữ một nguyên tắc: "Phải sờ được đuôi máy bay địch mới công nhận bắn trúng, bắn rơi. Mới được tặng cờ và tặng một con bò để khao quân".

        - Ông cứ mang xác "Bê" về đây, tôi điện ngay lên cho ông Hùng xin luôn một con bò! Anh Tạo vui vẻ nóỉ với tôi.

        Cánh trợ lý cũng góp chuyện nhao nhao :

        - Một "Bê" dứt khoát phải đổi hai "Bò", ba bò mới xứng đáng !

        Thấy tôi buộc lại dây giày, thắt lại quai mũ sắt ,anh Tẹo đến bên:

        -  Đường xá lúc này khó đi lắm. Có thể còn nguy hiểm nữa. Bằng mọi cách phải xác minh càng sớm càng tốt: Có phải B.52 không ? Nếu xe hỏng, đường tắc thì bơi qua sông Cà Lồ mà đi...

        Đêm ấy, trời không lạnh lắm nhưng ngồi trên chiếc, xe con mui bạt tuyềnh toàng, gió đánh phần phật rét lắm. Tôi vẫn có thói quen vào những ngày giá rét thường mặc đủ áo ấm và gập tờ báo luồn vào trong ngực áo cho ấm thêm. Đêm nay vộỉ vàng thế nào tôi quên khuấy mất biện pháp chống lạnh này. Xe phải chạy chừng ba cày số mới đến đường 3. Chúng tôi sẽ phải chạy qua trọng điểm Đông Anh sau đó qua cầu Phủ Lỗ... Phía trước mặt ga Đông Anh đang cháy. Có lẽ B.52 đánh đúng một bãi xăng ngầm. Thỉnh thoảng lại có một tiếng nổ lớn, những quả cầu lửa văng lên cao, những lưỡi lửa xanh biếc thia lia lên trời...

        Đến gần khu vực biến thế chợt chiếc xe con phanh khựng lại. Cách đầu xe vài thước là một đồng chí công an mặc đồng phục màu vàng,

        - Có bom nô chậm hả đồng chí ? Tôi hỏi.

        - Không. Cây đổ đầy đường không đi được.

        Tôi nhảy xuống xe. Trước mắt tôi là một cảnh tượrg ghê rợn.

        - Các đồng chí định đi đâu ?

        - Chúng tôi lên chỗ mây bay rơỉ ở Phủ lỗ.

        - Thế thì quay lại đi đường Chèm. Lên Phúc Yên rồi vòng xuống. Đi đường vòng thúng xa gấp ba bốn lần, nhưng chẳng cách nào hay hơn đâu.
Đồng chí công an cho chúng tôi một giải pháp. rồi quay đi ngay.   Bóng áo vàng  chập chờn trong ánh chớp của những đám cháy...

        - Quay đi đường Chèm. Tòi ra lệnh. Với ỷ nghĩ nóng bỏng trong đầu, đi tìm xác B.52 anh em chúng tôi đến Phủ Lỗ khá nhanh. Làng xóm vẫn còn người thức. B.52 ném bom sân bay Nội Bài ném bom dưới Uy Nỗ, Đông Anh, Phủ Lỗ nằm kẹp ở giữa. Máy bay lại cháy đùng đùng rơi ngay ngoài cánh đồng. Một đêm như vậy làm sao không phập phồng thao thức. Tôi rời khỏi xe, chạy vào mội ngôi nhà nhỏ còn sảng đèn ở bên đường. Trong nhà có một chị phụ nữ đang đặt con vào đôi quang thúng. Có lẽ người mẹ sắp gánh con đi sơ tán. Tôi đánh tiếng và hỏi:

        - Chị ơi, chị có biết mày bay rơi ở đâu không ?

        - Các anh đi một đoạn nữa. Ngoài cánh đồng kia. Nó còn đang cháy đấy.
 
        Chúng tôi lại lên xe, đi thêm một đoạn ngắn thấy một đám người túm tụm ven đường quốc lộ sổ 3. Tôi hỏi:

        - Cái gi đấy các đồng chí ?

        - Máy bay rơi đúng cái tàu lu. Bẹp mất chiếc xe rồi.

        - Cỏ ai việc gỉ không ?

        - Không.

        Tôi bật đèn pin, một cái động cơ rất lớn. Trần trụi một cục.

        - Có phải B.52 không? Đồng chi trợ lý chính trị hỏi một cô dân quân.

        - Các anh thử xem nó là "Bê" gì. Mấy cô cười  rúc rích.

        Quả thật’cục sắt này chẳng nói được điều gỉ Chúng tôi nhằm một đám cháy lớn nhất, sáng rực giữa cánh đồng mà chạy tới. Lại gặp một tốp dân quân khác đi tới.

        - Các anh đừng vào, nhỡ cỏn bom đạn nó nổ. Lửa cháy lâu lắm rồi mà chưa tắt.

        - Có ai ở trong đó chưa ?

        - Chưa ạ.

        - Ngộ nhỡ có phi công Mỹ thỉ các cô tính sao ?

        - Để cho lửa thiêu cháy lũ ấy đi ! Một cô có giọng nóỉ thật chua đáp vậy.

        Chúng tôi vào xem, Gặp nhiều mảnh xác máy bay rơi tản mác. Đó lả những mảnh xác không có chữ nghĩa dấu ấn gì. Chỗ lửa cháy lớn kia là khoang lái... Bước hụt, vấp ngã. Vòng vèo theo những bờ ruộng ướt đẫm sương đêm. Chúng tôi đến nơi lửa đã tàn dần. Một đống xác lù lù như một tòa nhà đập vào mắt chúng tôi:

        - B.52 đây rồi!

        Thực ra lúc ấy, chứng tôi đã khẳng định B.52 trăm phần trăm. Nhưng trí tò mò cứ thúc giục mọi người tìm kiếm dấu tích của B.52 và lấy bằng được một tấm nhãn hiệu mang về.

        - Chú ý xem nó có ghi B.52 không? Tôi nhắc anh em. Mấy cái đèn pin lia quét lên từng mảnh xác. Có một đồng chí trợ lý reo lên :

        - Anh Lạng ơi, có cái này hay lắm... Tôi chạy lại. Dưới ánh đèn pin, tấm huy hiệu của bộ chỉ huy không quân chiến lược SAC. Tôi cũng bập bõm được chút ít tiếng Anh nên khẳng định ngay:

        - Đúng B.52 rồi các cậu ạ !

        Anh em xúm cả lại. Tôi giải thích:

        - Strateric là chiến lược. Air là không quân. Command Jà chỉ huy. Strateric air command là chỉ huy không quân chiến lược. Chúng ta nắm chắc trong tay B.52 rồi!

        Mùi dầu cháy, nhựa cháy khét lẹt. Khi chạy đến đâv tôi chuẩn bị tinh thần phải ngửi mùi thịt lũ giặc lái chết thui. Lửa đã tắt. Khoang lái đỡ nóng và ngột ngạt hơn. Chúng tôi quyết định lần vào trong bụng B.52.

        Sau khi khẳng định đích xác đây là B.52, chúng tôi bắt gặp khá nhiều chữ B.52-G viết lẫn trong những dòng tiếng Anh rối rắm chẳng hiểu là gì. Tôi có ý định mang một mảnh xác có chữ B.52-G về nhà làm bằng chứng. Khó quá. không có mảnh xác nào có mấy chữ ấy lại có thể mang đi được. Tôi hy vọng tìm thấy miếng nhãn tôi đang cần ở trong buồng lái.

        Lách qua những cánh cửa bẹp dúm, vỡ toác chúng tôi vào trong khoang. Tôi tự nhủ, vào đây tha hồ mà ngửi mùi thịt "Mẽo" cháy đây! Nhưng thật không ngờ. vừa chui vào khoang lái. tôi nhận ngay ra mùi thơm của một thứ nước hoa hảo hạng Mặc dầu bị pha trộn đủ thứ mùi khét lẹt của đám cháy, mùi nước hoa sực nức vẫn gây một ấn lượng lạ lùng đối với chúng tôi. Buồng lái giập vỡ, xô bồ mấy cái xác "Mẽo" to lớn nằm chồng lên nhau theo một tư thế chết bất đắc kỳ tử. Tôi đá phải một lọ kem cạo râu. Một thứ nước màu sữa chảy ra. Thơm lựng.

        - B52-G đây rồi! Tôi nhìn thấy một tấm nhãn hiệu nhỏ. Mặc xác lũ giặc lái nằm chết đấy, tôi lấy dao găm cậy bằng được tấm nhãn hiệu gắn trên hộp khống chế độ cao. Tôi cắt thêm một đoạn dây dù màu đỏ chằng bọn lái vào ghế.

        Cho đến nay, tôi vẫn không quên cái cảm giác lạ lùng khi ở trong buồng lái B.52 bước ra. Tôi đã bước qua đống xác của lũ giết người hàng loạt này. Những hạt sương đốm nhỏ li ti làm cho chúng tôi tỉnh táo và náo nức thật khó tả. Chỉ tiếc lức đó đứng giữa cánh đồng lộng gió ấy không có thứ máy móc gì đề tôi gào to để ở sở chỉ huy trung đoàn và cấp trên nghe thấy: "Đúng là B.52 bị bắn rơi tại chỗ rồi các đồng chí ơi!".

        Lúc chạỵ đi lấy xác B.52 nhanh, vội như thế nào„ thì Iúc về tôi cũng tất tả, sốt nóng như thế. Ngồi trên xe bàn nhau cứ cất biến mọi thứ chiến lợi phẩm đi, dọa ở nhà một mẻ mà không sao thực hiện được màn kịch ấy. Chưa chạy đến hầm chỉ huy chân tôi đã ríu lại. Ngực đập thình thịch. Sao lúc ấy tự dưng tôi xúc động mạnh đến thế. Nghe trong hầm lao xao "Ông Lạng về rồi !", tôi vội chạy ào vào:

        - Báo cáo hai "cụ" và cả nhà xác thằng "Bê" đây rồi!

        Tôi đặt tất cả những thứ lấy được từ chiếc máy bay rơi lên bàn. Anh Tạo ôm lấy tôi. Cầm mảnh kim loại có chữ B.52-G soi lên trước đèn, cười hể hả.

        - Bê-năm-hai-giê!... Trung đoàn trưởng mới đọc được đến vậy vội quờ tay cầm máy điện thoại. Cứ tưởng anh Tạo báo, cáo sư đoàn không ngờ anh nhắc tất cả các tiểu đoàn trưởng cầm máy. Mắt trung đoàn trưởng lóng lánh, tiếng anh nhỏ, nghẹn ngào:   

        - Thông báo tới từng cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn: trung đoàn ta đã bắn rơi tại chỗ chiếc B.52-G đầu tiên của giặc Mỹ! Chúng ta nhất định sẽ bắn rơi nhiều chiếc khác...    .   \

        Cả sở chi huy bỗng lặng đi vì xúc động. Câu nói của trung đoàn trưởng ở hoàn cảnh khác chắc chắn chẳng gây một tình cảm xúc động đến như thế. Tôi hiểu vì sao trung đoản trưởng đà giành những phút sung sướng nhất này cho mọi cán bộ chiến sĩ trong trung đoàn 261.

        Ngay sau đó anh Tạo xin gặp chính ủy sư đoàn, vẫn chưa hết bồi hồi, tay anh run run quay không hết hồi chuông.

        - Lạng về rồí hả ? Tiếng đồng chí chính ủy sư đoàn vang trong máy nói. Hình như đồng chí vẫn ngồi chờ bên máy.

        - Bảo cảo anh, Lạng về rồi. Đúng B.52 đã rơi tại Phủ Lỗ. Tôi đang cầm mảnh xác của nó đây. Anh Tạo nói tiếng Quảng Nam, lúc vội cứ líu ríu rất khó nghe. Hình như chính ủy nghe chưa rõ hỏí lại.

        - Thưa anh, tôi-đang-cầm-trong-tay-nhãn-hiệu-chiếc-Bê-năm-hai-giê đây! Trung đoàn trưởng xướng to từng chữ như người phát thanh viên vẫn đọc chậm trên đài.

        Chúng tôi thấy trung đoàn trưởng chợt ngớ ra. Ở đầu dây bên kia bỗng nhiên im lặng. Một lúc sau mới thấy tiếng anh Văn Giang vang lên.

        - Mừng quá, mình đi thông báo tin vui khắp sở chỉ huy Tạo ạ. Chúc mừng chiến công của 261 anh hùng.

        Sau này đồng chí chính ủy sư đoàn kể lại với chúng tôi: Ngay lúc đó đồng chí báo cáo lên quân chủng và văn phòng quân ủy Trung ương (ở sư đoàn có đường đây nối thẳng lên trên đó). Trực tiếp nghe báo cáo, đại tướng Võ Nguyên Giáp hỏi:

        - Ai báo cáo đồng chí ?

        - Báo cáo anh, đồng chí Tạo hiện đang cầm trong tay mảnh xác máy bay có ký hiệu B.52 do trung đoàn phó ra tận chỗ máy bay rơi tại Phủ Lỗ lấy về.

        Đầu đây bên kia bỗng im bặt. Anh Văn Giang bị hẫng cứ áp ống nghe vào tai đứng đợi. Thì ra lúc ấy đồng chí Tổng bí thư Lê Duẩn và các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Lê Đức Thọ,. Văn Tiến Dũng... đang cỏ mặt ở văn phòng quân ủy. Đại tướng Võ Nguyên Giáp mừng quá bỏ dở cuộc nói chuyện với chính ủy sư đoản Văn Giang, quay ra thông báo ngay tin vui đó với đồng chí Tổng bí thư và các đồng chí trong Bộ chính trị.


        Đêm ấy, ở sở chỉ huy quân chủng và sở chỉ huy Bộ Tổng tham mưu cũng rà đi rà lại câu hỏi : Có phải B.52 không ? Có phải B.52 rơi. tại chỗ không?

        Rạng sáng ngày 19 tháng 12 còn một chiếc B.52 nữa rơi tại huyện Thanh Oai (Hà Tây). Những tín vui ấy dồn dập báo về quân chủng và Bộ Tổng tham mưu. Đó là những niềm vui lớn, niềm vui bất ngờ, ngoài cả sức tưởng tượng của cấp trên.

        Trong viện bảo, tàng Quân đội trên đường Điện Biên Phủ (Hà Nội) bên cạnh sa bàn trận "Điện Biên Phủ trên không" có trưng bày xác chiếc máy bay B.52-G bị bắn rơi đầu tiên tại Hà Nội vào 20 giờ 13 phút ngày 18 tháng 12 năm 1972 và xác chiếc máy bay B.52-D bị bắn rơi tại chỗ cùng đêm hôm đó.

        Nếu chất tất cả xác những chiếc máy bay B.52 đã bị bắn rơi trong những ngày đêm tháng chạp lịch sử ấy vào một nơi thì đống xác "pháo đài bay" Mỹ này sẽ thành những gò, giống như gò Đống Đa vậy.

        Tất nhiên chẳng cần làm như thế. Các nhà trưng bày bảo tàng giành cho những mảnh xác B.52-G đầu tiên một vị trí thích đáng. Từ nay hàng vạn, hàng triệu người Việt Nam đủ mọi thế hệ và những người bạn của chúng ta khi đến viện-bảo-tàng-quyết-chiến-quyết-thắng này, sẽ được tận mắt xem tấm huy hiệu của bộ chỉ huy không quân chiến lược Mỹ (StrateriCs Air Command). Tấm huy hiệu vẽ những tia sét và một quả đấm sắt được đặt trên cành nguyệt quế (!).

        Lũ giặc lái B.52 giải thích rằng: Quả đấm sắt tượng trưng cho "tinh thần kỷ luật" và "sự đoàn kết chặt chẽ" của kíp. bay. Những tia sét là "sức mạnh không thể tưởng tượng nổi. Còn cành nguyệt quế, theo thần thoại Hy Lạp tượng trưng cho "vinh quang và chiến thắng".

        Khi tấm huy hiệu này cắm sâu trên đồng đất Phủ Lỗ cũng như khi nó "yên nghỉ" trong đống xác B.52 ở viện bảo tàng, mọi thứ "kỷ luật", "sức mạnh", "chiến thắng" mà lũ giặc lái nhắc tới trở thành những trò quảng cáo lố bịch...   

        Tất nhiên B.52 cũng đã từng "vang bỏng một thời". Nó đã trở thành con ngáo ộp mà đế quốc Mỹ đem ra dọa nạt thế giới. Nếu không có 12 ngày đêm ấy có lẽ con ngáo ộp ẩy vẫn còn tác yêu tác quái, hù dọa như một thứ "siêu pháo đài bay" bất khả xâm phạm đến bây giờ.

        Lịch sử đă chọn đêm 18 thảng 12 năm 1972 và chọn mảnh đất Thăng Long nghìn năm văn vật để hạ uy thế siêu pháo đài bay B.52. Từ trên cao ba vạn "phít", chiếc máy bay khổng lồ B.52 đã rơỉ xuống bùn đen theo đúng nghĩa đen và nghĩa bóng của từ này.

       

        Khi đã có trong tay một đống xác B-52 khổng lồ, chúng ta cũng nên nhìn lại quãng thời gian hai mươi năm làm mưa làm gió  của "siêu pháo đài bay".

        Ngày 16 tháng 4 năm 1952 chiếc máy bay oanh tạc B.52 bay thử lần đầu tiên. Một nước Mỹ gần như lành lặn sau cuộc đại chiến thế giới, đang ôm mộng siêu cường, ôm mộng làm bá chủ thế giới... rất cần mộf loại máy bay như B.52 để làm chiến tranh lạnh.   

        Chính giới Mỹ hoan hỉ chào đón sự ra đời của "siêu pháo đài bay". Sau hai năm kề từ ngày thử nghiệm thành công, hãng Bô-inh cho ra xưởng chiếc B.52-A đầu tiên. Mở đầu cho một thòi kỳ sản xuất và trang bị hàng loạt B.52 cho không quân chiến lược Mỹ. Từ năm 1954 đến năm 1962 có 744 chiếc được sản xuất. Hai mươi năm qua kể tử khi chiếc B.52 đâu tiên xuất xưởng, "siêu pháo đài bay" đâ qua tám lần cải,tiến (có B.52-A... đến B.52-H). Mỗi lần cải tiến là một lần hoàn thiện chiẽc máy bay ném bom chiến lược này. Những chiếc máy bay B.52-G, B.52-H... bị bắn rơi tại Hà Nội thuộc loại máy bay hoàn thiện nhất đó.

        B.52 quả là một loại vũ khí tiến công chiến lược lợi hại. Theo tính toán của các chuyên viên hàng không Mỹ một tốp  B.52 có khả năng tiêu diệt một loạt mục tiêu trên diện rộng chừng hai cây số vuông (nếu dùng máy bay cưởng kích phải huy động tới 50 - 60 chiếc).

        Mỗi chiếc B.52 có thể mang trên dưới một trăm quả bom với trọng lượng từ mười bảy đến ba mươi tấn. B.52 có hai chế độ ném bom. Hàng trăm quả bom đó sẽ nổ trong 3 giây hoặc 10 giây. Ở chế độ 3 giây, bom ném chụm hơn, nổ nhanh hơn, sức công phá hủy diệt, tất nhiên khốc liệt hơn.

        Máy bay B.52 cỏ thể mang được một trăm hai mươi tấn dầu và có thiết bị tiếp nhận dầu trên không. Do đó "siêu pháo đài bay" có thể hoạt động trên không liên tục mấy chục giờ liền với tốc độ 800 - 900 ki-lô-mét/giờ.
B.52 đã diễn tập thành công việc đột nhập mục tiêu ở các độ cao 13.700m, 700m và có chế bay thấp ở độ cao 240m.

        Loại máy bay ném bom khống lồ này đã bay thử từ căn cứ không quân Ô-ki-na-oa (Nhật) đến căn cứ Tô-rê-giôn (Tây-ban-nha) trên một chặng đường dài 20.000 ki-lô-mét. Chuyến bay kéo dài 21 giờ 52 phút không phải tiếp dầu trên không.

        B.52 cũng đã luyện tập ném bom hạt nhân và mang tên lửa tấn công có đầu đạn nguyên tử phóng xuống các hoang mạc...

        Là máy bay tiến công, B.52 được trang bị nhiều máy móc điện tử đặc biệt để chống các loại ra-đa của đối phương ở cả ba chế độ làm nhiễu (nhiễu ngắm, nhiễu chặn, nhiễu quét).

        Trên mỗi máy bay B.52 có 15 máy phát nhiễu. Một tốp ba chiếc B.52 sẽ có bốn mươi lăm máy gâỵ nhiễu. Ba tốp B.52 sẽ có tới một trăm ba mươi lăm máy... Khi B 52 tiến công mục tiêu còn có máy bay E-B.66 gây nhiễu từ phía ngoài và có những tốp F4 đi thả nhiễu tiêu cực. Trong chiến dịch "Lai-nơ-bách-cơ 2" máy bay F.4-D di trước B.52 thả những bó sợi hợp kim nhôm lơ lửng trên trời suốt một chiều dài tử bốn mươi đến bày mươi cây số chiều rộng từ năm đến mười bảy cây số, chiều dày từ một đến hai cây số. Bức thành quách bằng sợi nhôm ấy có tác dụng gây nhiễu các máy ra-đa và các phương tiện thông tin liên lạc rất ghê gớm. Bọn Mỹ hy vọng rằng đó là một trong những cái khiên che chắn hữu hiệu cho B.52.

        Với những tính năng ưu việt trên, mặc dầu nước Mỹ đã có tàu ngầm nguyên tử, tên lửa vượt đại châu... các nhà quân sự Hoa Kỳ vẫn coi B.52 là vũ khi tiến công chiến lược quan trọng, một chiếc gậy răn đe, hù dọa hòng bắt nhân dân thế giới quy phục trong vòng cương tỏa của tên sen đầm quốc tế.

        Ra đời vào đủng thời kỳ nước Mỹ tiến hành chiến tranh lạnh, B.52 nhanh chóng trở thành món hàng quảng cáo, một con ngáo ộp của thế kỷ. Báo chí Mỹ đà không tiếc lởi tán dương một tấc đến trời về "siêu pháo đài bay" này:

        "Sẽ không còn một sinh vật nào tồn tại nỗi dưới những trận mưa bom kinh khủng của B.52. Đối phương sẽ bị hủy diệt về quân sự, khiếp đảm về tinh thần vì cảm thấy hoàn toàn bất lực trước sức mạnh tàn phá của B.52 mà không có cách gì chống đỡ nổi".

        Tạp chí U.S Air Porce (không lực Mỹ) khi đăng ảnh mặt đất sau trận, oanh kích của B.52 đã chú thích bằng những lời hăm dọa :

        "B.52 bay cao tít trên thượng tầng khí quyển, trút bom xuống như mưa, với những tiếng rít, tiếng gào, tiếng xé không khí khủng khiếp như giông bão để lại những hố bom chi chít, kéo dài hàng ki-lô-mét như những cảnh tượng trên mặt trăng...".

        Những lời huyênh hoang của các nhà chể tạo cùng với những lời quảng cáo, hù dọa, chiến tranh tâm lý... đã khiến cho hình ảnh con ngáo ộp B.52 ngày càng trở nên tuyệt đối siêu phàm. Cái ấn tượng B.52 là vô địch, là bất khả xâm phạm, là thượng đẳng.. ám ảnh, đầu độc tất cả những ai bi nô dịch bởi tâm lý phục Mỹ, sợ Mỹ.

        Cho đến trước đêm 18 tháng 12 năm 1972 chưa một lần nào B.52 bị bắn rơi tại chỗ và cũng chưa bao giờ bọn giặc lái B.52 bị bắt... Do đó, ngay chính giới Mỹ và chính Nich-xơn cũng hoàn toàn tin ở sức mạnh tuyệt đối, bất khả xâm phạm của B.52. Bằng chứng là, ngày 18 tháng 12 năm 1972 sau khi đích thân ra lệnh cho SAC tiến hành cuộc tiến công bằng B.52 vào Hà Nội, Nich-xơn tin ở một kết cục tốt đẹp nên rảnh rang lên đường đi nghỉ ở bang Phờ-lo-ri-đa.

        Rõ ràng ngay cả những tên cầm đầu bộ máy chiến tranh Mỹ, quan chức các cấp và bọn lái cũng không ngờ ngay đêm đầu tiên mở màn chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2" chúng bị mất ba B.52, một số giặc lái B.52 bị bắt. Ở cả ý nghĩa chỉnh trị, quân sự, tâm lý... đòn phủ đầu này đều rãt choáng váng với đế quốc Mỹ.

        Hồi tháng trước (tháng 11 năm 1972) hãng UPI phát đi từ Băng-cốc một tin như sau: "Một quan chức không quân Mỹ nói rằng nếu cộng sản có thể bắn rơi một B.52 giá chín triệu đô-la và có bằng cớ thì trị giá của chiến thẳng đó ngang với việc đánh chìm một tàu chiến Mỹ"

        Người Mỹ có thói quen tính thành tiền, lên giá cả cho từng việc. Nhưng chưa hẳn họ đã tính đúng giá trị của những thiệt hại về tiền của cuộc tập kích chiến lược bằng máy hay B.52 này. Những tên đầu sỏ ở Nhà trắng và Lầu năm góc đã được nếm những cú đấm "nốc-ao" choáng óc. Ngay sau đợt tấn công lần thứ nhất của B.52 vào Hà Nôi, nếu chúng ta ghi lại được những lời báo cáo hoặc hội ý bằng điện thoại đường dài... của những nhân vật chỉ huy tai to mặt lớn ở U-ta-pao, Sài Gòn, Gu-am... chắc chắn chúng ta sẽ được nghe không ít những câu hỏi ngạc nhiên hoảng hốt: "Sao, có phải B.52 đã bị rơi tại Hà Nội không ?".

        Tất nhiên việc xác minh đối với người Mỹ không khó khăn lắm, Các câu trả lời thật đau đớn: « Đúng, có ba B.52 không trở về căn cứ !". Đó cũng là những cuộc đối thoại thật đáng ghi nhớ của người Mỹ.

        Lịch sử của một thần tượng "siêu pháo đài bay B.52" đã lật sang những chương bi thảm.

        Cuộc hành trình đến chiến thắng.

        Sáng ngày 19 tháng 12, chấp hành lệnh của Bộ, quân chủng cho các trung đoàn pháo cao xạ và các trung đoàn không quân tiêm kích tích cực đánh các loại máy bay chiến thuật; bảo vệ vững chắc các trận địa tên lửa, bảo vệ các mục tiêu ở Hà Nội. Tên lửa được lệnh chỉ giành riêng đề đánh đối tượng chính là B.52.

        Mệnh lệnh này được thực hiện suốt 12 ngày đêm chiến đẩu ở Hà Nội. Việc kiên quyết giành tên lửa đánh B.52 ban đêm  là một chủ trương rất thực tế và sáng suốt.

        Ngày 18, trong khi các đơn vị pháo cao xạ và không quân chiến đấu bảo vệ Hà Nội, các trung đoàn tên lửa được chỉ đạo tiến hành rút kinh nghiệm chiến đấu đêm hôm trước và gấp rút chuẩn bị cho những trận đánh đêm nay.

        Những diễn biến nóng hổi trong đêm 18, đặc biệl là kinh nghiệm đánh thắng của tiểu đoàn 59 và tiểu đoàn 77 được thông báo và đem ra thảo luận trong hội nghị rút kinh nghiệm. Những mặt tồn tại, ở những trận đánh đêm trước, cũng khá gay gắt. Đó là tình trạng còn để lọt một số tốp B.52 mà nguyên nhân chủ yếu là trắc thủ phân biệt nhiễu "Bê" và dải nhiễu "Ep" chưa nhanh nhạy. Việc chọn cự ly phát sóng, cự lý bắn, cự ly mà tín hiệu B.52 cỏ thể nổi rõ trong nền nhiễu đã có thực tế. Các đồng chí cán bộ ở quân chủng, sư đoàn, các tiểu đoàn trưởng và trắc thủ.... đã nêu ra nhiều câu hỏi rồi chính họ, lấy những diễn biến của địch, của ta, trong đêm 18 để giải đáp.

        Sau một đêm thức trắng, chiến đấu căng thẳng nhưng mọi người đến hội nghị rút kinh nghiệm đều khỏe khoắn, tỉnh táo. Chất men chiến thắng và lòng căm thù giặc có sức mạnh thật kỷ diệu ! Ai cũng phấn chấn, tự tin: Dứt khoát tên lửa ta còn hạ tại chỗ nhiều B.52 hơn nữa !

        Trong cuộc họp rút kinh nghiệm do Bộ tư lệnh phòng không Hà Nội tổ chức, mọi người có chung một kết luận: cách đánh B.52 mà quân chủng đă hoàn chỉnh cách đây mấy tháng qua, thử thách trong đêm 18 đã tỏ ra là cách đánh tốt, có hiệu, quả. Tất nhiên mọi bài bản phương án dù hay đến đâu, dù đã được gọi là hoàn chỉnh vẫn cần người chỉ huy, kíp trắc thủ vận dụng thật linh hoạt sáng tạo trong từng ,trận đánh, từng tình huống cụ thể. Tiểu đoàn 77 và tiều đoàn 59 đánh thắng trước hết vì các đơn vị đó làm đúng phương án. Phần năng động, biến hóa, sáng tạo, mỗi đơn vị một sở trường, sở đoản riêng. Họ đã thành công, nhờ sự kết hợp được những yếu tố đó...
 
        Cuộc họp rút kinh nghiệm tuy ngắn gọn, khẩn trương nhưng tác dụng rất lớn, rất thiết thực. Sau ý chí, quyết tâm, các đơn vị rất cần những chỉ dẫn, những tháo gỡ cụ thể. "Học thày không tày học bạn", câu nói xưa cũng vẫn còn rất đúng cho những ngày chiến đấu khẩn trương này.

        Có thể nói ngày 20, 21 tháng 12 ở Hà Nội đã xuất hiện thêm nhiều tiểu đoàn đánh thắng B.52 nổi lên là tiểu đoàn 57 và tiểu đoàn 93. Một nguyên nhân trực tiếp chính là việc rút kinh nghiệm ngày 19.   ,/   ,

        Kết thúc trận tập kích chiến lược bằng B.52, cách đảnh của tên lửa Hà Nội đã được đảm bảo bằng đống xác của 15 chiếc-B.52 bị hạ tại chỗ. Đó là một đỉnh cao. Đề đạt được đỉnh cao đó, sự kết hợp giữa sức mạnh của con người và sức mạnh của vũ khí trang bị kỹ thuật đã đạt đến đỉnh cao.

        Đạt tới vinh quang và chiến thắng đó là cả một cuộc hành trình đây khó khăn, gian khổ.

        Trận đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng B.52 mà Hà Nội đã đập nát thần tượng "siêu pháo đài bay", một thứ "siêu vũ khí", "bất khả xâm phạm", vẫn đã hù dọa hàng triệu người non gan trên thế giới. Những bó đuốc thắp sáng bằng xác B.52, đã làm cho hàng triệu người trên trái đất từ nay họ sẽ nhìn con ngáo ộp B.52 bằng con mắt khác xưa.

        Đêm 18 tháng 12, B.52 rơi tại Phủ Lỗ cách xa trung tâm Hà Nội chừng hai mươi lăm cây số. Đêm 20 tháng 12, B.52 rơi tại xã Yên Thường (Gia Lâm), cách trung tâm Hà Nội chừng mười cây số. Đêm 26 thảng 12, B.52 rơi tại xã Đình Công ven sông Tô Lịch. Đêm 27 tháng 12, B.52 rơi ngay trên đường Hoàng Hoa  Thám bên làng hoa Ngọc Hà, nội thành Hà Nội...

        Việc B.52 "di chuyển" dần dần điềm rơi vào trung tâm thành phố, mang nhiều ý nghĩa tượng trưng. Đồng thời cũng là bằng chửng nói lên trình độ đánh B.52 rất tài giỏi của bộ đội tên lửa.

        Vì sao có được những trận đánh tuyệt vời đỏ? Bằng cách nào chúng ta đã làm nên một trận "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" cũng lẫy lừng địa cầu như Điện Biên Phủ năm xưa?

        Bạn bè của chúng ta khắp năm châu bốn biển, nhân dân cả nước ta, thậm chí cả kẻ thù của chúng ta cũng đặt ra những câu hỏi như vậy và đi tìm lời giải đáp.

        Một chiến công lớn, tất phải có nhiều nguyên nhân. Về mặt chiến lược khỏi phải bàn: Đảng ta sáng suốt, nhận rõ âm mưu, bản chất của kẻ thù, sớm có chủ trương đối phó với một cuộc tập kích kiểu "Lai-nơ bách-cơ 2". Còn về chiến dịch, chiến thuật, kỹ thuật? Vì sao ta thắng như vậy?

        Chủng tôi được biết còn nhiều người chưa thỏa mãn với cách viết, cách giải thích trên các sách báo đã xuất bản. Không hẳn vì họ tò mò mà họ muốn tìm hiểu bí quyết gì đã khiến cho bộ đội tên lửa ta đảnh thắng B.52?
Nhân nói về nguyên nhân, tôì xin phép kể một câu chuyện có liên quan đến chuyện này :

        Tháng tư vừa rồi tôi có việc xuống Hải Phòng. Đến ga Hả Nội mới biết tàu chậm mẩt ba giờ. Chuyện tàu chậm thi có gì lạ ? Mấy giờ ngồi đợi tàu ở ga, tôi đã làm quen với một nhà giáo. Ngồi cạnh một người mà nhìn bề ngoài ta đã có thiện cảm và dễ dàng nhận xét nếu không phải là nhà báo ông cũng là nhà giáo hoặc một nhà khoa học. Bên trong cặp mắt kính là đôi mắt khoan dung nhân hậu, Tôi đang định làm quèn thì ông đã hỏi trước:

        -  Đồng chí bộ đội xuống Hải Phòng công tác hay về quê đấy?

        - Dạ thưa bác, cháu đi công tác ạ! Tôi lễ phép trả lời.

        - Còn tôi thì về thăm quê. Chúng ta là bạn đồng hành. Ông vuốt mái tóc đã trắng xóa trên đầu, vui vẻ nói như vậy.

        - Bác có hay về dưới Cảng không ạ ? Tôi lân la hỏi.

        - Cũng bận lắm đồng chí ạ. Ngày mai vừa trỏn mười năm thằng Ních-xơn ném bom B.52 xuống Hải Phòng. Tôi về giỗ ông bà tôi ở dưới quê..."

        Ông H. một nhà giáo ở Hà Nội, coi tôi là người tri kỷ ngay từ sau phút ấy. ông kề: Đêm 15 rạng 16 tháng tư, bom B.52 đã giết cả gia đỉnh ông, gồm sáu người. Hai cụ thân sinh, một người em dâu và ba người cháu trai, cháu gái đã đến tuổi trưởng thành. Ngồi giữa sân ga Hàng Cỏ nắng, bụi, ngột ngạt cảnh, người chen chúc, ông giáo kể chuyện mười năm trước. Mắt rưng rưng. Chợt ông H. hỏi tôi:

        - Chú có biết vi sao ta thắng thằng Ních-xơn keo ấy không ? Chắc ông nghĩ tôi chẳng thề nào trả lời nổi một câu hỏi khó đến thế, liền thư thái nói:   

        - Tôi được biết, sở dĩ tên lửa ta bắn rơi nhiều B.52 thế, vì có sự giúp đỡ của một nhóm các nhà khoa học do tiến sĩ X. đứng đầu. Họ có một phát minh lớn lắm... Chợt nghĩ mình có thể đã lỡ lời ông H. dặn tôi:

        - Bí mật nhé! Thằng Mỹ, thằng bành trướng Bắc Kinh đang dò tìm phát minh của nhà bác học này ghê lắm, đấy !

        - Thưa bác, thế tiến sĩ X. đã phát minh ra cái gì ạ? Tôi hỏi ông giáo mà lòng dạ nóng bừng.

        - Cái đó nào tôi có biết! Tôi là một nhà giáo thi làm sao hiểu nổi cái khoa học tinh vi của tên lửa ?

        Chúng tôi cùng im lặng một lúc lâu. Ông giáo buông một tiếng thở dài "Giá mà họ phát minh ra cách đánh B.52 tiên tiến ấy sớm hơn thì Hải Phòng của tôi đỡ nhiều!".

        Tiếng còi tàu Hải Phòng giục giã. Lên tàu rồi ông giáo vẫn còn xúc động vì câu chuyện nói ờ sân ga. Nét mặt thành kính tự tín của ông như muốn nói với tôi rằng: "Chú chưa tin sao? Một nhà bác học có sức mạnh bằng cả mội quân đoàn đấy !".

        Cho đến nay tôi vẫn ân hận vì sao hôm đỏ tôi không nói ngay với ông giáo: "Ông nhầm to rồi!" và cố gắng chứng minh cho ông hiểu, vì sao các chiến sĩ tên lửa đã đánh thắng B.52. Nhưng tôi chỉ im lặng nhìn ông thương hại. Ngay sau đó ông lôi tôi vào những câu chuyện về món ăn đặc sản của Hải Phòng. Nghe ông nói cách ăn ngon dễ chịu hơn nghe ông nói về sự phát minh ra "cách đánh" B.52 ở Hà Nội của nhà "khoa học" nào đó rất nhiều.

        "Cuộc chiến đấu 12 ngày đêm là thử thách lớn nhất của bộ đội Phòng không - Không quân đặc biệt là của bộ đội tên lửa. Chiến thẳng của các đơn vị tên lửa ở Hà Nội là chiến thắng của toàn binh chủng. Đó chính là cái đích phải đến của một quá trình vật lộn với bao khó khăn gian khổ mò mẫm tìm cách đánh thắng B.52". Đồng chí Nguyễn Sinh Huy, hiệu trưởng trường sĩ quan tên lửa ra đa nói với chúng tôi như vậy. Anh là người chỉ huy trung đoàn tên lửa 238 đánh rơi B.52 ở Vĩnh Linh (ngày 17-tháng 9 năm 1987). Năm 1972, anh là trưởng phòng tác huấn tên lửa của quân chủng.

        Cũng như đồng chí Trần Xanh, đồng chí Hồ Sĩ Hưu đã nhiệt tình cung cấp tư liệu cho chúng tôi về quá trình hình thành và hoàn chỉnh cách đánh B.52 của quân chủng. Đồng chí Nguyễn Sinh Huy cũng bắt đầu từ cội nguồn. Cách đây mười sáu năm trung đoàn 238 của anh được lệnh lên đường vào tuyến lửa Vĩnh Linh tìm diệt B.52...

        Ngày 18 thảng 6 năm 1965, Mỹ bắt đầu dùng B.52 ném bom ở Bến. Cát (Bình Dương). Đề phục vụ cho cuộc chiến tranh cục bộ đang ngày một mở rộng ở Nam Việt Nam, đế quốc Mỹ đã cải tiến hệ thống ném bom trên B.52 đưa máy bay ném bom chiến lược khổng lồ này vào làm nhiệm vụ chiến thuật. "Siêu pháo đài bay" trở thành con ngựa chiến của Oét-mo-len. Bất kỳ ở đâu, bất kể ngày đêm, khi dọn bãi cho quân đỗ bộ, khi phá vây, khi đánh phá vào căn cứ đối phương và các tuyến đường vận chuyến... B.52 như là "chiếc gậy thần trong tay Oét-mo-len, sẵn sàng "ra tay" khi chiến trường đòi hỏi.

        Thảng 4 năm 1966, B.52 tiến dần ra .phía Bắc, lần đầu tiên ném bom ở đèo Mụ Giạ trên tuyến đường chiến lược xuyên Trường Sơn.

        Ngay từ khi B.52 xuất hiện trên chiến trường miền Nam, Quân ủy Trung ương và Bộ tổng tham mưu đã phảí nghĩ đến cách đối phó với máy bay ném bom lợi hại này.

        Trong đống máy bay đúc bằng đuya-ra để các chiên sĩ cao xạ tên lửa làm quen, luyện bắt máy bay địch, có thêm nhiều mô hình máy bay to trội lên, có tám động cơ phản lực, đó chính là máy bay B.52.

        Tháng 2 năm 1968, trung đoàn 238 vào khu Bốn để đánh B.52. Đó mới là ý chứ B.52 chưa dám ra khu Bốn mà tên lửa ta đã lên đường...

        Trung đoàn tên lửa 238 là đơn vị tên lửa đâu tiên tỉến vào vùng tuyển lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh. Sự mở đầu nào cũng gặp nhiều khó khăn, vất vả. Những ngày mở đường vào Vĩnh Linh đón đánh B.52 của trung đoàn 238 là những bước khai phá cực kỳ gian nan vất vả. Trên mỗi chặng đường, để được có một bài học thực tế, để đi thêm một đoạn đường lên phía trước, để có thêm những hiểu biết mới về kè thù nói chung và về B.52 nói riêng, cán bộ, chiến sĩ trung đoàn 238 đã phải để lại trên đất lửa những giọt máu của mình.

        Những điều đồng chi Nguyễn Sinh Huy kể với chúng tôi cũng chính là câu chuyện anh đã kể với các tác giả của cuốn "Ký sự miền đất lửa". Trong phần năm "Bắn rơi B.52" Nguyễn Sinh và Vũ Kỷ Lân đã viết khá chi tiết về cuộc chiến đấu mở đầu trong lịch sử đánh B.52 của quân đội ta.

        Chiều ngày 17 tháng 9 năm 1967, trung đoàn 238 đánh thắng trận đầu ở Vĩnh Linh. Nói là trung đoàn đánh rơi B.52, thực chất chỉ có một tiểu đoàn 61 đánh. Đó là một trận đánh phục kích B.52. Ở miền đất lửa này tổ chức một trận đánh rất khó khăn. Hơn một tháng sau, ngày 30 tháng 10 năm 1967, trung đoàn 238 lại đánh thắng B.52 một lần nữa. Hồi đó, B.52 cũng chỉ đi đánh lẻ từng tốp một, việc gây nhiễu của chúng chưa đến mức như thời kỳ năm 1972 chúng đánh vào Hà Nội.

        Những trận đánh hiếm hoi ở Vĩnh Linh của trung đoàn 238 không những đã để lại những trang truyền thống anh dũng của một đơn vị tên lửa lăn , lộn ờ một vùng chiến sự ác liệt, mà những trận đánh B.52 đầu tiên ấy còn rút ra được những kinh nghiệm rất quí báu về nhận dạng tín hiệu B.52 trên màn hiện sóng, về việc chống tên lửa sơ-rai của địch... Sau chuyến đi của 238 ở Vĩnh Lỉnh, Bộ tư lệnh quân chủng đã kết luận được nhiều bài học bổ ích. Việc đánh B.52 đã được thử nghiệm. Đối tượng tác chiến ấy dù rất khó đánh nhưng không thể là loại máy bay bất khả xâm phạm. Loại tên lửa SAM-2 mà bộ đội ta đang dùng hoàn toàn cỏ khả năng tiêu diệt chúng. Rất tiếc, hồi ấy ở Vĩnh Linh trung đoàn 238 chưa lần nào bẳn rơi tại chỗ B.52. Điều dó có thể giải thích được: điều kiện chiến đấu của các đơn vị rất khắc nghiệt, hỏa lực đánh B.52 đơn chiếc, ít ỏi quá. Sau 238 còn nhiều trung đoàn tên lửa khác và nhiều đoàn cán bộ, trắc thủ được giao nhiệm vụ vào khu Bốn và tuyến đường chiến lược để tìm cách đánh B.52.

        Ở những năm trước, nghiên cứu cách đánh B.52 và đánh B.52 cũng chỉ là bước chuẩn bị, tìm hiểu dần... Năm 1972, nhiệm vụ đánh B.52 trở thành một đòi hỏi cấp bách.

        Ngay từ trong ý định, Bộ Tổng tham mưu khi vạch ra kể hoạch tác chiến binh chủng hợp thành trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị đã nghĩ tới đốỉ tượng B.52. Lần đầu trong lịch sử chiến tranh, chúng ta mở một chiến dịch tiến công quy mô lớn như vậy ngay sát bên hậu phương chiến lược. Do đó, ngay từ cuối năm 1971 các đơn vị không quân, pháo cao xạ, đặc biệt là lực lượng tên lửa của quân chủng Phòng không-Không quân, lần lượt tiến vào phía nam để tham gia chiến dịch. Chưa bao giờ bộ đội Phòng không - Không quan dốc nhiều lực lượng ra phía trước như lần này. Tên lửa, không quân, được Bộ giao nhiệm vụ tiêu diệt B.52 để bảo vệ dội hình tiến công và hậu phương chiến dịch. Quân chủng đặt bộ tư lệnh tiên phương ở Quảng Bình. Sư đoàn 365, sư đoàn 367, sư đoàn 377 và một phần các đơn vị thuộc sư đoàn 361, 363 phối thuộc với các sư đoàn trên đã có mặt ở Quảng Bình, Quảng Trị từ đầu mùa khô 1971-1972. Đó cũng là một mùa ra trận rất sôi động và đầy hào hứng.

        Trước khi chiến dịch giải phóng Quảng Trị mở màn, tên lửa bố trí làm ba tuyến, tuyến một trung đoàn 236 áp sát những bến vượt ở thượng lưu sông Bến Hải. Phía sau trung đoàn 236 là trung đoàn 274. Sau 274 là trung đoàn 267.

        Từ trước đến nay, khi mở các chiến dịch lớn ở chiến trường phía Nam, bộ đội ta thường gặp một trở ngại rất lớn là những trận bom rải thảm của B.52. Có một nhạc sĩ nào đó đã làm bài hát về "B... quăng sai". Nhưng ở trên chiến trường các vị tư lệnh mặt trận và mỗi người linh không thể hiểu như lời hát bỡn cợt được. Tất nhiên B.52 quăng sai cùng nhiều. Dù thế nào. thằng Mỹ đưa máy bay ném bom chiến lược sang làm nhiệm vụ chiến thuật cũng là một cản trở lớn cho các chiến dịch tập trung của chúng ta.

        Ở chiến dịch Quảng Trị, ta tập trung binh lực, hỏa lực lớn lại càng phải đề phòng B.52. Kinh nghiệm cho thấy, nếu trừng trị đích đảng vài chiểc B.52 ngay từ đầu chiến dịch, Bộ chỉ huv quân sự Mỹ sẽ lúng túng, có thể phảỉ ngừng hoạt động của B.52 để xem xét... Chớp được cơ hội đó bộ bỉnh tiến công sẽ "khỏe" biết chừng nào.

        Tư lệnh tiền phương của quân chủng lúc đó là đồng chí Hoàng Văn Khánh và chính ủy là đồng chí Nguyễn Xuân Mậu. Cả hai đồng chí đều ở trong thưởng vụ đảng ủy quân chủng.

        Bộ có ý đồ sử dụng tên lửa đánh B.52 như vậy, còn đánh bằng cách nào, đánh vào lúc nào lại là việc của bộ tư lệnh tiền phương và các bộ tư lệnh sư đoàn phòng không phải lo.

        Cùng ra mặt trận với các đơn vị tên lửa lần này bộ tư lệnh quân chủng cử phó tư lệnh sư đoàn 361 Trần Xanh và một số cán bộ tên lửa thuộc các phòng tảc huấn tên lửa, phòng khoa học quân sự của quân chủng. Họ có nhiệm vụ theo bộ đội nghiên cứu hoàn chỉnh cách đánh B.52.

        Bộ tư lệnh sư đoàn 365 làm xong phương án đánh B.52. Các trung đoàn tên lửa nhận được lệnh: tuyệt đối giữ bí mật, chỉ chờ đánh B.52 không được đánh .các loại máy bay khác.

        Lần này vào chiến trường, khác với trung đoàn 238, các đơn vị sẽ đánh theo phương pháp T.. Đó là cách đánh mục tiêu trong điều kiện nhỉễu nặng. Trung đoàn 274 và trung đoàn 236 đều là những đơn vị sở trưởng đánh phương pháp T. rất giỏi. Cuối năm 1967 họ đã lập nhiều chiến công bằng phương phảp đánh này ở Hà Nội.

        Bộ đội phấn khỏi, sung sức. Mọi công vỉệc chuẩn bị cho giờ G ngày N, đã xong. Tiểu đoàn 62 thuộc trung đoàn 236 là đơn vị "mũi nhọn". Nó là một
đơn vị cổ truyền thống, đang bố trí ở hưởng chính của chiến dịch. Trận địa này được lựa chọn công phu, khá đẹp ý các nhà chiến thuật. Đó là quả đồi hình yên ngựa, cây non lúp xúp có thể che kín ca-bin và các bệ phóng, xạ giới quang. Một đơn vị công binh đã hoàn thành vượt thời gian đào, đẳp công sự. Các phái viên đứng trên trận địa này đã phải tăm tắc: "Đẹp! đúng là trận địa diệt B.52 rất đẹp!"

        Ngày 31 tháng 3, chiến dịch mở màn. Khác với dự kiến: B.52 không hoạt động, chỉ có máy bay cường kích chiến thuật. Bộ tư lệnh mặt trận "bật đèn xanh" cho tên lửa đánh. Bổ sung cho khung cảnh hào hùng của một trận tiến công như chẻ tre, các tiểu đoàn tên lửa "phóng". Ba, bốn máy bay Mỹ rơi tại chỗ. Giặc láí rơi vào tay bộ binh ta ! Bộ tư lệnh mặt trận biểu dương. Thấy mất tăm B.52, các loại "ép" cũng dè chừng, lính ta khen "tên lửa" hết lời.   '

        Mặc dầu những trận đánh « ép » suôi sẻ, thắng đậm, tâm trạng các đơn vị tên lửa ở Vĩnh Linh hồi đó vẫn thấp thỏm: tại sao B.52 chưa ra Quảng Trị?

        Ngày 2 tháng 4 và liên tiếp những ngày sau, lũ "pháo đài bay" B.52 đã được tung ra để cứu nguy cho sư đoàn 3 ngụy đang bị vây hãm ở các căn cứ bắc Quảng Trị .

        Năm tiểu đoàn tên lửa 62, 64, 86, 87, 89 từ bờ bắc đến sông Bến Hải bắn với vào Quảng trị. Các đơn vị bị nhiễu nặng, không ra-đa nào nhìn thấy tín hiệu B.52. Tất cả đều đảnh bằng phương pháp T.   

        Ngày 2 tháng 4 tiểu đoàn 64 báo cáo bắn rơi một B.52

        Ngày 4 tháng 4 tiễu đoàn 86 lại báo cáo bắn rơi một B.52 nữa.

        Không có một chiếc B.52 nào rơi. tại chỗ. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tinh trạng tên lửa đánh B.52 khó khăn vì tên lửa ta còn nằm lại phía bắc sông Bến Hải. Trong khỉ đó bước tiến công của bộ binh lại khá nhanh, chiến sự cứ lùi xa vào trong. Các trận đánh của tên lửa hầu hết là đánh xa, đánh với. Nhiều lần B.52 tới ném bom, đường bay không thuận lợi. Song do yêu cầu của chiến dịch Bộ tư lệnh mặt trận đă lệnh cho tên lửa đánh.

        Ngay sau những trận đánh B.52 đầu tiên, Bộ tư lệnh tiền phương của quân chủng đã chỉ đạo rút kinh nghiệm đánh B.52. Trong khỉ các đơn vị đang tập trung vào những câu hỏi "Vì sao chưa bắn rơi tại chỗ B.52" thì địch tổ chức đánh thẳng vào các trận địa tên lửa.

        Ngày 6 tháng 4, sau một thời gian dàỉ, trời xấư mây mù, hạn chế đến mức thẩp nhất khả năng hoạt động của máy bay cường kỉch, trời bỗng bừng nắng đẹp. Máỵ bay OV-1O lảng vảng dọc sông Bến Hải. Máy bay RF.4 rà sát các vạt rừng, nơí đặt các trận, địa tên lửa.

        Ngay chiều hôm đó tiểu đoàn 64 bị đánh bằng bom phát quang. Sư đoàn, trung đoàn vừa nhắc các đơn vị khác cảnh giác, tích cực ngụy trang thì ngay ngày hôm sau, bốn trận địa nữa bị đánh. Một số tiểu đoàn bị hỏng khí tài, nổ đạn, mất sức chiến đấu.

        Những trận đánh B.52 càng trở nên khó khăn hơn. Bộ đội ta giải phóng Cam Lộ, Đông Hà, tiếp tục đẩy lùi địch về phía Nam... tiến tới giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị. Chiến sự diễn ra càng xa, B.52 càng lui vào phía trong. Trong lúc đó chỉ có tiểu đoàn 64 vượt sông Bến Hải sang Cam Lộ. Ở đây bố trí rất khó khăn lại một mình trên chiến trường, tiểu đoàn 64 không làm nên chuyện.

        Trong khi đó, đễ cứu nguy cho tình trạng tan rã ở khắp các mặt trận của quân ngụy Sài Gòn, ngày 10 tháng 4 năm 1972, B.52 ra đánh Vinh ngày 13 tháng 4, B.52 ra đánh Thanh Hóa và ngày 16 tháng 4, B.52 ra đánh Hải Phòng...

        Vấn đề trừng trị B.52 không còn là việc của chiến dịch này. B.52 ra đánh Hải Phòng vỉ vậy rất có thể chúng sẽ ra đánh Hà Nội. Nếu đế quốc Mỹ dùng B.52 đánh vào Hà Nội thì tình hình có thể diễn biến khác. Lúc đó địch phải huy động lực lượng, tổ chức đánh khác hơn, lớn hơn...

        Từ những ngày ấy vấn đề đánh thắng B.52 đã trở thành những yêu cầu gay gắt, đặt ra những vấn đề phải giải đáp mới bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu được.

        Nói đến chiến thắng máy bay B.52, nhiều cán bộ của quân chủng đã nhắc đến "phương án tháng 9", "hội nghị tháng 10" và một cuốn "cẩm nang" hướng dẫn cách đánh B.52, bìa màu đỏ. Theo họ, không thể không nhắc    đến những sự việc ấy nếu nói tới trận chiến đấu 12 ngày đêm chiến thắng cuộc lập kích chiến lược bằng máy bay B.52 vào Hà Nội năm 1972.

        "Phương án tháng 9", như mọi người vẫn gọi một cách vắn tắt là phương án đánh B.52 tập kích vào Hà Nội và Hải Phòng mà bộ tham mưu quân chủng chuẩn bị đã được thường vụ đảng ủy quân chủng duyệt và cấp trên phê chuẩn từ tháng 9 năm 1972.   

        Về cuốn "cẩm nang" anh Nguyễn Sinh Huy có nói thêm: "Không còn nghi ngờ gi nữa cuốn "cách đánh B.52" do phòng tác huấn lên lửa và phòng khoa học quân sự biên soạn đến với bộ đội tên lửa rất kịp thời. Hai trung đoàn 261 và 257 chưa hề gặp B.52 lần nào.

        Toàn bộ kiến thức của họ đều do học hỏi, tìm hiểu mà có. Cuốn "cẩm nang" chắc chắn đã giúp đỡ họ rất nhiều.

        Sau chiến thắng chúng tôi đã báo cáo cuốn "cách đánh B.52" với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng khen cơ quan làm tốt. Kinh nghiệm chiếu đấu phải được biên soạn thành sách. Con cháu chúng ta không trực tiếp chống Pháp, chống Mỹ nhưng họ vẫn phải được thừa hưởng nghệ thuật quân sự mà cha, anh họ đã xây dựng nên... Đại tướng đã nói với chúng tôi đại ý như vậy".

        Ngày nay "hội nghị tháng 10" được coi như một sự kiện lịch sử. Chính ở hội nghị này bằng những kinh nghiệm đã được tích lũy, bằng những luận cứ khoa học, lòng tin tưởng vào khả năng bắn rơi tại chỗ B.52 của bộ đội tên lửa ta đã được củng cố.
 
        Hồi tháng 10 năm 1972 hội nghị Pa-ri vẫn chưa rõ nếp tẻ ra sao. Chiều hướng thằng Mỹ lật lọng có nhiều hơn. Ngày 23 thảng 10 năm 1972 tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra, Ních-xơn kết thúc luôn chiến dịch "Lai-nơ bach-cơ-1" đầy rẫy những thất bại. Nhân dịp Hà Nội tạm yên một thời gian, đồng thời cũng là kết thúc một đợt chiến đấu kéo dài từ tháng 4, quân chủng quyết định tổ chức hội nghị rứt kinh nghiệm tác chiến tên lửa.
Hầu hết các cán bộ lãnh đạo chỉ huy của quân chủng, sư đoàn, trung đoàn và các trợ lý, các sĩ quan điều khiển của các đơn vị đều về họp. Sự hội ngộ của những người đã từng chiến đấu từ Hà Nội đến Quảng Trị trong hội nghị này cũng đã làm cho hội nghị này trở nên rất đặc biệt. Năm 1972 bộ đội tên lửa đi nhiều, đánh nhiều, công tích lớn. nhưng thiểu sót khuyết điểm cũng không ít. Kinh nghiệm đánh giặc của họ thì muôn hình muôn vẻ và khó khăn, tồn tại cũng còn đang chồng chất...

        Mở ra một cuộc họp vào lúc này, đụng đến lĩnh vực nào, cũng dễ gây ra tranh luận, bàn cãi. Một ngày, một tuần họp cũng chưa chắc đã giải quyết một cách trọn vẹn.

        Lúc đầu bộ tham mưu quân chủng muốn đưa ra bàn bạc những vấn đề của tên lửa hiện nay như đánh mục tiêu trong nhiễu, chống la-de, chống sơ-rai, đánh F.111 bay thấp và cuối cùng bàn vấn đề gay gắt nhất: bằng cách nào bắn rơi tại chỗ được B.52 ?
 
        Lâu không họp, hễ cứ họp là cơ quan lèn vào thật nhiều nội dung, cố "tải" bằng được.

        Đồng chí Hoàng Văn Khánh, phó tư lệnh quân chủng vừa ở sở chỉ huy tiền phương ra đã chủ trì cuộc họp quan trọng này. Đang làm việc ngày thứ hai thì đồng chí tư lệnh quân chủng Lê Văn Tri và chính ủy quân chủng Hoàng Phương đi họp ở trên Bộ về đến thẳng hội nghị. Nghe phó tư lệnh bảo cáo nội dung và những việc đã làm, tư lệnh nói luôn:

        - Theo tinh thần chúng tôi mới họp ở trên Bộ; phải gác tất cả những nội dung khác lại. Chi tập trung bàn cách đánh B.52 thôi! Địch có thể dùng B.52 đánh lớn vào Hà Nội. Bộ chỉ thị: Bằng bất cứ giá nào cũng phải thắng B.52 ở Hà Nội.

        Sau chỉ thị đó, hội nghị bàn về tác chiến tên lửa  chuyển sang hội nghị chuyên đề về cách đánh B.52. Nhưng điều ngày nay chúng ta đọc được trong cuốn "cách đánh B.52" đã được thảo luận, tranh cãi, chắt gạn những điều cần thiết nhất ỏ hội nghỉ ấy. Nó xứng đáng là một sự kiện lịch sử, bởi vì chính nó đã tác động tích cực vào những kết quà chiến đấu trong 12 ngày đêm...

        Đồng chí Hồ Sỹ Hưu, trưởng phòng khoa học- quân sự kể:

        Nói đến trận "Hà Nội—Điện Biên Phủ trên không" không thể gói gọn trong 12 ngày đêm. Biết bao nhiêu gian khổ, hy sinh ở phía trước mới chắt lọc được những kinh nghiệm, những hiểu biết về B.52 để đem ra hội nghị tháng 10 phổ biến và thảo luận.

        Ở Quảng Bình, chúng tôi rất chú ý đánh B.52.. Nhưng đảnh rất khó. Một trận đánh của tên lửa đặt ra bao nhiêu yêu cầu phải giải quyết: trận địa, đạn dược, vũ khí phải tốt. Có bắt được B.52 trong nhiễu không? Đường bay có đánh được không? Máy bay cường kích, tên lửa sơ-rai của địch gây khó khăn, ngăn cản ta đánh B.52 thế nào ?

        Nói chung, khi ở Quảng Bình số lần đánh B.52 của chúng tôi không nhiều. Đánh phục kích, đánh đơn lẻ không có xác suất cao được. Chúng tôi đã đem về hội nghị cả nhưng kinh nghiệm thành công, và thất bại. Họp hội nghị tháng 10 nghe các báo cáo và tham luận, bản thận tôi rất tin tên lửa ở Hà Nội có khả năng đánh thẳng. Bởi vì các trận địa tên lửa ở Hà Nội phần lớn đã được chọn lựa qua thực tế chiến đấu. Các mục tiêu B.52 sẽ đánh phá là những mục tiêu "muôn thuở", máy bay cường kích đã đánh rồi. Vấn đề tham số, cự ly bắn, đường bay giữa phương án và thực tế có sai lệch nhưng không đáng kể. Lực lượng nhiều, có trước, có sau, đan chéo nhau, hỗ trợ cho nhau tạo thành lưới lửa tập trung, càng tạo thêm nhiều cơ hội sát thương loại máy bay kềnh càng, bay theo những đường bay "cứng nhắc" như B.52 này.

        Đến ngày 22 thảng 11 năm 1972, tiêu đoàn 43 của trung đoàn 263 đã đánh trúng một B.52. Thắng lợi này càng làm nổi rõ vai trò của hội nghị tháng 10, nó tiếp tục khẳng định những cách đánh B.52 đã nói ở hội nghị đó là đúng đắn và chỉ bằng cách làm tốt những điều đã hưởng dẫn là có thể giành được thắng lợi.

        Như đồng chí Hồ Sỹ Hưu đã kể ở trên, ngày 22 tháng 11 năm 1972 bộ tư lệnh quân chủng nhận được báo cáo : Lúc 21 giơ 48 phút cùng ngày, tiểu đoàn 43 thuộc trung đoàn 263 đánh bằng phương pháp T. bắn bị thương một máy bay B.52. Ngay sau đó Bộ xác nhận: tin tức của địch thú nhận chiếc B.52 đó rơi ở Na-khon-pha-nom (Thái Lan), bọn giặc lái nhảy dù.

        Theo dõi suốt từ đầu đến cuối trận đánh của tiểu đoàn 43 có trưởng phòng tác huấn tên lửa Nguyễn  Sinh Huy và các trợ lý Tô Ngội, Lê Cổ mới từ Hà Nội vào. Đoàn cán bộ đó mang những kết quả của hội nghị tháng 10 vào xây dựng cách đánh cho 263. Họ hy vọng dùng thực tế đánh B.52 ở Nghệ An để tiếp tục bổ xung hoàn thiện những cách đánh B.52 đã được nêu trong cuốn "cẩm nang" bìa đỏ.   

        Ngay sau trận đánh, Nguyễn Sinh Huy gọi điện thoại về quân chủng báo cáo đồng chí phó tham mưu trưởng quân chủng Vũ Xuân Vinh. Vừa cầm máy, đồng chí tham mưu phó đã hỏi:   

        - Sao, đánh cỏ đúng bài bản không ?

        - Báo cáo anh, đánh đúng bài bản!   í

        - Có điều gì mới không?

        - Báo cáo, có... rất mới! Phóng ở cự ly 26, đạn nổ rồi, anh em phát sóng theo dõi. Ở cự ly 12: ki-lô-mét, các trắc thủ đã nhìn thấy tín hiệu B.52 !

        - Sao ? Nhìn thấy tín hiệu B.52 hả ? Như vậy, nếu bắt xa hơn một chút có thể đánh bằng phương, pháp đón nửa góc.

        - Vâng, hoàn toàn có thể đánh được ! Tất nhiên, đánh bằng cách đón nửa góc là dễ "ăn" nhất đấy !

        Chiến thắng của tiểu đoản 43 đến sớm hơn những chiến thẳng ở Hà Nội hồi tháng chạp một tháng. Đó chính là điểm tiếp nối của một cuộc chạy tiếp sức trên lộ trình đến những điểm cao chiến công của bộ đội tên lửa. Và vinh dự thay trung đoàn 261, 257, 274 và 285 đã được lịch sử giao cho trọng trách: là những người chạy nốt đoạn đường đến ĐÍCH, đoạn đường cuối cùng của sự nghiệp đánh thắng không quân chiến lược Mỹ, góp phần làm thay đổi cục diện trên chiến trường buộc Mỹ phải từ bỏ chính sách thương lượng trên thế mạnh, phải ký hiệp định Pa-ri lập lại hòa bình ở Việt Nam.

        Đêm 18 tháng 12 năm 1972, bắt đầu trận tập kích chiến lược vào Hà Nội thì sáng ngày 19, Nhà Trắng gửi một công hàm mật cho Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa đề nghị ngảy 26 tháng 12 năm 1972 họp lại ở Pa-ri. Chúng còn rêu rao đó là hành động "mở lối cho Cộng sản Bắc Việt".

        Nich-xơn và giới quân sự Mỹ ước tính: đưa con chủ bài B.52 trở lại làm nhiệm vụ chiến lược, chúng chỉ cần đánh trong vài ngày là Việt Nam phải đi vào thương lượng.

        Sau đêm 18, chúng vẫn chưa nhận ra là chúng đã lầm. Liên tiếp mấy đêm sau, chúng cố đẩy các cuộc tiến công của B.52 tới mức ác liệt nhất "Đánh cho Hà Nội hộc máu mồm, hàng trăm năm sau vẫn còn nhớ...", "Đánh cho Hà Nội bò lê, bò càng đến bàn hội nghị". Chúng đã từng huênh hoang, nói ra miệng những lời như vậy.

        Trong đống hồ sơ lưu trữ của bộ tư lệnh không quân ngụy mà chúng ta thu được sau chiến thắng năm 1975, có một công, văn  "thượng khẩn" của Văn phòng phủ tổng thống ngụy gửi cho các vùng chiến thuật và các quân chủng... đề 19 giờ 45 ngày 19 tháng 12 năm 1972. Mở đầu, công văn này thông báo: tướng Hây-gơ đã bay sang Sài Gòn để "trình" thư của Ních-xơn gửi tên tay sai Nguyễn Văn Thiệu. Bản công văn cỏ đoạn như sau:

        1. Hội nghị Pa-ri tan vỡ là do chính phủ Hoa Kỳ cố trì hoãn đẽ đến lúc nào Hoa Kỳ thực sự ở thế mạnh và thực sự gây áp lực cho chính phủ Bắc Việt, lúc đỏ mới có một hiệp định chính thức. Hiện nay cuộc hội đàm tan vỡ là một thuận lợi cho "chính phủ" Việt Nam cộng hòa.

        2. Nich-xơn quyết định cho 500 phóng pháo cơ trong đó có cả B.52 oanh tạc lại toàn bộ Bắc Việt kề từ 18 tháng 12. Nich-xơn nói rõ, đây là lần. oanh tạc lớn nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam, đồng thời trận oanh tạc này sẽ hủy diệt các khu dân cư đông đúc.

        Từ công văn này chúng ta càng thêm rõ lúc đầu Ních-xơn dự liệu một trận oanh tạc "lớn nhát trong lịch sử chiến tranh Việt Nam" cũng chỉ có "500 phóng pháo cơ trong đó cả B.52" một con số thấp hơn nhiều số máy bay Mỹ đã phải dùng khi kéo dài "Lai-nơ bách-cơ 2" tới 12 ngày đêm. Đồng thời cùng bằng đường riêng (dĩ nhiên là tuyệt mật), Nlch-xơn đã cho Thiệu biểt cuộc oanh tạc "Lai-nơ bách-cơ 2" sẽ nhằm vào "các khu dân cư đông đúc".

        Ních-xơn đã tính lầm. Còn lũ tay sai ở Sài Gòn thỉ hý hửng quá sớm. "vỏ quýt dây có móng tay nhọn". Ngay từ đêm 18, nhân dân ta đã trả lời một cách đích đáng bọn xâm lược. Những bản "thông điệp" bằng lửa của lòng căm thù đã cho Nich-xơn những bài học cần thiết. Đứng trước cuộc tiến công điên cuồng của hàng trăm máy bay B.52, hơn bao giờ hết, quân và dân ta càng nhớ câu nói của Bác Hồ: "Phải khẳng định rằng dù đế quốc Mỹ có lắm súng, nhiều tiền. Dù chúng có B.57, B.52. hay "bê" gì đi chăng nữa, chúng ta cũng đánh. Từng ấy máv bay, từng ấy quân Mỹ chứ nhiều hơn nữa, ta cũng đánh, mà đã đánh là nhất định thẳng!"¹.

---------------
1. Trích huấn thị của Bác Hồ nhân dịp Người đến thăm đoàn xung kích và đại đội 1 đoàn Tam Đảo.

        Nhân dân cả nước hướng về thủ đô, đặt sự tin cậy vào lực lượng vũ trang trung hiếu của mình, mà trước hết là các chiến sĩ Phòng không-Không quân.

        Thủ đô Hà Nội bước vào cuộc chiến đấu với B.52 với tinh thần điềm tĩnh, kiên nghị của những người hoàn toàn làm chủ tình thế. Hà Nội đã qua nhiều thử thách trong chiến tranh. Những khó khăn, thử thách ở phía trước đã luyện thành thép Thủ đô xinh đẹp, có phần hơi nhỏ bé và diễm lệ này.   

        21 giở ngày 18 tháng I2 sau một cuộc họp khẩn cấp, hội đồng phòng không thành phố kêu gọi nhân dân Thủ đô triệt để sơ tán. Đêm ấy cả Hà Nội thức trắng. Cách đây đúng 26 năm, Hà Nội cũng có một đêm như thế. Tiếng súng vang khắp ba mươi sáu phố phường. Tinh thần "thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" đang sống lại trong từng hành động chiếu đấu khẩn trương của thủ đô trong những ngày đánh B.52 này.

        Suốt đêm 18, thành phố sáu lần kéo còi báo động. Bom B.52 bắt đầu rải thảm từ phía sân bay Nội Bài, sân bay Hòa Lạc, rồi "dịch" dần vào Đông Anh, Yên Viên, sân bay Gia Lâm và đài phát thanh "Tiếng nói Việt Nam" ở Mễ Trì

        Sáng 19 thảng 12, khắp thành phố nhân dân bắt đầu tỏa đi sơ tán. Đây cũng là lần sơ tán gấp gáp nhất, lớn nhất trong lịch sử. Một ngày năm vạn người, bằng mọi phương tiện đã rời xa thành phố.

        Sau đợt tiến công của B.52 hồi đêm sáng 19 máy bay chiến thuật lại tiếp tục quần đảo, ném bom các mục tiêu ở trong thành phố.

        Đêm thứ hai (19 tháng 12), số B.52 tiến đánh Hà Nội xấp xỉ đêm hôm trước. Đêm nay, bộ đội lên lửa chưa đánh rơi tại chỗ B.52. cả hai chiếc B.52 trúng đạn đều ơi xa. Cái quy luật thăng trầm trong những trận đánh bảo vệ bầu trời vẫn hay sảy ra. Hai trung đoàn 261 và 257 đều nhận định: Những kinh nghiệm đánh thắng trong đêm 18 chưa kịp "thấm" đến từng trắc thủ. Các trung đoàn trưởng đều mạnh dạn hứa với sư đoàn : đêm 20, chúng tôi quyết tâm bắn rơi tại chỗ B.52.


        Đêm thứ ba của cuộc tập kích.

        Mùa đông, chiều tối sớm hơn thường lệ. Ngay từ chập tối máy bay của hải quân Mỹ đã vào quấy rối ở hướng thành phố cảng Hải Phòng.

        Đêm nay địch vẫn đánh theo "bài bản" cũ: F.111 đi trước dọn đường. Ném bom sân bay Nội Bài và sân bay Bạch Mai.

        "Tập trung chú ý B.52!", quân chủng, sư đoàn nhắc các đơn vị tên lửa như vậy.
Sau rất nhiều cố gắng, đêm nay tiểu đoàn thứ hai của trung đoàn. 274 tham gia chiến đấu. Mới ở khu Bốn ra, trung đoàn này chưa nhận đủ vũ khí, khí tài thì B.52 ập đến. Tình hỉnh thúc bách trung đoàn 274 nhập cuộc càng sớm càng tốt. Đến đêm 20 tháng 12 ở Hà Nội đã có mười tiểu đoàn tên lửa.

        Trong cuộc họp của Thường vụ Đảng ủy sư đoàn phòng không Hà Nội chiều nay, Bí thư đảng ủy sư đoàn Văn Giang nêu ý kiến: "Hai đêm vừa qua, các đơn vị đánh chưa đều. Khẩu hiệu thi đua với tiểu đoàn 59 và tiểu đoàn 77 chưa được thực hiện có hiệu quả. Hưởng ứng lời kêu gọi của Thường vụ đảng ủy quân chủng, quyết đập tan cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của giặc Mỹ đề trả thù cho đồng bào thủ đô yêu quí, yêu cầu cấp bách hiện nay là sư đoàn ta phải có nhiều tiểu đoàn đánh giỏi như tiều đoàn 77. Các đơn vị phải dàn thành hàng ngang mà tiến !".

        Sau ý kiến của Bí thư đảng ủy sư đoản, các đồng chí trong đảng ủy đã sôi nồi phát biểu ý kiến. Đồng chí Trần Nhẫn phó tư lệnh sư đoàn, ủy viên thường vụ, mấy hôm nay vừa trực ở sở chỉ huy vừa tranh thủ xuống các đơn vị kiểm tra nắm tình hình. Sau khi nêu nhiều ý kiến về công tác tác chiến và việc đảm bảo kỹ thuật của các đơn vị tên lửa, đồng chỉ Trần Nhẫn nhẫn mạnh: "Thực tế chiến đấu đã và đang khẳng định sư đoàn ta có đầy đủ khả năng đánh tan cuộc tập kích chiến lược này, thực hiện thắng lọi lời kêu gọi của thường vụ đảng ủy quân chủng".

        Điều thường vụ đảng ủy sư đoàn lo lắng nhất là thời gian diễn ra trận tập kích chiến lược sẽ rất ngắn. Chính vì thế cuộc chiến đấu sẽ diễn ra rẫt quyết liệt. Trong tỉnh hình đó, một số đơn vị chưa bắn rơi tại chỗ B.52 liệu có kịp vươn lên bẳn rơi tại chỗ B.52 không ? Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1972: 87 % các đơn vị tên lửa bắn rơi mảy bay địch tại chỗ. Có thể coi những cuộc thi đua diệt tại chỗ các loại "ép" là những cuộc tập dượt. Đến cuộc đọ sức với B.52 liệu các tiểu đoàn có khả năng "dàn hàng ngang" lập công không?

        Lúc 19 giò 42 phút có hai tốp mục tiêu bay ở độ cao 10 cây số đang tiến thẳng vào Hà Nội. Các đài ra-đa ở Hà Nội rất tỉnh táo đã phát hiện đây là hai tốp F.4 làm giả B.52 đề đánh lừa đối phương. Sở chỉ huy sư đoàn ra lệnh cho pháo 100 ly nổ súng. Hai tỉểu đoàn tên lửa cũng được lệnh phát sóng giả điều khiển. Quả nhiên, ngay sau đó có tiếng rít của tên lửa sơ-rai ở trên trời. Lũ "B.52 giả" đã bị lật tẩy.

        Mãi đến 20 giờ 40, hai tốp B.52 số 383 và 380 mới theo đường bay y hệt đêm hôm trước, tiến vào ném bom ga Yên Viên và Gia Lâm...

        Bộ chỉ huy SAC đã mắc nhiều sai lầm chiến thuật trong chiến dịch  "Lai-nơ bách-cơ 2". Mặc dẫu đã bị đánh trả quyết liệt, đã mất nhiều B.52, suốt mấy đêm liền SAC vẫn không thay đồi đường bay và thủ đoạn đột kích của các máy bay ném bom chiến lược. Những buổi "bíp phinh" ngu xuẩn đã vạch sẵn những đường bay cứng nhắc, cho lũ giặc lái B.52 cứ thế mà hành động.

        Các chiến sĩ tên lửa đã nhanh chóng nhận ra sự ngu xuấn đó của kẻ thù và đang tìm mọi cách triệt để khai thác những sai lầm của SAC.   

        Đêm 19, không có máy bay B.52 bị bắn rơi tại chỗ. Tiểụ đoàn 59 vẫn đi tiên phong trong cách đánh T. còn tiểu đoàn 77 đi tiên phong trong cách đánh P. Các tiểu đoàn khác đang đứng trước sự  lựa chọn: nên đánh theo cách nào ? Quân chủng và sư đoàn nhắc các đơn vị: tùy theo tình hình cụ thể của từng trận đánh và sở trường của đơn vị mình mà lựa chọn cách đánh. Không nên bó cứng trong trong một cách đánh nào.   ,

        Chính ủy Văn Giang đã từng nói vớí các cán bộ chỉ huy lên lửa:  "Mọi đơn vị phải có sở trường riêng. Sư đoàn không "bắt" đánh theo cách của sư đoàn, Phương ngôn ta có câu "Mưa thì giương ô, nắng to thì che nón". Đánh giặc cũng phải tùy cơ mà ứng biến. Miễn sao trận đánh phải mang lại hiệu quả".

        Kết quả của tiểu đoàn 59 và tiểu đoàn 77 ở hai phương pháp đánh khác nhau, chứng tỏ sự chỉ đạo năng động của quân chủng và sư đoàn phòng không Hà Nội là hoàn toàn đúng.

        Đêm 20, sư đoàn, quân chủng đã cử các trợ lý có kinh nghiệm xuống tận tiểu đoàn, cùng các kíp chíến đấu tim cách diệt B.52. Hiệu quả của một trận đánh thường tùy thuộc ở những thao tác và những sử lý rất cụ thể. Các trợ lý xuống đơn vị thường vào hẳn xe chỉ huy. Họ thực sự là một thành viên của kíp chiến đấu.

        Nguyễn Xuân Minh là một trợ lý như vậy. Đêm 20 tháng 12 anh được phòng tên lửa của quân chủng cử xuống tiểu đoàn 93 trung đoàn 261.

        Tiểu đoàn này bố trí ở P.T. Đây cũng là một trận địa có ưu thế tốt. Hai đêm qua, tiểu đoàn đã đánh bốn trận, nhưng chưa, có trận nào dứt điểm. Đêm 18 ra-đa điều khiển của tiểu đoàn đã nhìn thấy tín hiệu của B.52 rất sớm. Nhưng lại không bám sát và đánh được bằng phương pháp P. như tiểu đoàn 77.

        Xuống đến đơn vị Nguyễn Xuân Minh bắt tay vào làm việc với tiểu đoàn trưởng Nguyễn Mạnh Hùng ngay. Nguyễn Xuân Minh đã từng là sĩ quan điều khiển và tiểu đoàn trưởng tên lửa. Những năm ở cơ quan anh đã tích lũy được nhiều kiến thức và kinh nghiệm quý. Làm việc với Minh, các tiểu đoàn trưởng nhận được những sự giúp đỡ thiết thực và bổ ích.

        Nguyễn Mạnh Hùng là một tiểu đoàn trưởng đã đứng tuổi. Ở tuổi ấy, cái chắc chắn làm cho con người ta trở lên quá thận trọng, sinh ra chậm chạp. Mà ngồi trong «ca-bin» tên lửa, người tiểu đoàn trưởng lại cần phải nhạy bén, nhanh nhẹn kia. Nguyễn Mạnh Hùng có một ưu điểm: anh "chịu" nghe ý kiến của cấp dưới và của các trợ lý từ các cơ quan cấp trên xuống. Không phải tiểu đoàn trưởng nào cõng có được đức tính đó.


        Sau hàng giờ rà lại ưu khuyết điềm của từng trận đảnh B.52 của tiểu đoàn ở hai đêm trước. Minh yêu cầu kíp chiến đấu lên máy luyện tập. Bài tập là một đường bay B.52 đánh ga Yên Viên mà đêm trước tiểu đoàn bắn chưa trúng.

        Kíp chiến đấu "đánh" một trận ăn ý. Minh có cảm tình với sĩ quan điều khiển Hoàng Đức Vĩnh và cả trắc thủ Hương, Côn và Tấn. Anh đã "đạo diễn" cho tiểu đoàn trưởng đang đánh phương pháp T. chuyền sang đánh phương pháp P. Sau hai quả đầu, tiểu đoàn cỏn bắn "bồi" bắn "nhồi" hai quả nữa. Tất nhiên, cuối bài tập là tình huống: B.52 "bốc cháy". Minh vui vẻ nhắc Vĩnh và các trẳc thủ:

        - Phâi báo cáo "rơi tại chỗ!". Quả "bồi" của chúng ta mà trúng đích thì B.52 phải rơi tại chỗ đấy !

        Sắp hết buổi chiều, nlưng tiểu đoàn trưởng vẫn hào hứng đề nghị mọi người tập lại một lần nữa...

        Khi nhận được lệnh "tập trung tiêu diệt tốp 383...", ra-đa của 93 phát sóng ngay. Đài trưởng ra-đa nhìn vòng Trần Đức Tuyết báo  cáo vào trung tâm: "Mục tiêu B.52 cự ly 50 ki-lô-mét !".

        Mặc dầu có phần tử của đài nhìn vòng, đài điều khiển vẫn không tìm thấy mục tiêu trong nhiễu. B.52 đã vào đến vành đai hỏa lực. Nhiễu mù mịt trên màn hiện sóng. Theo phương án, tiểu đoàn  trưởng ra lệnh:

        - Phương pháp T. quả một...

        Các trắc thủ bám theo giải nhiều. Nhìn họ thao tác, Nguyễn Xuân Minh rất hài lòng. Có thể hai quả đầu tiêu diệt mục tiêu ! Tuy vậy, anh vẫn động viên các trắc thủ:

        - Chú ý, cự ly gần, tín hiệu B.52 nổi rõ đấy !

        Hoàng Đức Vĩnh đã ấn nút phóng quả hai.

        - Đạn có điều khiển. Vĩnh báo cáo.

        Ngay lúc đó trắc thủ cự ly Trần Thạch Hương báo cáo:

        - B.52! Cự ly 25...

        - Bám sát... Côn và Tấn thấy chưa ? Tiểu đoàn trưởng hỏi. Chỉ cần Côn và Tấn thấy mục tiêu anh sẽ chuyển cách đánh ngay.

        - Mục tiêu B.52! Sau vài giây, cả Côn và tấn đều nhìn thấy tín hiệu B.52. Nguyễn Mạnh Hùng nhìn nhanh về phía Minh rồi ra lệnh chuyển sang phương pháp P. Tiếng công tắc bật tanh tách. Nguyễn Xuân Minh nhắc khẽ: "Cứ cho nó vào gần chút nữa !". Tin hiệu B.52 hiện rõ dần trong nền nhiễu. Minh cũng đã nhìn thấy. Vĩnh cho "phóng" quả thứ ba ở cự ly 18 cây số.

        Đạn nổ tốt. Không phải đợi lâu, trắc thủ TZK ngồi trên nóc xe điền khiển báo xuống: "Mục tiêu rơi tại chỗ !".   

        Chiếc B.52 bốc cháy rất lớn, gần như rơi thẳng đứng xuống xã Yên Thường (gần ga Yên Viên), cỏn tên giặc lái duy nhất sống sót lại nhảy dù xuống cánh đồng chiêm trũng thuộc tỉnh Hà Bắc. Đêm tháng chạp, thằng Mỹ ấy đã được một bữa rét và đỉa đồng chiêm cắn cho nhớ đời...

        Tiểu đoàn 93 đã mở màn cho một đêm chiến đấu có hiệu suất cao nhất trong 12 ngày đêm chiến đấu của Hà Nội.

        Khi chiếc mấy bay B.52 cháy rừng rực và rơi xuống bên kia sông Hồng, Nghiêm Văn Danh đã báo xuổng đàỉ điều khiển cho tiểu đoàn trưởng Đinh Thể Văn biết. Văn không lấy thế làm sốt ruột. Anh càng thấy mừng vì có thêm những tiều đoàn bắn rơi B.52 tại chỗ ở Hà Nội. 

        Cứ như gặp "vận đỏ", các trắc thủ của tiểu đoàn 77 vượt qua những trỏ ngại của nhiễu, bám chặt mục tiêu B.52. Mặc dầu lúc đó cả tiểu đoàn chỉ còn có hai quả đạn, Đinh Thế Văn vẫn quyết định đánh hết. Xe đi lấy đạn từ chập tối chưa về, chắc chắn tiểu đoàn còn nhận được đạn bổ sung, vả lại có dốc hết vốn liếng bắn rơi tại chỗ chiếc B.52 này cũng hả dạ!

        Văn không tính lầm. Nguyễn Văn Đức đã đưa hai quả đạn cuối cùng của tiều đoàn đến đích. Chiếc B.52 thứ hai rơi tại chỗ này, cắm đầu xuống xã Vạn Thắng, huyện Ba Vì (nay thuộc ngoại thảnh Hà Hội). Cả sáu tên giặc lải bị bắt gọn. Tin máy bay cháy, giặc lái bị bắt dồn dập báo lên sư đoàn, lên quân chủng, lên Bộ tổng tham mưu. Đêm rằm, trời khá đẹp. Ngay cả lúc chiến sự diễn ra ác liệt ở Hà Nội, nhiều người nhìn rõ B.52 cháy, rơi tơi tả trên trời.

        Đêm thứ ba, cố tung một lực lượng lớn B.52 vào Hà Nội đễ thực hiện một "cú sốc ồ ạt", Ních-xơn đà bị trả giá đắt. Tất cả tốp B.52 vào đánh phá vẫn ngu xuẩn bay theo một đường bay nhất định. Cháy. Rơi. Gọi cấp cứu... đầy mà lũ giặc lái không dám thay đổi hướng tiến công hoặc cơ động, thay đổi độ cao để tránh tên lửa... Cái "chính quy" của từng tốp, từng đàn B.52 trở thành sự máy móc phải trả giá.

        Đêm nay, trong các đơn v| tên lửa không phải tiểu đoàn nào đánh cùng tốt như 93 vả 77. Tiểu đoàn 57 đánh hăng hái từ đêm 18 đến nay mà chưa kết quả gi. Đợt một, các trắc thủ nhìn thấy tín hiệu B.52 ở cự ly quá gần, không thể đánh.
 
        Tiểu đoàn 76 bổ trí ở đông nam thành phổ, hơi đuối về phía sau. Tỉếu đoàn này mấy đêm nay đánh rất chật vật. Nhìn đơn vị bạn bắn trúng bắn rơi B.52, cán bộ. chiến sĩ của tiểu đoàn càng thêm nôn nóng, day dứt. Bước vào đêm chiến đấu thứ ba, tiểu đoàn trưởng Hệ, thống nhẩt vớỉ kíp trắc thủ : liên tục mở máy, phát sóng sục sạo, tìm tín hiệu B.52. Ngay từ lức báo động, họ đã thực hiện đúng quyết tâm đó.

        Mãi đến 20 giờ35 phút, tiểu đoàn 76 mới bắt: được mục tiêu. Tiểu đoàn trưởng rất mừng, ra lệnh đánh bằng phương pháp P.  ngay. Khi quả đạn thứ nhất vừa rời bệ phóng một tiếng nổ lớn vọng lên chát chúa bên xe điều khiển.

        Tiều đoàn 76 đã bắt lầm, đánh nhầm vào một tốp F.105-F mang sơ-rai đi chế áp trận địa. Nhận đúng B.52 và đánh được nó khó khăn như vậy đấy.
Được tin tiểu đoàn 76 bị đánh vào trận địa, đồng chí Trần Nhẫn phó tư lệnh sư đoản, đang theo đõi tình bỉnh chiến đấu ở trung đoàn 257 đã xuống thẳng đơn vị nảy. Sự có mặt của đồng chí phó tư lệnh đã động viên cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn nhanh chóng khắc phục hậu quả, ổn định để có thề tiếp tục chiến đấu được ngay.

        Đợt chiến đấu thứ nhất kết thúc lúc 21 giờ. Đêm còn rất dài. Dứt khoát địch còn mở nhiều đợt tiến công ác liệt hơn nữa.

        Không khí phấn khởi tràn ngập các trận địa và các sở chỉ huy. Chỉ trong một đợt ngắn ba B.52 đã bị bắn rơi tại trận. Sau 77, tiểu đoàn 93, 94 đang nổi lên như những nhân tố mới. Vấn đề đánh rơi tại chỗ B.52 đang trở thành phổ biến...

        Sau đợt chiến đấu thứ nhất, vui rnừng, phấn khởỉ thật đấy, nhưng có một thực trạng khiến cho các cấp đều lo ngại. Đó là tình trạng thiếu đạn tên lửa. Như câu ca trong truyệu Kiều: "Chén vui chưa trọn chén sầu đã dâng". Bên cạnh niềm vui chiến thắng là một mối lo canh cánh. Vừa dứt đợi một, tiều đoàn trường Hoàng Minh Thắng đã báo : lên trung đoàn : "94 hết gạo rồi!". Nhận được báo cáo của 94, sở chỉ huy điểm đầu lại các đơn vị, số đạn cỏn quá ít.  Ngay lức dó, cảc tiểu đoàn nhận được chỉ thị: "Khách còn đang đến nhiều. Chú ý tiết kiệm gạo". Dù sao đó cũng là một lời kêu gọi. Các tiểu đoàn đang đứng trước những quả đạn cuối cùng rồi!

        Đêm 18, khi bắt đầu vào trận, với B.52, chưa ai nghĩ đến chuyện tiết kiệm đạn như bây giờ. Khi chưa cầm chắc xác một chiếc B.52 trong tay (ít nhất là nhu vậy), các cấp chỉ huy không nhắc nhở diết dóng phải tiết kiệm đạn như thời điềm này. Quy mô của các trận đánh B.52 vượt ra khỏi sự tính toán của chúng ta. Ngay đêm 18, bị thúc bách bởi một tâm lý tự vệ bột phát, cỏ những trận, có những tiểu đoàn phóng hơi phung phí đạn. Ngay đêm đầu tiên ấy đã có tiểu đoàn phóng đển "trắng bệ" và đã được cấp trên nhắc nhở.

        Qua đêm 19, tỉnh trạng thiếu đạn như cơn sốt bất ngờ ập đến. Tiểu đoàn 59 chuyển đến địa điểm mới với những bệ phóng trắng trơn. Sau đến tiểu đoàn 67, chỉ còn hai quả đạn trên bệ. Theo một kế hoạch phân phối "ưu tiên", tiểu đoản 57 được bổ sung thêm bốn quả đạn nữa. Vị chi trên mỗi bệ phóng sẽ có một quả đạn. Nhưng mãi đến gần tối, đạn bổ sung vẫn chưa về đến trận địa. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt gọi đại đội trưởng đại đội hai, Trịnh Nơm :

        - Tôi cũng đang chờ ông Chuông với cậu Triệu đến cháy ruột cháy gan đây ! - Trịnh Nơm cũng chỉ biết trả lời như vậy.

        Bước vào trận chiến đấu với máy bay B.52, tiểu đoàn 57 gặp nhiều khó khăn hơn các đơn vị bạn. Khi tài của tiểu đoàn đã dùng trên một vạn ba ngàn giờ. Chỉ riêng việc quá hạn dùng, cũng phải đổi bộ khí tài đó đi rồi. Nếu quân chủng không phải tập trung trang bị cho trung đoàn 274 mới ở khu Bốn ra, chắc chắn 57 đã được một bộ khí tải mới. Bộ khí tài "già nua" của tiêu đoàn còn bị ngâm nước trong trận lụt lớn năm 1971. Sau gần nửa năm "cải tử hoàn sinh" bộ khí tài ấy đã bắn rơi tại chỗ máy bay địch. Nhưng không ai ngờ, bộ khí tài lắm tật bệnh, cứ phải sửa chữa, hiệu chỉnh từng ngày, lại phải đám đương một nhiệm vụ vượt quá sức nó: tiêu diệt các tốp B.52 đang ào ạt tiến công vào Hà Nội.

        Sau hai đêm chiến đấu, tiểu đoàn chưa bắn rơi B.52 nhưng không ai ở tiểu đoàn này đổ lỗi cho bộ khí tài cũ kỹ của họ. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt hiểu rằng số đạn rất ít ỏi, bắt buộc mỗi trận đánh, mỗi lần phóng của tiểu đoàn anh phải được cân nhắc kỹ lưỡng.

        Đợt một tiểu đoàn không đánh. Hai quả đạn duy nhất của tiểu đoàn hóa ra nhiều. Trịnh Nơm sốt ruột hỏi tiểu đoàn trưởng mấy lần: "Tại sao không đánh?".

        Nguyễn Văn Phiệt nhận ra trong ánh mắt của nhiều anh em khác cũng có một câu hỏi tương tự như vậy. Khi tiêu đến đồng xu cuối cùng, khi đem bát gạo cuối cùng ra nấu, con người thường phải suy nghĩ, cản nhắc. Huống hồ đây là một trận đánh, trong khi tiểu đoàn còn có hai quả đạn cuối cùng.

        - Bảo cáo tiểu đoàn trưởng, xe của Triệu vô rồi! Chủng ta đã có ba đạn !

        Một lúc sau lại thấy tiếng Trịnh Nơm sồn sồn trong máy:

        - Xe của Chuông về rồi ! Ông Quang  cấp "chui" cho chúng ta một quả. Tôi lại bắt Chuông và Triệu quay lại bãi đạn ngay.

        Đợt hai, B.52 đánh Thái Nguyên. Trịnh Nơm nói như đinh đóng cột: "Chúng nó còn quay lại Hà Nội vài đợt nữa! Chẳng "ế" mấy quả đạn này đâu !".

        Còn những bệ phỏng thiếu đạn Trịnh Nơm còn sốt ruột. Xưa nay tiểu đoàn có phải lo đến chuyện thiếu đạn bao giờ đâu. Nam là người nổi tiếng xốc vác. Anh có dáng người cao, to. Tính tình nóng nảy như Trương Phi. Đã có lần đứng trong trận địa nhìn thấy một con bê đang phá ruộng mạ. Nơm ngứa mắt, chạy ra túm lấy bổn vó con bê, vác lên vai, chạy một mạch vào sân hợp tác ! Một con người như vậy không bao giờ chịu bó tay trước bất cứ việc gì.

        4 giờ 36 phút, đợt chiến đấu thứ ba bắt đầu. Tiểu đoàn 78 và 79 ở phía tây tây nam Hà Nội hiệp dồng đánh tốp B.52 sổ 312. Một chiếc B.52 trong tốp đã trúng đạn, bùng cháy, lết ra đến Phả Lại thì rơi.

        Được lệnh đánh lốp 318, Nguyễn Văn Phiệt quyết định đánh bằng phương pháp T. Khi đạn của tiểu đoàn anh vừa phóng lên, có điều khiển, anh đã nghe trắc thủ TZK báo cáo: "Mục tiêu bốc cháy !" khi đạn của tiểu đoàn 57 nổ, trắc thủ TZK lại báo lần thứ hai: "Mục tiêu lại bốc cháy, rơi xa". Phiệt hỏi giật giọng:

        - Mấy chiếc cháy ?

        - Hai chiếc cháy ! Chiếc đầu rơi tại chỗ, không rõ đơn vị nào phóng?

        Nguyễn Văn Phiệt vừa mừng vừa tiếc rẻ, Thế là anh lại đánh hụt một keo nữa. Quay sang các trắc thủ, Phiệt an ủi họ:
- Chúng ta chưa bắn rơi tại chỗ. Phải cỗ gắng ! Còn quả đạn cuối cùng, phải đánh tốt hon !...

        (Mãi sau này Nguyễn Văn Phiệt mới biết chiếc B.52 ở tốp 318 bị bắn rơi tại chỗ ở Phúc Yên cũng vẫn do tiểu đoàn 77 phóng. Sau đợt một, tiểu đoàn 77 được cấp thêm hai đạn. Đinh Thể Văn lại tiếp tục làm nên chuyện ở hai quả đạn ấy).

        Máy bay B.52 vẫn ngoan cố kéo vào. Chỉ còn mỗi một quả đạn, Nguyễn Văn Phiệt tính toán rất lung. Anh gọi điện thoại cho Trịnh Nơm:

        - Thế nào? Chuông và Triệu về chưa?

        - Báo cáo anh còn mỗi một quả thôi, anh liệu mà "phụt".

        - Được rồi ! Xe đạn về lúc nào cho nạp đạn ngay tức khắc !

        - Rõ !

        Vừa lúc ấy các trắc thủ Tri - Lịch - Đại chọn đúng giải nhiễu B.52 đang bay vào. Đây là tốp B.52 số 532.

        Vẫn chọn phương án T. Nguyễn Văn Phiệt nhắc các trẳc thủ: "Thật chuẩn xác mới đánh".

        Sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên nhìn tiểu đoàn trưởng lo lắng hỏi:

        - Hay là ta cố gắng bắt mục tiêu, đánh cách P. cho ăn chắc!

        - Không - Phiệt đáp dứt khoát - Cứ căn cho "đẹp" vào, nhất định sẽ đánh rơi.

        Phiệt bất giác thở dài. Binh chủng mới đúc kết được kinh nghiệm đánh "bồi", đánh "nhồi" để tăng xác suất, hiệu quả các trận đánh. Nhưng lấy đâu ra đạn để thực hiện sáng kiến ấy ? Chưa bao giở tên lửa phải bắn "mổ cò" như thế này!

        Các trắc thủ chăm chú bám sát giải nhiễu. Phiệt nhắc họ:

        - Không còn quả đạn nào để sửa chữa thiếu sót đâu!

        Quả đạn cuối cùng của tiểu đoàn gặp mục tiêu ở cự ly 24 ki-lô-mét. Kết quả rất dễ chịu: một B.52 rơi ở Núi Đôi. Mấy ngày sau các nhà báo thi nhau bình tán về truyền thuyết tình yêu ở Núi Đôi và đống xác máy bay B.52 rơi gần cặp núi sóng đôi ấy. Tuyệt nhiên không ai biết chiếc B.52 ấy bị bắn rơi bằng một quả đạn tên lửa - quả đạn cuối cùng.

        Trong lúc xe chỉ huy của tiểu đoàn 57 đang mê đi vi chiến thắng thì Trịnh Nơm gọi điện thoại cho tiểu đoàn trưởng. Giọng "Trương Phi" vẫn ồm ồm nhưng có vẻ buồn:

        - Báo cáo anh, ta lại có thêm một đạn nữa.

        - Tốt lắm! Cho lên bệ ngay! Còn đánh nữa đấy...

        - Tôi cho nạp lên bệ ròi !... Ông Chuỏng bị ngất rồi. anh ạ.

        - Sao ? Lảm sao Chuông bị ngất?

        - Mấy ngày nay lái liên tục lại không chịu ăn... Tại tôi cả thôi...

        - Tôi xuống đấy ngay bây giờ. Chuông đã tỉnh chưa ?

        - Tĩnh rồi ! Ông ấy lại đang đòi đi lấy đạn đây nảy...

        Trên bản đò lại xuất hiện một tốp B.52 đang bay vào. Phiệt chỉ kịp nghe Nơm nói với: "Anh nhớ, chỉ còn một quả đạn thôi đấy!".

        Sau này có dịp nhìn lại, chúng ta dễ dàng; nhận thấy đêm 20 tháng 12 là một lần "dốc túi" của Ních-xơn. Ý đồ tập kích vào Hà Nội trong vòng vài ba ngày đã hết. Những tín hiệu "khuất phục", "đầu hàng" mà kẻ thù vẫn mong đợi là điều chẳng bao giờ có.

        Đêm 20 thảng 12, cố đánh dấn thêm một đợt quyết liệt nữa, Ních-xơn nhận được một kết quả đắng cay: bảy chiếc B.52 không trở về. "Đi" theo ngần ấy "pháo đài bay" là 7 tổ, 42 giặc lái không trở về. (Chỉ có 12 tên thoát chết, được đưa vào "Hin-tơn Hà Nội"). Thật là trớ trêu, khi các bệ phóng SAM-2 ở Hà Nội gần như đã hết sạch đạn, các cuộc tiến công của máy bay B.52 cũng STOP luôn!

        Chiến tranh là như vậy: Hai bên đều dốc sức, cố gắng đến tột đinh. Hy vọng bằng nỗ lực đó mà đánh gục được đối phương. Nhưng cả hai bên đều không thấy rõ cái giới hạn cuối cùng của nhau. Rồi cả hai bên đều phải dừng lại ở cái ranh giới, mà chỉ cần bên này cố gắng thêm chút nữa, bên kia sẽ không thể gượng lại được.

        Đêm 20 đã trôi qua trong tình thế ấy, Đến đêm 21 tỉnh hình lại diễn biến khác rồi. Ở Hà Nội, dù là không nhiều, ngay buổi sáng ngày 21 tháng 12 các xe TZM đã chở thêm những quả đạn từ bãi lắp rắp đến các trận địa. Về phía SAC, đến ngày 21 đã bắt đầu thãy ngấm đòn. Lũ .giặc lái B.52 rất nhạy cảm với những tổn thất không làm sao phanh lại được. Chúng bắt đầu thổ lộ với nhau những nỗi thất vọng và khiếp hãi trong các câu lạc bộ sĩ quan ở Gu-am và U-ta-pao. Nhiều tên đã thổi phồng các trục trặc không đáng kể của máy bay để trì hoãn các phi vụ. Bí quá, chúng cáo ốm đâm bệnh để bảo toàn mạng...

        Đêm 21 tháng 12 năm 1972, chỉ có 24 chiếc B.52 ào vào đánh Hà Nội một đợt. Đêm nay SAC cũng đau đớn lắm. 12% số máy bay vào đánh đêm ấy đã bị bắn rơi. Đó là một "định mức" không thể chịu nổi đối với không quân chiến lược.

        Đưa B.52, một loại vũ khí chiến lược xưa nay được coi là bất khả xâm phạm vào đánh Hà Nội, đế quốc Mỹ không ngờ lại buộc phải nhận lấy những thất bại đau đớn như thế. Mục đích chiến lược không thực hiện được. Các mục tiêu của chiến dịch đánh phá càng làm cho những bộ óc quân sự Mỹ đau đầu. Ngày 30 tháng 12 năm 1972, hãng tin Pháp binh luận rằng:

        "Chưa bao giờ B.52 của Mỹ vấp phải một hệ thống phòng không có hiệu lực đến như thế, bị thiệt hại nhiều máy bay đến như thế, trong một thời gian ngắn như thế ở một thành phố như Hà Nội".

        Chính viên tướng không quân Gioóc Ết-đơ, nhân vật số hai của không quân chiến lược Mỹ cũng đă phải cay đắng thú nhận trên tạp chi  "không lực":"Tổn thất này là một đòn choáng váng đánh thẳng vào những người vạch kế hoạch cho chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2 ".

        Trong biết bao lời ca thán, chê trách SAC của chính giới Mỹ, người ta chửi rủa thần tượng B.52, cho là thứ vũ khí chiến lược đáng vứt vào bãi rác! Cỏ lễ cách nói của hãng tin Anh Roi-tơ (29 tháng 12 năm 1972) là hàm xúc hơn cả: "Các nhà quan sát quân sự ở Oa-sinh-tơn ước tính rằng với mức 33 mảy bay B.52 bị hạ trong 10 ngày qua thì chỉ khoảng ba tháng nữa là Mỹ hét nhẵn B.52.

        Xưa nay nói tới B.52 người ta thường nghĩ đến những loạt bom man rợ, hủy diệt của chúng, Chữ "hủy diệt" chỉ được dùng, được ám chỉ cho những mục tiêu mà B.52 đã và sẽ tấn công. Sau những thất bại ở Hà Nội, không phải nhà toán học, không cần máy tính điện tử, người ta cũng tính được rằng tốc độ bị bẳn rơi của B.52 ở Hà Nôi là tốc độ của sự hủy diệt. Cuối cùng nòi giống của B.52 sẽ tuyệt diệt !

        Không phải đợi đến cuối tháng 12 mới nói được, điều đó. Những trận thắng từ đêm 18 đến đêm 21 đã khẳng định điều đó rồi...

        

        * Chiến dịch đánh vào dân thường

        Mỗi lần cỏ dịp nhắc lại chiến công đảnh thắng B.52 ờ Thủ đô Hà Nội chúng ta thường đặt lại câu hỏi : Giả sử nếu 12 ngày đêm ấy, nhân dân ta không đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ, cứ để mấy trăm lần chiếc B.52 và hơn một ngàn máy bay ném bom chiến thuật mặc sức hoành hành thì Thủ đô Hà Nội và một số nơi khác còn phải chịu sự tàn phá đến đâu? Và ở giai đoạn cuối của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta lúc ấy tình hình còn có thể diễn biến theo một sự bẩt ngờ nào ?

        Như đã nói ở trên, trong cuộc họp bàn định âm mưu dùng máy bay chiến lược B.52 tiến công vào Thủ đô Hà Nội, tướng Hây-gơ, trợ lý của Kít-xinh-giơ đã nói rằng: Chiến dịch "Lai-nơ bảch-cơ 2" sẽ tạo ra "A massive shock" đối với nhân dân Việt  Nam Ních-xơn và những tên đầu sỏ ở Nhà trắng và Lầu năm góc, muốn thực hiện một chiến dịch  đánh vào thường dân, đánh vào ý chí của đối phương.

        Nich-xơn vẫn thường nói: y ngưỡng mộ Tơ-ru-man. Tơ-ru-man là "một tổng thống dũng cảm nhất của nước Mỹ". Việc làm của Tơ-ru-man được

        Ních-xơn coi là "dũng cảm", là việc viên tổng thống đó đã quyết định dùng hai quả bom nguyên tử để đánh vào tinh thần nước Nhật, một nước Nhật đã đứng trước vực thẳm chiến bại và nhân thể đánh vào tinh thần nhân dân thế giới.

        Ních-Xơn coi hành động của Tơ-ru-man là một tiền lệ. Lượng bom đạn mà chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2" dội xuống miền Bắc Việt Nam, bằng sức phá hoại của năm quả bom nguyên tử mà người Mỹ đã ném xuống đất Nhật. Chỉ riêng Hà Nội thôi, đã phải chịu đựng tới hai quả bom như vậy rồi.   
Báo "Sao và vạch" của quân đội Mỹ, đã từng viết như sau: "Về đợt B.52 đánh Hà Nội, Hái Phòng... nếu tính số bom ném xuống một ngày thì có thể chịu đựng bằng số bom ném xuống nước Đức, trong những tháng cuối đại chiến thứ hai. Nhưng xét về khu vực hạn chế (một vòng tròn có .đường kính một trăm dặm) thi có thề nói, chua bao giờ có nhiều tấn bom ném, xuống một khu vực trong một thời gian ngắn như vậy".

        Các thống kê cho thấy: trong 12 ngày đêm tiến hành chiến dịch "Lai-nơ bếch-cơ 2" bom đạn Mỹ đã giết hại 4.025 dân thường, làm bị thương 3.327 người, phá hủy hoàn toàn 5.480 ngôi nhà, phá hỏng nặng 4.917 ngôi nhà khác. Ngoài ra, bom B.52 còn phá hủy 22 trưởng học, 3 bệnh viện, một số rạp hát, chùa chiền, di tích bảo tồn... ở Hà Nội.

        Những con số đó làm chúng ta liên tưởng tới những vụ thảm sát ở Giéc-ni-ca, Vác-xa-va, Hi-rô-si-ma v.v... mà mục tiêu chỉ là những người dân lành và tổ ấm của họ.

        Trở lại với đợt đánh phá đầu tiên của máy bay B.52, đêm 18 tháng 12 năm 1972 ở Hà Nội, chúng tôi đã đọc được những dòng sau đây ở một tài liệu hiện còn lưu trữ tại bộ tư lệnh phòng không Hà Nội:

        "20 giờ 13 phút ngày 18 tháng 12 năm 1972 : Tốp B.52 số 671 đi theo sườn Tam Đảo xuống đánh bom vào xã Uy Nỗ (Đông Anh). Tiểu đoàn 59 phóng hai đạn ở cự ly 34 và 32 ki-lô-mét. Đạn nổ gặp mục tiêu ở cự ly 27 ki-lô-mét. Máy bay cháy to. Rơi tại Phủ Lỗ".

        Trong dòng tư liệu ngắn ngủi đó, chúng tôi đã chú ỷ đến "mục tiêu" mà B.52 ném bom là xã Uy Nỗ (Đông Anh). Giặc Mỹ đã lựa chọn một xã có mật độ dân số cao ở ngoại thành Hà Nội để tiến công. Như vậy là, một trong số những chiếc B.52 đến gây tội ác ở Uy Nỗ đã bị trừng trị. Còn những chiếc khác đã "thực thi" mệnh lệnh của tổng thống Ních-xơn ra sao?

        Trước khi đến xã Uy Nỗ, để thu thập tải liệu về tội ác của B.52 đã gây ra ở đây, từ 10 năm trước, chúng tôi đã tìm được một đoạn ghi chép của nhà văn Ngô Văn Phú. Xin phép được trích ra đây, vì nó nói đến trận bom B.52 đêm 18, ở Uy Nỗ :

        "...Những hố bom rất mau, đường kinh năm, sáu mét nằm đều đặn bên nhau. Gia đình ông Dị bị trúng bom. Ông bị sức ép nặng, vợ và bốn con
ông chết ở trong nhà. Bác Trạch, thợ cơ khí về hưu cũng bị bom giết hại, cả vợ lẫn con. Quả bom đến cửa hầm của chị Hà giết chết chị cùng đứa con trong bụng và cháu bé hai tuổi, con dâu của chị. Một người bạn gái của chị chết cạnh đó. Vệt bom B.52 đầu tiên ấy giặc Mỹ giết hại toàn đàn bà và trẻ con"¹

        Đêm 18 tháng 12, B.52 không chỉ ném bom rải thảm xuống Uy Nỗ có một lần, mà tới ba lần... Ngô Văn Phú đã ghi chép về đợt ném bom thứ ba như sau :

        "Chị Thoa và anh Tụng nghe tiếng bom réo, lấy thân mình che chở cho đứa con nhỏ vừa sinh chưa kịp đặt tên, đều bị giết cả. Ở một căn nhà khác, khi giỡ ngói, gỗ ra thì bà Nụ và hai con đã chết trong giường. Người mẹ chết, bàn tay còn ôm choàng che chở cho con mình. Trong một căn hầm, anh Ly cùng ba con nhỏ chết không còn một ai. Cái làng bị đánh hết sức ác liệt, tàn bạo. Mỗi tấc đường, mỗi cành cây nát tướp, mỗi đống gạch vụn, mỗi giọt máu của người chết còn rớt lại là một lời tố cáo, lời kêu gọi trả thù"². Bè lũ Ních-xơn đã dùng B.52 để mở màn cái gọi là "cú xốc ào ạt" của chúng như thế đấy !

----------------
1. 2 Hà Nội 12 ngày ấy, Nhả xuất bản Văn học. Hà Nội tr. 119 và tr. 120

        Từ ngày 23 tháng 10 năm 1972; khi những tin tức phong thanh về hội nghị Pa-ri lan truyền ở Hà Nội, cùng với việc Ních-Xơn ngừng; ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra, người Hà Nội nghĩ nhiều đến hòa bình. Hà Nội nhanh chóng bình yên trở lại. Vẫn biết kẻ thù thường tráo trở, vẫn biết một ngày nào đó máy bay Mỹ có thể ném bom trở lại... nhưng người Hà Nội vẫn quen tranh thủ từng ngày, từng tuần... thành phố tạm yên tiếng bom, tiếng súng đã tạo cho minh một cuộc sống yên ổn, thanh bình.

        Tháng 11, từ những nơi sơ tán, người Hà Nội lục lục kéo về thành phố. Lần này những người trở về phập phồng hy vọng: biết đâu, sắp tới hiệp định Pa-ri sẽ được ký kết ? Không ít những người trước khi về thành phố, đã liên hoan chia tay với bà con đã cưu mang mình trong những ngày sơ tán.

        Kẻ ở người đi, vui vẻ nói với nhau: "Lần này về Hà Nội đón tin hòa bỉnh luôn !". Họ còn mời nhau Nô-en này ra Hà Nội chơi. Nhiều lứa đôi đã chọn dịp này đẽ làm lễ cưới.

        Sau 55 ngày sống trong bình yên, không có bom đạn đe dọa. Không phải bỏ nhà đi sơ lán. Không phải sớm, tối mấy bận chui hầm... 55 ngày, vị ngọt của hòa bỉnh thấm đần vào từng con người, qua mọi chi tiết của đời sống thường ngày.

        Giữa hoàn cảnh ấy, máy bay B.52 ập đến. Sự ác liệt trở nên tàn khốc hơn nhiều. Chính kẻ thù muốn tạo ra một cú sốc như thế. Tiếng máy bay. Tiếng súng. Tiếng bom nối nhau, từng đợt dài, bất thần ập đến giữa một đêm đông, mọi người đoàn tụ cả trong các tổ ấm của mình.

        Những bài học xương máu ở Hải Phông là một lời nhắc nhở nghiêm khắc. Làm thế nào để một thành phố có hơn một triệu dân vừa chiến đấu tốt, vừa phòng tránh tổt ?

        Tiếng bom B.52 lúc đầu còn dội lẻn từ hướng Sơn Tây, Nội Bài. Đợt hai bom nổ ở Đông Anh. rồi Yên Viên, Gia Lâm... Trong đêm tối, cứ ngỡ từng thảm bom, đợt bom, đủ cào bằng đi những dãy phố quen thuộc ở Hà Nội...

        Mặc dầu chưa một lần nào phải đối phó với B.52 nhưng nhân dân Hà Nội không hề hoảng hốt. Cảnh sơ tán khá bình tĩnh, trật tự. Nhiều nơi các đội dân phòng phải đến từng nhà giục đi sơ tán.

        Sự gian truân, vất vả thì không tránh khỏi. Đầu đội trời, chân đạp đất, tất cả ra đi giữa đêm đông giá rét. nhiều mẹ già, nhiều em nhỏ của chủng ta còn thiếu áo ấm, tất ấm, thậm chí quên cả đôi dép để đi. Những bàn chân can trường ấy đã phải cuốc bộ hàng chục cây số... Những tiếng "B.52 ! B.52 !" thốt ra ở nhiều người, được hiểu là "tội ác", là "man rợ", là những tai ương không lường hết được...

        Mặc dầu Hà Nội đang trải qua một cuộc sơ tán lớn nhất trong lịch sử, nhiều người trong thành phố vẫn nấn ná chưa muốn đi. Đối với họ phải thay đổi nấp sống quen thuộc thường ngày quả là một thử thách còn lớn hơn cả bom đạn... Một buổi hẹn hò chưa đến được với nhau. Một mái gà vừa xuống ổ. Một con lợn chưa biết nên giữ hay mang nó đi theo. Vì mấy thứ tem phiếu chưa mua được... Chỉ cần một trong ngần ấy lý do cũng đủ để cho mỗi người tìm cách nấn ná thêm một ngày, thậm chí chỉ là một đêm, ở lại Hà Nội.

        Ở đây, đang có một ngọn đèn điện một vòi nước, một bản nhạc hay mà nơi sơ tán thì chẳng bao giở có... Thế rồi, lũ B.52 ập vảo đánh nhiều điểm ở nội thành. Bom rơi ở khu tập thể An Dương, ở bệnh viện Bạch Mai, ở đường Láng và ở Khâm Thiên... Sự nấn ná thường tình, đáng thương biết bao, đã trỏ thành sự chậm trễ không còn sửa chữa được. Biết bao người đã phải trả giá cho sự chậm trễ ẩy ngay trên giường nằm của họ.

        Một chiến sĩ lái xe chở đạn tên lửa đă kể với chúng tôi câu chuyện san đây:

        "Sáng 21 tháng 12. chúng tôi đang lo cuống lên vì thiếu đạn. Tôi phóng chiếc xe TZM của mình như bay đến gần Cầu Giấy thi gặp một bà cụ đứng chắn giữa đường, tay vẫy một vuông vải.

        - Mẹ ơi ! Xe của con đang đi chở đạn. Con không tiếc mẹ đâu! - Tôi nói với bà cụ như vậy.

        - Chú làm ơn làm phúc! Thương lấy mẹ con nó ! - Bà cụ chỉ vào bên đường. Nép dưới một gốc bàng có một chị phụ nữ đang ẵm con. Nhìn khăn áo của chị, tôi đoán chị mới sinh nở được mấy ngày. Hoàn cảnh thật éo le. Tôi còn đang suy nghĩ thỉ bà cụ lại van vỉ:

        - Em nó mới sinh được hai hôm ! Chú làm ơn, làm phúc...

        Thấy tôi im lặng, bả mẹ quả quyết gọi:

        - Này, con ơi, bế nỏ ra đây! Cha đẻ thằng Ních-xơn, cũng là vì nó cả! - Bà cụ coi như tôi đã xuôi, chạy vảo đỡ sản phụ. Tôi đành phải mở cửa buồng lái làm theo "mệnh lệnh" của bà mẹ.

        Một gương mặt trẻ trung, trắng bủng. Đôi mắt thì mọng đỏ vi khóc nhiều... Nhìn người phụ nữ mới sinh nở lả lướt như một tàu lá, lòng tôi nhói lên. Tôi giục bà cụ: "Mẹ lên xe đi, con chạy đây nảy". Cắt ngang câu nói của tôi là tiếng khóc của đứa trẻ sơ sinh. Tiếng "oa... oa" thoảng trong từng cơn gió bấc đang gào rít.

        - Nó đói, nó rét đấy, con ạ ! - Bà cụ thầm thì. Bàn tay già nua xoa xoa vảo tấm mền quấn chặt lấy đứa trẻ.

        Tôi đang định đỡ bà cụ ngồi vào buồng lái thí cụ lại tụt xuống:

        - Tôi không đi đâu. Trăm sự nhờ chú giúp mẹ con cháu nhé!

        Tôi rất vội. Không kịp hỏi vì sao bà cụ lại không theo con và cháu. Đóng cửa xe lại, tôi "vù" ngay.

        Xe chạy đến cầu Diễn, tôi hỏi người mẹ trẻ :

        - Bà cụ là bà nội hay bà ngoại của cháu đấy ?

        - Dạ, không phải đâu ạ. Em ở trong thành phố, đưa cháu đi sơ tán. Ra đến Cầu Giấy thì gặp bà cụ... Thấy mẹ con em chạy giặc khổ sở quá, cụ giúp em cho cháu bú rồi đứng ra giữa đường vẫy xe cho em. Xe nào cũng đỗ lại, nhưng đã chở chật ních người đi sơ tán rồi. May quá, cụ đã vẫy được xe của anh...

        Tôi chì kịp "à" lên một tiếng rồi lắng tai nghe người phụ nữ ngồi bên cạnh kể tiếp :

        - Sáng 19 em sợ quá, theo hàng phố đi sơ tán ngay. Đến nơi mới nghĩ đến việc em có thể sinh cháu ở nơi sơ tán. Lúc ẩy mới thấy thiếu đủ thứ. Không ngờ ngay chiều hôm ấy quay lại Hà Nội để chuẩn bị thêm một ít đồ dùng, em trở dạ. Bom đạn như thế anh bảo em đến nhà hộ sinh sao được? Em sinh nở lần đầu, không cỏ người đỡ đần lại không đến nhà hộ sinh, nên vật vã khổ sở lắm. Cũng may có một bà cụ hàng xóm chạy sang. Lúc đó B.52 đang ném bom, em vừa khóc; vừa giục bà cụ xuống hầm. Bà cụ gắt : "Tôi sống để mẹ con cô chết ư ?".

        Sinh cháu rồi em liều nằm lại nhà. Đêm hôm qua nó lại đánh dữ quá. Mỗi lần báo động B.52 các anh "dân phòng" lại phải chạy đến giúp em và cháu xuống hầm.

        Sáng nay em quyết định đưa cháu đi sơ tán. Ở lại thành phố làm cho bao nhiêu người phải bận bịu, khổ sở vì mẹ con em.

        Cô ấy vừa sụt sịt khóc, vừa kể chuyện. Tôi đã đưa hai mẹ con đến Phùng. Biết làm thế nào được... hai mẹ con lại phải đứng ở  bên đường vẫy một chiếc xe khác. Ngay sau đó, tôi đã kể lại câu chuyện trên đây cho các chiến sĩ lắp ráp đạn và các chiến sĩ ở trận địa tên lửa nghe".

        Đêm 18 ấy, một chiếc xe "ca" chở khách từ Bắc Ninh về đến thị trăn Yên Viên thì gặp bom B.52. Chiếc xe bị lật ngửa xuống giữa một hố bom lớn. Tiếng kêu từ trong chiếc xe bẹp dúm vọng ra. Đội "dân phòng" và các chiến sĩ cảnh sát chạy ngay đến. Những người bị thương, bị chết lần lượt được đưa ra khỏi xe. Duy có một cô gái ngồi ở cuối xe, hai bắp chân bị kẹp cứng dưới một một khung ghế bẹp, không làm sao gỡ ra được. Cuốc chim, xà beng dược dửng để bẩy phá thành xe một cách tuyệt vọng. Tiếng kim loại va đập chát chứa không át nồi tiếng kêu tuyệt vọng, đau đớn của cô gái còn nằm lại trong xe...

        Cùng giờ ấy, một vệt bom B.52 "đi" vào giữa làng Gia Thụy. Làng này bị tàn phá không khác gì Uy Nỗ, Yên Viên.

        Mười năm sau, năm 1982, chúng tôi được nghe chị Phưọng, nguyên là bí thư chi bộ thôn Gia Thụy người đã có danh hiệu là "Tư lệnh bám trụ" trong suốt 12 ngày đêm ấy, kể chuyện. Chị Phượng nói:

        "Chiều ngày 18, chúng tôi nhận được chỉ thị khẩn cấp của thành ủy, huyện ủy về khả năng B.52 có thể đánh vào Thủ đô Hả Nội. Làng tôi ở sát sân bay Gia Lâm, đã nhiều lần bị máy bay Mỹ tàn phá nặng nề nên chúng tôi rất nhạy với chỉ thị tác chỉến này.

        Chi ủy, chi bộ họp ra nghị quyết ngay. Chúng tôi dự kiến sáng 19 sẽ lãnh đạo, giáo dục nhân dân tình hình rồi tổ chức triệt để sơ tán. Họp xong thi tối. Trời rét, một số đồng chí lớn tuổi trong chi bộ còn ngôi quây quần quanh ấm trà nóng. Lúc đó anh H. cán bộ quân đội về hưu nói với mọi người: "Yên trí, B.52 chỉ đánh ban ngày, ít đánh đêm". Biết anh đã từng lăn lộn nhiều năm ở chiến trường miền Nam, chắc có kinh nghiệm về B.52 chúng tôi tin ngay. Vả lại, lúc đó tâm lý chung, chẳng ai mong lũ quỷ dữ ấy đến.

        Tuy vậy, từ chập tối hễ có còi "ủ" báo động bên thành phố là tôi lại chạy đến từng nhà, thúc bà con xuống hầm.

        Trời tối, đến nhà ai tôi cũng đánh tiếng từ ngoài cổng : "Nhà ta đã xuống hầm cả chưa ?". Nhận được lời đáp từ các cửa hầm, tôi mới yên tâm quay ra.

        Vào đợt báo động thứ ba, đến nhà cụ Đ. tôi thấy mấy bà cháu vẫn ngồi túm tụm bên miệng hầm. Hỏi mới biẽt, trong hầm có rắn. Tôi soi đèn cầm gậy vào hầm đập chết một con rắn mòng. Rồi dắt bà, bế cháu vào hầm. Con bé út mới đầy tuổi ngủ oặt ngủ oẹo trên tay bà, nom đến thương. Chị nỏ đã năm tuổi thì lại đang run bắn trên tay tỏi. Tôi cảm thấy cháu đang khiếp hãi mội cái gì đó hơn là sợ máy bay Mỹ. Nó cứ níu chặt lẩy áo tôi không chịu buông ra. Khi tôi đặt cháu xuống hầm, con bé vừa úp mặt vào ngực tôi, vừa mếu máo: "Cô ơi, bố con rắn có về giả thù không hả cô ?";
 
        Lời con trẻ như cứa vào gan ruột. Rời khỏi căn hăm, tôi vùng chạy trong đêm tối. Một tình cảm lạ lùng uất nghẹn làm tôi suýt bật khóc. Chợt nghĩ đến bọn con nhỏ của tôi. Đêm nay các cháu cũng phải chui xuống căn hầm ầm ướt với ông bà. Cũng: rất sợ rắn. Sợ bóng tối. Thằng cu Hiển còn có thêm nỗi sợ mẹ đi đêm nhiều, ngã xuống ao, con thuồng luồng ăn thít...
Tôi có ngờ đâu chỉ mấy chục phút sau, bom đạn của giặc Mỹ đã cướp đi của dân làng chúng tôi mấy bà cháu cụ Đ, Cứ nghĩ đến đứa cháu gái, đến lúc sắp bị giết hại vẫn còn sợ "Bố con rắn trả thù", tôi lại không cầm được nước mắt.

        Đợt một, bom nổ ở phía Đông Anh, đồng chí H. vẫn nói: "Đây là "ép" chứ không phải "bê"!", Tôi lại tin anh một lần nữa. Hơn một tháng rồi, ắng đi không có bom đạn ở Hà Nội. Dân làng tôi đi sơ tán nhao về cả. Bây giờ "bê" hay "ép" đến đều nguy hiểm cả.

        Gần nửa đêm. thằng "bê" lần đến làng tôi. Lúc ấy tôi vẫn đang ngồi dưới hầm nói chuyện với mấy cô dân quân. Chủng tôi hỏi nhau: Đêm nay sao thao thức khó ngủ làm vậy?

        Bỗng ruỳnh ! ruỳnh !... ruỳnh ! ruỳnh !...

        Tiếng nổ của bom B.52, không dữ tợn như tôi vẫn nghĩ. Sức ép thì mạnh lắm. Chiếc hầm kèo của chúng tôi bị bóp méo sệch. Ngực tôi bị ép tê điếng, đau nghẹn. Dứt tiếng bom, tôi bật dậy, cố trườn lách, chui ra khỏi hầm.

        Thật là khủng khiếp ghê rợn ! Nhà cửa, cây cối, xóm ngõ, rậm ngợp là thế, bỗng bị quét quang đi  đâu cả. Trước mặt tôi là một vùng bằng địa, xơ xác. Hố lớn, hố nhỏ sâu hoắm, đen ngòm nham nhở trước mắt tôi. Tất cả hoang vắng, rùng rợn quả! "Cứu bà con, các đồng chí ơi!". Tôi chạy tới cốc cửa hầm quỳ phục xuống, gào gọi các cô dân quân. Tiếng gọi giúp tôi trấn tĩnh lại.

        Chợt nghĩ đến hai bố mẹ già và các con nhỏ chân tay tôi bủn rủn, muốn khuỵu xuống. Nhưng những tiếng kêu cứu vẳng đến không cho phép tôi nghĩ ngợi nhiều hơn... Một đồng chí dân quân báo cho tối biết: Nhà anh H. bị trúng bom. Mẹ anh, vợ vả tám đứa con anh bị bom Mỹ giết cả. Cho đến bây giờ anh vẫn day dứt ân hận : "Tại sao đêm ấy tôi lại cỏ thể nói một cách chủ quan B.52 không đánh đêm ?".

        ... Chạy về đến ngõ nhà minh, tôi gặp ông Q., ông là người nhát bom đạn lắm. Nhà cỏ hai cái hầm, cái chắc chắn hơn ông dành cho mẹ già và các con nhô. Còn hai vợ chông ông thời chui vào căn hầm tuềnh toàng chẳng ra gi. Bom B.52 đã nhấc bổng căn hàm của vợ chồng ông. Họ bị ném xa ra vườn chuối. Khi tỉnh lại, ông bà Q. chạy đến căn hầm mà mẹ già và các con ẩn nấp. Chỗ đó là một hố bom sâu...

        Hai vợ chồng ông Q. như phát điên, gào khóc thảm thiết. Rồi có lẽ vì hoảng sợ quá, họ cứ thế lội ào qua ao mà chạy. Sang bên kia ao, ông Q. vấp phải một đứa trẻ nằm vật trên bờ. Xốc đứa trẻ đã mềm xỉu bên vai. ông Q. vừa chạy vừa la làng: "Bà con ơi có đứa trẻ nhà ai đây này !... ". Các cô dân quân chặn ông lại, làm hô hấp nhân tạo cho thằng bé.

        Khi tôi đến, ông Q. đang gục xuống khóc nức nở bên đứa trẻ.  Nó chính là con trai út của ông. Một cô dân quân ghé vào tai tôi nói sẽ: "Chị Phượng ơi, nhà chị mất sạch rồi !". Thấy tôi chết đứng vì câu nói lỡ lời của cô, cô dân quân kéo tôi ra một chỗ thì thầm. Thì ra bom B.52 quét sạch ngôi nhà bồn gian mà gia đỉnh tôi giành dụm hàng chục năm trời mới xây dựng được. Ông bà và các cháu nhà tôi thoát chết, được dân quân dẫn ra ngoài đường năm, dặn: "Cứ xuôi về hướng Như Quỳnh mà chạy".
Lúc đó, dân từ thị trấn Gia Lâm, Thượng Cốt, Cầu Chui và dân làng tôi tất tả chạy đi sơ tán đông vô kể. Xe vận tải của bộ đội chỉ dành cho cụ già, em nhỏ lên xe, rồi "bốc" xuống một làng nào đó trên đường năm để sơ tán. Ông bà tôi vừa đưa được các cháu lên xe, còn đang lúng túng, chưa kịp lên xe thi xe chạy. Các cụ chỉ kịp nghĩ: "Cốt sao cứu được lũ trẻ, mình già rồi chậm chân, có chết cũng không sợ !".

        Bốn cháu nhỏ nhà tôi đã nhập vào dòng người đầu tiên chạy khỏi thành phố đêm hôm đó. Cháu Loan, chị cả, mới mười tuổi đầu, cháu Hữu bé nhất mới hai tuổi. Sau mười hai ngày đêm, tôi mới gặp lại các cháu. Giặc Mỹ thì tàn ác là thế, mà tình nghĩa đồng bào thì thật là quý hóa. Nếu không có sự đùm bọc, cưu mang ấy thì cháu Loan làm sao có thể đưa ba em đi "sơ tán" với hai bàn tay trắng. Cháu Loan kể, lúc bế các cháu xuống ô tô, chú lải xe thấy thằng cu Hiền khóc, chú đã lấy trong buồng lái cho cháu một phong lương khô... "

        Mùa hẻ năm 1982

        Chỉ còn mấy tháng nữa là đến ngày kỷ niệm mười năm đánh thắng B.52. Chúng tôi đã lần lượt trở lại Uy Nỗ, Yên Viên, Gia Thụy, Khâm
Thiên... Đó chưa phải là tất cả những nơi B.52 đã gây tội ác ở Hà Nội. 12 ngày đêm "chiến dịch đánh vào dân thường" của đế quốc Mỹ đã gây biết bao đau thương, tang tóc ở thành phố này. Bên cạnh những "bảng vàng chiến công" chúng ta đã có những "hồ sơ tội ác" của kẻ thù.

        Những ngày chiến đấu bảo vệ Hà Nội, các chiến sĩ Phỏng không - Không quân đã được mắt thấy, tai nghe những tội ác mà kẻ thù gây ra ngay tại Thủ đô. Lòng căm thù giặc đã nhân lên nguồn sức mạnh kỳ lạ. Chúng ta đã nghe nói nhiều về một khoa - học - căm - thù. Trận đánh này, tiền tuyến, hậu phương quyện lại trong thành phố rộng năm trăm cây số vuông. Đến trận địa của tiểu đoàn 59 phải đi qua đống quan tài chở đến mai táng các nạn nhân ở Cổ Loa, Uy Nỗ... Đến tiểu đoàn 77, phải đi qua khu tập thể An Dương, nơi B.52 vừa rải thảm... Và một Khâm Thiên lay động tâm can quân dân cả nước và dư luận thế giới, đã trực tiếp tác động đến tâm tư, tình cảm, trách nhiệm của những chiến sĩ đang chiến dấu bảo vệ bầu trời Hà Nội.

        Trước khi mang bom B.52 rải thảm trên những khu phố đông dân ở Hà Nội, đế quốc Mỹ đã lừng phạm những tội ác tương tự ở Hải Phòng. Không phải ngẫu nhiên Ních-xơn và bọn tướng tá Mỹ đã chọn đêm 15 rạng ngày 16 tháng 4 năm 1972 để tiến công vào thành phố cảng, đông dân thứ nhì miền Bắc. Đêm hôm đó là thứ bảy. Bom B.52 đã rải thảm trên những căn nhà êm ấm vào một đêm xum họp cuối tuần.

        Mùa hè năm nay chúng tôi dã trở lại khu phố Khâm Thiên. Nơi cách đây mười năm, B.52 đã ném bom rải thảm trên mặt phố!

        Hôm nay đường phố Khâm Thiên tuy chưa xây dựng lại được bao nhiêu, nhưng cảnh phố rất nhộn nhịp. Người, xe qua lại như nước chảy.

        Một ngõ chợ Khâm Thiên người mua, kẻ bán đông chặt như nêm. Những tà áo phụ nữ nhiều màu làm cho cảnh chợ thêm đẹp. Mùa hạ, có biết bao thứ hoa quả bày bán ở chợ này. Mùi dứa chín, ổi chín, mùi hoa thiên lý, hoa nhài... Màu sắc chói chang, sinh hoạt tấp nập, dưới một vòm trời trong vắt, xanh thăm thẳm... Tất cả không gợi cho ta những gì là đau thương, thảm họa đã xảy ra ở đây trong quá khứ. Nói đến tội ác của máy bay B.52 ở Hà Nội không thể không nhắc đến Khâm Thiên. Khâm Thiên là bản cáo trạng điển hình nhất, tố cáo âm mưu đánh vào các khu dân cư của chiến dịch "Laỉ-nơ bách-cơ 2".

        Trước khi đến đây, chúng tôi đã tìm đọc nhiều sách báo, tài liệu nói về trận bom B.52 đánh vào Khâm Thiên đêm 26  tháng 12 năm 1972. Chứng tôi muốn nhìn, muốn nghe nói về Khâm Thiên ngay tại nơi đã xảy ra vụ thảm sát. Đã mười năm trôi qua, cách nghe, cách nhìn này vẫn là cách tiếp cận với sự thật đáng tin cậy nhất.

        Chúng tôi đứng trước đài kỷ niệm Khâm Thiên. Bức tường gạch bị sức bom xén tiện, vẫn y nguyên từ cải đêm 26, đêm căm thù ấy. Tượng đài người phụ nữ bồng con, nét mặt căm hờn mà nhà điêu khắc Diệp Minh Châu đã sáng tạo ngay sau trận bom B.52 đã đưa chúng tôi trở lại quá khứ.., Một nén hương thơm, một đĩa hoa tươi dưới chân tượng đài, gợi nhớ những mất mát, đau thương.

        Những ai chưa một lần được đến đài Kỷ niệm Khâm Thiên, xin nhớ cho rằng, từ đêm 26 tháng 12 năm 1972 cùng với rất nhiều mất mát khác,
Khâm Thiên mất đi ba số nhà 47, 49 vả 51. Ngày nay, nếu các bạn đến Khâm Thiên, chỉ thấy bên số lẻ có số nhả 45 rồi đến số nhà 53. Thay vào ba số nhà đã mát là đài kỷ niệm Khâm Thiên.

        Cùng đến đài kỷ niệm với chúng tôi, có đồng chí Trần Tuế, phó chủ tịch ủy ban nhân dân phường Khâm Thiên. Theo yêu cầu của chúng tôi, hôm nay ở trụ sở ủy ban sẽ có một buổi tiếp xúc giữa chúng tôi và những người đã chiến đấu ở Khâm Thiên đêm 26 tháng Chạp.

        Trên đường từ đài kỷ niệm về trụ sở Ủy ban phường, anh Trần Tuế khẽ giật tay áo tôi rồi chỉ một phụ nữ mặc chiếc áo "đuôi tôm" đúng "mốt" thời trang, hỏi khẽ:

        - Anh hãy nhìn kỹ cô gái kia... Cô ấy có đặc điểm gì nào?

        - Một phụ nữ đẹp ! - Tôi buột miệng trả lời. Cô gái có gương mặt rất xinh, nhưng cũng không còn ở tuổi thanh xuân rực rỡ nữa... Nhìn theo cô gái, tôi bỗng kêu lên khe khẽ:

        - Cô ấy bị cụt một tay thì phải...

        - Chưa thật đúng. Cô ấy bị cụt cả hai tay! Nạn nhân bị bom B.52 đó !

        Cô gái đã đi khuất. Đồng chí phó chủ tịch phường buông một tiếng thở dài, kể tiếp: Cô tên là Kim X, cô bị thương năm 17 tuổi. Hồi đó cô đang bước vào cái tuổi rực rỡ nhất của thời con gái. Cô là một "hoa khôi" của khu phố ba vạn dân này. Mười năm qua, quãng đời đẹp nhất của người con gái của Kim X. trôi qua trong cảnh tật nguyền. Cô vẫn chưa lấy chồng...

        - Một cô gái như thế, đành chịu lỡ làng sao ? Tôi thốt lên phẫn uất...
 
        - Cùng chưa hẳn đã lỡ làng. Nhưng tuổi trẻ thì đã đi qua rồi ! - Trần Tuế nói vậy rồi im lặng.

        - Các anh nên giúp đỡ cô ấy! - Tôi buột ra một lời đề nghị.

        - B.52 của giặc Mỹ đã để lại cho chúng ta biết bao hậu quả! - Anh Trần Tuế nói với tôi như vậy rồi im lặng, cắm cúi bước.

        Tôi được biết, anh là người sinh ra ở Khâm Thiên. Năm 1972 khi B.52 đánh vào khu phố của anh, Tuế đang chiến đấu ở mặt trận Quảng Trị. Đến hôm nay, quân thù còn để lại bao nhiêu hậu quả mà thường ngày các anh ở phường vẫn phải quan tâm giải quyết. Biết tôi chưa dứt khỏi những ý nghĩ về quá khứ, Trần Tuế chậm rãi nói:

        - Cũng khó lắm anh ạ: Chiến tranh đâu chỉ làm khổ một cuộc đời cô X. ? Hôm qua, ông cụ Thúy mất năm người con trong trận bom B.52, bây giờ phải nuôi năm đứa cháu dại, mới đến gặp tôi. "Chưa hết tháng đã hết gạo, chú ạ!". Ông cụ chỉ nói như một lời tâm sự mà chúng tôi phải nghĩ nhiều lắm. Nhà cụ dột nát quá rồi, mùa mưa này ỏng cháu sống ra sao đây ?

        Trần Tuế thôi không nhắc đến Kim X, cô gái xinh đẹp bị tật nguyền. Tôi biết anh muốn nói với tôi: Làm sao có thể giải quyết mọi việc trong, cùng một lúc ?

        Ở trụ sở ủy ban nhân dân phường, chúng tôi được gặp bác Kiệm, bác Thê và nhiêu bà con là nạn nhân của B.52. Chúng tôi đã động đến nỗi đau của những người dân Khâm Thiên. Mới nhắc đến chuyện cũ, bác Kiệm đã rưng rưng lệ. Nhìn người nữ cán bộ đã về hưu ấy. tôi cố hình dung ra một bác Kiệm cách đây mười năm, đã xông pha trên đường phố Khâm Thiên, tìm hầm, cứu bà con trong khối phố. Chính bác đã đi nhặt từng phần thi thể khâm niệm cho các nạn nhân bị bom B.52 giết hại. Mặc dầu nhân dân Khâm Thiên đã đi sơ tán khá nhiều, nhưng khu phố vào loại có mật độ dân số cao nhất ở Hà Nội này, đêm 26 tháng 12 vẫn còn khá nhiều người ở lại. Nhà cụ Trịnh Phúc ở ngõ ba, cả chín người bị bom B.52 giết hại. Cụ Trịnh Phúc năm ấy đã 72 tuổi. Cháu nội của cụ mới ba tháng tuổi cũng bị giết hại cùng với cha mẹ và ông bà. Nhà ông Phạm Ngọc Thuyết ở số 22 Khâm Thiên cũng bị mất chín người. Ở số nhà 42, Phượng và Lan là hai chị em ruột. Phượng vừa tròn 18 tuổi, còn Lan 20. Phượng vừa có giấy gọi vào học trường Đại học bách khoa cách đó mấy ngày. Một quả bom lớn rơi trúng hầm của Lan và Phượng. Quả bom tàn ác chỉ để lại những vụn vải hoa thấm máu của hai chị em, hai cô sinh viên trẻ ấy.

        Ở Khâm Thiên còn biết bao nhiêu chuyện thương tâm nữa. Một quả bom rơi trúng nhà ông Nhâm, giết chết một lúc bốn thế hệ. Nhà bà Đ. mất bốn người. Bốn người bị bom B.52 giết bằng bốn cách khác nhau. Ông chạy vào gầm cầu thang, bom đánh sập. Bà xuống hầm cá nhân, làm bằng một chiếc thùng "phuy" chôn sâu xuống đất. Bom B.52 ép mạnh, thùng "phuy" bị bẹp, giết chết bà. Hai chị em cô L. xuống một chiếc hầm xây vững chắc. Bom chỉ đánh sập cửa hầm, lẽ ra không thể chết được. Nhưng ác độc thay, bom đã đánh vỡ một đường ống nước. Nước tràn vào hầm của hai cô. Dâng cao dần lên. Mặc dầu hai cô đã kêu cứu. cố bởi cửa hầm để chui ra nhưng cha mẹ thì đã chết, cửa hầm bị lấp kín. Khi đội dân phòng bới được cửa hầm ra, hai cô gái còn ôm nhau chết chìm trong nước...

        Cách đây mười năm, tin B.52 ném bom rải thảm vào khu phố Khâm Thiên đã đến các trận địa, sân bay rất nhanh. Ngay buổi sáng 27 tháng 12 năm 1972 nhiều cán bộ, chiến sĩ đi công tác đã rẽ qua Khâm Thiên. Nhiều đồng chí đã len lỏi trong những dãy nhà sụp đổ để tận mắt chứng kiến tội ác man rợ của kẻ thù. Cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn 77 kể với chúng tôi: sáng 27 tháng 12 xuống phổ biến nhiệm vụ chiến đấu cho đơn vị, đứng trước hàng quân đồng chi phó tư lệnh sư đoàn phòng không Hà Nội, Lê Huy Vinh mới nói được mấy lời: "Tôi vừa mới đến Khâm Thiên.. " đã không cầm được nước mắt.

        Đồng chí Trần Xanh kể rằng: Buổi sáng hôm ấy đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đến Khâm Thiên. Đại tướng đã đến những nơi bom đạn tàn phá nặng nề nhất. Đồng chí rất ít nói. Thỉnh thoảng, Đại tướng lại quay sang nói với những người cùng đi, những câu vắn gọn: "Dã man ! Dã man đến thế là cùng !".

        Trên đường về sở chỉ huy quân chủng, Đại tướng yêu cầu chúng tôi báo cáo những biện pháp mà bộ đội phòng không Hà Nội phải làm ngay để đêm nay trừng phạt đích đáng tội ác giết hại dân thường của chúng ở Hà Nội.

        Chiếc máy bay B.52 bị bắn rơi xuống đường Hoảng Hoa Thám trong đêm 27 tháng 12 chính là đòn trừng phạt đó.

        Ngày nay, Khâm Thiên được nhân dân cả nước và nhiều bè bạn quốc tế biết đến. Trước khi chúng tôi đến Khâm Thiên ít ngày, khoảng giữa tháng tư năm 1982, có một đoàn các nhà điện ảnh Pháp, Ca-na-đa, Mỹ... đã đến Khâm Thiên. Tội ác của đế quốc Mỹ ở Việt Nam vẫn đang là đề tài của nhiều tác phẩm nghệ thuật của thế giới.

        Những ngày công tác ở Khâm Thiên, chúng tôi còn được nghe một câu chuyện, một huyền thoại về tượng đài người phụ nữ bồng con ở đài Kỷ niệm Khâm Thiên.

        Số nhà 49, nơi ngày nay đặt đài kỷ niệm vốn là một ngôi nhà ba tầng. Bom B.52 đã đánh sập hai tầng của ngôi nhà ấy. Khi những ngôi nhà số 47,49 và 51 đổ xuống thành một đống gạch vụn khổng lồ, những người cứu sập chạy đến đau xót, bất lực trước đống gạch vụn đó. Bên trong đống gạch vỡ vẫn vọng ra những tiếng kêu khe khẽ và tiếng khóc của một em bé... Những tấm bê-tông của những tầng trên phủ lên tầng một nặng hàng tấn. Không thể dùng xẻng, cuốc đào bới được. Phải chờ cần cẩu đến.
Mãi sáng hôm sau, xe cần cẩu mới tới được. "Vẫn còn nghe thỉnh thoảng cỏ tiếng trẻ khóc và tiếng người phụ nữ kêu rất nhỏ! Những người cứu sập không ngờ trong đống gạch vụn ấy các nạn nhân còn sống đến bây giờ. Họ cuống lên, niềm hy vọng làm cho họ cương quyết hành động. Nhưng suốt buổi sáng hôm đó chiếc cần cẩu loại nhỏ không nâng nổi những tâm bê-tông nặng nề đó.

        Trong khi chờ đợi cần cầu khỏe hơn đến cứu, hình như vẫn cỏ tiếng rên, tiếng trẻ khóc từ ngôi nhà 49 vọng ra. Có ở đâu, vào lúc nào sự bất lực của con người trước tội ác, làm cho con người đau đớn, khổ sở như lúc này. Những người cứu sập mặt mày hốc hốc, đen nhẻm. Chân tay họ rớm máu... Vậy mà khi chiếc cần cẩu cỡ lớn vừa được đưa tới, Họ lại lao vào cuộc chiến đấu mới, cố giành từ bàn tay thần chết người mẹ trẻ và đứa con nhỏ của chị. Đã muộn mất rồi. Những tấm bê-tông được cẩu lên. Các vòm chân cầu thang lộ ra. Ở phía trong cùng người mẹ trẻ đang ngồi dựa lưng vào tường, đầu ngoẹo đi. Đứa con nhỏ trong tay chị như vừa thiếp đi trong giấc ngủ...

        Người mẹ ấy và đứa con yêu của chị đã trở thành hình tượng nghệ thuật, đứng mãi mãi ở nền nhà số 49 để tố cáo tội ác rất dã man của đế quốc Mỹ. Câu chuyện người mẹ bồng con sống trong tuyệt vọng ở ngôi nhà bị sập tới hai ngày đã trở thành một huyền thoại. Ngay ở Khảm Thiên đã có những chi tiết khác nhau. Cũng như rất nhiều người khác, nếu không đến Khâm Thiên, làm sao chúng tôi được nghe câu chuyện đau thương ấy.

        Tháng chạp năm 1972 "cú sốc ào ạt" của Ních- xơn đã chụp xuống đầu người già, phụ nữ và trẻ em ở Hà Nội. Chỉ riêng ở Uy Nỗ Đông Anh, mười lăm phụ nữ đang mang thai bị bom Mỹ giết hại. Hai cháu sinh đôi Nguyễn Thị Trước, Nguyễn Văn Sau chưa bập bẹ gọi "mẹ" thì đã phải chịu cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ.

        Đến Đông Anh. chúng tôi gặp lại cháu Đỗ Anh Lực tức Đỗ Anh Dũng. Lực chính là chú bé mới sinh dược 18 ngày con anh Tụng, chị Thoa mà cách đây mười năm nhà văn Ngô Văn Phú đã nhắc đến trong đoạn văn chúng tôi trích dẫn ở phần trên. Anh Ngô Văn Phú có viết cháu bé mới sinh của anh Tụng, chị Thoa chưa kịp đặt tên đã chết cùng bố mẹ. Thực ra lúc đó cháu đã có tên Đỗ Anh Lực. Và nhiều người vẫn tưởng Đỗ Anh Lực đã bị chết cùng bố mẹ. Nhưng ngay đêm 18, chú bé mới sinh được mười tám ngày vừa qua một trận B.52 khủng khiếp, đã được đưa đến bệnh viện Đông Anh. Các y, bác sĩ ở đây đã cứu sống cháu. Xúc động trước sống sót đến lạ lùng của cháu, các bác sĩ đã đặt cho cháu một cái tên mới : Đỗ Anh Dũng!

        Anh Tụng và chị Thoa mất đi để lại bốn con nhỏ Phương - Châm - Hiệp - Lực. Phương năm nay vừa tròn hai mươi tuổi. Cô đã trở thành một cô nuôi dạy trẻ. Đỗ Anh Lực - Đỗ Anh Dũng năm tròn mười tuổi. Cánh cửa cuộc đời đang rộng mở đón Phương và các em cô bước vào cuộc sống.

        Những cô bé, chú bé chào đời vào tháng chạp năm 1972 sắp tròn mười tuổi! Đã có ai, các thày, cô giáo, các bậc cha mẹ... nói với các em: Đáng lẽ các em cất tiếng khóc chào đời vào những ngày hòa bình đầu tiên của đất nước này. Nhưng Nich-xơn, đã cướp mất của các em niềm hạnh phúc đó. Chính hắn đã mang B.52 tới. Tiếng khóc chào đời của các em đã chìm mất đi trong tiếng bom B.52 hủy diệt.

   
* Quả đạn cuối cùng

        Đằng sau những chiến công nổi bật của bộ đội tên lửa ở Hà Nội hồi tháng chạp năm 1972 còn có một thực tế không thể không nói tới: Lúc đó ở Hà Nội chỉ có trên dưới mười tiểu đoàn tên lửa SAM-2. Đã thế, suốt mười hai ngày đêm chiến đấu các tiểu đoàn đó đã phải đánh trong tình trạng khan hiếm đạn. Sau mười năm, nhìn lại trận đánh lịch sử đó, một câu hỏi được đặt ra: Nếu hồi đó ở Hà Nội có nhiều bệ phóng hơn, các bệ phóng đó được cung cấp đầy đủ đạn hơn, thì số máy bay B.52 bị bắn rơi, còn nhiều đến mức nào?

        "Không cần có thêm lực lượng. Chỉ cần có thêm nhiều đạn thôi, chiến quả cũng đã khác lắm rồi !". Nhiều cán bộ .tên lửa đã chiến đấu ở Hà Nội thời kỳ này, nói với chúng tôi như vậy.

        Nhắc đến chuyện thiếu đạn, đồng chí Đinh Thế Văn cũng nói: "Đêm 18 tháng 12 tiểu đoàn 77 bắn rơi tại chỗ một B.52. Những đêm sau tiểu đoàn chúng tôi còn bắn rơi tại chỗ mấy B.52 nữa. Điều đó chứng tỏ bộ đội tên lửa có đầy đủ khả năng tiêu diệt loại mục tiêu này. Rất tiếc, chúng tôi đã không có thật nhiều đạn để giành thắng lợi lớn hơn. Ở trận địa của chúng tôi ra-đa bị nhiễu B.52 nhẹ hơn ở các trận địa khác. Các trắc thủ của 77 lại bắt mục tiêu B.52 khá thành thục. Được phóng "thoải mái" hơn, chắc chắn phép xác suất còn cho tiểu đoàn 77 những kết quả khả quan hơn.

        "Hồi đó chúng ta đã không lường hết được quy mô to lớn của trận tập kích chiến lược mà kẻ thủ đã tiến bành. Phải qua đêm 18,- thực tế mới làm sáng tỏ khái niệm về một đợt tập kích lớn bằng B.52 vào Hà Nội là như thế nào. Khi nhận thức ra, có những thiếu sót sửa chữa không phải dễ. Chuyện chuẩn bị đạn tên lửa là một ví dụ.

        Vì lực lượng tên lửa có hạn, đạn lại không có nhiều nên ngay sau đêm chiến đấu đầu tiên, Bộ tư lệnh quân chủng đã sớm chủ trương giành tên lửa để đánh B.52. Toàn bộ gánh nặng phải đương đầu với hàng ngàn lần chiếc máy bay chiến thuật đánh phá cả ngày lẫn đêm dồn cho bộ đội cao xạ và không quân. Sẽ không có những chiến công oanh liệt của bộ đội tên lửa mà ngày nay chúng ta hằng ca ngợi, nếu ngày đó tên lửa không được đặt trong một thế trận hiệp đồng, thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc đã được xây dựng chuẩn bị rất công phu từ nhiều năm trước và đặc biệt được tổ chức khá năng động và hoàn chỉnh trong đợt chiến đấu hồi tháng Chạp ấy. Có thể ví trong bản hùng ca tháng Chợp tiếng súng giòn giã bền bỉ của bộ đội cao xạ, không quân và lực lượng dân quân là bè trầm, là cái nền tạo nên những chương cao trào của bản hùng ca ấy.

        Mặc dầu chỉ giành đạn đánh B.52, các đơn vị tên lửa vẫn rơi vào tinh trạng khan hiếm đạn. Hầu như đêm nào cũng có một vài tiểu đoàn phải đánh đến quả đạn cuối cùng. Đến đêm 20, trước những đợt tiến công ào ạt của máy bay B.52, nhiều tiểu đoàn đã bị "trắng tay". Bước vào ngày 21, các cấp đứng trước một bài tính gay gắt nhất. Mọi người hồi hộp chờ đợi một đêm chiến đấụ dồn dập, quyết liệt không kém gì đêm hôm trước. Chưa bao giờ vấn đề đạn cọ sát dữ dội như thời điểm sắp bước vào đêm 21. Số đạn tên lửa ỏ mỗi tiểu đoàn là một con số "khánh kiệt". Mọi người đều hiểu rằng, chúng ta sẽ phải trải qua những thử thách nghiệt ngã nhất.
Nhưng những điều dự đoán đã không xảy ra. Sau ba đêm đánh dồn dập, ác liệt, kẻ thù chỉ gặt hái được những đòn giáng trả đau đớn, chúng buộc phải dửng lại. Đêm 21, SAC bỗng trùng xuống, chỉ tung ra một đợt tiến công chớp nhoáng của 24 chiếc B.52.

        Đêm 22 tháng 12, địch quay ra đánh Hải Phòng.

        Đêm 23 tháng 12, B.52 đánh Thái Nguyên. Kép.

        Phảì chăng ngày 20 tháng 12 lả đinh cao nhất của trận tập kích vào Hà Nội? Bị thua đau, địch đã từ bỏ mục tiêu chiến lược Hà Nội chưa?

        Câu trả lời: chưa. Trận đánh lớn nhất, ảc liệt nhất vẫn đang còn ở phía trước. Hà Nội vẫn là nơi đọ sức cuối cùng.

        Một lần nữa bằng phương pháp xem xét khoa học và kinh nghiệm chỉ đạo chiến tranh đầy bản lĩnh, các cấp chỉ huy chiến lược và chiến dịch không một chút mơ hồ trước những trận đánh giãn ra xa Hà Nội của máy bay B.52. Khi địch đánh xuống Hải Phỏng, đánh lên Thái Nguyên và Kép thỉ quân chủng lại điều hai tiều đoàn tên lửa 71 và 72 từ Hải Phòng lên Hà Nội.

        Tranh thủ địch đang đánh giãn ra, "tương kế, tựu kế", chúng ta dồn sức chuẩn bị đối phó với những trận đánh lớn hơn sẽ còn xảy ra ở Hà Nội.
Với những nhận định và chủ trương trên, việc chuẩn bị đạn tên lửa ở Hà Nội trờ nên khẩn trương, cấp bách biết chừng nào.

        Ngay từ khi bắt đầu có những tín hiệu cấp cứu đánh đi từ các trận địa tên lửa báo động chuyện thiếu đạn, tư lệnh quân chủng đã gọi cục trưởng cục kỹ thuật Lương Hữu Sắt lên hỏi:

        - Lảm thế nào để có đủ đạn đánh? Và còn nhỉều câu hỏi "cấp tập" khác.

        Vẫn chl xoay quanh chuyện đạn.

        Ngồi trước tư lệnh, đồng chí cục trưởng cục kỹ  thuật chưa nghĩ ra được một bí quyết nào có khả năng tháo gỡ những bế tắc về đạn tên lửa hỉện nay. Đồng chí chậm rãí báo cáo, những cố gẳng phi thường của hai dây chuyền sản xuất đạn duy nhất ở Hà Nội. Ở đó đang làm ngày làm đêm. Sản lượng đạn đã tăng gấp hai lúc bình thường, nhưng những nỗ lực đó lại chưa thấm tháp gì với mức "ngốn" đạn ghê gớm của các trận địa hỏa lực.

        Cảnh chạy đạn cho các bộ phóng như nhà nghẻo chạy ăn từng bữa. Bãi lắp ráp làm được quả đạn nào, xe TZM trực sẵn, lấy ngay quả đạn đó. Trong ánh chớp bom, những quả đạn mới "bóc tem" được đưa ngay lên bệ. Mấy phút sau, những quả đạn đó đã lao lên trời tìm diệt B.52. Chưa bao giờ "cuộc đời" của một quả đạn tên lửa được sản xuất ra lại ngắn ngủi và vinh quang như trong những ngày này.

        Từ trước đến nay, thông thường đạn lên lửa được lắp ráp phục vụ những trận đánh trước mắt. Không có đạn đã được lắp ráp sẵn, cất trong kho chiến lược. Trước khi xảy ra trận tập kích bằng B.52 vào Hà Nội, các trung đoàn tên lửa ở đây cũng có một số đạn dự trữ nhưng không đáng kể. Vì những trận đánh dữ dội, bất ngờ ngay từ đêm 18 nên số đạn được coi là dự trữ này đã phải đem ra dùng ngay trong đêm đó.

        Đạn tên lửa không giống các loại đạn khác. Trước khi đem dùng nó phải qua một dây truyền lắp ráp khá phức tạp và mất thời gian. Chính vì thế hai tiểu đoàn lắp ráp đã phải thực hiện một cuộc chạy đua phi thường để có đạn cho hàng chục tiểu đoàn đánh liên tục, quyết liệt hơn bất cứ thời kỷ nào trước đây.
        Ngày 20 tháng 12 năm 1972, cả hai đồng chí cục trưởng và cục phó cục kỹ thuật, chia nhau xuống hai tiểu đoàn 80 và 95, hai dây chuyên lắp ráp duy nhất ở Hà Nội. Cách tháo gỡ chính, nếu không muốn nói là lối thoát duy nhất hiện nay cho tình trạng thiếu đạn là nâng cao năng suất, chất lượng, sản lượng của các tiểu đoàn lắp ráp này. Trước khi đi, đồng chí cục trưởng dặn cục phó Phan Thái: "Anh xuống dưới đó, khi nào tinh hình thật ổn hãy về !". Phan Thái hiểu thêm tầm quan trọng của chuyến đi, từ chỉ thị này của cục trưởng.

        Ngay sau hôm xảy ra trận tập kích, cục kỹ thuật có điều thêm lực lượng cho hai tiểu đoàn lắp ráp. Đó là hai dây chuyền rút ra từ một công trưởng cải tiến tên lửa và một đơn vị kho. Một năm "xuân thu nhị kỳ" họ mới phải làm đạn một, hai lần. Vỉ thế lực lượng bổ sung này không làm được chức năng "cứu tinh" của họ. Gánh nặng của hai tiểu đoàn lắp ráp vẫn chưa được ai chia xẻ.

        Rạng sáng ngày 19, xe TZM ùn ùn kéo tới các bãi lắp ráp. Những người lái xe nhăn nhó, kêu trời: "Hết đạn rồi các bố ạ !".
Tiếng kêu cấp cứu đạn thật khẩn thiết. Không có đạn sẽ không có gì nữa! Một cuộc chạy đua với thời gian, với kẻ thù đang bùng nồ ở trận tuyến phía sau này.

        Từ sáng ngày 19 các tiểu đoàn bắt đầu tổ chức làm hai ca. Nhiều người chẳng có ai thay phải làm hai ca liền. Thôi thì sức còn cố được đến đâu hãy dốc hết ra tới đó. "Tất cả sản xuất ra nhiều đạn !". Đó là mệnh lệnh của trái tim đồng thời là sự thúc bách của hoàn cảnh, của nhiệm vụ. Làm xong mỗi quả đạn, các chiến sĩ lấy sơn trắng kẻ vào vỏ tên lửa những dòng nguệch ngoạc: "Trả thù cho đồng bào Hà Nội!". Họ đang viết cho các chiến sĩ ờ trận địa hay viết cho chính mình ?

        Họ mải miết làm việc trong tiếng bom B.52. Đôi khi lại được náo nức ôm lấy nhau gào thét, chỉ trỏ. Lúc ấy ngay trên trời cao, một B.52 đang bùng cháy. Rồi những người lái xe TZM kể cho họ những mẩu chuyện đau thương mới xảy ra ở đâu đó trong thành phố. Rồi tiếng bom B.52, cái chết, sự căng thẳng mệt mỏi bỗng nhiên chìm đi tất cả. Chỉ còn mấy anh lái xe nôn nóng, bẳn gắt và những tiếng kêu khô khan: "Đạn ? đạn ..."

        Sang ngày thứ ba những ý chí, nhiệt tình, nỗ lực... khó có thể lấn lướt, gắng gượng qua những cơn đói ngủ và những, nỗi mệt mỏi ê hề. Mấy ngày hôm nay họ đă bắt cơ thể cố gắng đến mức tối đa. Như chiếc máy chạy hết công suất, họ không thể "tự đốt cháy" mình lâu hơn nữa. Bây giờ chỉ cần tự cho phép mình thì bất kỳ lúc nào họ cũng có thể nằm vật xuống thiếp đi trong giác ngủ ngon lành.

        Xuống đến tiểu đoàn 95, cục phó Phan Thái nhận ra "khí thế thi đua" đang chững lại. Đi tìm nguyẻn nhân ở đâu: Ỷ chí? Quyết tâm? Hay công tác tổ chức ? Nhìn vào bữa ăn của chiến sĩ có thể thấy được điều gỉ trong đỏ?

        - Chúng tôi đói lắm! Bảy lạng gạo chứ một "ký" cũng "đánh" hết veo ! - Một anh chàng bé choắt thót đi vì mất ngủ lại nói trắng ra như vậy.

        - Ăn uống tốt, làm việc năng suất hơn ! - Đó là một ý kiến chững chạc. Nhìn vào gượng mặt hốc hác, xanh xao của anh em không ai dám nghĩ rằng họ đang cất lời vòi vĩnh một cách tầm thường.

        - Sẽ có lương khô, đường, sữa ! - Phan Thái mạnh bạo hứa vậy. Hứa xong anh cũng hơi lo. Lương khô, đường, sữa do cục hậu cần quản lý. Xưa nay xin hoặc mua những thứ hàng "chiến lược" này phải qua nhiều cửa, nhiều thủ tục giấy tờ phiền hà Nhưng hôm nay, trong tình hình khẩn trương này, không thể làm khác, nghĩ khác.

        Nghĩ thế anh gọi điện thoại cho đồng chí Mai Xuân Tiếu, quyền cục trưởng cục hậu cần. May sao tiếng đồng chí cục trưởng đã vang ở trong máy. Anh quyết định chưa đi thẳng vào "lương khô, đưởng, sữa" vội. Hãy nói về sự vất vả, gian khổ ở "mặt trận" nóng bỏng này.
Hình như đồng chí cục trưởng đã hiểu ra rồi câu chuyện sẽ đi đến đâu, nên mới nói ngay :

        - Tôi hiểu ý anh rồi! Chiều nay đường, sữa, lương khô và cả thuốc chống buồn ngủ nữa, sẽ được đưa xuống dưới đó. Chấp hành chỉ thỉ mới nhất của bộ tư lệnh, chúng tôi sẽ "mở cửa kho" để phục vụ bộ đội ta chiến đẩu!

        Phan Thái sững sờ vì vui sướng và ngạc nhiên. Có bao giờ con người giữ "tay hòm chìa khóa" này lại rộng rãi như vậy đâu !

        Mới đến tiểu đoàn 80, cảnh đầu tiên đập vào mắt cục trưởng  Lương Hữu Sắt là những chiếc xe TZM nép mình dưới đường cây chờ lấy đạn. Đứng trước đầu xe, một chiến sĩ áo buông ngoài quần đang nạt nộ một chuyện gi đó. Chỉ nghe được một câu cuối rất ngang tàng:

        - Các anh phải cấp cho chúng tôi quả đạn này !

        - Phải đợi. May lắm được quả sau!

        Thì ra còn một người nữa ngả người trên "tai" xe. Mắt vẫn nhắm nghiền mà đối đáp chí chát.

        - Anh tưởng đánh "bê" dễ lẳm hả?

        - Dễ, khó đây không biết! Các anh chưa bắn được "bê" nào là xoàng, rất xoàng!

        - Thể các anh bắt chúng tôi chờ mọc rễ ra đây ra chưa cỏ đạn thì là giỏi à?

        Thấy có người lạ đi lại, Người chiến sĩ lái xe còn ấm ức lắm, nhưng cùng chuyển giọng:

        - Các anh thiên vị "thằng" 77 tôi còn lạ gỉ!

        - Đừng nói thế, mất đoàn kết ! - người nằm trên «tai» xe bật dậy.   

        - Thôi đễ tôi vào nói lại với ông Huy xem sao. Đạn đã có đâu mà cứ cuống lên ! Cứ phải ngủ di một giấc, "con giời" ạ!

        Nói rồi anh ta bỏ đi. Người lái xe chưa hết bực dọc. Vào buồng lái nằm thật nhưng làm sao ngủ được. Nhìn nét mặt còn non, râu ria đã đâm ra tua tủa của anh ta, đủ biết mấy hôm nay liên tục rong xe trên đường mệt nhọc lắm. Những lúc như thế này làm gì chẳng dễ đụng chạm to tiếng, Mà sự nôn nỏng, bực bõ cũng chỉ là đòi lấy sớm một quả đạn về cho đơn vị mình.

        Biết bao nhiêu con người đàng sôi sục lên vì chuyện đạn. Đi qua buồng lái chiếc TZM, đồng chí cục trưởng có cảm giác như minh vừa mới tham gia cuộc đối thoại với người lái xe. "Ngủ đi, ngủ đi lấy một giấc !". Anh thầm thì. Giá lúc này được nói vài lời âu yếm với người chiến sĩ kia.
        Nhìn thấy bóng cục trưởng cục kỹ thuật thấp thoáng ngoài bãi một, tiểu đoàn phó Nguyễn Huy mừng rỡ chạy ra. Cục trưởng xuống đây chắc chắn sẽ gỡ cho tiểu đoàn anh vài nước "bí".  Nhưng kế hoạch sản xuất đạn đang chồng chất lên vai anh những gánh nặng. Anh đang cần sự chi viện, giúp đỡ của cấp trên.

        - Tôi biết thế nào thủ trưởng cũng xuống! - Huy hồ hởi xiết chặt tay cục trưởng. Mấy hôm nay tiểu đoàn 80 của anh là một "điểm nóng" , chuông điện thoại réo đến sốt ruột. Xe con lên xuống rậm rịch. Anh cần những giúp đỡ thiết thực, kể cả những lời phê phán nghiêm khắc. Miễn sao anh và đơn vị tìm cách sản xuất ra được nhiều đạn tên lửa.

        - Hôm qua các anh làm được bao nhiêu đạn ?

        - Báo cáo, mười sáu quả!

        - Đó là tốc độ của con rùa!

        Sau máy lời hỏi đáp đầu tiên, chủ khách đều im lặng.

        Cùng ngày tiểu đoàn 95 báo cáo làm được hai mươỉ bốn quả. Họ còn phải làm đạn cũ, mất hết cả chốt cánh. Phải đưa cả xe công trình xuống tiện chốt cánh tại trận. Vậy mả... ở đây làm ăn ra sao đây ?

        Biết thủ trưởng không bằng lòng. Điều đó không quan trọng, Huy cử báo cáo thật, như vậy cấp trên mới biết mà giúp đỡ.

        - Chủng tôi xin cần cẩu K.61, cấp trên lại cho xe kíp! Lính của thủ trưởng đưa xuống là lính công tử. Làm ăn lóng ngóng, chán chết !

        Huy liếc nhanh về phía cục trưởng, vẫn im lặng. Lúc đó anh nghĩ, không còn dịp nào may hơn để mình trình bày những khó khăn đang cản trở việc sản xuất đạn.

        - Chúng tôi thiếu cả pin và đèn pin nữa. Làm đêm anh em phải xỏ lỗ cặp chì bằng đèn dầu. Tăng, bạt che mưa cũng thiếu.

        Huy chợt bùng một tiếng thở dài. Ngoài kia một quả đạn vừa làm xong đang được càn cẩu đưa lên xe TZM.

        Huy lúng túng, không biết nên nói nữa hay im lặng. Anh không thể nói một mình trong khi người khác cứ níu thinh.

        - Thế tức là các đồng chí không có khuyết điềm gỉ phải không? - Không nhìn Huy, cục trưởng hỏi. Huy chưa kịp trả lởi đã nhận thêm một câu hỏi khác - vỏ đạn chồng chất thế này xe vào, xe ra phải mất máy "đỏ"? Đây có phải nguyên nhân chậm không?

        Đến lượt Huy im lặng. Cục trưởng đã chỉ đúng một khỏ khăn của đơn vị anh. "Tại không có cần cẩu K.61 nén mới phải thế". Huy thầm chống chế như vậy.

        - Phải tìm nguyên nhân ở công tác tổ chức, đồng chí kỹ sư ạ. Ban nãy đồng chí chính trị viên báo cáo với tôi: 100% quân số đi làm, kể cả anh em đang yếu mệt. Đơn vị đang thực hiện phong trào "Thi đua quyết thắng B.52" do trung đoàn phát động. Quyết tâm của cả đơn vị rất tốt! Vậy tại sao sản lượng đạn còn thấp ?

        Tôi đã đến xem anh em ở xe kíp lảm việc. Trẳc thủ số hai là lính mới, chưa làm thạo. Trẳc thủ số ba là lính cũ. Thế là một người làm một người chờ... Kể cả ở dây chuyền cục mới đưa xuống, còn có cách sắp xếp nào đồng bộ hơn không ?

        Anh em đều đã thấm mệt. Không thể đưa nhau ra bãi đạn làm quần quật từ sớm đến tối mãi được. Phải tổ chức lại!

        Ở bãi hai, Huy lo lẳng nhìn anh em nạp nhiên liệu đã cởi hết quần áo phòng độc ra, chỉ còn đi mỗi một đôi ủng. Quy tắc an toàn quy định phải mặc áo cao su, đeo mặt nạ phỏng hóa và đi ủng. Vì muốn lảm cho nhanh, anh em trút mọi thứ áo quân vướng bận đó ra. Ở một đống vỏ thùng gần đấy, có một chiến sĩ đang ngả người vào chiếc vỏ thùng giá lạnh ngủ ngon lành, Huy toan chạy ra đánh thức, nhưng cục trưởng giữ lại.

        - Đồng chí cho anh em mặc quần áo phòng hóa vào. Không phải vì nhanh mà làm ẩu, vứt bỏ hết quy tắc!

        Huy nóng bừng cả mặt. Bãi sản xuất càng nhìn kỷ, càng bề bộn. Nhếch nhác. Trước đây cẩm ăn, ngủ ờ bãi nạp nhiên liệu. Nhưng nay phải tạm gác lệnh ấy. Anh em phải "bám trụ" ờ cả nơi có chất độc hại này đề sản xuất.   

        Mấy ngày nay, mọi người đã quên ăn, quên ngủ để làm việc thì các quy định về vệ sinh, phòng hóa hầu như cũng chẳng ai chú ý tới. Ở đây thời gian còn eo hẹp hơn cả ở các trận địa. Từng giờ, từng ngày, từng con người cụ thể bị kéo căng ra, ràng buộc diết dóng vào dây chuyền, vào các định mức, sản lượng... Suốt ngày, lúc nhàn rỗi nhất là bữa ăn, có người còn tranh thủ lúc đó để chợp mắt ngủ một tý.

        Đi với Huy một vòng, cục trưởng thấy rõ hơn những điều mình xét đoán khi mới xuống đâỵ. Tinh thần làm việc của anh em rất đáng khen, có những thiếu thốn về trang bị có thể khắc phục được như cho thêm cần cẩu. đèn pin, tăng cường các máy đo tốt hơn, v.v... (và rất tự nhiên, ở đấy cục trưởng cũng nhắc đến bữa ăn và đời sống của bộ đội). Còn công tác tổ chức? Liệu ban chi huy tiểu đoàn có biết sử dụng cái "đòn bẩy" ấy để đưa sản lượng đạn lẻn cao hơn không?

        - Huy này, có chuyện các cậu thiên vị cấp đạn trước cho 77 không?

        Huy hơi ngạc nhiên trước câu hỏi bất ngờ của cục trưởng. Nhưng anh trả lời rất tự nhiên:

        - Tiểu đoàn không có chủ trương ấy. Đồng chí trợ lý đạn có tự ý tuyên bố "thằng" nào đánh giỏi cấp trước, "thằng" nào đánh xoàng cấp sau! Chúng tôi đã "sửa sai" rồi !

        - Có chuyện "tranh nhau" là vì chúng ta làm ra ít đạn. Phải có nhiều đạn mới vui vẻ, mới công bằng được !

        Huy định thanh minh chút nữa, bỗng trời dở chứng, trút xuống một cơn mưa. Bãi đạn nhốn nháo chạy đi tìm vải mưa, vải bạt che đạn, che khí tài...

        Thoắt một cái, cục trưởng ngoảnh đi ngoảnh lại đã thấy Huy biến đi đâu mất. Các chiến sĩ đang dồn áo mưa ra che khoang chứa "PB". Đứng giữa trời nhìn những tấm ni lông khum khum che cho đầu đạn đang làm dở, đồng chí cục trưởng bồi hồi xúc động. Đứng bên cạnh những đầu đạn đó là những con người bình dị, đội mưa che đậy cho vũ khí, khi tài... Nếu không xuống đây cùng chịu ướt với chiến sĩ, đồng chí khó hình dung nổi từng quả đạn đã ra đời như thế nào.

        Một lúc sau, Huy cùng với đồng chi nhân viên vặt tư ướt lướt thướt từ cuối bãi chạy lại. Vừa run vì rét Huy vừa hỏi:

        - Anh thấy chưa, tôi bảo anh xin vài trăm mét ni-lông mà anh không xin. Ai bảo anh mùa đông ít mưa ?

        "Ông" vật tư im lặng. Hai hàm răng đánh vào nhau cầm cập. Anh cũng ướt từ đầu đến chân.

        -Xe "xi-téc" đã về chưa? - Huy lầu bầu hỏi.

        - Báo cáo anh, hai "téc" về cả rồi. Có uống cũng không hết xăng.

        Huy ngửa cổ cười hà hà. Công việc cũng như những đợt sóng cứ xô đến lay động anh làm cho anh hoạt bát, vui vẻ hơn cái vẻ bề ngoài hơi khô khan, chậm chạp của anh.

        Ngay lúc đó có một chiến sĩ ở đâu cùng đội mưa chạy tới.

        - Báo cáo tiểu đoàn phó, các anh quân nhu "e" muốn xin ít hòm gỗ thông!

        - Không có hòm xiểng gì cả! Anh vô chuẩn bị đón tiếp văn công quân chủng ngay. Xem có gì "tươi" để chiêu đãi anh chị em không?

        Trời vẫn đang lắc rắc mưa. Chợt hai chiếc máy bay to như hai cánh phản bay thấp ràn rạt qua bãi đạn.

        - RF.4! - Huy nhìn theo hai chiếc máy bay vút qua. Kéo theo ở phía sau đuôi những vệt khói dài.

        Anh chợt rùng mình. Có phải chúng vừa là xuống trinh sát bãi đạn này không ? Bây giờ địch đánh vào đây, phải di chuyển địa điểm thì nguy to. Chỉ tiêu sản xuất đạn của tiểu đoàn vì thế mả không đạt. Có bao hậu quả tai hại khi trận địa không có đạn bắn ?
Ban nãy đồng chí cục trưởng đã nhác tới khả năng xấu này. Trên đâ nhận định: tên lửa đang đánh thắng, dứt khoát địch sẽ nhằm đánh vào trận địa và các bãi sản xuất đạn. Huy xin cao xạ về bảo vệ bãi đạn. Nhưng đồng chí cục trưởng 1ại gợi ý: Có nên đưa pháo về bảo vệ không ? Hay tự vệ bằng cách giấu mình đi, ngụy trang bí mật cho tốt ?

        Đồng chí cục trưởng xem đồng hồ. Đã đến giờ đồng chí phải ra về dự buổi giao ban chiều. Đêm nay Hà Nội lại trải qua những trận đánh, những thử thách mới đây.

        - Huy này, cái cần cẩu K.61 tôi đã điều rồi. Yên tâm nhé! Còn đề nghị gì không? - Cục trưởng đến gần Huy, đặt tay lên vai áo ướt sũng nước mưa của anh.

        - Dạ không... Những điểm yếu thủ trưởng đã nhắc chúng tôi xin khắc phục.

        Huy lúng túng, anh không quen nói những câu cần thiết lúc chia tay. Cái cần cẩu K.61 mà cục trưởng vừa nhắc tới làm cho anh nóng râm ran cả người.

        - Không được để các trận địa "trắng bệ" nhé ! - Cục trưởng xiết tay Huy, giữ bàn tay chai sạn của anh rất lâu trong tay mình,

        - Thủ trưởng cứ yên tâm. Không có đạn tên lửa vào lúc này là có tội ! Mà chúng tôi dứt khoát không muốn thành người có tội! - Huy kết câu nói của mình bằng chuỗi cười vui vẻ. Gương mặt xương xương của anh chợt nóng bứng lên. Trẻ trung và kiên nghị.

        Xe của cục trường cục kỹ thuật đi theo sau một chiếc xe TZM. Nó "cõng" trên lưng một quả đạn mới xuất xưởng. Dọc đường vào bãi đạn, xe TZM vẫn xếp hàng thành dãy, nhiều hơn, dài hơn ban sáng.

        Tại sao có chuyện thiếu đạn tên lửa ờ Hà Nội hồi tháng Chạp năm 1972 ? Chúng tôi đã đặt câu hỏi đó với nhiều người. Có một câu trả lời chung lả : Trước đó chưa bao giờ chứng ta rơi vào hoàn cảnh như vậy. Ngay cả trong các đợt đánh lớn năm 1967, lúc đó ở Hà Nội có tới năm trung đoàn tên lửa bảo vệ, chúng ta vẫn có dư đạn đánh...

        Có thể vì thế mà chúng ta chưa đề phòng việc khan hiểm đạn ở ngay Hà Nội chăng?

        Năm 1972 cũng lả năm tình hình cỏ nhiều khó khăn hơn. Tháng tư, Ních-xơn mở lại chiến tranh phá hoại ra miền Bắc. Tháng năm y ra lệnh phong tỏa các cảng, thực hiện chiến lược "bóp nghẹt yết hầu". Rồi hùng hổ tuyên bổ: "Phải làm cho Hà Nội không có vũ khí mà Hà Nội cần". Kẻ thù thừa biết chúng ta chưa làm ra được nhiều loại vũ khí, khí tài, trong đó có tên lửa. Chúng cũng biết loại vũ khí này được đưa từ đâu tới và đi bằng đường nào, thậm chí chở bằng phương tiện gi. Chúng tìm mọi cách để chúng ta "không có vũ khí" nữa. Thật là một ý đồ nham hiểm.

        Trong khi đất nước bị phong tỏa, hàng chục trung đoàn tên lửa của chúng ta vẫn liên tục chiến đấu từ Lạng Sơn đến Quảng Trị.

        Chỉ nói riêng ở Hà Nội thôi, trước khi bước vào cuộc chiến đẩu 12 ngày đêm, hai trung đoàn tên lửa 257 và 261 đã quần nhau với đủ loại mảy bay trinh sát, máy bay chiến thuật liền trong  mấy tháng trời. Ở trung đoàn 261 có một tiểu đoàn chiến đấu rất hăng hái. Nhưng đánh còn kém. Họ đã đánh đổi hàng chục quả đạn tên lửa để lấy một máy bay rơi lại chỗ. Sau này tiểu đoàn đó đánh có khá hơn.
Nhưng phải đến khi chính họ cho máy bay B.52 "đo ván" mọi món nợ mới được "thanh toán" và chuyện "tốn kém" đạn ở phía trước mới được bù lỗ.

        Nhắc đến chuyện này chúng tôi muốn làm rõ thêm những khó khăn ở phía trước đã tác động, ảnh hưởng đến việc khan hiếm đạn tên lửa như thế nào. Trong hoàn cảnh đó, chúng ta lại chưa chuẩn bị đạn thật đầy đủ cho một trận đánh lớn như nó đã xảy ra. Việc thiếu đạn ở Hà Nội là không tránh khỏi.

        Có một điều lý thú là trong tất cả những bài viết về trận tập kích chiến lược hồi thảng Chạp năm 1972, các tướng tá Mỹ và cả các nhà "lịch sử quân sự" thông thái Hoa Kỳ đều đưa ra những số lượng tên lửa SAM đã bắn thời kỳ đó vượt xa số đầu đạn chúng ta đã phóng. Chúng ta không có nhiều đạn và không hề phung phí như họ tưởng. Chắc chắn, phía Mỹ không muốn số đầu đạn đã phóng ít hơn con số họ công bố. Điều đó chỉ làm cho không quân chiến lược Mỹ đau đớn, nhục nhã hơn !

        Từ đêm 22 thảng 12, máy bay B.52 lảng ra không dám tiếp tục tiến công vào Hà Nội. Ních-xơn và Hội đồng tham mưu trưởng liên quân (JCS) vô cùng lúng túng. Ý đồ đánh cho Hà Nội "hộc máu mồm", "đo ván" trong vài ba ngày để đưa giặc lái Mỹ bị bắt về nước đúng lễ giáng sinh đã phá sản.

        Quay ra đánh các mục tiêu ở Thái Nguyên, Kép, thực chất SAG đã đưa máy bay B.52 đi làm nhiệm vụ chiến thuật. Mục tiêu chiến lược Hả Nội vẫn con đang là một thách thức đối với bọn cuồng chiến Mỹ.

        Ních-xơn vả đàn "diều hâu" Mỹ đã tính đến hiệp hai. Ngày nay ai cũng có thể nói rằng toàn bộ chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2" là một hành động điên rồ vô nghĩa. Những cuộc tiến công của máy bay B.52 vào Hà Nội sau ngày Nô-en năm 1972 lại càng điên rồ hơn. "Đánh chết cái nết không chừa". Cái mà mấy đêm đầu tiên tiến công ồ ạt, bất ngờ ... Ních-xơn không gặt hái được thì "hiệp hai" hành động của y càng trở nên lố bịch, hão huyền

        Đêm thứ nhất rồi đêm thứ hai... Hà Nội không có tiếng bom B.52. Lúc  này sự tĩnh lặng là mặt trái của chiến tranh. Còn bao nhiêu tai họa đang rỉnh rập đâu đây. Kẻ thù đang có những mưu toan hiểm độc gỉ, lựa thời cơ tiến hành những vụ thảm sát mới ?

        Nhưng xét cho cùng, sự tĩnh lặng dù là thế nào vẫn là những khoảng bình yên. Cuộc sống cần đến nó.

        Nô-en đến giữa những trận đánh khốc liệt. Ngày lễ giáng sinh trùng vào ngày chủ nhật, nếu không có chiến tranh buổi sáng mùa đông nắng vàng ươm này, Hà Nội đẹp biết bao, đông vui biết bao.

        Sau sáu ngày chiến đấu, Hà Nội là địa phương bắn rơi nhiều máy bay nhất: 16 chiếc, trong đó có 11 B.52, 2 F.111... bắt rất nhiều giặc lái. Sau những đợt bom "bê", bom "ép" Hà Nội mang nhiều thương tích, đau thương. Mất mát đọng trên khóe mắt căm giận của người Hà Nội. Trong dòng người trên phố, ở các bến xe thấp thoáng những vảnh khăn trắng. Hà Nội vắng vẻ hẳn đi, không họp chợ, không còn tiếng chuông tàu điện leng keng, lá vàng rơi đầy mặt phố càng làm cho đường phố hôm nay vắng vẻ hơn.

        Nhưng rồi mấy ngày yên tĩnh đã hồi sinh những đường phố vắng vẻ. Một vài cái chợ con con lại họp. Một đám đông mua báo. Một tốp vây quanh cột loa phỏng thanh, làm ấm áp, sinh động trên đường phố của chúng ta vào những ngày đầy thử thách ấy.

        Ngày Nô-en, những chàng trai, những cô gái vai khoác súng, tay ôm từng bó hoa tươi. Họ chưa hẳn đã là người theo đạo, chẳng hề biết câu nói của chúa Giê-su : "Bình yên cho người dưới thế". Họ đón một ngày lễ vui lành, đù là chiến tranh đang diễn, ra ác liệt. Họ đâu chỉ là những nét chấm phá của bức trành hoành tráng, miêu tả cuộc chiến đấu của một Thủ đô anh hùng. Họ chính là nét đẹp của dân tộc Việt Nam, một dân tộc "có trọng lượng đối với lịch sử". Phóng viên Mỹ Rai-bâu sau khi đến Việt Nam năm 1972 đã viết trên báo Mỹ Tin nhanh "Những dân tộc nào có trọng lượng đối với lịch sử thì thường đức tính của họ thế hiện ngay trên nét mặt. Ở người Bắc Việt Nam, điều này là nét nổi bật làm tôi hết sức chú ý: Nét mặt của họ có một vẻ đẹp, một vẻ bình tĩnh thư thái mà tôi chưa từng thấy ở một nơi nào khác... Những trận mưa bom hiện thời có lẽ đã tiêu diệt một dân tộc khác thì trái lại nó làm cho người Việt Nam vẫn giữ vững đồng thời làm nảy nở những đức tính tốt đẹp nhất của con người. Trước sức mạnh khồng lồ của bộ máy chiến tranh Mỹ, chính con người Việt Nam đã chống lại và đứng vững».

        Rai-bâu kết luận: "Xưa nay chưa từng bao giờ có một dân tộc nào nhỏ như vậy lại có một trọng lượng như vậy đối với lịch sử".

        Bất kỳ ai có mặt ở Hà Nội vào những ngày tháng Chạp năm 1972 đều có nhận xét tương tự như phóng viên Rai-bâu. Hà Nội cao đẹp thêm sau những thử thách này. Cũng vào thời điểm ấy, Lầu năm góc choáng váng, nội bộ bộ chỉ huy không quân chiến lược (SAC) hoang mang vì bị thiệt hại quá lớn. Các nhân viên của SAC từ O-ma-ha Ni-bra-ska báo cáo về Mỹ thiệt hại B.52 lên tới 10 - 12% (trong số 150 — 200 chiếc B.52). Tất nhiên con số này thấp hơn thực tế.

        Điều đáng nói hơn là lũ giặc lái B.52 vốn nổi tiếng kiêu binh đã mất tinh thần, dao động đến cực độ. Da-na Dren-co-ski trong bài "Tấn bi kịch, của chiến dịch Lai-nơ bách-cơ 2" đăng trên báo Mỹ Những lực lượng vũ trang đã kể lại: "Từ ngày 22 tháng 12, tinh thần tại các căn cứ B.52 (Gu-am, U-ta-pao) xuống đến mức suy sụp. Một số phi công tưởng tượng hoặc thổi phồng các lý do để biện bạch cho việc các máy bay không hoàn thành nhiệm vụ, trong khi đó một số nhân viên khác cáo ốm. Các buổi giao ban về phi vụ hàng ngày trở nên những buổi tức giận, các phi công hồ nghi hoặc thất vọng cười mỉa mai, hỏi kháy các sĩ quan điểm tin.
Các thầy thuốc chuyên theo dõi sức khỏe phi công cho biết có một số lớn đã xin rút khỏi diện bay vi "lý do sức khỏe". Các thầy thuốc này đã phải dùng, đến từ "binh biến" để mô tả tình hình ở hai căn cứ. Đã có một số phi công đi gặp các nghị sĩ của họ hoặc không chịu bay... ".
Buộc phải kéo dài chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2" sang hiệp hai, là điều bất đắc dĩ đối với đế quốc Mỹ. Chiến dịch ném bom tàn bạo này đã gặp phải sự phản đối công phẫn của búa rìu dư luận.

        Sự phẫn nộ của thế giới, của dư luận Mỹ lần này nhằm thẳng vào Ních-Xơn, Kít-xinh-giơ... mà phỉ nhổ, lên án. Chỉ cần một dòng tin vào buổi sớm 19 tháng 12: "B.52 đã ném bom Hà Nội !" đủ đề nhân dân thế giới hiểu rằng một Giéc-ni-ca, một Vác-sa-va mới lại tái diễn.

        Thật là khinh mạn, năm 1972, hội chữ thập đỏ  quốc tế vừa cho ra đời một nghị định thư cấm tiến công vào dân thường thì nay B.52 đang tiến hành những vụ nồi da xáo thịt ngay trên các khu phố đông dân, các khu tập thể, bệnh viện ở Hà Nội. Chính phủ Thụy Điển ra tuyên bố đã so sánh Ních-xơn với bọn Hít-le. Chính phủ Na Uy, Phần Lan,, thủ tướng Ốt-xtrây-li-a, ngoại trưởng Niu-di-Lân các thượng nghị sĩ Mỹ: Ken-nơ-đi, Men-xphin Phun-brai... đã dùng uy tín của mình lên án và đòi Ních-xơn chấm dứt cuộc tiến công phi đạo lý của hắn. Báo chí Mỹ, báo chí thế giới đã tắm gội cho Ních-xơn, Kít-xinh-giơ bằng những tính từ phỉ nhổ: lừa bịp, lật lọng, dã man, khát máu, phái xít...

        Tờ báo Pháp Thống nhất đã viết: "Nước Mỹ đã tự bôi nhọ mình và đồng thời làm cho mình trở nên lố bịch". Tờ Thời báo Niu-oóc còn nói chua chát hơn: "Trong hành động này, nước Mỹ có nguy cơ trở thành dã man, quay trở lại thời kỳ đồ đá, làm cho cả nền văn minh Mỹ sụp đổ".

        Chưa bao giờ đế quốc Mỹ bị cô lập trên trường quốc tế đến thể. Kit-xinh-giơ đă từng thú nhận: Đây là thời kỳ tệ hại nhất trong cuộc đời làm chính trị của y.

        Sau những ngày đêm tiến công ồ ạt vào Hà Nội, Ních-xơn không đạt được những mục tiêu chiếu lược. Bức "tối hậu thư" được gửi tới Hà Nội bằng máy bay B.52 đã không mang về cho Nhà trắng những "tín hiệu" khiếp nhược, đầu hàng như chúng trông đợi. Bị mất nhiều B.52, F.111 và nhiều giặc lái. Lại bị dư luận lên án chỉ trích, với tất cả những cái đó lẽ ra Ních-Xơn phải chấm dứt cuộc tiến công ở đây, đừng tiếp tục lao vào bức tường lửa ở Hà Nội. Nhưng  "tên giết người tàn bạo nhất" này đã không dừng lại !

        Lễ giáng sinh năm nay, ở miền Tây nước Mỹ Ních-xơn vẫn dẫn vợ đến nhà thờ. Đứng trước hang đá tượng trưng nơi chúa ra đời tên Giu-đa này vẫn lầm rầm đọc kinh Phúc âm. Để rồi ngày hôm sau chính y gây ra thảm sát ở khu phố Khâm Thiên mà cả loài người đã biết đến. Sau này, y đã viểt trong hồi ký: "Tôi đã đích thân ra lệnh mở một trong những cuộc ném bom lớn nhất vào ngày 26 tháng 12, năm 1972, với 116 lần xuất kích của pháo đài bay B.52 nhằm vào các mục tiêu ở khu vực Hà Nội, Hải Phòng ».

        Ních-xơn đã hành động đúng với bản chất của y. Ngay từ khi mới lên làm tổng thống (1969), y đã lần gửi thư cho Kít-xinh-giơ: "Tôi đã quyết định: Chúng ta phải đánh đến con bài cuối cùng !. Chúng ta có đủ sức mạnh để tiêu diệt khả năng chiến tranh của Hà Nội. Vấn đề cốt lõi là liệu chúng ta có gan dùng sức mạnh đó hay không? Điều phân biệt tôi với L. Giôn-xơn là tôi có thừa khả năng đó". Dã tâm đã ấp ủ trong tim đen Ních-xơn mãi đến dịp "Nô-en máu" này mới được y thực hiện.

        16 GIỜ ngày 23 tháng 12, lân thứ ba chiếc máy bay AN.2 lại lăn bánh ra đường băng sân bay Gia Lâm. Sân bay tan hoang vắng ngắt. Cách đây mấy hôm B.52 đã rải thảm xuống đây.

        Mảy bay vẫn dừng lại trên đường cất cánh. Đồng chí phi công quay lại nói một câu :

        - Ta đi thôi, các đồng chí ạ!

        - Cứ lên đi ! Mặc mẹ cái tốp F.4 ấy! Biết bao giờ trên không hết địch mà chờ.

        Một trong bốn «hành khách» của chiếc AN.2 nôn nóng lên tiếng. Chiếc AN.2 nổ máy, cánh quạt quay tít, người phi công chỉnh lại tư thế ngồi. Trước mặt anh là một hỗ bom lớn "găm"  vào đường băng một hố sâu nham nhở.
Đây là chiếc "chuyên cơ" - như tổ lái gọi đùa, chở bốn trợ lý tham mưu của quân chủng Phòng không - Không quân do động chí Chu Thái phụ trách, xuống bộ tư lệnh phòng không Hải Phòng phổ biến kinh nghiệm đánh B.52 của Hà Nội.

        Đáng lẽ họ cất cánh sớm hơn, nhưng trên không liên tục có địch. Để bảo đảm cho chuyến bay, hai lần sở chỉ huy quân chủng tạm hoãn giờ cất cánh. Cuối cùng Chu Thái và anh em tổ lái quyết định xin cấp trên cho cất cánh. Vào giờ này các cán bộ quân chính của sư đoản 363 đang chờ họ. Nếu những kinh nghiệm đánh B.52 do các trợ lý quân chủng đem tới được phố biến trước trận đánh B.52 đèm nay chắc chắn sẽ giúp được nhiều điều bổ ích cho các đơn vị ở Hải Phòng.

        Đêm hôm qua B.52 ngừng tiẽn công Hà Nội. Chúng chuyển hướng xuống đánh thành phố Cảng.

        Các đơn vi tẻn lửa ở đấy đã đánh tiến bộ hơn hồi tháng 4, nhưng họ vẫn chưa bắn rơi tại chỗ máy bay B.52.

        Cũng như ở Hà Nội, các đơn vị ờ Hải Phòng đang vấp phải những khó khăn cụ thể. Làm thế nào phân biệt được B.52 và "Bê giả"? Vấn đề chuyển cách đánh, phát sóng bắt mục tiêu, đánh bồi v.v... là những điều Hà Nội đã trải qua, đã phải trả giá để vượt qua được và bắn rơi tại chỗ nhiều B.52. Những kinh nghiệm này cần được phổ biến và thực hiện ở Hải Phòng càng sớm càng tốt

        ... Chiếc AN.2 rùng nhẹ rồi lăn bánh chạy vun vút trên đường băng dài vắng tanh vắng ngẵt. Khi chiếc máy bay cất bổng lên, Chu Thái quay sang một người có bộ râu quai nón mọc xanh rì

        - Anh Minh nhìn kia, vệt bom B.52... "đi qua" làng Gia Thụy!

        - Có... có! Tôi cũng đang nhìn. Nhà của Đỗ Chung ở giữa, vệt bom ăy. Mất sạch cả rồi !

        - Hai người im lặng. Đỗ Chung biết tin bom B.52 đánh vào làng anh, nhà anh, khi anh đang trực ở sở chỉ huy quân chủng. Từ hôm ấy, cũng như bao người trợ lý khác, Chung bị cuốn hút vào cơn lốc dữ dội của trận đánh, chưa về thăm nhà được. Biết Minh đi Hải Phòng, Chung chỉ đặn với "Lúc về rẽ qua nhà mình một tý nhé, xem sao!"

        Chiếc máy bay càng lên cao nhìn vệt bom B.52 chạy tít tắp ở phía dưới càng rõ rành rành. Chợt Chu Thái vỗ mạnh vào vai Minh :

        - Lúc về chúng ta phải đề nghị "bác lái" lượn cho vài vòng để nhìn các vệt bom "bê" cho rõ.

        - Có máy ảnh đây, tôi sẽ chụp các vệt bom đó ! Người trợ lý quân báo đang dán mắt vào cửa kính nói gấp.

        Máy bay đã lượn vòng rồi theo đường số 5 xuôi xuống Hải Phòng.

        Đưa các trợ lý xuống phổ biển kinh nghiệm đánh B.52 ở Hải Phòng, đồng thời Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng đề nghị trên cho rút đi ờ đó một trung đoàn tên lửa để tăng cưởng cho Hà Nội. Rút lực lượng từ một nơi B.52 đang đánh phá đề đưa về một nơi không đánh nữa là một suy nghĩ táo bạo.

        36 giờ tạm ngừng tiếng súng vào dịp Nô-en năm 1972 đã là một khoảng thời gian vàng ngọc. Quân chủng Phòng không - Không quân đã không đã phí thời gian quý báu đó. Việc cử một tổ trợ lý đi máy bay xuống Hải Phòng cấp tốc phổ biến kinh nghiệm chiến đấu của Hà Nội cho các đơn vị ở đó là một trong nhiều việc làm khẩn trương, tích cực của quân chủng trong thời gian này.

        Không bị chi phối vì cách đánh "giãn ra" khỏi Hả Nội của kẻ địch, Bộ tư lệnh quân chủng vẫn xác định: Hà Nội vẫn là hướng chính của chiến dịch. Địch dứt khoát còn quay lại đánh mục tiêu chiến lược này. Những trận đánh ác liệt, quyết định sẽ diễn ra tại đây. Đối với mặt trận Hà Nội, quân chủng tập trung chỉ đạo làm mấy việc lớn:

        - Tố chức lại lực lượng. Đưa hai tiểu đoàn 71 và 72 từ Hải Phòng lên bố trí ở hướng đông bắc thành phố, phối thuộc với trung đoàn 261. Tiếp tục trang bị khi tài, đưa hầu hết các tiểu đoàn của trung đoàn tên lửa 274 vào chiến đấu.

        Chỉ để lại một trung đoàn cao xạ (220) ở lại bảo vệ các mục tiêu thuộc nội thành Hà Nội. Đưa hai mươi đại đội pháo cao xạ thuộc các trung đoàn 212, 234, 223 đi bảo vệ tên lửa. Bằng bất kỳ giá nào phải bảo vệ tên lửa để có thể chiến đấu trong điều kiện ác liệt nhất.

        - Tiếp tục rứt kinh nghiệm và luyện lập để nâng, cao hiệu quả các cách đánh.

        - Đây mạnh sản xuất đạn tên lửa.

        Khoảng tĩnh lặng nhất thời giữa hai đợt đánh là một cuộc chạy đua căng thẳng. Với tất cả kinh nghiệm tổ chức chiến đấu đã được đúc kết trong chiến tranh phá hoại, các cơ quan của quân chỏng đã làm được nhiều việc có chất lượng, có tác dụng trực tiếp nâng cao sức chiến đấu của bộ đội Phòng không - Không quân nói chung và của bộ đội Phòng không ở Hà Nội nói riêng.

        Chấp hành chỉ thị của Thường vụ Đảng ủy quân chủng, Cục chính trị đã chỉ đạo một đợt sinh hoạt chính trị rất kịp thời. Các chỉến sĩ được giáo dục lòng căm thù địch vả ý thức trách nhiệm đối với trận đánh bảo vệ Thủ đô yêu quý. Những gương chiến đấu và phục vụ chiến đấu thông minh, dũng cảm của cá nhân và đơn vị được kịp thời tuyên truyền trên các báo và đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam, trên tờ "Tin Phòng không - Không quân".

        Sau ngày Nô-en. Hả Nội lại sẵn sàng chờ giặc đến

        Ngay từ trưa ngày 26 tháng 12, kẻ địch không thể giấu được ý đồ đánh trở lại Thủ đỏ Hà Nội của chúng. Chúng không thể lặp lại cái được gọi là "yếu tố bất ngờ" trong đợt tiến công đêm 18.

        Từ mười một giờ trưa, các máy bay trinh sát không người lái lại bắt đầu bằng những "thủ tục" muôn thuở. 13 giờ 15 các máy bay cưởng kích bắt đầu vào đánh các mục tiêu quen thuộc: Trạm biến thế Đông Anh, ga và các nhà kho đã tan nát vì bom. Đưa cường kích đi dọn đường, kẻ địch vẫn hy vọng các đon vị tên lửa bộc lộ lực lượng, tiêu phí đạn vì chúng. Các tiểu đoàn tên lửa ở Hà Nội vẫn im tiếng. Giữ đạn đánh B.52. Các đơn vị cao xạ cũng nổ súng thưa thớt hơn. Họ đã được lệnh chỉ khi nào máy bay địch "đụng" đến tên lửa mới nổ súng.

        Chiều 26, chỉ có một tiểu đoàn 72 mới từ Hảí Phòng lên phóng rơi một F.4. Khai hỏa lúc này là "phạm quy" nhưng 72 "ra mắt"  với các đơn vị bạn ở Hà Nội bằng một chiếc F.4 nên cũng nhẹ Sư đoàn vừa động viên vừa nhắc khéo tiểu đoàn: "Đêm nay đánh B.52 cũng phải giỏi như vậy». Chiều ngày 26, Bộ thông báo : đêm nay B.52 sẽ lại đánh vào Hà Nội (đêm 22 tháng 12 Bộ cũng thông báo sớm việc B.52 sẽ đánh Hải Phòng). Đêm nay địch sẽ đưa ra những thủ đoạn gì ? Chúng sẽ tiến công mấy đợt, từ hướng nào? Sau mấy ngày im lặng. dứt khoát kẻ địch sẽ có những mưu mô mới. Triển khai thêm lực lượng của 71 và 72 và các tiểu đoàn 88, 86, 87 của trung đoàn 274, Hà Nội gần như được bao kín bằng các trận địa tên lửa.

        Đêm ập đến. Một đêm tháng Chạp tối trời. Bóng tối mung lung. Không còn là cái gỉ mơ hồ, khó lường đoán như đêm 18 nữa. Ngồi trên mâm pháo, trong ca-bin tên lửa, trong các đài ra-đa là những người đã qua một đợt chiến đấu đầy thử thách Hôm nay những cán bộ, chiến sĩ ấy đã gày rộc đi, vì vất vả, căng thẳng. Nhiều người trong số họ đã sút dăm ba cân. Những đêm này tất cả mọi người đầu tỉnh táo, điềm tĩnh.

        Những đôi mắt sáng quắc vì căm thù, vì những dự định đang nung nấu trong lòng, nhìn lên bầu trời, nhìn vào các màn hiện sóng để chờ quân  giặc đến.   

        21 giờ 10 phút, có hai tốp F.4 đang bay vào thả nhiễu kim loại. Đám mây nhiễu kéo đài 25—30 cây số tạo thành những vệt trắng trên các màn hiện sóng. Thế là Ních-Xơn đã chính thức "báo động" cho các chiến sĩ Phòng không: B.52 sắp vào đánh đẩy (!).

        Đêm nay phó tư lệnh Hoàng Văn Khánh vừa mới trong tiền phương quân chủng ở quân khu Bốn ra. Đồng chí được cử thay phó tư lệnh Nguyễn Quang Bích, trực chỉ huy quân chủng chiến đấu.

        Sau này qua các bài viết của giới quân sự Mỹ, chúng ta được biết cuộc tiến công đêm 26 tháng 12 được SAC chuẩn bị rất kỹ càng. Sau những hoang mang, khiếp sợ vì những tổn thất ở đợt một, kẻ thù đã định thần trở lại. Mấy ngày "nghỉ" Nô-en SAC và lũ giặc lái B.52 đâu có được nghỉ, chúng cãi vã đổ lỗi cho nhau, rồi cuối cùng chúng cũng nhận ra những "ngu xuẩn" trong những đợt tiến công ở mấy đêm trước. Ních-xơn trực tiếp ra lệnh mở trận đánh lớn nhất vào Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên gần như đồng thời thành một đợt.

        Khác với những đợt đánh trước, SAC không cho B.52 vào đánh "nhỏ giọt" từng tốp, từng đợt một như các đêm 18, 19, 20. Lần này 66 B.52 liên tiếp tiến công Hả Nội từ bốn hướng (tây nam, tây bắc, đông nam, đông bắc) trong vòng một giờ với số lượng B.52 như đêm nay, đêm 20 tháng 12 chúng đã dàn ra đánh cho tới sáng.

        Cũng khác với những đêm trước, B.52 đêm nay chỉ nhằm vào hai đối tượng "ưu tiên": các trận địa tên lửa, các khu phố đông dân. Bản thân sự lựa chọn mục tiêu đó của SAC cùng nổi lên mục đích của trận đánh lớn nhất trong chiến dịch "Lai-nơ bách-cơ 2" là như thế nào rồi !

        Đêm nay, SAC còn ra lệnh cho B.52, F.111, F.105, F.4 mang theo bom CBU (bom bi) để sát hại dân thường và tiêu diệt các "sinh lực sống" ở các trận địa của đối phương.

        21 giờ 55 phút, các tốp B.52 số 595, 596 mở màn trận tiến công từ hướng tây nam đánh thẳng vào hai trận địa tên lửa ở M.L và Đ.s.

        Sau ba phút (21 giờ 58), tốp B.52 số 599 lại vòng lên Tam Đảo đánh thốc từ hướng tây bắc xuống. Tiếp sau đó, gần như đồng thời, các tốp từ hướng tây, đông nam. đông bắc ập vào đánh. Cái "mới" rất gian ngoan của kẻ thù như vậy đó.

        Các ra-đa nhìn vòng của tên lửa và các ra-đa của pháo cao xạ nhận phần tử của ra-đa tình báo đều phát hiện B.52 từ ngoài 50 ki-lô-mét. Tiểu đoàn 76 đã có kinh nghiệm chọn dải nhiễu B.52, "nhận mặt" kẻ thù khá nhanh. Để cho chắc chắn tiểu doàn trưởng Lê Văn Hệ cho phóng giả Pê-pờ-ca để phân biệt "ép" và "bê" thật chắc chắn. Dải nhiễu vẫn ổn định, mịn, gọn... Thẳng "bê" cứ lùi lũi tiến vào. Quả đạn thứ nhất, rồi thứ hai của 76 lao lên hướng tây bắc, chiếc B.52 dẫn đầu tốp 599 bùng cháy, rơi tại chỗ. Trận đánh mở đầu tuyệt đẹp xóa món nợ mà 76 đã mắc phải trong đêm 20 tháng 12.

        20 giờ 47 phút, một tốp B.52 ném bom rải thảm xuống phổ Khâm Thiên, một khu phố có một mật độ dân số vào loại đông nhất ở Hà Nội, gây ra vự thảm sát lớn nhất trong cuộc ném bom chiến lược này.

        Cho đến nay, nhiều bà con ở Khâm Thiên và các khu phố xung quanh vẫn còn nhớ và khẳng định với chúng tôi: Đêm 26 trước khi bom B.52 nổ trên khu phố của họ, nhiều nguời chưa xuống hầm hoặc còn đứng ở cửa hầm đễ "xem" tên lửa ta bắn. Trước lúc bom nổ chừng một hai phút họ đã nhìn thấy một chiếc B.52 bốc cháy rừng rực ngay trên đỉnh thành phố. Chiếc máy bay này rơi chúc xuống xã Đình Công (sát sân bay Bạch Mai). Đây là lần đầu tiên máy bay cháy to, rơi ngay trên thành phố nên bà con reo hò, nhảy múa hoan hỉ lắm.

        Ngay lúc đó, thảm bom ập xuống...

        Mới đây, khi kể lại chuyện cũ, có bà con hỏi tôi "Cái thẳng B.52 bị rơi xuống Đình Công có phải là kẻ đã đánh bom Khâm Thiên không ?". Tôi đã trả lởi thuận theo lòng mong muốn của người hỏi. Đêm 26 tháng 12 năm 1972, có năm máy bay B.52 bị bắn rơi thì bốn chiếc rơi tại chỗ. Đêm ấy tội ác của kẻ thù đã bị trừng trị. Ngay đêm ấy nỗi đau của nhân dân thành phố đã dịu bớt phần nào vì chiến công của bộ đội ta đã hiển hiện ngay trước mắt bà con.

        Chúng ta hãy dừng lại ở chiếc máy bay B.52 đã bị đền tội ở xã Đình Công. Trong danh sách lập công chiếc máy bay này được xác nhận cho tiểu đoàn 79, trung đoàn 257.

        Trong khi các tin vui từ các tiểu đoàn bạn cứ dồn dập báo về. Tiểu đoàn 77 đánh cách đánh P. "như xiếc". Họ "làm ăn" khấm khá. Ở các cuộc họp rút kinh nghiệm, tiểu đoàn trưởng Đinh Thế Văn và các trắc thủ của tiểu đoàn 77 vừa khiêm tốn vừa chân thành nói với mọi người: « Các dồng chí cứ thử bắt mục tiêu B.52 mà xem, đánh được đấy!».

        Liệu 79 có đánh được bằng phương pháp P. không? Tiêu đoàn trường Nguyễn Xuân Chiến và các trắc thủ Bùi Văn Lập, Bùi trọng Quý, Nguyễn Xuân Nhâm thường trao đổi vói nhau như vậy "77 làm được thì 79 cũng làm được!". Mọi người khẳng định vởi nhau như vậy.

        Thế là vỡ ra hướng đi. Đêm 26 tháng 12, Đỗ Xuân Thu phát hiện B.52 từ xa. Đây là cái mạnh của khí tài cũng là cái mạnh của Thu. Tiểu đoàn trưởng Chiến quyết định nâng cao thế đài điều khiển "tìm" B.52 để đánh bằng cách P.

        Nhâm, Lập, Quý "tìm" B.52 khá vất vả. Lúc ấy cả Hà Nội là một biển lửa. Súng, pháo, máy bay. Cái dữ đội, sôi sục dội vào trong xe điều khiển. Thỉnh thoảng tiêu đồ viên lại hỏi: "Được gi chưa?". Thu vẫn dẫn "bê" vào gần một cách kiên nhẫn. Quý nhin thấy B.52 đầu tiên. Nhưng ngay lúc đó Lập líu lưỡi hô "Bay ngang... bay ra !». Chậm mất rồi. Lúc ấy 88, 86 đã phóng. Mục tiêu chắc chắn đã ném bom nên mới vòng ra như thế.Sĩ quan điều khiên Đỗ Văn Bạch ra lệnh bám sát tự động. Ba màn "bám" rất êm. Tin hiệu về ngon quá. Đánh hay không đánh? Tiểu đoàn, trưởng quả đoán rất nhanh: Đánh!

        Địch dã bay ra cách 17 cây số. Chỉ kịp phóng một quả. Bằng phương pháp P. một quả đã trúng, thì "bê" giời cũng chết. Bạch sung sướng đến lặng người. Anh hoàn toàn bằng lòng với cách sử lý nhanh, dứt khoát của tiểu đoàn trưởng.

        Tiểu đoàn 78 lúc đầu đánh bằng cách T. sau Đinh Trọng Đức và kíp trắc thủ nhìn thấy tín hiệu B.52 chuyển cách đánh đối với họ không khó khăn gì. Mục tiêu tốt, đạn điều khiển tốt.

        Chiếc B.52 đã trúng đạn, cháy đùng đùng trên nền trời đêm của Hà Nội. Đêm ấy phóng viên nhiếp ảnh Xuân Át đã chụp được cảnh B.52 cháy tuyệt dẹp,

        Trận đánh duy nhất trong đêm 26 tháng 12 của 77 chiếc B.52 kéo dài hơn một giờ và kết thúc vào lúc 23 giờ 8 phút;

        Tin kẻ thù gây ra vụ thảm sát ở khu phổ khâm Thiên đến với các chiến sĩ Phòng không - Không quân ngay trong đêm hôm đó. Nhiều cán bộ, chiến sĩ mắt ngấn lệ ngồi lỳ trên máy, mâm pháo để chờ địch đến.

        Họ cứ nghĩ đêm hôm nay còn phải sống mái với quân thù vài hiệp nữa.
Có lẽ những người day dứt, bị vò xé nhiều hơn cả trong khi nghe tin đau đớn này là các cán bộ, chiến sĩ thuộc binh chủng Không quân. Cho đến hôm nay sau bao nhiêu lần xuất kích gian khỗ, quyết liệt, Mích của ta vẫn chưa bắn rơi được B.52. Lại một đêm nữa, đội bay đêm Mích-21 vẫn còn đang "mắc nợ".
        Ngày 27 tháng 12 năm 1972, mãi mãi khắc sâu trong tâm khảm những người đã chiến đấu và ở lại Hà Nội thời kỳ đó. Dường như cả Hà Nội đã dồn đến Khâm Thiên. Với tất cả sự cố gắng, thành phố cố vớt vát từ bàn tay tàn bạo của kẻ thù những nạn nhân dở chết, dở sổng còn sót lại sau vụ thảm sát.

        Mọi nơi nhắc đến Khâm Thiên trong tiếng nấc nghẹn. Thù này phải trả !
Những bức điện động viên chính trị đánh đi, gần như tất cả đồn vào nội dung tố cáo tội ác và kêu gọi trả thù cho Khâm Thiên. Bức diện tác chiến cũng nhắc đến Khâm Thiên... Người chuyền điện và người nhận điện đọc đến chữ Khâm Thiên mắt lại rưng rưng lệ. Những tin đầu tiên, hoàn toàn không có con số thương vong, nhưng mọi người đều suy ra cả. Khu phố ấy sao mà quen thuộc, dù chưa đến, anh hoặc tôi đều đã nghe nói ở đâu rồi Bây giờ bom B.52 đánh thẳng vào khu phố ấy.

        Ngày 27 cũng đầy vẻ căng thẳng, dữ đội. Trời nắng hanh chói trang. Mù khô quăn tụ trên đỉnh đầu, vàng ỏng như mật. Đêm 26, nhiều lần dùng cả B.52 và F.4, F.111 đánh vào các trận địa tên lửa. Ngày 27 chúng dùng hơn 50 lần chiếc tiếp tục đánh vào các trận địa T.S và C. Hai tiểu đoàn tên lửa bị mất sức chiến đấu. Trong trận chiến đấu bảo vệ trận địa T.S đại đội 61 pháo cao xạ và biên đội không quân Mích - 21 của Đỗ Văn Lanh và Dương Bá Khống đã dỉệt 2 F.4 bắt sóng giặc lái.

        Trong các cuộc họp cũng như trong câu chuyện trao đổi với nhau. Bộ lư lệnh quân chủng đã lóe lên một nhận định : Cuộc tập kích chiến lược đang đi vào giai đoạn kết thúc! Thằng Mỹ không thể kéo dài những thất bại của chủng thêm nhiều ngày nữa...

        Với nhận định đó, các đồng chí trong Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh quân chủng càng thêm băn khoăn, sốt ruột: Không quân ta làm thế nào để góp phần xứng đáng vào trận đánh lịch sử này.

        Sau đợt chiến đấu thứ nhất, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đến thăm quân chủng. Vào tận sở chỉ huy, đồng chí Thủ tướng đã chăm chú lắng nghe các đồng chí chính ủy Hoàng Phương và tư lệnh Lê Văn Tri báo cáo tình hình chiến đấu với B.52 của quân chủng. Hỏi đến không quân, biết binh chủng đã có nhiều cố gắng nhưng chưa diệt được pháo đài bay B.52, Thủ tướng đã động viên các đòng chí trong bộ tư lệnh không quân cố gắng ghi chiến công của binh chủng mình trong sổ vàng đánh thắng B.52 của dân tộc. Thủ tướng và các đồng chí trong Bộ chính trị chờ đợi tin vui của binh chủng Không quân.

        Ngày 25 tháng 12, binh chủng không quân tổ chức rút kinh nghiệm và bàn cách đánh B.52. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp dự hội nghị này. Sau khi nghe các cán bộ lãnh đạo, chỉ huy của binh chủng báo cáo và các đồng chí cán bộ chiến sĩ ở các phi đội thảo luận, Đại tướng đã nói đại ý như sau:

        "Tôi biết các đồng chí không có vướng mắc gì về tư tưởng. Ý chí, quyết tâm đều rất tốt. Vậy các đồng chí còn có khó khăn gi cứ nói. Còn những vướng mắc gì về kỹ thuật, chiến thuật cứ bàn bạc, trao đổi cho thật kỹ... Không quân anh hùng của chúng ta nhất định phải có tên trong danh sách cáo đơn vị đã đánh rơi .B.52 !".

        Những ý kiến băn khoăn, lo lắng và những chủ trương tạo điều kiện cho không quân lập công để không bị mắc "món nợ" khó trả trong trận đánh lịch sử này cũng có thể là lời nhắc nhở chung cho các đon vị tên lửa ở Hà Nội, Hải Phòng... hiện nay vẫn chưa đứng trong hàng ngũ những đơn vị đánh thắng B.52.

         Đêm 27 thảng 12 là một cuộc chạy nước rút. Ai sẽ "về đích" hoặc không về đích trong trận đánh lịch sử này?
        23 giờ 5 phút đêm 27 tháng 12, giữa lúc cuộc chiến đấu của quân và dân Hà Nội đang diễn ra ác liệt nhất thì cả thành phổ lại được chứng kiến một cảnh tượng hào hùng: Một chiếc B.52 bốc cháy rừng rực lao tử trên cao 10 cây số xuống trung tâm thành phố. Đó là chiếc B.52 bị tiểu đoản 72 bắn rơi tại chỗ. Xác của nó rơi xuống làng hoa Ngọc Hà ngay bên đường Hoàng Hoa Thám. Tin vui ấy đến sở chỉ huy quân chủng giữa lúc cả sở chỉ huy còn đang sững sờ vui mừng và ngạc nhiên: Phạm Tuân từ trên không báo về anh đă tiêu diệt một mảy bay B.52 của giặc Mỹ!

        Trận đánh của tiểu đoàn 72 nhìn dưới góc độ nào đó cũng là một trận đánh đẹp. Bức ảnh đẹp nhất, mà ngày nay chung ta được xem với tư cách là một tác phẩm nghệ thuật về trận chiến đấu tháng Chạp năm 1972 là bức ảnh chụp chiếc B.52 bốc cháy, rơi xuống đường Hoàng Hoa Thám.

        Chiến thắng này lại đo một đơn vị từ Hải Phòng lên tăng cường lực lượng cho Hà Nội. Ngày 25, khi mới nổ súng trận đầu tiểu đoàn này đã bắn rơi một F.4.

        Đêm qua, đêm đầu tiên đánh B.52 ở Hà Nội, tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt và kíp trắc thủ của anh đã nhận ra những điẽm còn "non tay" của họ. Biết bao cái khó khăn, phức tạp trong bao nhiêu công việc mà các anh đã làm đến quen thuộc vẫn chưa hiểu hết, chưa làm chủ hết. Hình dạng nhiễu, tạp sóng trên dải nhiễu và tốc độ biến thiên trên hai mặt phẳng góc tà và phương vị ... Làm sao tất cả phải đúng và nhận chân ra nó và thao tác chuẩn xác.

        Có ai đó đã nói: "Đánh bằng phương pháp T. như thằng mù cầm gậy phang kẻ khác". Nếu không dày công rèn luyện, không thực sự nghiêm khắc kiểm nghiệm trong từng trận đánh của mình thì đánh phương pháp T. là như vậy đấy.

        Đêm 27, tiểu đoàn 72 vẫn đánh bằng phương pháp T. Sự hoàn hảo trong thao tác đã đem lại cho họ một chiến công tuyệt diệu. Chiếc B.52 vật xác xuống làng hoa Ngọc Hà, đã vung vãi ra một bãi bom chưa nổ. Tiểu đoàn 72 đã trừng trị kẻ thù ngay từ khi chúng chưa kịp ấn nút bom, chưa gây được tội ác.

        Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng, trắc thủ cự ly Nguyễn Văn Tuyến khi nói đến những "nét đẹp" của trận đánh vào giai đoạn cuối của chiến dịch này đã nhắc chúng tôi: «Lịch sử có những sự trùng hợp ngẫu nhiên lắm ! Tiểu đoàn chúng tôi được thành lập ở rừng Yên Thế quê hương cụ Hoàng Hoa Thám. Đêm 27 tháng 12 chúng tôi lại bắn rơi B.52 ngay trên đường mang tên vị lãnh tụ nghĩa quân ấy ở Thủ đô Hà Nội".

        Đêm ấy nhiều cán bộ của quân chủng đã được cử đến đường Hoàng Hoa Thám để nắm chắc tình hình về chiếc máy bay rơi ở nội thành. Các đồng chí kể lại, nhiều bà con có thân nhân bị B.52 giết hại cũng từ An Dương, Bạch Mai, Khâm Thiên đến đây. Đòn trừng phạt đích đáng của quân và dân ta đối với lũ máy bay B.52 lại làm nhẹ bớt nỗi đau trong lòng họ...

        Mãi đến ngày 30 tháng 12 năm 1972, Ních-Xơn mới ra lệnh chấm dứt "tấm thảm kịch Lai-nơ bách-cơ 2", nhưng chúng tôi muốn dừng phần ghi chép của mình ở đỉnh cao đêm 27. Sau giờ phút chiếc B.52 rơi xuống đường Hoàng Hoa Thám, các đồng chi ở trong thường vụ và Bộ tư lệnh quân chủng đã nhận được mệnh lệnh của Bộ : « Phát huy chiến thắng, đánh mạnh thắng to hơn nữa, thằng địch sắp ngừng rồi ! ».

        Đồng chí cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ đã đi Pa-ri. Và ngay chiều tối đêm 28, khi những quả đạn được kéo từ Thanh Hóa ra chi viện cho Hà Nội vừa tới đích, Bộ đã chỉ thị: "Bắn hết, bắn đến quả đạn cuối cùng. Bộ sẽ tiếp tục cung cấp đủ đạn để các đơn vị đánh ».

        Phải chăng những tín hiệu từ Pa-ri đã bay về Hà Nội từ hôm ấy, báo tin "Kẻ dịch đã chấp nhận thất bại".

        ... 12 giờ ngày 23 tháng 1 năm 1973. trong ngôi nhà xây bằng đá từ thế kỷ thứ XIX, tại đại lộ Kè-lê-be đã diễn ra lễ kỷ tắt văn bản Hiệp định chẫm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

        Hàng trăm nhà báo, nhà quay phim, nhiếp ảnh đã tập trung ở phòng họp chính rất lộng lẫy của trung tâm hội nghị quốc tế này.

        "Việt Nam! Việt Nam chiến thắng!"

        "Điện Biên Phủ! Hồ Chí Minh...".

        Thế giới hân hoan, ngưỡng mộ trước những bước đi vinh quang, chiến thắng của dân tộc Việt Nam nhỏ bé mà anh hùng!

        Hai hôm sau, tại sân bay quốc tế Lơ Buốc-giê, Pa-ri tưng bừng đón bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Duy Trinh sang để ký chính thức văn bản hiệp định. Sân bay rực rỡ cờ hoa, vang lên quốc ca Việt Nam. Mừng vui mà lại khóc. Nước mắt của buổi sáng hôm nay long lanh trên mát bao bè bạn và những người Việt Nam tại Pháp...
Ngày 27 tháng 1 năm 1973 là ngày ký kết hiệp định Pa-ri về Việt Nam.

        Nói về bản hùng ca tháng Chạp không thể không nói tới ngày vui lịch sử này.


        Mười năm đã đi qua kể từ tháng Chạp hào hùng ấy, trận đánh lịch sử chiến thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng... tháng chạp năm 1972, đã được cả loài người biết đến. Không phải không có lý khi người ta gọi nó là trận "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không". Chiến thắng ấy đã trở thành một chiến công hiển hách, một cái mốc lịch sử giữ một vai trò quan trọng trong tiễn trình lịch sử của dân tộc ta. Chiến thắng đó đã đưa dân tộc Việt Nam anh hùng, Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng lên những tầm cao mới.

        Chiến thắng tháng chạp năm 1972, không những giáng một đòn chí mạng vào đế quốc Mỹ mà bước đầu còn phá tan âm mưu "vứt phao bơi cho tên đế quốc đầu sỏ sắp chết chìm" của tập đoàn phản dộng Bắc Kinh.

        Đầu năm 1972, khi Nich-xơn bay đến Bắc Kinh công khai bắt tay cấu kết với tập đoàn phản động ở Truug Nam Hải, tên hung nô của thời đại càng thêm ngoan cố và tàn bạo. Nich-xơn đã sử dụng đến mức cao nhất sức mạnh của không lực Hoa Kỳ bất ngờ tiến hành cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 vào Hà Nội, Hải Phòng... hòng thực hiện chủ trương thương lượng trên thế mạnh, đảo lộn cục diện chiến tranh, buộc nhân dân ta phải làm theo ý chúng.

        Nhưng dưới sự lãnh sáng suốt của Bộ Chính trị trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương, với tinh thần cảnh giác, lòng căm thù,trí thông minh, lòng dũng cảm, với trình độ kỹ thuật điêu luyện, cách đánh sáng tạo và cùng với thế trận phòng không nhân dân vững chắc, quân và dân ta đã đánh thắng oanh liệt cuộc tập kích chiến lược bằng máỵ bay B.52 có quy mô lớn nhất, kỹ thuật trang bị hiện đại nhất, thủ đoạn tàn bạo và hiểm độc nhất, của tên đế quốc đầu sỏ.

        Ngày nay, ai cùng có thể nhận biết rằng, nhờ có chiến thắng đó mà hiệp định hòa bình về Việt Nam được ký kết ở Pa-ri. Hiệp định ấy đã tống cổ lũ xâm lược Mỹ ra khỏi miền Nam nước ta. Thực hiện được lời dạy của Bác Hồ kính yêu "đánh cho Mỹ cút..." để dân tộc ta nhanh chóng đi suốt chặng đường cuối cùng của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, "đành cho ngụy nhào..."

        Hòa bình lập lại, non sông thống nhất, nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa trên đường hành trình đến tương lai tươi sáng của mình lại phải đương ngay với kẻ thù mới: bọn bành trướng bá quyền Kinh.

        Đảng ta dù nhận biết giác mộng bá quyền của chúng từ những năm chống Mỹ và ngày càng , rõ hơn dã tâm của  chúng.

        Những người có lương trì, yêu hòa bình thế giới không thể thờ ơ với những sự kiện này.

        "Đả đảo Ri-gân", "Ri-gân đáng nguyền rủa", "Chúng tôi muốn hòa bình ! Chứng tôi không cần chiến tranh !",  "Chặn đứng địa ngục từ nước Mỹ đến !». Trong vòng một năm nay thể giới lại bùng nổ những cuộc đấu tranh mới. Nhân loại tiến bộ yêu hòa bình đã rầm rộ xuống đường biểu tình phản ứng gay gắt trước việc đế quốc Mỹ đang điên cuồng chạy đua vũ trang. Đồng thời biểu thị sự ủng hộ những sáng kiến hòa bình của Liên Xô Những sáng kiến quan trọng, đầy trách nhiệm, đáp ứng nguyện vọng hòa binh và những lời tuyên bố đanh thép của Liên Xô đã và đang tập hợp, cổ vũ cuộc đấu tranh của tất cả các lực lượng cách mạng vì hòa bình, chống chạy đua vũ trang, ngăn ngừa thảm họa của cuộc chiến tranh hạt nhân.

        Chưa bao giờ nhân loại ý thức được sự cần thiết của hòa bình đối với cộng đồng thế giới như ngày nay. Cũng như chưa bao giờ loài người có nhiều điều kiện và tự tin ở khả năng bảo vệ, gìn giữ hòa bình như ngày nay. Loài người yêu chuộng hòa binh đang hướng về Liên Xô vĩ đại, quê hương của cách mạng Tháng Mười, tổ quốc của Lê-nin vĩ đại, không những là ngọn cờ hiệu triệu mà còn cỏ sức mạnh hùng hậu, bất khả xâm phạm, là thành trì của hòa binh thế giới, chỗ dựa vững chắc dáng tin cậy của tất cả các lực lượng cách mạng trên thế giới, để gìn giữ hòa bình.

        Dân tộc ta vừa mới đi qua cuộc chiến tranh dài đằng đẵng lại phải đương đầu ngay vởi hai cuộc chiến tranh xâm lược do bọn bành trướng bá quyền Bác Kinh gây ra, chúng ta hiểu rất rõ giá trị của hòa bình và cùng hòa theo thế tiến công của ba dòng thác cách mạng trên thế giới, chúng ta quyết tâm phấn đấu đề giữ gìn, củng cố hòa bình thế giới.

        Kỷ niệm 10 năm đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B.52 của đế quốc Mỹ, chúng ta càng nhận mặt những kẻ thù của chứng ta rõ hơn. Ngoan cố, hiếu chiến, xảo quyệt, tàn bạo, tráo trở. đó là bản chất của chủ nghĩa đế quốc Mỹ và kẻ tiếp tay cho chúng là chủ nghĩa bành trướng bá quyền Trung Quốc, kẻ đang bắt tay với đế quốc Mỹ tiến hành một kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt đối với nước ta. Gần đây chúng đã thay đối thủ đoạn mới, ra vẻ kêu gào "thiện chí"; thu dấu kiếm gươm, bang giao bằng những lời nói ngọt, những nụ cười... ve vãn nước này, nước kia. Nhưng chúng vẫn hiện nguyên hình là kẻ thù trực tiếp nguy hiểm của dân tộc ta. Bởi vì Đảng ta đã giáo dục cho chúng ta hiểu đúng, hiểu sâu bản chất nham hiểm của bọn bành trướng bá quyền Đại Hán.

        Kỷ niệm chiến công 12 ngày đêm lịch sử, chúng ta càng thêm tự hào, tin tưởng vào Đảng ta, một Đảng Mác - Lê-nin kiên cường với đường lối đủng đắn và sáng tạo đã dẫn dắt quân và dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Tự hào, tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân ta, sức mạnh của chiến tranh nhân dân do Đảng ta lãnh đạo, ở tinh thần bất khuất, ý chí quyết chiến quyết thắng, tư tưởrng tiến công và tinh thần mưu trí sáng tạo, vượt lên mọi khó khăn thử thách, vững vàng bước tới...

        Chiến công tuyệt vời đó đã và đang cổ vũ thôi thúc chúng ta quyết tâm biến những nghị quyết lịch sử của Đại hội lần thứ tư và Đại hội lần thứ năm của Đảng ta thành hiện thực. Đưa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa thân yêu của chúng ta đến những thắng lợi mới góp phần xứng đáng vào cuộc đấu tranh chung của nhân loại tiến bộ vì hòa bỉnh, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

        Là những chiến sĩ Phòng không, chúng ta phải thật sự cảnh giác với kẻ thù. Tinh thần cảnh giác đó phải được thể hiện trong từng giây, từng phút, sẵn sàng chiến đấu nghiêm mật, quản lý chặt chẽ bầu trời trong xanh của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, thực biện bằng được quyết tâm "không để Tổ quốc bị bất ngờ" đánh thắng không quân Trung Quốc xâm lược ngay từ trận đầu, loạt đạn đầu, quả đạn đầu, ngay trên tuyến đầu, bảo vệ vững chắc các mục tiêu, bảo vệ an toàn cho nhân dân, bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta. Học tập và vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm quý báu của trận chiến đấu oanh lỉệt mười hai ngày đêm tháng Chạp năm 1972, để không ngừng nâng cao sức mạnh chiến đấu của bộ đội Phòng không là một việc làm cần thiết của quân chủng ta trong giai đoạn cách mạng mới.

        Mười năm đã trôi qua nhưng với một chiến công có tầm vóc lịch sử như chiến công 12 ngày đêm thảng Chạp 1972 vẫn luôn luôn sống động cổ vũ thôi thúc chúng ta tiến lên. Ngày nay tình hình đã khác trước. Thế và lực của quân chủng Phòng không chúng ta đã mạnh hơn rất nhiều so với những năm đánh Mỹ. Nếu kẻ thù mới, bọn bảnh trướng bá quyền Bắc Kinh điên cuồng tiến hành chiến tranh xâm lược nước ta một lần nữa thì nhất định quân chủng Phòng không chúng ta sẽ cùng với toàn quân, toàn dân giáng cho không quân Trung Quốc xâm lược những đòn tiêu diệt lớn. Những trận "Chi Lăng trên không", "Bạch Đằng trên không" lại tiếp nỗi những trang sử mới hào hùng vào truyền thống vẻ vang của quân chủng Phòng không thân yêu của chúng ta.

MỤC LỤC

Chương một    Hòa bình – Chiến tranh   
Chương hai     Ngày và đêm 18   
Chương ba      B.52 - Hủy diệt   
Chương bốn    Tội àc - Trừng phạt .
Thay lời kết