Lịch sử Quân sự Việt Nam

        - Tên sách: Vị chỉ huy huyền thoại
        - Tác giả: Đặng Đình Loan
        - Nhà xuất bản: Quân đội Nhân dân
        - Năm xuất bản: 2009
        - Số hoá: Giangtvx
        - Tóm lược nội dung:  Truyện kể về một số hoạt động sống và chiến đấu của thượng tướng Nguyễn Chơn



       ”Vị chỉ huy huyền thoại" là tác phẩm viết về cuộc đời chiến đấu sôi động, quả cảm, đầy ắp chiến công của Thượng tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Chơn cũng như của đồng bào, chiến sĩ miền Trung và Sư đoàn 2 anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hào hùng dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng quang vinh và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Tác phẩm là một khúc tráng ca về cuộc chiến tranh nhân dân; về sức mạnh đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế; về sự hy sinh to lớn và ý chí phi thường của đồng bào, chiến sĩ... dưới ánh sáng chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do!".

        Sinh ra, lớn lên trên quê hương Nam Ô (Đà Nang) yêu dấu, ngay từ buổi thiếu thời Nguyễn Chơn đã nung nấu trong lòng niềm tin tất thắng của cách mạng, tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", ý chí căm thù sâu sắc bè lũ cướp nước và bán nước. Nhìn những đoàn quân Nam tiến hùng dũng ra trận, Nguyễn Chơn cháy bỏng khát vọng lên đường đánh giặc. Do hoàn cảnh gia đình quá neo đơn, nghèo khổ, đông em..., cha mẹ khuyên Nguyễn Chơn hãy chờ một thời gian nữa, nhưng quyết thực hiện bằng được khát vọng cháy bỏng của mình, Nguyễn Chơn đã chặt đứt một ngón chân để thay cho lời thuyết phục... Và, quê hương, gia đình đã tiễn ông lên đường tòng quân sau sự kiện vừa hiếm có vừa kinh hoàng ấy...

        Tung hoành khắp mọi chiến trường trên dải đất miền Trung, Tây Nguyên và nước bạn Lào, Campuchia với nhiều cương vị chỉ huy: Trung đội trưởng, Đại đội trưởng, Tiểu đoàn trưởng, Trung đoàn trưởng, Sư đoàn trưởng, Tư lệnh Quân đoàn, Tư lệnh Quân khu..., Nguyễn Chơn đã chỉ huy đơn vị chiến đấu và chiến thắng hàng trăm trận. Mưu trí, sáng tạo, dũng cảm, nắm chắc lực lượng ta, hiểu rõ tình hỉnh địch, quyết đoán, luôn giành thế chủ động, dồn địch vào thế bị động, bất ngờ, sắc sảo giải quyết hiệu quả những tình huống ngẫu nhiên, mới nảy sinh... là những nét đặc sắc nhất trong cuộc đời chỉ huy trận mạc của Thượng tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Chơn.

        Thông qua "Vị chỉ huy huyền thoại”, nhà văn Đặng Đình Loan càng khắc sâu trong tâm trí bạn đọc niềm tự hào về đồng bào, chiến sĩ miền Trung anh hùng nói riêng, về quân dân cả nước nói chung, về tài thao lược và nghệ thuật quân sự độc đáo Việt Nam đã được Đảng ta, quân dân ta phát huy đến đỉnh cao trong cuộc kháng chiến thần thánh chống Mỹ, cứu nước.

        Thời gian trôi đi, nhưng lịch sử hào hùng với những chiến công chói lọi trong cuộc chiến đấu chống quân xâm lược, giải phóng đất nước, non sông thu về một môi... vẫn còn đó, sáng ngời. Truyền thống anh hùng mãi mãi là điểm tựa, là nguồn sức mạnh tiềm tàng để quân dân ta vững bước trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hôm nay. Tác phẩm "Vị chỉ huy huyền thoại” thêm một lần khắng định ý nghĩa của bài học quý giá đó.

        Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

        Trong cuộc đời của mình chưa bao giò Laura cảm thấy buồn thảm, bi quan và thất vọng đến như vậy khi cô nhận được tin từ viên đại tá Pitơ, sĩ quan tác chiến thuộc Bộ tư lệnh MACV của quân Mỹ: Đenvơ đã bị mất tích trong trận giao chiến với quân chính quy của Việt cộng ở thung lũng An Sơn - Hiệp Đức cách trung tâm Đà Nẵng về phía Tây Bắc chừng ba mươi cây số. Laura vừa nhận được bức thư của Đenvơ gửi từ căn cứ An Sơn qua người bạn của mình là nhà báo Galôuây. Galôuây vừa có chuyên đi lấy tin tức từ căn cứ của Lữ đoàn bộ binh 196, Sư đoàn Amêricơn ở vùng thung lũng An Sơn - Hiệp Đức về. Đenvơ mất tích có nghĩa là đồng nghĩa với cái chết. Trong bức thư Đenvơ đã không giấu được tâm trạng buồn thảm, thất vọng, chán chường, bế tắc và khắc khoải chịu đựng nỗi nhớ thương xa cách với mình. Ngồi trên chuyến bay từ Sài Gòn ra Đà Nẵng mấy lần Laura giở bức thư ra đọc rồi gấp lại, quay ra cửa sổ lau nước mắt.

        Trời đã chuyển sang trưa, cả Camin, De, Pitơ, Laura và các bạn đồng nghiệp đểu kéo đến quầy bar của Bộ tư lệnh liên hợp. Pitơ ngồi cạnh Laura, viên sĩ quan tác chiến nói với cô:

        - Laura! Lữ đoàn 196 của Đenvơ đang đồn trú phía Tây Bắc Đà Nẵng gần ba chục cây số. Một số đơn vị của lữ đoàn đang giao tranh ác liệt với quân chính quy Việt cộng. Tư lệnh sư đoàn Amêricơn, trung tướng Samuen Cốtxtơ cho biết, thiếu tướng Uyliam Bôn, Tư lệnh lữ đoàn đang trực tiếp chỉ huy cuộc giao tranh. Hiện chưa có tin tức gì về kết quả trận đánh và tin tức của tướng Bôn. Do vậy, cũng chưa biết tin tức gì về trung úy Đenvơ. Laura bạn chỉ còn cách phải chờ thôi!

        - Pitơ! Anh xem có chuyến bay nào đến đấy không?

        - Để làm gì?

        -  Laura xin đến đấy vừa để đưa tin trận đánh vừa để biết tin tức của Đenvơ.

        Không chần chừ, viên đại tá tác chiến đáp:

        - Không! Sẽ không có một chuyến bay nào đến đấy. Tất cả tướng lĩnh ở Vùng chiến thuật 2, đặc biệt ở Vùng chiến thuật 1 và quanh căn cứ quân sự liên hợp Đà Nẵng đều phải có mặt ở Đà Nẵng để giây lát nữa gặp Tư lệnh chiến trường Oétmolen. Ông ta đang trên đường bay ra.

        - Vậy hả?

        Pitơ trả lời chưa được mấy phút thì bầu trời Đà Nẵng rền vang tiếng gầm rít nhào lộn của các tốp phản lực bay yểm trợ cho chiếc máy bay của Oétmolen và các tướng lĩnh thuộc Bộ tư lệnh MACV đáp xuống Sở chỉ huy căn cứ liên hợp Đà Nẵng.

        Cái nắng dữ dội khác thường trên bầu trời Đà Nẵng đã rang nóng mặt cát và phả từng làn hơi nóng hầm hập hắt vào hội trường của Bộ tư lệnh MACV. Viên đại úy cận vệ bước đến trước mặt Oétmolen:

        - Thưa đại tướng! Quá giờ nghỉ ngơi của ngài đã lâu, bác sĩ De xin mời ngài nghỉ ăn trưa.

        Oétmolen xua tay. ông ta tiếp tục nói một thôi một hồi cho đến lúc viên trung tướng Tham mưu trưởng Rốtxân bước đến nói nhỏ:

        - Thưa ngài! Lữ đoàn 196 của chúng ta đang bị địch quân tấn công. Tiểu đoàn 2 Lữ 196 có nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn. Vâng... Thưa ngài, thiếu tướng Uyliam Bôn, tư lệnh Lữ đoàn 196 đã mất tích trong khi đang chỉ huy các trận đánh ở thung lũng An Sơn.

        Tin bất thường đến làm Oétmolen cảm thấy mất thăng bằng. Rõ ràng ông ta đã xem những thước phim quay toàn bộ Bộ chỉ huy Sư đoàn 2 Việt cộng đã bị tiêu diệt; tình báo, các lính Việt cộng bị bắt và chiêu hồi đều xác nhận đúng, kế hoạch của địch quân đã bị bại lộ, Lữ 196 đã ráo riết đề phòng cớ sao đột nhiên lại đang gặp nguy cơ bị tiêu diệt? Oétmolen cho gọi viên trung tướng Samuen Côtxtơ, tư lệnh Sư đoàn Amêricơn đến giải trình... Buổi làm viêc vội vã kết thúc. Bác sĩ De vừa bước ra khỏi hội trường đã thấy cánh nhà báo đang vây quanh viên sĩ quan tác chiến Pitơ và viên trung tướng Đuypuy. Mới trông thấy De, Camin liên kéo tay Laura chạy đến:

        - Này De! Anh đã biết được kết quả về trận giao chiến An Sơn chưa? Đã biết tin tức gì về Đenvơ chưa?

        De im lặng, Laura giục:

        - Anh hãy nói đi De! Dù sao trận đánh cũng đã diễn ra, chảng ai giấu mãi được sự thật. Anh nói đi! Đenvd ra sao? Laura sốt ruột có lẽ chết mất De ạ... An Sơn - Hiệp Đức là nơi nào vậy? Có giống thung lũng la Đrăng không?

        - Bình tĩnh Laura! Tin tình báo vừa cho biết... nhưng với điều kiện Camin và Laura phải giữ tuyệt mật, không để các bạn đồng nghiệp biết nhé.

        - Nhất định rồi.

        - Thế thì được! Trận đánh đang tiếp diễn nhưng máy bay của tướng Bôn, Tư lệnh lữ đoàn đã trúng đạn 12 ly 7 của đốì phương. Đenvơ cùng đi trên chuyến bay đó với Uyliam Bôn... không biết còn sống hay đã chết. Bây giờ công việc của chúng ta là phải chờ đợi thôi!

        - Không anh De ơi! Dù chết Laura cũng phải đến nơi ấy. Laura sẽ chết cùng Đenvơ. De! Anh xem có chuyến bay nào sẽ bay đến đấy không? Thung lũng An Sơn - Hiệp Đức là một nơi thế nào?

        - De sẽ báo tin cho bạn khi có chuyến bay đến An Sơn - Hiệp Đức. Còn nó có giống thung lũng la Đrăng không thì bạn phải chờ và hỏi Camin...

        Một nỗi buồn ập đến với cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia, Sư 2, Quân khu 5. Các sĩ quan mở đài địch nghe và quây quần quanh Trung đoàn trưởng Chơn. Bọn địch đang làm ầm lên trên các phương tiện thông tin về sự thiệt hại của ta. Chúng còn thả truyền đơn và cả những bức ảnh về sự hy sinh của Bộ chỉ huy Sư đoàn 2 khi đi nghiên cứu khu chiến để chuẩn bị tiêu diệt Lữ đoàn 196 đang đóng quân ở dãy núi An Sơn - Liệt Kiểm...

        Mỗi khi đơn vị gặp tổn thất, Nguyễn Chơn thường im lặng. Im lặng để nén đau thương và lòng căm thù. Hôm nay, trưóc cán bộ, chiến sĩ trung đoàn, ông nói:

        - Từ ngày thành lập Trung đoàn Ba Gia rồi tiến lên thành lập Sư 2, chúng ta đánh đâu thắng đó. Có hy sinh mất mát nhưng chưa có nỗi đau thương nào, mất mát nào to lớn đến thế. Chúng ta chỉ còn cách phải tiến lên, xứng đáng với các đồng chí đã mãi mãi ra đi, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Phải dạy cho Lữ đoàn 196 và cái Sư Amêricơn chết tiệt một bài học. Chúng ta xin thề chiến thắng!

        Cả trung đoàn giơ cao tay:

        - Xin thề! Xin thề! Xin thể!

        Ngay sau đó, trung đoàn bắt tay vào triển khai trận đánh khu căn cứ An Sơn - Liệt Kiểm. Nguyễn Chơn và Đảng ủy, Ban chỉ huy Trung đoàn quyết định dành cho Lữ bộ binh 196 một đòn bất ngờ. Quyết tâm của Trung đoàn đã được Sư đoàn và Bộ tư lệnh Quân khu chấp nhận. Từ Quân khu đến Sư đoàn, Trung đoàn đều tuyệt đối tin tưởng ở tài chỉ huy của Nguyễn Chơn. Ai cũng cho rằng ngoài khả năng thường xuyên đúc kết kinh nghiệm các trận đánh, mở rộng dân chủ, phát huy cao độ sáng tạo... ông còn là người có bản lĩnh khác thường, sẵn sàng lấy tính mạng và danh dự bản thân chịu trách nhiệm trước đơn vị và cấp trên. Một điều mà bất cứ người chỉ huy nào cũng phải làm, đó là nghiên cứu kỹ khu chiến trước khi bước vào trận đánh để có phương án sát hợp. Với Nguyễn Chơn cũng vậy, nhưng cái khác ở ông là trực tiếp đi nghiên cứu trước, nhìn tận mắt, sờ tận tay hầm hào, lô cốt, nắm chắc trận địa của địch, tìm ra chỗ sơ hở và luôn luôn dành cho địch bất ngờ. Ông thường dồn địch vào thê bị động, sử dụng chiến thuật cận chiến, tấn công chóp nhoáng, đè bẹp và tiêu diệt cơ quan chỉ huy đầu não của địch ngay từ phút đầu tiên, cắt thông tin liên lạc, nhanh chóng dập tắt các cụm hỏa lực quyết định trên khu chiến của địch.

        Khi Bộ chỉ huy Sư đoàn do Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ dẫn đầu cùng Chính ủy Nguyễn Minh Đức, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 31, Trung đoàn 38, Trưởng ban

        Tác chiến, Trưởng phòng Hậu cần cùng bảy trung tá, thiếu tá khác ở các ban Tham mưu, Thông tin liên lạc, Hậu cần... trong khi quan sát khu chiến, do sơ suất đã để quân Mỹ từ huyện lỵ Quê Sơn qua kính viễn vọng phát hiện được, chúng lập tức dập pháo và ngay sau đó cho bốn chiếc trực thăng vũ trang đến phóng rốc két và xả đạn đại liên, kê tiếp một đoàn máy bay cất cánh từ sân bay Chu Lai đến đổ chụp với ý định bắt sông cả đoàn cán bộ. Tiểu đội thông tin liên lạc, tiểu đội trinh sát, tiểu đội vệ binh lập tức đánh trả đến viên đạn cuối cùng. Do ta quân số ít, bị bất ngờ, không có công sự chiến đấu nên không giữ được trận địa.

        Cùng lúc ấy, Nguyễn Chơn rời vị trí nghiên cứu ở mũi sâu nhất trong khu chiến trở về Bộ tư lệnh Sư đoàn. Trên đường về anh gặp sĩ quan tác chiến Phan Thanh Dư, người cùng quê Thừa Thiên - Huê với Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ. Anh vừa cùng một sĩ quan hậu cần đi chuẩn bị một công tác đột xuất, cả hai mới rời khỏi yên ngựa Động Mông - Đá Hàm thì trận chiến xảy ra. Biết trận chiến đấu đã kết thúc, Nguyễn Chơn và Phan Thanh Dư quyết định ngược dốc lên yên ngựa để kiểm tra trận địa. Đến nơi, hai người thấy cây cốì tan nát, những đồng chí, đồng đội thân yêu đều đã hy sinh, không một ai thân thể còn nguyên vẹn. Những đồng chí, đồng đội đang nằm xuống ở đây hầu hết đã gắn bó vối Nguyễn Chơn một thời gian dài, đặc biệt là Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ và Chính ủy sư đoàn Nguyễn Minh Đức.

        Cả hai đều thương yêu, quý trọng, khâm phục tài năng chỉ huy của Nguyễn Chơn. Nguyễn Chơn ngồi lặng bên đồng đội, tay ôm mặt, vai rung lên. Có lẽ đây là lần đầu tiên Quân giải phóng miền Nam nói chung và cán bộ, chiến sĩ Quân khu 5 nói riêng gặp một tổn thất đau đốn đến vậy. Kể từ khi trở lại chiến trường miền Nam năm 1959 cho đến nay đây là nỗi đau đớn nhất mà ông khó có thể quên được... Lòng sục sôi căm giận giặc Mỹ xâm lược đã vực ông đứng lên. Ông để anh em ỏ lại lo mai táng cho đồng đội, còn mình cùng đồng chí liên lạc đi nhanh về căn cứ Bộ tư lệnh Sư đoàn, về đến nơi, ông thấy Phó chính ủy Bùi Đức Tùng, Tham mưu trưởng Sư đoàn Bảo trực ở nhà đôi mắt đỏ hoe, nghẹn ngào. Bỗng dưng Bùi Đức Tùng ôm chặt lấy ông:

        - Anh Chơn ơi! Đau đớn quá! Bây giờ chúng ta phải làm gì đây?

        Chất giọng Nghệ An của Phó chính ủy Bùi Đức Tùng càng gieo vào lòng ông nỗi buồn chan chứa đến thấu xương. Phó chính ủy Bùi Đức Tùng đưa cốc nước đường cho ông, nói tiếp:

        - Còn cậu, còn mình... nhất định chúng ta phải trả mối thù này cho đồng đội, cho Sư trưởng Trữ, Chính ủy Đức... Tôi đã điện báo cáo về Quân khu. Trước mắt Quân khu cử đồng chí Giáp Văn Cương, Tham mưu trưởng Quân khu thay anh Trữ, đưa anh Sơn, Phó chủ nhiệm chính trị Quân khu về làm chính ủy thay anh Đức. Các trung đoàn phó lên thay trung đoàn trưởng...

        Một ngày nào đó anh em chúng ta sẽ qua Thanh Hóa thăm vợ con, bố mẹ anh Đức...

        Trở lại nhiệm vụ nghiên cứu khu chiến, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn được phân công dẫn một bộ phận của Trung đoàn 1 Ba Gia luồn sâu vào dân. Ban ngày, đợi lúc không có địch, anh em đội hầm lên quan sát, nghiên cứu tình hình, tìm cách tấn công tiêu diệt quận lỵ Quế Sơn cùng lúc với cuộc tiến công tiêu diệt Lữ đoàn 196, Sư đoàn Amêricơn ...

        Sau sự cố của sư đoàn, nén nỗi đau thương, Nguyễn Chơn đã mạnh dạn đề xuất với Bộ tư lệnh Sư đoàn phương án đánh địch: Trung đoàn 1 Ba Gia không tấn công quận lỵ Quế Sơn nữa mà chuyển sang tấn công Lữ đoàn 196. Quyết tâm cùng phương án tấn công Lữ bộ binh 196 của Trung đoàn 1 Ba Gia do anh chỉ huy đã được Sư đoàn và Bộ tư lệnh Quân khu đồng ý. Nguyễn Chơn và các chiến sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia nóng lòng chờ đợi giây phút nổ súng để trả thù cho đồng chí, đồng đội. Mấy hôm sau, trận đánh được triển khai. Nguyễn Chơn nhận định rằng: khi kế hoạch tấn công Lữ đoàn 196 của Sư đoàn bị lộ thì địch sẽ cảnh giác gấp bội và thay đổi phương án bố phòng, nhưng lúc địch cảnh giác nhất cũng là lúc địch chủ quan sơ hở nhất. Ông quyết định lấy thịt rán đặt miệng mèo dùng chiến thuật quân sự cổ truyền "điệu hổ ly sơn", nhử địch ra ngoài công sự mà tiêu diệt. Nhưng, làm cách nào để điệu được hổ ly sơn? - Một bài toán khó mà Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn phải tìm lời giải...

        Trên mảnh đất quê hương thân yêu, ông đã đi suốt chín năm của cuộc kháng chiến chống Pháp và tiếp theo là suốt những năm liên tục chiến đấu chống giặc Mỹ xâm lược và giặc tay sai bán nước. Ông hiểu rất rõ tinh thần quật cường, lòng yêu nước, yêu quê hương vô hạn của người dân quê hương ông. ông hiểu rõ từng ngọn núi, dòng sông, từng đồng lúa, bờ ao, kênh rạch, lũy tre...

        Nguyễn Chơn quyết định đặt Sở chỉ huy Trung đoàn ở một hang đá nhỏ nằm ngay trước chân núi Liệt Kiểm. Cái hang đá nhỏ này vẫn được nhân dân ở đây gọi là "hang đá Bà Già"... Quân địch không thể phán đoán được sở chỉ huy của đối phương lại đặt sát ngay khu căn cứ Lữ 196 của chúng. Từ vị trí này, có thể nhìn thấy toàn bộ thung lũng An Sơn trải dài hai bên sông Trầu, con sông chảy từ phía Tây An Sơn xuống phía Đông, cùng với con đường 16 xuyên qua vùng trung du trù phú của huyện Hiệp Đức. Đôi bờ sông Trầu đồng bằng hẹp nhưng màu mỡ nên đã nuôi sống hàng vạn con người. Chung quanh thung lũng núi đồi bao bọc với những điểm cao hùng vĩ. Phía tây, có núi Tráp, núi Gò Đu, núi Bàn Cờ... Phía đông nam có dãy núi Liệt Kiểm, phía Tây Nam là núi Chia Gan. Phía bắc có các con đèo Răm, đèo Rập Cu qua Quê Sơn. Từ ngày quân Mỹ đến đóng căn cứ ở dãy núi Liệt Kiểm, chúng gom dân vào các khu tập trung ở quận lỵ ở Quế Sơn, Hiệp Đức. Làng xóm tiêu điểu, lau lách mọc um tùm.

        Trung úy Đenvơ trợ lý của tướng Uyliam Bôn - Tư lệnh Lữ đoàn 196, trên chuyến máy bay trực thăng đầu tiên cùng tướng Bôn đến thị sát vùng này trước khi đổ quân đã ngạc nhiên vì cảnh đẹp hoang sơ nơi đây... Sáng nay, Đenvơ cảm thấy hình như cả vùng An Sơn này đang vào xuân. Từ máy bay nhìn xuống, những đám mây bồng bềnh trôi theo các triền núi về phía Tây. Những cánh mây mỏng đọng lại chờ làn hơi nước từ sông Trầu, các khe suối, đồng ruộng bốc lên rồi bay nhấp nhô trên những đỉnh núi cao. Bên dưới, con sông Trầu vắt qua các chân núi như một dải satanh trắng bóng. Thiên nhiên đã hào phóng ban tặng cho xứ sở này một vẻ đẹp vừa trù phú hùng vĩ vừa thơ mộng trữ tình. Đenvơ biết chắc chắn rằng khi các đơn vị quân Mỹ trong đó có Lữ đoàn 196 của Đenvơ kéo đến đây thì đồng thời cũng kéo theo bom đạn để tạo ra những thác lửa khủng khiếp, kinh hoàng. Đenvơ nhớ lại trận chiến đầu tiên của quân Mỹ ở Núi Thành trên dãy núi Răng Cưa phía Tây căn cứ Chu Lai... Rồi đây, tính mạng của Đenvơ và cả đồng đội sẽ ra sao khi Lữ 196 đổ quân xuống vùng đất này?

        Ngay sau hôm tưóng Uyliam Bôn đi thị sát, Lữ đoàn 196 đã đổ quân xuống vùng đất này. Núi Liệt Kiểm cao nhất trong những ngọn núi được dành cho việc đóng chốt của Tiểu đoàn 3 để kiểm soát cả vùng quận lỵ Hiệp Đức lẫn quận lỵ Quê Sơn. Trên đỉnh Liệt Kiểm, Uyliam Bôn còn đặt sở chỉ huy Lữ đoàn 196 và một đại đội pháo 155 ly. Dưới chân núi, tướng Bôn dùng hai đại đội của Tiểu đoàn 1 thường xuyên phục kích, lùng quét khu vực ba xã An Sơn, An Cường, Cẩm Tú. Tiểu đoàn 2, Tiểu đoàn 4 được tướng Bôn bố trí ở vùng Sơn Bình bên kia sông Tranh, con sông chảy theo hướng Bắc Nam cắt đường 16 và sông Trầu tạo nên một ngã tư như cái rốn của thung lũng. Ở đây có cầu bê tông bắc qua sông Tranh và có nhà máy xay... Tướng Bôn dùng Tiểu đoàn 2 và 4 cơ động ứng chiến khi Việt cộng tấn công vào bất kỳ đơn vị nào trong lữ đoàn.

        Lữ 196 luôn luôn được sự hỗ trợ kịp thời của máy bay trực thăng vũ trang, vận tải, các loại pháo hạng nặng từ căn cứ Lữ đoàn 3, Sư đoàn không vận đóng chốt ở vùng Núi Quế, Cẩm Dơi, Việt An cạnh quận lỵ Quế Sơn. Máy bay phản lực từ sân bay Đà Nẵng, Chu Lai chỉ mấy phút sau đã có thể trút bom đạn xuống đối phương để chi viện cho Lữ 196. Rút kinh nghiệm từ những hạn chế bởi thế đơn độc của lính thủy đánh bộ ở Núi Thành, lần này tướng Uôntơ cho tạo thế bố trí liên hoàn. Cả tướng Bôn, tướng Uôntơ đều chủ quan cho rằng Việt cộng khó mà tấn công được. Việc Bộ chỉ huy Sư đoàn 2 của Việt cộng khi vừa đặt chân đến đây nghiên cứu đã bị quân Mỹ tiêu diệt càng làm Uôntơ và Bôn đắc chí... Đenvơ thầm mong được gặp Laura và các bạn đồng nghiệp của cô là Lída, Camin, Linđa, Galôuây để cùng được nhìn thấy cảnh đẹp mê hồn và cùng thấy việc làm vô nghĩa của quân Mỹ.

        Mới đặt chân xuống dãy núi Liệt Kiểm, Đenvơ đã cảm nhận rằng sẽ phải trải qua những ngày khốn khổ ở đây. Nguồn nước khan hiếm từ trực thăng bơm xuống không đủ để rửa tay; hở đâu muỗi, ruồi rừng bâu cắn đến đó. Cây rừng tốt tươi nhưng Đenvơ và đồng đội toàn phải ăn đồ hộp, không một chút rau, thịt tươi. Cuộc sống chỉ còn một việc duy nhất là canh cánh chờ Việt cộng và bóp cò... Thời gian nhàn rỗi của một kẻ ăn không ngồi rồi nhưng đến một lá thư gửi cho bố mẹ, cho Laura, cho bạn bè Đenvơ cũng không viết được. Hôm trước Đenvơ nhận thư của hai thằng bạn Giôn Grin và Enthoven đang ở Tiểu đoàn 2 Sư 3 thủy quân lục chiến. Cả hai đều than thở nỗi cơ cực ở Mặt trận Đường 9 - Khe Sanh. Suốt ngày chui trong công sự ẩm mốc, ướt át, nhầy nhụa hễ ra ngoài là gặp đạn cốì, đạn pháo hoặc đạn bắn tỉa của đối phương. Giôn Grin than thở muốn tự sát chỉ trăn trở một nỗi thương cha mẹ và người yêu... Bao lần lữ đoàn của Đenvơ đổ quân chốt đóng rồi lại bốc đi. Mấy lần đầu, lúc bốc đi, binh lính trong đơn vị vứt lại đồ hộp ăn không hết, nhưng chỉ sau vài tiếng được lệnh quay lại thì những đống đồ hộp đã biến mất. Tướng Bôn buộc phải ra lệnh cho các tiểu đoàn trưởng khi đổ quân xuống đâu phải đào sẵn hô, lúc có lệnh bốc quân đi thì đồ hộp thừa phải lấy dao găm đâm thủng rồi đem chôn.,, nếu không sẽ trở thành đội quân tiếp tế lương thực cho Việt cộng...

        Đenvơ tựa lưng vào một gốc cây cạnh công sự, sẵn sàng chờ lệnh tướng Bôn. Những chiếc trực thăng từ căn cứ Chu Lai rầm rầm bay đến mở đầu cuộc tiếp tế lương thực, vũ khí cho Tiểu đoàn 2 và Bộ tư lệnh Lữ đoàn 196. Từ công sự vẳng ra tiếng gọi lớn:

        - Trung úy Đenvơ!

        - Thưa ngài có tôi!

        - Chuẩn bị lên trực thăng!

        - Thưa ngài rõ.

        Chiếc trực thăng lại cất cánh. Đenvơ nhìn rõ từ cánh đồng trước mặt những luồng đạn của Việt cộng vụt bay lên. Hình như chỉ có một nhóm nhỏ Việt cộng ở cánh đồng hẹp dưới chân núi Liệt Kiểm. Có lẽ đối phương muốn tự sát chăng?...

        Trời tối đen. Gió từ khe suối lùa lên mát lạnh. Sau những loạt đạn pháo và bom, tiếng côn trùng dọc hai bò sông Trầu lại râm ran. Từng toán lính Mỹ, lính ngụy nốỉ nhau đi tuần trên lộ 16 dọc sông Trầu từ chân núi Liệt Kiểm qua thị trấn An Sơn đến cầu xi măng bắc qua sông Tranh, qua nhà máy xay... Trong thôn xóm, nhiều gia đình vẫn kiên quyết bám trụ thực hiện phương châm "một tấc không đi, một ly không rời". Nước sông Tranh, sông Trầu vẫn lặng lẽ chảy dưới những chân núi ngút ngàn. Trên đường đi vào thị trấn An Sơn, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ. Đã hơn 12 giờ đêm - cái giờ quân giặc canh phòng nghiêm ngặt nhất.

        Theo sau Nguyễn Chơn là trợ lý tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư, trợ lý tác chiến trung đoàn Phan Dương Tuyển cùng tổ trinh sát. Bất ngờ, anh em gặp một toán lính Mỹ đang đi tới. Chúng nói tiếng Anh nên chẳng ai hiểu chúng nói gì. Phan Thanh Dư ghé sát tai Nguyễn Chơn:

        - Mình phải chủ động "quất" chúng mới thoát được chẳng còn đường nào khác.

        Nguyễn Chơn nói nhỏ với Dư: "Mình đã cải trang thành lính ngụy thì cứ đi tự nhiên!”.

        - Nhưng còn có cả toán lính ngụy đang theo sau?

        Nguyễn Chơn khua tay ra lệnh cứ tiếp tục đi. Đúng như suy nghĩ của Nguyễn Chơn, toán lính Mỹ tuần tra im lặng bước qua. Nguyễn Chơn lo lắng nhất vẫn là tiểu đội ngụy Sài Gòn. Đang đi, bỗng một tên lính ngụy hỏi bằng tiếng Quảng Nam, có lẽ chúng là quân bảo an địa phương:

        - Tình hình phía trước có gi không anh em?

        - Đ.mẹ! Việt cộng Việt que muốn nướng mạng thì chui vô đây. Đi nhanh về còn nghỉ mấy cha. Trời sắp sáng rồi đó!

        Đáp lại xong, Nguyễn Chơn cùng đồng đội tiếp tục tiến vào thị trấn đến địa điếm ém quân của các tiếu đoàn. Sau khi kiểm tra lại lần cuối toàn khu chiến, đặc biệt là chốt hỏa lực mà ông gọi là "miếng thịt đặt trước miệng mèo", Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ kiểm tra khu chiến trở lại sở chỉ huy Trung đoàn - cái hang "Bà Già" trước chân núi Liệt Kiểm. Tròi đã sáng. Ăn xong mẩu lương khô, uống ngụm nước, Nguyễn Chơn ngồi lên một tảng đá lớn như bức bình phong chắn trước cửa hang, có lẽ tạo hóa đã đắp sẵn công sự cho sở chỉ huy của ông. Giờ G trận này do quân Mỹ quyết định, Nguyễn Chơn bình tĩnh phán đoán mọi tình huống khi trận đánh xảy ra. Xa xa mờ ảo là thành phố Đà Nẵng, chếch về phía Bắc là đèo Hải Vân, dãy "cơ hoành" nối hai phần cơ thể Nam - Bắc. Phía Nam Hải Vân là vùng Nam Ô quê hương ông, cửa ngõ phía Bắc thành phố Đà Nẵng. Ở đó ông đã có muôn vàn ký ức. Ký ức thuở thiếu thời, thuở đói nghèo, thuở gia đình ông cùng bà con xóm làng phải chịu cảnh giày xéo điêu tàn của giặc Pháp, giặc Nhật. Giặc Pháp thua, giặc Nhật chạy, đến lượt giặc Mỹ đổ bộ lên Đà Nẵng tiếp tục giày xéo quê hương ông...

        Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ. cả thung lũng An Sơn vẫn im ắng. Toàn trung đoàn đã vào vị trí chờ nổ súng. Từng phút từng giây trôi qua chậm chạp. Đèo Hải Vân mờ ảo. Bỗng dưng Nguyễn Chơn cảm thấy nhớ quê nhà da diết. Quê ông dựa lưng vào đèo Hải Vân, trước mặt là biển Đông, một bên là đầm phá quanh năm nước ngập mênh mang. Vùng Nam Ô đồng ruộng hẹp nối với bờ cát trắng có những lùm cây lúp xúp. Ruộng ít, chẳng đủ nuôi dân làng, lại nước mặn đồng chua, hết mùa dân làng Phú Lộc của ông cùng cả vùng Nam Ô lại kéo nhau lên núi, lên đèo Hải Vân lấy củi, lấy lá nón. Làm không đủ ăn mà vẫn phải sưu cao thuế nặng. Ông nhớ, có lần giặc Pháp kéo đến đóng đồn ở cuối làng, đêm đêm chúng kéo đi phục kích Việt Minh. Lúc ấy ông mới mười lăm tuổi. Một đêm, ông cùng hai em trai ra nương trông coi khoai, sắn, quân Pháp rầm rập đi đến... Hai chú em sợ quá định bỏ chạy nhưng ông ngăn lại. Ông biết trong đêm thấy bóng người chạy bọn giặc sẽ bắn. Ông kéo hai em nằm dán chặt dưới rãnh phủ dây khoai lên mình. Quái ác thay, quân Pháp dừng lại, hút thuốc và đái ướt đẫm người cả ba anh em. Chúng ném tàn thuốc lá lên tấm lưng trần của ông. Nóng rát, ông cắn răng chịu đựng. Quân Pháp bỏ đi, ba anh em vùng dậy chạy một mạch về nhà. Lúc ấy đã gần sáng. Bỗng có tiếng súng ở cồn cát bên kia đồng. Mẹ ông đang cấy lúa chạy về báo tin: chú ruột của ông là ông Bảy Thăng đã bị quân Pháp bắn chết. Ông chạy ra thấy chú mình đang nằm trên vũng máu. Trước đó, đã bao lần ngực ông nghẹn tức khi tận mắt chứng kiến quân Pháp bắn giết đồng bào, thiêu trụi xóm làng. Căm thù không để đâu cho hết. Sau Cách mạng Tháng Tám, từng đoàn quân Nam Tiến rầm rập hành quân qua đèo Hải Vân để vào Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Ông nằng nặc xin cha mẹ được tòng quân giết giặc. Cha ông không đồng ý vì sau ông còn năm đứa em nữa. Cha ông làm ruộng quần quật không đủ ăn nên phải đi xa học nghề thợ mộc. Tất cả việc đồng áng, nuôi con đều đặt lên vai mẹ ông. Ông là con cả, ông lên đường thì mẹ ông biết tựa vào ai? Một buổi sáng, khi nhìn những đoàn quân Nam Tiến tiếp tục hùng dũng tiến vào Nam, ông đã ngấm ngầm thực hiện một quyết định táo bạo: Thà chặt chân còn hơn lành lặn ngồi nhìn đất nước bị quân giặc xâm lăng. Ông lảng lặng ra sau hè ngồi lên chiếc ghê dài của cha vẫn dùng làm đồ mộc, đặt cái chàng lên ngón chân út rồi đập dùi đục. Máu trào ra, ông bình thản ném ngón chân vào góc hè. Hai con gà trông giành nhau cắp chạy khắp sân. Cả nhà đang ăn cơm nhìn thấy, khiếp đảm. Mẹ ông chạy ra sau hè, thấy máu ướt đẫm bàn chân ông, chết ngất. Cha ông cố giữ bình tĩnh lấy tranh khô giã với hạt cau, quết đặc rồi đắp lại, băng bó cho ông. Ông nghiến răng không hề kêu rên, toàn thân đẫm mồ hôi. Đợi ông hồi tỉnh lại, cha ông nhỏ nhẹ:

        - Hai ơi, con đã lớn mà sao còn dại rứa! Khi giặc đến xâm lăng bò cõi thì ai cũng muốn giết giặc cứu nước, cứu nòi. Cha cũng chẳng muốn ngăn con nhưng cảnh gia đình mình quá túng bấn, mẹ con quanh năm giơ lưng cho nắng, cho sương, cha đang đi học nghề thợ mộc, không đủ tiền nộp sưu, nộp thuế nên cha muốn con ở nhà thêm một thời gian, đợi các em con lớn thêm rồi con đi tòng quân cũng không muộn. Nhưng một khi con đã quyết thì cha mẹ chấp nhận nguyện vọng cao cả đó của con. Bây chừ, phải chữa cho cái ngón chân lành đã rồi hãy đi...

        Ông ngồi im lặng, mắt ưa ứa. Cha ông tiếp:

        - Con cũng biết cả nhà mình có tám miệng ăn, ngày nào củng chỉ có một bát gạo còn lại toàn khoai với sắn.

        Cơm dành cho em út của con. Chiếc áo ngắn của mẹ con làm cho lưng mẹ da cháy bong hết lớp này đến lớp khác. Nếu con đi tòng quân thì gánh nặng gia đình càng đè nặng lên vai mẹ. Nhưng sự thể đã thế, cha không ngăn con nữa. Con cố chữa ngón chân cho chóng lành mà đi.

        Nghe cha nói, lòng ông vừa buồn vừa vui...

        Hai tháng sau, ngón chân lành, ông tính chuyện lên đường nhập ngũ, nhưng đầu xương của ngón chân bị chặt tòi ra, không đi được, ông lại phải lấy cái bạc làm mộc nghiên răng chặt đứt đoạn xương. Mấy hôm sau ông đi bộ vào vùng Hoà Tiến mang theo bộ áo quần mới mẹ dành dụm may cho cùng mười đồng bạc Đông Dương để mua bánh chưng, bánh ú mang theo tìm đơn vị nhập ngũ. Qua cầu Đỏ, ông quay lại nhìn mẹ thấy tóc mẹ đã lốm đốm bạc, chiếc nón rách quàng khuỷu tay. Mẹ đứng nhìn theo ông mãi rồi lấy ông tay áo quệt nước mắt. Ông xót xa nghĩ biết ngày nào mới được gặp lại mẹ, nước mắt tự dưng chảy tràn hai má. Ông gặp được đơn vị vệ quốc quân của tỉnh, sau đó ông được bổ sung vào Tiểu đoàn 19 rồi Tiểu đoàn 39 Trung đoàn 803 của Liên khu 5. Ông tham gia vào đội cảm tử quân cùng anh em diệt gọn một đại đội Âu - Phi của quân Pháp đóng ở đồn Thu Bồn. Tiếp đó ông tham gia tiêu diệt đồn Vân Ly, Xuân Đài, đồn Gò Phật và trực tiếp tham gia chiến dịch Bắc Tây Nguyên để phôi hợp với chiến trường Điện Biên Phủ.

        Sau khi tập kết ra Bắc, ông được cử đi học Trường sĩ quan Lục quân khóa 10, tốt nghiệp ông được điều vè Sư 305 rồi sau đó được lệnh lên đường vào chiến trường miền Nam trước khi Trung ương Đảng ra Nghị quyết 15 kết hợp đấu tranh võ trang với đấu tranh chính trị để giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc... Ngày ấy, ông và các đồng đội của ông lên đường trở lại miền Nam số lượng còn quá ít ỏi, đường Trường Sơn chưa mở, chỉ đi theo lối mòn, nhiều đoạn phải nhằm hướng đạp rừng để đi. Vào đến Khu 5, ông được giao mở trường huấn luyện hạ sĩ quan. Thời gian này mưa dầm dề và nặng hạt, nước dâng tràn khe suốì, rừng ẩm ướt, đi lại rất khó khăn, nguồn sống chỉ dựa vào sản xuất và tiếp tế của đồng bào dân tộc. ông đang chuẩn bị cho học viên Trường hạ sĩ quan đánh đồn Ga Lâu, trận đầu tiên của quân giải phóng Khu 5 thực hiện đường lối đấu tranh vũ trang của Đảng thì giữa tháng 10 năm 1959 ông có lệnh khẩn lên gặp đồng chí Võ Toàn, Bí thư Khu ủy Khu 5 tức đồng chí Võ Chí Công. Lúc này, cơ quan Khu ủy đóng ở huyện Hiên giáp Lào và giáp với Thừa Thiên, nơi con đèo Hải Vân cao ngút ngàn bắt đầu tách khỏi dãy Trường Sơn để chạy ra biển dài đến mấy chục cây số... Những sự kiện đầu tiên ấy ông không thể quên khi trở lại chiến đấu trên mảnh đất quê nhà. Giữa những ngày mưa ào ào trong căn nhà lá nhỏ bên sườn núi, đồng chí Võ Chí Công rời khỏi võng khi thấy ông đến. Ông treo chiếc áo nilông vào vách, đầu tóc ướt đầm.

        Thấy da mặt ông xanh tái, đồng chí Bí thư Khu ủy kéo ông ngồi xuống bên bếp lửa, bảo ông hơ tay cho ấm rồi mời ông uống một cốc sữa, loại sữa bột mà đường dây 559 vừa gửi vào biếu đồng chí. Chờ sắc mặt ông trở lại hồng hào, đồng chí Bí thư Khu ủy nhìn ông, giọng đằm thắm như người anh cả:

        - Chơn này! Cậu ỏ Hòa Vang, vậy có biết đèo Hải Vân không?

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng! Từ nhỏ bọn em vẫn lên đèo lấy củi, lấy lá nón... Lúc lớn đi bộ đội, tháng 5 năm 1947, Tiểu đoàn 19 của bọn em do đồng chí Giáp Văn Cương chỉ huy phục kích diệt gọn một đại đội lính Pháp khi chúng hành quân qua đèo Hải Vân...

        - Thế thì tốt rồi. Hiện nay đường dây 559 chưa tổ chức vận chuyển được, mới chỉ dùng đưa người đi bộ. Tình hình hiện nay đòi hỏi rất khẩn trương, chúng ta cần súng, máy sản xuất giấy để in tài liệu, in báo, truyền đơn... Bây giờ cậu chuẩn bị chỉ huy một bộ phận đi lấy hàng.

        - Dạ lấy ở đâu thủ trưởng?

        - Tàu không số của ta từ cảng Sông Gianh (Quảng Bình) vào sẽ bí mật đổ hàng lên chân đèo Hải Vân. Mọi công việc cụ thể, cậu sẽ trao đổi kỹ với đồng chí Đào Ngọc Chua, Bí thư Huyện ủy Hòa Vang.

        - Báo cáo thủ trưởng, rõ!

        Rời cơ quan Khu ủy, ông đến thẳng lớp học Nghị quyết 15 do Khu ủy tổ chức cho các bí thư huyện ủy, tỉnh ủy và lãnh đạo các cơ quan khu... Một người cao lớn, mập mạp, da mai mái đen, sông mũi cao, có khuôn mặt như lai người An Độ vận bộ bà ba màu xanh lá cây lao đến ôm lấy ông.

        - Chơn! Anh trở lại chiến trường khi nào à? Chu cha mẹ ôi, lớn thế, nay trở thành chỉ huy rồi, mình nghe anh Năm Công  nói anh đang phụ trách Trường hạ sĩ quan...

        - Từ từ đã anh Chua! Anh vẫn khỏe chớ?

        - Khỏe! Sức khỏe mình có thua ai đâu.

        - Vậy chớ. Gian khổ quá sức, giặc tố cộng đẫm máu mà anh còn sống, còn khỏe thế này là nhất hạng rồi. Thôi chuyện tình cảm anh em mình hạ hồi tâm sự. Bây giờ theo lệnh thủ trưởng Năm Công...

        - Tôi biết rồi! Anh Năm đã giao trách nhiệm cho tôi, anh yên tâm.

        Vê mặt họ mạc, ông Đào Ngọc Chua là người em rể trong họ, gọi Nguyễn Chơn bằng anh, về tuổi tác ông là người thuộc thế hệ làm cách mạng trước. Ông Chua đã tuyên truyền giác ngộ cách mạng cho Nguyễn Chơn từ những ngày trước Cách mạng Tháng Tám, dẫn dắt ông từ chiến sĩ giao liên hợp pháp cho Xã ủy Hòa Tiến, rồi

        Huyện ủy Hòa Vang cho đến ngày ông lên đường nhập ngũ tháng 12 năm 1946. Trải nhiều năm xa cách, nay được gặp lại nhau cả hai đều quá đỗi mừng rỡ. Nguyễn Chơn tặng luôn ông Chua khẩu súng ngắn Bêtờrăngtuýt với 200 viên đạn. Ông Chua coi đây là món quà quý giá nhất với ông lúc này. Sau hiệp nghị Giơnevơ tháng 7 năm 1954, Nguyễn Chơn tập kết ra Bắc còn ông Chua được Đảng phân công ở lại hoạt động bí mật, làm Bí thư Huyện ủy Hòa Vang...

        Chuyến đầu tiên đi nhận vũ khí, máy móc, thuốc men từ "tàu không số" mãi mãi khắc sâu trong tâm trí Nguyễn Chơn bởi những điều không ngờ tới.

        Hiểu được lo lắng của Nguyễn Chơn, do xa địa bàn hoạt động lâu ngày, tình hình không nắm vững, ông Chua hỏi:

        - Chừ đoàn anh đi nhận hàng có bao nhiêu ngưòi?

        - Đoàn tôi có mười người do tôi trực tiếp chỉ huy. Theo chỉ thị của anh Năm Công tôi phải có mặt sớm ở phía Đông chân đèo Hải Vân nhưng chưa rõ ngày giờ mà đợi lâu lấy gì ăn.

        Thấy ông Chua im lặng, Nguyễn Chơn hỏi:

        - Từ cơ quan Khu ủy ra chỗ đón hàng, chúng tôi dự định bảy ngày có kịp không anh?

        - Phải cố lắm mới kịp...

        - Nhưng mỗi người giỏi lắm cũng chỉ mang đủ số gạo ăn trong bảy ngày, nếu đợi lâu hoặc trường hợp xấu, tàu không vào được, không lấy được hàng lấy gì ăn mà trở về?

        Ông Chua ngẩng lên nhìn Nguyễn Chơn:

        - Anh biết bãi Mà Đa không?

        - Biết!

        - Biết chắc chớ?

        - Chắc. Tôi thuộc như thuộc lòng bàn tay. Ngày còn trẻ con, tụi tôi vẫn tìm đến cái miếu Mà Đa ấy ngồi rình, chờ dân đi biển lên cúng trời đất quỷ thần trước lúc thuyền ra khơi quay lưng liền ập vào miếu thỉnh hết xôi, chè, bánh, hoa quả mang ra chân đèo ngồi ăn.

        - Bây chừ cán bộ cách mạng rồi không làm rứa nữa chớ?

        - Nhất định rồi.

        Cả hai ôm lấy nhau cười toáng lên.

        - Anh còn nhớ suối Mà Đa không?

        - Nhớ!

        - Vậy lúc đến đấy, anh nhớ lần lên đầu suối Mà Đa. Tôi đã cho để sẵn đó hai phuy gạo, ít cá khô, bông băng, dầu Nhị thiên đường và muối.

        - Chỗ ấy địch có thường lui tới hoạt động không?

        - Lính tráng lộ diện thì không nhưng chúng thường cài người lẫn vào trong dân đi lấy củi, làm gỗ, lấy lá nón để dò la chỗ ở của ta. Anh nên cảnh giác, tránh gặp dân đi rừng... Tôi sẽ tìm cách đón các anh ở bãi Chuối...

        Thống nhất vối ông Đào Ngọc Chua như vậy, mười người do đoàn trưởng Nguyễn Chơn dẫn đầu lên đường. Nơi xuất phát là huyện Hiên. Ngoài súng đạn, tăng võng, nồi xoong và bảy ngày gạo ăn... đoàn còn mang theo chiếc máy vô tuyến điện 15W để liên lạc. Đường mòn không có, mọi người phải đạp đường để ra biển. Đường đèo nhấp nhô, vách đá lởm chởm, xếp từng lớp sắc như lưỡi dao. Cứ nhắm hướng Bà Nà - núi Chúa mà đi. Thỉnh thoảng gặp các yên ngựa nghỉ chân. Lúc lên đến đỉnh đèo, Nguyễn Chơn cùng đồng đội bất ngờ gặp một con gấu to chưa từng thấy, ước tính phải nặng vài tạ. Nó đang ăn mật một tổ ong lớn. Thấy Nhơn, chiến sĩ đi đầu nó lập tức nhe răng. Nhơn vội đưa chiếc gậy lên trước mặt. Bất chợt, hai chân trước .con gấu chụp lấy cánh tay Nhơn. Nhơn đang hốt hoảng thì Nguyễn Chơn từ phía sau băng lên. Không ngần ngại, ông xả một loạt đạn tiểu liên. Con gấu đổ xuống, móng vuốt kéo theo những mảng da trên cánh tay của Nhơn. Khuỷu tay Nhơn, gân tòi ra trắng hếu... Mặt Nhơn tái xanh. Nguyễn Chơn ra lệnh mổ ngay con gấu lấy mật nó tưới lên cánh tay và xoa bóp cho Nhơn rồi băng lại. Đoàn chỉ còn lại mười người. Một người phải dìu Nhơn trở lại căn cứ. Nguyễn Chơn nói với chiến sĩ anh nuôi của đoàn:

        - Tiêu chuẩn một người một bơ muôi phải chia ra làm 90 bữa để ăn đủ trong một tháng, nhưng bắn được con gấu thì dồn hai bữa vào một bữa để ăn cho ngon, mai tăng tốc độ hành quân...

        Hôm sau nữa, khi cả đoàn bắt đầu đi dần xuống đèo thì chợt đâm sầm vào một lô cốt địch. Rất may, địch chưa kịp phát hiện, cả đoàn đã lặng lê rút lui. Nguyễn Chơn biết đoàn đã lạc phương hướng ra phía đèo Lăng Cô địa phận của Thừa Thiên. Ong và đồng đội ngủ lại giữa rừng với cái bụng đói mềm vì nấu ăn sợ địch phát hiện. Tất cả treo trên võng chờ tròi sáng để nhằm hướng biển mà đi. Trời vẫn đổ mưa dai dẳng, đâu đó thỉnh thoảng lại có những tiếng súng đì đoàng. Sau khi bám sát nhau vượt qua những quãng đường lầy lội, Nguyễn Chơn đã nhìn thấy hướng bãi Chuối cũng là bãi Mà Đa. Ông quyết định để bốn người ở lại cùng chiếc máy 15W, sáu người còn lại theo ông ra bãi Chuối để gặp ông Chua. Suốt ngày hôm ấy trời mưa như trút nước, muốn tới điểm hẹn bãi Chuối phải vượt qua một yên ngựa trông trải. Nhờ trời mưa nên cả sáu người đã vượt an toàn. Trời sắp chuyển tối, ngồi chờ ông Chua mà mãi vẫn không thấy, Nguyễn Chơn quyết định cả tổ sáu ngưòi đi ngược con suối Mà Đa, hy vọng sẽ tìm gặp được ông Chua. Đi được một hồi chợt cả đoàn phát hiện ra mùi thối nồng nặc. Nguyễn Chơn đưa tay ra hiệu im lặng theo dõi, đề phòng nơi ở của địch. Ngồi một lúc, chẳng phát hiện ra được gì, Nguyễn Chơn quyết định đi thẳng đến nơi tỏa ra mùi thôi nồng nặc ấy. Chợt ông nhìn thấy hai chiếc thùng phuy mà quân Pháp trước đấy dùng để đựng xăng, trên đó phủ một mảnh nilông. Nghe tiếng động, cả đàn chuột có đến hàng trăm con từ trong thùng phuy lao ra. ông dỡ tấm nilông, phán đoán có thể ông Chua đã cho người đổ gạo và bông băng đầy phuy xong rồi lấy nilông buộc lại, nhưng đã không lường hết sự tinh quái của lũ chuột. Lũ chuột đói đã phát hiện ra gạo, chúng cào thủng nilông, nước mưa đã chảy xuống làm gạo thối hết... Tình thê đặt ra khá bất ngờ. Ông Đào Ngọc Chua vẫn chưa đến. Liệu có vấn đề gì không? Dù cách nào thì cũng phải ở đây, chờ những con tàu không số cập bờ để lấy hàng. Sáu người phải khiêng thùng phuy gạo thối quẳng xuống biển, sợ mùi thốĩ sẽ dắt địch đến. Một ngày, hai ngày... rồi năm ngày, bảy ngày vẫn không thấy ông Chua đến, bữa ăn bữa nhịn nhưng rồi gạo cũng đã gần cạn. Nguyễn Chơn họp chi bộ và quyết định để ba người lui về căn cứ. Dồn gần hết số gạo còn lại cho ba người đi đường. Ba người còn lại lật đá, đốt lửa nấu bữa cơm cuối cùng để chuẩn bị khi tối xuống sẽ ra vị trí đón tàu. Với lưng hănggô cơm nhỏ bằng bàn tay và xoong canh môn thục, bữa ăn được dọn ra. Ai cũng muốn nhường cho đồng đội. Chiến sĩ Quyền lật úp phiến đá trở lại để địch không tìm được dấu vết có người nấu ăn... cả ba người lặng nhìn ra biển. Càng về chiểu biển càng trở nên hung dữ, những ngọn sóng cao tới hàng mét phủ bọt trắng xóa vỗ lên vách đá dưới chân đèo... Nguyễn Chơn chăm chú nhìn về phía bắc chân đèo thuộc địa phận tỉnh Thừa Thiên. Ở đó hiện ra một bãi cát vàng nối liền với chân đèo như cái lưỡi của con rồng Hải Vân khổng lồ. Trên bãi cát có một miếu thờ mà ngư dân cả hai tỉnh Quảng Nam và Thừa Thiên không biết dựng lên từ thuở nào để cúng trời, cúng đất, cúng thần linh, cúng ngư ông mỗi khi thuyền ra khơi đánh cá. Từ ngày lớn lên Nguyễn Chơn đã thấy miếu thờ này. Một bãi biển nhỏ đẹp lạ thường, như con rồng đang thè lưỡi uống nước đại dương... Trời mùa đông nhưng mỗi buổi sáng từ sườn đèo nhìn ra, bãi cát vàng trở nên ấm áp. Phía bên phải sườn đèo là cảng Linh Chiểu, tàu thuyền tấp nập vào ra và đó là cửa biển quê ông. Nỗi nhớ nhà luôn sâu lắng trong lòng ông. Ông nhớ cha, nhớ các em, nhớ làng xóm, nhưng nhớ nhất là hình ảnh mẹ với tấm áo vá, cụt cỡn, lưng phơi nắng làm lớp da rộp lên... Ngày ông lên đường mẹ lau nước mắt không nguôi. Mẹ đem bán mọi thứ, từ củ khoai, củ sắn, bắp ngô, những tư trang rẻ tiền của người nghèo khi mẹ lấy cha... Mẹ dồn tất cả lại để mua vải may áo quần, tư trang và dành cho ông một ít tiền để ông lên đường. Nỗi nhớ mẹ khi cuộn lên bao giờ cũng xót xa, day dứt. Giờ đây không biết cha mẹ còn hay mất, các em sống ra sao? Có đứa nào bị quân giặc bắt đi lính để rồi anh em phải cầm súng bắn lại nhau không? Ông ước gì có cánh để bay ngay về thăm cha mẹ, xóm làng...

        Hết gạo đã hai hôm, Quyền và ông phải vào núi lấy môn thục, môn vót để nấu thay cơm. Ruột gan cồn cào nhưng ông và hai chiến sĩ Chân, Quyền quyết tâm không bỏ nhiệm vụ khi chưa có lệnh của trên. Ông không hiểu tại sao tàu không số vẫn chưa cập bến. Ông Đào Ngọc Chua sao cũng không đến? Ông và hai đồng đội sẽ chờ đến bao giờ?

        Mấy hôm nay trời rét nhưng nắng ráo, biển lặng sóng và những đoàn thuyền đi qua lại dừng để ngư dân lên miếu cúng vái trước lúc cho thuyền ra khơi. Họ đến rồi đi. Bãi biển lại vắng vẻ không bóng người, Nguyễn Chơn hy vọng đêm nay con tàu không số sẽ cập bãi, và cả tổ của ông sẽ có gạo muối để ăn và trở về căn cứ... Ngày nối ngày trôi qua, Nguyễn Chơn, Chân và Quyển vẫn kiên trì đợi. Đêm xuống, cả ba người lại mò vào miếu tìm xem có gì có thể ăn được, nhưng chỉ thấy vỏ chuối và lá bánh, cả ba lặng lẽ xóa dấu chân trên cát quay lại cái hang đá nhỏ cạnh chân đèo. Hơn nửa tháng rồi mà vẫn không thấy tàu không số cũng chẳng gặp được ông Đào Ngọc Chua. Mỗi ngày đi qua càng đem lại cảm giác sốt ruột, vô vọng... Bước qua tuần thứ tư, Nguyễn Chơn quyết định đợi khi trời tối cử Chân ở lại chờ bắt tín hiệu còn ông và Quyền mang hai chiếc ba lô theo đường tàu lửa, chui qua hầm bên dưới kho xăng Linh Chiểu của giặc để vào làng tìm cách xoay xở cái ăn mới có thể ỏ lại hoàn thành nhiệm vụ.

        Nơi mà ông và Quyền tìm đến là thôn Kim Cư, Sơn Hà. Thật không may, dân ở đây đã bị địch dồn vào ấp chiến lược. Trên đường về, chẳng còn cách nào khác, ông và Quvển buộc phải lấy một ít khoai sắn trên nương của đồng bào để tạm sống. Quá nửa đêm, hai người mới trở lại cái hang đá. Thấy bóng đen lù lù đi đến, Chân lên đạn. Nhận ra tín hiệu, Chân chạy đến đỡ chiếc ba lô trên vai Nguyễn Chơn. Nguyễn Chơn vội hỏi:

        - Này, chờ từ tối tới giờ có tín hiệu gì không?

        - Không anh ạ. Biệt vô âm tín.

        - Cậu vẫn dùng đèn pin phát tín hiệu, quay một vòng từ phải sang trái để báo cho tàu biết chứ?

        - Vâng! Nhất định rồi, tôi mong sao từ biển có một vòng ánh đèn pin quay từ trái sang phải đáp lại, nhưng thất vọng vẫn hoàn thất vọng.

        - Chúng ta kiên trì chờ vậy thôi.

        - Được rồi. Bọn mình có cái ăn rồi, không phải dùng tới môn thục, môn vót nữa.

        Chân vừa đeo chiếc ba lô trên vai thay Nguyễn Chơn vừa đưa tay sờ nắn:

        - Cái gì trong vậy nè, lấy được cả súng cả đạn của địch nữa à?

        - "Đạn" của dân tiếp tế cho mình, "đạn" khoai sắn đó.

        - Chu cha được bữa no rồi!

        Hai ba lô sắn, khoai dần dần cũng đã hết. Hơn một tháng rưỡi rồi tàu không số chẳng thấy mà ông Đào Ngọc Chua cũng không đến. Vậy điều gì đã xảy ra? Nguyễn Chơn và hai đồng đội trở nên bồn chồn như không còn đủ sức kiên trì nữa. Tối tôi cả ba vẫn ngồi nhìn ra biển, chốc lại quay đèn pin phát tín hiệu. Lại phải đi tìm cái ăn để chờ đợi. Lần này Quyền ở nhà, Chân cùng đi với Nguyễn Chơn. Hai người đi về một hướng khác và bất ngờ nghe tiếng à ơ ru con của một phụ nữ. Hai người lần tìm đến ngôi nhà có tiếng ru nhưng chẳng dám gọi, lặng lẽ đi quanh vườn một vòng và phát hiện được buồng chuối lớn trĩu quả. Cạnh đấy thêm một cây đu đủ cũng chen chúc quả... Nguyễn Chơn nói nhỏ với Chân: "Ta mượn buồng chuối và ít đu đủ. Sau này giải phóng sẽ đến trả lại gia đình".

        Nhưng cây đu đủ và buồng chuối quá cao mà thang không có. Cây chuối và đu đủ thì không thể leo được. Hai người nhìn buồng chuối và những quả đu đủ rồi nhìn nhau như để hỏi: "Không có thang làm sao chặt được buồng chuối và hái được đu đủ". Đắn đo giây lát, Nguyễn Chơn chợt ghé sát tai Chân:

        - Cậu cao to, cậu làm thang để tớ đứng chân trên hai vai cậu. Tớ lấy dao găm cắt buồng chuối rồi hái đu đủ, thế là xong, lấy thêm ít khoai lang nữa rồi về.

        Chân hưởng ứng ngay:

        - Hay! Phải! Xong rồi, anh đặt chân lên đi.

        Nhoáng một cái hai người đã chặt xong buồng chuối, hái thêm một ít đu đủ, lây thêm một ít khoai lang. Nguyễn Chơn vác buồng chuôi còn Chân mang ba lô đu đủ lặng lẽ quay về chỗ ở. Hai người mong về gặp Quyền nhưng Quyền vẫn trả lời như hôm trước Chân đã trả lời: "Biệt vô âm tín". Dù thế nào thì buồng chuối và một ba lô đu đủ cũng đủ cho cả ba người sống thêm hơn một tuần. Một tuần lại trôi qua. Bỗng dưng đêm nay xuồng cao tốc, ca nô, tàu chiến chiếu đèn sáng choang, chạy lui chạy tới như mắc cửi trên mặt biển dưới chân đèo. Nguyễn Chơn buồn bã, thất vọng nói với Chân và Quyền:

        - Diễn biến trên mặt biển cho ta thấy tàu không số cập bến đã bị lộ nên địch mới làm dữ như vậy. Tàu không số sẽ khó có thể vào được nữa. Sáng sớm mai, chúng ta quay về thôi!

        Theo kế hoạch mà Nguyễn Chơn đã quyết định, ba người mang số khoai lang, chuối và đu đủ còn lại lên đường trở về căn cứ. Ba người ngược con suối mà mình đã ở, tìm đường lên đỉnh Hải Vân, không theo con đường cũ. Đến gần đỉnh đèo, đang định nấu ăn trưa, bỗng Nguyễn Chơn nhìn thấy ba người đàn ông vác ba cái rựa từ dưới chân đèo đi lên. Nguyễn Chơn khoát tay ra lệnh cho Quyền và Chân sẵn sàng nổ súng. Cũng lúc ấy ba người đàn ông đã đến sát trước mặt họ. Nguyễn Chơn nhận ra không một ai có súng. Ông hô lớn:
       
        - Cả ba đứng lại! Bỏ rựa xuống giơ tay lên...

        Ba người đàn ông liền quẳng ba chiếc rựa rồi giơ cao tay. Thấy trước mặt mình là ba người với ba khẩu súng đang chĩa vào, cả ba run rẩy.

        Giọng Nguyễn Chơn trở nên nhẹ nhàng:

        - Mời cả ba anh ngồi xuống tảng đá kia.

        - Dạ... dạ...

        - Các anh vác rựa đi đâu?

        - Dạ thưa... Chúng em đi làm củi.

        - Làm củi chi lại lên tận đỉnh đèo?

        - Dạ... dạ... Chúng em đi tìm gỗ mức về đóng guổc bán...

        Thấy ba người đàn ông mắt nhìn lấm lét, rất khả nghi, Nguyễn Chơn phủ đầu:

        - Thôi được! Tôi biết trong các anh có kẻ đang nhận việc của Mỹ - ngụy đi dò la dấu vết của Việt cộng, nhưng tôi không bắt cũng không bắn các anh đâu. Ba anh cho tôi biết tình hình cuộc sống của dân thế nào, bọn Mỹ - ngụy đối với dân ra sao? Chúng bắt lính thế nào?...

        - Dạ... dạ...

        Nguyễn Chơn vừa nghe ba kẻ đi rừng nói, vừa tìm cách kìm chân chúng lại từ 9 giờ sáng cho đến 4 giờ chiều. Ông suy nghĩ: "Nếu ba tên này đích thực là kẻ gian, thi khi chúng về tới nhà, trời cũng vừa tối, địch không thể lên đỉnh đèo trong ban đêm". Lúc thả ba kẻ lạ mặt, ông đã rõ một phần sự thật vì sao chiếc tàu không số không cập bến và ông Đào Ngọc Chua vì sao không đến. Sau khi thả ba kẻ lạ mặt, cả tổ gấp rút di chuyển sang một ngọn núi bên kia đèo và ẩn trong một cái hang đá khá kín đáo. Trời vừa sáng, đang định nấu ăn để tiếp tục về căn cứ cả tổ đã nghe thấy súng nổ vang đúng nơi đã gặp ba kẻ lạ mặt. Sau này, Nguyễn Chơn được biết, sáng đó hai trung đội địch từ phía bắc và phía nam mò lên định bắt sống ba người...

        Và sự thật diễn ra là: Ngay hôm đầu tiên Nguyễn Chơn cùng đồng đội xuống bên đón tàu thì cũng là hôm con tàu không số xuất phát từ cảng Sông Gianh, Quảng Bình vào để cập bến Mà Đa. Nhưng cùng thời điểm đó, tàu gặp gió mùa, mưa to gió lớn, sóng gầm thét, tràn qua tàu, bánh lái bị đánh gãy. Tàu bị sóng đánh dạt vào bờ biển Quảng Ngãi. Trên chuyên tàu đó có ông Huỳnh Ba cùng quê Nam Ô với Nguyễn Chơn, một cán bộ nằm vùng của Huyện ủy Hòa Vang được ông Đào Ngọc Chua phái ra Sông Gianh để nhận hàng rồi cùng tàu không sổ trở về cập bến Hải Vân. Lúc con tàu gặp nạn dạt vào bãi biển Quảng Ngãi thì địch ập đến. Cả sáu chiến sĩ trên tàu đều bị địch bắt. Bọn địch còn thông báo cho dân Nam Ô biết: Ông Huỳnh Ba là Việt cộng bí mật đi chở vũ khí từ miền Bắc vào đã bị quân đội quốc gia bắn trọng thương và đày đi Côn Đảo...

        Lúc Nguyễn Chơn nhận nhiệm vụ đón tàu không số thì ông Đào Ngọc Chua cũng trở về địa bàn, mang theo số tiền của Khu ủy giao để mua gạo, thực phẩm, thuốc men cho bộ đội và cơ quan trong tỉnh. Trước lúc xuống Khu 2 gặp ông Nguyễn Bá Tùng và ông Lê Kim Lân, Thường vụ Tỉnh ủy đang bám trụ ở đó, ông Chua gửi toàn bộ số tiền cho nhà cơ sở bố mẹ của Ngô Thị Sau. Bố mẹ của Sau vốn là cơ sở từ xưa của ông Chua.

        Ngô Thị Sau cô gái út cũng dần dần trỏ thành cơ sở đắc lực của ông Chua.

        Với bộ áo quần vét tông cải trang, ông Chua càng giống một thương gia Ấn Độ. Ông đi thẳng vào thành phố Đà Nẵng để nhận số tiền của nhân dân Đà Nẵng bí mật gửi ra chiến khu nuôi quân kháng chiên. Nhận số tiền từ tay các đồng chí bí thư quận ủy xong, ông nói với người liên lạc hợp pháp:

        - Bây giờ cậu mang số tiền này trở về xã Hòa Liên, huyện Hòa Vang và hẹn đồng chí Sau, đồng chí Thẩm, đồng chí Giốc 7 giờ tối có mặt ở bờ khe bên kia đồng ruộng...

        Bờ khe chính là con khe từ ngọn núi chảy xuống đồng ruộng Hòa Liên nơi từ trước đến nay ông Chua vẫn dùng làm địa điểm gặp mặt cơ sở cốt cán trước khi ông vào và ra thành phố. Làm nốt một sô việc còn lại xong, ông Chua trở về nơi họp mặt cơ sở trước lúc lên chiến khu. Lúc qua quận Hòa Vang bất ngờ ông gặp tên quận trưởng Hòa Vang Hồ Văn Huế. Thoáng thấy hắn, ông Chua liền lên tiếng tay bắt mặt mừng:

        - Xin chào ông quận trưởng. Dạ lâu lắm không gặp, ông quận trưởng có được khỏe không?

        - Chào nhà thầu khoán.

        - Dạ, dạ... Nhân dịp được gặp, tôi kính mời ông quận trưởng vào cửa hàng uống với tôi một chầu, để tôi được kết nghĩa thâm giao.

        - Được thôi, ai dám phụ tấm lòng thịnh tình của ông.

        Ông Chua kéo tên quận trương vào cửa hàng trước mặt đồn cảnh sát, lính cảnh sát ỏ đồn này đều biết và kiêng nể ông Chua vì ông có mối thân tình với quận trưởng... Ông Chua vừa uống vừa canh giờ để làm sao đến địa điểm gặp các cơ sở vào lúc 7 giờ tối. Sau đó, một mình ông Chua băng đồng để đến con khe bên kia chân núi. Mới đặt chân lên bò khe, ông thấy các cơ sở mà ông yêu cầu gặp mặt đã đầy đủ. Ông hỏi cơ sở Ngô Thị Sau:

        - Đồng chí có mang đủ tất cả số tiền theo chứ?

        - Dạ đủ.

        - Số tiền lớn thế mà đồng chí cất giữ trót lọt quả là giỏi!...

        Chưa kịp nghe Sau nói thêm chợt đâu đó sát bên cạnh có tiếng quy lát lách cách... cảm nhận của ông Chua rất nhạy, ông nói với Sau và các cơ sở:

        - Tôi nghe có tiếng lên quy lát, các đồng chí cẩn thận có lẽ địch đã ở sát nách ta rồi.

        Đúng lúc ấy Sau đứng dậy, lấy tấm nilông vẩy mấy cái, ông Chua hiểu ngay Ngô Thị Sau đang làm mật hiệu cho địch. Ông chợt nhận ra mình đã quá mất cảnh giác, vì số tiền quá lớn Ngô Thị Sau đã nảy lòng tham nên đi báo cho địch diệt ông và các cơ sở để đoạt toàn bộ số tiền mà cô ta đang cất giữ... Sau vẩy xong cái thứ ba thì lính từ bốn phía xông vào. Ông Chua liền hô: "Tất cả chạy vào núi!". Nhưng đã muộn. Địch nổ súng bắn chết

        Ông Chua và nữ đồng chí Thẩm ngay tại chỗ. Ông Giốc bị thương, chỉ có ông Biện thoát chạy, nhưng tên phản bội Ngô Thị Sau đã biết rõ cơ sở này... Địch đưa xác ông Chua về đặt trước mặt trụ sở quận, tên quận trưởng Huê mừng rỡ ra nhìn. Hắn trố mắt ngạc nhiên, mồm lẩm bẩm:

        - Ủa thằng này! Tôi mới nhậu với thằng này lúc chiều mà!

        Chuyện đã xảy ra cách đây đã gần mười năm nhưng lúc này, khi ngồi trong cái hang đá "Bà Già" dưới chân núi Liệt Kiểm nhìn vê đèo Hải Vân ảo mờ Nguyễn Chơn vẫn thấy lòng đau thắt. Ông nhớ lại từng sự việc đi nhận vũ khí, đạn dược, máy móc, thuốc men ngày ấy của con tàu không số. Ông nhớ rõ mấy năm sau, khi ông đưa bộ phận đi nghiên cứu trận địa ở vùng này, nhân dân kể lại tên phản bội Ngô Thị Sau, vì lòng tham tiền, tham của đã phản bội giết hại đồng chí, đồng đội, bị dân trong vùng nguyền rủa, hắn trở nên một kẻ mất trí, lang thang suốt ngày ngoài đường, ngoài chợ, thân tàn ma dại...

        Đang bồi hồi vối dòng ký ức, Nguyễn Chơn bừng tỉnh bởi tiếng máy bay trực thăng rầm rầm phía Đông dãy núi Liệt Kiểm. Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ, đã 7 giờ 30 phút. Sương mai trắng xóa đang tan nhanh trên thung lũng An Sơn - An Cường và trên các sườn núi bao quanh thung lũng. Ông đang định gọi sĩ quan tác chiến thì trợ lý tác chiến trung đoàn Phan Dương Tuyển bước đến:

        - Báo cáo thủ trưởng có hai tốp trực thăng, mỗi tốp ba chiếc từ hướng Chu Lai đang bay đến.

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn nói ngắn gọn:

        - Trận đánh đã bắt đầu.

        Dõi theo hai tốp trực thăng trên đầu, Nguyễn Chơn ra lệnh:

        - Các khẩu đội 12 ly 7, bắn!

        Trận địa của trung đội cao xạ đặt ở cánh đồng trước dãy núi Liệt Kiểm đồng loạt nhả đạn. Bị đánh bất ngờ, hai tốp trực thăng liền dãn đội hình, nâng độ cao. Tướng Uyliam Bôn lồng lộn khi nhìn những loạt đạn 12 ly 7 của đối phương bay lên trên dãy núi Liệt Kiểm. Bôn tức giận run người, mồm không ngớt chửi bới: "Bọn đỏ chết tiệt. Dám mang thịt đến trêu ngươi miệng hổ". Bôn ném điếu xì gà, gọi lớn:

        - Đenvơ! Trung úy truyền lệnh Tiểu đoàn 3 chuẩn bị chiến đấu. Đại tá Tiểu đoàn trưởng Gioócgiơ Roi Râuơn trực tiếp nhận lệnh tôi.

        - Thưa ngài rõ.

        Bôn chụp chiếc mũ sắt lên đầu, bước ra khỏi công sự, đưa ông nhòm nhìn quanh thung lũng. Các tiểu đoàn của Lữ đoàn 196 đóng quanh thung lũng An Sơn vẫn im ắng, chờ lệnh của Tư lệnh lữ đoàn. Trán, mặt rồi toàn thân Bôn đẫm mồ hôi. Mặt trời bắt đầu chiếu những tia nắng dữ dội xuống đỉnh núi Liệt Kiểm. Bôn thầm nghĩ: Quân Việt cộng cuồng chiến đến điên rồ thì quân Mỹ cũng không tiếc gì mà không dạy cho một trận. Bôn quyết định hốt gọn mấy khẩu 12 ly 7 của đối phương vì nghĩ rằng một khi đối phương đã đặt cao xạ vào sát trận địa thì có nghĩa chúng đã không tính đến đường ra. Bôn đang hằn học tức giận bỗng Đenvơ bước đến:

        - Thưa thiếu tướng! Mời ngài ra lệnh cho ngài đại tá Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Gioócgiơ Roi Râuơn.

        Bôn vừa cầm máy đã nghe tiếng Roi Râuơn:

        - Thưa ngài! Tiểu đoàn 3 đang sẵn sàng đợi lệnh ngài.

        - Đại tá hãy nghe cho rõ mệnh lệnh.

        - Vâng, thưa ngài!

        - Đại tá cho cả bốn đại đội xuất phát từ bốn hướng bao vây đánh úp, tóm gọn ổ hỏa lực của bọn đỏ.

        - Rõ!

        - Còn nữa!

        - Vâng thưa ngài!

        - Trên đường đánh chiếm mục tiêu, đại tá cần đề phòng chiến thuật phục kích muôn thuở của quân đỏ. Nếu quân đỏ xuất hiện với lực lượng đông, Lữ đoàn sẽ ra lệnh cho Tiểu đoàn 4, đang chốt đóng ở tọa độ T.X (Sơn Bình) bên kia sông Tranh phối hợp đánh úp quân địch từ sau lưng chúng, không để chúng thoát một tên nào. Tiểu đoàn 2 từ tọa độ T.Y (từ sông Trầu) và theo trục đường 16 đánh lên. Tiểu đoàn 1 từ dãy núi Liệt Kiểm đánh tạt xuống để phối hợp vối Tiểu đoàn 3 của đại tá, khoá chặt cửa, không cho chúng lấy một khe hở nào để tẩu thoát ra ngoài. Đại tá lệnh cho hai đại đội đang làm nhiệm vụ tuần tra ỏ thị trấn An Sơn, phối hợp với vòng ngoài, sẵn sàng bắt sống quân đỏ khi chúng bị chúng ta dồn vào túi vó. Đại tá rõ chứ?

        - Vâng! Dạ thưa ngài! Tôi đã rõ!

        - Thêm nữa. Để cho Tiểu đoàn 3 của đại tá an toàn tuyệt đối khi làm nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu, Lữ đoàn và Tiểu đoàn 3 của đại tá sẽ được chi viện hỏa lực từ đội trực thăng vũ trang của Lữ đoàn không vận số 3 đang chốt đóng ở vùng cẩm Dơi; các trận địa pháo 105, 155 và 175 ly đặt ở Liệt Kiểm, núi Quế, núi Cẩm Dơi, Việt An sẽ bắn thẳng vào trận địa quân đỏ, bắn chặn các con đường 14 và 16 không cho địch quân vận động đến chi viện cho nhau cũng như các con đường khi bị quân ta cất vó chúng có thể thoát chạy.

        - Vâng thưa ngài tôi rõ! Tiểu đoàn 3 của chúng tôi sẽ tiêu diệt sạch bọn đỏ như ngài mong muốn, không để sót một tên.

        - Tốt lắm! Chúc đại tá thắng lợi!

        - Xin cám ơn ngài!

        Bôn vừa lệnh xong đã thấy một tốp trực thăng khác tiếp tục bay đến. Các khẩu đội cao xạ 12 ly 7 của đối phương lại dồn dập nhả đạn. Lần này, một chiếc trực thăng trúng đạn rơi tại chỗ. Hai chiếc còn lại bị trọng thương phải hạ cánh trên rìa núi Liệt Kiểm. Thất bại ngay từ đầu làm cho tên trung tướng Tư lệnh sư đoàn Amêricơn lồng lộn còn Bôn vẫn cố kiềm chế để theo dõi các hướng tiến quân của các đại đội bộ binh của Tiểu đoàn 3 và Tiểu đoàn 1. Theo kế hoạch của Bôn và Roi Râuơn, đại đội Anpha Tiểu đoàn 3 xuất phát từ hướng Tây Bắc Liệt Kiểm. Đại đội Bravô xuất phát từ phía Nam, đại đội Sácly xuất phát từ phía Tây núi Liệt Kiểm đánh thẳng vào trận địa cao xạ của địch quân. Đại đội Đenta dự bị sẽ đón lõng khi quân đối phương tháo chạy.

        Lúc này, tại Sở chỉ huy Trung đoàn 1 Ba Gia đặt ở hang đá "Bà Già" chân núi Liệt Kiểm, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vừa đưa ông nhòm lên quan sát vừa nghe báo cáo từ các tiểu đoàn về. Biết chắc "con hổ" đã bắt đầu lao vào vồ miếng mồi, Nguyễn Chơn lập tức hạ lệnh cho Tiểu đoàn 60 đang ém quân phía Đông Nam An Sơn:

        - Các đồng chí Tiểu đoàn 60!

        - Có.

        - Các đồng chí cho tiểu đoàn xuất kích, bí mật bám sát Đại đội 1 của quân Mỹ từ hướng Liệt Kiểm tiến xuống đồi Cây Si, vòng qua Cẩm Tú. Chúng sẽ hướng vào nhà máy xay. Phải rất bí mật, bám thật chặt quân địch, đợi lệnh nổ súng. Các đồng chí đã nghe rõ chưa?

        - Báo cáo thủ trưởng, rõ!

        Lệnh cho Tiểu đoàn 60 xong, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn liền cầm máy lệnh cho Tiểu đoàn 90 đang ém quân hướng Tây thung lũng An Sơn:

        - Tiểu đoàn xuất kích, bí mật bám chặt sau lưng Đại đội 2 của địch. Quân Mỹ đang tiến từ núi Tráp, vượt đường 16 tiến về nhà máy xay. Chờ lệnh nổ súng.

        - Báo cáo, rõ!

        Tiểu đoàn 40 của trung đoàn tiếp tục nhận mệnh lệnh của Nguyễn Chơn. Tiểu đoàn 40 đang ém quân phía Tây Bắc thung lũng An Sơn.

        - Tiểu đoàn 40 chú ý! Đại đội thứ ba của quân Mỹ từ phía bắc cầu Chìm đang tiến thẳng vào trận địa cao xạ của ta. Các đồng chí phải bám thật chặt, giữ đúng cự ly sẵn sàng nổ súng đánh úp sau lưng địch, không để chúng kịp trở tay.

        - Rõ!

        Lệnh xong, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn tiếp tục lia Ống nhòm một vòng quanh thung lũng An Sơn. Cả khu chiến vẫn im ắng, chỉ có đơn vị cao xạ chốc chốc lại nhả đạn vào những chiếc trực thăng khi chúng liều lĩnh hạ cánh tiếp tế.

        Trung đoàn 1 Ba Gia, trung đoàn mà Nguyễn Chơn đã có mặt gây dựng từ đầu và cuộc đời chiến đấu của

        Ông cũng trưởng thành từ đó. Một trung đoàn đánh đâu thắng đấy, chiến thắng nối tiếp chiến thắng từ Ba Gia, Vạn Tường nổi tiếng đến trận tiêu diệt gọn một tiểu đoàn Mỹ ở ngã ba Minh Huy, kế tiếp là trận tiêu diệt gọn một tiểu đoàn Mỹ ở Cẩm Khê... Đã có biết bao phen Mỹ - ngụy mở chiến dịch, hùng hổ ra quân cố tiêu diệt cho được Trung đoàn 1 Ba Gia, nhưng lần nào quân địch cũng mang thất bại trở về, và Trung đoàn Ba Gia của Nguyễn Chơn lại dày thêm thành tích trong truyền thống "bách chiến bách thắng” của mình...

        Nhìn quanh một vòng khu chiến, Nguyễn Chơn chợt dừng ống nhòm ở trận địa cao xạ. Ông thấy rõ những tên lính Mỹ vừa xả đạn vừa lom khom tiến vào chốt. Không chần chừ, ông ra lệnh:

        - Các đồng chí đơn vị chốt đồng loạt nổ súng!

        - Rõ!

        - Các đồng chí hạ nòng xuống, bắn thẳng vào quân Mỹ.

        - Rõ!

        Lệnh ông vừa dứt, lập tức các khẩu 12 ly 7, trung liên, B40, AK47 đồng loạt nhả đạn vỗ thẳng vào chính diện của quân Mỹ. Bị tấn công bất ngờ, cả đại đội quân Mỹ bị đè bẹp ngay tức khắc. Quân Mỹ trúng đạn đổ xuống như rạ trên ruộng.

        Trận chiến diễn ra đúng như nhận định của Nguyễn Chơn. Biết mọi cánh quân địch đều hướng vào trận địa chốt nên ông đã cho thông tin liên lạc bắc hai đường dây điện thoại một lúc, không để mất sự chỉ huy của trung đoàn đối với chốt. Đồng thời, ông cũng đã lệnh cho đại đội công binh và đơn vị chốt phải đào đắp công sự suốt đêm, bảo đảm chốt thật kiên cố. Trận địa ở mép cánh đồng An Sơn nhưng dựa lưng vào vách núi dựng đứng của một ngọn núi cao chót vót. Từ Sở chỉ huy Trung đoàn, Nguyễn Chơn hoàn toàn nhìn rõ mọi diễn biến của trận đánh ở chốt. Sau loạt đạn đầu, các cánh quân Mỹ ào lên tạo thành thế vòng cung bao vây chặt trận địa chốt. Quân Mỹ áp sát rất nhanh. Giữa tiếng súng nổ, ông nhận được điện thoại từ trung đội chổt hỏa lực:

        - Báo cáo thủ trưởng! Quân Mỹ đang ào vào trận địa. Chúng toàn ở trần mặc quần cộc, đạn đeo trên lưng. Có khả năng...

        - Tôi hiểu rồi! Tiếp tục giữ vững trận địa, cứ bắn cho chính xác vào! Tôi thấy rồi!

        - Rõ!

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn quay lại tiếp tục ra lệnh cho đơn vị ở cạnh đấy:

        - Đại đội công binh!

        - Có.

        - Cảc đồng chí cho đại đội vận động đến chi viện cho đơn vị hỏa lực chốt. Chú ý ta ở thấp, địch ở cao, lợi thế thuộc về địch.

        - Rõ!

        Ông vừa dứt lệnh thì từ trận địa chốt phòng không tiếng súng lại vang lên dồn dập. Qua điện thoại, chỉ huy trận địa chốt lại báo cáo:

        - Báo cáo, quân địch đông lắm thủ trưởng ạ! Chúng em sợ mất mấy khẩu 12 ly 7 thì sau này lấy gì mà đánh địch. Tiếc lắm thủ trưởng ơi!

        - Các cậu cứ bình tĩnh! Nếu mất súng mình sẽ đền gấp đôi cho các cậu! Bây giờ các cậu báo cáo rõ các cánh quân Mỹ.

        - Báo cáo, hiện tại chúng có ba cánh tấn công vào chỗ chúng tôi. Một cánh từ núi Tráp xuống đến Cẩm Tú rồi chia thành hai cánh nhỏ, một cánh rẽ trái bọc sau lưng, một cánh đánh thang vỗ mặt trận địa pháo chúng tôi. Cánh thứ hai từ phía Đông Nam núi Liệt Kiểm đánh xuống, khi gần đến chỗ chúng tôi chúng cũng chia hai mũi. Một mũi đánh thẳng vào trận địa, một mũi vòng phía sau bịt hướng đông nam. Cánh thứ ba từ phía Nam đánh thẳng vào. Chúng tiến công ồ ạt nhưng chúng tôi vẫn giữ vững trận địa. Hiện ta chưa có thương vong.

        - Tốt rồi! Giữ vững trận địa nghe!

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ đã gần 8 giờ. Lúc này quân Mỹ cũng đang triển khai đông ở khu vực ngã ba nhà máy xay. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn liên ra lệnh:

        - Đại đội cối 82 phối hợp trung đội cối Tiểu đoàn 90 cùng các khẩu đội 12 ly 7 tập trung bắn vào đội hình địch ỏ khu vực ngã ba nhà máy xay.

        Sau tiếng đáp lệnh của các đơn vị, các loại đạn cùng lúc chụp lên đầu quân Mỹ. Bị tấn công bất ngờ, lại không có công sự nên hai cánh quân Mỹ bị đè bẹp. Quân Mỹ chết và bị thương nằm đầy đường và cả khu vực chung quanh nhà máy. Số còn lại vội dạt ra hai bên, chẳng biết đổì phương ở hướng nào để đối phó. Nguyễn Chơn lại lệnh tiếp:

        - Đại đội cối 120 ly của trung đoàn bắn cấp tập vào căn cứ Sở chỉ huy Lữ đoàn 196 và các trận địa pháo của quân Mỹ ở núi Liệt Kiểm. Các khẩu đội 12 ly 7 kiểm soát vùng trời Liệt Kiểm, không cho trực thăng đến đổ quân và tiếp tế đạn dược.

        - Rõ!

        Ông tiếp tục ra lệnh:

        - Tiểu đoàn 90 xuât kích.

        - Rõ!

        - Tiểu đoàn chia làm ba mũi tiến công mãnh liệt vào đội hình địch. Mũi thứ nhất đánh dọc theo sông Trầu qua Khe Cạn nơi quân Mỹ đang tụ lại để chuẩn bị xung phong chiếm lĩnh trận địa pháo của ta.

        - Rõ!

        - Mũi thứ hai vận động đánh địch ở cánh đồng trước cầu xi măng, gần ngã ba nhà máy xay. Mũi thứ ba đánh tiêu diệt quân Mỹ ở thôn An Sơn.

        - Rõ!

        - Các cậu nhớ chấp hành chính sách tù hàng binh, cô gắng bắt sống quân Mỹ càng nhiều càng tốt.

        - Rõ!

        - Tiểu đoàn 40.

        - Có.

        - Tiểu đoàn xuất kích từ thôn An Cường 3 tiến thẳng ra bắc sông Trầu, chặn đường tháo chạy của quân Mỹ.

        - Rõ!

        - Nhớ thực hiện đúng chính sách tù hàng binh. Bắt sống càng nhiều càng tốt.

        - Rõ!

        Nguyễn Chơn bình tĩnh quan sát toàn trận địa đang dậy vang tiếng súng khắp thung lũng An Sơn, An Cường. Mấy chiếc trực thăng liều lĩnh đổ quân ứng cứu nhưng đều bị các khẩu đội 12 ly 7 bắn rơi tại chỗ. Nhận định quân Mỹ đã rối loạn cao độ, không chần chừ Nguyễn Chơn lệnh cho sĩ quan tác chiến của trung đoàn:

        - Đồng chí Phan Dương Tuyển.

        - Có!

        - Bây giờ đồng chí trực tiếp chỉ huy các phân đội vệ binh, trinh sát, hậu cần của trung đoàn xuất kích đánh địch dọc sông Trầu, thúc thẳng vào sườn quân Mỹ.

        - Báo cáo, rõ!

        Cùng lúc đó, các tiểu đoàn dồn dập báo cáo về.

        - Tiểu đoàn 90 báo cáo! Bị tiểu đoàn chúng tôi bất ngờ đánh thúc phía sau, quân Mỹ tan tác đội hình, chúng chạy ào qua đồng ruộng bị quân ta bắn quét đổ như ngả rạ. Số sống sót đội lục bình nấp dưới sông Trầu. Bộ đội đang lôi cổ từng tên lên khỏi sông.

        - Báo cáo Tiểu đoàn 60 hoàn thành nhiệm vụ. Chúng tôi đã tiêu diệt gọn cả đại đội địch.

        - Tiểu đoàn 40 báo cáo! Chúng tôi đã đánh tan tác một đại đội quân Mỹ.

        - Tan tác là thế nào?

        - Dạ! Báo cáo thủ trưởng! Ngoài số chết và bị thương, quân Mỹ chạy rúc vào các vườn của dân lấy lá tre, lá chuốì phủ lên người. Một số rúc xuống hầm chống phi pháo của dân bị bỏ trống khi quân Mỹ dồn dân vào trại tập trung ở huyện lỵ Quế Sơn. Số chết trong hầm khá nhiều. Quân Mỹ hèn nhát, tháo chạy nhanh hơn cả quân ngụy Sài Gòn. Hiện chúng tôi thu được rất nhiều vũ khí, khí tài...

        - Tốt rồi! Thực hiện thật chu đáo việc cấp cứu, di chuyển thương binh, liệt sĩ. Không được để sót một đồng chí nào trước khi rút lui.

        - Rõ!

        - Các đồng chí nên nhớ rằng luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã trực tiếp trao dây trói tù binh cho đại diện quân giải phóng chúng ta và quyết định khen thưởng cho cá nhân và đơn vị nào của Quân giải phóng miền Nam bắt được nhiều tù binh nhất.

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn lệnh tiếp cho cả ba tiểu đoàn dẫn ngay số tù binh về chỗ tập kết, để đưa chúng về sư đoàn.

        Trận đánh kết thúc, toàn bộ Tiểu đoàn 3 thuộc Lữ đoàn bộ binh 196 Sư đoàn Amêricơn của quân Mỹ đã bị trung đoàn Nguyễn Chơn diệt gọn. Hỏa lực của Lữ 196 và các đơn vị hiệp đồng của quân Mỹ đã không chi viện được gì cho Tiểu đoàn 3. Gần một nghìn sĩ quan, binh sĩ tiểu đoàn 3 bị tiêu diệt, bị thương và bị bắt. Trong đó có hơn 400 tên chết tại chỗ. Ngoài ra, ta đã đánh thiệt hại nặng 4 đại đội khác của Lữ đoàn 196; bắn cháy, bắn rơi 4 máy bay lên thẳng; thu 61 súng hạng nặng; 18 máy truyền tin...

        Nguyễn Chơn nhìn các chiến sĩ áp giải tù binh trong đó có chiến sĩ Trần Duy Tung người biết tiếng Anh của đơn vị. Tung là bạn thân của Phạm Thông, người cùng thôn cùng xã với Tung. Hai người đã xếp bút nghiên lên đường giết giặc khi sắp sửa tốt nghiệp trung học. Tung chăm chỉ tự học nên vốn liếng tiếng Anh đủ dùng giao dịch. Quê Tung ở thôn Tĩnh Thủy, xã Tam Thanh, một trong bốn xã ven biển quân Mỹ đã đổ bộ đầu tiên. Tung đã từng chứng kiến quả bom đã mang gọn đi 40 tên thủy quân lục chiến Mỹ, khi lần đầu tiên chúng đặt chân lên đất Quảng Nam - Đà Nẵng. Tung cũng chứng kiến cảnh quân biệt lập do tên CIA Mỹ Giôn Pôn Van chỉ huy đã xẻ ruột moi gan chị Tưởng ngưòi cùng quê Tung. Giờ đây, nhìn những tên lính Mỹ đang cúi đầu, Tung cố nén căm giận...

        Hiểu được nỗi lòng người chiến sĩ của mình, Nguyễn Chơn vỗ nhẹ vào vai Trần Duy Tung:

        - Đã là người Việt Nam, ai cũng căm giận quân giặc xâm lược... nhưng cậu cần hiểu rằng cậu và mình cầm súng là để bảo vệ Tổ quốc, còn những tên lính Mỹ kia chỉ là nạn nhân của chủ nghĩa đế quốc, nạn nhân của bọn cầm quyền xâm lược. Các cậu phải chấp hành chính sách tù hàng binh cho tốt.

        - Báo cáo thủ trưởng, rõ!

        - Ừ đi đi! Dặn anh em trong tổ vậy nghe. Đói cho chúng ăn, khát cho chúng uổng...

        Qua lời kể của Đenvơ, chuyện hỗn loạn của bọn chỉ huy Mỹ được tái hiện rõ dần.

        ... Đạn của Việt cộng đủ tầng, đủ cỡ bủa vây chiếc trực thăng của tướng Bôn. Bôn nói lớn:

        - Rôchestơ! Bay đến hướng có hố bom, thằng Râuơn đang ở đó... Chúng đang vẫy khăn chờ ta kia kìa...

        Bôn lại lệnh:

        - Mirin cho phóng rốc két xuống cạnh hố bom. Mày có thấy hố bom đất đỏ choét và bọn thằng Râuơn đang lùng nhùng trong đó không?

        - Dạ thưa ngài tôi thấy rồi!

        - Thấy rồi thì phóng đi. Phóng xong tiếp tục dùng đại liên vừa quét xuống hai bên vừa hạ cánh, tìm cách cứu những con chó đang sa bẫy kia. Rõ không Mirin? Rôchestơ mày phải cho máy bay tiếp đất thật nhanh!

        - Dạ thưa ngài!

        - Đenvơ!

        - Dạ thưa ngài!

        - Gọi máy bảo những thằng ngu kia kiên quyết chống trả chờ tao hạ cánh xuống bốc chúng.

        - Dạ vâng thưa ngài!

        Đại tá Tiểu đoàn trưởng Gioócgiơ Roi Râuơn không ngớt gào lên trong máy:

        - Thưa thiếu tướng, Tiểu đoàn 3 của tôi đang nguy ngập. Việt cộng xuất hiện như ma quỷ, ỏ đâu chúng bỗng hiện ra và đang vây chặt chúng tôi. Bọn đỏ đông và đánh ồ ạt lắm. Thưa thiếu tướng! Chúng tôi chết mất!

        - Bình tĩnh Râuơn. Đại tá nói tiếp xem nào?

        - Thưa chúng tôi đang ở thòi khắc nguy cấp nếu ngài không cho đô quân xuống kịp thời thì cả Tiểu đoàn 3 của tôi sẽ bị bọn đỏ tiêu diệt...

        Trong khi Râuơn kêu gào thì từ các đại đội Anpha, Bravô, Sácly, Đenta cũng đang gào thét kêu cứu lên tiểu đoàn trưởng Râuơn cùng những tiếng văng tục, chửi rủa: "Đồ cứt! Mả bố chúng mày mang con bỏ chợ! Chúng mày đứng nhìn để mặc cho chúng tao chết dưới họng súng của quân đỏ. Bọn chó đẻ Côtxtơ, Bôn, Râuơn... Bọn đỏ đang đánh thúc đằng sau lưng. Bố của chúng mày, thế là hết...".

        Bôn đã liều lĩnh lệnh cho Maicơn Rôchestơ hạ cánh cứu nguy nhưng máy bay chưa kịp tiếp đất đã gặp một quả đạn cối của các ông bắn đến. Cả ban chỉ huy đại đội Anpha bị chết gọn dưới hố bom cùng ban chỉ huy Tiểu đoàn 3 của Roi Râuơn. Ngay lúc ấy, một loạt đạn 12 ly 7 của các ông đồng thời cũng bắn đến. Chiếc trực thăng chòng chành. Ngài Bôn trúng đạn gục ngã trên ghế, chiếc mũ sắt lăn lông lốc xuống đất, đầu ông ta vỡ toang, não và máu phòi ra bắn tung toé khắp mặt tôi. Viên trung sĩ xạ thủ đại liên gục xuống trên bệ khẩu đại liên. Tôi quá hoảng sợ khi nhìn thấy tướng Bôn gục chết. Rất may cho phi công Maicơn Rôchestơ, khi đã tiếp được đất chiếc trực thăng mói vỡ ra từng mảnh. Có lẽ phi công Maicơn Rôchestơ đã trốn thoát, còn tôi nằm bất tỉnh cho đến lúc các ông đến. Một ông chĩa súng vào tôi, ra hiệu giơ tay đầu hàng. Tôi giơ tay không chậm trễ. Từ giờ phút đấy, tôi không còn biết gì thêm nữa, thưa ông.

        - Thôi được! Tôi hiểu rồi. Mày có vợ chưa Đenvơ?

        - Thưa ông, tôi đã có vợ. Tôi mới cưới vợ được chín ngày. Đang nghỉ ỏ bãi biển Hônôlulu thì có giấy gọi nhập ngũ. Tôi phải bỏ dở tuần trăng mật.

        - Sao mày không xin nghỉ tiếp?

        - Vâng, không ai xin được với luật pháp nước Mỹ trừ nhà tù...

        - Vợ mày làm nghề gì Đenvơ?

        - Dạ, vợ tôi đang làm cho tờ Thời báo Lốt Angiơlét. Hiện cũng tình nguyện sang làm việc ở Việt Nam để được gần chồng. Chắc cô ấy chẳng bao giờ nghĩ rằng có một ngày tôi bị các ông bắt như thế này.

        - Bị bắt như thế này, theo mày là may hay rủi, Đenvơ?

        - Dạ thưa! Từ khi bị các ông bắt và dẫn đi, tôi có cảm nhận từ nay sẽ thoát khỏi bàn tay tử thần của chiến tranh. Tôi thường nghe Laura, vợ tôi và các bạn gái đồng nghiệp báo chí nói rằng: ai ra trận mà bị Việt cộng bắt thì coi như đã may mắn được cứu ra khỏi cuộc chiến tranh, nhưng tôi không tin. Giờ thì tôi mới hiểu điều vợ tôi nói là sự thật... Tôi mong vợ tôi biết được tin tức của tôi khi được các ông bắt.

        - Sáng nay chắc tướng Bôn và đại tá Roi Râuơn tưởng nuốt chửng ngay chúng tôi, sẽ không để một ai trong chúng tôi sổng sót có phải không, Đenvơ?

        - Vâng! Đúng thế ạ! Theo thê trận mà ngài Bôn dàn quân, tôi cũng cảm nhận như vậy... Nhưng sự thật đã hoàn toàn ngược lại. Bây giờ tôi mới hiểu quân Mỹ là đội quân công tử, tàn bạo và nói khoác. Từ khi còn ở Mỹ, tôi đã hoàn toàn không ủng hộ cuộc chiến tranh này của chính quyền Giônxơn...

        Tròi đã đổ bóng quá trưa, toán tù binh mồ hôi nhễ nhại. Chúng mệt nhọc lê từng bước chân như những kẻ sắp bị đưa ra hành hình, sắp vượt qua một con suối. Trần Duy Tung nghe Trung đội trưởng Truyền gọi mình và các chiến sĩ trong tổ áp giải tù binh đến hội ý. Trung đội trưởng Truyền cùng xã Tam Thanh với Thông và Tung. Cả tổ 7 người Truyền, Liên, Tung, Nhíp, Thông, Hoàng và Bàng đến hội ý để chuẩn bị bữa ăn cho tù binh. Bảy người áp giải toán tù binh lên sư đoàn đều cùng quê Tam Kỳ. Đây là một bộ phận của trung đội bộ đội địa phương tỉnh Quảng Nam gởi sang Trung đoàn 1 tập huấn và học tập kinh nghiệm đánh Mỹ của tỉnh đội. Nay chương trình tập huấn kết thúc, bộ phận này làm nhiệm vụ dẫn tù binh lên sư đoàn sau đó trở về đơn vị của mình tiếp tục chiến đấu.

        Các chiến sĩ trong tổ áp giải đang soạn cơm nắm, muỗi vừng, lương khô ra ăn cùng toán tù binh thì chợt nghe tiếng ồn ào của đoàn người đang đi đến. Trong đó có một người tầm thước, đầy đặn, làn da ngăm ngăm, đôi môi thâm thâm do chứng sốt rét lâu ngày. Trung đội trưởng Truyền nhận ra ngay người đó là đồng chí Giáp Văn Cương, Tham mưu trưởng Quân khu vừa về thay Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ. Truyền đứng nghiêm trước mặt Sư trưởng:

        - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi được lệnh của thủ trưởng Nguyễn Chơn đang áp giải tù binh về sư đoàn.

        - Sư đoàn vừa nhận được báo cáo của Trung đoàn. Chưa nghe thấy tiếng bom, tiếng pháo mà Trung đoàn đã nhanh chóng tiêu diệt gọn cả một tiểu đoàn quân Mỹ...

        - Báo cáo thủ trưởng, chúng chết và bị thương nằm la liệt như phơi rạ trên cánh đồng An Sơn và dọc hai bờ sông Trầu. Số bị thương chúng tôi đã băng bó cho chúng. Báo cáo thủ trưởng trông quân Mỹ thê thảm lắm ạ! Hiện nay, ta vẫn làm chủ trận địa...

        Sư trưởng Giáp Văn Cương đang nghe Truyền kể chuyện chiến đấu thì sĩ quan tác chiến sư đoàn bước đến:

        - Báo cáo thủ trưởng, chỉ huy Trung đoàn 1 vừa báo cáo về, cho đến giờ phút này, quân Mỹ vẫn bị tê liệt.  Chúng không nắm được tình hình quân của chúng nên chưa ném bom bắn phá, chỉ cho trực thăng đến lấy xác. Trinh sát kỹ thuật quân báo cho biết tên lữ trưởng đã bị ta tiêu diệt trưa hôm nay cùng với Ban chỉ huy Tiểu đoàn 3 của Lữ 196. Trung đoàn đang chủ trương trụ lại đánh tiếp một trận nữa vào sáng sớm ngày mai. Các đồng chí đang xin ý kiến sư đoàn.

        Nghe báo cáo xong, Sư trưởng Giáp Văn Cương cùng các sĩ quan tác chiến sư đoàn không dừng lại nghỉ chân, ăn cơm cùng các chiến sĩ áp giải tù binh mà hối hả lên đường đi thẳng về Sở chỉ huy Sư đoàn...


        Trời đã xế chiều. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn quyết định rời Sở chỉ huy ở hang đá Bà Già, bên dưới căn cứ Lữ đoàn 196 của quân Mỹ ở núi Liệt Kiểm. Ông xuống gặp mặt các chiến sĩ từng tiểu đoàn. Sau khi đi một vòng đến các đơn vị, ông quyết định triệu tập các ban chỉ huy tiểu đoàn đến hội ý. Ồng nhìn các chiến sĩ trung đội hỏa lực cười:

        - Bây giờ tôi cho các cậu một gấp đôi. Các cậu phải vác thêm mấy khẩu cối 120 ly của quân Mỹ nữa, đã chưa?

        - Thê thì chúng em chết. Làm sao vác nổi thủ trưởng?

        - Ủa! Tôi giữ lời hứa chớ.

        - Dạ! Bây giờ thì tụi em hiểu rồi. Tụi em đã biết trận nào có thủ trưởng chỉ huy thì trận đó quân ta nhất định thắng... Nhưng, lúc thấy quân Mỹ tràn vào quá đông, tụi em cũng hốt lắm thủ trưởng ạ. Tụi em không sợ chết chỉ sợ mất hết súng, kháng chiến còn dài lấy gì mà chiến đấu, thủ trưởng?...

        Trận địa ngổn ngang xác giặc, đứa nằm ngửa, đứa nằm sấp nhưng toàn khu chiến vẫn im ắng. Những chiếc máy bay trinh sát L19 vè vè nghe đến não ruột nhưng vẫn chưa tìm được mục tiêu để phóng đạn khói, chỉ điểm cho máy bay và pháo địch.

        Ban chỉ huy các tiểu đoàn đã có mặt đầy đủ. Anh em ngồi bên những chiếc công sự lớn dưới những tán cây xanh. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn đi thẳng vào công việc:
 
        - Thưa các đồng chí! Trước hết tôi thay mặt Đảng ủy và Ban chỉ huy Trung đoàn xin chuyển đến các đồng chí ba tiểu đoàn và các đơn vị phổi thuộc bức điện khen của Bộ tư lệnh Sư đoàn. Nội dung bức điện là: khen ngợi các tiểu đoàn đã lập công xuất sắc, đặc biệt đơn vị hỏa lực phòng không làm nhiệm vụ nhử địch đã dũng cảm, phối hợp nhịp nhàng, đánh trả chính xác, khống chế được địch trên vùng trời khu chiến, kịp thời chi viện cho các mũi tiến công của trung đoàn...

        Tiếp theo Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn biểu dương đồng chí Phạm Phú Phong, Tiểu đội trưởng bộ đàm đã mưu trí bắt sống được hai tên...

        Ngừng giây lát, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn chăm chú nhìn khuôn mặt của từng cán bộ chỉ huy tiểu đoàn. Nét mặt ai cũng vui và thể hiện rõ khát vọng tiếp tục chiến đấu. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn thấy phấn chấn khác thường. Ong nói tiếp:

        Trước mắt, tôi đề nghị ban chỉ huy các tiểu đoàn tổ chức cho bộ đội ăn uống thật tốt, vừa tranh thủ nghỉ ngơi vừa sẵn sàng đánh địch phản kích ban đêm. Khả năng đêm nay quân Mỹ sẽ cho thả pháo sáng suốt đêm để bảo vệ căn cứ Liệt Kiểm. Khả năng phản kích ban đêm của quân Mỹ rất ít. Toàn trung đoàn xốc lại đội hình, tổ chức cho bộ đội ăn uống xong, lợi dụng pháo sáng của giặc, các tiểu đoàn cho bộ đội hành quân ra khỏi khu chiến để tránh phi pháo của quân Mỹ. Sớm muộn ngày mai quân Mỹ cũng sẽ đến lấy số bị thương và xác chết. Các phân đội được bố trí bám trụ trận địa bắn máy bay địch phải chuẩn bị công sự vững chắc, bổ sung đủ cơ số đạn, thức ăn, nước uống cho anh em. Theo tôi, khả năng phản kích bằng quân bộ rất ít, chúng không muốn nhận tiếp đòn đau như hôm nay. Tôi lưu ý chủ công vẫn là đơn vị pháo phòng không của trung đoàn, phải bắn rơi thật nhiều máy bay của chúng...

        Đúng như phán đoán của Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn. Hôm sau, vừa sáng ra, một đoàn trực thăng địch bay đến. Chúng đang loay hoay vòng lượn định hạ cánh thì tất cả các phân đội bám trụ và trung đội pháo phòng không đồng loạt nổ súng. Sáu chiếc trực thăng địch bị bắn hạ tại chỗ... Một chiếc trực thăng trúng đạn, rơi xuống ngay trước mặt Sở chỉ huy của Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn. Tên phi công đã chết nhưng chiếc trực thăng vẫn còn nguyên vẹn. Các chiến sĩ đang định ào lên kiểm tra chiếc trực thăng, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn chưa kịp ngăn thì trợ lý tác chiến Phan Dương Tuyển bước đến:

        - Báo cáo thủ trưởng! Đây là lá thư xin được lấy lính Mỹ bị thương và chết trận của quân Mỹ từ chiếc máy bay L19 và mấy chiếc trực thăng vừa thả xuống.

        Nguyễn Chơn hỏi lại:

        - Tiếng Việt hay tiếng Anh?

        - Dạ, tiếng Việt ạ.

        - Vậy cậu đọc luôn nghe coi.

        - Vâng! Chúng viết: "Kính gửi các ngài chỉ huy quân giải phóng tham chiến trong trận đánh hôm qua trên thung lũng An Sơn - An Cường - sáng ngày 8- 1- 1968.

        Thưa các ngài! Theo công ước quốc tế về nhân đạo trong chiến tranh, chúng tôi phía Sư đoàn Amêricơn đối thủ tham chiến của các ngài, xin các ngài ngừng cuộc tiến công để phía chúng tôi được tổ chức lấy lính Mỹ bị thương và chết trên khu chiến. Đây là lần thứ hai, chúng tôi gửi thư này tới các ngài. Xin các ngài tin vào sự cam kết của chúng tôi, không lợi dụng việc lấy người bị thương và xác chết để đến đánh các ngài...

        Mong được các ngài chấp thuận...

        Trung tướng Tư lệnh sư đoàn Amêricơn đã ký

        Nghe đọc xong, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn chợt cất tiếng cười mỉa mai:

        - Ủa! Vậy nó đã thả thư xin một lần rồi sao?

        - Vâng, nhưng mấy thằng phi công nhát gan quá, thả cao nên không đúng vào địa điểm chốt đóng của chúng ta.

        - Ờ, có lẽ vậy. Thằng Mỹ đau đòn cũng phải biết lễ độ, cũng biết cúi mình xin xỏ chúng ta. Trên các làng mạc quê hương chúng ta, quân Mỹ xả súng giết dân ta hàng trăm người một lúc, không biết có công ước quốc tế nào nói về tội lỗi của chúng không?

        Im lặng một lát, Trung đoàn trưỏng Chơn nói với Phan Dương Tuyển:

        - Chúng đã mở mồm xin thì chúng ta tha. Tuy nhiên theo nguyên tắc, đồng chí điện về báo cáo và xin ý kiến Sư đoàn. Nếu sư đoàn đồng ý thì đồng chí truyền đạt lệnh của tôi xuống các đơn vị cho cắm cờ chữ thập đỏ và cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng lên những nơi mà máy bay trực thăng của quân Mỹ có thể hạ cánh để lấy xác đồng bọn...

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng! Tôi rõ rồi.

        Phan Dương Tuyển vừa quay đi, một chiến sĩ khác chạy đến:

        - Thủ trưởng ơi! Mòi thủ trưởng lên xem máy bay trực thăng của bọn Mỹ. Anh em đang kéo nhau lên xem. Chúng thả thư xin hạ cánh lấy xác thì chắc chúng không bắn pháo đâu thủ trưởng ạ.

        - Ờ, xem thì xem!

        Nguyễn Chơn bước lên chiếc trực thăng thấy các chiến sĩ đang xúm vào mở máy.

        - Các cậu đã học lái trực thăng đâu mà biết mở máy?

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhìn quanh một lượt rồi vội bước xuống. Ông vừa đặt chân xuống đất bỗng chiếc trực thăng nổ máy. Ông nhìn lên thấy chiếc chong chóng vẫn giữ nguyên vị trí. Ông nói rất lớn:

        - Các cậu xuống hết đi, nhỡ chong chóng quay, chúng đưa các cậu lên trời là nguy to đó nghe. Nhớ trước lúc rút, phải cho nó mấy liệng thủ pháo, không được để nó nguyên vẹn, chúng lại dùng quay lại bắn chúng ta.

        Mặt tròi đã lên cao. Nắng đổ xuống, hơi nước bốc lên như những tấm lụa mỏng dính uốn lượn trong không gian. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn cầm ống nhòm nhìn quanh khu chiến, lác đác đó đây đã thấy những lá cờ chữ thập đỏ mọc lên bên cạnh cờ Mặt trận. Xa xa, vê phía Đông những chấm đen xuất hiện trên bầu trời. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn cầm nắm cơm vắt vừa ăn vừa nhìn bầu trời quê hương trải ngan ngát một màu xanh hòa trong màu xanh của núi đồi, đồng ruộng, sông ngòi. Ông ngắm nhìn lá cờ Mặt trận đang tung bay trên nóc nhà máy xay, lòng trào lên nỗi xúc động, nước mắt như muốn trào ra. Quê hương thật tươi đẹp và hùng vĩ. Rồi ông nhìn xuống bàn chân, nơi ngón út đã bị ông chặt đứt ngày ấy, bồi hồi. Tình yêu Tổ quốc, yêu quê hương thật mãnh liệt. Ông nhớ có một nhà văn quốc tế đã viết: "Người Việt Nam sống không thể không chiến đấu cho độc lập, tự do, cho thống nhất giang sơn Tổ quốc của họ. Nếu không anh hùng, không chiến đấu cho lý tưởng và lẽ sống đó thì họ không phải là người Việt Nam"... Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn thấy ước ao hôm nay là một ngày hòa bình thì đẹp biết bao. Những tên lính Mỹ kia nếu trở thành những người lương thiện đến thăm quê hương, Tổ quốc ông thì ông, đồng đội ông và nhân dân Việt Nam sẽ trải lòng tiếp đón họ...

        Trong tiếng ì ầm của đoàn trực thăng Mỹ đang hạ cánh trên các điểm cao treo cờ chữ thập đỏ và cờ Mặt trận dân tộc giải phóng, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vẫn nghe rõ tiếng đồng chí trợ lý chính trị ngân nga bài thơ do các chiến sĩ vừa hưng phấn sáng tác:

                                 Thung lủng An Sơn vùi chôn xác Mỹ
                                 Dòng sông Trầu hoan hỷ reo ca
                                 Quê hương khắp chốn gần xa
                                 An Sơn thắng trận hẳn là rất vui.
                                 Gần nghìn xác giặc chôn vùi
                                 Bắt sống giặc Mỹ, reo cười chiến công.
                                 Quê hương, Tổ quốc, non sông
                                 Khắc tên chiến thắng An Sơn anh hùng...

        Nguyễn Chơn lau những giọt nước mắt khi nhớ lại hình ảnh Sư đoàn trưởng Lê Hữu Trữ và các đồng chí, đồng đội của ông trong Bộ chỉ huy Sư đoàn đã ngã xuống... Hình ảnh người Bí thư Huyện ủy nằm vùng Đào Ngọc Chua đã chịu vô vàn gian khổ, hy sinh để góp phần cho thắng lợi hôm nay... Ồng nhớ về người cha thân yêu, gánh thêm gánh nặng gia đình để cho ông ra đi giết giặc. Ông nhớ về người mẹ thân thương với chiếc áo ngắn củn khi mẹ tiễn ông đến cầu rồi quay về trong nước mắt... Trong lòng Nguyễn Chơn đan xen niềm vui thắng trận, niềm tự hào quê hương, niềm thương nhớ day dứt... tất cả đang giục giã ông tiếp tục tiến lên, tiếp tục chiến thắng, làm tròn trách nhiệm của người còn sống với những người đã khuất. Trong chiến tranh có niềm vui lớn lao nào mà không chứa chan những nồi buồn của sự chia ly và mất mát, đau thương, có hạnh phúc nào mà con người không phải chiến đấu, có lẽ công bằng nào mà con người không phải đấu tranh...

       

        Sau những ngày nắng vàng rực rõ lại là những cơn gió mùa đông bắc, mang theo những làn mưa phùn lạnh giá. Trời Quê Sơn - Hiệp Đức trở nên ảm đạm với những đám mây đen nặng trĩu. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn mặc chiếc áo len cổ cao, quàng chiếc quần dài qua cổ, rồi đeo chiếc thắt lưng bản to, chiến lợi phẩm vừa thu được, trên đó treo bi đông nước, dao găm, súng ngắn và tấm vải dù hoa dùng ngụy trang. Nguyễn Chơn nói với những người theo anh lên Bộ chỉ huy Sư đoàn.

        - Chúng ta đi thôi!

        Sĩ Hùng cùng sĩ quan tác chiến Phan Dương Tuyển vừa bước theo Trung đoàn trưởng vừa nói chuyện với nhau.

        - Chắc có tình hình khẩn cấp nên Bộ chỉ huy Sư đoàn mới mòi Ban chỉ huy Trung đoàn lên gấp như vậy.

        - Lệnh hoả tốc đấy anh Tuyển ạ.

        Nguyễn Chơn quay lại giục:

        - Sư đoàn đã chuyên địa điểm mới nên ta phải vừa đi vừa tìm đường, phải đi nhanh chứ không tối trời đó nghe!

        Trận tập kích bất ngờ của quân Mỹ ở Động Mông -  Đá Hàm làm Bộ chỉ huy Sư đoàn hy sinh đồng thời mất một bản đồ tác nghiệp nên Sư đoàn phải cấp tốc chuyên địa điểm mới. Bây giờ, Nguyễn Chơn và anh em đến Sư đoàn phải đi xa hơn và tìm đường khó hơn.

        Đang đi, Phan Dương Tuyển hỏi Trung đoàn trương:

        - Chắc có chuyện hệ trọng nên Sư đoàn mới có lệnh triệu tập hoả tốc như vậy, phải không thủ trưởng?

        - Phải lên đó mới biết được.

        - Tụi em đang phán đoán, không biết có điều gì liên quan đến trận đánh của Trung đoàn ta ở thung lũng An Sơn - An Cường không mà Sư đoàn lại triệu tập khẩn như vậy.

        Sĩ Hùng lên tiếng trước:

        - Anh Tuyển này! Tôi đoán chắc Sư đoàn mời Trung đoàn ta lên là có chuyện liên quan đến trận đánh An Sơn vừa rồi. Tôi thấy hình như Trung đoàn ta đã gặp một số sai lầm lớn đấy thủ trưởng ạ.

        - Ờ... ờ! Cậu nói tôi nghe coi!

        - Theo tôi trong trận đánh với Lữ đoàn 196 vừa rồi, quy thành tội thì chúng ta đã mắc bốn tội lớn đấy, chẳng đùa đâu!

        Tuyển gắt:

        - Một trận đánh trên cả tuyệt vời, sao cậu cả gan dám nói Trung đoàn chúng ta phạm bốn tội lớn. Tội thì tội gì, sai thì sai thế nào?

        Si Hùng vẫn im lặng làm cho anh em đi cùng càng thêm sốt ruột. Tuyển lại tiếp:

        - Chủ trương thì Bộ tư lệnh Quân khu ủng hộ, phương án tác chiến thì Sư đoàn duyệt. Còn Trung đoàn chúng ta triển khai tác chiến vào khu chiến đã dành cho quân Mỹ hoàn toàn bí mật, bất ngờ. Trung đoàn phán đoán đúng hoàn toàn ý định phản ứng của quân Mỹ. Các tiểu đoàn của ta đều ém quân kín đáo, đúng hướng mà quân Mỹ sẽ di chuyển tiến công tiêu diệt điểm chốt của ta. Cái hay của ta là không vỗ mặt các cánh quân mà đợi cho chúng lọt hết vào khu chiến mới bắt đầu đánh thúc từ sau lưng. Trước đơn vị chốt đánh, sau đánh, bên sườn đánh nên quân Mỹ hết đường chạy, chúng ta mới tiêu diệt gọn được cả tiểu đoàn của chúng chớ? Sao chúng ta lại có tội, nếu có tội thì có tội chỗ nào?

        Nghe Tuyển phân tích có lý có tình, tất cả im lặng. Tuyển lại tiếp:

        - Tớ nói thật với cậu, nói không phải để tôi kể công trạng, chứ lúc 3 giờ kém 15 phút, khi các tiểu đoàn đã bắt được liên lạc với nhau, nhận định tình hình quân Mỹ quá rối ren, thủ trưởng Nguyễn Chơn đã ra lệnh cho Trung đoàn phó Trần Quang Lập lập tức xuống nắm lại tình hình địch ở các tiểu đoàn, xốc lại đội hình để quyết tâm đánh quỵ Lữ đoàn 196 là tớ biết trận thắng đã nằm trong tầm tay chúng ta. Lúc phát hiện địch đã vào thế hỗn loạn, thủ trưởng Nguyễn Chơn liền ra lệnh cho tớ dẫn một đơn vị hỗn hợp gồm vệ binh, hậu cần, anh nuôi, liên lạc, trinh sát tạo thành một mũi đánh tạt sườn quân Mỹ dọc bò sông Trầu. Mũi này rất lợi hại. Đội hình địch bị rối loạn lại bị khoét một mảng sườn, ta chia cắt chúng ra từng bộ phận, tạo thế cho các đơn vị bạn diệt gọn từng cụm. Lúc quân Mỹ lợi dụng các bờ khe, bờ sông chống đỡ thì cối của Trung đoàn lập tức chụp xuống, đội hình chúng tan tác, cánh quân hỗn hợp của tớ vừa bắn, ném lựu đạn vừa xung phong, chúng không kịp trở tay. Ngoài diệt gọn Tiểu đoàn 3, chúng ta còn đánh thiệt hại nặng thêm 3, 4 đại đội khác của Lữ đoàn 196. Gần 400 lính Mỹ phơi xác tại trận, chưa kể số bị thương nằm la liệt, bắn rơi nhiều máy bay, thu toàn bộ vũ khí của chúng. Tên Tư lệnh Sư đoàn phải cúi mình xin được lấy số bị thương và xác chết... Sai thì sai chỗ nào nào? Tội là tội đánh quân Mỹ giữa ban ngày chắc?

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vốn ít tranh luận nhưng ông lại rất dân chủ để cán bộ chiến sĩ được tự do bộc lộ quan điểm và chính kiến. Nghe Phan Dương Tuyển nói, ông chỉ cười tủm... Không khí trở lại im lặng, tất cả chờ đợi phản ứng lại của Sĩ Hùng. Sĩ Hùng đáp lại:

        - Đấy! Đấy! Ta phạm bốn "tội" mà anh Tuyển vừa nói đấy. "Tội" lớn thứ nhất: diệt gọn, không để quân Mỹ tẩu thoát được một tên nào. "Tội" thứ hai: mặc dù phương án tiến công Lữ đoàn 196 bị lộ nhưng chỉ một trung đoàn ta mà dám tuyên chiến với cả một sư đoàn quân Mỹ giữa ban ngày, cả Tiểu đoàn 3 quân Mỹ bị diệt gọn, lại thêm mấy đại đội khác bị đánh tan tác, Lữ đoàn 196 bị đánh quỵ mà quân Mỹ bó gối ngồi nhìn trung đoàn ta làm chủ trận địa suốt cả hai ngày đêm.

        Nghe Sĩ Hùng nói, tất cả đều cười, nhưng Sĩ Hùng chẳng để ý đến, giọng Thái Bình của anh càng to hơn:

        - Cái "tội" thứ ba của Trung đoàn là bắt sống quá nhiều tù binh giữa ban ngày. Còn cái "tội" thứ tư là ta còn quá nhân đạo, đã băng bó, cứu sống bọn bị thương và bắt tên Tư lệnh Sư đoàn Amêricơn phải cúi đầu xin phép chúng ta được hạ cánh để lấy số bị thương và xác chết của chúng. Đó là bốn "tội" của trung đoàn chúng ta. Chỉ có bốn "tội" thì anh Tuyển và các đồng chí mới lo lắng vì sao Bộ chỉ huy Sư đoàn lại triệu tập hoả tốc chúng ta về sư đoàn chớ?

        - Ối! Ô hô... hô...! Sĩ Hùng chơi "đểu", chơi "giật gân" chúng ta đó thủ trưởng Nguyễn Chơn ơi!

        - Ờ, ờ! Thì chúng ta cũng phải tập "giật gân" một chút cho quen để khi gặp tình huống bất ngờ mà xử lý, thằng Sĩ Hùng còn trẻ nên thích "giật gân", để cậu ấy giật cho thoải mái chớ!

        - Thủ trưởng không được bao che cho Sĩ Hùng.

        - Sự thật của nó vậy mà... Thôi! Các cậu xem không khéo lại lạc đường thì mắc kỷ luật không chấp hành đúng lệnh hoả tốc đó...

        Trời sắp tối, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn và anh em mới đến được sở chỉ huy Sư đoàn. Để các sĩ quan và chiến sĩ theo mình ở lại nhà khách, ông đi thẳng vào nơi làm việc của Ban Tác chiến, trước khi lên gặp Bộ chỉ huy Sư đoàn. Mới trông thấy Nguyễn Chơn, Phan Thanh Dư đã chạy đến ôm chầm lấy ông:

        - Ối anh Chơn! Trận đánh vừa rồi thật tuyệt.

        - Có gì đâu anh Dư ơi! Vào cương vị tôi, anh cũng phải đánh thế thôi.

        - Không được! Anh nói thế không được. Anh biết hôm nay Sư đoàn mời anh lên họp khẩn về việc gì không?

        - Cha mẹ ơi! Ai mà hiểu được chuyện của cấp trên, anh Dư?

        - Thấy anh Chơn đánh thắng lớn mà vẫn an toàn khoẻ mạnh là tôi mừng rồi. Anh ngồi xuống võng uống nước đã, đi đâu mà gấp...

        Cứ mỗi lần gặp Nguyễn Chơn trong lòng Phan Thanh Dư lại bồi hồi nhớ về những kỷ niệm hai ông lần đầu gặp nhau trong trận đánh đồn Việt An tiêu diệt gọn 1 tiểu đoàn địch trong công sự vững chắc. Trận ấy, chủ trương của Quân khu và Trung đoàn 1 Ba Gia là đánh mở màn chiến dịch xuân 1965 hay còn gọi là chiến dịch Nguyễn Văn Trỗi, nhằm tiêu diệt một bộ phận chủ lực địch, phá tan kế hoạch ấp chiến lược, các khu dồn dân, giải phóng nông thôn. Đó là trận mở đầu để đánh vỡ toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch trên sông Khang, nối liên hoàn vùng giải phóng từ các huyện Quế Sơn, Thăng Bình và Tiên Phước... Thời gian ấy Phan Thanh Dư từ Học viện Quốc phòng mới được điều về Quân khu 5. Tư lệnh Quân khu Nguyễn Đôn hỏi nguyện vọng của ông:

        - Đồng chí muốn về đâu?

        - Xin thủ trưởng cho tôi về Sư đoàn 2.

        - Làm gì?

        - Cho tôi làm trợ lý tác chiến.

        Về đến Sư đoàn, ông được lệnh xuống đốc chiến ở Trung đoàn 1, lúc ấy ông Nguyễn Chơn là Trưởng ban Tác chiến Trung đoàn. Nói là đốc chiến nhưng thực chất cấp trên muốn ông Dư được đi thực tế. Lúc nghe Nguyễn Chơn trình bày phương án đánh đồn Việt An xong, Phan Thanh Dư đã thầm khâm phục Nguyễn Chơn: "Thằng cha này chỉ học lục quân hơn một năm mà sao lại có phương án quá sắc sảo như vậy. Một con người đầy trách nhiệm với chiến sĩ. Thằng cha này thông minh thật, chắc sẽ tiến xa lắm...!". Quả đó là một tiên đoán của ông Dư, qua một trận đánh hay mà ông Dư thấy được tài tham mưu tác chiến của Nguyễn Chơn.

        Dạo đó, ông Lê Hữu Trữ là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1, ông Huyền là Chính ủy. Toàn bộ Ban chỉ huy Trung đoàn đã nhiều lần đi nghiên cứu vị trí này rồi giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 40 Dương Bá Lợi. Mấy lần Tiểu đoàn 40 chuẩn bị đánh mà không được vì chưa phát hiện ra sở chỉ huy tiểu đoàn của địch nằm ở hướng nào... Lần cuối cùng, khi cả bộ phận nghiên cứu của Sư đoàn và Trung đoàn quay trở về và quyết định đánh theo phương án tấn công mặt chủ yếu từ hướng Tây Bắc lên đồi. Riêng Nguyễn Chơn thấy có điểu gì đó không ổn. Đợi cho đoàn nghiên cứu về hết, ông gọi một chiến sĩ trinh sát của Trung đoàn:

        - Tuấn! Cậu ở lại nghiên cứu tiếp với mình, ta về sau.

        - Thủ trưởng ơi! Ở lại thì trú đâu được, đồn của chúng trên mỏm đồi trọc, chung quanh đồng ruộng bao quanh, bảy lốp rào thép gai, chỉ có một con đường đất độc đạo băng qua cánh đồng nối từ chợ Việt An nằm trên ngã ba trục đường đi ba huyện Thăng Bình, Quê Sơn với Hiệp Đức...

        Nguyễn Chơn kéo Tuấn ngồi xuống bờ ruộng, nói:

        - Mình biết Tuấn là một trinh sát gan dạ, trách nhiệm cao nên mình giữ Tuấn lại...

        - Dạ có việc gì thủ trưởng cứ nói.

        - Thế này nghe! Hiện Trung đoàn ta chỉ còn 29 quả đạn cối 82 ly mà thủ trưởng Trữ lại yêu cầu bắn trúng hết cả 29 quả vào đồn địch. Trận địa pháo, xe M113, bãi trực thăng và các đơn vị bộ binh của cả tiểu đoàn địch rải trong khu chiến rộng như thế mà chỉ có 29 quả đạn cối thì thấm vào đâu...

        - Rứa theo ý thủ trưởng thì ta phải làm gì?

        - Hiện tại Tiểu đoàn 40 được giao nhiệm vụ trực tiếp đánh trận này mà vẫn chưa phát hiện ra sở chỉ huy tiểu đoàn địch nằm góc nào. Nếu phát hiện chính xác sở chỉ huy của nó, ta tập trung cả 29 quả cối đánh thẳng vào đó. Sở chỉ huy của địch sẽ bị tê liệt, quân địch như rắn mất đầu, bộ binh địch rối loạn. Khi đó ta mới nhanh chóng thọc sâu, chia cắt và tiêu diệt nhanh gọn được.

        - Dạ! Thủ trưởng nói phải. Em đồng ý ở lại để trinh sát tìm cho ra sở chỉ huy của chúng.

        - Rứa thì mình vui rồi.

        - Dân cho biết, quân lính trong đồn sáng nào cũng đi tuần quanh bên ngoài bảy lớp rào, mình trốn đâu cho kín, phát hiện thấy dấu lập tức chúng cho lính ngủ ngày để tối chúng thức sẵn sàng đối phó với ta.

        - Được rồi! Mình đã có cách...

        Vậy là tối ấy, Nguyễn Chơn và trinh sát Tuấn mang theo mỗi người một bi đông nước, hai túi gạo rang... Nguyễn Chơn lận súng ngắn còn Tuấn mang AK. Thường ngày Tuấn thư sinh là vậy nhưng lúc này trông Tuấn sao rắn rỏi thế! Hai người băng qua đồng sang vị trí địch. Đó là đêm 29 tết. Trời tối đen như mực. Hai người lần qua từng lớp hàng rào, nhè nhẹ gỡ mìn treo dọc theo hàng rào, lấy ghim băng gài chốt lại, để phòng lúc lui ra đạp phải cũng không nổ. Hai người bò vào đến lớp rào thứ năm thì trời sắp sáng. Đó là buổi sáng 30 tết. Hai người nằm dán xuống đất, kéo cỏ phủ lên, bất động. Quân địch sau mấy tiếng đồng hồ lại đổi canh đi tuần chung quanh căn cứ một lần. Suốt ngày 30 tết, hai người ẩn mình giữa lớp rào thứ tư và thứ năm, đến tôi mịt mới ngồi lên để quan sát. Đúng giao thừa, sỏ chỉ huy địch bắn pháo sáng chào năm mới, các lô cốt địch cũng bắn súng, bắn pháo sáng đón giao thừa.

        Khi nghe tên chỉ huy xưng danh Tiểu đoàn trưởng để chúc tết cấp trên của hắn và gia đình hắn, pháo sáng ở đó cũng được bắn lên nhiều nhất. Thế là, Nguyễn Chơn và Tuấn đã phát hiện ra sở chỉ huy địch, sở chỉ huy địch không đặt ở trung tâm mà đặt ỏ góc đồi có dốc dựng đứng, vị trí rất hiểm trở lại có những lùm chuối hoang che phủ, công sự bê tông kiên cố. Sang ngày thứ hai, Nguyễn Chơn và Tuấn thấy máy bay trực thăng hạ cánh cách xa sở chỉ huy. Chúng hỏi nhau: "Tụi bay có phát hiện thấy gì không?". "Có! Nhưng có lẽ dấu vết của dân đi làm ruộng"... Đến chiều chúng tập trung lính trong đồn cắt phiên gác. Đêm, tiếng tên Tiểu đoàn trưởng gọi máy rất to:

        - Lô cốt l! Lô cốt 2! Lô cốt 3! Lô cốt 4. Chú ý!

        Vị trí sở chỉ huy địch càng được khẳng định. Hai người rút lui, xóa mọi dấu vết.

        Về đến đơn vị, Nguyễn Chơn ra lệnh cho đơn vị trinh sát đắp sa bàn bằng đất và đề nghị chuyển hướng  tấn công từ Tây Bắc sang hướng Tây Nam. Cấp trên chấp nhận và trận đánh diễn ra đúng như phương án điểu chỉnh của Nguyễn Chơn. Lúc cối dập sở chỉ huy xong, các chiến sĩ Tiểu đoàn 40 liền vượt rào xung phong. Các lô cốt kháng cự quyết liệt nhưng trong chốc lát đã bị dập tắt. Riêng hướng sở chỉ huy Tiểu đoàn vách đồi dựng đứng, các chiến sĩ đại liên không thể đặt giá súng được, xạ thủ Nguyễn Văn Lục liền chồm người lên, dùng hai tay nâng bổng hai chân khẩu đại liên lên cho ngang tầm để đồng đội bắn. Mặc cho địch bắn xối xả trước mặt nhưng anh không rời vị trí. Khẩu đại liên rung lên trên tay anh, lỗ châu mai đã bị bịt, các chiến sĩ bộc phá liền lao lên đánh sập các lô cốt bảo vệ Sở chỉ huy. Các chiến sĩ bộ binh cũng kịp thời lao lên, đánh chiếm hết khu này đến khu khác. Chỉ sau khoảng một tiếng đồng hồ, trận đánh kết thúc, cả 29 quả đạn cối đều bắn trúng sở chỉ huy. Toàn bộ Tiểu đoàn địch bị tiêu diệt gọn, một số bị thương, bị bắt, không một tên nào chạy thoát. Ta còn bắt sống cả tên tiểu đoàn trưởng, tiểu đoàn phó... thu toàn bộ chiến lợi phẩm... Đêm hôm ấy trên đường hành quân trở về căn cứ Sở chỉ huy Trung đoàn, Trung đoàn trưởng Lê Hữu Trữ vốn rất tín nhiệm và yêu mến Nguyễn Chơn lại đi bên cạnh ông cùng trợ lý tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư, Trung đoàn trưởng Lê Hữu Trữ bày tỏ lòng khâm phục Nguyễn Chơn:

        - Tớ xin vái cậu mấy vái Chơn ạ!
- Ủa sao anh vái tôi? Đáng lẽ tôi phải xin vái thủ trưởng mới phải chứ!

        - Sao cậu lại vái mình?

        - Nếu thủ trưởng ủng hộ phương án cũ, không sáng suốt ủng hộ phương án điều chỉnh cách đánh mới thì làm sao có trận thắng trọn vẹn như hôm nay.

        Phan Thanh Dư đi giữa hai người, lên tiếng:

        - Tôi thấy anh Nguyễn Chơn nói cũng đúng mà thủ trưởng Trữ nói cũng đúng.

        Ông Trữ bỗng cười rồi trêu ông Dư:

        - Ủa thằng cha này nếu đi làm quan xử kiện thì sao hè? Xử kiện thì phải có bên được bên thua còn cứ như cậu bên nào cũng được, cũng đúng, cũng phải cả thì ai trái?

        Nguyễn Chơn góp vui:

        - Ông Dư nhà ta đang muốn làm quan ba phải đó thủ trưởng.

        Chính ủy Huyền đi sau Nguyễn Chơn cũng chia vui:

        - Trong trường hợp này nếu là tôi thì tôi không phải chỉ là quan ba phải, mà tôi phải làm quan mười phải mới đúng.

        Giọng ông Trữ chợt cất cao lên:

        - Mấy phải thì chưa biết, nhưng để có trận thắng hôm nay, tôi phải đổi mất ba ngày rất căng thẳng đấy các ông ạ.
- Vì sao thủ trưởng?

        - Sao à? - Chính ủy Huyền nói chen vào - Suốt ba ngày không thấy ông Chơn về, anh Trữ với tôi đứng ngồi không yên.

        - Sợ lộ à, thủ trưởng? - ông Dư hỏi.

        - Không! Lộ thì không sợ. Lộ không đánh lúc này ta đánh lúc khác. Chúng chạy thoát đi đâu mà sợ. Sợ là sợ Nguyễn Chơn gặp chuyện gì. Mất Nguyễn Chơn lúc này thì Ban chỉ huy Trung đoàn khác gì mất cánh tay phải.

        Chính ủy Huyền thêm:

        - Cậu về Trung đoàn chưa lâu nên chưa hiểu, ông Trữ và ông Chơn xa nhau một ngày mà không có tin tức thì bồn chồn, nóng ruột như vợ xa chồng, cha xa con, anh xa em. Ba ngày không có tin tức ông Chơn các cậu không thể hiểu sự nóng ruột của ông Trữ và tôi đến mức nào đâu.

        - Vậy thì tôi hiểu rồi thủ trưởng ạ.

        Nguyễn Chơn xúc động, lặng lẽ bước đi, trong ông dâng lên nỗi lòng khó tả...

        Giờ đây sau trận An Sơn chiến thắng oanh liệt trở về, hai người lại gặp nhau với bao kỷ niệm hiện về. Nhưng, cả hai đều thấy tim đau thắt khi không còn gặp lại ông Đức, ông Trữ nữa. Giọng ông Dư trầm trầm:

        - Nếu thủ trưởng Trữ, thủ trương Đức mà được chứng kiến trận thắng ở thung lũng An Sơn này thì sướng phải biết. Thắng trận này, anh và Trung đoàn 1 đã trả được mối thù cho hai thủ trương và các đồng chí của chúng ta.

        - Anh Dư ơi, dù có đánh thắng mấy trận cũng chẳng trả xong mối thù này được...

        Phan Dương Tuyển bước vào:

        - Báo cáo! Thủ trưởng sư đoàn mời thủ trưởng Nguyễn Chơn đến làm việc.

        - Được tôi đi ngay!

        Nguyễn Chơn tạm biệt Phan Thanh Dư. Vừa ra khỏi nhà Nguyễn Chơn gặp ông Bảo, Tham mưu trưởng Sư đoàn. Hai ông ôm chặt lấy nhau mừng mừng, tủi tủi. Mừng vì chiến thắng An Sơn giòn giã. Tủi vì thương nhớ ông Trữ, ông Đức và các đồng đội đã hy sinh. Nguyễn Chơn bất chợt hỏi:

        - Anh Bảo! Tôi nghe Quân khu có quyết định đề bạt anh lên thay thủ trưởng Trữ sao anh từ chối?

        Suy nghĩ giây lát, ông Bảo đáp:

        - Anh Chơn ơi! Ai mà chẳng muốn chức cao, quyền trọng... Nhưng chức quyền đó phải ngang tầm với mình, nếu trình độ thấp mà muôn quyền cao thì mình sẽ có tội lớn với nhân dân, với đồng chí đồng đội. Chỉ vì tôi thấy mình chưa đủ sức nắm vận mệnh của cả sư đoàn nên tôi xin từ chổi. Quân khu đã cử thủ trưởng Giáp Văn Cương, Tham mưu trưởng Quân khu về... Thôi đừng bàn về chuyện đó nữa. Ta vào họp đi. Hôm nay có đồng chí Bí thư Khu ủy về dự đấy.

        Những lời tâm sự chân tình của ông Bảo làm cho Nguyễn Chơn xúc động, khâm phục và kính trọng. Tình cảm lớn lao, cao đẹp của những người đồng đội đã mãi mãi ra đi và những người ở lại là nguồn động viên, tiếp sức cho Nguyễn Chơn mạnh mẽ trên con đường chiến đấu. Lý tưởng cách mạng quả là động lực, là sức mạnh của người chiến sĩ quân giải phóng Việt Nam mà không có loại vũ khí nào sánh được. Sư đoàn 2 là đứa con cưng đầu lòng của Quân khu 5, một sư đoàn lăn lộn, trưởng thành trên chiến trường cũng nhờ lý tưởng đó.

        Ông Võ Chí Công, Bí thư Khu ủy thường xuyên đến thăm động viên, cổ vũ sư đoàn. Lần này ông bị ốm nhưng vẫn quyết tâm xuống thăm và làm việc vói sư đoàn. Khi được tin ông ốm, sư đoàn cử đội công binh đi đón. Họ gặp ông giữa đường. Các chiến sĩ yêu cầu ông nằm lên võng để các chiến sĩ khiêng nhưng ông một mực từ chổi. Anh em buộc phải nói khó:

        - Báo cáo thủ trưởng! sắp vượt qua Đường 14 rồi, nếu thủ trương không nằm võng, lỡ có chuyện gì xảy ra thì thủ trưởng sư đoàn sẽ kỷ luật bọn em.

        - Nếu Sư trưởng các đồng chí kỷ luật, tôi chịu thay cho. Đi chiến đấu, ai cũng mệt như nhau sao người này lại bắt người kia khiêng...

        Rồi ông nở nụ cười đôn hậu:

        - Nào, đồng chí nào ưng khiêng thì nằm lên võng để tôi khiêng cho!

        Sợ các chiến sĩ lo lắng nên lúc vượt Đường 14, ông cố đi thật nhanh. Ông về đến sư đoàn được một lúc thì Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn, các chính ủy, trung đoàn trưởng các trung đoàn cũng đều có mặt. Cuộc họp được bắt đầu. Ông nói về tình hình chung, về tương quan lực lượng, về thế và lực giữa quân giải phóng và quân Mỹ trên chiến trường. Ông trực tiếp phổ biến tinh thần và chủ trương của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương về cuộc tổng tiến công và nổi dậy. Một nhiệm vụ mang ý nghĩa trọng đại nhưng lại đòi hỏi rất cấp bách. Ông cũng thay mặt Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu giao nhiệm vụ cụ thể cho Sư đoàn 2.

        Trong căn nhà hầm, đào theo kiểu hầm chỉ huy, chung quanh có vách, trên mái che kín, giữa là bếp lửa đỏ rực. Các cán bộ vừa chăm chú nghe vừa hý hoáy ghi chép. Giọng ông càng trở nên mạnh mẽ:

        - Mỗi một niềm vui chiến thắng, mỗi một khó khăn, nỗi buồn của Sư đoàn cũng là niềm vui, nỗi buồn của Khu ủy và của Quân khu. Tôi thay mặt Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu nhiệt liệt biểu dương chiến công oanh liệt của Trung đoàn 1 Ba Gia ở thung lũng An Sơn -  Hiệp Đức. Chúng ta đã đánh quỵ Lữ đoàn 196 của quân Mỹ trong hoàn cảnh và điểu kiện rất đặc biệt. Toàn Quân khu tự hào về chiến công của các đồng chí. Chiến thắng của các đồng chí đã góp phần tăng thêm niềm tin cho sư đoàn trong những ngày sư đoàn trải qua đau thương, mất mát. Khi nhận được tin về sự hy sinh của cán bộ chỉ huy sư đoàn, Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu đau như xé gan xé ruột nhưng vẫn tin ở tinh thần bất khuất của Sư đoàn.

        Ông Năm Công dừng lại, nghẹn ngào. Ông im lặng một lúc như để tưởng nhớ những người cán bộ chiến sĩ thân yêu của mình vừa ngã xuống. Căn nhà hầm trở nên trầm lắng. Không ai nói với ai, tất cả bỗng đứng lên. Đồng chí Bí thư Khu ủy cố kiềm chế sự xúc động, bên dưới có nhiều tiếng nức nở... Sư trưởng Giáp Văn Cương nói:

        - Thưa đồng chí Bí thư Khu ủy, thưa các đồng chí! Mặc dù sư đoàn chúng ta đã làm lễ truy điệu cho các đồng chí của chúng ta, nhưng trong cuộc hội nghị trọng thể này, tôi xin đề nghị toàn thể chúng ta, dành phút mặc niệm tưởng nhớ đến các đồng chí thân yêu. Phút mặc niệm bắt đầu!

        Trong căn hầm và cả cánh rừng trở nên im lặng. Hình như sông núi cũng đang khóc than, đang quặn đau tiễn những người con của mình đi xa. Bên ngoài, mưa nặng hạt, có lẽ đất trời cũng đang khóc thương họ, khóc thương những đứa con anh hùng của sư đoàn đã ngã xuống. Trong nỗi đau chung, toàn thân Nguyễn Chơn lại run lên...
         
        Để làm tan bầu không khí đau thương đang bao trùm, ông Năm Công lại tiếp tục:

        - Thưa các đồng chí! Chúng ta những người còn sống hãy cố gắng gấp bội để tiếp tục công việc của những người thân yêu đã ra đi. Chúng ta phải hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm trong cuộc chiến đấu này để góp phần giành độc lập tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân. Đó là nguyện vọng thiêng liêng cao cả nhất của đồng chí, đồng đội chúng ta đã ngã xuống và trao lại cho chúng ta. Chúng ta tự hào về họ, khi Tổ quốc cần đến chúng ta, chúng ta cũng sẵn sàng ngã xuống như họ...

        Trận đánh vừa qua, Trung đoàn Ba Gia đã thể hiện điều đó. Tấn công địch giữa lúc phương án, bản đồ tác chiến bị lọt vào tay địch, đánh ban ngày ngay giữa vòng cung bao vây dày đặc của địch. Mặc dù chỉ một trung đoàn nhưng đã dám đương đầu với cả sư đoàn Amêricơn, sư đoàn không vận... làm chủ trận địa suốt hai ngày đêm... Các đồng chí đã đánh quỵ Lữ đoàn 196, một lữ đoàn thiện chiến, cơ động ứng chiến của quân Mỹ, một lữ đoàn đã gây nhiều tội ác cho nhân dân miền Nam ta. Các đồng chí đã diệt gọn một tiểu đoàn quân Mỹ, đánh thiệt hại nặng ba, bốn đại đội khác. Quân Mỹ đã phải cúi mình xuống xin được nhận số bị thương, bị chết của chúng... Một trận đánh mà các đồng chí vừa thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng vừa thể hiện chủ nghĩa nhân đạo của Đảng và Bác Hồ. Từ trận đánh này, các đồng chí tiếp tục rút ra những bài học về cảnh giác, về chiến thuật... Bí mật bất ngờ lấy yếu thắng mạnh, lấy nhỏ thắng lớn... lấy ít thắng nhiều... là nghệ thuật quân sự của dân tộc ta.

        Cả căn hầm lặng phắc, lắng nghe từng lòi nói của đồng chí Bí thư Khu ủy.

        - Tình hình và nhiệm vụ trước mắt rất nặng nề, -  Ông Năm Công tiếp - rất khẩn trương đòi hỏi chúng ta phải chạy đua với thời gian, tuy nhiên không được phép chủ quan, sơ hở, không được qua loa, cẩu thả. Việc lớn đến nhỏ nếu chúng ta chuẩn bị không chu đáo, không cụ thể, không chặt chẽ, không khoa học thì cũng đều dẫn đến sai lầm và thất bại...

        Cuộc họp tạm dừng, ông Năm Công đặt nhẹ tay lên vai Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn:

        - Cậu ở lại thêm với mình ít phút rồi về sau.

        - Vâng! Thủ trưởng đã đỡ mệt chưa ạ?

        - Trong chiến tranh ốm đau, khoẻ mạnh có bao giờ có ranh giới rõ ràng đâu...

        Hai người trở lại ngồi trên hai chiếc võng bên bếp lửa, bất chợt ông Năm Công nói:

        - Chơn này! Tính từ ngày cậu vào Nam đến nay đã ngót mười năm. Từ chàng trai hai chín, ba mươi tuổi nay cậu đã bôn mươi tuổi rồi đó. Trải hàng chục trận, từ trận Ga Lâu, dốc Trao đến Ba Gia, Vạn Tường... cho đến trận An Sơn vừa rồi, trận nào cậu cũng hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, mình rất tự hào, cậu xứng đáng là người chiến sĩ đất Quảng anh hùng.

        - Dạ cám ơn anh, nhưng tôi phải cố gắng nữa anh Năm ạ.

        - Mình nhớ mới ngày nào phái cậu đi nhận vũ khí và máy sản xuất giấy mất ba tháng trường vẫn phải về tay không, vậy mà nay chúng ta đã trưởng thành hết đánh bại quân ngụy lại đang tiến tới đánh bại hoàn toàn đạo quân viễn chinh Mỹ.

        - Dạ ... Tôi cũng không nghĩ chúng ta trưởng thành nhanh chóng như hôm nay. Đúng như Bác Hồ nói anh Năm ạ, chúng ta càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng lớn. Xem ra thằng Mỹ cũng dốc hết sức, chúng cũng bí lối rồi. Ngày thắng lợi hoàn toàn chắc chẳng còn bao xa nữa...

        - Bác, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương cũng đều nhận định sau sự nỗ lực sắp đến của xuân 1968, cách mạng miền Nam sẽ chuyển sang bước ngoặt mới...

        - Có gì mong hơn thế anh Năm!

        - Cậu năm nay đã bốn mươi tuổi rồi phải không?

        - Dạ phải anh Năm ạ.

        - Cũng phải tính đường vợ con thôi kẻo tuổi cao, cha già con cọc...

        - Ôi! Chuyện ấy sao đặt ra bây giờ được anh Năm. Như các anh và các đồng chí khác đã đành còn chưa có vợ như tôi thì càng yên tâm đánh giặc. Có hy sinh cũng không để khổ lại cho người phụ nữ. Hơn nữa đồng bào, đồng chí đồng đội ngày ngày ngã xuống mà mình đi tìm hạnh phúc riêng thì sao được anh Năm?

        - Nghe cậu nói mình càng hiểu cậu. Vừa rồi, các cậu ở sư đoàn lên họp cứ nói đùa "ông Chơn không những không ưa phụ nữ mà còn ghét gần phụ nữ lắm". Minh cũng thấy lạ.

        - Dạ! Mấy cha nói tào lao đó thủ trưởng. Phụ nữ cũng là đồng chí, đồng đội sao lại ghét họ...

        Cả hai đểu cười rồi rời khỏi võng. Ông Năm Công vừa tiễn Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vừa nói:

        - Lần này đi nghiên cứu thành phố Đà Nẵng, các cậu nhó phải rất cẩn thận, nhớ đừng lặp lại bài học chua xót ở Động Mông - Đá Hàm.

        - Dạ! Em rõ rồi anh Năm.

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn đứng nghiêm đưa

        tay lên vành mũ tai bèo, dõng dạc:

        - Chào thủ trưởng tôi đi!

        Đồng chí Bí thư Khu ủy đứng nhìn theo bóng dáng của Nguyễn Chơn xa dần. Đợi cho Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn đã khuất sau nẻo đường rừng, ông mới quay lại căn nhà hầm, ở đó cơm tôi đã dọn sẵn, Chính ủy Sơn và Sư trương Giáp Văn Cương đang đợi ông...

        Chạng vạng ngày hôm sau Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn mới về tới trung đoàn. Tất cả đều nhao lên hỏi:
- Thủ trưởng ơi! Trung đoàn ta được khen hay chê? Kỷ luật hay khen thưởng?...

        - Ưa từ từ đã chớ! Khen cũng khen rồi, kỷ luật cũng kỷ luật rồi. Hạ hồi phân giải, bây giờ chúng ta phải thực hiện mệnh lệnh khẩn cấp.

        Ông nói với Trung đoàn phó Trần Quang Lập:

        - Theo lệnh của Sư đoàn, chúng ta tổ chức ngay bộ phận đi nghiên cứu tình hình địch ở thành phố Đà Nẵng và vùng Non Nước, Hoà Hải ngay để kịp làm phương án báo cáo lên Sư đoàn. Nội dung nghiên cứu cụ thể tôi sẽ trao đổi với các đồng chí và Đảng ủy Trung đoàn. Thời gian bây giờ rất gấp.

        Rừng núi đã phủ một màu đen, tiếng những con chim rừng Túc tơ rui cất lên, tiếng chim kĩu cà kĩu kịt đã trở nên quá thân thuộc vói Nguyễn Chơn và các chiến sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia...

       

         Giữa mùa đông, bông dưng trời tỏa nắng rực rõ, biển Đông không còn ầm ầm tiếng sóng mà chỉ rì rào khua nhẹ vào bờ. Tết Nguyên đán sắp về. Nhà cụ Nguyễn Luận đang chuẩn bị ra đồng cấy nốt những sào ruộng còn lại cho kịp trước khi xuân về, tết đến. Cụ Luận tuy cao tuổi nhưng vẫn khỏe mạnh, bộ râu dài đã lốm đốm màu trắng. Cụ đang sửa sang lại nhà cửa, lau quét bàn thờ thì Nguyễn Thị Tẩng, cô con gái từ xóm trên đồi chạy về. Mới vào tói nhà, cô đã gọi cụ Luận bằng giọng hốt hải:

        - Cha ơi cha!

        - Chuyện gì rứa Tẩng?

        - Chắc có chuyện gì xảy ra nên lính về đông, có cả quận trưởng, xã trưởng nữa cha ạ. Họ đang đi xuống phía nhà mình đó cha!

        - Mặc thây họ. Con ra đồng báo tin cho mẹ con về và bảo thằng Năm, thằng Bảy, thằng Chín, mấy thằng tránh đi. Không chừng tụi nó lại đi bắt lính đó...

        Chị Tẩng vừa ra khỏi nhà, cụ Luận đã nghe tiếng viên xã trưởng hỏi lớn:
- Nhà ông bà Luận, có ai ở nhà không? Cả nhà ra hết coi!

        Cụ Luận dựng chiếc chổi lông quét bàn thờ quay ra đã thấy viên quận trưởng Tôn Thất Đạm và tên xã trưởng Châu Lân cùng lính bảo an, dân vệ quận, xã. Biết tên quận trưởng và xã trưởng đã kéo đến nhà là chuyện không bình thường, cụ Luận tỏ ra đon đả:

        - Sắp sửa tết nhứt tới nơi nên có lẽ các ông quận trưởng và xã trưởng xuồng thăm dân. Xin mời quận trưởng, xã trưởng vào nhà nghỉ chân, uống nước, sắp tết mà trời nắng to, mai vàng tha hồ nở...

        Cụ Luận đang nói chợt cụ Lan, vợ cụ cũng từ đồng ruộng về. Dạo này cụ bà béo mập hơn trước. Con trai, con gái đã lớn đều đã làm ăn được nên cụ bà cũng không còn quá cực khổ như trước. Chiếc áo bà ba màu xanh lá cây rộng rãi đã thay cho chiếc áo bà ba cụt cỡn. Cụ Lan vừa thả hai ống quần vừa nói:

        - Dạ thưa các ông quận, ông xã đến chơi nhà! Con Tẩng đâu rồi mà không lo nước nôi. Quan trên thăm nhà, sao ông không mời các quan vào nhà.

        - Thôi khỏi đi! Mời hết tất cả nhà ra đây! - Xã trưởng Châu Lân phẩy tay.

        - Thưa ông Châu Lân, chắc lại có chuyện gì xảy ra với nhà bầy tui phải không? Hay các ông xuống thăm dân chuẩn bị tết?

        Viên xã trưởng tiếp tục lên giọng:

        - Đừng nói tào lao! Chiến tranh không ai rỗi hơi đi thăm các người ăn tết...

        Viên xã trưởng nói chưa dứt, viên quận trưởng Tôn Thất Đạm đã cắt ngang.

        - Này ông Luận, bà Lan! Tôi đến đây không phải để đùa cợt, xã giao với ông bà!

        - Dạ... dạ... Có chuyện gì xin ông quận trưởng cứ chỉ giáo. Nếu phải tôi có tội, tôi chịu. Nếu các con tôi có tội, các con tôi chịu với các ông, với chánh phủ quốc gia.

        Viên quận trưởng Tôn Thất Đạm vốn là một tên đại úy biệt động quân, bởi gian ác, tay sai đắc lực cho cấp trên mà hắn được thăng hàm thiếu tá và điều về thay tên quận trưởng Tiêm huyện Hoà Vang. Ở Hoà Vang và Đà Nẵng này những kẻ có máu mặt không ai không biết Đạm là tay chân đắc lực, trung thành của viên đại tá Thị trưởng Đà Nẵng Lê Chí Cường và viên đại tá Phan Hoà Hiệp -  Quân trấn trưởng thành phố Đà Nẵng... Ai cũng biết viên đại tá Nguyễn Duy Hĩnh -  Tham mưu trưởng Vùng 1, Nguyễn Văn Toàn đại tá Tư lệnh Sư đoàn 2 bộ binh ngụy. Từ Cường, Hĩnh, cho đến Hiệp, Toàn đều là tay chân đắc lực của viên trung tướng Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật Hoàng Xuân Lãm khi còn chỉ huy lực lượng thiết giáp bộ binh. Nay Lãm được coi là người đặc trị ở khu vực miền Trung, hắn đang làm mưa làm gió ỏ khu vực rộng lớn quan trọng này. Dân miền Trung và đồng bọn gọi hắn là viên tướng xôi thịt điển hình do người Mỹ tạo nên. Dựa vào thân thế oai phong của Lãm, viên đại tá Thị trưởng Đà Nẵng Lê Chí Cường ngang nhiên cho tàu thủy chở hàng lậu cập bờ, còn quân trưởng trấn Phan Hoà Hiệp lo đảm bảo an ninh cho đường dây chuyên chở cũng như kho tàng cất giấu. Kho tàng cất giấu là một việc rất quan trọng bởi mỗi chuyến hàng lậu số tiền lãi siêu lợi nhuận lên tới hàng chục triệu đô la. Phần lớn những chuyến hàng chở lậu là rượu Mỹ, dược liệu chế ma tuý, thuốc xì gà, bào ngư, nước hoa, nước mắm ngon đông cô, ti vi, tủ lạnh, cát xét, bia, thuốc lá... kể cả hàng quân trang, quân dụng. Theo Cường thì nơi dùng để đi quá cảnh, cất giấu hàng lậu không nơi nào tốt hơn các xã ngoại ô Đà Nẵng thuộc huyện Hoà Vang. Đạm là tay chân đắc lực được Cường và Hiệp cho lên hàm thiếu tá và đưa về làm quận trưởng Hoà Vang vừa để đối phó hiệu quả với Việt cộng vừa chuyên lo công việc cho Lê Chí Cường và Phan Hoà Hiệp. Gần đây, Hoàng Xuân Lãm lại còn giao Cường và Nguyễn Văn Toàn mở chiến dịch quế và thuốc phiện, chở quế và thuốc phiện từ cao nguyên, từ Lào về cảng Đà Nẵng, mỗi chuyến lãi hàng chục triệu đô la. Thừa thế uy phong của Lãm, của Lê Chí Cường và Phan Hoà Hiệp, Đạm thẳng tay tận trừ cộng sản, đàn áp nhân dân trong huyện và các phe phái đối lập.

        Sáng nay, viên quận trưởng Đạm và xã trưởng Châu Lân đến đây hẳn là có việc lớn, việc hệ trọng xảy ra với gia đình mình -  thầm khẳng định như vậy, cụ Luận tự nhắc mình dù chúng có giở mưu mô hay hành động gian ác thê nào chăng nữa thì cũng phải vững vàng không mắc mưu chúng để xứng đáng với người con trai cả đã thay mặt cụ và gia đình ra đi giết giặc cứu nước. Dù nó đang tiếp tục chiến đấu hay đã hy sinh thì nó cũng đã làm rạng rỡ gia đình của cụ...

        Tôn Thất Đạm cất tiếng:

        - Ông Luận! Ông có biết rằng ông đã sinh ra một thằng giặc, một thằng cộng sản điên cuồng chống lại chánh phủ quốc gia và đồng minh Hoa Kỳ không?

        - Dạ... dạ thưa... Sanh con ai khá dễ sanh lòng.

        - Ông nói thế mà nghe được, là xong tội à?

        - Dạ... dạ cha mẹ sanh con tròi sanh tánh.

        - Ông cần nhớ cho kỹ.

        - Dạ... dạ...

        - Thằng con cả của ông theo giặc cộng sản, tập kết ra Bắc và nó đã tự nguyện trở về Nam, mơ tưởng coi ngày tổng tuyển cử 20 tháng 7 năm 1957, nhưng ngày đó chẳng bao giờ đến. Từ ngày trở vào Nam, thằng Chơn đã trở thành cấp chỉ huy lớn của quân đội Việt cộng, hắn đã làm điêu đứng cho không ít đơn vị chủ lực Việt Nam cộng hoà và quân đồng minh Hoa Kỳ. Tin mạng lưới- tình báo quốc gia cho biết, trận thua nặng của Lữ đoàn 196 Sư đoàn Amêricơn ở vùng An Sơn -  Hiệp Đức cũng lại do hắn chỉ huy.

        Nghe viên quận trưởng nói, cụ Luận cụ Lan sung sướng quá. Hai cụ không ngờ cậu con trai lại trưởng thành, giỏi đến thế. Tên Đạm vừa dứt lời, cụ Luận liền kêu lên:

        - Ôi mẹ ơi! Trời tru đất diệt, có phải nó thật không các ông?

        - Chẳng phải hắn thì còn thằng nào? Bây giờ, ông phải đi tìm hắn và gọi hắn về! Mấy thằng con trai em hắn, ông cũng cho tìm cách trốn lính, tránh nghĩa vụ vói chánh phủ quốc gia...

        - Dạ... dạ sao tôi dám làm việc đó ông quận trưởng?

        - Bây giờ ông có đi tìm gọi thằng Chơn về không? Nếu gọi được quốc gia trọng thưởng một ngàn cây vàng...

        - Dạ thưa ông quận trưởng, già cả như vợ chồng tui mà ông bảo đi tìm nó thì khác chi tìm chim giữa trời, tìm cá dưới biển. Ông có cho cả núi vàng bằng cái đèo Hải Vân kia tôi cũng chịu.

        Tên Đạm trề môi, nhếch mép -  cử chỉ thường thấy khi hắn giở trò đểu:

        - Nếu ông không biết, tôi chỉ chỗ cho ông đi tìm!

        - Dạ dạ... Nếu biết chỗ, tôi xin đi liền. Nếu không gọi nó về được, tôi cũng tìm cách chém hắn ra ba khúc, để nó sông, vợ chồng tui suốt đòi khổ. Thời người Pháp cai trị, ông Xạ Dương lý trưởng đã đến tra khảo, đưa lính Pháp đến đốt nhà, đánh đập vợ chồng tui, nói vợ chồng tui theo Việt Minh... Người Mỹ đến thay người Pháp cai trị dân ta, chính phủ ông Diệm lại cho lập hai danh sách dân trong làng. Một danh sách theo quốc gia, một danh sách liên quan với Việt cộng rồi bắt bầy tui đi học. Thời ông Hồ Văn Huê làm quận trưởng, ông người Quảng Bình vào đây chẳng biết mô tê chi, nghe tâu lại, cứ ngày lễ của Việt Minh lại bắt chúng tôi lên quận học tập, bắt đi cải huấn, hết năm này sang năm khác... Ngày nay cũng vậy, cứ sau một trận đánh nhau giữa Việt cộng với quốc gia hay đồng minh, các ông lại đến bắt bớ tôi lên quận hỏi tội...

        - Thôi ông già ơi! Ông đừng lấy vải thưa che mắt thánh, không ai rỗi hơi để nghe ông kể lể sự dối trá của ông.

        - Ủa! Sao ông quận trưởng lại nói vậy. Nếu Việt Minh, hay Việt cộng đến bắt ông cụ thân sinh ra ông quận trưởng, bảo ông quận trưởng đừng đi theo chánh phủ quốc gia và đồng minh Hoa Kỳ thì liệu ông quận trưởng có nghe theo không? Nếu nước mình chỉ có một chánh phủ, chỉ có một chế độ, không có người nước ngoài đến cai trị phải chi phận làm dân như bầy tui đây sướng biết mấy.

        Xã trưởng Châu Lân đứng lặng im từ nãy đến giờ, chợt lên tiếng:

        - Ở cái huyện Hoà Vang và vùng Nam Ô này không ai lạ gì mặt ông, không ai lạ gì cái lý sự cùn của ông.

        - Dạ mặt tui từ nhỏ đến chừ vẫn rứa đó, có thay đổi chi mô mà ông biểu lạ với quen.

        Viên quận trưởng cao giọng:

        - Bây giờ ông có muôn nhìn mặt con ông không?

        - Dạ thưa không!

        - Sao vậy? Cha mà lại không muốn nhìn mặt con?

        - Dạ không! Tui thì không! Dạ thưa không!... -  Vì tui đã làm giấy cam đoan cắt đứt tình cha con với thằng Chơn dưới thời ông Xạ Dương làm lý trưởng rồi. Còn bây chừ các ông bắt được nó đem bắn giết là việc của các ông với nó. Vợ chồng tui từ lâu đã coi như không có đứa con trai như nó. Gia đình tui đã tuyệt giao tình cha con, mẹ con, tình huynh đệ vối nó...

        Tên Đạm bỗng quay sang nhìn tên xã trưởng Châu Lân, cười thích thú rồi đủng đỉnh văng ra những lời đầy mỉa mai:

        - Tôi thay mặt cho chánh phủ quốc gia và chánh quyền huyện Hòa Vang báo tin cho ông bà biết, thằng Chơn con trai cả của ông bà đã bị quân đồng minh và quân chánh phủ quốc gia bắn chết hôm qua ở xã Hoà Hải, gần chùa Non Nước. Nghĩa tử nghĩa tận, vậy ông bà có muốn lên nhận con trai về chôn cất không?

        Nói xong, tên Đạm cùng đồng bọn đều nhìn chằm chằm vào mặt cụ Luận và cụ Lan. Chúng cảm thấy như đọc được sự cố trấn tĩnh của hai cụ trước cái tin sét đánh. Tên Đạm bồi thêm:

        - Sao! Hai ông bà có nhận chôn cất không hay để chúng tôi ném xác hắn xuống biển làm thức ăn cho cá...

        Ông Châu Lân! Ông đã nhận rõ mặt thằng Chơn rồi, ông hãy nói cho ông bà đây biết...

        - Dạ thưa! Khi hắn bị bắn chết xong, tôi được gọi lên nhận mặt, tôi đã nhận ra hắn ngay, đúng như giấy tờ mang trong người. Không phải nó thì còn ai. Tui có lạ chi mặt thằng đó, mặt nó cũng giống như hồi còn ở nhà... Nếu ba má hắn đồng ý đi nhận xác về chôn thì tôi cũng xin dẫn đường...

        Viên xã trưởng Châu Lân nói chưa dứt, cụ Luận đã lên tiếng:

        - Thôi khỏi phiền ông xã trưởng. Vợ chồng tui đã tuyên bố đoạn tuyệt với hắn rồi thì hắn sống hay chết vợ chồng tui cũng không quan tâm, không cần biết đến nữa. Tuỳ các ông, các ông muốn vứt xác xuống biển hay cho chó ăn là việc của các ông...

        Thấy thái độ, cử chỉ của hai cụ vẫn thản nhiên, tên quận trưởng Đạm nhăn mặt.

        Tên quận trưởng bỏ ra ngõ, kéo theo cả đoàn bộ hạ. Hắn tự hỏi: Đúng là Chơn cán bộ cao cấp của Việt cộng nhưng không biết có phải thằng Chơn con ông bà này không mà từ Hoàng Xuân Lãm đến vị tướng CIA Giôn Pôn Van và Uôntơ đều quan tâm và bắt hắn phải đi xác minh. Sự thực, hắn đã không làm được gì hơn khi đến gặp ông bà thân sinh ra Nguyễn Chơn, hắn đành phải dựa vào sự xác minh của viên xã trưởng Châu Lân để báo cáo lên Lê Chí Cường và Hoàng Xuân Lãm...

        Đạm cảm thấy vừa thất vọng vừa cay đắng, tủi nhục. Hắn cứ tưởng rằng bố mẹ Nguvễn Chơn sẽ khóc than, quỳ lạy để xin hắn đưa xác con vê chôn cất... Ai ngờ... Hậm hực, thua cuộc mà chẳng làm gì được ông bà cụ, hắn cùng đồng bọn đành lặng lẽ kéo đi.

        Tôn Thất Đạm, Châu Lân và quân lính đi rồi, cụ Lan quay vào nhà, ngồi thụp xuổng mép giường, khóc thầm. Cụ khe khẽ kêu: "Con ơi! Chơn ơi. Từ ngày con đi cách mạng, cha mẹ phải chịu bao đắng cay, khổ nhục vì tụi giặc hành hạ cha mẹ. Khi thì chúng đập đánh, tra tấn, khi thì chúng bắt lên trại giam của quận mà chúng gọi là cải huấn về tội có con đi cách mạng. Năm nào ít nhất cũng phải hai lần cơm đùm gạo bới, tập trung lên trại kéo dài vài tháng... Nhưng con ơi! Chơn ơi! Dù có khổ, có vất vả mấy cha mẹ cũng cam lòng, chịu đựng và vượt qua được, cha mẹ chỉ mong sao ngày cách mạng thắng lợi, con còn sống để trở về để cha mẹ được tận mắt nhìn thấy con, anh em con được gặp nhau. Không đêm nào, không ngày nào mẹ không nhớ tới con và mong con trở về. Đêm đêm nghe súng nổ là mẹ lại nhớ tới con. Mẹ cầu trời, khấn phật cho con được sống, được khoẻ mạnh, tai qua nạn khỏi. Con ơi! Chơn ơi! Cha mẹ ăn một miếng ngon, ngủ một giấc ấm cha mẹ đều nghĩ đến con đang ngày đêm khổ cực để chiến đấu cho nước nhà độc lập. Nay nước nhà chưa độc lập, chưa thống nhất mà con đã vội ra đi, cha mẹ thương con lắm con ơi, Chơn ơi...". Giọng cụ Lan thổn thức, nước mắt đầm đìa... Cụ đau xót, thương nhớ cậu con trai cả đã một thời cực nhọc với cụ, với công việc đồng áng, lam lũ lên rừng lấy củi, xuống biển bắt cá kiếm sống. Cụ nhớ nhất lần hai mẹ con làm cỏ lúa ngoài đồng, áo sau lưng cụ bị ngọn gió lào thổi tốc lên, lớp da lưng cháy rộp thành từng mảng, Nguyễn Chơn vừa kéo áo mẹ xuống vừa hỏi: "Mẹ ơi mẹ! Lưng mẹ cháy đỏ lên, mẹ có rát không?". Cụ tiếp tục đưa bàn tay sần chai vừa khua cỏ vừa nói với cậu con trai: "Mẹ quen rồi Chơn ạ. Cháy lưng cháy cổ gì cũng được, miễn sao để cho các em con no... Thằng Năm, thằng Bảy, con Tang... ngày nào cũng kêu đói, kêu thèm cơm, mẹ xót xa lắm Chơn ạ!". Nghe lời mẹ nói, Chơn buồn lắm... Lòng cụ Lan không ngừng thổn thức: "Năm nay con đã bốn mươi tuổi, con vẫn chưa vợ, chưa con. Cha mẹ mong dù chỉ một lần được thấy lại mặt con thì có nhắm mắt cũng vui lòng, có ngờ đâu con lại đột ngột bỏ cha mẹ bỏ các em con mà ra đi. Nỗi thương con, nhớ con mẹ kêu trời không thấu... Cha mẹ biết chia xẻ với ai nỗi đau, nỗi nhớ thương này con ơi, Chơn ơi! Con đi tập kết đã trở về mà không tìm cách về thăm cha mẹ một lần. Mẹ còn nhớ cái hôm mẹ tiễn con ra Cầu Đỏ. Hôm ấy gió đông nam thổi mạnh, sóng nước dưới cầu vỗ oàm oạp. Chiếc nón cời đeo trên khuỷu tay mẹ hất tung lên. Mẹ nhìn theo hình bóng con, mẹ nhớ lúc ấy người con còn bé nhỏ, thấp tròn quàng chiếc nải sau lưng, quay lại nhìn mẹ. Hai chân mẹ như khựng lại. Mẹ cứ đứng hoài nhìn từng bước con đi. Chốc chốc mẹ thấy con lại ngoái lại nhìn mẹ. Con đưa tay khua ra hiệu biểu mẹ đi về. Nhưng mẹ về sao được. Mẹ cứ đứng lặng im nhìn theo con, khi bóng con khuất hẳn đã lâu mẹ mới dần dà từng bước trở về nhà. Từ ấy đến nay đã hai mươi hai năm sáu tháng, cha mẹ chưa một lần được gặp con, nhưng mẹ tin rằng thế nào cũng có ngày nước nhà thống nhất, độc lập, mẹ sẽ được gặp con. Ai ngờ lại có một ngày mẹ đau khổ như hôm nay... Sống khôn thác thiêng, ở trên trời hay dưới đất, mẹ mong con luôn hiện về cho mẹ được gặp con...".

        Cụ Lan đang thổn thức thì cụ Luận từ ngõ bước vào. Cụ vỗ vỗ đôi bàn chân cho cát rơi rồi lặng lẽ đến bàn thờ thắp mấy nén nhang, vái:

        - Con ơi! Chơn ơi! Sống con đi làm nhiệm vụ với Tổ quốc. Chết con về với cha mẹ. Cha thương con và noi gương con, không bao giờ mềm yếu trước quân giặc. Cha mẹ biết con đã trưởng thành, làm việc lớn. Cha mẹ tự hào về con...

        Cụ quay lại nói với cụ bà:

        - Thôi đừng khóc than chi hết. Bà đi nấu bát cơm, luộc quả trứng để trời tối thêm chút nữa đặt lên bàn thờ cúng cho con. Tụi thằng Châu Lân, thằng Đạm nói vậy là chắc rồi đó.

        Cụ Luận quay xuống phía bếp gọi:

        - Này con Tẩng, con Tợ mô hết rồi hè?

        - Dạ ... dạ. Thưa cha, hai đứa con đang chuẩn bị nấu cơm tối.

        - Lên hết đây cha bảo! Chuyện nhà, chuyện cửa như rứa ai nuốt nôi mà cơm với nước.

        - Dạ không nấu sợ các anh con đi làm đồng về kêu đói cha ạ...

        - Kệ cha nó dưới đó. Hai đứa lên đây cha nhờ.

        - Dạ thưa cha, cha bảo gì ạ?

        Đắn đo giây lát, cụ Luận nói:

        - Chuyện anh Chơn con.

        - Dạ! Nhưng cha mẹ đừng vội tin mấy thằng giặc ấy. Tụi giặc nói biết trúng, biết trật chi mà cha mẹ buồn. Tụi chúng thì thiếu chi mưu mô xảo quyệt...

        - Chuyện đó cha biết hơn con.

        - Nhưng tụi con đâu có tin chúng.

        - Tin hay không tin thì chừ hai đứa bay tìm cách đi xuống xã Hoà Hải gần chùa Non Nước dò la tin tức, xem thử có đúng thật anh Chơn con không?

        - Dạ! Rứa thì hai đứa con đi cha hỷ?

        Tẩng, Tợ vừa đi được một lúc thì Năm con trai thứ hai của cụ Luận cũng đã gần bổn mươi tuổi từ ngoài xóm đồng trở về. Năm đã có vợ, có con. Dựng chiếc cuốc xuống hiên, anh đã nói:

        - Cả xóm, cả làng mình đều biết tin anh Chơn con hy sinh nhưng có người nói để tiện hoạt động, anh con đã đổi họ...

        - Thôi tụi bay vào nấu cơm thay em, cha mẹ vẫn phải chờ hai đứa em bay về mới rõ.

        Cụ bà đứng lên, định cô tìm một vật kỷ niệm gì đó của cậu con trai cả đã để lại trước khi đi tòng quân nhưng chẳng có thứ gì để tìm được. Cụ lấy cái nơm cho vào đấy ít thóc, lấy cây sào làm cán bẩy úp một con gà sống thiến làm thịt để tôi đặt lên bàn thờ cúng. Lòng cụ rưng rưng nhớ về cái buổi sáng ấy... đôi gà trống tranh nhau ngón chân út của Chơn. Nước mắt cụ Lan trào ra xối xả. Cụ quyết định thả con gà ra để chúng sống có đôi, để mỗi khi nhìn thấy nó cụ lại nhớ đến cậu con trai cả yêu thương của mình... Cụ bắt một con gà khác. Sóng biển chiều xào xạc, ì ầm tung bọt trắng. Từng đàn chim sếu sải cánh bay về phương Nam để tránh rét, tìm mồi, tiếng kêu yên yết của chúng gieo vào lòng cụ Lan nỗi thương nhớ con sâu thẳm, vô hạn...

   

        Xuân Mậu Thân 1968. Thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam và cả miền Nam Việt Nam như thác trào lửa dậy.

        Gia đình cụ Luận, cụ Lan cùng nhân dân thôn Phú Lộc, vùng Nam Ô lại cuồn cuộn đổ ra đường... Tin chiến thắng truyền đi rất nhanh: Nhân dân Đà Nẵng đã nổi lên làm chủ, các trận đánh diễn ra quyết liệt... Trước khí thế của quân dân Quảng Nam -  Đà Nẵng, Hoàng Xuân Lãm viên tướng hai sao, Tư lệnh Vùng 1 của quân đội tay sai Sài Gòn lồng lộn như ngồi trong chiếc chảo rang. Việt cộng và cộng sản Bắc Việt Nam đang đồng loạt tấn công cả miền Nam Việt Nam, đã làm chủ thị xã Hội An, thị xã Tam Kỳ, đang làm chủ toàn bộ thành phố Huê thuộc khu vực Lãm chỉ huy. Lãm lùn, béo mập, mặt tròn bự, vốn đi đứng nặng nề nhưng giò đây hắn trỏ nên lồng lộn khi các tên Lê Chí Cường -  Thị trưởng Đà Nẵng, Phan Hoà Hiệp -  Quân trấn trưởng, Nguyễn Duy Hinh -  Tham mưu trưởng Vùng 1, Nguyễn Văn Toàn -  Tư lệnh Sư đoàn 2, Ngô Quang Trưởng -  Tư lệnh Sư đoàn 1 quân đội Sài Gòn tới tấp gọi điện báo cáo với Lãm nguy cơ bị đe doạ từng phút, từng giây...

        Lãm và đơn vị bộ binh cùng viên Tham mưu trưởng xông thẳng đến sở chỉ huy Quân đoàn 1 nhưng một đơn vị tinh nhuệ của tỉnh Quảng Nam -  Đà Nẵng và của Sư đoàn 2 quân giải phóng đã tấn công vào đại bản doanh của Bộ chỉ huy Quân đoàn. Lúc Lãm và bộ hạ hắn đến nơi, Sở chỉ huy Quân đoàn 1 đã chìm ngập trong lửa đạn. Cả thành phố như một kho thuốc nổ. Lãm đứng quan sát một lúc rồi ra lệnh cho tất cả kéo đến chỗ trực ban của cố vấn Mỹ ở Trung tâm hành quân chiến thuật Vùng 1. Thấy viên thiếu tá Milan Tôni, Lãm liền đập chiếc can vào tấm bản đồ:

        - Milan Tôni! Thiếu tá cho ném bom vào chỗ này!

        - Thưa tướng quân! Ném bom vào chỗ ấy quá gần chỗ ở của quân chính phủ, nó chỉ còn cách 180 mét, tôi sợ chỉ một sai sót nhỏ, quân đội chính phủ sẽ ra tro!

        - Miỉan Tônií Anh cứ ném vào đó cho tôi, ném bom lớn vào! Bom tấn! Bom tấn ném cho gắt vào bắn thêm 500, 1000 trái đạn nữa, sau đó...

        - Vâng thưa tướng quân! Tôi sẽ làm theo mệnh lệnh của ngài...

        - Ò! Ờ! Cứ thế! Cứ bắn gắt vào, ném thật gắt vào!

        - Vâng thưa tướng quân! Tôi sẽ gọi điện báo ngay cho phòng điều phối không quân yểm trợ.
        Lãm đập đập chiếc ba- toong lên sàn nhà, mồm lẩm bẩm:

        - Mẹ cha! Chuyến ni tao sẽ làm cỏ tụi Việt cộng chết ráo trọi, không để sót một thằng nào.

        Tiếng Milan Tôni lại cất lên:

        - Thưa tướng quân! Họ trả lời không đủ sức dọn đường để ném bom vào đấy được, vì quá gần, nếu ném thì quân chính phủ sẽ thiệt mạng hết.

        Lãm hét lên như điên:

        - Milan Tôni! Đây là lệnh của tôi! Của trung tướng Lãm, Tư lệnh Vùng 1 kiêm Tư lệnh Quân đoàn 1, anh biết chưa?

        - Thưa ngài tôi rõ!

        Lãm chưa trút hết bực dọc đã thấy máy bay dồn dập trút bom đạn. Lãm lệnh tiếp:

        - Ném thêm! Ném tiếp, hủy sạch, thà bỏ đi lực lượng của ta còn hơn để Việt cộng tràn vào.

        Trời đã trưa, chưa thấy yên tâm, Lãm lại tiếp tục ra lệnh cho máy bay trực thăng vũ trang dồn dập đánh từ trên xuống. Lãm đâu biết Việt cộng đã rút ra trước khi bom và pháo rơi xuống. Lãm thỏ phào nhẹ nhõm, đập cái can vào giày rồi đi ra. Lãm ra chưa khỏi phòng đã thấy Tham mưu trưởng bước vào:

        - Thưa trung tướng!

        - Có chi gấp rứa mi?

        - Thưa trung tướng! Tôi vừa được tin cứ điểm Lỗ Giáng của Trung đoàn 51 Sư đoàn 1, có lực lượng Trung đoàn 7 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và quân đặc biệt Hoa Kỳ bảo vệ vòng ngoài của thành phố Đà Nẵng hỗ trợ nhưng đã bị Trung đoàn 1 Sư đoàn 2 của Việt cộng do tên cộng sản cuồng tín Nguyễn Chơn chỉ huy tấn công tiêu diệt...

        - Ủa! Chớ răng chúng mày nói tên Chơn đã bị bắn chết ở vùng chùa Non Nước, Hoà Hải rồi... răng bây giờ lại là hắn. Tụi bay đã nhận phần thương chừ tao biết nói mần răng với chánh phủ...

        - Dạ ... Dạ. Thưa trung tướng Tư lệnh! Đúng là có một tên Chơn đã bị hạ sát nhưng là tên Chơn -  Phó bí thư Khu ủy đặc khu Quảng Đà của cộng sản.

        - Thật trớ trêu! Mi báo cáo tiếp đi! Để chuyện thằng cuồng tín lại đó. Có ngày tao sẽ trực tiếp quyết định sô phận của hắn...

        - Dạ tôi cũng tin như vậy, ai chớ trung tướng thì nhất định sẽ làm được, sẽ giết được hắn.

        - Mi nói tiếp đi! Hai tiểu đoàn đồng minh đánh nhau với hắn ra răng?

        - Thưa trung tướng! Cả ba cánh quân của đồng minh đều lọt vào trận địa phục kích của hắn và coi như đi gọn cả hai đại đội. Hắn làm chủ căn cứ Lỗ Giáng tiêu diệt cả hai lô cốt đầu cầu Cẩm Lệ và làm chủ, bắn đánh thiệt hại nặng thêm hai đại đội khác nữa của quân Mỹ nên quân đồng minh không có đường rút lui...

        - Thôi! Thôi! Chiến tranh thằng nào chết thằng ấy chịu. Mi tính lại xem từ Lỗ Giáng vào trung tâm Đà Nẵng còn bao xa, mấy cây số nữa?

        - Dạ thưa, chỉ năm, sáu cây chớ mấy...

        Mặt Lãm tái xám, khuôn mặt béo bự, tròn quay của Lãm trở nên xám xịt, chẳng biết vì hắn lo sợ hay tức giận. Hắn bỗng chửi trổng:

        - Mẹ cha cái thằng Việt cộng cuồng tín này rồi đến ngày ông sẽ cho mày biết tay. Õng sẽ chặt đầu, phanh thây, đặt giữa thành phố Đà Nẵng này!

        Trong khi cả thành phố Đà Nằng đang dậy lên tiếng thét xung phong, reo hò, thì tên trung tướng Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật kiêm Tư lệnh Quân đoàn 1 quân đội Sài Gòn đang hoảng loạn. Viên tướng ba sao Mỹ Uôntơ đang lúng túng như gà mắc tóc chưa biết xử trí thế nào với quân chính quy Việt cộng ở cứ điểm Lỗ Giáng thì có điện khẩn của viên tướng bôn sao Oétmolen, Tổng tư lệnh chiến trường...

        Thòi điểm có một không hai, khoảnh khắc vàng đã làm cho quân dân Đà Nẵng, Quảng Nam đồng loạt bật dậy. Chị Tợ cô con gái cụ Luận, em ruột của Nguyễn Chơn rời đoàn biểu tình trở về nhà. Làng xóm đang tụ tập mít tinh ở ngôi đình làng. Tợ rẽ vào nắm tay cụ Luận kéo ra một nơi kín nói nhỏ:

        - Cha ạ! Anh Chơn con vẫn còn sống!

        - Thiệt chớ?

        - Thiệt!

        - Con vừa gặp anh Tải, anh Phan Văn Tải chồng chị Tăng Thị Hồng đó cha. Anh là cán bộ quân sự của thành phố, anh nói có anh Chơn hy sinh ở khu vực Non Nưóc xã Hoà Hải nhưng là anh Mai Đăng Chơn, Phó bí thư Khu ủy Đặc khu Quảng Đà. Tụi nó tưởng nhầm là anh Chơn nhà mình cha ạ, cha báo tin cho mẹ con nhé.

        - Tao đã biết mà! Tao biết tụi giặc xưa nay xảo quyệt lắm.

        - Dạ! Nếu không có cha, mình không bình tĩnh thì đã mắc mưu tụi thằng Lân thằng Đạm rồi...

        - Ờ! Bài học đó con! Nhưng con ạ, anh Chơn nào hy sinh thì mình cũng đau thương rứa thôi. Nay anh Mai Đăng Chơn, biết đâu ngày mai lại đến anh Chơn con... Thôi! Con tranh thủ về lo cơm nước cho cả nhà, tình hình này tụi Mỹ -  ngụy còn đàn áp còn đánh phá trở lại găng lắm! về lo cơm, lo nước đi, có ba hột cơm vào trong bụng cho chắc chắn, muôn làm gì thì làm.

        Chị Tợ là em gái út của Nguyễn Chơn, chị sinh ra sau khi anh đã nhập ngũ lên đường chiến đấu... Trong lòng chị hôm nay quá xôn xao, vừa vui mừng thắng lợi vừa biết tin người anh cả của mình vẫn  còn sống... Tợ mong sao có một ngày được gặp người anh cả.


        Thăng trầm trong chiến tranh vốn là quy luật muôn thuở. Sau cuộc tổng tấn công và nôi dậy của quân và dân toàn miền Nam Việt Nam, cùng lúc đánh chiếm và làm chủ gần năm mươi thành phố, thị xã đã tạo một cú trời giáng vào lực lượng Mỹ và ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn. Thiệu khua môi múa mép khoác lác rằng đã tiêu diệt hầu hết Việt cộng và ra lệnh đốt pháo tết để tỏ oai phong của kẻ chiến thắng nhưng thực ra đòn tổng tấn công và nổi dậy của quân dân miền Nam đã làm Nguyễn Văn Thiệu và bọn quan thầy hốt hoảng, choáng váng.

        Để cứu vãn tình hĩnh, chính quyền Giônxơn đã dồn tất cả sức lực phản kích. Nguyễn Chơn không còn chỉ huy Trung đoàn 1 Ba Gia anh hùng mà được điều lên chỉ huy Sư đoàn 2. Cả sư đoàn bước vào đợt chỉnh huấn chỉnh quân, luyện tập để chuẩn bị bước vào chiến dịch mới... Trời mưa tầm tã nên việc tiếp tế vận chuyển của sư đoàn gặp vô vàn khó khăn, vừa phải đương đầu với sông suối, thác lũ vừa phải đương đầu với bom đạn địch trút xuống suốt ngày đêm. cả sư đoàn thiếu ăn, bệnh tật. Anh nuôi đơn vị thường dành phần ăn nhỉnh hơn cho Nguyễn Chơn, nhưng bữa nào ông cũng mang phần ăn ấy nhường lại cho các chiến sĩ thương binh, bệnh binh của mình. Ông cũng tham gia xuống suối bắt cá, hái rau cải thiện thêm phần ăn cho anh em. Sáng nay, tròi vẫn mưa nặng hạt, Nguyễn Chơn ăn lưng bát ngô hầm, khoanh sắn rồi chuẩn bị đi xuống các trung đoàn kiểm tra việc huấn luyện, ông chưa kịp quàng thắt lưng vào người thì chợt nghe lời thông báo từ chiếc rađiô: ... Chủ tịch Hồ Chí Minh không còn nữa... Nguyễn Chơn đau thắt ngồi thụp xuống cây gỗ bên bếp lửa. Ông oà khóc. Thầm nói với lòng mình:

        -  Bác Hồ ơi! Chúng con đã thực hiện lời Bác, đánh to, thắng lớn đế chúng con sớm được đón Bác vào Nam, để đồng bào miền Nam được trông thấy Bác và thoả 'lòng mong nhớ, trông đợi đồng bào miền Nam của Bác... Vậy mà... Bác Hồ ơi!

        Ngoài rừng, mưa vẫn trút xối xả. Sông suối nước đang ào ào đổ về. Cả đơn vị bỗng chốc lắng xuống, chỉ có tiếng thổn thức cùng với tiếng gọi thiết tha: "Bác Hồ ơi! Bác Hồ ơi!".

        Trong khoảnh khắc đau thương của cả đất nước, của cả dân tộc, Nguyễn Chơn lặng lẽ nằm xuống võng trút một hơi thở nặng nề. Ông nhớ lại ngày ấy, ngày cả miền Nam đang bị Mỹ -  Diệm dìm trong biển máu còn Nguyễn Chơn đang học ở Trường sĩ quan Lục quân. Lòng ruột ông như nung đốt khi được tin Mỹ -  Diệm tàn sát hàng trăm người ở đập Vĩnh Trinh, chợ Dược, bắn chết mấy chục người một lúc ở ngã ba Cây Cóc, chôn sống hàng trăm người ở ba xã Sơn -  Cẩm -  Hà, bỏ hàng trăm người vào bao tải cho trôi sông, trôi biển... Rồi Nguyễn Chơn nhận được tin mình sẽ lên đường trở về Nam chiến đấu. Niềm sung sướng bất ngờ đến với Nguyễn Chơn. Thế là từ nay Nguyễn Chơn đã được cầm súng trở về quê hương giết giặc, trả thù cho đồng bào, đồng chí miên Nam. Đồng chí Sư trưởng Sư đoàn 305 Nguyễn Minh Châu trực tiếp gặp Nguyễn Chơn, hỏi ông:

        - Đồng chí thuộc lớp đầu tiên của quân đội ta trở về Nam chiến đấu, đồng chí có vướng mắc gì không?

        - Dạ báo cáo không!

        - Đồng chí đã có người yêu chưa?

        - Báo cáo chưa!

        - Thật chứ?

        - Báo cáo thật ạ! Báo cáo Sư trưởng, Mỹ -  Diệm đang tàn sát đồng bào ta, làm sao tôi lại có thể yêu đương lúc này được...

        - Cuộc chiến đấu lâu dài, trai gái đến tuổi phải xây dựng gia đình. Có điều, việc nhà phải gắn với việc nước, phải chiến đấu giải phóng Tổ quốc là lý tưởng, và lẽ sống của chúng ta.

        - Dạ tôi hiểu, nhưng báo cáo thủ trưởng tôi chưa có người yêu.

        - Thôi được! Lý lịch đồng chí trong sạch, có quá khứ chiến đấu dũng cảm... Đồng chí xứng đáng được chọn đi lớp đầu tiên cho công cuộc đấu tranh vũ trang của quân dân ta. Để vượt qua những thử thách lớn, đòi hỏi mỗi chúng ta phải có lòng trung thành tuyệt đối, chịu đựng gian khổ không điều kiện, sẵn sàng hy sinh mở đường cho cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước...

        -  Vâng báo cáo thủ trưởng tôi rõ! Tôi rất hân hạnh được sự tín nhiệm của Đảng, của quân đội và của các thủ trưởng... Tôi nguyện hy sinh cả cuộc đời mình cho sự nghiệp của Đảng, của Tổ quốc...

        Thế rồi giữa năm 1958, trung uý Nguyễn Chơn được lệnh về tập trung ở số nhà 83 Lý Nam Đế, Hà Nội... Sau hai tháng ở Gia Lâm, ở Phùng học tình hình nhiệm vụ, học quân sự, mà chủ yếu là học bắn súng trung liên Mỹ, côn Mỹ, súng trường tự động Mỹ... Tất cả đều được giữ bí mật tuyệt đối, không ai được quan hệ với bên ngoài nhất là khi học bản dự thảo nghị quyết 15, học cách móc nối và xây dựng cơ sở, học cách tăng gia sản xuất, tự lực cánh sinh... Sau đó Nguyễn Chơn cùng đồng đội lên đường.

        Ngày sắp lên đường một tin vui lớn làm mọi người bàng hoàng: Bác Hồ đến thăm lớp. Cùng đi với Bác có đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Bác nhanh nhẹn bước xuống xe, theo sau xe Bác có một chiếc xe hồng thập tự, một xe bảo vệ. Bác đến thăm lớp và tặng quà nào là cam, bánh kẹo, thuốc lá... 29 cán bộ chiến sĩ trong đoàn ngồi vây quanh Bác trên chiếc chiếu hoa trải giữa phòng.

        Bác ngồi xếp bằng như người cha thân thương ngồi giữa đàn con. Ngắm Bác ai nấy đều xúc động, tràn đầy lòng thương yêu, tôn kính Người. Bác xúc động nhìn kỹ khuôn mặt từng cán bộ chiến sĩ như nhìn kỹ từng đứa con thân yêu. Bác nói:

        - Trước hết, Bác xin chào tất cả các cháu. Hôm nay Bác đến thăm các cháu và chúc mừng kết quả học tập của các cháu.

        Bỗng có tiếng hô, rồi tất cả hô theo:

        - Bác Hồ muôn năm! Bác Hồ muôn năm!

        Bác đưa tay lên, giọng ấm áp:

        - Thôi! Thôi! Hôm nay cùng đi với Bác xuống thăm các cháu, có chú Nguyễn Chí Thanh mang theo quà của Bác tặng các cháu. Mỗi người một chiếc đài bán dẫn để các cháu nghe tin tức... Làm cán bộ, chỉ huy thì phải luôn luôn nắm vững tình hình để tuyên truyền, giác ngộ cho dân, nâng cao trình độ cho chiến sĩ... Các cháu có đồng ý không?

        - Dạ thưa Bác, có ạ!

        Người nhìn quanh một lượt, đôi mắt hiền từ trìu mến:

        - Hôm nay, Bác thay mặt Trung ương Đảng, Chính phủ và Quân ủy Trung ương đến thăm các cháu và căn dặn các cháu mấy điểm trước lúc lên đường. Các cháu đã chuẩn bị xong chưa?

        - Da thưa Bác rồi ạ.

        - Các cháu có khoẻ không?

        - Dạ khoẻ lắm ạ.

        - Tốt! Bây giờ các cháu vào Nam làm gì?

        - Dạ thưa Bác đánh Mỹ -  ngụy.

        - Bác biết rồi, nhưng không phải chỉ có mấy chục cháu mà đánh nổi Mỹ -  ngụy. Phải toàn dân đánh Mỹ -  ngụy. Muốn toàn dân cùng đánh Mỹ -  ngụy thì trước tiên phải đoàn kết. Đoàn kết Bắc Nam, đoàn kết Kinh Thượng, đoàn kết quân dân, đoàn kết trong và ngoài Đảng, trên dưới một lòng đánh giặc, vượt qua mọi khó khăn gian khó như thế mới thắng được Mỹ -  ngụy. Phải biết giữ bí mật, cảnh giác với mọi âm mưu, thủ đoạn của giặc Mỹ và tay sai bán nước. Nếu các cháu cố gắng thì chẳng bao lâu nữa Bác sẽ vào miền Nam...

        Người dừng lại, hỏi:

        Bác nói như vậy các cháu có đồng ý không?

        - Dạ thưa Bác có ạ.

        Người lại hỏi:

        - Trong đoàn có bao nhiêu cháu miền xuôi, bao nhiêu cháu miền ngược? Ai miền ngược đưa tay Bác xem.

        Người vừa hỏi xong, mười hai cán bộ các dân tộc miền núi liền giơ tay. Bác lại nói:

        - Được! Bác thấy rồi! Bác hoan nghênh các cháu.

        Người tiếp tục dặn dò thêm một số việc cho đoàn cán bộ trước lúc lên đường vào chiến trường rồi Người nói chậm rãi, xúc động:

        -  Các cháu cho Bác và Trung ương gửi lời thăm đồng bào và chiến sĩ miền Nam. Không giây phút nào Bác nguôi nhớ đồng bào, chiến sĩ miền Nam. Bác và Trung ương mong sớm được vào cùng đồng bào chiến sĩ miền Nam đánh giặc Mỹ xâm lược và giặc tay sai bán nước... Bác và Trung ương chúc các cháu lên đường bí mật, an toàn đi đến nơi, về đến chốn...

        Những giây phút thiêng liêng ấy mãi mãi in đậm trong tâm trí Nguyễn Chơn. Lúc chia tay, mọi người ùa vào vây quanh Bác để được ôm Bác, cầm tay Bác, nhìn kỹ vào khuôn mặt Bác. Ai cũng hiểu rằng chẳng biết bao giờ mới được gặp lại vị cha già dân tộc...

        Nguyễn Chơn bồi hồi nhớ lại những lời đã hứa với Bác với Trung ương, với Quân ủy trước lúc chia tay Bác. Ngày ấy ra đi có hai mươi chín đồng chí mà nay Quân khu 5 đã có ba sư đoàn chủ lực, hàng chục trung đoàn, tiểu đoàn độc lập của tỉnh, hàng trăm đại đội địa phương huyện, hàng ngàn trung đội du kích, biệt động thành phố... Sự lớn mạnh của quân dân miền Nam đã buộc đế quốc Mỹ phải lui về phòng ngự, xuống thang chiến tranh, ngừng ném bom miền Bắc không điều kiện, rút quân Mỹ về nước, Giônxơn, Mác Namara, Oétmolen, Taylơ... những tên trùm chiến tranh lần lượt bị hất ra khỏi Nhà Trắng, Lầu Năm Góc, Mỹ chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán ở Pari để tính chuyên rút lui hoàn toàn ra khỏi cuộc chiến tranh Việt Nam... Chiến thắng đang nổi tiếp chiến thắng, ngày thắng lợi hoàn toàn đang tới gần thì Bác Hồ vô vàn kính yêu lại ra đi... Mải suy nghĩ, người chiến sĩ công vụ sư đoàn đứng sát võng từ lúc nào mà Nguyễn Chơn không hay:

        -  Báo cáo! Mời thủ trưởng ăn bát cháo! Gạo hết nên chỉ ưư tiên nấu cháo cho thủ trưởng. Sáng nay thủ trưởng chỉ có nửa bát ngô hầm...

        Nguyễn Chơn đưa ống tay áo quệt nước mắt đứng lên. Đơn vị ông sẽ kiên quyết lập công mới để dâng lên hương hồn và thực hiện niềm mong muôn thiêng liêng cao đẹp của Người trước lúc Người đi xa.

        Hội ý xong, trao công việc lại cho Phó chính ủy Tùng, Nguyễn Chơn lại đeo thắt lưng, khoác tấm áo mưa tiếp tục lên đường. Biến đau thương lớn lao thành hành động. Biến nỗi đau thương vô hạn thành sức mạnh, cả Sư đoàn tiếp tục giơ cao tay thề với Người: Dù gian khổ, ác hệt đến mấy, thiếu thốn đến mấy, Sư đoàn cũng kiên quyết tấn công địch đến cùng... Lúc này, Thường vụ Khu ủy Khu 5, và Quân khu ủy xác định: Nhiệm vụ toàn khu kiên quyết chống phá kế hoạch bình định, cày làng, cày xóm gom dân vào trại tập trung của Mỹ -  ngụy. Giành dân, giữ dân trở thành nhiệm vụ trung tâm. Riêng quân sự, phải đảm bảo tốt cả hai yêu cầu vừa tiêu diệt lực lượng cơ động, phá vỡ lá chắn vòng ngoài và hệ thống chốt điểm vừa tiêu diệt lực lượng kìm kẹp trực tiếp, tạo điều kiện cho quần chúng nhân dân nổi dậy.

        Trong chiến dịch 180 ngày đông xuân 1969 -  1970, Sư đoàn 2 lại trở về địa bàn Hiệp Đức. Sau trận thung lũng

        An Sơn, Hiệp Đức và tổng tấn công nổi dậy đầu xuân 1968, địch lại tập trung trút bom, trút pháo, trút chất độc hoá học xuống đây... Làng xóm, vườn tược, ruộng đồng ven sông vốn đã xơ xác, tiêu điều nay càng trở nên hoang tàn, tan tác, không bóng người dân, chỉ dày đặc bóng địch...

        Một tin không vui nữa lại đến, lực lượng tay sai của đế quốc Mỹ do Lonnon Siríc Matac cầm đầu làm đảo chính ỏ Campuchia, lật đổ chính phủ trung lập của Hoàng thân Sihanúc, bịt cảng Sihanúc Vin, bịt đầu tiếp tế phía Nam của quân giải phóng miền Nam.

        Mỹ nói rằng trong năm 1969, đầu 1970 đã có hơn mười ngàn tấn hàng của ta được chuyển qua cảng Sihanúc Vin. Đài phát thanh Hoa Kỳ đã đưa tin: Cái mà một người tưởng hung bạo nhất trong chiến tranh như Giônxơn và tướng Oétmolen đã không làm được thì Níchxơn làm được. Níchxơn hô hào rút quân và đàm phán chấm dứt chiến tranh nhưng thực tế chỉ để ông ta che đậy mưu đồ mở rộng chiến tranh và ảo tưởng sẽ đánh bại cộng sản Bắc Việt Nam và Việt cộng một lần nữa. Đâu ngờ chính quyển hiếu chiến Níchxơn lại lún sâu vào thảm bại trong chiến dịch mở rộng chiến tranh đánh sang đất Campuchia đã làm cho năm ngàn quân Mỹ và tám ngàn quân Sài Gòn chết. Hiện tại quân kháng chiến Khơme đỏ và quân chính quy Việt cộng sau khi đánh bại hai chiến dịch của quân Mỹ và quân đội Sài Gòn là Chenla 1 và Chenla 2, họ đã áp sát bao vây thủ đô Phnôm Pênh...

        Trên đường xuống các trung đoàn kiểm tra, ổn định tinh thần cho các cán bộ chiến sĩ trước cái tin sét đánh "Bác Hồ từ trần", Nguyễn Chơn dần dần lấy lại niềm tin. ỏng tự lý giải cho mình. Lịch sử của dân tộc mình là một dòng chảy bất tận. Lúc dòng chảy có nguy cơ bị tắc và lạc sang hướng khác thì Bác Hồ cùng với Đảng đã khơi dòng, đưa dòng chảy của dân tộc cuồn cuộn chảy theo một hướng mối, phù hợp vói tiến trình phát triển khách quan của dân tộc, một dòng chảy tươi sáng, luôn lấp lánh ánh mặt trời mà không một thê lực hung bạo nào có thể ngăn được... Ngược về nguồn chảy dân tộc, sau Trần Hưng Đạo có Lê Lợi, Nguyễn Trãi. Sau Lê Lợi, Nguyễn Trãi có Nguyễn Huệ -  Quang Trung. Sau Nguyễn Huệ -  Quang Trung lại có Hồ Chí Minh. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại con đường đẹp nhất, rộng thênh thang cho Đảng và cho dân tộc tiến lên. Người cũng bồi dưỡng và để lại một tập thể lãnh đạo tài ba: Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng... để lại một đội quân tiên phong là Đảng cộng sản Việt Nam để tiếp bước con đường vĩ đại và quang vinh mà Người đã chọn. Thời nào dân tộc Việt Nam cũng vậy, hễ mỗi khi Tổ quốc gặp nguy cơ, vận mạng dân tộc bị đe doạ thì thời ấy bao giờ cũng xuất hiện những vị anh hùng kiệt xuất, đê dẫn dắt dân tộc chiến thắng... Nguyễn Chơn và tổ trinh sát đi thẳng xuống Trung đoàn 1 Ba Gia rồi cùng trung đoàn hành quân thực hiện phương án đánh địch mà ông đã kiến tạo nên. Đó là phương án vây điểm, diệt viện. Trung đoàn vây ép quân địch ở chi khu quận lỵ Hiệp Đức... ông thức với Ban chỉ huy Trung đoàn đến khuya, khi mới chợp mắt được một lúc đã nghe tiếng máy bay trực thăng và phản lực gào thét ầm ầm trên bầu trời Hiệp Đức. Trợ lý trinh sát trung đoàn Nguyễn Sĩ Hùng báo cáo với ông:

        - Một trăm máy bay lên thẳng của Mỹ đổ Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 5 ngụy xuống điểm cao 245 phía Đông Hiệp Đức. Đồng thời, địch cũng cho Tiểu đoàn 4 Lữ đoàn 196 Mỹ tiến vào lùng sục xã An Sơn.

        - Tiếp tục bám địch thật chắc nghe!

        - Rõ!

        Sĩ Hùng đi rồi nhưng ông vẫn lẩm bẩm:

        - Con bạc khát nước lại muốn lao vào canh bạc mới để mong gỡ gạc.

        Nguyễn Chơn không ngờ rằng Lữ đoàn 196 Sư đoàn Amêricơn đang quyết tâm trả mối hận thất bại chua xót trong trận thung lũng An Sơn Hiệp Đức. Bộ chỉ huy quân Mỹ và ngụy, Vùng 1 chiến thuật còn quyết tâm tiêu diệt cho được Trung đoàn 1 Ba Gia và bắt sống Nguyễn Chơn. Tưóng Uôntơ Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật của quân Mỹ, sau vụ khủng hoảng gọi là "vụ Phật giáo ở miền Trung", đã được thăng thêm sao rồi tiếp tục tăng thêm sao nữa và nav đã thành viên tướng ba sao đảm trách vùng chiến thuật quan trọng bậc nhất của Nam Việt Nam... Uôntơ đã cùng tướng hai sao Tư lệnh sư đoàn Amêricơn Samuen Côtxtơ, tướng Giôn Pôn Van, tướng hai sao Hoàng Xuân Lãm -  Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật quân đội Sài Gòn họp bàn thực hiện kế hoạch. Cuộc họp bàn diễn ra tại cơ quan Vùng 1 chiến thuật Sài Gòn, mục tiêu: tiêu diệt cho được Sư đoàn 2 Việt cộng, đặc biệt Trung đoàn 1 Ba Gia mà Việt cộng đã phong là Trung đoàn Anh hùng. Được tin Trung đoàn 1 Ba Gia và Sư 2 Việt cộng đang lọt vào cái bẫy gài sẵn của quân Mỹ ở Hiệp Đức, tưóng Gút Pastơ từ căn cứ tiền phương của Bộ tư lệnh MACV ở Huê cũng bay vào. Gút Pastơ nhìn chòng chọc vào chiếc bản đồ nói:

        - Quân chính quy Việt cộng đã bị đẩy ra xa, đang đói ăn và thiếu vũ khí, chúng ta đã chiến thắng ở Campuchia, đã bịt được cái cuống họng tiếp tế phía Nam của chúng. Nay bí đường, chúng lại tìm cách lẻn về nông thôn kiếm ăn chớp nhoáng rồi rút chạy, chúng ta không được để chúng thoát.

        Giôn Pôn Van mặt đỏ rực như hoa mào gà, hoà vào:

        - Chương trình phượng hoàng, các điệp viên đã bám sát được hắn nhưng không ngờ hắn lại trùng tên với một tên Việt cộng cao cấp khác. Chúng ta song hành triển khai cả hai hướng một lúc, vừa đánh tiêu diệt quân chủ lực vừa chương trình bám đuôi, phục kích, ám sát thì hắn không thể thoát được...

        - Đúng thê không ông Giôn Pôn Van?

        - Thưa các vị đúng thế! Theo điều tra của CIA thì ngày tôi đặt chân đến Nam Việt Nam thì cũng thời gian ấy hắn cũng từ miền Bắc vào Nam. Lúc ấy, tôi là trung tá còn hắn chỉ là viên trung úy quèn, không lý gì tôi không diệt được hắn. Nếu lần này quý vị để sổng thì lần sau tôi sẽ trực tiếp đối mặt với hắn, tôi xin hứa với các ngài, với các vị, tôi sẽ không bao giờ để hắn thoát. Cuộc sống chỉ dành cho hắn hoặc tôi. Tôi sống hắn phải chết. Nếu tôi chết trước mũi súng của hắn thì xin quý vị đừng ai nghĩ đến chiến thắng hắn...

        - Vì sao vậy ông Giôn Pôn Van?

        - Thưa ngài Gút Pastơ và các vị! Bởi vì hắn là một tên chỉ huy sắc bén, quân Mỹ và quân đồng minh chúng ta đã bao lần giao tranh với hắn nhưng lần nào cũng vỡ mộng ôm thất bại trở về. Theo các nguồn tin từ tù hàng binh Việt cộng và của các điệp viên gia đình binh lính Sài Gòn thì hắn có những tư chất đặc biệt. Hắn học không nhiều nhưng là một tên rất thông minh, luôn biết rút kinh nghiệm từ bản thân, từ các đơn vị bạn của hắn và từ những thắng lợi và thất bại của đối phương. Hắn đi sâu đi sát vối binh lính trong trận chiến, hắn không biết sợ là gì, đói khổ mấy hắn cũng chịu được... Chúng ta cần rút ra ở hắn một điểu mà bất cứ sĩ quan, tướng tá nào của quân Mỹ và quân đội đồng minh Sài Gòn không bao giờ làm được đó là niềm tin tuyệt đối. Niềm tin của hắn là Đảng cộng sản và lãnh tụ Hồ Chí Minh.

        - Ô! Ồ! Thế ư? -  Gút Pastơ chợt kêu lên.

        - Vâng thưa các ngài, chưa hết, hắn cũng được binh lính đặc biệt yêu thích, mến mộ. Hắn có mặt ở trận nào y như quân lính hắn thắng trận đó...

        - Thế ư! Thế thì hắn khá giống Napôlêông Bônapác đấy!

        - Không! Bônapác không bao giờ nhịn đói cho quân lính ăn như hắn. Đồng bọn của hắn kể lại rằng khi quân lính của hắn bị thương và ốm đau đi đâu hắn cũng vắt theo trên vai một tấm lưới đánh cá, hắn sẵn sàng lao xuống các vũng sâu dưới những thác nước đổ để bắt cá cho lính mang về nấu cháo cho thương binh ăn...

        - Ồ... ồ! Quả hắn là một tay lợi hại... ông Giôn Pôn Van quyết tiêu diệt hắn chẳng lấy gì làm lạ. Chúng ta hy vọng sẽ theo dõi chặt chẽ cuộc đấu giữa tướng Giôn Pôn Van và hắn, hai kẻ cùng vào Nam Việt Nam một lúc, ai sẽ là người chiến thắng!

        Giôn Pôn Van mở rộng miệng để lộ ra những chiếc răng to, dài, trắng bóng. Nhìn mặt Giôn Pôn Van cũng như mọi hành động chiến tranh của Giôn Pôn Van những ai đã biết hắn đều không thể không thừa nhận Giôn Pôn Van là một kẻ thông minh. Có kẻ còn nói rằng Giôn Pôn Van vừa thông minh vừa trác táng vô độ. Chưa ai trong quân Mỹ lại cuồng tín vể chiến thắng của quân Mỹ ở Việt Nam hơn Giôn Pôn Van. Dù không nói ra, số tướng Mỹ và Sài Gòn có mặt ỏ đây đều không thể không tin Giôn Pôn Van sẽ là người chiến thắng. Kết cục cuộc chiến tranh này Mỹ và Sài Gòn có thể thất bại nhưng Giôn Pôn Van vẫn sẽ là người chiến thắng. Riêng tướng hai sao của quân đội Sài Gòn Hoàng Xuân Lãm thì tự khẳng định việc hạ sát Nguyễn Chơn là sứ mạng của Lãm chứ không phải của Giôn Pôn Van. Lãm bỗng lên tiếng:

        - Thưa các quý ngài, định đoạt số phận của hắn là phần của tôi, quân đội Việt Nam cộng hoà đã lớn mạnh. Tôi nhất định phải trừ khử được hắn, nếu không chiến tranh còn tiếp diễn chúng tôi còn mang hoạ với hắn. Nếu lúc tôi và quân đội Việt Nam cộng hoà bất lực mới xin nhờ đến các quý ngài ra tay. Dẫu sao hắn cũng là tên chỉ huy quèn, cấp nhỏ của Việt cộng, các ngài không phải hạ cố ra tay.

        Lãm đang nói thì Nguyễn Văn Toàn, lúc này là Tham mưu trưởng Vùng 1 bước vào.

        - Thưa trung tướng! Thưa các vị tướng lĩnh đồng minh!

        - Ờ! Ờ! Toàn! Mi nói đi, tao và các ngài cố vấn đang chờ tin tức của mi. Diễn biến thế nào rồi. Quân Việt cộng đã lao vào vòng chiến chưa?

        - Dạ thưa trung tướng Tư lệnh!

        - Ừ nói đi tao nghe coi! Liệu có ăn chắc không?

        - Dạ ... dạ... Thưa...

        - Mi nói đi chớ! Răng mi cứ ấp úng mãi rứa?

        - Dạ hôm qua 30 tháng 4 chúng ta đổ quân, sáng nay ngày 1 tháng 5 chiến sự mới chính thức giao tranh.
         
- Ờ...ờ mi nói đi tao đang nóng ruột!

        - Dạ! Lúc 9 giờ, Đại đội 1 Tiểu đoàn 4 của quân đồng minh Hoa Kỳ đang định kéo đi lùng sục trong vùng để tìm quân Việt cộng thì bị một đại đội của quân Việt cộng chủ động tấn công.

        - Thiệt hại ra răng?

           -  Dạ thưa trung tướng! Đại đội này bị thiệt hại nặng lắm ạ!

        - Có chừng nớ thì ăn thua chi mô, cớ chi mà mi phải lo quắng lên rứa!

        - Dạ bẩm trung tướng! Các đơn vị của quân ta cho biết hình như quân Mỹ không muốn xáp trận nữa. Họ lo tự vệ và bỏ chạy để bảo toàn mạng sống mà về nước. Họ biết họ sắp được rút quân về nước. Họ biết Mỹ sẽ hoà đàm với cộng sản Bắc Việt Nam và Việt cộng nên họ không muốn chết.

        - Mi nói tào lao! Mi phải tin vào sức mạnh và ý chí của quân đội đồng minh chớ!

        - Dạ! Nhưng mấy lần yêu cầu tiếp viện họ không đến và có đến họ cũng không dám xông vào như trước nên bọn em phải tung Tiểu đoàn 2 và Tiểu đoàn 3 của Trung đoàn 5 vào khu chiến để đương đầu với quân chủ lực của Nguyễn Chơn.

        - Ờ! Ờ! Mi cứ thế mà làm! Cứ đánh cho gắt vào. Đứa nào bắt sống được thằng Chơn hoặc bắn chết hắn cũng được, tao thăng bốn cấp và thưởng mười vạn đồng, lấy tiền tại mặt trận...

        - Dạ thưa tụi em rõ rồi!

        - Có chi mô! Cứ thế mà làm mi rõ không?

        Lãm vừa nói vừa đập cái can lên sàn. Các bậc cố vấn của Lãm nghe chữ được, chữ mất quay sang hỏi Lãm. Lãm đáp:

        - Trình các ngài, trận đánh đã bắt đầu...

        Lãm thấy Toàn vẫn chưa chịu đi, liền quay lại hỏi:

        - Mi có chuyện chi muốn trình nữa à?

        - Dạ thưa trung tướng! Ngay cả quân lính của ta cũng co lại, tìm cách lẩn tránh va chạm để khỏi đương đầu với quân chủ lực Việt cộng...

        - Mi đừng lo. Đứa mô không thi hành mệnh lệnh choa lột lon, cho vô nhà giam, nếu cần bắn bỏ vài đứa để làm gương... Có chi mô mà tụi bay lo rứa hè?

        - Dạ... dạ tụi em sẽ công báo mệnh lệnh của trung tướng Tư lệnh xuống các sĩ quan và binh sĩ...

        - Ờ! Phải công báo chớ!

        Toàn căm tức Lãm đến điếng người. Theo Toàn, Lãm là một tên chờ ăn sẵn. Thắng thì lão ta hưởng mà thất bại lão cũng chẳng mất gì, lo gì. Cái lon của lão đã có quan thầy Mỹ và ông Thiệu, ông Kỳ đảm bảo, không có gì chắc chắn hơn. Toàn rủa thầm Lãm trong lòng: "Đúng là thằng sĩ quan Pháp". Toàn nặng nề trong bộ áo quần trận rộng thùng thình, bước ra khỏi sỏ chỉ huy Vùng 1 chiến thuật...

        Đúng như viên Tham mưu trưởng Vùng 1 chiến thuật của quân đội Sài Gòn Nguyễn Văn Toàn đã trình thượng cấp của mình, ở sở chỉ huy khu chiến, Nguyễn Chơn trực tiếp hạ lệnh cho Tiểu đoàn 90, Trung đoàn 1 Ba Gia phục sẵn ở đồi Ông Xuân chặn đánh Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 5 của quân ngụy, tiêu diệt gần một trăm tên. Trinh sát sư đoàn tiếp tục phát hiện quân địch sau khi tháo chạy đã tìm cách trú qua đêm ở thôn An Tây. Theo lệnh Nguyễn Chơn, Trung đoàn 1 tiếp tục cho Tiểu đoàn 90 bí mật vận động ban ngày thành thế bao vây. Đến 17 giờ vòng vây đã khép chặt mà quân địch vẫn chưa hay biết gì và trận đánh đã bắt đầu khi tên tiểu đoàn trưởng đứng trên mô đất cao, đeo kính râm to mắt vừa xem bản đồ vừa chỉ chỗ các vị trí đóng quân, binh lính của y cũng bắt đầu căng tăng võng, đào công sự, chuẩn bị nấu ăn... Đúng 18 giờ 15 phút, các chiến sĩ Tiểu đoàn 90 đồng loạt nổ súng, cả tiểu đoàn địch vừa được tăng viện bỗng như ong vỡ tổ, trận địa địch trở nên hỗn loạn, đứa nằm lăn xuống hố, đứa úp sấp mặt xuống đất tránh đạn, nhiều tốp vứt súng tháo chạy. Đại đội trưởng Đại đội 3 Tiểu đoàn 90 Thân Văn cẩn và chính trị viên Thiều liền dẫn đầu đội hình đánh thốc thẳng vào sở chỉ huy tiểu đoàn địch... Noi gương chiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy chỉ một khẩu AK trong trận trước đã tiêu diệt một toán hai mươi quân địch, trận này cũng một khẩu AK anh đã diệt mười sáu tên địch, chiến sĩ tân binh Nguyễn Trung Tân quảng khẩu súng bị kẹt, chụp lấy khẩu AR15 của địch tiếp tục truy kích địch, diệt thêm một số nữa đang tháo chạy... Chỉ sau 20 phút chiến đấu, toàn bộ Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 5, Vùng 1 chiến thuật Sài Gòn bị tiêu diệt hoàn toàn. Tên tiểu đoàn trưởng bị thương nặng, tên tiểu đoàn phó chết tại chỗ. Tiểu đoàn 90, Trung đoàn 1 Ba Gia làm chủ hoàn toàn trận địa...

        Trên đà chiến thắng, Nguyễn Chơn tiếp tục lệnh cho Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia Trần Quang Lập (ông Lập lên thay ông Chơn khi ông lên sư đoàn) tiếp tục vây ép Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 5 ngụy. Theo lệnh Nguyễn Chơn, Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập cho đơn vị đón lõng. Khi trận đánh diễn ra thì cả Tiểu đoàn 2 địch đã luồn rừng tháo chạy nhưng địch chạy đâu cho thoát trong tầm ngắm của Nguyễn Chơn. Sau sáu tiếng đồng hồ bị truy kích, toàn bộ Tiểu đoàn 2 địch mò lên điểm cao 164, nhưng ở đó Trung đoàn trưởng Lập đã giảng sẵn bẫy. Tiểu đoàn 2 bị tiêu diệt, không một tên chạy thoát.

        Bị mất hai tiểu đoàn và một đại đội của Tiểu đoàn 4 Lữ đoàn 196 quân Mỹ mà quận lỵ Hiệp Đức vẫn bị bao vây... Hoàng Xuân Lãm phải tung thêm Trung đoàn 6 vào vòng chiến. Lần này Tiểu đoàn 40 thuộc Trung đoàn 1 Ba Gia lại tiếp tục vận động tấn công đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn 4 của Trung đoàn 6 địch...

        Giữa những ngày sôi động của chiến dịch, Nguyễn Chơn nhận được điện của Quân khu và Khu ủy thông báo: Nhờ những trận thắng liên tiếp của Sư đoàn, các đơn vị bộ đội địa phương đã thừa thê tiến công tiêu diệt hàng loạt chốt điểm, làm cho bọn ác ôn và đội quân bình định kinh hồn bạt vía phải co lại, tạo thế trực tiếp cho nhân dân các huyện nổi dậy phá ấp, phá khu dồn dân, giành lại quyền làm chủ, làm lung lay tận gốc bộ máy kìm kẹp khắp một vùng rộng lớn từ huyện Thăng Bình, Quế Sơn, Hiệp Đức đến Tiên Phước, Tam Kỳ...

        Nguyễn Chơn và cán bộ chiến sĩ Sư đoàn 2 Quân khu 5 đã vượt qua những năm tháng vô vàn khó khăn, gian khổ, ác liệt. Sư đoàn đã chứng tỏ sự trưởng thành vượt bậc, sẵn sàng vượt qua mọi thách thức, đứng vững trên địa bàn chiến đấu của mình, tiếp tục lập nên những chiến công oanh liệt mới, xứng đáng là đơn vị anh hùng của quân dân Quân khu 5.

        Một mùa xuân chiến thắng nữa lại đi qua, chiến công nối tiếp chiến công, Nguyễn Chơn nhận lệnh về họp ở Bộ tư lệnh Quân khu. Bí thư Khu ủy Võ Chí Công và Tư lệnh Quân khu Chu Huy Mân mới thấy Nguyễn Chơn đã cười rạng rỡ. Tuy gian khổ, thiếu thốn mọi bề, bom đạn ác liệt nhưng da dẻ ông Mân vẫn trắng trẻo, hồng hào. Ông Năm Công không được khoẻ như ông Mân nhưng nét mặt ông lúc nào cũng tươi tắn, nụ cười đôn hậu... Hai ông vừa họp với Thường vụ Khu ủy và nghe Trưởng ban Tác chiến Quân khu báo cáo tình hình chiến dịch xong thì Nguyễn Chơn đến. Hai ông kề vai rảo bước ra phía con suối... Xa xa về phía Tây Bắc là căn cứ của một tiểu đoàn quân Mỹ trên ngọn núi Xạ Đốc. Hai ông hay nói đùa cơ quan Khu ủy: Ta ở đây được một tiểu đoàn Mỹ bảo vệ. Thỉnh thoảng lại nghe tiếng đạn cối bắn xuống ven chân đồi và các sườn núi lân cận. Những chiếc trực thăng thay nhau vòng lượn để tiếp tế lương thực đạn dược và nước tắm...

        - Dạ chào hai thủ trưởng. Hai thủ trưởng đều khoẻ cả chứ ạ? -  Nguyễn Chơn lên tiếng.

        - Tụi mình vốn đã khoẻ, khi nhận được tin chiến thắng của các cậu tụi mình càng khoẻ thêm.

        Cả ba bước vào lán.

        Ông Năm Công ngắm nhìn Nguyễn Chơn khá kỹ, hỏi:

        - Chơn năm nay bốn hai rồi hè?

        - Vâng! Năm nay tôi bốn hai rồi.

        - Thê cậu định bao giờ mới lấy vợ?

        - Dạ lo chi thủ trưởng. Thắng giặc xong lúc nào, lấy vợ lúc ấy... Lấy vợ lúc này thêm lấn cấn, lình xinh  đẻ ra trăm việc làm sao đảm bảo công tác và chiến đấu. Như các thủ trưởng rồi đã đành, phải chấp nhận hy sinh...

        - Không lấy vợ trong lúc này, dành trọn vẹn toàn tâm cho cuộc chiến đấu thắng lợi cũng là sự hy sinh đó cậu ơi.

        - Dạ, không có chi phải bận tâm đâu thủ trưởng. Chưa lấy thì lấy sau chứ có mất phần đâu mà lo thủ trưởng?

        Ông Mân và ông Năm Công đều lớn hơn Nguyễn Chơn tới mười lăm hai mươi tuổi, cả hai ông đều xem Nguyễn Chơn không chỉ là một cán bộ chỉ huy xuất sắc mà còn như người em út rất mực yêu mến, quý trọng.

        Lúc cả ba người đã ngồi vào bàn làm việc, ông Mân chậm rãi nói:

        - Tôi xin thay mặt anh Năm, thay mặt Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu biểu dương đợt hoạt động xuân hè vừa qua của Sư 2. Các đồng chí Sư 2 đã chịu bao gian khổ, thiếu thốn, ác liệt. Đợt hoạt động xuân hè vừa qua của Sư 2 và của toàn Quân khu đã đảo ngược tình hình, từ thế bị o ép, bị địch tiến công, lấn át chuyển sang thế chủ động tấn công địch, làm chủ địa bàn, trực tiếp góp phần cùng nhân dân trong toàn khu phá tan chương trình bình định, gom dân vào các trại tập trung. Phá rã ách kìm kẹp của Mỹ -  ngụy. Mang lại niềm tin thắng lợi cho nhân dân ...

        Ông Mân chợt dừng lại, thân thương ngắm Nguyễn Chơn với một khuôn mặt gan góc mà phúc hậu, mưu lược mà chân thành... Lòng ông Mân trào lên nỗi xúc động.

        Thấy ông Mân đang suy tư, ông Năm Công nở nụ cười đôn hậu:

        -  Đồng chí Chơn à! Lẽ ra ngày mai trong hội nghị cán bộ toàn Khu ủy và Quân khu để tổng kết chiến dịch 180 ngày vừa qua mới công bố một số quyết định, nhưng hôm nay tôi và anh Hai Mạnh¹ mời đồng chí ăn cơm tối và tôi báo tin vui trước để đồng chí biết. Quân khu và Khu ủy đã có quyết định chính thức bổ nhiệm đồng chí làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2. Việc thứ hai, tôi cũng công bố sắc lệnh của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên dương đồng chí danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân... Với cương vị mới, vinh dự mới đòi hỏi đồng chí phải bền bỉ, phải nỗ lực hơn nữa. Trở thành Anh hùng của một dân tộc anh hùng đã khó, giữ cho được danh hiệu anh hùng lại càng khó hơn rất nhiều. Thay mặt Khu ủy, Quân khu ủy và quân dân Khu 5 chúc đồng chí tiếp tục giành thắng lợi vẻ vang hơn nữa...

        Đôi vai Nguyễn Chơn rung lên, nước mắt trào ra. Ông Chu Huy Mân tủm tỉm:   

        -  Được tin vui, sao lại khóc?

        - Dạ báo cáo hai thủ trưởng! Trước niềm vinh dự lớn lao này, tôi nhớ đến anh Lê Hữu Trữ, anh Nguyễn Minh Đức, anh Đào Ngọc Chua và biết bao đồng chí đồng đội của tôi ở sư đoàn đã hy sinh. Những con người lặng lẽ chiến đấu để tạo dựng cho tôi và cho sư đoàn có ngày hôm nay...

        - Thôi cậu! Gạt đau thương sang một bên. Có cuộc chiến tranh nào mà không chịu tổn thất, nhưng chúng ta chẳng còn cách lựa chọn nào khác là phải hiên ngang tiếp tục tiến lên phía trước, đánh bại kẻ thù, hoàn thành nhiệm vụ của những người đã ra đi...

        Để chuyển sang không khí vui vẻ, đầm ấm, ông Năm Công hỏi:

        - Ủa! Nghe báo cáo, sư đoàn dạo này ăn uống đã khá, mặc đã đủ ấm, sao cậu vẫn gầy, ăn mặc xơ xác quá vậy?

        - Dạ... dạ... Tôi quen vậy rồi!

        Trời bên ngoài đã tối. Ăn cơm xong, Sư trưởng Nguyễn Chơn chia tay ông Năm Công và ông Chu Huy Mân về chỗ ở của mình.

        Giữa âm vang của núi rừng trong tâm trí Nguyễn Chơn vang vang lời của đồng chí Bí thư thứ nhất Lê Duẩn tại lễ tang Bác: "... Non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch... và chính Người đã làm rạng rỡ non sông đất nước ta... Vĩnh biệt Người chúng ta xin thề...".

        Nguyễn Chơn nói thầm với lòng mình: Nhờ có Người dắt dẫn mà cả dân tộc và chúng con mối có ngày hôm nay... Con sẽ tiếp tục phấn đấu để mãi xứng đáng với phẩm chất cao quý "Bộ đội Cụ Hồ".

        Sau loạt bom xa xa từ sườn núi bên kia cạnh chân núi Xạ Đốc, núi rừng trở lại im lặng. Ngọn gió Nam xào xạc trên những lớp lá rừng. Nguyễn Chơn thấy lòng mình cũng đang xôn xao, rất lạ...

-------------
1. Tức đồng chí Chu Huy Mân.

        Thời tiết những ngày này ở Oasinhtơn rất dễ chịu, trời mát mẻ, cây cối trên đường phố đâm chồi nảy lộc, thay lớp lá mới khi mùa xuân đang qua để chuẩn bị đón một mùa hè mói nhưng không khí chính trị, không khí đấu tranh của nhân dân Mỹ đòi chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam, đòi rút quân Mỹ về nước thì lại đang nóng bỏng. Liên tiếp là các cuộc đấu tranh trên đường phố của hàng triệu người dân Mỹ, những cuộc tuần hành của các nghị sĩ quốc hội... Các phương tiện thông tin đại chúng cũng dồn dập lên án cuộc chiến tranh phi nghĩa của Mỹ. Níchxơn đang đứng trước sự sống còn của cuộc bầu cử tổng thống nhiệm kỳ hai. Các gia đình quân nhân Mỹ đòi trao đổi tù binh Mỹ, đòi đưa tất cả con em họ về nước. Làn sóng phẫn nộ càng dâng cao như sóng triều sau sự việc chính quyền Níchxơn quyết định mở rộng chiến tranh sang Campuchia làm thêm hàng ngàn lính Mỹ chết và bị thương. Để đánh lừa dư luận và tranh thủ cử tri khi cuộc bầu cử đã đến gần, Níchxơn tuyên bô bừa rằng, ông ta đang cho rút 60 ngàn quân và dự kiến trong năm 1971, sẽ cho rút hết quân Mỹ khỏi Việt Nam.

        Được tin ấy, từ bàn đàm phán Pari, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ mất hết tinh thần. Đàm phán thì phải dựa trên tương quan lực lượng, nay lực lượng trên chiến trường nguy cơ không còn, ông ta lấy gì để gây áp lực trên bàn đàm phán với cộng sản Bác Việt Nam và Việt cộng. Lo lắng và sốt ruột, từ Pari Kítxinhgơ gọi điện về cho Alếchxanđơ Hâygơ phụ tá của ông ta và đang là cố vấn quân sự của Tổng thống. Alếchxanđơ Hâygơ đang chuẩn bị ra sân bay sang Sài Gòn thì có chuông điện thoại reo. Hâygơ vội quay lại cầm ông nghe, Hâygơ đã nhận ra tiếng của Kítxinhgơ.

        - Vâng thưa ngài! Tôi Hâygơ đang nghe ngài nói.

        - Anh sắp sang Sài Gòn phải không Hâygơ?

        - Vâng thưa ngài! Tôi đi theo lệnh khẩn của Tổng thông, sang Sài Gòn để làm việc với Thiệu và các ngài Bâncơ, Abram.

        - Có lệnh khẩn sao?

        - Vâng thưa ngài! Tổng thống yêu cầu tôi sang đấy gặp tướng Abram và Thiệu để kiểm tra lại lần cuối cùng bản kế hoạch của chiến dịch Lam Sơn 719 đã được chuẩn bị gần hai năm nay như ngài đã biết.

        - Ồ nhất định rồi! Vậy thì chuyển lời tôi tới Thiệu và Abram ...

        - Lần này Tổng thống yêu cầu kiểm tra thật kỹ, nhìn tận mắt, xuống tận nơi không như hai lần trước.

        Hai lần trước mà Hâygơ đã nói là: một lần quân đội Mỹ và Sài Gòn đánh sang Campuchia đã bị tổn thất lớn. Lần thứ hai. Níchxơn quyết định cho một toán lính Mỹ và Sài Gòn đột kích vào thị xã Sơn Tây, cách Hà Nội về phía Tây khoảng 30 cây số (ngày 20/11/1970). Kế hoạch này đã được Abram và Thiệu -  Kỳ lập rất tỷ mỷ và luyện tập công phu đế cứu 60 tù binh Mỹ bị Bắc Việt Nam giam giữ. Đây được coi là một kế hoạch táo bạo của Níchxơn. Mặc dù Níchxơn biết rất rõ trại tù binh này đã được quân đội Bắc Việt Nam chuyển đi trước đó ít nhất đã ba tháng nhưng Níchxơn vẫn hạ lệnh tiến hành để trấn an và đánh lừa nhân dân Mỹ rằng Tổng thống của họ rất quan tâm đến sinh mạng lính Mỹ, không như Tổng thống Giônxơn vừa tiến hành chiến tranh vừa run sợ bỏ mặc lính Mỹ. Kết quả "tiền mất tật mang" chẳng cỏ cái gì để cứu mà còn bỏ lại cả xác lính lẫn máy bay. Nếu biết trại giam còn đấy chắc không bao giờ Níchxơn và không một kẻ nào dám mạo hiểm với lực lượng phòng không bách chiến bách thắng của đối phương. Níchxơn đóng kịch đổ vấy cho tình báo kém cỏi... CIA ngậm đắng nuốt cay vì trước đó CIA đã thông báo cho Níchxơn bức điện của một tù binh Mỹ ở đó bí mật đánh đi nói rằng nhà tù đã bị "đóng cửa" tức đã chuyển đi ngày 14 tháng 7. Các cố vấn của Níchxơn trong đó có Kítxinhgơ và Hâygơ đã phân tích mật mã dịch thành "cửa vào đã bị khoá chặt", nhưng Níchxơn phớt lờ. Kítxinhgơ hiểu ngay cả lần này Níchxơn cũng lại đóng kịch, lại mang đầy ảo tưởng về sự thành công của học thuyết "Việt Nam hoá chiến tranh" của mình. Học thuyết đã triệt phá hoàn toàn đường hậu cần huyết mạch sống còn của cộng sản Bắc Việt Nam ở Lào khi quân Mỹ và Sài Gòn cắm cờ lên thị xã Sê Pôn nằm giữa trung tâm con đường huyết mạch và là nơi cất giấu kho tàng chiến lược của Bắc Việt Nam và Việt cộng. Năm ngoái, Níchxơn cho bít cảng Sihanúc Vin. Năm nay cho bít nốt Sê Pôn ở Lào, thế là xong. Việt cộng và quân Bắc Việt Nam tự lụi tàn, quân đội Sài Gòn sẽ làm chủ toàn bộ lãnh thổ Nam Việt Nam từ biên giới Việt -  Lào, Việt -  Campuchia cho đến biển Đông, hải đảo. Quân đội Mỹ rút về nước mà Mỹ vẫn chiến thắng ở Việt Nam...

        Hâygơ đến Sài Gòn bắt tay ngay vào công việc. Trước lúc bay ra Đà Nang để tiễn các đơn vị quân Mỹ và Nam Việt Nam đi chiến dịch Lam Sơn 719 (719 nghĩa là 1971), năm đánh dấu mốc son chói lọi của "Việt Nam cộng hoà", từ đây đã vững mạnh hơn bao giờ hết và có thể hoàn toàn thay được đội quân viễn chinh khổng lồ Mỹ và quân các nước đồng minh khác của Mỹ.

        Hâygơ bước vào phòng làm việc ở doanh trại bộ tham mưu ngụy khi Thiệu, Bâncơ (đại sứ Mỹ ở Sài Gòn) cùng tướng bốn sao Abram, Tư lệnh quân Mỹ ở Việt Nam; đô đốc Morơ; tướng Giôn Pôn Van chỉ huy bình định và tướng Cao Văn Viên, Tổng tham mưu trưởng quân đội Sài Gòn đang họp mặt lần cuối cùng trước khi tất cả bay ra Đà Nang. "Duyên số" khéo xếp đặt, cứ mỗi lần xáp mặt giữa Hâygơ và Abram thì không chỉ làm cho Abram khó chịu mà Hâygơ cũng rất cay đắng. Hâygơ vốn là viên đại tá tiểu đoàn trưởng dù của quân đội Mỹ ở Việt Nam, cấp dưới rất xa của Abram. Vậy mà sau khi trở về Mỹ Hâygơ đã leo lên tướng bốn sao đường đường trở thành cấp trên của Abram. Chẳng là Hâygơ được tướng Oétmolen quý trọng tiến cử làm phụ tá cho Kítxinhgơ. Kítxinhgơ hết lời ca ngợi Hâygơ. Hâygơ đã được thăng hàm thiếu tướng rồi lên tướng hai sao rồi lên tướng bốn sao làm phó tổng tham mưu trưởng lục quân. BỊ các tư lệnh quân binh chủng phản đối, trong đó có Abram, Hâygơ phải từ chức và được điều về làm cố vấn quân sự cho Tổng thống Níchxơn.

        Để xoa dịu căng thẳng, gây mối thiện cảm, tạo hoà khí, Hâygơ nói:

        -  Thưa các ngài! Trước khi chuyển thư của Tổng thổng Níchxơn đến các ngài, tôi xin được chuyển lời thăm hỏi sức khoẻ của Tổng thống đến các ngài. Đặc biệt Tổng thông lưu ý gửi lời thăm đến tướng Abram. Tổng thống nói:... Abram là một trong những người lính dày dặn kinh nghiệm nhất, nhà yêu nước vĩ đại nhất mà tôi từng gặp, người đã có công đánh bại cộng sản Bắc Việt Nam và Việt cộng sau sự kiện tết Mậu Thân 1968... Hiện nay tướng Abram tiếp tục gánh vác những nhiệm vụ có lẽ quá sức chịu đựng của con người, vừa lo cho quân đội đồng minh Nam Việt Nam mạnh lên để thay thế quân đội Mỹ mà thời gian rất ít vừa đảm bảo quân Mỹ rút đi mà số còn lại trên chiến trường vẫn an toàn...

        Abram tỏ vẻ xúc động liền đứng dậy, đưa tay lên vành mũ:

        - Tôi luôn luôn biết ơn về sự đánh giá cao của Tổng thống đối với tôi. Tôi coi đó là mệnh lệnh là vinh hạnh to lớn. Tôi kính nhờ tướng Hâygơ khi trở về Oasinhtơn chuyển lòng biết ơn của tôi đến Tổng thống cũng như lời cam kết, hứa hẹn của tôi trong chiến dịch Lam Sơn 719 này... Tôi xin được bắt tay vào công việc.

        - Có lẽ thế thưa tướng Abram! Tổng thống đang muốn tôi nghe những kế hoạch triển khai ban đầu và những quyết định cuối cùng của chiến dịch này. Tôi sẽ cùng các ngài dự ngày ra quân của chiến dịch Lam Sơn 719. Một chiến dịch mà theo Tổng thống mang ý nghĩa thành bại của cuộc chiến tranh Việt Nam hoá, kết liễu số phận của quân đội Việt cộng và cộng sản Bắc Việt Nam.

        ... Abram nhanh nhẹn bước đến tấm bản đồ:

        - Thưa quý ngài! Thưa quý vị! Bộ tư lệnh của quân đội Mỹ ở Sài Gòn đã để ra hai năm nay để nghiên cứu chiến dịch Lam Sơn 719 này. Nhằm triệt để ngăn chặn thảm hoạ khi bố trí lại quân đội, cho dù quân Mỹ vẫn tiếp tục rút đi, cho dù khi chiến dịch ở Lào vẫn do lực lượng quân đội Việt Nam cộng hoà đảm nhiệm. Như kế hoạch đã đệ trình với Tông thống thì từ ngày 8 đến ngày 22 tháng 2 năm 1971, ta sẽ chiếm toàn bộ thị xã Sê Pôn...

        Hâygơ tiếp lòi:

        - Ô... ô! Tổng thống vẫn mong như vậy và tin tưởng như vậy. Tổng thống nói sẽ theo sát trên bản đồ suốt thời gian diễn ra chiến dịch, sẽ ngắm lá cờ của Việt Nam cộng hoà tung bay trên nóc thị xã Sê Pôn... Thời gian còn rất ít để chúng ta cùng bay ra dự lễ tiễn chiến binh của chúng ta ra trận...

        Hâygơ vừa dừng lại, Thiệu liền đứng lên:

        - Thưa quý ngài! Thật có lỗi và thật không phải nếu như tôi không thay mặt Chính phủ Việt Nam cộng hoà, thay mặt dân chúng Nam Việt Nam đặc biệt là các chiến binh Việt Nam cộng hoà xin ghi lòng tạc dạ công ơn vô cùng to lớn của Tổng thống Risác Níchxơn đối vối chúng tôi. Dưới sự dẫn dắt của Tổng thống, chúng tôi tin tưởng công cuộc Việt Nam hoá chiến tranh sẽ thắng lợi hoàn toàn và chiến dịch Lam Sơn 719 này sẽ là đòn giáng quyết định vận mạng của lũ giặc cộng sản...

        Thiệu dạo này béo lên khác thường. Ngày đảo chính Diệm, mặt Thiệu như quả trứng gà đầu to lên trên đầu nhỏ xuống dưới. Sau những năm trung thành đi theo người Mỹ, nay khuôn mặt của Thiệu cũng vẫn giống quả trứng gà nhưng lại đặt ngược đầu nhỏ lên trên đầu to xuống dưới. Thiệu dừng lời và chỉ tay vào Cao Văn Viên, Tổng tham mưu trưởng quân đội Việt Nam cộng hoà. Viên liền đứng lên:

        - Thưa Tổng thống! Thưa quý ngài! Theo kế hoạch chuẩn bị chiến dịch và phương án tác chiến chiến dịch mà ngài đại tướng Abram đã vạch ra dưới sự kiểm tra đôn đốc suốt hai năm nay của ngài và của các cố vấn Hoa Kỳ, chúng tôi đã bắt đầu thực hiện đợt hoạt động nghi binh địch, đánh lạc hướng mục tiêu bằng việc tiến quân ra Bắc, vượt qua vĩ tuyến 17 và đổ bộ chiếm các tỉnh Nam Khu 4 của Bắc Việt Nam, để dành cho quân chính quy Bắc Việt Nam sự bất ngờ không thể trở tay kịp khi quân ta tiến vào Nam Lào. Lúc chúng hành quân đến được trận địa, đến được khu vực giao chiến thì chỉ còn việc rơi vào cái bẫy của chúng ta.

        Viên dừng lại. Abram liền nói:

        - Xin ông Viên cứ trình bày tiếp.

        - Vâng thưa đại tướng! Thưa quý ngài. Ngày 30 tháng 1 năm 1971 trong khi tướng Abram hạ lệnh cho một bộ phận của Sư đoàn 9, Quân đoàn 24 Mỹ mở trận càn dọc Đường số 9, phía Nam khu phi quân sự chiếm lại khu vực Khe Sanh làm bàn đạp cho chiến dịch tấn công đánh chiếm Nam Lào của quân đội Việt Nam cộng hoà và cũng để nghi binh với Bắc Việt Nam, các đơn vị quân đội Việt Nam cộng hoà đã triển khai lực lượng... Vâng! Thưa đại tướng Hâygơ cố vấn của Tổng thống và quý ngài! Cũng bắt đầu từ ngày 30 tháng 1 máy bay lên thẳng và các loại xe cơ giới đã cơ động 22 tiểu đoàn bộ binh và 7 tiểu đoàn pháo xuất phát từ Sài Gòn, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Thừa Thiên ra khu vực Đông Hà -  Ái Tử -  Khe Sanh... Để tiếp tục nghi binh, ngài Abram quyết định cho Lữ đoàn 147 thủy quân lục chiến tập vượt sông tại phía Đông cầu Đông Hà, cách Đông Hà hơn 1 kilômét và cho Lữ đoàn thủy quân lục chiến 258 từ La Vang lên xe ra cửa Thuận An cách Huế 12 cây sô để lên tàu thủy chạy ra hướng Bắc làm như quân đội Việt Nam cộng hoà cùng quân Mỹ đang triển khai tiến quân ra Bắc...

        Lần này Abram không đứng ra thuyết trình chiến dịch mà giao cho Cao Văn Viên, với thâm ý đảm bảo việc Việt Nam hoá chiến tranh trăm phần trăm. Viên cao giọng:

        -  Vâng! Thưa quý ngài! Trong mùa khô 1970 -  1971 này, quân đội Việt Nam cộng hoà đã tung ra 88 tiểu đoàn trong số 214 tiểu đoàn mà Việt Nam cộng hoà có và 15 thiết đoàn để mở ba cuộc tấn công quy mô lớn cùng lúc tiến hành trên ba hướng chiến dịch để đánh vào tuyến hành lang chiến lược của cộng sản. Hướng chiến dịch một mang tên cuộc hành quân Lam Sơn 719 đánh vào Đường số 9 và Nam Lào. Hướng chiến dịch hai mang tên cuộc hành quân "Toàn thắng" 01/71NB với quy mô 30 tiểu đoàn, xuất phát từ Tây Ninh -  Lộc Ninh đánh lên vùng Kông Pông Chàm, Krachiê, Đông Bắc Campuchia. Chiến dịch ba quy mô một sư đoàn từ Bắc Kon Tum đánh ra hướng ngã ba biên giói thuộc vùng Tà Xẻng, Pakha, Sê Sụ thuộc Atôpơ, Nam Lào.

        Trong ba cuộc hành quân nói trên thì cuộc hành quân Lam Sơn 719 là cuộc tiến công trọng yếu, quyết định với hơn 50 tiểu đoàn, mang tính chất sống còn để tiêu diệt toàn bộ cơ sở hậu cần của quân cộng sản và cũng nhằm ngăn chặn tham vọng của Bắc Việt Nam và Việt cộng sẽ mở cuộc tấn công vào chúng ta trong năm 1972. Chúng ta sẽ minh chứng cho thế giới, cho dân chúng Việt Nam và Hoa Kỳ thấy quân đồng minh Mỹ rút về nước nhưng quân đội Việt Nam cộng hoà đã mạnh lên, đủ sức đảm đương vai trò của quân đội đồng minh Hoa Kỳ và các nước đồng minh khác. Hay còn gọi là "thay màu da trên xác chết!".

        Trong chiến dịch Lam Sơn 719, lực lượng được tung vào với quân số 43.000 binh lính quân đội Việt Nam cộng hoà và 12.000 quân Mỹ của 10 trung đoàn bộ binh Sư đoàn 1, Sư dù và Sư đoàn thủy quân lục chiến, Liên đoàn 1 biệt động quân, hai lữ đoàn thiết giáp tương đương 7 tiểu đoàn thiết giáp Mỹ gồm 575 xe tăng, xe bọc thép, 16 tiểu đoàn pháo binh trong đó có 5 tiểu đoàn pháo của quân đội Mỹ, cả thảy 258 khẩu, 700 máy bay với 300 máy bay chiến đấu phản lực cơ, 300 máy bay lên thẳng, 100 máy bay các loại khác... Thưa quý ngài! Ngài Tổng tư lệnh chiến trường đại tướng Abram đã chuẩn bị cho chiến dịch khi bước vào đỉnh cao chúng ta sẽ có 15.000 quân Mỹ cùng hạm đội 7 và máy bay B52 chuyển sang ném bom chiến thuật chi viện cho từng trận đánh. Ngoài ra. ta còn có 26 tiểu đoàn của chính phủ Phuma Lào và Thái Lan được điều động từ Xaravan và Xavanakhét lên đánh uy hiếp phía Tây Đường 9 và Mường Noòng.

        Lúc chiến dịch mở ra chúng ta sẽ nhanh chóng đánh chiếm Sê Pôn, chiếm giữ Đường 9 từ Bản Đông đi Sê Pôn, lập tuyến ngăn chặn cắt đôi Đông Dương, hủy diệt kho tàng, đường xá chưng quanh Sê Pôn phía Tây Nam Mường Phin để nổi vói cánh quân Lào từ phía Tây đánh sang...

        Viên chống thước chốc lát, nói tiếp:

        -  Thưa quý ngài! Hướng tấn công chủ yếu của chiến dịch tiến theo trục đường số 9 do sư đoàn dù thiếu đảm trách nhưng lại được tăng cường thêm một lữ đoàn kỵ binh và sư đoàn thủy quân lục chiến. Hướng tiến công thứ hai do Lữ dù 3 đảm trách cùng liên đoàn 1 biệt động quân, có nhiệm vụ chiếm các điểm cao phía Bắc Đường 9 để bảo vệ sườn cho cánh quân chủ yếu. Hướng tấn công thứ ba Nam Đường 9 do Sư đoàn 1 bộ binh thuộc Vùng chiến thuật 1 đảm nhiệm và dự kiến sẽ tăng thêm 2 lữ đoàn thủy quân lục chiến (lữ đoàn 147 và 258) đảm bảo sườn phía Nam cho cánh quân chủ yếu, đoạn từ Lao Bảo đến Sê Pôn.

        Viên di mũi thước lên bản đồ đê lưu ý đặc biệt điểm cao 723 và 660 rồi diễn giải tiếp:

        -  Lực lượng dự bị của chiến dịch gồm Lữ đoàn thủy quân lục chiến 369 và Trung đoàn 54 của Sư đoàn 1 bộ binh, Trung đoàn 4, Trung đoàn 5 thuộc Sư đoàn 2 Vùng 1 chiến thuật, ngoài dự bị chiến dịch lực lượng này còn đảm bảo trục đường trọng yếu vận chuyển từ Huế ra Quảng Trị... Với việc tung lực lượng lớn như vậy, tướng Abram cho rằng lực lượng đối phó nhỏ lẻ của quân đối phương trên trục đường chiến lược của Việt cộng sẽ bị quét sạch rất chóng vánh...

        Cao Văn Viên định trình bày thêm một thôi một hồi nữa nhưng Thiệu và Abram nhìn đồng hồ giục chuẩn bị lên đường ra Đà Nẵng để kịp làm lễ khai quân chiến dịch Lam Sơn 719.

        ... Vào những ngày này hai năm về trước, Chính phủ Việt Nam cộng hoà do Nguyễn Văn Thiệu làm tổng thống đã hạ lệnh cho dân chúng miền Nam Việt Nam được đốt pháo tết, thay tờ thông điệp gửi đến trong nước và thế giới rằng tình hình ở Nam Việt Nam vẫn yên ắng, an ninh triệt để mặc dù cộng sản đã khai niên bằng cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1968, đánh chiếm gần 50 thành phố thị xã ở Nam Việt Nam. Xuân 1971 Tân Hợi này Thiệu lại lạc quan và tin tương sự lớn mạnh của chế độ Việt Nam cộng hoà lại ban lệnh cho dân chúng được đốt pháo tết nguyên đán.

        Thiệu đội mũ sắt, mặc áo quần lính, xuất hiện trước sư đoàn quân thiện chiến được mệnh danh Sư đoàn Anh cả đỏ của Việt Nam cộng hoà từng nhận sứ mạng lấp sông Bến Hải tiến công ra Bắc thời Diệm. Sư đoàn cũng đã từng làm mưa làm gió ở Vùng chiến thuật 1 và nó cũng từng bị Sư đoàn 2 quân giải phóng Khu 5 và các đơn vị chủ lực quân khu Trị -  Thiên đánh quỵ. Nay sư đoàn được Mỹ hà hơi tiếp sức để chứng tỏ là một sư đoàn mạnh, thiện chiến nhất của quân lực Việt Nam cộng hoà... Khi Thiệu đưa tay lên vành mũ sắt chào lá cờ ba sọc lập tức bài "quốc ca" nổi lên. Đó là bài: "Tiếng gọi thanh niên" của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước kêu gọi thanh niên Việt Nam lên đường chiến đấu chống thực dân xâm lược Pháp. Giặc Pháp thua, rút chạy, bọn tay sai của đê quốc Mỹ đã "cướp" bản nhạc hào hùng ấy của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước để làm "quốc ca" cho chế độ Việt Nam cộng hoà. Mặc dù bị nhạc sĩ Lưu Hữu Phước nhiều lần kiện lên các cơ quan quốc tế có thẩm quyền nhưng từ Diệm đến Thiệu vẫn phớt lờ.

        Chào cờ xong, Thiệu vừa quay lại đã thấy Hoàng Xuân Lãm trong bộ áo quần rằn ri đưa tay lên vành mũ sắt chào:

        -  Kính thưa Tổng thống! Tôi trung tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật xin kính mời Tổng thống duyệt hàng danh dự trước giờ các sĩ quan và binh sĩ Sư đoàn 1 lên đường ra trận tiêu diệt giặc cộng...

        Lãm béo lùn, tấm lưng rộng, phè như tấm phản. Lãm không còn khệ nệ, nặng nề, chống gậy ba toong đập đập lên sàn như khi đi vói cấp dưới, không đội mũ nồi đen của Binh chủng Thiết giáp vốn là cái binh chủng tạo nên binh nghiệp của y. Lãm vốn học trường kỵ binh Xômuya ở Pháp, năm 1953 lúc về Việt Nam Lãm được Pháp cho giữ chức chỉ huy trưởng thiết đoàn 1 kỵ binh ở Gia Định rồi chỉ huy trưởng lực lượng thiết giáp của quân đội Sài Gòn. Báo chí vẫn gọi Lãm là kẻ nổi tiếng ăn chơi trác táng, cờ bạc và buôn lậu, mê say xì phé. Nhờ uy thế của đảng Đại Việt ở miền Trung mà Lãm được Thiệu, Kỳ phong cấp thiếu tướng và cho giữ chức vụ quan trọng nói trên. Năm 1967 Thiệu và Kỳ tranh nhau chiếc ghế tổng thống, Lãm bay vào Sài Gòn đến thẳng dinh "Độc lập" tỏ vẻ thiết tha và trung thành tuyệt đối với chê độ và với Thiệu -  Kỳ. Lãm cởi lon thiếu tướng và chiếc mũ đặt xuống trước mặt Thiệu -  Kỳ nói: Tôi xin trả mũ và bông mai lại cho quân lực Việt Nam cộng hoà. Tôi chỉ đội mũ quân nhân và đeo lon lại khi hai ông chấp nhận đứng cùng liên danh, không để quân đội bị chia rẽ...

        Trò hề đạo đức giả của Lãm thế mà được việc. Y đã làm cho Kỳ nản lòng phải nhượng bộ, làm ứng cử viên phó tổng thống. Còn Thiệu bày tỏ lòng biết ơn Lãm. Thiệu -  Kỳ sau đó đã thăng trung tướng cho Lãm và cho quyền làm mưa làm gió ở miền Trung -  Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật, Tư lệnh Quân đoàn 1...

        Thiệu quay lại trước hàng quân oai phong, hừng hực khí thê ra trận hùng hồn nói:

        -  Hỡi anh em sĩ quan và binh sĩ! Với tư cách là Tổng tư lệnh các lực lượng quân lực Việt Nam cộng hoà, Tổng thổng luôn ở bên cạnh các bạn, bên cạnh các chiến hữu. Tôi cũng như dân chúng Nam Việt Nam rất tự hào về Sư đoàn 1, con chim đầu đàn của quản lực Việt Nam cộng hoà, Sư đoàn Anh cả đỏ, suốt mười mấy năm qua luôn có mặt ở địa đầu giới tuyến chống kẻ thù xâm lược Bắc Việt Nam. Các bạn đã bao phen làm cho quân thù khiếp sợ, và đã trực tiếp góp phần làm nên một quốc gia Việt Nam cộng hoà chưa bao giờ vững mạnh như hôm nay. Lần này các bạn lại gác những niêm vui, đầm ấm gia đình của cái Tết Tân Hợi để lên đường ra mặt trận... Tôi tin tưởng các bạn sẽ mang lá cờ vinh quang của Việt Nam cộng hoà cắm lên Sê Pôn, báo cho dân chúng Nam Việt Nam và thế giới biết rằng cộng sản và Việt cộng đã bị triệt phá tận gốc... Tổng thống sẽ trực tiếp đeo huân chương cao quý nhất cho đơn vị nào, quân nhân nào cắm lá cờ lên Sê Pôn... Một lần nữa tôi chúc toàn thể anh em sĩ quan và binh sĩ lên đường hoàn tất nhiệm vụ thiêng liêng và cao cả...

        Thiệu lại đi duyệt trước ba hàng quân đang bồng súng cùng những tiếng hô.

        Hâygơ trở về Oasinhtơn trong niềm tin tuyệt đối...

        Tây Nguyên đang chuyên từ mùa xuân sang hè, nắng ấm và khô ráo, bầu trời trong xanh vời vợi... Sau tròn một tháng rưỡi hành quân từ Mường Noòng, Sê Pôn, Sư trưởng Nguyễn Chơn cùng 70 sĩ quan, cán bộ cấp trưởng của Bộ chỉ huy Sư đoàn 2 mới đến được Tây Nguyên để chuẩn bị cho cuộc tiến công chiến lược năm 1972. Ông Đặng Vũ Hiệp, Chủ nhiệm chính trị mặt trận chuyển cho Sư trưởng Nguyễn Chơn bức điện của Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng hiện đang trực tiếp chỉ đạo Bộ tư lệnh Chiến dịch 702 -  chiến dịch phản công địch ở mặt trận Đường 9 -  Nam Lào. Trong bức điện, Tổng tham mưu trưởng yêu cầu Sư trưởng Nguyễn Chơn và toàn bộ Bộ chỉ huy Sư đoàn 2, Quân khu 5 phải có mặt ở sư đoàn trong thời gian sớm nhất. Tổng tham mưu trưởng cũng đã điện cho Bộ tư lệnh mặt trận Tây Nguyên và ông Đồng Sĩ Nguyên, Tư lệnh Đoàn 559 đảm bảo cho đoàn của Nguyễn Chơn trở ra an toàn. Đoàn 559 tổ chức ô tô, đảm bảo cho Bộ chỉ huy Sư đoàn kịp về nắm đơn vị chuẩn bị chiến đấu. Tuy không được thông báo kỹ tình hình nhưng cả Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên và Sư trưởng Nguyễn Chơn đều hiểu rất rõ điều gì đang xảy ra ở Đường 9 -  Nam Lào. Sư trưởng Nguyễn Chơn cũng vội vã thu xếp lên đường. Chấp hành nghiêm lệnh, không rườm rà, không dài dòng đã trở thành nếp sống, thành thói quen của ông. Sư trưởng Chơn và 70 sĩ quan cấp trưởng của sư đoàn lên đường ngay...

        Sau chiến dịch 180 ngày mùa khô 1969 -  1970, tình hình mọi mặt của Sư đoàn 2 đã khá lên nhưng để chuẩn bị cho cuộc tiến công địch mùa khô 1971 -  1972 thì sư đoàn phải hành quân ra khu vực Sê Pôn -  Nam Lào để nghỉ ngơi, bồi dưỡng sức lực, bổ sung quân số, vũ khí, đạn dược, trang bị, đồng thời luyện tập để chuẩn bị đối phó với âm mưu đánh phá hành lang của địch. Trải qua những năm dài chiến đấu gian khổ, ác liệt chưa khi nào Sư đoàn 2 được sống trong điều kiện đầy đủ như những ngày này và cũng chưa khi nào được ăn cái tết no đủ, vui tươi như cái tết Tân Hợi này.

        Do huấn luyện kéo dài vẫn chưa thấy địch ra nên tháng 12 năm 1970, Sư trưởng Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ sư đoàn được lệnh vào mặt trận Tây Nguyên chuẩn bị chiến trường. Trong lúc các chiến sĩ đang đón Xuân Tân Hợi thì Sư trưởng Nguyễn Chơn tiếp tục hành quân vào Tây Nguyên, giao sư đoàn lại cho Sư đoàn phó và Chính ủy Nguyễn Huy Chương, ông Chương cũng từ Hà Nội mới vào nhận chức chính ủy sư đoàn. Một sự may mắn trùng hợp, lúc đoàn lên đường trở ra Đường 9 -  Nam Lào cũng là lúc đoàn xe tải của Bộ tư lệnh đường Trường Sơn trả hàng xong và có lệnh chở đoàn đi ra... Chưa bao giờ tâm trạng Nguyễn Chơn bồn chồn bước lên cabin của chiếc Zin ba cầu như thế. Xe chạy chưa được mấy quãng thì trời tối hẳn, đoàn xe phải chạy dưới ánh đèn rùa làm cho ông càng nóng ruột... Bỗng C130 của địch lì rì xuất hiện trên bầu trời. Nghe có tiếng súng báo động, ông vội vã bước ra khỏi cabin để quan sát. Những chiếc C130 bắn xuống xối xả. Thật không may, chiếc ô tô của ông trúng đạn. Ba cán bộ trinh sát và Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn thông tin hy sinh. Vốn dày dạn kinh nghiệm và nhạy bén, khi địch bắt đầu bắn thì Nguyễn Chơn nhảy khỏi cabin cùng với cặp bản đồ lao xuống cái hố bên đường. Một mảnh đạn đã găm vào lưng ông.

        Địch tiếp tục bắn xăm trên trục đường. Khi chúng vừa bỏ đi, Nguyễn Chơn lệnh cho anh em chôn cất đồng đội, nhanh chóng bẩy chiếc xe bị cháy xuống vực để giải phóng đường cho đoàn xe lên. Dưới ánh pháo sáng, anh em phát hiện máu đang tràn ra ướt đẫm thân áo phía sau của ông, hốt hoảng. Ông bình tĩnh hướng dẫn mọi người băng bó, rồi chỉ huy đoàn xe tiếp tục hành quân. Nhiệm vụ vô cùng hệ trọng của sư đoàn và của chiến dịch đang từng giây từng phút chờ đợi ông và các đồng chí của ông. Đập tan cuộc tiến công này của địch sẽ góp phần đặc biệt quan trọng đập tan mưu đồ Việt Nam hoá chiến tranh của tập đoàn xâm lược hiếu chiến Níchxơn... Qua đêm thứ ba, đoàn xe đang đưa Sư trưởng Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ đến trận địa thì B52 đến trút bom. Bom địch trùm lên đoàn xe. Một quả bom hất chiếc xe của ông xuống vực. Bất thần, từ dưới sàn cabin một gốc cây lớn, nhọn đâm ngược lên từ sàn đến quá đầu. Rất may gốc cây đâm vào đúng khoảng trông giữa người chiến sĩ lái và ông. Chiếc xe khựng lại. Ông và đồng chí lái xe cố mở cửa để thoát ra nhưng không được. Hai gốc cây khác đã kẹp chặt hai bên cửa xe. Ông đang loay hoay nghĩ cách thoát ra thì chiến sĩ lái nói:

        - Thủ trưởng ơi! Có cách rồi!

        Người chiến sĩ lái xe lấy chiếc mỏ lết trong thùng cánh cửa xe, đập vỡ tấm kính chắn phía sau. Ông theo đồng chí lái xe chui sang thùng xe để nhảy xuống đất. Địch tiếp tục trút bom đợt thứ hai rồi thứ ba, rừng khộp cháy dữ dội...

        Thấy việc hành quân cơ giới gặp khá nhiều nguy hiểm, khó có thể đến nơi an toàn kịp hoàn thành nhiệm vụ. Nguyễn Chơn quyết định bỏ xe, chuyển sang hành quân bộ. Tất cả hưởng ứng mệnh lệnh của ông. Trước đây lúc đi vào mỗi ngày đi một trạm thì bây giờ một ngày đêm phải vượt ba trạm. Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ đã đến khu chiến, rút ngắn thời gian một tháng. Ở đây bom đạn rung lên suốt ngày đêm... Sư đoàn 2 bây giờ nằm trong đội hình của Bộ tư lệnh Chiến dịch 702 do tướng Lê Trọng Tấn làm tư lệnh và tướng Lê Quang Đạo làm chính ủy. Thượng tướng Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng trực tiếp chỉ đạo Bộ tư lệnh chiến dịch. Lần đầu tiên quân chủ lực của ta tác chiến bằng đội hình tương đương quân đoàn và các binh chủng hợp thành trong thế trận chủ động phản công tiêu diệt lực lượng cơ động, ứng chiến chiến lược của Mỹ ngụy. Sư đoàn 2 của Nguyễn Chơn có nhiệm vụ phối hợp tác chiến cùng Binh đoàn 70 mới thành lập. Binh đoàn 70 gồm 3 sư đoàn bộ binh: sư đoàn 308, 320 và 304, Trung đoàn pháo 45, Trung đoàn pháo cao xạ 241 và một số đơn vị quân binh chủng khác, như xe tăng, phòng không, công binh, thông tin, đặc công... Nhiệm vụ của Binh đoàn 70 là: đảm nhiệm khu chiến từ Lao Bảo đến Sê Pôn với 3 tiểu đoàn xe tăng 297, 397 và 198, 3 trung đoàn pháo binh cơ giới 368, 38, 45 và Trung đoàn pháo 84 khiêng vác, 4 trung đoàn pháo phòng không là 230, 237, 241 và 491 và các tiểu đoàn độc lập của Bộ tư lệnh 559, 3 trung đoàn công binh 7, 83 và 219 và được tăng cường thêm Sư đoàn bộ binh 324 của Quân khu Trị Thiên và Sư 2 của Quân khu 5...

        Khi vể đến khu chiến, Nguyễn Chơn sốt ruột muốn bay ngay về sở chỉ huy Sư đoàn 2. Giữa khu rừng nguyên sinh bạt ngàn thật khó tìm ra được đường về chỗ ở mới của sở chỉ huy Sư đoàn. Tính toán giây lát, ông gọi:

        - Đồng chí Tuyến!

        - Có!

        - Đồng chí cho thông tin mở máy để chúng ta bắt liên lạc với sở chỉ huy Sư đoàn.

        - Rõ!

        Trong giây lát, Tiểu đoàn trưởng thông tin sư đoàn bước đến.

        - Báo cáo Sư trưởng! Máy đã mở xong, mời thủ trưởng nói chuyện.

        - Ờ ! Mình cám ơn.

        Nguyễn Chơn vừa cầm liên hợp (ống nghe và nói) lên đã thấy tiếng Sư đoàn phó Dương Bá Lợi vang lên:

        - Ở nhà đang nóng ruột chờ ông chủ và người nhà về.

        - Ờ! Ờ! Bây giờ thế này nghe! Tất cả đã về đến gần nhà nhưng chưa tìm ra ngõ. Vậy các anh hãy bắn cho mình bốn loạt AK. Nếu mình bắn lại một loạt trả lời xem như đã nhận được tín hiệu.

        - Rõ! Tôi sẽ cho bắn ngay và cử người đi đón ông chủ.

        - Tốt rồi. Anh cho bắn đi! Tôi đang sốt ruột!

        Nguyễn Chơn ra lệnh tắt máy, chờ bốn loạt AK để xác định toạ độ. Chờ mãi, chờ mãi chẳng thấy gì. Ông lại ra lệnh mở máy và tiếng Sư đoàn phó Lợi lại cất lên:

        - Chúng tôi đã bắn bốn loạt AK nhưng không thấy chủ nhà trả lời.

        - Có lẽ bom pháo của địch đã nuốt chửng bốn loạt AK của anh rồi. Bây giờ hãy bắn cho mình hai loạt 12 ly 7 xem bom pháo của địch có nuốt nổi không? Theo hướng 12 ly 7 bọn mình sẽ tìm đến. Lúc gần đến, mình sẽ bắn hai loạt AK và các anh trả lời một. Nếu chưa thấy, bắn tiếp...

        - Dạ, rõ rồi!

        Sau khi nghe được hai loạt 12 ly 7, Sư trưởng Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ biết mình đã ở rất gần đơn vị. Đi tiếp một đoạn tất cả vui mừng, rạng rỡ gặp tiểu đội trinh sát của Sư đoàn ra đón. Một loạt B52 bỗng chụp xuống sát cạnh, tất cả phải nằm dán xuống đất. Vừa lúc hết bom, mới ngẩng lên Sư trưởng Chơn đã kêu lên:

        - Ủa thằng Hùng mi cũng ra đón anh em à?

        - Dạ! Sĩ Hùng và tiểu đội trinh sát ra đón các thủ trưởng, đang lo không gặp...

        - Cậu trinh sát Trung đoàn 1 sao lại ra đây?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Theo lệnh của Sư đoàn phó Lợi, trinh sát Trung đoàn 1 ở gần đây nên cùng trinh sát sư đoàn đi đón các thủ trưởng.

        - Vậy thì tốt quá!

        - Sao các thủ trưởng áo quần rách tơi tả, đầy bùn đất thế này?

        - Ờ. Chúng tớ hành quân hoả tốc, vừa đi vừa ăn lương khô, vừa uống nước suối lấy đâu ra thời gian để tắm giặt. Đánh xong trận này thì tắm giặt luôn thể, đâu có muộn gì.

        - Dạ bao nhiêu năm chiến đấu, chưa khi nào em thấy bom đạn và máy bay của giặc nhiều đến vậy. Có lẽ nước Mỹ có bao nhiêu máy bay, bao nhiêu bom đạn chúng mang hết sang trận này, còn pháo chúng bắn như ta vãi thóc giống.

        Nhìn Sư trưởng mỉm cười, Sĩ Hùng chợt nhớ lại năm 1966 ngày Hùng hành quân vào Nam, lúc ấy Hùng mới 17 tuổi. Tháng 3 năm 1967 Hùng được bổ sung về Tiểu đoàn 60, Trung đoàn 1 Ba Gia. Ngày đó, có một kỷ niệm làm Hùng khó quên. Lúc ấy Hùng là chiến sĩ của Tiểu đoàn 262 Trung đoàn 66 Sư đoàn 320B đi chiến trường. Vào đến Khu 5, Tiểu đoàn 262 của Hùng được bổ sung cho Trung đoàn 1, Sư 2. Sĩ Hùng nhớ chiều hôm đó, Tiểu đoàn 60 được lệnh đào "hầm bò" ở núi lớn Quảng Ngãi còn gọi là núi Dầu. Chập choạng tối, khi hầm đã đào xong xuôi, Hủng ngẩng lên chợt thấy một ông già người nhỏ nhắn, da sạm nắng mặc bộ áo quần bà ba đen, khuỷu tay móc chiếc nón lá đi đến tổ trinh sát. Trong tổ chẳng ai biết ông già ấy là ai. Chưa kịp hỏi, ông già đã nói:

        - Tối nay bọn mi cho tao ngủ ở đây với!

        Ông già nói giọng Quảng Nam, dùng rặt từ địa phương nghe rất khó chịu nhưng cử chỉ lại toát lên sự chân thành, gần gũi. Mấy chiến sĩ khác nói với Hùng "Có lẽ dân trong vùng đi tối đường xin ngủ lại". Hùng trả lời:

        - Dạ xin mời bác cứ tự nhiên. Chứ bác đi đâu mà tối vậy?

        - Ờ đi quanh quanh đây vậy thôi...

        Nói xong, ông khui bao thuốc lá rút một điếu rồi đưa tất cả cho anh em trong tổ.

        - Bọn mi hút đi!

        Thấy sự chân tình của ông già, anh em trong tô rút mỗi người một điếu. Điếu thuốc Philip dài hơn Tam Đảo và Trường Sơn của miền Bắc. Lấy xong anh em trả bao thuốc lại. Ông già nói:

        - Tụi mi cất mà hút chớ!

        Ông nhìn Hùng hỏi:

        - Rứa mi không hút thuốc à?

        - Dạ con không ạ!

        - Ờ tốt! Vô trong ni không có thuốc thì thèm lắm.

        Mọi người đang ngủ, bất thần nửa đêm pháo địch bắn đến. Anh em đều nhảy từ trên võng xuống, chui vào hầm nhưng thấy ông vẫn nằm bình thản trên võng, anh em hỏi:

        - Bác lạ, không biết nhảy võng chui vào hầm à?

        - Bọn mi ở ngoài Bắc vô chưa có kinh nghiệm. Lúc đã nghe tiếng nổ rồi thì việc chi phải vào hầm.

        Sáng sớm hôm sau, đồng chí công vụ của Trung đoàn đến trước mặt ông già:

        - Mời thủ trưởng về ăn sáng.

        Hùng và cả tổ trinh sát đều trố mắt lúc ấy mọi người mới biết đó là Trung đoàn trưởng Chơn. Kỷ niệm ấy để lại trong tâm hồn trẻ trung của Hùng và các chiến sĩ trinh sát về một cán bộ chỉ huy trung đoàn chân thành, giản dị, thân thương... Pháo Mỹ bắn inh tai, nhức óc lai rai suốt đêm mà ông vẫn nằm trên võng như không có điểu gì xảy ra, hành động của ông làm cho cả tổ ngạc nhiên và khâm phục... Sau đó Trung đoàn hành quân về vùng ba xã Sơn - Cẩm - Hà thuộc huyện Tiên Phước, Quảng Nam đánh Trung đoàn 5 thủy quân lục chiến Mỹ ỏ ngã ba Minh Huy. Trung đoàn 5 địch bị thiệt hại nặng. Thua đau, quân Mỹ vội vã điều Sư đoàn kỵ binh bay số 1 và Lữ đoàn 196 thuộc Sư đoàn Amêricơn từ Quảng Ngãi -  Bình Định ra đối phó, và trận thung lũng An Sơn, An Cường Hiệp Đức do ông chỉ huy tiếp đó đã dạy cho quân Mỹ bài học đích đáng. Qua trận ấy, Hùng lại càng khâm phục đức độ, bản lĩnh và tài chỉ huy của Nguyễn Chơn. Lớp trẻ như Hùng luôn luôn xem ông là một thần tượng. Hễ có ông ra trận là nhất định chiến thắng...

        Mặc cho áo quần rách nát, mũ dép tả tơi, đầy bùn đất và khói đạn nhưng cơ hội vàng ngọc có một không hai để tiêu diệt địch và góp phần đánh bại âm mưu Việt Nam hoá chiến tranh của Mỹ - ngụy đang đến. Nguyễn Chơn lại động viên cán bộ, trợ lý trong sư đoàn ăn tạm lương khô và yêu cầu ông Phan Thanh Dư lúc này là Trưởng ban Tác chiến sư đoàn cho trải tấm bản đồ chiến dịch, nghe Chính ủy Nguyễn Huy Chương và Sư phó Dương Bá Lợi trình bày tình hình chiến sự cũng như phương án tác chiến của sư đoàn. Công việc vừa bắt đầu thì chợt một đợt B52 trút xuống. Phan Thanh Dư đè úp lên người Nguyễn Chơn. Phan Thanh Dư cho rằng tính mạng Nguyễn Chơn lúc này là nhân tô quyết định thắng bại của sư đoàn trong chiến dịch lịch sử này.

        Đợt B52 qua, tất cả giũ áo quần đứng lên. Mặc cho khói bom còn cay xè, nồng nặc, công việc lại tiếp tục... Quanh chiếc bản đồ, tất cả đang vây quanh. Mắt Trưởng ban Tác chiến Phan Thanh Dư vẫn không rời Sư trưởng Nguyễn Chơn... Ngày ấy, khi về đốc chiến ở Trung đoàn 1, Nguyễn Chơn khi đó là Trưởng ban Tác chiến Trung đoàn, Phan Thanh Dư nghĩ: "Thằng cha này rồi sẽ tiến xa lắm!"... Phan Thanh Dư nhớ lại trận Khâm Đức tháng 5 năm 1968. Lúc ấy, Nguyễn Chơn là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia. Khâm Đức là một cứ điểm lớn của quân Mỹ với 1.400 lính mũ nồi xanh và một số quân ngụy Sài Gòn. Căn cứ Khâm Đức án ngữ trên trục đường 14, con đường về hậu cứ của cách mạng. Muốn đánh được căn cứ Khâm Đức trước tiên phải tiêu diệt cho được vị trí tiền đồn Ngọc Tà Vát với hai đại đội lính Mỹ cùng một trung đội lính ngụy. Cứ điểm địch ở một điểm cao trơ trọi, rất khó đánh, nhưng không đánh thì sư đoàn không tiêu diệt được cụm căn cứ Khâm Đức. Khâm Đức còn lại một ngày là một ngày khó khăn, trở ngại lớn cho khu căn cứ địa cách mạng. Trận ấy, Nguyễn Chơn cùng ông Bùi Huyên và Trần Quang Lập trực tiếp đi nghiên cứu khu chiến. Lúc trở về, Nguyễn Chơn cho dựng thao trường giống hệt địa hình địa vật trận đánh cũng như cách bố phòng của quân Mỹ. Ông cho trung đoàn diễn tập thành thục trước khi đánh. Mỹ xây dựng quân lỵ Khâm Đức thành cụm cứ điểm kiên cô gồm mười cứ điểm chia làm hai khu. Khu trung tâm và khu ngoại vi với lực lượng bảy đại đội Mỹ. Giữa tháng hai, quân Mỹ lại đổ tiếp xuống Ngọc Tà Vát thêm hai đại đội hỗn hợp nữa làm cho tiền đồn phía Tây Nam càng vững chắc. Sau khi nghiên cứu về, Nguyễn Chơn yêu cầu sư đoàn cho Trung đoàn 31 mở khu chiến núi ngang để kiềm chế Sư đoàn Amêricơn, nhưng đến ngày triển khai, Trung đoàn 1 của ông lại phải điều một tiểu đoàn đi phối hợp cùng đơn vị bạn. Trung đoàn chỉ còn 2 tiểu đoàn để tiêu diệt cứ điểm Ngọc Tà Vát. Ông cùng hai tiểu đoàn trưởng bò lên tận đỉnh Ngọc Tà Vát. Ông vào tận khu A xem Mỹ đặt chỉ huy sở và trận địa pháo rồi lần sang khu B xem khu sân bay và khu c khu gia binh. Khu nào cũng có hệ thống lô cốt vững chắc và nhiều rào thép gai với đủ loại mìn nhất là mìn sáng và mìn clây mo. Thời gian yêu cầu rất cấp bách, phải rút xuống hai ngày đế kịp phối hợp với chiến trường chung,... Nhưng theo Nguyễn Chơn, dù cấp bách đến đâu người chỉ huy vẫn phải tuân thủ nguyên tắc chiến trường, không thể để cán bộ chiến sĩ của mình phải hy sinh, phải trả giá do hành động vội vã của người chỉ huy. Đêm mồng 7, ông cùng đoàn cán bộ chỉ huy của Trung đoàn kiểm tra lại trận địa lần cuối cùng. Thấy địch không có gì thay đổi, ông lệnh cho Trung đoàn đêm ngày 8 hành quân tiếp cận khu chiến và tổ chức hợp đồng tác chiến. Đến 18 giờ 30 phút, trận đánh được triển khai. Ông đang chờ pháo trung đoàn bắn nhưng pháo địch đã chủ động bắn trước làm cả ba đại đội trưởng hoả lực bị thương. Diễn biến trận đánh với tình huống ban đầu quá bất ngờ, nhưng "dĩ bất biến, ứng vạn biến". Ông lập tức lệnh cho các tiểu đoàn khẩn trương tiếp cận các vị trí chiếm lĩnh, tháo gỡ mìn, tiếp cận mục tiêu. Đúng lúc sắp có lệnh nổ súng thì một chiến sĩ vấp mìn sáng của địch. Địch bắn xối xả. Trung đoàn trưởng Chơn cũng ra lệnh tấn công. Trận đánh diễn ra nhanh như chớp. Mũi chủ yếu do đại đội đặc công đảm nhiệm vượt sườn dốc dựng đứng mà quân Mỹ không đề phòng, dùng thủ pháo, lựu đạn diệt ngay những khẩu đại liên của địch, dùng lựu đạn và AK ném, quét. Chỉ sau mấy phút, các chiến sĩ đặc công đã làm chủ được khu A. Song lúc này, ở hai mũi diện đều chưa đột phá xong... Nguyễn Chơn lệnh:

        - Đồng chí Mai!

        - Có!

        - Cho Tiểu đoàn 40 vào trực tiếp tham gia chiến đấu. Đã sẵn sàng chưa?

        - Báo cáo rồi ạ!

        - Phải tìm mọi cách vượt rào cho nhanh!

        - Báo cáo! Các lớp rào khá cao nhưng các đồng chí Đại đội 3 đã đứng lên lưng nhau vượt qua rào rất nhanh.

        - Tốt lắm!

        - Báo cáo! Các đồng chí Đại đội 2 từ cổng chính đang dũng mãnh đánh vào khu trung tâm.

        Trung đoàn trưởng Chơn nhìn đồng hồ. Đã 9 giò 30 phút sáng. Máv bay địch đến trút bom sát trận địa. Bom nổ đinh tai, pháo địch nổ rền khu chiến. Lợi dụng khói bom dày đặc, quân Mỹ cho trực thăng đến đổ quân xuống tăng viện. Nếu để địch tăng quân lúc này trận đánh sẽ diễn biến rất phức tạp, Nguyễn Chơn liền hạ lệnh cho Tiểu đoàn 2 phải tiêu diệt những chiếc trực thăng của địch. Lệnh xong một lúc, ông đã nghe tiếng của Tiểu đoàn trưởng Mai: Báo cáo! Khẩu đội trưởng khẩu đội ĐKZ Lê Hữu Thời đã kịp thời bắn nát 2 chiếc trực thăng CH47 khi chúng vừa chạm đất. Toàn bộ quân Mỹ bị tiêu diệt gọn. Trực thăng không dám hạ cánh nữa...

       Lợi dụng thời cơ, chiến sĩ từ các đại đội, các tiểu đoàn vừa xung phong vừa hô vang dội.

        Trận đánh kéo dài đến 3 giờ chiều thì kết thúc, Trung đoàn 1 đã làm chủ hoàn toàn khu chiến Ngọc Tà Vát. Một sô" quân Mỹ sống sót tìm đường tháo chạy nhưng đã gặp những đợt bom B52 bị tiêu diệt nốt. Trung đoàn thu toàn bộ vũ khí, quân trang quân dụng của quân Mỹ trong đó có 2 khẩu pháo 105 ly, 3 trọng liên 12 ly 7, 3 khẩu cối 61 ly, 5 đại liên, 1 khẩu cồi 106 ly cùng đạn dược, máy thông tin 50W, 15W.

        Trận đánh ấy diễn ra rất gọn, thương binh tử sĩ rất ít. Một lần nữa, Trung đoàn 1 lại nêu tấm gương chấp hành mệnh lệnh, nghiêm túc khắc phục khó khăn, đảm bảo nổ súng đúng thòi gian yêu cầu. Sau trận đánh ấy, Nguyễn Chơn càng khẳng định bài học ở trong mỗi trận đánh người chỉ huy bao giờ cũng phải tư duy chiến thuật rõ ràng, sắc sảo trong từng hướng tiến công, xử trí mọi tình huống kịp thời, linh hoạt, biết tổ chức, động viên tinh thần quyết chiến, quyết thắng của bộ đội. Người chỉ huy phải bản lĩnh, dám chịu trách nhiệm, có những quyết định sáng suốt vào những thòi khắc gay cấn nhất của trận đánh... Muốn thế, người chỉ huy phải giỏi phán đoán, nhìn thấy trước những gì trận đánh sẽ diễn ra để đón thời cơ cũng như khắc phục những điều bất cập, bất ngờ, biến khó khăn thành thuận lợi, biến bị động thành chủ động...

        Cứ sau mỗi trận đánh thắng lợi, Nguyễn Chơn và các cán bộ, chiến sĩ trong trung đoàn lại lớn lên, trưởng thành nhanh chóng về mọi mặt...

        Dưới ánh đèn, tấm bản đồ trải ra trên chiếc bàn rộng trong căn hầm chỉ huy, Sư đoàn phó Dương Bá Lợi bắt đầu thuyết trình tình hình chiến sự những ngày vừa qua. Ông Lợi dừng lại. Người chiến sĩ anh nuôi bước vào:

        - Báo cáo các thủ trưởng nghỉ ăn tối xong hãy tiếp tục công việc. Các thủ trưởng đi xa chắc đói lắm.

        Ồng Lợi, ông Chương nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn.

        - Ủa! Đánh thì đánh, đằng nào cũng phải ăn chớ. Trên đường đi, mở đài theo dõi biết địch đã bước vào giai đoạn 2, tôi sốt ruột lắm, sợ ra không kịp - Nguyễn Chơn nói.

        Nửa tháng rồi, nay Nguyễn Chơn và đoàn cán bộ mới được anh nuôi cho một bữa sung túc. Tất cả thực phẩm đều được tiếp tế từ miền Bắc vào. Bữa ăn nhanh chóng kết thúc nhường thòi gian cho công việc.

        Sư phó Dương Bá Lợi người tầm thước, khá đẹp trai. Ông đưa tay chỉ lên bản đồ:

        - Báo cáo các đồng chí! Tôi xin được trình bày lại tổng quát tình hình, nhiệm vụ của cuộc phản công và quá trình diễn biến giai đoạn đầu. Thưa các đồng chí! Theo phương án chiến dịch của Bộ Tông tham mưu, chúng ta đã tổ chức cuộc phản công địch trên khắp các hướng. Hướng Bắc, Bộ tư lệnh Binh đoàn 70 đảm nhiệm. Hướng Tây, Bộ tư lệnh tiền phương Đoàn 559. Hướng Nam, Bộ tư lệnh Quân khu Trị - Thiên. Hướng Đông, Bộ tư lệnh B5. Trong giai đoạn đầu chuẩn bị chiến dịch, tất cả đều do Bộ Tổng tham mưu trực tiếp chỉ đạo nhưng từ khi bước vào giai đoạn thực hành chiến đấu thì Bộ tư lệnh Chiến dịch 702 chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ huy tất cả mọi lực lượng tham gia chiến dịch. Bộ Tổng tham mưu xác định khu vực tác chiến chủ yếu là từ Sê Pôn đến Bản Đông, Lao Bảo. Bảo vệ khu vực ngăn chặn quan trọng là khu vực Tây và Nam Bản Đông. Hướng tiến công chủ yếu trong khu chiến này là hướng Bắc. Hướng tấn công thứ yếu là hướng Nam. Hướng thứ ba để phối hợp là hướng Tây, hướng Đông.

        Từ ngày 8 tháng 2 đến ngày 3 tháng 3, cánh quân tiến công chủ yếu của địch đã theo Đường số 9 đánh chiếm Bản Đông. Đồng thời, chúng cũng hình thành hai cánh quân khác song song bảo vệ sườn Nam và sườn Bắc cho cánh chủ yếu. Ta tập trung lực lượng bẻ gãy cánh quân Bắc, kiềm chế cánh quân Nam, chặn đứng cánh quân chủ yếu ở Bản Đông, hình thành thế bao vây chiến dịch... Ngày 8 tháng 2 địch mở cuộc tiến công vượt biên giới Việt - Lào với 6 trung đoàn và lữ đoàn bằng hai cánh quân. Hiện chúng đang bị ta chặn đứng, không cho phát triển lên Sê Pôn. Hiện nay, toàn mặt trận đang chuyên sang bao vây chiến dịch, không cho địch tiến công và cũng không cho địch tháo chạy. Ta đã hoàn toàn không chế làm chủ cả đường không lẫn đường bộ, bảo vệ an toàn hành lang chiến lược của ta.

        Thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn có vẻ nóng ruột như muốn trình bày nhanh để kịp thông qua phương án đánh địch của Sư đoàn, ông Lợi nói:

        - Vâng! Tôi không đi sâu tình hình chung của toàn mặt trận, tôi xin báo cáo diễn biến tình hình địch có liên quan đến nhiệm vụ của sư đoàn ta. Bắt đầu ngày 4 tháng 3, địch bắt đầu sử dụng thê đội 2 vào chiến dịch, đưa Sư đoàn 1 ngụy vào tăng cường cho lực lượng cánh Nam, quyết tâm đánh chiếm Sê Pôn. Bộ tư lệnh Chiến dịch đã điều động lực lượng bao vây chia cắt địch, chuẩn bị tiến công lớn trên toàn chiến dịch. Sư trưởng và đoàn cán bộ chúng ta đã về đúng thời khắc quan trọng nhất của chiến dịch. Suốt từ ngày 3 đến ngày 6 tháng 3 địch tập trung hoả lực, dọn đường cho hàng trăm trực thăng đổ Sư đoàn 1 ngụy xuống các điểm cao trên dãy Phú Rệp ỏ phía Nam Sê Pôn nhất là các điểm cao 723 và 660. Hai điểm cao này chỉ cách thị xã Sê Pôn có 6 cây số nên Sư đoàn 1 ngụy mà địch vẫn gọi là sư đoàn "Anh cả đỏ", sư đoàn thiện chiến nhất của quân ngụy Sài Gòn âm mưu vừa không chế ta vừa tổ chức đột kích chiếm Sê Pôn. Theo thông báo của trinh sát mặt trận, địch đã cho đổ Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 xuống điểm cao 723, đổ Trung đoàn 2 Sư 1 ngụy xuống điểm cao 748, đổ Trung đoàn 3 xuống điểm cao 162, 651; địch tiếp tục đổ Lữ đoàn 147 thủy quân lục chiến xuống điểm cao 550, 532; đổ Lữ đoàn 258 thủy quân lục chiến xuống cao điểm Cô Rốc và 371. Sau khi tạo được bàn đạp, địch dùng một cánh quân từ Bản Đông theo Đường số 9 đánh lên Sê Pôn để phối hợp với hai tiểu đoàn của Trung đoàn 2 Sư đoàn 1 ngụy từ phía Nam tiến vào, nhưng chúng đã bị sư đoàn ta chặn. Địch bỏ chạy và rút toàn bộ Trung đoàn 2 co vể điểm cao 660. Hiện nay sư đoàn ta đã được lệnh bao vây điểm cao quan trọng 723 và 660, không cho địch nống ra cũng không cho địch chạy thoát hoặc lật cánh tiến về phía Nam ngã ba Đông Dương. Riêng hai lữ đoàn thủy quân lục chiến 147 và 258 vẫn nằm yên tại chỗ đã bị các đơn vị bạn bao vây.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        - Tình hình diễn biến chiến sự vậy là rõ rồi. Nhiệm vụ của sư đoàn ta như vậy cũng rõ rồi. Sứ mạng Sư đoàn 2 chúng ta luôn luôn định đoạt số phận của Sư đoàn 1 ngụy. Thòi gian đối với chúng ta bây giờ quý hơn vàng. Nó là thời cơ, là lực lượng, là sức mạnh... Tôi đề nghị đồng chí Dương Bá Lợi trình bày luôn phương án ở nhà đã chuẩn bị đánh địch thế nào.

        Tất cả im lặng. Chợt Chính ủy Nguyễn Huy Chương nói:

        - Báo cáo các đồng chí! Trong lúc các đồng chí chưa về kịp, theo mệnh lệnh của Tư lệnh chiến dịch, Đảng ủy và Bộ tư lệnh Sư đoàn đã chuẩn bị phương án: Nếu các đồng chí chưa ra kịp thì sư đoàn vẫn chủ động tiến công tiêu diệt Sư đoàn 1 của địch. Chúng tôi nhận định, dù có tháo chạy, có rút khỏi chiến dịch, sống chết quân địch cũng tìm cách vào Sê Pôn để thực hiện mục đích chiến dịch của chúng, đảm bảo lời hứa với Níchxơn và chính phủ Mỹ, để chúng tiếp tục nhận được viện trợ cũng như các tài khoản của kế hoạch Việt Nam hoá chiến tranh. Nhiệm vụ của sư đoàn chúng ta bằng mọi giá kiên quyết không cho chúng lọt vào Sê Pôn... Trên tinh thần đó, ở nhà, chúng tôi đã lập phương án tấn công địch cụ thể. Tôi đề nghị đồng chí Lợi trình bày phương án dự định tấn công Sư đoàn 1 ngụy trong ngày mai... Mong đồng chí sư trưởng và các đồng chí cấp trưởng đã về, góp thêm ý kiến.

        Sư đoàn phó Dương Bá Lợi tiếp tục:

        - Báo cáo Sư trưởng Nguyễn Chơn và các đồng chí! Lúc địch mới cho đổ hai tiểu đoàn của Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 ngụy xuống, định đột kích ngay vào Sê Pôn, Trung đoàn 1 của ta đã lùng đánh, nhưng do đơn vị phát hiện địch chậm mà quân địch luôn tìm cách lẩn tránh nên không đánh được. Địch tiến vào Sê Pôn củng không thành, chúng phải bỏ điểm cao 748 rút tất cả về điểm cao 660. Như vậy toàn bộ đội hình Sư đoàn 1 ngụy đã co vê điểm cao 723 và 660, hai vị trí này chỉ cách nhau sáu cây số. Tuy nhiên, địch chưa từ bỏ âm mưu tiến vào Sê Pôn. Chúng cũng còn có khả năng lật cánh về phía Nam, đánh úp phía sau Sư đoàn 2 chúng ta...

        Thấy Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn và mọi người nhìn nhau tủm tỉm cười. Sư đoàn phó Dương Bá Lợi giải thích:

        - Chẳng là, trước khi được lệnh rút ra nghỉ ngơi và huấn luyện ở hành lang 559 thuộc địa phận Nam Lào, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn đã quyết định cho đài 15W và hệ thống thông tin liên lạc ở lại hàng ngày vẫn phát sóng đi. Trung đoàn 38 được sư đoàn giao nhiệm vụ ở lại bám chiến trường, vẫn hoạt động ở vùng Quế Sơn - Hiệp Đức. Tiểu đoàn trinh sát của sư đoàn cũng chia đôi, một nửa ở lại chuẩn bị chiến trường... nên địch vẫn cho rằng Sư đoàn 2, Quân khu 5 vẫn lẩn quẩn ỏ khu vực gần ngã ba Đông Dương...

        Ông Lợi lại tiếp tục trình bày:

        - Như vậy, phạm vi mà sư đoàn ta phải bảo đảm dài 22 cây số, từ Bản Đông đến Sê Pôn không được cho địch lọt vào. Nhiệm vụ này chúng ta đã thực hiện được trong giai đoạn phòng ngự. Nay chuyển sang tấn công, sư đoàn dự định sẽ tổ chức tiến công quân địch ở điểm cao 723. Trước đây đồi 723 là vị trí chốt cũ của ta. Bề mặt rộng, phía Bắc và Đông Bắc dốc dựng đứng. Nửa chân điểm cao trở lên phía Bắc và Đông Bắc là rừng già, nửa sườn núi trở xuống là rừng le. Sườn phía Bắc và Đông Bắc có con đường giao liên trạm 1 cũ của hành lang 559. Phía Đông Nam là rừng già, xen kẽ rừng le và nương rẫy của các bộ tộc Lào...

        Sư đoàn phó Dương Bá Lợi đưa tay chụp lên tấm bản đồ:

        - Vâng! Trên địa hình như vậy Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 của địch đã chia làm ba khu vực chốt đóng. Lực lượng phân chia gồm sở chỉ huy Trung đoàn 1 và Tiểu đoàn 3 ở khu trung tâm, khu vực 2 gồm tiểu đoàn pháo binh cùng các đại đội trực thuộc, khu vực 3 gồm Tiểu đoàn 1, Tiểu đoàn 2 và Tiểu đoàn 4 bố trí vòng ngoài, làm lực lượng cơ động lùng sục. Hệ thống phòng ngự và vật cản tương đối kiên cố, chúng rải từ ba đến bốn lớp rào bùng nhùng. Mấy hôm nay, sư đoàn thiếu của ta được Bộ tư lệnh Mặt trận tăng cường thêm một tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 và Trung đoàn pháo 368 của Binh đoàn 70, có nhiệm vụ tiến công tiêu diệt Trung đoàn 1 của địch. Chúng ta sẽ tập trung mọi nỗ lực hiện có kết hợp với pháo binh đánh phá và vây ép, cắt triệt để tuyến đường không. Chúng ta tiến công từ hai hướng lên. Hướng phía Đông từ dốc Nguyễn Chí Thanh đánh lên. Hướng thứ hai chia làm hai mũi, một mũi từ Tây Nam, một mũi từ phía Nam tiến công lên...

        Nguyễn Chơn đã đề nghị Sư đoàn phó Dương Bá Lợi đưa tất cả các bức điện của Bộ Tổng tham mưu và Bộ tư lệnh chiến dịch ra đế ông xem. Xem xong, ông nói:
- Như vậy, Sư đoàn ta cùng lúc làm hai nhiệm vụ, vừa phòng ngự ngăn chặn địch trên đoạn đường 22 kilômét từ Bản Đông đến Sê Pôn, vừa sẵn sàng chuyển sang phản công tiêu diệt địch trên hai điểm cao 723 và 660. Theo tôi, trên con đường 22 kilômét trục lộ chính của con đường số 9, địch đã cho quân bảo vệ hai bên sườn Nam và sườn Bắc khá đông và kiên cố. Ở giữa địch dùng quân dù, thủy quân lục chiến và xe tăng, xe bọc thép theo Đường 9 chọc thẳng lên Sê Pôn... Tôi đề nghị chuyển phương án đánh địch theo cách tiến công mới thì mới tiêu diệt được địch.

        Mọi người nhìn Nguyễn Chơn, có phần sững sờ, nhưng ai cũng đặt sẵn niềm tin vào ông. Trải qua bao chiến dịch, bao trận đánh, bao giờ ông cũng tư duy và vận dụng kinh nghiệm để tìm ra cách đánh tốt nhất, luôn dành cho quân địch đòn bất ngờ, không thể cưỡng nổi sức tấn công của sư đoàn ông... Theo cách ấy, ông không dùng phương án cũ mà đảo ngược hoàn toàn. Theo ông, không tấn công địch từ dưới lên cao điểm mà phải tiến công địch từ cao điểm xuống... Không lý giải dài dòng, ông nói ngắn gọn:

        - Chúng ta muốn diệt được địch mà không bị tổn thất và giành thắng lợi trọn vẹn thì phải đưa địch xuống thấp và ta phải từ trên cao đánh xuống...

        Cán bộ các cấp trong Bộ tư lệnh Sư đoàn đồng tình và hưởng ứng vói phương án của ông. Trong đêm ấy sư đoàn triển khai chiến dịch phản công. Ông gọi Trưởng ban tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư đến nghe cùng Sư phó Dương Bá Lợi.

        - Đồng chí Dư này!

        - Dạ!

        - Cậu truyền lệnh cho đồng chí Chuyên, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn công binh trong đêm nay phải bẩy cho được tảng đá mà trước đây chúng ta đã thấy khi đi chuẩn bị chiến trường xuống chắn ngang Đường 9. Nếu quãng đường bị chắn ngang thì xe tăng địch không cách nào vượt qua được, sườn núi phía trên và dưới đều dốc. Nếu xe tăng, xe bọc thép không vượt qua được thì bộ binh không có chỗ dựa, không dám tiến lên. Trong khi đó chúng ta tranh thủ thời gian, lực lượng vào trận tiến công quân địch trên hai cao điểm 723 và 660.

        Phan Thanh Dư nghe xong, trố mắt, tự trách mình, tại sao ta cũng nhìn thấy tảng đá như Sư trưởng Nguyễn Chơn mà ta không nghĩ ra nhỉ? Nguyễn Chơn tủm tỉm:

        - Sao? Anh thấy có đúng không anh Dư?

        - Dạ đúng! Rất đúng thủ trưởng ạ. Tôi tự trách tại sao mình lại không nghĩ ra.

        - Ai nghĩ ra trước cũng được. Điều quan trọng là thực hiện cho tốt...

        - Dạ tôi rõ. Đưa tảng đá xuống là nằm trong tầm tay các đồng chí công binh rồi thủ trưởng ạ. Tảng đá lớn như toà nhà ấy chỉ cần gói bộc phá khoét chân nó sẽ lăn xuống. Nếu bị nó chắn ngang thì có bố thằng xe bọc thép cũng chẳng vượt qua được. Ý của thủ trưởng hay thật...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn tiếp:

        - Theo phương án tấn công mới mà tôi đã trình bày, anh bố trí cho tôi một tổ trinh sát đi theo tôi và anh. Ở nhà đã có anh Lợi sẵn sàng chờ lệnh tôi. Tôi gọi lúc nào các anh có mặt lúc ấy. Trước mắt cứ cho pháo các loại của ta tiếp tục bắn phá lên hai điểm cao 723 và 660, không để địch ổn định.

        Chợt Trưởng ban Trinh sát sư đoàn vào báo cáo:

        - Báo cáo các thủ trưởng! Chiều nay, anh em phát hiện địch chặt cây làm thang chắc là để cho quân của chúng xuống núi.

        - Hướng nào?

        - Hướng Sê Pôn của Trung đoàn 1 ngụy.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói với Sư đoàn phó Dương Bá Lợi:

        - Ở nhà anh cố gắng chỉ huy bộ đội vây ép sát chân đồi 723. Khuyên các đơn vị bình tĩnh, đừng nôn nóng, lệnh cho pháo phòng không tiếp tục không chế thật chặt, không được để một chuyến trực thăng nào được hạ cánh xuống cứ điểm 723 và 660. Bây giờ tôi cùng tổ trinh sát cắt rừng vượt qua đường ống dẫn dầu, phía dốc Nguyễn Chí Thanh để quan sát, nắm địch.

        - Ôi! Không được đâu anh ơi.

        - Sao không được?

        - Bây giờ quãng đường ấy địch đang tập trung ném bom B52, bom toạ độ suốt cả ngày đêm. Hình như chúng đang muốn dọn đường cho Trung đoàn 1, Trung đoàn 2 Sư đoàn 1 ngụy rút lui...

        - Đúng thế! Tôi đồng ý với anh, nhưng để chậm ta đến nơi chỉ có ngửi phân nó. Còn để địch rút theo hướng nào là tuỳ mình quyết định... Biết là bom đạn ác liệt nhưng mình không đến đó làm sao nắm được địch.

        Trợ lý thông tin sư đoàn bước vào.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng!

        - Ờ cậu nói gấp đi, mình đang nghe đây.

        - Dạ có điện của Bộ tư lệnh mặt trận muốn nói chuyện với thủ trưởng. Máy đây ạ! Xin mời thủ trưởng.

        - Đoàn cậu có biết ai đang gọi điện cho cậu đây không?

        - Dạ!... Dạ...

        - Dạ nhưng có biết ai đang gọi điện cho cậu không chứ?

        - Dạ thưa là thầy của em ạ!

        - Giỏi lắm. Cậu vừa ra nhưng đã nắm chắc tình hình khu chiến rồi chứ?

        - Báo cáo thủ trưởng. Trước đây, khi đơn vị mới hành quân ra, chúng tôi đã đi khảo sát địa hình.

        - Ừ mình biết rồi. Biết cậu đã cho cán bộ toàn đơn vị đi nghiên cứu suốt cả tháng để nắm vững địa hình khu chiến. Mình biết cậu đã cho bộ đội huấn luyện ngay tại khu chiến, bắn cả đạn thật, để bộ đội tập vượt cửa mở. Việc làm của cậu hôm trước đã tạo thuận lợi cho cơ hội tiêu diệt địch hôm nay. Bộ tư lệnh hoàn toàn nhất trí với phương án mới của cậu.

        - Dạ... Cám ơn thủ trương!

        - Bây giờ nhiệm vụ của đơn vị cậu là phải hốt gọn cả hai "đống rác" ở đồi 723 và 660, không được để rơi vãi. Cậu rõ không?

        - Báo cáo thủ trưởng tôi rõ rồi!

        - Nếu không hốt gọn hai "đống rác" ấy thì thầy của cậu sẽ xử lý người học trò yêu quý nhất của thầy đấy, cậu có làm được không?

        - Báo cáo thầy tôi làm được.

        - Nhưng cậu đánh theo cách nào?

        - Dạ phải đánh nhanh mới kịp thầy ạ!

        - *Hà... hà... cậu quả là một học trò đặc biệt.

        Người mà Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa nói chuyện chính là tướng Lê Trọng Tấn, Tư lệnh mặt trận 702. Nguyễn Chơn gọi Tư lệnh Lê Trọng Tấn là thầy, vì ngày ấy, khi tập kết ra Bắc được một thòi gian, ông được cử đi học Trường sĩ quan Lục quân, ông Lê Trọng Tấn là hiệu trưởng, ông Lê Quang Hoà là chính ủy. Ông Tấn vốn rất yêu quý các học viên, nhất là các học viên miên Nam tập kết ra. Ông cảm thông sâu sắc nỗi xa nhà, xa quê của họ... Ông hiểu rằng những học viên này sẽ sớm trở về miền Nam, sớm trở về quê hương chiến đấu khi có lệnh.

        Thấy Nguyễn Chơn là một học viên bé nhỏ nhưng rất nhanh nhẹn, chăm chỉ học tập, thuần thục từ giáo án đến thực hành trên thao trường. Ông Lê Trọng Tấn càng quan tâm đặc biệt. Điều quan trọng hơn, ông đã nhìn thấy ở Nguyễn Chơn không chỉ có lòng mê say học tập mà còn cả lối sống mẫu mực, luôn nêu cao phẩm - chất của người đảng viên cộng sản. ông đã dành những phút giây trên thao trường cũng như trong những ngày nghỉ để trao đổi, chuyện trò với Nguyễn Chơn bằng cả tấm lòng yêu thương, quý trọng. Ông Tấn không ngờ người học viên mà ông yêu quý ngày ấy nay đã trở thành một sư trưởng giỏi, một anh hùng quân đội. Ông Tấn luôn tự hào về người học viên ấy của mình và cũng rất tin tưởng khi giao nhiệm vụ nặng nề. Tuy cánh Nam Đường 9 là thứ yếu nhưng nay nó đang trở thành cánh chủ yếu. Cánh chủ yếu của địch theo Đường số 9 đã bị chặn đứng ỏ Bản Đông. Giờ đây, địch đang tập trung lực lượng, dùng Sư đoàn 1 được gọi là thiện chiến nhất của quân đội Sài Gòn cùng các đơn vị thủy quân lục chiến hy vọng tập trung đánh tạt từ sườn Nam xuống để quyết chiếm Sê Pôn, mục tiêu cuối cùng trong chiến dịch Lam Sơn 719. Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nhận rõ được âm mưu của địch. Sau khi nhận lệnh trực tiếp của Tư lệnh mặt trận, ông thấy trận đánh càng trở nên cấp bách hơn. Ông thề quyết tiêu diệt Sư đoàn 1, sư đoàn đã gây chồng chất tội ác với quê hương ông, với nhân dân miền Trung của ông.

        Sư đoàn phó Dương Bá Lợi chợt cất tiếng:

        - Báo cáo Sư trưởng! Trinh sát và thông tin đã đến.

        - Có gì diễn biến bất trắc của các đơn vị, anh báo về Sở chỉ huy tiền phương của sư đoàn cho tôi biết ngay!

        - Rõ!

        Nói xong, ông Chơn ôm chặt Sư đoàn phó Dương Bá Lợi, một người bạn chiến đấu đã cùng ông trải qua những năm tháng thử thách ác liệt trên chiên trường.

        - Sư trưởng đi đường nhớ cẩn thận. Đồng chí Dư nhớ săn sóc thủ trưởng chu đáo.

        - Cậu yên trí. Cái số của mình chưa thể ra đi lúc này được. Cái số của mình sẽ phải tiếp thu toàn bộ cơ ngơi Sư đoàn 1 của Quân đoàn 1 ngụy mới đi đâu thì đi.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay sang tạm biệt Chính ủy Nguyễn Huy Chương rồi cùng Trưởng ban Tác chiến Phan Thanh Dư và bộ phận thông tin liên lạc, trinh sát cắt rừng trong đêm đến đài quan sát sở chỉ huy tiền phương ỏ phía Đông Bắc trên sườn đồi Nguyễn Chí Thanh.

        Theo đường trục đi ban đêm đã khó, cắt rừng đạp đường đi trong đêm lại khó hơn vô vàn. Nhưng cắt rừng đạp đường đánh địch đã trở thành thói quen của Nguyễn Chơn. Cán bộ, chiến sĩ trong sư đoàn đều tin mỗi lần Nguyễn Chơn cắt rừng thì địch chỉ có chết. Gần sáng, ông mới đến được Sở chỉ huy tiền phương. Ông quẳng ngay ba lô xuống hầm, đeo ống nhòm lên ngay đài quan sát để xem mọi hành động diễn biến của Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 ngụy cũng như cách bố phòng, xây dựng công sự của chúng. Ông thấy quân địch bắt đầu cưa chặt cây và cho công binh đóng thang để kéo xuống núi, nhanh chóng để đột phá vào Sê Pôn. Ông vẫn bình tĩnh theo dõi nhất cử nhất động mọi hành vi của chúng. Thấy địch đã đeo ba lô lên vai, chuẩn bị đội hình xuống núi, ông trực tiếp gọi điện cho ông Chúng chỉ huy pháo binh của mặt trận.

        - Tôi Chơn đây! Tôi đề nghị anh bắn cho tôi 500 quả vào chân đồi 723.

        - Được! Theo trách nhiệm và nghĩa vụ thì vậy, còn vì đồng hương, tôi thêm cho anh 500 quả nữa, được chưa?

        - Úi chà! Tốt quá đi chớ! Cám ơn anh Chúng. Cám ơn đồng hương.

        Ngay lúc ấy, ông cũng nhận được điện của Tư lệnh Đoàn 559 Đồng Sĩ Nguyên:

        - Anh Đoàn¹ đấy à?

        - Dạ tôi đây anh!

        - Công việc của anh bây giờ rất quan trọng, không được để lũ chuột chui vào hũ nếp của tôi (ý ông Nguyên muốn nói kho tàng của hành lang vận chuyển 559).

        - Vâng tôi rõ rồi anh!

        - Tôi dành quvền ưu tiên cho anh. 500, 1000 hay muốn bao nhiêu đạn, tôi đều đáp ứng đủ, cho anh dùng thoải mái. Không để anh thiếu một viên đạn nào.

        - Cám ơn anh! Tôi sẽ cố gắng sử dụng với hiệu quả tốt nhất. Tôi đã yêu cầu pháo phòng không của sư đoàn khống chế, khoá chặt đường không, không một chiếc trực thăng nào có thể hạ cánh để bốc quân.

        - Tốt lắm, chúng tôi sẵn sàng, cần bao nhiêu có bấy nhiêu. Chúc anh thắng lợi.

        - Tôi xin thay mặt cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị cám ơn anh!

        - Ô! Sao lại cám ơn, đều là trách nhiệm và nghĩa vụ của chúng ta cả. Hơn nữa, các anh đang bảo vệ hành lang mà!

----------------
1. Tức Nguyễn Chơn.

        Được ông Đồng Sĩ Nguyên bật đèn xanh, cho phép pháo binh bắn thoải mái, đạn không hạn chế, Nguyễn Chơn yêu cầu pháo binh dồn dập trút đạn xuống đầu địch.‘Thấy quân địch hoang mang, rời công sự, chen chúc cắm cổ chạy về sườn có thang (ở chân núi, Trung đoàn 1 của Trần Quang Lập đã giang sẵn lưới để chờ cá vào theo ý đồ của Sư trưởng). Nguyễn Chơn quay lại lệnh cho Trưởng ban Tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư:

        - Cậu điện cho Châu Sa, lệnh của tôi cho Trung đoàn 141 xiết chặt vòng vây, đắp bờ thật chắc chờ địch xuống. Cậu truyền lệnh cho cậu Lung và cậu Mỹ Trung đoàn 1, sử dụng tiểu đoàn công binh của cậu Đôi cho quân be một hàng ngang, không cho địch chạy về phía Đông.

        - Báo cáo thủ trưởng! Có lẽ tôi phải trực tiếp xuống đó mới được.

        - Ờ phải! Cậu đi đi!

        Trưởng ban Tác chiến vừa xuống đến nơi, đang trao đổi với Trung đoàn trưởng Trung đoàn 141 Châu Sa thì tiếng súng bắt đầu dậy lên. Súng trên đỉnh đồi, dọc sườn đổi và ven chân đồi nổ ran. cả khu chiến trở nên như một kho thuốc nổ đang làm nổ tung ngọn đồi 723.

        Trong lúc chiến trận ở đồi 723 bắt đầu nổ ra thì Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhận được điện của Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng:

        - Đồng chí Đoàn đấy phải không?

        - Báo cáo thủ trưởng, tôi Đoàn đây ạ.

        - Tôi được báo cáo, đơn vị đồng chí đã triển khai theo phương án tác chiến mới của đồng chí, rất tốt, đang bao vây chặt quân địch và bắt đầu chuyển sang tấn công. Địch đang bị các đồng chí đẩy vào thế không lối thoát. Phải cố gắng giải quyết cho gọn. Đó cũng là trận đánh then chốt quan trọng của chiến dịch phản công này... Nhưng tin tức của địch cho biết địch đã vào Sê Pôn, tin ấy có đúng không?

        - Báo cáo thủ trưởng, đó là tin tức láo toét của bọn địch. Không làm gì có chuyện chúng vào được Sê Pôn đâu thủ trưởng ạ!

        - Tôi cũng nghĩ như vậy nhưng đồng chí Chu Ân Lai đang ở Hà Nội có hỏi chúng ta có phải quân Sài Gòn đã vào Sê Pôn rồi phải không? Đồng chí còn cho biết chúng có ghi hình và chụp ảnh đưa lên truyền hình, cờ ngụy đã được cắm lên cây dừa Sê Pôn - Níchxơn đang huênh hoang chiến dịch Lam Sơn 719 đã thành công, đang làm chủ hành lang vận chuyển của Bắc Việt Nam.

        - Báo cáo thủ trưởng! Tôi xin đảm bảo chắc chắn với thủ trưởng không bao giờ có chuyện đó đâu thủ trưởng ạ.

        - Thôi! Đồng chí cho kiểm tra lại rồi điện báo cáo tôi biết nhé.

        - Rõ! Tôi cho kiểm tra ngay. Chào thủ trưởng!

        Trả lời Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng xong, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ. Đã 1 giờ chiều. Ông gọi điện cho Trung đoàn 1 và gặp ngay Trung đoàn phó Tiến:

        - Bằng mọi giá cậu phải xác định cho được địch đã vào thị trấn Sê Pôn hay chưa? Xác định xong cậu báo cáo tôi gấp...

        - Báo cáo thủ trương. Nếu quân ngụy vào được Sê Pôn thì chúng buộc phải đạp qua xác chúng tôi. Tôi xin lấy cái đầu mình để chịu trách nhiệm với thủ trưởng.

        Đại đội công binh của trung đoàn chốt ở đó có thấy bóng dáng địch đâu thủ trường.

        - Cậu cho kiểm tra gấp và báo cáo về chỗ tôi ngay, không chủ quan.

        - Rõ.

        Được ông Tiến báo cáo lại, Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập vừa xuống đơn vị làm nhiệm vụ cất vó cánh quân Trung đoàn 1 ngay từ đồi 723 càng căm giận trò bịp bợm của quân địch. Ông ra lệnh cho Sĩ Hùng lúc này là trưởng ban trinh sát Trung đoàn:

        - Đồng chí Sĩ Hùng!

        - Dạ có tôi!

        - Đồng chí lấy một tổ đặc công, một tổ trinh sát, một tiếu đội công binh do đồng chí trực tiếp chỉ huy đi nhanh vào Sê Pôn, kiểm tra thật kỹ xem có dấu vết gì của địch đã vào đấy hay không?

        - Rõ!

        - Phải đi gấp về báo cáo lại tôi biết!

        Trong chốc lát, mệnh lệnh của Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Trần Quang Lập đã được thi hành. Hùng dẫn lực lượng theo đúng yêu cầu của Trung đoàn trưởng Lập lên đường ngay. Hùng trẻ tuổi và xông xáo, nhiều năm ở chiến trường đã đem lại cho anh dày dạn kinh nghiệm. Đến cách Sê Pôn về phía Đông một cây số Hùng cùng anh em cắt ngang Đường 9 để đi thẳng vào Sê Pôn.

        Bom pháo địch vẫn không ngớt cày xới dọc Đường 9. Sắp đến Sê Pôn, Hùng chia lực lượng thành hai mũi, mỗi mũi cách nhau khoảng một trăm mét... Tất cả lùng sục kỹ nhưng chang thấy dấu vết gì của địch đã đi qua. Khi gần đến Sê Pôn, cách Đường 9 chừng hai cây số và bờ sông Sê Pôn một cây số, các chiến sĩ chợt kêu lên, báo cáo cho Sĩ Hùng biết có dấu vết người đi qua. Hùng chạy nhanh đến, xem xét một lúc và khẳng định có dấu người đi thật nhưng số lượng không đông. Theo Hùng, cao lắm cũng chỉ độ hai chục người. Hùng chỉ huy anh em tiếp tục sục sạo theo dấu vết để xem địch hay ta. Hùng cho một tổ công binh chốt lại. Số còn lại tiếp tục lùng sục. Đi thêm quãng một trăm mét, Hùng phát hiện thấy dấu giày của quân ngụy. Theo vết giày, đi thêm một quãng lại thấy có vỏ đồ hộp và nước hoa quả, thuốc lá Rubi. Hùng cho hội ý và nhận định, địch chỉ non một trung đội. Hùng vừa ra lệnh chuẩn bị đánh địch vừa dùng PRC25 điện về trung đoàn.

        - Báo cáo thủ trưởng! Tôi Sĩ Hùng và bộ phận kiểm tra đã phát hiện thấy địch...

        Tiếng Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập đáp lại bằng giọng bàng hoàng, thiếu bình tĩnh:

        - Hùng! Có thật có địch không? Phải nắm cho chắc báo cáo cho đúng đó nghe không? Địch đông hay ít?

        - Báo cáo chúng tôi xác định đúng địch rồi ạ.

        - Địch có bao nhiêu?

        - Dạ ước chừng khoảng non một trung đội đã đi về phía thị xã Sê Pôn. Chúng tôi tiếp tục bám theo, gặp địch chúng tôi xin phép đánh tiêu diệt luôn có được không ạ?

        - Tôi đồng ý. Tôi sẽ ra lệnh cho đại đội công binh của Trung đoàn đang chốt giữ cửa ngõ Đông Nam thị xã Sê Pôn phối hợp đánh úp chúng, không để chúng chạy thoát. Nếu gặp địch, cậu điện báo cáo về Trung đoàn ngay.

        - Rõ.

        Trung đoàn trưởng lập tức điện, lệnh cho đại đội công binh canh gác cửa ngõ thị trấn Sê Pôn, nhưng đại đội công binh cũng khẳng định vừa đi lùng sục về nhưng không phát hiện thấy địch. Quả là khó hiểu. Nếu địch tiến vào thì chúng phải dùng phi pháo dọn đường. Còn nếu bọn địch ở 723 đến thì làm sao chúng có thể lọt qua được lưới bao vây của trung đoàn ông và Trung đoàn 141 của Châu Sa. Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập, Trung đoàn phó Tiến, Tham mưu trưởng Phan Dương Tuyển cùng Chính ủy Nguyễn Tá, Phó chính ủy Lê Lung hội ý chớp nhoáng, cố nhận định xem địch đã đi theo đường nào để lọt vào được Sê Pôn mà Trung đoàn không biết... cả Ban chỉ huy Trung đoàn lo lắng, nếu quả thật Trung đoàn để địch lọt được vào Sê Pôn thì có tội lớn... Bỗng có điện của Sĩ Hùng:

        - Báo cáo! Chúng tôi bám theo dấu vết địch, thấy chúng vào tới sát Sê Pôn thì dừng lại ở chỗ mấy cây dừa, rồi chúng lội qua sông Sê Pôn lên đồi 748. Bọn này thuộc Trung đoàn 2 ngụy, khi bị ta tấn công chúng đã tháo chạy về đồi 660...

        - Theo cậu thực tê là thế nào?

        - Báo cáo! Tôi nhận định, địch cho một tiểu đội biệt kích mang theo máy ảnh, máy ghi hình tìm cách lọt vào rìa Sê Pôn để treo cờ, chụp hình rồi về loan tin đã vào Sê Pôn thủ trưởng ạ.

        - Theo tôi cậu nhận định như vậy là chính xác. Cho anh em khẩn trương rút về để tập trung đánh địch...

        Được Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập báo cáo lại một cách rõ ràng, chính xác, Nguyễn Chơn liền gọi điện về Bộ tư lệnh 702 để báo cáo với Tổng tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng. Nghe Sư trưởng Nguyễn Chơn trình bày xong, Thượng tướng nói:

        - Vậy mà Níchxơn và Kítxinhgơ đã làm rùm beng ỏ nước Mỹ và ở hội nghị Pari rằng chúng đã vào tới Sê Pôn. Lam Sơn 719 của chúng đã đạt được mục đích, Việt Nam hoá chiến tranh, đánh dấu sự vững mạnh chưa từng có của quân đội Việt Nam cộng hoà.

        - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi sẽ đánh cho Sư đoàn 1 ngụy không còn mảnh giáp để cho mọi người biết chúng có vào được Sê Pôn hay không.

        - Đúng thế đồng chí Nguyễn Chơn ạ. Gần năm vạn quân ngụy, hơn một vạn quân Mỹ mà lại làm cái trò mèo, thật xấu hổ và nhục nhã...

        - Báo cáo thủ trưởng! Lần này chúng tôi sẽ đánh cho chúng không còn mặt mũi nào để gian dối và khoác lác.

        - Chúng tôi đã yên tâm. Chúc các đồng chí đánh cho tốt, hốt cho gọn. Chúng tôi rất tin tưởng các đồng chí sẽ hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc.

        - Vâng chúng tôi đang quyết tâm nhân cơ hội này xoá sổ hoàn toàn cái Sư đoàn 1 ngụy đó thủ trưởng ạ.

        - Tốt quá. Chúc các đồng chí thắng lợi.

        - Dạ cám ơn thủ trưởng...

        Tiếng súng toàn khu chiến vẫn tiếp tục rộ lên. Sư đoàn trưởng Chơn nói với Trưởng ban Tác chiến Phan Thanh Dư:

        - Bây giờ phải đánh tiêu diệt chúng.

        - Cứ đúng như phương án của thủ trưởng thì sớm muộn địch cũng bị tiêu diệt. Tình hình toàn khu chiến đang diễn biến tốt, cứ cái đà này địch sẽ bị diệt nhanh. Qua điện đài của chúng thì bọn địch ở 723 dao động lắm, chúng đang phát tín hiệu cấp cứu...

        - Tôi biết rồi!

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn lại nhận được điện của Tư lệnh mặt trận 702 qua đường dây trần tải ba:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Tôi Đoàn đang nghe thủ trưởng nói.

        - Ừ! Tốt lắm! Bây giờ cậu báo cáo diễn biến tình hình toàn khu chiến cho tôi nghe và cậu cần gì để chúng tôi tăng cường.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Theo phương án chúng tôi đã báo cáo lên mặt trận. Ngày 12 tháng 3, Trung đoàn 141 đã triển khai vào hướng điểm. Cùng ngày, Trung đoàn 1 Ba Gia vượt sông Sê Pôn triển khai cùng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 bắt đầu vây ép và thu hút địch ở hướng Tây và Tây Nam... B52 của địch thả bom rất ác liệt nhưng đội hình của sư đoàn vẫn an toàn. Sau khi vòng vây áp sát, tôi đã lệnh cho hoả lực của sư đoàn và pháo chi viện của mặt trận từ cối 120 ly, ĐKZ75 đến pháo Đ74, cối 160... liên tục bắn phá, làm nát các công sự mới của địch. Hoả lực phòng không vẫn khống chê triệt để bầu trời, không một máy bay trực thăng hạ cánh. Địch buộc phải tiếp tế bằng máy bay vận tải, do bay cao nên dù thả xuống đều vào trận địa của quân ta. Chúng tôi cho trinh sát kỹ thuật theo dõi, được biết bọn chỉ huy Trung đoàn 1 ngụy ở đồi 723 đang kêu cứu. Nhận thấy thời cơ dứt điểm đã đến, ngày 16 tháng 3, tôi cùng Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn đã soát xét mọi diễn biến của địch và ta. Tôi chủ trương dùng hoả lực đánh nát bên trong thắt chặt vòng vây, dùng lực lượng nhỏ đột phá, đánh chiếm từng bộ phận và nới lỏng vòng vây để địch có thế tháo chạy về phía Đông 723. Sau đó, tôi lệnh cho các mũi tiến công từ phía Tây và Tây Nam tiến lên tiêu diệt địch. Đồng thời, tôi cũng ra lệnh cho các đơn vị đón lõng do Tiểu đoàn 15 công binh và Tiểu đoàn 10 đặc công ở dốc Nguyễn Chí Thanh nới vây bên trong. Phía sau dùng hoả lực và bộ binh đẩy địch xuống nhanh khỏi điểm cao.

        - Đấy là phương án tối ưu, cách đánh hay, tôi và Bộ tư lệnh rất đồng tình và hoan nghênh.

        - Vâng! Cám ơn thủ trưởng và Bộ tư lệnh! Bị hoả lực chế áp mạnh và bộ binh thúc đằng sau, bọn địch vội vàng tháo chạy và tìm chỗ hở của vòng vây để chui ra tìm đưòng thoát thân. Tôi làm cửa "đó" cho bọn địch thuộc Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 ngụy ở đồi 723 chui vào. Hiện tôi đang ỏ đài quan sát nhìn rõ địch đang khiêng bọn bị thương và vác ba lô, súng đạn tháo chạy về hướng Đông Bắc... Tôi đã lệnh cho pháo binh bắn chặn các ngả đường và buộc địch đi vào các khu vực phục sẵn của ta. Trung đoàn 141 từ các sườn núi cao đang tiếp tục đánh thốc xuống, địch đang ở thế bị kẹp chặt... Tình hình trận đánh đang diễn biến rất tốt. Tôi xin phép thủ trưởng rút toàn bộ Trung đoàn 1 chuyển sang vây ép Trung đoàn 2 ngụy ở đồi 660. Nếu để chậm địch sẽ chạy thoát hết.

        Nguyễn Chơn chưa kịp nghe trả lời thì một quả bom toạ độ rơi xuông rất gần, làm hai tai ông ù đặc. Một lần nữa, Phan Thanh Dư lại đẩy ông ngã sấp xuống hầm và đè lên che cho ông... Đạn 12 ly 7, đạn đại liên vẫn vèo vèo bay qua đầu, liên tục cày xới trước mặt ông. Nguyễn Chơn gọi:

        - Đồng chí Trần Quang Lập!

        - Có tôi!

        - Cho Tiểu đoàn 40 bỏ vị trí cũ, vận động thật nhanh để đánh tạt sườn, cắt ngang đội hình địch. Chúng đang vừa chống trả vừa tháo chạy, không để địch co cụm. Cho các tiểu đoàn khác phát triển theo phương án đã định. Chú ý máy bay phản lực địch lợi dụng khói dày đặc, liều lĩnh xuống thấp, ném bom, bắn rốc két cứu nguy cho đồng bọn, đặc biệt là bom napan...

        - Báo cáo! Chúng đều ném bom trượt ra ngoài đội hình ta. Các đơn vị của ta vẫn đang xiết chặt vòng vây. Báo cáo sư trưởng...

        Một tiếng bom át hẳn tiếng ông Lập, Sư trưởng Nguyễn Chơn vội vàng hỏi:

        - Lập! Cậu đâu rồi. Có tình huống bất thường à? Có sao không?

        - Dạ không thủ trưởng ạ. Bây giờ là 11 giờ 30, các đơn vị báo cáo cho biết Tiểu đoàn 1 của địch đã bị tiêu diệt hoàn toàn...

        - Tốt lắm!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn liền gọi lớn:

        . Phan Thanh Dư!

        - Có tôi!

        - Toàn bộ Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn chuẩn bị theo tôi!

        - Rõ!

        Lệnh xong, ông quay lại lệnh tiếp cho Trung đoàn trưởng Châu Sa:

        - Tình hình khu chiến 723, tôi giao hẳn cho cậu. Tôi chỉ để lại một đơn vị nhỏ của Trung đoàn 1 thúc địch từ trên xuống từ phía sau đội hình địch, còn toàn bộ Trung đoàn 1 tôi sẽ rút, chuyển sang vây ép vị trí đồi 660.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng. Ta chuẩn bị diệt gọn Trung đoàn 1 ngụy rồi, sao thủ trưởng lại rút bớt lực lượng lớn như thế?

        - Cậu yên tâm! Tôi đã giao lại toàn bộ khu chiến cho cậu thì cậu cứ đảm nhiệm cho tốt. Đồng chí Dương Bá Lợi sẽ cùng cậu giải quyết những gì còn lại.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn liền quay sang gọi máy cho Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1.

        - Đồng chí Lập!

        - Dạ có tôi!

        - Đồng chí nghe rõ lệnh tôi! Quân địch ở điểm cao 723 đã bị rơi vào tình thế bị nốc ao. Bây giờ sở chỉ huy nhẹ của sư đoàn sẽ xuống sở chỉ huy Trung đoàn 1 của cậu. Địch ở đồi 723 bị tiêu diệt thì Trung đoàn 2 của địch ở đồi 660 sẽ hoang mang tháo chạy.

        - Rõ!

        - Cậu lệnh cho các Tiểu đoàn của Trung đoàn 1 quay về giữ thật chặt sườn đồi phía Bắc và Đông Bắc dọc đường

        Nava, vây chặt quanh chân đồi 660. Để Tiểu đoàn 40 lại cùng Tiểu đoàn công binh cùng Trung đoàn 141 đánh địch, diệt gọn.

        - Vì sao gấp thế thủ trưởng?

        - Ờ! Trung đoàn 2 của địch biết Trung đoàn 1 ở đồi 723 bị nốc ao nhất định chúng phải tháo chạy, nếu không, chúng cũng sẽ bị tiêu diệt...

        - Vâng, vậy tôi rõ rồi thủ trưởng!

        - Rứa thì cậu phải động viên bộ đội vận động thật nhanh lên, nếu chậm chân thì chúng sẽ thoát hết.

        - Vâng tôi rõ rồi thủ trưởng!

        - Phải thúc bộ đội chạy nhanh, càng nhanh càng tốt thì mới kịp chặn chúng lại, không cho chúng thoát. Tôi hiểu các đồng chí sẽ vất vả lắm.

        - Không sao thủ trưởng ạ.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lệnh xong, chợt ông bần thần trong giây lát. Chưa bao giờ ông lại ra một mệnh lệnh khắc nghiệt như vậy. Không còn cách nào khác, muốn chiến thắng địch thì phải chịu gian truân, ác liệt, thậm chí phải hy sinh.

        Trời đã sang chiều. Cứ 15 phút máy bay B52 lại đến trút bom một lần. Đường vận động của các chiến sĩ Trung đoàn 1 từ khu vực Tây và Tây Nam sườn núi 723 đã bị bom đạn địch cày xới hơn một tháng nay. Do liên tục cơ động quần nhau với địch nên sức khoẻ của bộ đội xuống rõ rệt. Nguyễn Chơn thường xuyên gọi điện thăm hỏi, cổ vũ, động viên các chiến sĩ của mình cố gắng giúp đỡ tương trợ nhau để vượt qua khó khăn. Anh em đều đã trả lời ông: "Thủ trưởng đi được chúng em cũng đi được. Đi để chiến thắng thì có khổ mấy cũng đi". Khi đến phía Đông cao điểm 660 thì trời bắt đầu tối. Cán bộ trung đoàn, tiểu đoàn cùng Sư trưởng Nguyễn Chơn khẩn trương bắt tay vào nghiên cứu địa hình, xác định khu chiến để đưa bộ đội vào chiếm lình... Bộ đội phải uống nước suối, ăn lương khô... Lúc trời vừa sáng thì mọi công việc chuẩn bị đã đâu vào đấy...

       

        Trong lúc các Tiểu đoàn 60 và Tiểu đoàn 90 của Trung đoàn 1 đang bao vây phía đường Nava vuông góc với Đường số 9 ngăn giữa phía Đông và Đông Nam đồi 660 để đón lõng Trung đoàn 2 ngụy tháo chạy đồng thời đánh ép từ các hướng dồn địch về phía ấy thì Sĩ Hùng vẫn tiếp tục nhiệm vụ cùng một bộ phận Tiêu đoàn 60, Trung đoàn 1, Trung đoàn 141 đánh địch trên cao điểm 723. Hùng thấy địch đã bị tan rã. Anh gặp chiến sĩ công vụ trung đoàn đang dẫn một toán tù binh. Thấy Sĩ Hùng anh ta mừng rơn:

        - Ôi anh ơi! Em đang đi đồng thì thấy địch đến. Em chưa kịp giơ súng lên thì chúng đều bỏ súng giơ tay hàng vì tưởng ta phục kích. Bây giờ anh xử lý bọn này hộ em với.

        Hùng cùng chiến sĩ công vụ tước súng toán tù binh rồi bảo chúng cứ bám theo đường dây điện thoại mà đi.

        Một tên nói vối:

        - Dạ thưa hai ông! ở phía sau chúng con còn đông lắm ạ.

        Hùng đang lúng túng chưa biết xử lý thế nào thì chợt thấy một tốp lính khiêng một tên bị thương đang chạy đến. Bộ phận điện đài trinh sát cùng đi với Hùng cũng đã kịp băng lên. Hùng nhìn chiếc cáng mà bọn lính ngụy xúm tay khiêng, hỏi:

        - Thằng nào bị thương thê kia?

        Một tên lính đáp:

        - Dạ thưa ông! ... Ông đại tá Điền, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 của chúng con ạ.

        - Đã băng bó chưa?

        - Dạ ... Đạn pháo các ông bắn gắt quá, tiếp đó là bộ binh các ông tấn công nên chỉ băng qua loa thôi ạ. Có lẽ ông ta đã chết.

        - Tụi bay băng lại cho hắn rồi khiêng hắn đi theo đường dây điện thoại này... rõ chưa?

-   Dạ ... dạ thưa chúng con rõ rồi ạ! - Bọn lính đáp lại.

        Lại thêm một toán tù binh từ phía sau kéo lên. Hùng tiếp tục chỉ đường cho chúng. Bất chợt, Hùng thấy một tên có khuôn mặt quen quen. Thoáng câu hỏi đặt ra trong đầu Hùng. "Hắn là lính địch làm sao ta quen được? Nhưng hình như ta đã gặp hắn đâu đó rồi. Lạ thật! Quen lắm!".

        Để khỏi mất thì giờ, Hùng chặn tên lính lại hỏi:

        - Này anh kia đến đây tôi hỏi.

        - Dạ ... dạ ... xin ông đừng bắn con, dạ gia đình con cũng có người đi cách mạng...

        - Anh tên gì?

        - Dạ thưa, con tên Phan Thanh Hải, quê ở Vỹ Dạ thành phố Huế ạ...

        Thế là rõ rồi, hắn là em của thủ trưởng Phan Thanh Dư. Từ khuôn mặt, giọng nói đến dáng vóc của hắn đều rất giống thủ trưởng Phan Thanh Dư. Hùng hỏi thêm:

        - Anh có người nhà đi cách mạng, tên gì?

        - Dạ... thưa, con là em ruột của ông Phan Thanh Dư... dạ con làm lính thông tin 2W PRC25 cho tướng Phạm Văn Phú. Lúc con theo tướng Phú vừa bước xuống khỏi trực thăng thì gặp pháo của cách mạng bắn đến. Tướng Phú sợ thất hồn nhảy lên trực thăng bay luôn, để con lại...

        - Bà con anh em của anh có ai bị bắt ở đây nữa không?

        - Dạ thưa. Con có người anh con ông bác ruột tên Phan Thanh Tùng, tiểu đoàn trưởng thuộc Thiết đoàn 19 cũng đã bị cách mạng bắt trong ngày hôm nay. Một người anh, con của bà cô ruột, chị của ba con, Tiểu đoàn trưởng thông tin của Sư đoàn 1, tên là Tôn Thất Tâm.

        - Có phải hắn là em của Tôn Thất Đạm quận trưởng Hoà Vang không?

        - Dạ... dạ. Tất cả bọn họ cùng đơn vị đang chạy sau con... số chúng con khổ, nghe kêu đi Nam Lào thằng nào cũng cáo ốm, từ chối, cuối cùng chúng đẩy chúng con đi...

        - Thôi được rồi! Bây giờ nghe tôi nói. Anh phải đi đúng theo đường dây điện thoại này sẽ đến nơi có quân cách mạng đón. Đừng nghe đồng bọn xúi giục kích động làm điều dại dột. Tôi sẽ tìm cách báo cho thủ trưởng Dư biết.

        - Dạ... dạ con xin đội ơn ông.

        - Cầm lấy gói lương khô, đói đâu ăn đấy...

        - Dạ con đội ơn ông. Bây giờ con mới càng hiểu người Mỹ và chính quyền Thiệu đã đẩy gia đình con vào cảnh nồi da xáo thịt. Khổ lắm ông ạ!

        Sĩ Hùng vừa dứt những câu hỏi với tên lính thì nhận được điện của Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn:

        - Cậu Hùng đó à?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, tôi Hùng đây ạ.

        - Chừ mi cho bộ phận trinh sát kiểm tra lại tình hình khu chiến trên 723 rồi báo cáo tao biết nghe! Sau đó mi về sở chỉ huy tiền phương sư đoàn.

        - Dạ... Tôi đang ở ngay khu chiến cao điểm đồi 723 đây thủ trưởng ạ. Địch chết và bị thương không biết cơ man nào mà kể. Mấy chục khẩu pháo địch nằm chỏng chơ, nhiều khẩu còn nguyên thủ trưởng ạ, đạn chưa kịp ra khỏi nòng ... Mái tôn bị hất tung khắp nơi...

        Nguyễn Chơn cắt máy, ông định gọi trực tiếp cho Châu Sa, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 141, nhưng Châu Sa đã kịp gọi trước cho ông:

        - Báo cáo thủ trưởng! Thủ trưởng di chuyển giữa lúc bom pháo của địch quá ác liệt, chúng tôi đang lo cho thủ trưởng.

        - Tình hình thế nào rồi, báo cáo kết quả nhanh tao nghe coi!

        - Dạ! Báo cáo thủ trưởng toàn bộ khu chiến 723 ta đã làm chủ. Trung đoàn 1 của quân ngụy đã hoàn toàn bị tiêu diệt và bị bắt sống. Tù binh quá nhiều thủ trưởng ạ, chúng tôi không thể bắt xuể. Như cá đàn lọt vào đó. Chúng tôi đã bắt được tên Điền trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 ngụy. Hắn vừa được Hoàng Xuân Lãm đặc cách thăng lên lon đại tá tại mặt trận, do đã anh dũng chiếm Sê Pôn! Sau khi tên Điền bị bắt, địch ở các tiểu đoàn khác càng trở nên rối loạn. Các chiến sĩ ta vẫn tiếp tục nổ súng, ép chúng từ các hướng trên sườn đồi 723. Chúng tôi lại tiếp tục bắt sống tên thiếu tá Thuần, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 1 cùng một loạt trung uý, đại uý chỉ huy đại đội và tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 1.

        - Rứa là tốt rồi! Hoan nghênh thắng lợi của các đồng chí... Bây giờ cho bộ đội rút nhanh khỏi khu chiến đồi 723, biết quân của chúng đã thất bại hoàn toàn, Mỹ - ngụy không tiếc gì mà không trút bom xuống để tiêu diệt cả ta lẫn địch...

        - Dạ rõ! Nhưng báo cáo thủ trưởng!

        - Cậu nói đi...

        - Dạ, tù binh địch quá đông, đông hơn cả quân ta làm sao chuyển đi nhanh được.

        - Phải bảo chúng nó muốn sống thì chạy cho thật nhanh ra khỏi khu chiến.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói chưa dứt lời thì Trưởng ban Tác chiến Phan Thanh Dư tới:

        - Báo cáo thủ trưởng, có điện của thủ trưởng Lợi muốn nói chuyện với thủ trưởng.

        Tiếng bom vẫn nổ xé tai cùng tiếng pháo lẫn với tiếng rốc két từ máy bay phản lực phóng xuống. Sư trưởng Nguyễn Chơn nhận ra tiếng Sư đoàn phó Dương Bá Lợi.

        - Báo cáo thủ trưởng! Sau khi Trung đoàn 1 ngụy bị tiêu diệt, Mặt trận báo tin cho biết Thiệu và Lãm đã cho phép Trung đoàn 2 ngụy ở đồi 660 rút chạy... May mà thủ trương chủ trương cho rút lực lượng sang 660 vây bọc sớm, nếu không hôm nay chúng đã tháo chạy qua phía bên kia đường Nava và đường ống dẫn dầu của ta để máy bay lên thang hạ cánh đón chúng. Ta sẽ không làm gì được... Tình hình hiện tại của quân địch ở cao điểm 660 dao động mạnh, lo lắng cuống cuồng... rối loạn tột đỉnh...

        - Anh điện báo cáo Bộ tư lệnh, chúng ta đã giải quyết xong hai khu chiến, tiêu diệt và bắt sông cả hai Trung đoàn 1 và 2 của quân ngụy. Đề nghị Mặt trận có cách giải quyết ngay số tù binh. Chúng ta không thể nuôi nối chúng trong một ngày... Đề nghị Bộ tư lệnh Đoàn 559 xin một sô xăng để...

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, đồi 660 ta đã diệt xong đâu ạ, báo cáo như thế sợ...

        - Đồng chí cứ báo cáo như thế. Bọn địch Trung đoàn 2 còn chạy đường nào. Vấn đề chỉ cần chúng ta đưa tay ra thôi. Một tiếng đồng hồ nữa tôi sẽ giải quyết xong hết.

        - Rõ!

        Nguyễn Chơn quay lại gọi điện hỏi Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Trần Quang Lập:

        - Tiểu đoàn 40 với 141 đã vận động về kịp chưa?

        - Báo cáo, Tiểu đoàn đã vận động về đến nơi. Tôi và đồng chí Tá, Chính ủy thống nhất chia tiểu đoàn ra hai mũi để tiến công địch từ hướng Tây và Tây Bắc. Tiểu đoàn 60 và Tiểu đoàn 90, mỗi tiểu đoàn dùng một đại đội đánh từ hướng Đông và Đông Nam lên. Lực lượng còn lại vẫn tiếp tục vây chặt, đón lõng dọc theo tuyến đường ống và đường Nava để chặn địch bắt sống...

        - Được! Tôi đồng ý. sẵn sàng chờ lệnh tôi.

        - Rõ!

        - Đồng chí cho cối 82 của Trung đoàn dập ngay vào đội hình địch, phối hợp với pháo của Sư đoàn và Mặt trận. Sau khi đội hình địch đã nát, đồng chí lập tức lệnh cho các tiểu đoàn xung phong, đánh địch trong hành tiến.

        - Rõ!

        - Tuyệt đổi không cho địch co cụm, không cho địch thoát và không để máy bay chúng hạ cánh bốc quân.

        - Rõ!

        Lệnh xong, Sư trưởng Nguyễn Chơn len lỏi giữa rừng cây đã bị bom cày nát nham nhở những gốc cây chổng ngược lên trời. Ông bám sát các tiểu đoàn, quan sát chặt chẽ diễn biến trận đánh... Một số quyển sách kinh điển về chiến tranh có viết: khi cương vị chỉ huy càng lên cao thì lòng dũng cảm càng xuống thấp, càng giảm đi, vì họ luôn ngồi phía sau chỉ huy các cánh quân Và tạo thành thói quen ngại ác liệt... nhưng với Nguyễn Chơn thì không. Trong những thời khắc ác liệt của trận đánh mà ngồi phía sau là điều ông không thể chịu nổi. Ồng phải luôn có mặt ở phía trước để cùng các chiến sĩ giải quyết kịp thời những tình huống gay cấn của trận đánh và ông cũng phải tự mình nêu tấm gương hy sinh. Năm ngoái, trong dịp Nguyễn Chơn được tuyên dương Anh hùng, đồng chí Võ Chí Công, Bí thư Khu ủy và Tư lệnh Chu Huy Mân đã nói với ông "Trở thành một anh hùng của một dân tộc anh hùng đã khó, giữ cho được phẩm chất và khí phách của người anh hùng lại càng khó hơn...".

 

        Vận may lại đến với tên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2 Nguyễn Khắc Huế thuộc Trung đoàn 2 quân đội Sài Gòn.

        Giữa tiếng pháo nổ rát tai, Nguyễn Khắc Huế ngồi trong công sự khá kiên cổ, chung quanh đầy những chiếc máy bộ đàm. Lính canh phòng vẫn nằm bẹp gí trước công sự. Trung tá Huê báo cáo và nhận lệnh của tướng Lãm, Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật.

        - Dạ bẩm trung tướng! Chúng tôi chưa bao giờ gặp pháo đối phương bắn dữ như vậy. Chúng tôi không ngóc đầu lên được. Nhưng lấy danh dự của người chiến binh Việt Nam cộng hoà, chúng tôi quyết tử thủ đến cùng để chờ lệnh của trung tướng.

        - Ừ! Tao vừa ký quyết định đặc cách thăng lon trung tá cho mày về công trạng mày đã vào được Sê Pôn... và ký lệnh cách chức thằng Trung đoàn trưởng, Trung đoàn phó.

        - Dạ... dạ... Bẩm ơn trung tướng!

        - Ừ! Tao nghe thằng Trung đoàn trưởng đã bám càng trực thăng chạy tháo thân. Tao sẽ xử tội hắn. Bắt đầu từ lúc này, tao giao Trung đoàn 2 lại cho mày chỉ huy và tao lại ký thăng lon đại tá cho mày.

        - Dạ ... bẩm trung tướng, đội ơn trung tướng.

        - Huế!

        - Dạ thưa trung tướng!

        - Mày có biết mày đang đương đầu với lực lượng thằng nào không?

        - Dạ tôi biết ạ!

        - Biết thì thằng nào?

        - Dạ Sư 2 của thằng Nguyễn Chơn ạ.

        - Ai nói với mày?

        - Dạ, ông Trung đoàn trưởng nghe trinh sát và quân báo nói Trung đoàn 2 chúng ta đang đụng đầu với Sư đoàn 2 của Nguyễn Chơn, vậy là đại tá tót lên trực thăng chạy thoát thân, Trung đoàn phó cũng bám đuôi tiếp. Họ nói với nhau rằng đã đương đầu với Sư 2 của thằng Chơn chỉ có chết.

        - Tao hay hết rồi! Mày không được tháo chạy. Tao sẽ xử hai thằng chó đẻ đó.

        - Dạ dạ...

        - Tao thăng đại tá cho mày là để mày chỉ huy Trung đoàn 2, phải đánh bại cho được thằng Chơn. Nếu mày bắt sống được hắn, hay mang cái đầu hắn về được, tao trình tổng thống Thiệu và tưóng Abram thăng lon chuẩn tướng cho mày...

        - Dạ... Con cám ơn trung tướng! Con sẽ cố sức thực hiện cho được lệnh của trung tướng nhưng hiện tại quân thằng Chơn đã xiết chặt vòng vây. Nếu trung tướng không cho bộ binh, máy bay kịp tiếp viện thì khó bề giữ nổi...

        - Mày bảo tao tăng viện bằng cách nào? Máy bay trực thăng không hạ cánh được. Hạ chiếc nào mất chiếc nấy. Đường bộ thì chúng đã cắt và làm chủ... Tao chỉ trông cậy vào tụi mày. Mày phải tự chiến đấu...

        Lãm đang nói bỗng một loạt pháo của đối phương dập đến và tiếp đó là tiếng thét xung phong vang dội của quân đốì phương. Huế không kịp tắt máy. Đầu máy bên kia Lãm nghe tiếng của quân đối phương và tiếng tên Huê rõ mồn một:

        - Tụi bay muốn sống giơ tay hết lên!

        - Dạ... dạ...

        - Đứa nào chỉ huy ở đây?

        - Dạ ... dạ con!

        - Mày tên gì?

        - Dạ con là Nguyễn Khắc Huế, trung tá Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 2, Sư đoàn 1, Vùng 1 chiến thuật...

        - Đứng lên! Đặt hai tay lên gáy, tất cả đi một hàng dọc. Cứ theo đường dây điện thoại mà đi. Đứa nào trái lệnh sẽ bị bắn bỏ...

        - Dạ... dạ chúng con không dám...

        - Đi!

        Lãm ném máy. Rứa là hết! Một lũ chuột ăn hại. Tao sẽ cho bom diệt ráo tụi bay cùng bọn Việt cộng!...

        Hùng vận động lên phía trước, đốc bọn tù binh đang lũ lượt kéo dài chạy nhanh xuống sườn dốc để tránh bom địch...

        Đợi đoàn tù binh rẽ sườn đồi đi xuống, Hùng đi tìm Sư trưởng Nguyễn Chơn... Anh nói với các đồng đội của mình:

        - Đã chiến thắng mấy chục trận nhưng tớ thấy chưa có trận nào thắng lớn như trận này. Sư trưởng Nguyễn Chơn quyết định đưa Trung đoàn 1 Ba Gia của chúng mình nhanh chóng vận động đến bao vây Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 quả là quá sáng suốt. Nếu để chậm, địch sẽ tháo chạy hết. Sư trưởng nói nếu đến chậm chỉ có ngửi phân chúng, quả đúng thật...

        Hùng đốc tổ trinh sát chạy nhanh lên phía trước để kịp báo cáo tình hình cho Sư trưởng biết.

        Cao điểm 660 rộng mênh mông bây giò là một bãi chiến trường tơi tả. Lửa khói mù mịt, nham nhở hố bom, hố pháo; cây cối cháy xém, công sự địch bị lật ngược nắp; ba lô, áo quần, mũ sắt, các loại súng vung vãi khắp mặt đồi. Xác địch nằm ngổn ngang, vắt vẻo trên các bờ công sự... Lần đầu tiên Hùng tận mắt thấy một bãi chiến trường giống như trong bộ phim của Liên Xô khi Hồng quân làm chủ chiến trường ở Stalingrát mà Hùng đã từng xem ở miền Bắc. Chiến thắng đem lại cho Sĩ Hùng những cảm xúc mạnh về niềm tự hào đất nước, quân đội nhân dân Việt Nam bách chiến bách thắng, về Sư 2 và Sư trưởng Nguyễn Chơn. Không hiểu sao, hình ảnh tên lính ngụy Phan Thanh Hải và Phan Thanh Tùng cùng bọn lính ngụy bị bắt ở đồi 723 cứ lởn vởn trong đầu Hùng. Bỗng dưng một câu hỏi đặt ra trong đầu Hùng: "Nếu lúc quân ta tấn công vào mà thủ trưởng Dư gặp em mình chưa kịp đầu hàng thì thủ trưởng Dư giải quyết ra sao?". Hùng chợt lại nhớ lại trận An Sơn, khi thủ trưởng Nguyễn Chơn trao nắm cơm, bi đông nước, túi lương khô của mình cho đồng chí Trần Duy Tung phụ trách dẫn tù binh Mỹ, dặn: "Cho chúng ăn uống tử tế". Lúc ấy, lòng căm thù đang lên, Hùng và anh em muốn giết quách chúng cho xong. Sau đó không lâu, khi ngồi với Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn, Hùng bộc bạch thắc mắc và Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nói: "Trong chiến tranh, khi trận giao chiến đang diễn ra thì người lính chỉ có hai con đường lựa chọn hoặc chiến thắng hoặc chiến bại. Ta không tiêu diệt địch vị tất địch sẽ tiêu diệt ta. Giữa lúc giao chiến mà ai đó do dự để lòng nhân ái chen vào là tự sát. Nhưng, khi kẻ thù đã ở thế đường cùng, đã rơi vào tay chúng ta thì ta phải biết đối xử vối chúng như những con người với con người. Đối với người lính cầm súng cho địch, phần lớn họ là những nạn nhân...". Vậy thì, trường hợp này chắc thủ trưởng Dư cũng xử lý như thế. Tội lỗi anh em, cha con giết nhau không phải do họ muốn mà tất cả đều do bọn cướp nước và bán nước đưa đến cho dân tộc ta, đẩy dân tộc ta vào cảnh huynh đệ tương tàn... Sĩ Hùng tự lý giải. Hùng cũng lại cảm thấy đau xót, rồi đây Thiệu -  Kỳ thi hành Việt Nam hóa chiến tranh, lấy người Việt Nam tiêu diệt người Việt Nam thì máu người Việt Nam vẫn tiếp tục chảy...

        Hoàng hôn xuống. Từ những chân núi lân cận và phía sau những dãy núi xa xa hắt lên những vòm sáng đỏ và ánh chớp của bom, pháo. Gió bắc thổi mạnh, mát lạnh. Sĩ Hùng trút một hơi thở khoan khoái, tiếp tục cùng đồng đội đi tìm Sư trưởng thân yêu của mình và bộ phận chỉ huy tiền phương của sư đoàn trước khi trời đổ tối. Hùng đã thoáng thấy bóng Sư trưởng Nguyễn Chơn.

        Pháo địch từ đâu vu vơ bắn đến cùng mấy quả rốc két từ máy bay phản lực phóng xuống, đất phủ đầy áo quần Nguyễn Chơn. Ông đứng lên giũ qua rồi cùng Phan Thanh Dư và Tiểu đoàn 60 tiếp tục tiến lên... Bỗng Phan Thanh Dư chỉ về ngọn đồi 462. Sau loạt bom kéo dài, địch cho máy bay lên thẳng đáp xuống để bốc các đơn vị thủy quân lục chiến của địch. Sư trưởng Nguyễn Chơn ra lệnh cho pháo phòng không sư đoàn và 12 ly 7 của hai trung đoàn bắn ghìm đầu địch. Một chiếc máy bay địch bốc cháy và rơi ngay sang sườn cao điểm 660 trước mặt ông. Những chiếc khác vừa buông thang xuống cho quân lính trèo lên đã vội vã cất cánh thoát thân. Nhiều tên bị trúng đạn rơi xuống đất. Những chiếc máy bay liều lĩnh định hạ cánh xuống 660 để cứu đồng bọn đều rơi tại chỗ... Trong chiến đấu, mỗi khi cấp trên xuống trực tiếp tham dự trận đánh thì thường xuống cấp dưới trực tiếp như: cấp sư đoàn xuống trung đoàn, trung đoàn xuống tiểu đoàn, tiểu đoàn xuống đại đội... nhưng đôi với Nguyễn Chơn thì khác. Ông luôn có mặt với các mũi nhọn hoặc xuống thẳng các mũi chủ yếu của trận đánh. Do vậy trận đánh dù lớn hay nhỏ nếu có ông trực tiếp chỉ huy thường rất linh hoạt với những quyết định bất ngờ, chính xác làm địch không kịp trở tay. Trong binh pháp cổ phương Đông, Tôn Tử nói, khi kẻ thù đã bị dồn vào bốn bức tường thì phải mở một cửa cho nó ra, nhưng đối vối Nguyễn Chơn thì khác. Ông cho rằng điều trong binh pháp Tôn Tử nói chỉ đúng trong một số trường hợp của các trận quyết chiến chiến lược, còn trong trường hợp giao chiến chiến dịch và chiến thuật thì không thể để một khe hở. Chiến tranh, cả đôi bên đều phải tìm cách tiêu diệt sinh lực, nhưng chỉ tiêu diệt sinh lực thì kẻ địch có thể bổ sung quân số, nên tiêu diệt gọn địch mới kinh hoàng.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vượt qua những máy bay khói bốc nghi ngút sém đen những dòng chữ "USA AIR FORCE". Sĩ Hùng tất tưởi chạy từ giữa cao điểm 660 cùng đơn vị trinh sát đến. Sĩ Hùng vượt lên nói lớn:

        - Báo cáo thủ trưởng!

        - Mi đó Hùng!

        - Dạ Hùng đây thủ trưởng ạ!

        - Mi đang ỏ cao điểm 723 răng qua đây sớm giỏi rứa?

        - Dạ lệnh của thủ trưởng thì phải chạy chớ! Đâu có đi được thủ trưởng... Dạ báo cáo! Em vừa về với Sở chỉ huy Trung đoàn thì thủ trưởng Lập và thủ trưởng Tá lệnh cho em lên gặp thủ trưởng. Các thủ trưởng nói em am hiểu vùng này nên đến giúp thủ trưởng, xem thủ trưởng cần gì.

        - Tụi nó ném bom dữ quá mi ơi! Có lẽ thằng Mỹ tông táng kho tàng cho hết, còn nước còn tát để cuốn gói về nước...

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Vừa rồi Tiểu đoàn 60 trong khi mở đợt tấn công cuối cùng ở cao điểm 723 đã bắt sống được tên đại tá Điền. Đồng chí Trần Như Tiếp, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 60 đã bắt địch mở máy PRC25 lệnh cho tên Điền gọi máy yêu cầu địch ngừng ném bom. Điền ngoan ngoãn gọi "Con cái của chúng ta ỏ đây còn đông lắm!". Nhờ thế mà chúng ném ít đi đó thủ trưởng. Nếu không...

        - Ờ, cậu Tiếp làm việc ấy hay đó vả lại tụi tù binh cũng sợ bom tàn sát thì chúng cũng chết.

        - Thủ trưởng ơi! Em có mang theo lon nước cam lấy được khi máy bay địch thả xuống, thủ trưởng tranh thủ uống đi cho đõ mệt.

        - Có gì nói nhanh lên răng mi cứ chần chừ mãi rứa Hùng?

        - Dạ, thủ trưởng Lập sợ thủ trưởng sốc, không dám báo cáo qua máy, thủ trưởng bảo em lựa lúc nào đó báo cáo thủ trưởng.

        - Chắc có chuyện gì phải không?

        - Dạ thủ trưởng Tiến và thủ trưởng Phan Dương Tuyên bị đạn rốc két từ máy bay địch bắn xuống đã hy sinh rồi ạ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn ném hộp nước cam lăn lông lốc xuống sườn đồi. Ông lảo đảo đưa hai tay vịn lên gốc cây rồi ngồi bệt xuống đất, im lặng hồi lâu. Hùng cảm thấy ân hận vì mình đã báo cái tin đau xót quá sớm. Lẽ ra để chậm lại thì hơn. Lại thêm hai đồng đội, hai người thân nữa của ông ra đi. Ông nhớ đến hình ảnh người trợ lý tác chiến trung đoàn Phan Dương Tuyển dẫn cánh quân hỗn hợp xuất kích trong bom đạn, đánh tạt sườn vào đội hình Tiểu đoàn 3 Lữ đoàn 196 của quân Mỹ ở dọc sông Trầu, cùng Hoàng Văn Suất làm nên chiến công hiển hách ở thung lũng An Sơn - Hiệp Đức...

        Đang cơn đau xé lòng, Trưởng ban tác chiến Phan Thanh Dư từ sau chạy lên:

        - Báo cáo Sư trưởng! Trận đánh trên cao điểm 660 đã kết thúc. Có điện của thủ trưởng Dương Bá Lợi muốn báo cáo với thủ trưởng.

        Giọng Sư đoàn phó Lợi vang lên trong máy:

        - Báo cáo anh! Trận đánh ở cả hai cao điểm 723 và 660 đã kết thúc. Trung đoàn 141 và Trung đoàn 1 của chúng ta đã hoàn toàn kiểm soát trận địa. Đã có báo cáo từ các trung đoàn, các tiếu đoàn phối thuộc. Tôi đang cho tổng hợp chờ anh trở về...

        - Được! Tôi về Sở chỉ huy bây giờ. Anh và anh Chương giải quyết cho tốt công tác thương binh và liệt sĩ, không được để bất cứ thiếu sót nào với các đồng chí của chúng ta.

        - Rõ!

        - Cho bộ phận tham mưu nhanh chóng tổng kết khái quát trận đánh. Anh và anh Chương đợi tôi về.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn dồn sức gạt nỗi đau sang một bên. Ông đứng lên quan sát khu chiến đầy xác giặc, xác máy bay; súng ổng, đạn dược vứt ngổn ngang. Những chiếc công sự địch vừa làm đã bị pháo ta cày xói, hất tung lên. Chiến tranh! Chiến tranh thật tàn khốc. Đế quốc Mỹ và lũ giặc bán nước đã buộc ông và cả dân tộc ông phải cầm súng, cả đất nước ông đang thực hiện lời dạy thiêng liêng của lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh "Không có gì quý hơn độc lập, tự do!"... Ông càng thấy âm mưu hiểm độc của đế quốc Mỹ và bè lũ xâm lược muốn lấy người Việt Nam đánh người Việt Nam, người Việt Nam tàn sát người Việt Nam để phục vụ cho mục đích xâm lược.

        Dưới ánh chiểu tà, ông rảo bước trên khu chiến một lúc rồi giục mọi người đi nhanh trước khi bóng đêm ụp xuống... Bom B52 của giặc vẫn rền vang, rung chuyển núi rừng. Những ngọn đèn pháo sáng xa xa nhập nhòa trên dãy Phú Rệp. Vừa tới sở chỉ huy Sư phó Dương Bá Lợi và Chính ủy Nguyễn Huy Chương ôm chầm lấy Nguyễn Chơn. Dương Bá Lợi hồ hởi:
- Anh Chơn ơi! Chưa bao giờ sư đoàn ta đánh to thắng lớn như thế! Sư đoàn chúng ta đã cho Sư đoàn 1 ngụy một đòn nốc ao. May mà anh trở về kịp, nếu chúng tôi cứ đánh địch theo phương án cũ thì không biết sẽ thế nào? Nếu anh không cho chuyển sang vây kịp thời cao điểm 660 thì chắc địch đã chạy thoát hết.

        Ông Chơn cắt lời ông Lợi:

        - Phương án nào thì chúng ta vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ. Có lẽ đây là một trận phản công có một không hai của sư đoàn ta từ trước tới nay. Được gặp lại nhau sau chiến thắng, tận mắt nhìn thấy kẻ thù gục ngã dưới chân ta, tôi sung sướng lắm anh Chương, anh Lợi ạ... ứa, rứa chớ đồng chí Tùng, Phó chính ủy của chúng ta đi đâu?

        - Dạ, theo lệnh của anh, anh ấy đang xuống các trung đoàn để chăm lo và giải quyết công tác thương binh, liệt sĩ... Bây giờ mời các anh vừa tranh thủ ăn lương khô cho đỡ đói, vừa nghe tôi báo cáo kết quả toàn bộ hai trận đánh ở cao điểm 723 và cả ở cao điểm 660...

        Buổi báo cáo toàn bộ trận đánh gần xong thì có điện thoại của Bộ tư lệnh mặt trận. Ổng Chơn cầm máy:

        - Dạ, báo cáo Tư lệnh! Sư đoàn đã tổng hợp báo cáo từ các đơn vị. Đồng chí Sư phó Dương Bá Lợi xin trực tiếp báo cáo để Tư lệnh rõ.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn chuyển máy cho Sư đoàn phó Lợi:

        - Báo cáo Tư lệnh! Các trận chiến đấu diễn ra ở cao điểm 723 đã có số liệu cụ thể: Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 ngụy bị diệt gọn với 4 tiểu đoàn bộ binh, 1 tiểu đoàn pháo binh, 3 đại đội phối thuộc. Ta diệt và bắt sống 1.870 tên, bắn rơi 50 máy bay các loại, thu toàn bộ vũ khí và quân trang quân dụng, trong đó có 12 khẩu đại bác, 19 khẩu cối hạng nặng, 3 xe ủi đất, 46 máy thông tin bộ đàm PRC25...

        Từ bên kia máy, tiếng đồng chí Tư lệnh Lê Trọng Tấn rất phấn chấn.

        - Chúng tôi vẫn theo dõi chặt chẽ diễn biến các trận đánh của các đồng chí nhưng không ngờ trận đánh ở cao điểm 723 lại chiến thắng lớn đến thế. Tôi không thể nói hết nỗi mừng vui của mình...

        - Vâng! Thưa Tư lệnh, tôi xin được báo cáo tiếp ạ.

        - Đồng chí nói tiếp đi!

        - Dạ, các trận đánh ỏ cao điểm 660 đã diễn ra kịp thời khi Thiệu vừa có lệnh cho Trung đoàn 2 của địch tháo chạy. Đồng chí Sư trưởng đã cho bộ đội cấp tốc vận động bủa vây kín quanh cao điểm 660 và mở cửa cho chúng xuống đường Nava và đường ống dẫn dầu của ta. Ta đã diệt gọn Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 ngụy, diệt và bắt sống 1.300 tên, bắn rơi 36 máy bay các loại, thu toàn bộ vũ khí, có 4 đại bác 105 ly, 50 máy PRC25...

        - Trước hết, tôi xin thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh chiến dịch 702 hoan nghênh tinh thần khắc phục mọi khó khăn, dũng cảm quyết tâm, sáng tạo cùng những thắng lợi to lớn của các đồng chí. Đề nghị đồng chí chuyển lời Bộ tư lệnh mặt trận tuyên dương đến toàn thể Bộ tư lệnh và cán bộ chiến sĩ toàn sư đoàn... Bây giờ đồng chí trao máy lại cho đồng chí Sư trưởng để Thủ trưởng Văn Tiến Dũng nói chuyện.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa cầm máy đã nghe tiếng của Thượng tướng Tổng tham mưu trưởng:

        - Đồng chí Chơn đấy à?

        - Dạ, tôi đây thủ trưởng ạ!

        - Đồng chí Chơn ạ, chưa bao giờ quân ta và Sư đoàn 2 của các đồng chí đánh to thắng lớn đến thế. Tôi xin chuyển lời khen ngợi của anh Ba đến toàn thể các đồng chí trong sư đoàn. Các đồng chí đã cùng các đơn vị toàn mặt trận đập tan tham vọng đến Sê Pôn và âm mưu cắt đứt và triệt phá kho tàng của địch. Sau chiến dịch, chúng ta hy vọng sẽ gặp nhau trong hội nghị tổng kết. Chúc đồng chí và các đồng chí trong Đảng ủy, Bộ tư lệnh sư đoàn sức khoẻ, hoàn thành mọi nhiệm vụ trên giao...

        - Dạ cám ơn thủ trưởng. Xin chúc thủ trưởng sức khoẻ...

        Sự đoàn trưởng Nguyễn Chơn vừa đặt máy thì trợ lý tác chiến bước vào. Chính ủy Nguyễn Huy Chương nói:

        - Có gì gấp cậu báo cáo luôn đi!

        - Vâng! Có lệnh mới của Bộ tư lệnh mặt trận lệnh cho chúng ta. Sau khi ta tiêu diệt xong Trung đoàn 1, Trung đoàn 2 ngụy thì 1 tiểu đoàn dù của Sư đoàn dù ngụy và 1 tiểu đoàn của chiến đoàn thiết giáp ngụy từ Bản Đông tháo chạy theo đường Nava và ông dẫn dầu. Lệnh của Tư lệnh mặt trận cho Sư đoàn 2 phối hợp với một đơn vị bạn tiếp tục truy kích tiêu diệt, không cho chúng chạy thoát, không cho máy bay địch hạ cánh bốc quân... Báo cáo hết!

        Nghe sĩ quan tác chiến báo cáo xong, Chính ủy Chương trầm ngâm giây lát rồi nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn. Hiểu ý, Sư trưởng Nguyễn Chơn hỏi:

        - Đồng chí Dư đâu rồi hè?

        - Dạ báo cáo Sư trưởng tôi đây ạ.

        - Trung đoàn 141 của ta vẫn còn ỏ gần khu vực đó chứ?

        - Vâng!

        - Anh Lợi, anh Chương ạ, tôi đề nghị cho Trung đoàn 141 tiếp tục truy kích bọn dù và bọn tăng thiết giáp. Chúng ta phải triển khai nhanh mới kịp.

        - Vâng chúng tôi thống nhất với Sư trưởng nên giao nhiệm vụ này cho Trung đoàn 141.

        - Tôi đề nghị anh Chương cố gắng làm công tác tư tưởng cho bộ đội, khắc phục mệt mỏi tiếp tục đánh địch.

        - Đúng thế anh Chơn ạ. Đề nghị anh trực tiếp ra lệnh cho Trung đoàn 141 luôn...

        Sư phó Dương Bá Lợi báo cáo:

        - Anh Chơn ơi! Châu Sa, Trung đoàn trưởng đi kiểm tra chiến trường bị B52 lạc đường nên chưa về đến trung đoàn...

        Sư đoàn trưởng Chơn nhìn Phan Thanh Dư:

        - Chà! Rắc rối đó chớ! Đồng chí Phan Thanh Dư!

        - Dạ có tôi!

        - Chừ cậu đi thẳng xuống Trung đoàn 141, thay Châu Sa chỉ huy trung đoàn triển khai đánh địch ngay. Cho trung đoàn bao vây, chia cắt chúng từng cụm, tiêu diệt ngay trên Đường 9, không để chúng chạy về Lao Bảo hay sang các ngọn đồi phía Đông.

        - Rõ! Nhưng...

        - Nhưng sao? Cậu ngại mệt hay ngại khó?

        - Không phải vậy đâu thủ trưởng. Tôi chiến đấu cạnh thủ trưởng bao nhiêu năm sao thủ trưởng lại hỏi vậy...

        - Vậy đang lúc khẩn cấp cậu "nhưng" cái gì hè? Cậu nói mình nghe coi!

        - Đánh địch là công việc hàng ngày, nhưng tôi chỉ ngại tôi xuống chỉ huy anh em ở đó họ không nghe vì tôi chưa phải cấp chỉ huy của họ...

        - Tưởng chuyện chi, chuyện đó cậu khỏi lo. Sẽ có liên lạc và trinh sát dẫn cậu đi cho nhanh, cho an toàn...

        - Rõ!

        - Chừ cậu là Trung đoàn trưởng, toàn quyền chỉ huy trận đánh này của trung đoàn. Mình sẽ thông báo cho trung đoàn ngay.

        Hai người đang trao đổi thì chợt có tiếng của Trung đoàn trưởng Châu Sa vang lên trong máy:

        - Báo cáo Sư trưởng! Tôi đã về đến đơn vị. B52 ném nát không còn nhận ra đường nên đi lạc đường thủ trưởng ạ. Tôi xin trực tiếp nhận lệnh của thủ trương...

        - Rứa tốt rồi. Bọn mình đang lo...

        Nguyễn Chơn truyền đạt lại lời khen ngợi của Tổng tham mưu trưởng để ông Chương và ông Lợi biết rồi chuẩn bị cùng tổ liên lạc, tiểu đội trinh sát, thông tin đi thẳng xuống Trung đoàn 141 trong đêm. Dương Bá Lợi kiên quyết không để ông đi vì thấy Sư trưởng của mình quá thấm mệt. Mặt Sư trưởng trở nên tóp rọp, hốc hác, áo quần xơ xác, đầy bùn đất. Ông Lợi nhất định giành để mình đi, nhưng Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        - Ai đi cũng rứa thôi! Anh ở nhà cùng anh Chương tiếp tục tổng hợp tình hình các nơi gửi về để chuẩn bị báo cáo chính thức lên Mặt trận đồng thời lo công tác hậu cần cho bộ đội, không để một trung đội tiểu đội nào thiếu đói, đảm bảo tốt chính sách thương binh liệt sĩ. Tôi đã gọi điện báo cáo với anh Đồng Sĩ Nguyên về số tù binh địch, với hơn ba ngàn tù binh, ta làm sao nuôi nổi trong một ngày nên để nghị chuyển chúng sớm về Bộ tư lệnh 559. Các đồng chí nhớ ghi lại đầy đủ các thông báo của Mặt trận để tôi đọc khi trở về.

        -  Rõ! Anh lên đường chú ý cẩn thận...

        Dương Bá Lợi gọi bộ phận trinh sát đến dặn dò đưa Nguyễn Chơn xuống Trung đoàn 141 không được để sơ suất, mất cảnh giác với tàn quân rơi rớt của địch...

        Đêm xuống nhanh. Xa xa, tiếng pháo vẫn ầm ầm. Nguyễn Chơn đang đi chợt vấp phải một mảnh máy bay của địch, máu ở chân ông toé ra. Ông ngồi lên tảng đá để đồng chí y sĩ băng lại rồi đi tiếp. Chốc chốc ông lại nhìn xuống bàn chân phải đã mất ngón út, lòng xao xuyến nhớ lại ngày ấy...

        Vào chiến trường, trở về quê hương hơn mười năm nhưng ông chưa một lần nhận được tin tức của gia đình. Ồng chợt nhớ lại lời mẹ: "Chơn ạ! Con là con trai cả, con ở nhà thêm một thời gian đặng cưới vợ xong rồi đi mô thì đi. Cha mẹ lớn tuổi rồi, cha mẹ mong có chút cháu nội...". Lúc ấy, ông còn quá ít tuổi để hiểu được nỗi lòng cha mẹ. Nay ông đã bước sang tuổi 43 rồi, ông càng thấu hiểu được nỗi lòng cha mẹ. ông thầm gọi: "cha mẹ ơi, từ ngày rời gia đình, rời cha mẹ ra đi chiến đấu, con chỉ có đồng bào, đồng chí, đồng đội thương yêu, đùm bọc che chở, chăm lo cho con từ bữa ăn đến giấc ngủ, và cũng tận mắt nhìn thấy đồng bào, đồng chí, đồng đội thân yêu của con ngã xuống. Đau thương chồng chất đau thương, hận thù quân giặc chồng chất hận thù, con chẳng có một giây phút nào dành cho riêng mình. Con nhớ lại hôm ấy, hình ảnh mẹ gầy, thấp nhỏ, chiếc áo nối lưng, chiếc nón còi quàng khuỷu tay, tiễn con qua cầu Đỏ rồi trở về. cầu Đỏ hôm ấy nước sông lớn, gió thổi mạnh, sóng oàm oạp vồ vào mạn cầu. Mẹ lau nước mắt rồi quay về. Qua khỏi cầu, mẹ dừng lại, quay mặt nhìn theo bước con đi rồi mẹ lau nước mắt, lững thững trở về. Hẳn là lúc ấy mẹ buồn lắm. Sau những trận chiến thắng lớn, con càng nhớ cha, nhớ mẹ, nhớ các em con, nhớ vô kể. Con nhớ mẹ dành dụm tiền mua bánh ú cho con mang theo, may áo quần cho con lên đường đánh giặc. Con mong ngày thắng lợi hoàn toàn để cả nhà mình sum họp. Con tin rằng cha mẹ sẽ vui sướng, sẽ tự hào về đứa con trai yêu quý của cha mẹ đã hết lòng chiến đấu cho độc lập, phụng sự suốt đời cho Tổ quốc, quê hương. Con mong một ngày được trở về làng Phú Lộc, trở về vùng Nam Ô thân thương để cùng mẹ ra đồng, để con được ôm mẹ hôn lên má mẹ như ngày con còn bé mỗi khi ngồi vào lòng mẹ. Mẹ ơi! Ngày ấy chắc không còn xa nữa. Nhưng mẹ ơi, nếu ngày ấy con mãi mãi ra đi như bao nhiêu đồng chí khác của con thì mẹ đừng buồn, đừng khóc. Mẹ ơi! Ngón chân út của con không còn nhưng nó vẫn mãi mãi là niềm tự hào của con, giúp con có thêm nghị lực để lên đường ra mặt trận. Cứ mỗi khi vấp phải vật gì làm con đau đớn, nhìn thấy bàn chân thiếu ngón út con lại nhớ mẹ, nhớ cha da diết...".

        Nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn lặng im, trầm ngâm như đang chịu đựng cơn đau đớn, người chiến sĩ quân y liền nói:

        - Em đã cố băng nhẹ nhưng hình như thủ trưởng vẫn đau lắm phải không ạ?

        Sư trưởng Nguyễn Chơn miễn cưỡng cười:

        - Ăn nhằm chi cậu! Có thấm chi so với những lần mình bị thương các trận trước.

        Đêm mênh mông. Nguyễn Chơn quan sát toàn khu chiến. Chỉ một tháng trước, ồn ào bom đạn là thế, núi đồi rung chuyển là thế mà nay vùng đất này đã trở nên thê lương, điêu tàn, xơ xác... Nguyễn Chơn nhìn khu chiến rồi bước nhanh trong đêm. Sĩ Hùng từ phía sau chạy lên vừa thở vừa nói:

        - Báo cáo Sư trưởng!

        - Có chi đó mi, Hùng?

        - Dạ thủ trưởng Lợi và thủ trưởng Chương điện mời thủ trưởng quay về sở chỉ huy!

        - Có việc chi mi biết không?

        - Dạ các thủ trưởng nói theo lệnh của Sư trưởng, Trung đoàn 141 cùng đơn vị bạn ở Binh đoàn 70 đã giải quyết xong hai tiểu đoàn dù và thiết giáp của địch. Ta đã diệt và bắt sống toàn bộ...

        - Rứa thì tốt quá! Chúng ta không phải lội đêm để xuống đó nữa...

        - Dạ báo cáo!

        - Còn chi nữa mi nói luôn đi!

        - Mời thủ trưởng về để trực tiếp nghe thông báo của Bộ tư lệnh chiến dịch.

        Sĩ Hùng và Sư trưởng Nguyễn Chơn có mối quan hệ đặc biệt. Tuy ông chưa có vợ nhưng Hùng luôn luôn coi mình như đứa con cả của ông. Trong sinh hoạt thường ngày những lúc thân tình, Hùng hay xưng hô với Sư trưởng là "con với ông". Sư trưởng Nguyễn Chơn có lúc nhắc nhở với Hùng rằng trong đơn vị chỉ có tình đồng chí, đồng đội, anh em, bạn bè... nhưng Hùng vẫn thói quen không sửa nên ông cũng mặc. ông cũng hay xưng hô mi tớ, mi tao với Hùng. Sư đoàn tuy đông, nhưng ai đã sống cạnh ông đều nhận được từ ông sự quan tâm, chăm lo chân thành, nhất là những thời khắc khó khăn ngặt nghèo.

        Về tới Sở chỉ huy chiến sĩ công vụ đã chuẩn bị sẵn cơm ăn và nước uống. Ông đang dở bữa ăn cùng Chính ủy Nguyễn Huy Chương và Sư phó Dương Bá Lợi thì có điện của Mặt trận nhưng không phải điện của Tư lệnh và Chính ủy mà là của cơ quan tham mưu tác chiến thông báo tình hình.

        - Báo cáo Sư trưởng! Tôi là sĩ quan tham mưu tác chiến của Mặt trận, phụ trách công tác tổng hợp hoạt động toàn bộ chiến dịch của chúng ta.

        - Tốt lắm! Tôi cũng đang nóng lòng muốn biết. Đồng chí nói đi!

        - Vâng! Có lẽ, trong hội nghị tổng kết nay mai thì sẽ đầy đủ số liệu hơn, cụ thể hơn, nhưng để giúp các đồng chí nắm tình hình kịp thời, đồng chí Tư lệnh lệnh cho tôi tranh thủ thông báo những nét cơ bản trước để thủ trưởng các đơn vị nắm. Vâng! Báo cáo Sư trưởng sau 52 ngày đêm từ 31 tháng 1 đến hôm nay 23 tháng 3 năm 1971, ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 21.100 tên địch, trong đó diệt và làm bị thương 19.960 tên, bắt 1.140 tên. Trong số đơn vị địch bị tiêu diệt gọn, có nhiều đơn vị bộ binh tinh nhuệ và binh chủng kỹ thuật của địch. Ví dụ như ta đã diệt gọn Lữ đoàn 3 dù, Trung đoàn 1, Sư đoàn 1 bộ binh, Lữ đoàn thủy quân lục chiến 147, nhiều tiểu đoàn bộ binh khác như Tiểu đoàn biệt động quân 39, Tiểu đoàn 8 dù, Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 3 Sư đoàn 1, Tiểu đoàn 2, Tiểu đoàn 3, Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 2 Sư đoàn 1 ngụy ở cao điểm 660, ta đã tiêu diệt Tiểu đoàn pháo, tiêu diệt 1 lữ đoàn kỵ binh bay, 4 thiết đoàn gồm thiết đoàn 4, 7, 11 và 17...

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng về phương tiện chiến tranh ta đã phá hủy 556 máy bay trong đó có 505 máy bay lên thẳng, bắn chìm 43 tàu, phá hủy 1.138 xe quân sự, phá hủy 112 khẩu pháo và súng cối hạng nặng, phá và đốt 25 kho dự trữ chiến dịch của địch trong đó có 1 triệu lít xăng và 1.000 tấn đạn dược. Ta thu được 2 máy bay lên thẳng, 24 xe các loại mà chủ yếu là xe M141, tăng, xe M113, 571 khẩu pháo, 7 khẩu ĐKZ, 2.268 súng bắn thẳng, 274 máy vô tuyến điện, trên 100 tấn đạn và quân dụng... Tôi cũng xin báo cáo để thủ trưởng phấn khởi, riêng Sư đoàn 2 của thủ trưởng kịp thời triển khai vây ép địch ở cả cao điểm 723 và cao điểm 660, tiến công tiêu diệt luôn Trung đoàn 2 Sư đoàn 1 ngụv trên dãy Phú Rệp. Riêng ở điểm cao 723, tiêu diệt và bắt sống 1.870 tên. Cùng lúc sư đoàn đánh địch ở cao điểm 723, Sư đoàn đã tấn công tiêu diệt Trung đoàn 2 Sư đoàn 1 ngụy ỏ cao điểm 660 diệt 950 tên bắt 365 tên. Vậy chúng tôi xin sơ bộ thông báo để thủ trưởng và sư đoàn biết.

        - Rất cám ơn đồng chí Hoàng Giong! Chúc các đồng chí sức khoẻ.

        - Báo cáo! Thủ trưởng Lê Quang Đạo muốn nói chuyện với thủ trưởng.

        - Thế à?

        - Anh Chơn đấy hả?

        - Vâng! Tôi Chơn đây thủ trưởng!

        - Anh Chơn sức khoẻ vẫn tốt chứ?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng khoẻ lắm ạ.

        - Thành tích của Sư 2 vừa qua rất xứng đáng được khen ngợi trong toàn quân. Bộ tư lệnh chiến dịch nhiệt liệt khen ngợi chiến công của các đồng chí. Các đồng chí đã anh dũng, kịp thời bẻ gãy và đập nát hoàn toàn các mũi nhọn hòng thọc sâu vào Sê Pôn của Mỹ -  ngụy.

        - Dạ cám ơn thủ trưởng!

        - Bộ tư lệnh hoan nghênh tinh thần dũng cảm, vượt khó của đồng chí và anh em, nhờ đó đã góp phần quan trọng để chiến dịch thắng lợi to lớn toàn diện, đảm bảo an toàn tuyến giao thông vận tải chiến lược sống còn của ta. Căn cứ vào thành tích của các cá nhân và đơn vị, Bộ tư lệnh chiến dịch đã đề nghị lên Quân ủy Trung ương và Nhà nước tặng thưởng 5 huân chương Quân công, trong đó có đồng chí. Tôi đề nghị sư đoàn tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng trong đợt tấn công địch ở cao nguyên Bôlôven sắp đến. Kế hoạch giải phóng cao nguyên Bôlôven, Bộ tư lệnh sẽ giao nhiệm vụ cụ thể cho sư đoàn... Giải phóng Bôlôven lần này chỉ giao cho Sư đoàn 2 và một vài đơn vị kỹ thuật phối hợp. Đề nghị đồng chí và Đảng ủy Sư đoàn lãnh đạo tư tưởng bộ đội cho tốt. Bổ sung quân số, vũ khí, trang bị, nếu có gì thiếu đồng chí báo cáo để chúng tôi giải quyết... Đồng chí chuyển lời thăm hỏi của tôi và Bộ tư lệnh tới anh em và các đồng chí trong Bộ tư lệnh Sư đoàn.

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng tôi rõ rồi. Riêng tôi có một nguyện vọng muốn đề đạt với thủ trưởng.

        - Đồng chí có thể nói luôn.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, việc khen thưởng 5 huân chương Quân công cho sư đoàn, tôi rất phấn khởi... Nhưng riêng cá nhân tôi, xin thủ trưởng đừng đưa vào danh sách, bởi còn nhiều anh em cán bộ chiến sĩ trong sư đoàn công lao to lớn lắm thủ trưởng ạ.

        - Ồ! Bộ tư lệnh Mặt trận cũng như anh Văn Tiến Dũng đánh giá rất cao hành động vượt mọi khó khăn, kịp trở về đơn vị chỉ huy chiến đấu của đồng chí. Hơn nữa, nhờ ý kiến đồng chí đã kịp đưa ra, chuyển đổi phương án đánh địch ở cao điểm 723 và nhanh chóng vây ép địch ở cao điểm 660 không để địch kịp chạy thoát nên các trận đánh đã diễn ra nhanh gọn, tiêu diệt và bắt sống hoàn toàn Trung đoàn 1, Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 của địch. Trận đánh ấy đã gây chấn động lớn cho quân địch trên toàn mặt trận của chiến dịch và gây chân động mạnh tới bọn cầm quyền Mỹ -  ngụy. Tin tức tình báo cho biết, tuy Thiệu là tên tay sai đắc lực, con chiên ngoan đạo của đê quốc Mỹ nhưng hắn đã bí mật có chủ trương riêng cho tướng lĩnh của hắn là: khi tiến vào Bản Đông -  Sê Pôn nếu con số thương vong lên đến ba ngàn thì tìm cách rút lui. Hắn cũng biết quân lính của hắn sợ núi rừng, sợ đất thánh của ta. Khi nghe Trung đoàn 2 ngụy kêu cứu, muốn tháo chạy, Thiệu và Hoàng Xuân Lãm đã ra lệnh cho rút chạy và định tìm cách để cứu bằng đường không... Cái hay của sư đoàn ta trong khi đơn vị đang vây chặt và tấn công địch ở cao điểm 723, đồng chí đã dứt ra một trung đoàn để nhanh chóng vận động chuyển sang kịp bao vây, khống chế chặt cả đường không lẫn đường bộ ở điểm cao 660. Nhờ vậy, cùng lúc chúng ta đã tiêu diệt gọn cả hai trung đoàn quân địch ở cả điểm cao 723 và 660, sau đó sư đoàn đã góp sức cùng đơn vị bạn tiêu diệt và bắn sống nốt một tiểu đoàn dù và thiết đoàn còn lại đang tháo chạy ...

        -  Vâng cám ơn thủ trưởng! Nhưng không có sự chỉ đạo, động viên của Bộ tư lệnh Mặt trận, không có sự nhất trí của Bộ chỉ huy Sư đoàn và cán bộ chiến sĩ trong sư đoàn thì tôi làm được gì thủ trưởng?

        - Sắp đến, sư đoàn nhận nhiệm vụ tiếp tục đánh địch giải phóng cao nguyên Bôlôven, bảo vệ hành lang, kho tàng của ta, đồng chí nhớ rút ra bài học kinh nghiệm vừa qua, tìm nguyên nhân để phát huy, chuẩn bị đợt tấn công mới cho tốt.

        - Dạ rõ!

        - Đồng chí Chơn này!

        - Dạ báo cáo thủ trưởng tôi đang nghe ạ!

        - Ờ! Còn vấn đề này, nhân tiện tôi cũng nêu lên để sư đoàn tiếp tục phát huy. Đấy là những ngày sư đoàn hành quân ra khu chiến theo lệnh của Bộ nhưng đồng chí đã vận dụng kết hợp vừa cho bộ đội nghỉ ngơi, bồi dưỡng sức khoẻ nhưng cũng vừa tranh thủ huấn luyện trên thao trường. Thêm nữa là việc xây dựng trận địa giả trên khu chiến, bắn đạn thật, tập vượt qua cửa mở, đồng thời cho toàn thể cán bộ chỉ huy các cấp trong sư đoàn đi nghiên cứu địa hình, địa vật khu chiến, xây dựng công sự chu đáo cho bộ đội nên khi vào chiến dịch các đồng chí đã giành quyền chủ động trên toàn bộ khu chiến,, bộ đội không bị bỡ ngỡ, không bị tôn thất đáng tiếc...

        - Vâng báo cáo thủ trưởng! Kinh nghiệm nhiều năm chiến đấu trên chiến trường buộc chúng tôi phải sẵn sàng đánh địch bất cứ giờ nào, bất cứ ở đâu...

        - Đúng thế! Công tác chuẩn bị chiến trường của các đồng chí rất tốt nên mới góp phần đưa đến thắng lợi hôm nay và hạn chế rất nhiều tổn thất. Lẽ ra...

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng tôi đang nghe!

        - Lẽ ra Bộ tư lệnh mời đồng chí lên trao đổi kỹ, nhưng đường xa mà địch vẫn đánh phá rất ác liệt nên còn nhiều vấn đề chưa trao đổi hết. Hôm nay trên đường dây tải ba, tôi chỉ trao đổi mấy vấn đề chính. Tôi thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận chúc đơn vị lên đường lập được nhiều chiến công mới.

        - Vâng xin cám ơn thủ trưởng và các thủ trưởng trong Bộ tư lệnh. Nhờ thủ trưởng chuyển lời chúc sức khoẻ của chúng tôi tới các thủ trưởng trong Bộ tư lệnh và thủ trưởng Văn Tiến Dũng. Tôi thay mặt cán bộ chiến sĩ toàn sư đoàn xin hứa với Bộ tư lệnh sẽ hoàn thành nhiệm vụ như trên mong muốn...

        Nguyễn Chơn đặt máy. ông quay lại, tiếp tục bữa ăn tối trong Sở chỉ huy Sư đoàn. Mọi người vừa ăn vừa nói chuyện rôm rả. Từ ngày thành lập sư đoàn, chưa có chiến dịch nào mà sư đoàn đánh to thắng lớn như thế... Bữa cơm qua đi chưa được bao lâu thì cán bộ các cấp trung đoàn, tiểu đoàn đã có mặt. Niềm vui thể hiện rõ trên khuôn mặt rạng rỡ của họ.

        Trưởng ban tác chiến Phan Thanh Dư hóm hỉnh nói với Sĩ Hùng:

        - Cậu nhớ không Hùng?

        - Dạ em nhớ ông thầy bói nói dạo ấy rồi. "Mày ạ! Tài năng của ông Chơn này sẽ còn đưa ông ấy đi xa lắm. Chưa dừng lại ở đáy đâu...". Răng anh bói giỏi rứa hè?

        - Mày láu cá vừa chớ, mới vô Nam được năm, bảy năm mà mày đã nói rặt tiếng trong ni. Thầy bói thì mắt mù chớ tao mắt có mù mô, răng mày gọi tao là thầy bói?

        - Dạ không à. Lần trước đánh trận Việt An xong, anh cũng nói về thủ trưởng Chơn, rằng ông này rồi sẽ tiến xa lắm. Bây giờ thủ trưởng Chơn đã lên sư trưởng mấy năm rồi anh cũng lại nói thế...

        - Chớ răng! Mày cứ sống để mà coi. Đạn địch nó chê ông Chơn người nhỏ bé mày không biết sao?

        - Ô rứa thì thầy bói sai rồi đó. Anh quên thủ trưởng Chơn đã mấy lần bị thương rồi à?

        - Ờ hè.

        Sĩ Hùng và Phan Thanh Dư ngồi cạnh nhau, đang nói chuyện vui thì Chính ủy Nguyễn Huy Chương hỏi:

        - Các đơn vị đến đủ chưa để ta vào cuộc họp.

        Lúc mọi người đã đâu vào đấy, Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng lên:

        - Thưa các đồng chí! Sư đoàn chúng ta vừa lập được chiến công lớn chưa từng có. Chúng ta đã đánh đòn nốc ao Sư đoàn 1 ngụy, góp phần trực tiếp to lớn vào đại thắng của quân ta trong chiến dịch phản công đánh bại hoàn toàn chiến dịch Lam Sơn 719 của Mỹ ngụy. Trong niềm vinh quang rạng rỡ về chiến thắng của sư đoàn, tôi đề nghị tất cả chúng ta đứng lên dành phút mặc niệm để tương nhớ các đồng chí, đồng đội thân yêu của chúng ta đã hy sinh anh dũng, trong đó có đồng chí Tiến, đồng chí Phan Dương Tuyển... Nhân dịp này, chúng ta xin tưởng nhớ đến đồng chí Lê Hữu Trữ, đồng chí Nguyễn Minh Đức và các đồng chí khác đã hy sinh cho sự lớn mạnh của sư đoàn chúng ta hôm nay. Phút mặc niệm bắt đầu...

        Trong phút trầm lắng, trang nghiêm trong căn hầm chỉ huy, Nguyễn Chơn như nghe văng vẳng lời của Bác Hồ: "Cuộc kháng chiến dù còn lâu dài và gian khổ nhưng nhất định sẽ thắng lợi...". Ông chợt nghĩ đến một ngày, sư đoàn ông và các cánh quân của quân đội nhân dân Việt Nam sẽ ào ạt, dũng mãnh tiến vào giải phóng Đà Nẵng, giải phóng Sài Gòn, quét sạch bóng quân thù, giải phóng quê hương, Tổ quốc để nhân dân đời đời thoát khỏi ách xâm lược...

        Cuộc họp triển khai chiến dịch giải phóng cao nguyên Bôlôven kéo dài tối khuya. Khi các cán bộ trong sư đoàn đã về, Sư trưởng Nguyễn Chơn trằn trọc mãi. Ngày mai, ông phải dẫn đoàn cán bộ sư đoàn đi nghiên cứu khu chiến. Ông muốn ngủ để lấy sức mai đi nhưng không thể chợp mắt nổi. Ông ngồi lên tảng đá trước căn hầm, ngửa mặt nhìn bầu trời Nam Lào đầy sao, chốc chốc một ngọn gió mát từ phía Bắc thổi qua đem lại cho ông cảm giác dễ chịu...

        Ông thấy nhớ thương da diết Sư trưởng Lê Hữu Trữ và Chính ủy Nguyễn Minh Đức. Ông cũng chợt nhớ đến ông Đào Ngọc Chua, người đã trực tiếp đưa ông vào con đường chiến đấu. Ông Chua cũng như tất cả cán bộ, nhân dân miền Nam đã chịu đựng biết bao gian khổ, đắng cay, tủi nhục trước kẻ thù hung hãn. Ông nhớ những ngày gian khổ đi đón tàu không số trên bãi biển đèo Hải Vân. ông thầm gọi: "Anh Chua ơi! Anh Trữ, anh Đức ơi! Trận vừa qua sư đoàn ta đánh to thắng lớn lắm các anh ạ. Cuộc chiến tranh mà các anh đã nếm trải những ngày gian khổ, ác liệt nhất với giặc Mỹ xâm lược đang đi vào hồi kết... Ngày ấy chắc sẽ không còn xa nữa...".

        ... Miên man suy nghĩ rồi Nguyễn Chơn đứng lên đi vào căn hầm chỉ huy cố ngủ lấy sức để ngày mai còn lên đường cùng đoàn cán bộ nghiên cứu đánh địch trên cao nguyên Bôlôven. Trời đầy sao. Những vì sao nhấp nháy như cũng muốn chia sẻ những suy nghĩ của Nguyễn Chơn.

         

        Chiến dịch Lam Sơn 719 thảm bại, không chỉ làm Hoàng Xuân Lãm, Nguyễn Văn Thiệu mà những quan thầy của chúng cũng đắng cay, chua xót.

        Từ Pari, Kítxinhgơ đi thẳng đến Nhà Trắng để dự cuộc họp hội đồng an ninh quốc gia do Tổng thống Mỹ Níchxơn triệu tập để nghe viên cố vấn đặc trách quân sự của tổng thống tường trình chiến dịch thảm bại Lam Sơn 719, một kịch bản Việt Nam hoá chiến tranh do Níchxơn đích thân chỉ huy soạn thảo. Kítxinhgơ cảm thấy lo ngại khi đặt chân vào phòng họp. Kítxinhgơ thấy nét mặt Tổng thống cau có nặng nề.

        Các thành viên hội đồng cũng là những gương mặt quen thuộc từ Bộ trưởng Quốc phòng, Ngoại trưởng, cố vấn quân sự, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân đến Giám đốc Cục tình báo Trung ương...

        Những kẻ có mặt ở đây đều thấy rõ sự cay cú của Níchxơn. Trước khi trở thành Tổng thống, ỏng ta đã lớn tiếng chỉ trích người tiền nhiệm rằng Giônxơn tuy tàn bạo leo thang chiến tranh đẫm máu nhưng cũng lại run sợ, không dám cho Oétmolen mơ rộng chiến tranh sang Campuchia để đánh vào đất thánh của Việt cộng, để tiêu diệt Việt cộng tận gốc. Nay đến lượt ông ta, ông ta hoàn toàn khác, ông ta có đầy đủ ý chí và bản lĩnh và vì vậy, năm trước lên thay Giônxơn, năm sau ông ta quyết định cho tướng Abram thay Oétmolen thực hiện tham vọng mở rộng chiến tranh sang đất Campuchia. Sự kiện ấy cũng đã gây chấn động nước Mỹ bằng việc khiêng hơn ba ngàn xác lính Mỹ về nước và một vạn lính quân đội Sài Gòn tử trận. Nhân dân khắp cả nước Mỹ ào lên phản đốì, đòi tống cổ Níchxơn, tên giết người ra khỏi Nhà Trắng...

        Như con bạc khát nước, ông ta trở nên điên rồ, bất chấp tất cả, tiếp tục lao vào canh bạc mới với chiến dịch Lam Sơn 719, cho phép Abram tiếp tục mở rộng cuộc chiến tranh sang Lào, triệt phá kho tàng và tuyến đường vận chuyển chiến lược của Bắc Việt Nam vào miền Nam Việt Nam. Một lần nữa, Níchxơn thua trắng tay, canh bạc bị đối phương hốt gọn... Vậy giờ đây, đối với kẻ hiếu chiến, Níchxơn hối hận hay đang tiếp tục mưu đồ mới cho học thuyết ảo tưởng điên rồ về một chiến lược Việt Nam hoá chiến tranh để tiếp tục xâm lược Việt Nam, xâm lược ba nước Đông Dương...

        Ông ta dằn vặt, luôn tự hỏi để xác định lời giải một bài toán -  Một bài toán mà chưa bao giờ nước Mỹ đầu hàng bỏ cuộc. Có lúc ông ta dao động cho rằng: thà nhút nhát hơn đôi chút như Giônxơn đôi khi lại còn hơn. Nó còn che đậy được sự yếu kém của quân Mỹ và đội quân bản xứ Sài Gòn. Còn cứ thẳng thừng thi thố như ta lại càng làm bộc lộ mọi sự hèn kém nhục nhã của quân Mỹ và quân Nam Việt Nam. Kế hoạch Việt Nam hoá chiến tranh bằng sức mạnh của quân đội Sài Gòn với vũ khí, phương tiện chiến tranh Mỹ, với ưu thế tuvệt đối của hoả lực Mỹ, một hệ thống cố vấn Mỹ... đang có nguy cơ phá sản. Ông ta hy vọng khi mở rộng cuộc chiến tranh sang Lào bằng kịch bản chiến dịch Lam Sơn 719 do ông ta cùng với Nguyễn Văn Thiệu, viên đại sứ Bâncơ và viên tướng bốn sao Abram soạn thảo đã được Hội đồng tham mưu trưởng liên quân hoan nghênh đón nhận sẽ thắng lợi, nhưng thực tế thật phũ phàng thay...

        Kítxinhgơ bước vào phòng họp cảm thấy lạnh lùng, chẳng ai muốn nói với ai. Thấy không khí ảm đạm, nặng nề khác thường, Níchxơn lên tiếng:

        -  Thưa quý vị! Hôm nay Tổng thông của quý vị mời quý vị đến đây là để nghe tướng Hâygơ từ mặt trận Đường 9 -  Nam Lào trở về, tường trình lại kết quả của chiến dịch Lam Sơn 719 mở rộng chiến tranh sang Lào, đánh thẳng vào kho tàng và các tuyến đường vận chuyển chiến lược của Bắc Việt Nam. Tướng Hâygơ đã trực tiếp xuống Sư đoàn 1, Quân đoàn 1 quân đội Nam Việt Nam, đơn vị mang sứ mạng cắm lá cờ chiến thắng lên thị xã Sê Pôn, trung tâm đầu não, trung tâm kho tàng của các tuyến hành lang chiến lược của cộng sản Bắc Việt Nam. Tư lệnh quân Mỹ ở Việt Nam, tướng Abram đã nói những gì, ông đại sứ Bâncơ của chúng ta ỏ Sài Gòn đã nói những gì và cả Thiệu -  Kỳ đã nói những gì, đã hứa những gì vói chúng ta. Họ đã cam kết những gì về chiến dịch này và thực tế đã đạt được những gì? Tôi mời tướng Hâygơ tường trình lại để quý vị rõ.

        Níchxơn vừa ngồi xuống, Hâygơ đã vội vàng đứng lên. Ông ta đi thẳng đến tấm bản đồ đã treo sẵn trên giá về khu chiến Đường 9 -  Nam Lào. Hâygơ nghiêm chỉnh trong bộ quân phục tướng bốn sao, cung cách đàng hoàng hơn nhiều hồi là tiểu đoàn trưởng của Lữ 196 bị đánh tơi tả hết Bà Rịa -  Vũng Tàu đến Quảng Nam -  Đà Nẵng. Kẻ thù của ông ta hồi đó không ai khác chính là Nguyễn Chơn, người anh hùng của quân giải phóng miền Nam. Nguyễn Chơn đã nhiều lần chỉ huy đơn vị đánh quỵ lữ đoàn của ông ta, đặc biệt trong trận Tiên Phước và An Sơn -  Hiệp Đức. Nay cũng chính người anh hùng dép lốp, áo vải ấy lại chỉ huy hạ đòn nốc ao cả hai trung đoàn thiện chiến nhất của quân đội Sài Gòn ở cao điểm 723 và 660...

        Hâygơ thận trọng dè dặt nhìn khuôn mặt gãy với chiếc mũi nhọn như mỏ diều hâu lại vếch sang một bên của Níchxơn.

        -  Thưa Tổng thống, thưa quý vị, quý ngài! Trước ngày mở cuộc hành quân, ngài Bộ trưởng Quốc phòng đã có chuyến đi điều tra mật về tình hình Nam Việt Nam. Ngài cũng đã báo cáo kết quả chuyến đi kiểm tra thị sát về cuộc hành quân Lam Sơn 719. Lần trước trong cuộc họp do Tổng thống triệu tập với sự có mặt của các quý vị, quý ngài cũng như hôm nay và con số mà ngài nắm được trong năm 1970 là: đã có 40 ngàn tấn hàng của miền Bắc được vận chuyên vào Nam qua hành lang Sê Pôn. Quân đội Sài Gòn vào thòi điểm đó cũng đã tăng thêm 400 ngàn, tất cả đã lên đến 1 triệu và quân Mỹ đã chuyển giao thêm cho họ 1 triệu vũ khí các loại, 1.100 máy bay các loại. Vói lực lượng quân số và tiềm lực chiến tranh hùng hậu của Mỹ, tướng Abram và chính phủ Thiệu cùng ngài đại sứ Bâncơ đã chủ trương đánh thẳng vào trung tâm kho tàng của quân Cộng sản Bắc Việt Nam, cắt đứt, triệt tiêu con đường vận chuyển chiến lược. Chủ trương ấy được Tổng thống chúng ta ủng hộ, cổ vũ và trở thành một mệnh lệnh của Tổng thống về Việt Nam hoá chiến tranh. Chiến dịch này quân Mỹ chủ yếu đứng đằng sau nhưng chi viện tổng lực bằng máy bay ném bom chiến lược B52 dùng cho cả chiến lược lẫn chiến thuật, cùng các loại máy bay ném bom khác, đảm bảo rót đầy đủ trọng pháo và mọi công việc vận chuyển cho quân đội Thiệu. Để tạo một bàn đạp vững chắc cho quân đội của Nam Việt Nam tiến vào Sê Pôn, bắt đầu từ ngày 30 tháng 1 năm 1971 lực lượng quân Mỹ đã lặng lẽ triển khai ở phía Nam sông Bến Hải để cho quân Sài Gòn yên tâm ở phía sau khi họ làm nhiệm vụ tiến công sang Lào. Bảy ngày sau, những vị trí chiến thuật then chốt ở Quảng Trị nhanh chóng được chiếm lĩnh để cho các cánh quân Sài Gòn cả bộ binh, lính nhảy dù và thiết giáp, thủy quân lục chiến sẵn sàng vượt biên giới. Nguyễn Văn Thiệu đã xuất hiện vói tư cách Tổng tư lệnh của Việt Nam cộng hoà giao nhiệm vụ cho binh lính trước giờ ra trận... Và họ đã tuyên thệ với ông ta quyết tử để vào Sê Pôn.

        Thưa Tổng thống! Thưa quý ngài! Sư đoàn 1 quân đội Sài Gòn đã được hiện đại hoá trang bị tối tân, chưa bao giờ sung sức đến thế và Nguyễn Văn Thiệu đã cam kết với tôi để chuyển tới Tổng thống Níchxơn rằng quân đội Việt Nam cộng hoà sẽ chiếm được toàn bộ Sê Pôn tròng bốn đến năm ngày. Sau chuyến đi kiểm tra xuất quân chiến dịch Lam Sơn 719 của tôi trở về, Tổng thống lại nhận được báo cáo của Thiệu và của tướng Abram ngày 15 tháng 2 nói rằng do thời tiết và các vấn đề hậu cần, các điều kiện trên Đường 9 và sự kháng cự của quân đội địch có thể sẽ trì hoãn việc đạt được mục tiêu này từ bốn, năm ngày lên tám đến mười ngày. Tiếp sau đó, Tổng thống được thông báo rằng Sê Pôn không quan trọng lắm bởi tất cả các tuyến đường đi qua Sê Pôn đều đã bị cắt đứt ở phía Tây Nam của Sê Pôn. Sau đó, tổng thống lại được thông báo thêm rằng kế hoạch sửa đổi của chiến dịch đã được thông qua, dùng hai trung đoàn tấn cồng vào trục Tây Bắc dọc theo đường 914 và vùng cao nguyên ở phía Bắc với mục tiêu chiếm Sê Pôn. Nhưng chúng tôi ngờ việc họ nói chiếm Sê Pôn chẳng qua để rút lui khỏi Lào mà không bị mất mặt. Đến ngày 8 tháng 3, hai trung đoàn bộ binh tinh nhuệ là Trung đoàn 1, Trung đoàn 2 thuộc Sư đoàn 1, đơn vị mà Thiệu đã đến làm lễ tiễn quân đã bị đối phương tiêu diệt gọn trên cả hai ngọn đồi, cách Sê Pôn 6 kilômét.

        Tướng Abram đã đến gặp Thiệu và Thiệu đã tỏ ra rất hoang mang... Chuyến đi này của tôi tới Nam Việt Nam đồng thời cũng để chấm dứt hoàn toàn mọi sự ảo tưởng của Thiệu và của Abram. Cả hai sư đoàn thiện chiến là Sư đoàn 1 và Sư đoàn thủy quân lục chiến đã bị đối phương tiêu diệt gần hết làm cho số còn lại khiếp đảm, rệu rã tìm đường thoát thân và vấn để cấp thiết không phải vào hay ra Sê Pôn mà chính là sự yểm trợ tập trung mọi sức mạnh hoả lực của Mỹ thì may ra quân đội Việt Nam cộng hoà mới nói đến chuyện rút lui ra được khỏi đó. Trên thực tế, quân đội Mỹ và hoả lực Mỹ đã làm hết mức nhưng đã không cứu vãn được hơn hai vạn sinh mạng lính Sài Gòn và họ đã để lại một hình ảnh quá xấu về những người lính Việt Nam cộng hoà. Họ bám càng, bám bánh trực thăng để mong thoát thân. Các nhà báo đã tung lên các phương tiện thông tin đại chúng hình ảnh về xác chết, xác xe cộ, xác máy bay, xác pháo, xe tăng của quân đội Việt Nam cộng hoà phơi bày la liệt trên các ngọn đồi hai bên Đường 9. Chúng ta đang chịu sự lăng mạ của báo chí, của các nhà phê bình, của dư luận công chúng, của các nghị sĩ Quốc hội về cuộc tấn công vào Sê Pôn...

        -  Vậy bằng cách nào mà quân đội Thiệu lại treo được lá cờ lên Sê Pôn? -  Ngoại trưởng Mỹ hỏi.

        - Vâng thưa quý vị, quý ngài! Quân đội của Thiệu đã mất đi hai vạn mốt để làm được một việc đó.

        Ngoại trưởng Rôgơ tiếp tục câu hỏi thêm:

        - Bọn họ bị tiêu diệt thì làm sao lại treo được cò lên Sê Pôn?

        Thấy Hâygơ lúng túng chưa có cách diễn giải. Kítxinhgơ liền đứng lên:

        - Không hiểu ngài Ngoại trưởng và các vị đã đọc các báo ở Oasinhtơn ra sáng nay chưa?...

        Cả phòng họp rộn lên bàn đến chuyện bài báo của một nữ ký giả đã có mặt ở chiến dịch Lam Sơn 719 đánh chiếm Sê Pôn.

        Bài báo mà ông Kítxinhgơ nói đến chính là bài báo của Laura. Trước đây khi Đenvơ còn ở trong quân đội, Laura dè dặt, không dám nói thẳng, nhưng từ ngày Camin đi Hà Nội về cùng ông Xôn Brúc -  Trợ lý tổng biên tập Thời báo Niu Yoóc, Laura đã biết được Đenvơ bị quân đội giải phóng bắt làm tù binh, được đối xử vô cùng nhân ái nên Laura đã mạnh bạo hơn. Đenvơ kể rằng ngài chỉ huy đơn vị đánh trận An Sơn -  Hiệp Đức đã nhường vắt cơm và bánh lương khô phần ăn của mình cho tù binh Mỹ bị bắt. Vì thế, không một tù binh Mỹ nào còn nghĩ đến chuyện chạy trốn. Từ ngày ra làm "khách không mời" ở "khách sạn Hintơn" Hà Nội, Đenvơ lại được đối xử nhân đạo ngoài sự tưởng tượng của Đenvơ. Người Việt Nam nhịn ăn cho tù binh Mỹ, kẻ thù đã từng gây nhiều tội ác cho nhân dân Việt Nam. Laura xúc động lắm. Laura đang tìm mọi cách để có được hộ chiếu đến Hà Nội. Từ ngày biết rõ Đenvơ đã ở Hà Nội, Laura không còn e ngại quân đội Mỹ trả thù Đenvơ vì những bài báo của mình. Nay Laura viết thẳng thừng những điều mình biết, mình thấy, mình nghe về chiến dịch Lam Sơn 719. Tít bài báo "Quân Mỹ và quân lực Việt Nam cộng hòa dạy nhau cùng làm một trò mèo". Nội dung bài báo như sau:

        "... Binh lính Trung đoàn 1 Sư đoàn 1 quân đội Sài Gòn vào đến Sê Pôn và treo lá cờ Việt Nam cộng hoà và cờ Mỹ lên đó làm người ta nực cười nhớ lại câu chuyện hài hước cắm cờ hai năm về trước của Sư đoàn dù 101 của quân Mỹ lên núi Abia mà thời ấy, cả báo chí trong và ngoài nước Mỹ đều gọi nó là "đồi thịt băm" hay "đồi thịt xáo". Vốn là, sau đòn tổng tấn công Tết Mậu Thân của đối phương, Ngô Quang Trưởng, Tư lệnh Sư đoàn 1 Việt Nam cộng hoà đáng tội bị cách chức và bị tống giam vì để đối phương tiêu diệt ba phần tư quân số tại cố đô Huế. Oétmolen bị triệu hồi về Mỹ nên tội trạng của Trưởng và các viên tướng bản xứ cũng chìm nghỉm đi. Hơn nữa Ngô Quang Trưởng được cả nửa tá tướng Mỹ cận kề o bê như Tơrốc Moóctan, Risớt Xtiuoen, Caseman, Uôntơ nên đến tháng 4 năm 1968 Sư đoàn 1 của Trưởng được chọn là sư đoàn bộ binh đầu tiên, được trang bị vũ khí hiện đại, được huấn luyện chiên thuật mới dưới sự yểm trợ trực tiếp của không quân, pháo binh, xe tăng, thiết giáp Mỹ. Đó là chiến thuật trực thăng vận để thực hiện chiến thuật quét và giữ dưới sự yểm trợ hoả lực lưu động của Mỹ trong điều kiện quân Mỹ buộc phải lui về chiến lược phòng ngự. Giữa 1967, Ngô Quang Trưởng được đặc cách lên chuẩn tướng và 1968 Trưởng lại được đặc cách lên thiếu tướng, được mệnh danh là vị tướng tài ba, quyết định vận mạng sư đoàn lừng danh "Anh cả đỏ" của quân lực Việt Nam cộng hoà. Rồi viên tướng được mệnh danh là Napôlêông của quân lực Việt Nam cộng hoà có dịp trổ tài. Tháng 5 năm 1969, Sư đoàn dù 101 mở cuộc hành quân lên vùng rừng núi Abia phía Tây tỉnh Thừa Thiên mang cái tên đến là quyến rũ "Tuyết trên đỉnh núi Apát". Mỹ đã huy động máy bay B52 và các loại máy bay chiến đấu phản lực khác kết hợp các trận địa pháo ở Tà Lương, Động Ngãi, Cô Anông trút bom đạn dồn dập xuống Abia như "bão tuyết". Họ tuyên bố cơ bản đã xoá sổ được sở chỉ huy của Việt cộng ở núi Abia. Thế nhưng khi Lữ đoàn 3 của cái Sư dù 101 lừng danh này (cái sư mà hai viên tướng Oétmolen và Taylo đã từng thay nhau giữ chức tư lệnh) vừa leo lên đến sườn dốc đã bị cơn bão đạn quất xối xả. Sau một tuần hành quân, đã thấy hàng chục máy bay lên thẳng với hàng trăm lần bay đến hạ cánh chỉ để bốc xác lính dù Mỹ bị thương, còn xác chết đành bỏ lại nằm ngôn ngang với súng đạn và từng đống máy bộ đàm nát vụn. Trận ấy, quân Mỹ cũng giống như quân Nam Việt Nam trong trận Nam Lào hôm nay.

        Thất bại ở núi Abia đã làm cho lính dù Mỹ khiếp đảm gọi Abia là "đồi thịt băm" và là đề tài công kích của mọi lực lượng chống chiến tranh ở Mỹ. Viên Tư lệnh dù 101 Risót Xtiuoen, hoang mang tột độ, từng núi bom đạn của Mỹ đã không giải quyết được vấn đề, không chút làm đối phương chùn bước. Danh dự của Xtiuoen tan ra từng mảnh, giống như áo quần của đám lính dù trở thành những đống giẻ rách trên núi Abia. Để cứu vãn danh dự cho chính phủ Mỹ, Abram và Xtiuoen quyết định phải cắm cho được lá cờ Mỹ lên đỉnh "núi thịt xáo" Abia. Nhưng, xác lính dù còn chưa lấy được thì làm sao cắm được cờ? Lúc này, người học trò ma mãnh lại quay sang dạy ông thầy làm "trò mèo" để vẫn có thể cắm được cờ lên đỉnh Abia quay phim, chụp hình đưa lên báo chí, truyền hình và đưa về Quốc hội Mỹ... Xtiuoen cay đắng đến ngờ nghệch, ông ta hỏi Ngô Quang Trưởng lúc ấy là Sư trưởng Sư đoàn 1 quân đội Sài Gòn.

        - Chúng ta làm vậy, nếu Quốc hội hay báo chí Mỹ đi điều tra mà biết không chiếm được Abia thì sao?

        - Ô! Thưa trung tướng! Quốc hội nào của Mỹ lại dám đến vùng đất này mà điều tra xem binh lính dù 101 của ngài có chiếm được Abia hay không? cả Sư đoàn dù 101, không đơn vị này chiếm thì đơn vị khác chiếm...

        - Ồ! Phải lắm! Phải lắm! Tướng Trưởng đúng là vị tướng mà người ta nói là Napôlêông của Việt Nam cộng hòa. Nhưng bây giờ làm sao để cắm được lá cờ Mỹ lên đấy.

- Thưa trung tướng, điều đó dễ ẹc à! Bây giờ chúng ta chỉ dùng một phân đội nhỏ không phải để chiến đấu mà chỉ cần cắm được cờ.

        - Ô ồ! Phải đấy! Ông thiếu tướng nói đúng!

        - Vâng thưa ngài!

        - Vậy quân của tôi có thể phối hợp với quân của thiếu tướng để thực hiện được điều đó không?

        - Thưa ngài! Tôi hiểu đó là một mệnh lệnh mà tôi phải làm...

        - Ô kê!

        Ngô Quang Trưởng dập gót giày, đứng nghiêm như phỗng, ngửa khuôn mặt dài ngoẵng rồi quay gót thi hành.

        Quả nửa giờ sau, vừa đặt chân xuống từ máy bay trực thăng, tướng Trưởng liền cho gọi viên thiếu tá tiểu đoàn trưởng thân tín của ông ta để ra lệnh và đặt giá cho chuyến mạo hiểm.

        - Anh sẽ giữ chức trung đoàn trưởng và sẽ mang lon trung tá!...

        - Dạ thưa! Sao tướng quân lại cho tôi ân huệ đột ngột...

        - Khoan! Mày nghe tao nói cho rõ đã.

        - Dạ ... dạ...

        - Ờ, mày biết núi Abia và nghe trận đánh Abia của Sư đoàn dù 101 của Mỹ rồi chớ? Quân đồng minh tiêu diệt Việt cộng xong, họ rút lui mà quên treo cờ lên đó. Bây giờ mày dùng một trung đội biệt kích do mày chỉ huy xuống Abia, theo toạ độ mà ngài Xtiuoen muốn. Cắm xong cờ quân đội Mỹ ở mỏm đồi 937 rồi lên trực thăng về. 5 giờ sáng ngày mai...

        - Dạ thưa thiếu tướng!

        - Sao? Mày sợ à?

        - Dạ không, mệnh lệnh của thiếu tướng như nước cờ thần. Tụi em đâu dám sợ.

        ... Thế là, trung đội biệt kích theo lệnh Trưởng được đổ xuống sườn núi Abia đúng vào nơi mà quân đội của Mặt trận dân tộc giải phóng đã rút để tránh bom và đạn pháo của đối phương. Nửa buổi sáng hôm ấy, một đoàn máy bay trực thăng vũ trang hộ tống chiếc máy bay chở các quan chức cao cấp Hoa Kỳ vừa từ Oasinhtơn đến cùng ngài Tư lệnh Abram và tướng Ngô Quang Trưởng bay quanh thị sát mặt trận Abia. Trong mờ ảo của lớp sương mù nổi lên lá cờ sọc và lá cờ Mỹ -  Xtiuoen và các tướng tá Mỹ khi vừa quay về đã công kênh Trưởng vì mừng rỡ...

        ... Thưa quý bạn đọc! Tôi viết lại câu chuyện tướng quân đội Việt Nam cộng hoà dạy tướng Mỹ làm "trò mèo" và nay đến lượt Sư đoàn 1 quân Nam Việt Nam lâm vào số phận còn bi đát hơn số phận của Sư đoàn dù 101 Mỹ, thì tướng Mỹ lại quay sang dạy tướng của Nam Việt Nam. Lần này Giôn Pôn Van dạy tướng Hoàng Xuân Lãm cho một trung đội biệt kích luồn rừng lẻn vào vùng đất Sê Pôn để cắm cờ, quay phim, chụp ảnh rồi cao chạy xa bay. Sư đoàn dù của Xtiuoen đã may mắn hơn còn lần này thì Lãm và Sư đoàn 1 của ông ta đểu mất cả chì lẫn chài. Hai trung đoàn của Sư đoàn 1 của tướng Lãm đi tong, đã không trở về được thì cái trung đội biệt kích kia của tướng Giôn Pôn Van làm sao trở về được... Thế nhưng quân Mỹ và cả quân Nam Việt Nam đã lớn tiếng tuyên bố với thế giới rằng họ đã chiếm Sê Pôn. Lịch sử đã lặp lại một bài "binh pháp" kỳ quặc. Sự dối trá nào rồi cũng sẽ bị bóc trần. Một trò cười dành cho đối phương về cả hai sư đoàn nổi tiếng thiện chiến của Mỹ lẫn Nam Việt Nam đều đã học nhau làm trò dối trá.

        Đin Laura"

        Bài báo được tung ra bán chạy như tôm tươi. Tướng Mỹ và Nguyễn Văn Thiệu gọi Ngoại trưởng Sài Gòn đến yêu cầu phải trục xuất ngay nhà báo Laura ra khỏi lãnh thổ Việt Nam cộng hoà. Nhưng, Laura đã được Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà cấp vida nhập cảnh và đang có mặt ở Hà Nội để thăm người chồng yêu dấu của mình, trung úy Đin Đenvơ ở "khách sạn Hintơn" Hà Nội. Bài báo không văn chương hoa mỹ nhưng đã làm xôn xao các tầng lớp, các chính giới Mỹ bằng cái tít "Quân Mỹ và quân lực Việt Nam cộng hoà dạy nhau cùng làm một trò mèo".

        Kítxinhgơ rời Nhà Trắng. Trên đường trở lại Pari vẫn luôn luôn tủm tỉm về bài báo của Đin Laura. Bài báo khá hợp với tính thích hài hước của ông ta.

        

        Tiết trời Nam Lào đang chuyển sang mùa mưa. Sau chiến thắng oanh liệt trong cuộc phản công chiến dịch Lam Sơn 719 ở Đường 9 -  Nam Lào, sư đoàn Nguyễn Chơn không nghỉ một ngày, tiếp tục hành quân ngược lên cao nguyên Bôlôven, một địa bàn chiến lược quan trọng của cách mạng hai nước, nơi có tuyến hành lang chiến lược 559 đi qua. Cao nguyên Bôlôven là một vùng đất trù phú, rộng lớn, cao trên mặt nước biển một ngàn mét. Đoàn quân bách chiến, bách thắng của Nguyễn Chơn từ Sê Pôn lại ngược dốc 35 độ, hành quân ngược lên những cánh rừng nguyên sinh để tiêu diệt cụm cứ điểm giặc ở thị trấn Pắc Xoòng. Hành quân sau những ngày dài chiến đấu gian khổ nhưng trên khuôn mặt cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 2 vẫn tươi vui, phấn chấn. Hôm qua, Phó chính ủy Bùi Đức Tùng cùng các cán bộ chính trị của sư đoàn đã xuống tận các trung đoàn, tiểu đoàn để động viên cổ vũ anh em trước lúc bước vào nhiệm vụ mới.

        Hôm nay, toàn bộ cán bộ chỉ huy trung đoàn, tiểu đoàn, sư đoàn đang họp mặt để nhận lệnh vào chiến dịch mới. Trong lúc chờ Sư trưởng Nguyễn Chơn, anh em chuyện trò rôm rả. Trần Như Tiếp, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 60, người đã bắt tên trung đoàn trưởng ngụy gọi máy yêu cầu chúng đừng ném bom xuống trận địa, vui vẻ:

        - Các cậu ạ. Lúc ta đang tấn công địch ở đồi 723, vừa tiêu diệt xong 4 tiểu đoàn địch thì từ sở chỉ huy Bộ tư lệnh Mặt trận gọi điện xuống hỏi sư đoàn ta đã tiêu diệt xong Trung đoàn 1 ngụy chưa. Sư đoàn phó Dương Bá Lợi và Chính ủy Nguyễn Huy Chương ngập ngừng điện hỏi Sư trưởng. Sư trưởng đáp: "Cứ báo cáo đã diệt gọn trung đoàn 1 ngụy. Tôi chịu trách nhiệm. Tiểu đoàn còn lại số phận của nó như cá đã nằm trên thớt, chỉ một tiếng nữa, tôi sẽ giải quyết xong hết". Quả nhiên, sau 30 phút đài phát thanh đưa tin thì cái tiểu đoàn thứ tư của Trung đoàn 1 ngụy cũng bị tiêu diệt.

        Chính ủy Trung đoàn Nguyễn Tá hỏi:

        - Nếu ở cương vị mình và các cậu, thì chúng ta có dám quả quyết như vậy không?

        Chính trị viên Tịch trả lời:

        - Không! Nhất định không! Chúng mình không chỉ thua Sư trưởng cái đầu mà thua cả cái gan nữa.

        Tiểu đoàn trưởng Tiếp lại nói:

        - Sự việc đó làm tôi nhớ lại trận An Sơn. Lúc ấy, tôi đang phụ trách tác huấn trung đoàn, nhận được điện thoại của Đại đội 14 phòng không: "Địch đang tiến vào ngã ba nhà máy xay rất đông, có khả năng chạm đội hình bố trí của các khẩu đội 12 ly 7". Lúc ấy, tôi lập tức báo cáo với Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn và nghe tiếng súng dậy lên dồn dập khắp trận địa. Ở bên kia, các khẩu đội 12 ly 7 từ tư thế bắn máy bay đã kịp hạ nòng cùng AK, B40 quạt thẳng vào mặt quân Mỹ. Cùng lúc ấy, chuông điện thoại lại réo lên. Đồng chí Đại đội trưởng Đại đội 14 súng cao xạ báo cáo: "Báo cáo Trung đoàn trưởng, quân địch đông lắm, mất hết súng sau này lấy gì mà tiếp tục chiến đấu".

        Trung đoàn trưởng Chơn quát to:

        - Cứ để cho địch vào! Càng vào sâu càng tốt, có mất một vài khẩu 12 ly 7 ta sẽ đánh lấy lại ngay. Nếu mất, tôi sẽ đền gấp đôi cho các đồng chí.

        Khi thắng lợi rồi, chuyện đã xong nhưng giữa lúc một mất, một còn nghe cấp dưới kêu như vậy, nếu là chúng ta thì sao hè? Quả là sau đó quân Mỹ bỏ cả súng chạy bán sống bán chết mà vẫn không thoát...

        Anh em đang nói chuyện vui vẻ thì Trung đoàn trưởng Trung đoàn 141 Châu Sa đến. Ông Châu Sa vốn cùng quê vùng Nam Ô với Nguyễn Chơn, cùng bước vào quân ngũ khi mới mười tám, đôi mươi. Suốt từ 1952 đến nay, cả hai luôn chiến đấu cạnh nhau, cùng nhau trải qua những trận đánh lớn nhỏ trên chiến trường Quảng Nam - Đà Nằng, cùng tập kết, cùng vào ngồi ghế Trường sĩ quan Lục quân, cùng được phong quân hàm sĩ quan trung úy và cùng trở lại chiến trường miền Nam một lần, cùng nhau đánh trận đầu tiên ỏ chiến trường Quân khu 5 tiêu diệt đồn Ga Lâu năm 1960. Trận đánh ấy, ông Châu Sa chỉ huy H30 còn Nguyễn Chơn phụ trách trường huấn luyện hạ sĩ quan đưa học viên xuống phối hợp với 45 người, trang bị thô sơ. cả hai người cùng đi nghiên cứu trận địa. Ông Châu Sa tỏ rõ lòng khâm phục Nguyễn Chơn khi đi nghiên cứu chuẩn bị trận địa. Nguyễn Chơn đã vào qua lớp hàng rào cuối cùng để sờ tận tay các lô cốt địch, nhìn kỹ từng mục tiêu. Khi trận đánh diễn ra, lúc vượt các bức tường cao, mặc dù thân - mình bé nhỏ, Nguyễn Chơn đã kiệu cho đồng đội vượt lên để nhanh chóng phát triển vào bên trong. Mặc dù chỉ có 45 cán bộ chiến sĩ nhưng chỉ hơn một tiếng đồng hồ ông đã chỉ huy tiêu diệt và bắt sống một đại đội địch trong công sự vững chắc.

       
        Nguyễn Chơn còn trực tiếp chỉ huy đánh trận phục kích địch ở dốc Trao đầu năm 1960, tiêu diệt gọn một đại đội địch tăng cường với trang bị đầy đủ, âm mưu tái chiếm lại đồn Ga Lâu. Biết địch sẽ tái chiếm Ga Lâu, Nguyễn Chơn cho cắm tổ trinh sát ở chân bến Hiên. Từ chân bến Hiên lên đến đỉnh dốc phải đi mất hai ngày, trinh sát báo cho Nguyễn Chơn biết địch đổ bộ xuống 175 tên, gồm bốn trung đội, có bốn khẩu cối 81 ly, hai đài 15W. Đồng bào các dân tộc đã phối hợp với Nguyễn Chơn bằng một rừng chông sập, chông thò đặt ỏ bên dưới của con đường lên núi.

        Tổ trưởng tổ trinh sát Thân trở về gặp Nguyễn Chơn:

        - Báo cáo! Địch bắt đầu đi lên dốc. Tôi đêm đúng 175 tên. Chúng mang vác lương thực thực phẩm, súng đạn khá nặng...

        Nguyễn Chơn lập tức ra lệnh cho ba tiểu đội chia thành ba mũi. Mũi chặn đầu, mũi khoá đuôi, mũi đánh tạt sườn. Còn mảng trống sườn dốc bên dưới đường đã có chông của đồng bào đợi địch.

        Chông ở các làng A Dinh, Gáo, Trao cũng phục sẵn. Từ vị trí chỉ huy trên sườn dốc Trao, Nguyễn Chơn nhìn thấy địch, ông báo cho các đơn vị chuẩn bị. Cạnh Nguyễn Chơn là một khẩu trung liên, mặc dù địch đã đến quá cự ly bắn nhưng Nguyễn Chơn vẫn chưa cho nổ súng. Lúc thấy địch đã đến quá gần, Nguyễn Chơn vẫy tay ra lệnh bắn nhưng đạn lại thối. Địch vừa phát hiện ra đối phương thì súng của cả ba tiểu đội đã nổ ran. Các chiến sĩ toàn trung đội vừa bắn vừa xung phong. Địch vội vã tháo chạy, sa xuống bãi chông. Chông thò, chông cắm, chông quả mít thi nhau diệt địch. Một tên giặc gan lì dùng tiểu liên bắn trả, một viên đạn đã xuyên thủng bả vai Nguyễn Chơn. Thấy thủ trưởng bị thương, các chiến sĩ căm thù ào tới bắn chết hắn rồi quay lại băng bó cho Nguyễn Chơn. Trận ấy, 45 chiến sĩ của đơn vị Nguyễn Chơn đã diệt gọn một đại đội tăng cường của địch với 115 tên chết, 60 tên bị bắt,... thu toàn bộ vũ khí, có 4 khẩu ĐKZ57, 9 đại liên, 2 đài 15W... Lúc đó các cơ quan Tỉnh ủy, Khu ủy đã chuyển sâu xuống dưới đồng bằng. Đồng chí Mười Khôi thay mặt Thường vụ Tỉnh ủy huy động đồng bào các bản ra chôn xác giặc và thu chiến lợi phẩm. Một đại đội tăng cường của giặc bị mất tích trong chốc lát nên quân địch không kịp ném bom, bắn pháo, đổ quân cứu viện.

        Dạo đó, toàn đơn vị mỗi tháng chỉ được một lon muối. Nguyễn Chơn phải trải tấm nilông, đổ lon muối chia ra 90 phần cho 90 bữa của toàn đơn vị, nhưng khi thu được chiến lợi phẩm gạo, muối, đường... ông giao hết cho đồng bào các bản làng... Sau trận ấy, trường hạ sĩ quan của ông giải thể và Nguyễn Chơn được điều đi chỉ huy một đơn vị chủ lực của Quân khu...

        Chuyện Nguyễn Chơn chỉ huy chiến đấu luôn tiêu diệt gọn các đơn vị địch dù trong hay ngoài công sự do ông Châu Sa kể lại khá hấp dẫn với các sĩ quan trẻ. Nhất là câu chuyện đêm vượt sông A Vương đánh đồn Ga Lâu. Đêm đó, nước ồ ạt đổ về, bộ đội không thể nào vượt qua được. Nguyễn Chơn đã tìm một khúc sông hẹp, chặt một cây gỗ lớn cho đổ ngang qua sông để đơn vị vượt qua. Một sáng kiến nhỏ đã đem lại một thành công lớn. Nguyễn Chơn luôn luôn coi trọng hành động sáng tạo của người chiến sĩ trong chiến đấu. Ông thường nói một hành động thông minh, quả cảm trong khoảnh khắc của người lính nhiều lúc góp phần xoay ngược một thế trận. Trận đánh có thể chuyển từ thế bị động, thế giằng co sang thế tiến công, áp đảo và chiến thắng...

        Trần Phước xảo, Chính trị viên Đại đội công binh cũng góp vào câu chuyện về người Sư trưởng của mình:

        - Các đồng chí có biết không, Tiểu đoàn 15 công binh của chúng tôi đang làm nhiệm vụ đánh địch ở cầu chữ s, chặn không cho địch vượt cầu tiến vào Sê Pôn trên trục Đường 9 thì nhận được lệnh của Sư trưởng Nguyễn Chơn "Tiểu đoàn nhanh chóng cùng Tiểu đoàn 10 đặc công vận động đến tuyến đường giao liên 16 và dốc Nguyễn Chí Thanh, khẩn cấp triển khai đánh địch..." Lúc ấy, đồng chí Võ Đối hội ý gấp với tôi, anh nói: Anh Chơn mà đã trực tiếp chỉ thị thì chúng ta phải hành quân ngay trong đêm thôi, chắc là nhiệm vụ đón lõng địch khi Trung đoàn 141 và Trung đoàn 1 tấn công tiêu diệt điểm cao 723. Chúng ta mà đến chậm, địch chạy thoát hết thì toi công cả sư đoàn... Chúng tôi để lại một đại đội canh giữ cửa ngõ Sê Pôn còn toàn bộ tiểu đoàn thiếu hành quân ngay trong đêm. Trời đất ơi! Suốt chín tiếng đồng hồ xuyên rừng, vượt qua những bãi bom, cây cối đổ ngổn ngang, trời tối đen như mực, nhưng đến 4 giờ sáng ngày 16 tháng 3, chúng tôi vừa đến nơi, đang vào triển khai, chưa kịp làm công sự đã phát hiện thấy bọn địch luồn lách tìm đường xuống chân đồi 723. Ta nổ súng, địch co trở lại đến 6 giờ 30 phút. Bị sức ép của bộ binh và pháo binh ta, địch kéo xuống mỗi lúc một đông và chạm ngay vào đài quan sát của sư đoàn. Sư trưởng nhìn rõ mặt từng tên lính địch mới ra lệnh nổ súng. Lúc ấy, anh em chúng tôi chỉ còn cách dùng lựu đạn, tiểu liên AK xáp lá cà chặn lại. cả tiểu đoàn công binh và đặc công đã kịp thời vận động bịt kín hết tuyến đường Nava, địch buộc phải ùn lại hết giữa thung lũng phía Đông 723. Sư trưởng lại tiếp tục ra lệnh bằng giá nào cũng không cho địch vượt qua sông Sê Pôn để ra Đường 9. Chúng tôi đã hiệp đồng chặt chẽ với tiểu đoàn đặc công dùng một mũi đánh lên dốc Nguyễn Chí Thanh, chiếm điểm cao phía Tây Bắc, giữ địch lại để cho lực lượng chủ công của ta tiêu diệt. Cứ như thế, bộ đội ta theo lệnh Sư trưởng vừa chốt chặn vừa bao vây vừa ồ ạt tấn công nên đã tiêu diệt hết tiểu đoàn này đến tiểu đoàn khác của quân địch. Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt, địch dùng phản lực tới tấp ném bom, trực thăng vũ trang bay cao phóng rốc két, thả khói mù để tạo sự dãn cách nhưng quân ta vẫn đeo bám chặt quân địch. Phát hiện quân địch lợi dụng các khe cạn, các hốc đá chống cự. Ta vừa dùng hoả lực cùng xung lực kết hợp đánh chiếm các mục tiêu vừa dùng loa kêu gọi địch ra hàng. Đến 9 giờ 30 phút ngày 18 tháng 3, quân ta tiêu diệt và làm chủ hoàn toàn chiến trường. Nếu Sư trưởng không ra lệnh kịp thời, không nghiêm lệnh, chậm chân một chút thì quân địch đã lọt lưới chuồn hết. Nếu sau này, trong chúng ta, có ai làm nên nghiệp mà chỉ huy sư đoàn như Sư trưởng Nguyễn Chơn thì nhớ học tác phong chiến đấu sâu sát, sáng tạo, phương án sắc sảo, tiến công táo bạo, quyết đoán, sử dụng hợp lý lực lượng, sẵn sàng chịu trách nhiệm để quyết định những khoảnh khắc sống còn trận đánh của Sư trưởng Nguyễn Chơn...

        Phan Thanh Dư nói nhỏ với Sĩ Hùng:

        - Này Hùng! Cậu thấy chưa Hùng?

        - Dạ em thấy gì cơ?

        - Cậu thấy tớ bói Thủ trưởng Nguyễn Chơn còn tiến xa! Đúng không?

        - Dạ đúng vậy! Thầy bói mắt mù nói điều được điều mất, còn anh hai mắt sáng ngời ngời thế kia làm gì bói chẳng trúng...

        - Cái thằng nhãi này.

        - Mà anh Dư ơi! Ai cũng nói anh có số đào hoa, sắp đến chúng ta lên Bôlôven gặp nhiều gái Lào, gái Hoa, gái Việt... Anh coi chừng đó. Thủ trưởng Chơn ghét ai mê gái lắm đấy.

        - Ai nói với cậu vậy?

        - Dạ... thì em cũng bói một quẻ vậy thôi.

        - Cậu nói cẩn thận không thủ trưởng Nguyễn Chơn nghe được là gay đấy! Hùng này!

        - Dạ!

        - Cậu nhớ cái hôm tớ và cậu theo thủ trưởng Nguyễn Chơn xuống kiểm tra các đơn vị huấn luyện trước khi bước vào chiến dịch phản công này không?

        - Dạ em nhớ!
         
        - Hôm chúng mình cùng thủ trưởng Nguyễn Chơn xuống kiểm tra công tác huấn luyện của Trung đoàn 141 rồi sang kiểm tra luôn Trung đoàn 1. Sau khi nghe Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập và Chính ủy Nguyễn Tá báo cáo xong thì trời đã tối mịt. Sáng hôm sau, mình cùng thủ trưởng ra thao trường để theo dõi thực tế tập luyện của bộ đội. Lúc đến bãi tập của Tiểu đoàn 90, thủ trưởng Nguyễn Chơn lắc đầu tỏ ý không vừa lòng, tớ biết bài tập không đạt yêu cầu thì thế nào thủ trưởng cũng bắt tập lại. Sau đó, Thủ trưởng yêu cầu tớ mời Trung đoàn phó cùng Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 90 tới, lệnh cho hai đồng chí ấy dừng tập luyện một tuần để làm lại thao trường cho sát với thực tế mới tập. Lúc đến Tiểu đoàn 60, thủ trưởng chăm chú theo dõi luyện tập của Đại đội 6. Đại đội trưởng chỉ huy bộ đội vượt cửa mở, đánh chiếm đầu cầu, tiếp tục phát triển vào trung tâm bằng chiến thuật đánh địch trong công sự vững chắc. Suy nghĩ một lúc, Sư trưởng nói:

        - Anh Dư này! Anh bảo bộ đội dừng tập. Anh cho mời Tiểu đoàn trưởng Trần Như Tiếp đến trực tiếp làm đại đội trưởng thay đại đội trưởng Duệ, để đồng chí Duệ quan sát xong vào tập lại.

        Lúc bộ đội vào tập tổng hợp, Sư trưởng theo dõi kỹ từng động tác. Sư trưởng đứng cạnh mình nói trổng: "Động tác tập chưa thực sự thực tế, ý thức địch tình kém lắm..." rồi ông quay lại nói: Anh Dư này! Bây giờ anh cùng anh Phan Dương Tuyển cho đại liên bắn đạn thật để bộ đội luyện tập thực tế xem sao. Mình và Ban chỉ huy Trung đoàn tổ chức cho một khẩu đội đại liên tăng cường cho Đại đội 6. Bọn mình đặt súng 45 độ, nòng hơi chếch cửa mở một chút và cho khoá chặt khẩu độ. Mình phải đứng theo dõi sợ mất an toàn. Lệnh tập bắt đầu. Đại đội trưởng Duệ ra lệnh xung phong, đại liên bắn từng loạt đạn thật, đạn nổ toang toác trên đầu, cây, lá tung toé rụng xuống, mùi thuốc súng khét lẹt, động tác của bộ đội trở nên nhanh nhẹn và thực tế. Lúc súng đã ngừng bắn mà bộ đội vẫn bò và chạy rất thấp. Sư trưởng Nguyễn Chơn bỗng cười to, nói: "Anh Dư và các đồng chí thấy chưa? Phải biết rèn luyện cho bộ đội nhanh nhạy, chịu khó thì khi ra trận mới đỡ thương vong...". Tiếp đó, chúng mình theo Sư trưởng xuống xem Đại đội cốì 82 và ĐKZ 57 tập. Lúc đến phân đội ĐKZ, Sư trưởng quỳ xuống, đưa mắt vào kính ngắm rồi nhòm vào nòng súng ĐKZ. Đến phân đội cối 82, Sư trưởng cũng xem kính ngắm và bọt nước thử thăng bằng rồi đứng lên hỏi các pháo thủ:

        - Đảm bảo bắn chính xác không? Đồng chí nói cho tôi nghe làm sao đảm bảo bắn chính xác?

        Đồng chí Đại đội trưởng định trả lời nhưng Sư trưởng đưa tay lên ngăn lại:

        - Không! Tôi hỏi đồng chí khẩu đội trưởng!

        Đồng chí khẩu đội trưởng liền đáp:

        - Báo cáo Sư trưởng! Muốn bắn chính xác thì sau khi xác định mục tiêu, cự ly trên kính ngắm, lấy bọt nước thăng bằng rồi bắn thử quả thứ nhất để tìm hướng, thấy hướng chính xác, sau đó bắn bao bọc rồi tiếp tục bắn tiếp diệt mục tiêu.

        Nghe trả lời xong, Sư trưởng nói với đồng chí Chủ nhiệm pháo trung đoàn đứng bên cạnh:

        - Đó là lý thuyết, nhưng khi nghe pháo bắn xác định hướng xong thì địch ẩn nấp vào công sự mất rồi. Phải tập ước lượng cự ly tới mục tiêu cho thật chính xác, phải bắn trúng ngay từ viên đạn đầu rồi cấp tập trút xuống thì địch mới không kịp trở tay, không kịp ẩn nấp, phải phơi xác ngoài công sự...

        Góp ý kiến xong, Sư trưởng cho bắn thử ba quả đạn thật để huấn luyện. Bắn xong, cả khẩu đội lập tức đi tìm ba điểm rơi. Sư trưởng theo các chiến sĩ đến tận mục tiêu điểm rơi cách xa 3 kilômét mà phát hiện thấy hai điểm chạm, còn một điểm không tìm thấy. Sư trưởng bắt tìm cho bằng được. Rất may, một chiến sĩ kịp phát hiện một quả đạn chạm cành cây nổ trên không. Quả là sự chi ly, cụ thể, khoa học trong huấn luyện trên thao trường đã đem đến thắng lợi trong cuộc phản công tiêu diệt gọn hai trung đoàn địch ỏ điểm cao 723 và 660.

        Trên đường từ thao trường huấn luyện trở về, tôi chợt nghĩ: "Sư trưởng của mình uyên bác quá. Rồi mình nhớ tới lời Ngô Khởi trong Tôn Ngô Binh Pháp: Dùng binh phải có bốn điều thiết yếu. Thứ nhất phải biết nắm vững sĩ khí, thứ hai lợi dụng địa hình, thứ ba vận dụng mưu kế, thứ tư tàng cường củng cố sức mạnh...".

        Câu chuyện của cán bộ các cấp đang rôm rả thi Sư trưởng Nguyễn Chơn đến. Phan Thanh Dư báo cáo:

        - Báo cáo Sư trưởng! Toàn bộ đoàn cán bộ tiền phương của Sư đoàn đi Bôlôven đã đầy đủ, đang chờ lệnh lên đường của thủ trưởng.

        - Cán bộ các trung đoàn, các đơn vị chuyên môn, phối thuộc đã chuẩn bị đầy đủ hành trang theo yêu cầu của Sư đoàn chưa?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Tất cả đã chuẩn bị xong chỉ chờ thủ trưởng đến ra lệnh là lên đường.

        - Tốt rồi! Thưa tất cả các đồng chí! Chúng ta từ Sê Pôn - Mường Noòng hành quân vào mặt trận Tây Nguyên dự định tấn công quân thù ở đó, nhưng chúng ta vào đến nơi ngồi chưa nóng chỗ lại được lệnh khẩn cấp quay ra. Chưa kịp quẹt mồ hôi đã triển khai ngay đánh địch. Với tinh thần quyết chiến, quyết thắng, chúng ta đã đánh một trận thật vang dội, chiến thắng thật to lớn, hạ đòn nôc ao Sư đoàn 1 thiếu của quân ngụy. Chưa kịp mừng vui, nay chúng ta lại được lệnh hành quân tiếp lên cao nguyên Bôlôven. Chúng ta lúc đi ra thì nước suối, lương khô, bây giờ chúng ta hành quân lên đó cũng lại lương khô nhưng không có nước suối. Trên cho biết, con đường hành quân của chúng ta sẽ không gặp một con sông, con suối nào. Mùa khô chưa qua, mùa mưa chưa đến, nước cực kỳ khó khăn. Mùa khô ở đất bạn Lào nắng và nóng. Ngoài trang bị chiến đấu, trên vai mỗi cán bộ chiến sĩ phải có bảy ngày lương khô và nước uổng. Chúng ta phải đựng nước trong bi đông, trong ống bương và cả trong túi nilông... Tất cả đã sẵn sàng chưa?

        - Chúng tôi đã sẵn sàng!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói tiếp:

        - Lúc đến khu chiến, chúng ta sẽ bàn kỹ nhiệm vụ và phương án đánh địch. Bây giờ, tôi thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh Sư đoàn phát lệnh hành quân!

        Đội tiên phong của Nguyễn Chơn lại lên đường. Đất rừng lại chuyển động. Những lớp lá rừng lại xôn xao. Phan Thanh Dư lại đi bên cạnh người sư trưởng yêu quý của mình, ông Dư và Sư trưởng Nguyễn Chơn lại hành quân trong đội hình của Trung đoàn 1 Ba Gia của Trần Quang Lập và Phó chính ủy Lê Lung. Hùng tụt xuống phía sau. Sư trưởng Nguyễn Chơn chợt hỏi:

        - Mi đó Hùng?

        - Dạ! Em bị rớt lui nhưng đến đây gặp thủ trưởng nên không thể rớt lui được nữa.

        - Chú mi rớt lui chắc muốn để tự phê bình điều chi phải không?

        - Dạ... dạ có ạ! Sao thủ trưởng biết?

        - Rứa cậu nói tụi mình nghe coi!

        - Dạ chẳng giấu gì thủ trưởng, thủ trưởng làm tụi em thất vọng quá.

        Nghe Sĩ Hùng nói vậy, Phan Thanh Dư nhìn Nguyễn Chơn, để theo dõi phản ứng của Sư trương trước câu nói bất thường có phần hơi ngang của Sĩ Hùng. Ông Dư hỏi:

        - Này! Cậu nói Sư trưởng đã làm điều gì để các cậu thất vọng?

        - Có phải một mình em thất vọng đâu!

        - Vậy chuyện chi mà cậu nói có vẻ quan trọng thế?

        - Năm ngoái lúc hành quân từ chiến trường ra, anh em đều nghe nói sư đoàn được ra tận Cự Nẫm, Quảng Bình để nghỉ bồi dưỡng sức khoẻ và học tập nhưng thủ trưởng Chơn lại không cho.

        - Ở lại vùng Sê Pôn, Mường Noòng thì sao mà ra được Cự Nẫm? Ở đây trên và Sư trưởng có để các cậu thiếu thứ gì đâu?

        - Vâng! Nghe Bộ tư lệnh 559 đã tập kết hàng hoá, quân trang quân dụng, vũ khí cho đơn vị ở Cự Nẫm thì ai cũng mừng. Thêm nữa, ra đó anh em có thể nhảy xe về thăm nhà một chuyến cho đã. Anh em nhớ nhà, nhớ quê lắm thủ trưởng ơi.

        Phan Thanh Dư không ngần ngại hỏi:

        - Nếu cậu nhảy xe về, cậu sẽ về trong bao lâu?

        - Dạ!... Không giấu gì thủ trưởng, nếu được rồi thì tụi em cũng ở nhà vài chục ngày cho bõ thèm rồi mới tìm đường trở về đơn vị để nhận kỷ luật.

        - Ôi! Thế thì lấy ai đánh địch?

        - Cái khó là chỗ ấy đấy thủ trưởng ạ.

        - Vậy chỉ có các cậu nhớ quê, nhớ nhà, nhớ cha mẹ, vợ con còn chúng tớ không nhớ à?

        - Em bộc lộ tâm tư thế thôi. Sau khi thủ trưởng Chơn và Đảng ủy Sư đoàn giải thích, động viên thì anh em đã yên tâm ở lại và mới có chiến thắng oanh liệt vừa qua.

        Hùng hạ giọng, chân thành:

        - Sau khi thủ trưởng Chơn ra họp ở Bộ về đã mang bao nhiêu là thư và quà ở quê nhà gửi vào cho anh em. Chiếc xe chở thủ trưởng trở thành chiếc xe bưu chính. Anh em nói chiếc xe của thủ trưởng là nhịp cầu thân yêu nối những trái tim ở miền Bắc với những trái tim ở miền Nam. Anh em không ngờ thủ trưởng ra họp lại tranh thủ thời gian để đến từng gia đình anh em thăm hỏi, nhận quà, nhận thư mang vào. Nơi nào thủ trưởng bận thì cho các đồng chí phục vụ đi thay. Em được biết thủ trưởng còn đến thăm, thắp hương, dự buổi tưởng niệm anh Hường, Chính trị viên Tiểu đoàn 40, Trung đoàn 1 Ba Gia của chúng em. Gia đình, bà con quê hương anh Hường vô cùng xúc động và hứa với Sư trưởng sẽ vượt qua nỗi đau thương mất mát lớn lao ấy... Không hiểu sao cả sư đoàn đều biết rõ chuyến đi của Sư trưởng, nghe xong anh em đều trào nước mắt, thương Sư trưởng ta lắm. Từ đó, anh em vui vẻ bước vào chiến đấu. Sau trận thắng vang dội vừa rồi, anh em càng khâm phục, kính trọng tài chỉ huy và tình cảm thiêng liêng của Sư trưỏng dành cho cán bộ, chiến sĩ sư đoàn...

        - Ờ... Nhưng riêng cậu có nhận được quà gi không?

        - Có chứ thủ trưởng! Nhận được thư ông bà già em. Ông bà khoẻ mạnh, ông bà viết: Thái Bình bây giờ là quê hương của năm tấn, còn nhà máy cháo giải thể từ lâu rồi. Ông bà già còn gửi nhiều bánh cáy và thuốc lào Vĩnh Bảo.

        - Còn người yêu thì sao?

        - Người yêu thì bao giờ chẳng nói em đợi anh về, em mong anh về thăm một chuyến rồi đi... Em rất trân trọng tình cảm của cô ấy.

        - Cậu có niềm tin tuyệt đối với người yêu quá hè!

        - Vâng! Mình phải tuyệt đối tin tưởng người yêu của mình chứ!

        Hùng đang nói thì một tốp phản lực bay vụt qua. Chúng bay rất thấp, tiếng kêu xé trời cắt ngang câu chuyện của Phan Thanh Dư và Sĩ Hùng. Nguyễn Tá Chính ủy Trung đoàn 1 từ phía sau băng lên, bất ngờ gặp Sư trưởng Nguyễn Chơn. Ông Dư nhanh nhẹn nói:

        - Chào Chính ủy.

        - Vâng xin chào Trưởng ban. Tôi đang định lúc nào gặp sẽ trách đồng chí Trưởng ban.

        - Có chuyện gì quan trọng không. Chính ủy làm tôi lo lắng...

        - Số là, khi sư đoàn được lệnh tấn công tiêu diệt Trung đoàn 1, Sư đoàn 1 ngụy ở điểm cao 723, sau khi xoay ngược phương án tác chiến, Sư trưởng Nguyễn Chơn lập tức cho triển khai để hình thành thế bao vây và tiến công áp đảo quân địch từ trên đỉnh điểm cao xuống. Sư trưởng Nguyễn Chơn gọi điện cho Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập và Chính ủy Trung đoàn 1 Ba Gia Nguyễn Tá, lệnh: "Các đồng chí phải dùng cách đánh sáng tạo, bất ngờ, đánh địch trong hành tiến không cho địch kịp kháng cự. Sau khi dùng pháo và hoả lực đánh mãnh liệt, vừa nghi binh vừa đột phá, mở đường và đẩy địch nhanh chóng xuống khỏi cao điểm để ta tập trung lực lượng tiêu diệt gọn Trung đoàn 1 ngụy trong thời gian ngắn nhất...".

        Trong khi Trung đoàn 1 chấp hành mệnh lệnh, đang sắp bắt cá thì chợt nhận được lệnh Sư trưởng: "... Các đồng chí bàn giao trận địa cho Trung đoàn 141, nhanh chóng cắt rừng trong đêm về phía Đông điểm cao 660... để hình thành thế vây quân địch ở đồi 660. Hiện địch đang co cụm, dao động cực độ tìm đường tháo chạy. Nhiệm vụ của các đồng chí là phải vây thật chặt. Lúc có lệnh tiến công, các đồng chí phải động viên bộ đội đánh nhanh mới kịp. Để tránh tổn thất, các đồng chí vừa đánh vừa gọi địch hàng". Anh Dư biết không? Chúng tôi cắt rừng, vượt qua các bãi B52 đê đến khu chiến cho kịp. Anh biết lệnh của Sư trưởng như vậy, giá như anh báo sớm cho chúng tôi độ một tiếng thì hay biết mấy.

        - Nhưng tôi và anh Chơn có hơn gì các anh đâu.

        - Anh biết không? Khi bám được điểm cao 660, Trung đoàn chúng tôi tổ chức vây chặt, thực hiện lệnh Sư trương đánh nhanh, đánh mạnh, không để địch kịp trở tay. Cha mẹ ơi! Quân địch tháo chạy tán loạn, như vịt vỡ đàn, chạy cả vào khu vực Sở chỉ huy Trung đoàn vào cả bếp của anh nuôi. Anh nuôi, anh em công vụ của tôi, liên lạc, thông tin đều xông ra bắt địch...

        - Thê sao anh còn trách tôi?

        - Thật hú hồn, tý chết ông ơi! Nếu đến chậm một chút nữa thôi, địch sẽ chạy tuốt.

        - Chiến tranh là vậy đồng chí Chính ủy ơi! Sư trưởng ta đã từng nói trong chiến tranh một khoảnh khắc có thể quyết định vận mạng cả một trận đánh... Nếu hôm chúng ta từ Tây Nguyên ra chậm mấy tiếng đồng hồ, ở nhà đánh địch theo phương án cũ, tấn công địch từ dưới chân lên đỉnh đồi 723 thì điều gì sẽ xảy ra?

        - Anh nói đúng! Tôi đồng ý với anh! Tôi chẳng dám trách anh nữa.

        Trong lúc ông Dư và ông Tá chuyện trò rôm rả thì Sĩ Hùng vẫn bước đi sát Sư trưởng Nguyễn Chơn. Hùng hỏi:

        - Thủ trưởng ơi!

        - Chi đó Hùng?

        - Dạ, lần này hành quân lên Bôlôven, thủ trưởng có mang theo lưới và lưỡi câu không?

        - Sao lại không? Lúc nào nghỉ chân, tôi cho cậu biết.

        - Dạ vâng! Nếu lần này thủ trưởng đánh được cá, câu được chình và ba ba, em sẵn sàng cởi áo đưa lưng thủ trưởng nướng.

        - Ủa cậu dám cá cược với mình mà không sợ cháy mất cái lưng còm nhom của cậu à?

        - Vâng! Em phải nắm chắc mới dám đánh đố, dám lấy cái lưng của mình ra cược với thủ trưởng chứ?

        - Hà... hà sao cậu biết mình không đánh được?

        - Dạ từ đây lên Bôlôven làm gì có sông có suối, làm gì có nước, có cá để thủ trưởng đánh?

        - Ờ hè. Tớ quên mất!

        - Vâng! Tụi em đang è lưng cõng nước, lấy nước đâu để thủ trưởng đánh lưới, câu chình?

        Sĩ Hùng vượt lên phía trước để gặp Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập. Lo có chuyện gì bất thường, Chính ủy Tá cũng theo Hùng vượt lên. Sư trưởng Nguyễn Chơn nói vối Phan Thanh Dư.

        - Dư ạ!

        - Dạ, có chuyện gì ạ?

        - Mình sợ cho cậu đó!

        - Sợ gì cơ thủ trưởng?

        - Sợ cho cái số đào hoa của cậu. Lần này lên đó sẽ gặp nhiều con gái đẹp lắm đó nghe. Cậu lơ mơ mà rơi trúng cái cạm bẫy thì cậu chết...

        - Hề... hề, tưởng thủ trưởng sợ chuyện gì chứ chuyện đó thủ trưởng khỏi lo. Không phải đất nào số cũng nở thành đào, thành hoa. Có số đào hoa thì chẳng bao giờ chết đâu thủ trưởng ạ. Tôi quen nhắm "tiết trời" rồi. Biết "tiết trời" nào thì gặp đào hoa. Nhưng báo cáo thủ trưởng! Đêm qua tôi đã cắn cỏ lạy trời rồi, không bao giờ cho cái số ấy ngóc đầu lên nữa.

        - Cậu hiểu được vậy là mình yên tâm rồi. Lúc này mà tớ mất cậu, mất người trợ thủ đắc lực như cậu thì khác chi đào mất hoa.

        - Thủ trưởng yên tâm! Số đào hoa tôi đã gửi lại ở chùa rồi.

        - Cậu tu thật à?

        - Dạ thật chứ! Nếu không hôm nay đâu còn hành quân bên thủ trưởng nữa.

        - Tớ tin cậu cũng như tin Lỗ Trí Thâm cắt tóc vào chùa vậy đó.

        Cả hai ông cùng cười. Ông Dư cao ráo, điển trai, da dẻ lúc nào cũng trắng trẻo hồng hào nên đến đâu ông không dễ bị các cô gái bỏ qua...

        Tất cả nghỉ chân. Sư trưởng Nguyễn Chơn đặt chiếc ba lô xuống bên cạnh đồng chí tổ trưởng công vụ sư đoàn. Một luồng gió từ triền đồi thổi qua mát rượi, đem lại cho Sư trưởng Nguyễn Chơn cảm giác mơn man dễ chịu. Người chiến sĩ công vụ mắc võng để ông nghỉ chân. Không có sông, có suối nên ông chẳng làm gì được với tấm lưới và chùm lưỡi câu luôn mang sẵn trong ba lô. Ông ngửa người, đu đưa trên võng lắng nghe tiếng hót réo rắt của những con chim rừng... Ông nhẩm tính thời gian mà sư đoàn ông sẽ đặt chân lên khu chiến vùng Pắc Xoòng, rồi duỗi đôi chân, thưởng thức hương hoa rừng của đất nước Triệu Voi...

         

        Sau nửa tháng hành quân, có những quãng đường phải giữ bí mật nên suốt sáu ngày liền cả đơn vị không nấu được cơm, chỉ ăn lương khô nhưng chẳng ai tỏ ra uể oải. Cuối cùng địa điểm tập kết để bước vào khu chiến đã đến. Trong lúc các chiến sĩ công vụ, công binh chuẩn bị hầm cho chỉ huy sở thì Sư trưởng Nguyễn Chơn gấp rút nghe cán bộ tình nguyện Việt Nam ở vùng Trung Lào và Hạ Lào báo cáo tình hình địch. Đặc biệt tình hình ở cao nguyên Bôlôven từ Pắc Xoòng đi Pắc Xê nằm trên trục đường 13. Một phương án tác chiến khái quát giải phóng Bôlôven đã hiện lên trong tâm trí Sư trưởng Nguyễn Chơn. Cơm tối xong, khi bóng đêm đã phủ dần trên cánh rừng khộp cổ thụ, bạt ngàn, Sư trưởng Nguyễn Chơn cởi chiếc quần dài bà ba đen để lại Sở chỉ huy, cổ quàng chiếc khăn carô, đầu đội chiếc mũ tai bèo đi thị sát tình hình. Mọi việc sinh hoạt cho cá nhân ông đều tự lo, không ỷ lại công vụ, liên lạc hay trinh sát. Nghiên cứu, thị sát xong khu căn cứ Pắc Xoòng của địch trở về đã 3 giờ sáng. Ông nói nhỏ vói Phan Thanh Dư:

        - Hình như có người ở phía trước, xem địch hay ta?

        Chiến sĩ công vụ Nguyễn Hữu Chu vừa kéo Sư trưởng ngồi xuống, đề phòng địch nổ súng bất thường vừa đưa súng AK về phía trước, sẵn sàng chiến đấu. Phan Thanh Dư nhận lệnh triển khai đội hình sẵn sàng chiến đấu. Đám người phía trước chỉ còn cách đội hình chưa đầy một trăm mét. Sư trưởng Nguyễn Chơn nhắc:

        - Phải bình tĩnh, cẩn thận! Chủ động đang thuộc chúng ta. Chờ lệnh tôi.

        Những bóng đen lố nhố đang tiến dần tới. Tám mươi mét, bảy mươi mét rồi khoảng năm mươi mét. Bỗng Phan Thanh Dư lên tiếng:

        - Tất cả dừng lại: Tam Đảo!

        Những bóng đen phía trước đáp lại cộc lốc:

        - Ba Vì!

        Chiến sĩ công vụ Nguyễn Hữu Chu liền đứng lên, nói to:

        - May nhá! Chậm chút là tao ngộ chiến. Ba Vì là ai đây?

        - Bộ phận tăng của Lê Xuân Tấu.

        - May nhá!

        - Thật à?

        - Lát nữa thì tụi này xơi tái các cậu rồi.

        - Ôi anh Dư! Ôi thủ trưởng Nguyễn Chơn!

        Một người cao ráo, khoẻ mạnh bước đến trước mặt Sư trưởng Nguyễn Chơn:

               - Báo cáo thủ trưởng! Tôi Lê Xuân Tấu, Đại đội trưởng đại đội xe tăng đã hành quân đến địa điểm tập kết theo yêu cầu của thủ trưởng. Đến nơi, chúng tôi cùng đơn vị công binh, các đơn vị tình nguyện và bộ đội bạn bắt tay ngay vào nghiên cứu khu chiến để chuẩn bị cho trận tiến công giải phóng thị xã Pắc Xoòng...

        - Thế thì tốt rồi. Các đồng chí đã nghiên cứu thực địa và trinh sát khu chiến tối đâu rồi?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đi lần này lần thứ hai. Sau khi vượt qua ngọn đồi, chúng tôi xuôi xuống dốc để ra Đường 13, con đường chính nối Pắc Xê với Pắc Xoòng. Chúng tôi đã hợp đồng vói bộ binh của bạn và quân tình nguyện cho chặt cây, tạo ngầm bằng gỗ, đóng cọc chống trượt để tăng vượt qua các ngầm trên trục đường 13. Hiện tại, tăng chúng tôi đã ngụy trang nằm sẵn trên dốc. Hôm nay, anh em đã đóng cọc xong và cho ngụy trang kín đáo rồi thủ trưởng ạ.

        - Tốt rồi! Trời sắp sáng. Các đồng chí về tranh thủ nghỉ ngơi để sáng mai chúng ta họp triển khai phương án tác chiến.

        - Rõ!

        Đơn vị nghiên cứu chiến trường của Tấu chia tay để về một hướng khác. Nguyễn Hữu Chu vừa trút một hơi thở nhẹ, nói:

        - Thật may cho bọn họ. Sư trưởng không dặn chờ lệnh thì tụi em đã quất mấy loạt vào họ rồi. Ở đây quân ngụy Lào, Thái hay thè thẹ đi từng cụm trong rừng. Gặp chúng ta đông thì chúng biến nhanh như ma, gặp chúng ta ít thì chúng quây lại thịt... Kinh nghiệm của bọn em khi gặp chúng phải nhanh tay.

        - Chu à!

        - Dạ! Sư trưởng bảo gì em?

        - Cậu không nên làm công vụ.

        - Sao vậy ạ? Em làm không tròn hở thủ trưởng?

        - Không phải vậy, tính cách của cậu là của người chiến sĩ trực tiếp chiến đấu. Ở đấy cậu mới có điều kiện phát triển tài năng.

        - Dạ! Em cảm ơn thủ trưởng nhưng Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập, Chính ủy Tá cùng Ban cán bộ gọi em lên đả thông rằng chiến đấu rất cần nhưng sức khoẻ và tính mạng của Sư trưởng là sinh mệnh của cả sư đoàn ta. Các thủ trưởng còn nói, em năng động, nhanh nhẹn, chăm sóc sức khoẻ thủ trưởng thì cũng là chiến đấu chứ có ngồi phía sau đâu... Lúc đánh trận An Sơn, thủ trưởng không nhớ à? Bọn em từ công vụ, anh nuôi, y tế, thông tin liên lạc đều theo thủ trưởng Phan Dương Tuyển xông ra diệt Mỹ, bắt sống cả tù binh. Trận cao điểm 660 và 723 vừa rồi, lính ngụy tháo chạy tràn vào cả Sở chỉ huy Trung đoàn 1 và Sở chỉ huy tiền phương của sư đoàn chúng ta, chúng em nổ súng rồi xông ra bắt sống cả lũ... Thủ trưởng nói vậy, chứ em thấy đi theo thủ trưởng còn khó khăn, mạo hiểm hơn lính chiến đấu. Đánh nơi nào thủ trưởng cũng thọc sâu nghiên cứu trước, bộ đội mới đánh sau. Lúc đánh nhau với địch, có bao giờ thủ trưởng ngồi phía sau đâu nên chúng em khác gì lính chiến đấu. vả lại...

        Ông Dư đi bên cạnh liền hỏi:

        - Vả lại làm sao cậu?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Đi với thủ trưởng và các thủ trưởng cũng khác gì em đi học khoá chỉ huy dài hạn. Nhờ vậy, em biết thế nào là vị trí, công việc của người chỉ huy với một trận đánh, với một chiến dịch...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lên tiếng:

        - Tớ hoan nghênh tinh thần chiến đấu và học tập của cậu nhưng thực tế thì muôn hình vạn trạng. Rồi đây, cậu phải vào trường học cơ bản để tương lai ứng dụng vào trong công tác chỉ huy của mình...

        - Giữa lúc chiến đấu thế này sao lại có thể đi học được thủ trưởng. Kết thúc chiến tranh xong, em sẽ đi học.

        Ông Dư bỗng cười to:

        - Ô... hô! Cái thằng Chu này, kết thúc chiến tranh rồi cậu đi học về để đánh ai nữa hay để đánh vợ?

        - Bộ đội Cụ Hồ ai lại đánh vợ? Nhưng bây giờ ai cũng đi học cả, bỏ giặc ai đánh?

        - Học xong để ra đánh giặc cho tốt. Cậu tưởng cậu học xong, chiến tranh đã kết thúc chắc?

        Đoàn cán bộ nghiên cứu rộn bước trên đường trở về. Sắp đến Sở chỉ huy tiền phương đoàn gặp một đoàn cán bộ chiến sĩ khác cũng đi nghiên cứu thực địa trở về. Phan Thanh Dư đã nhận ra Sĩ Hùng và nhiều cán bộ chiến sĩ... có cả phụ nữ nữa. Mọi người đang tay bắt mặt mừng thì Phan Thanh Dư reo lên:

        - Ối Phượng! Có phải Phượng không?

        Đáp lại câu hỏi của ông Dư là nụ cười của cô gái có đôi môi mọng đỏ, hàm răng trắng đều, khuôn mặt xinh đẹp. Cô gái có một mái tóc phi dê đen óng đổ sóng trên bờ vai tròn lẳn. Nghe gọi đến tên mình, cô gái ngước đôi mắt to, long lanh... Sĩ Hùng vội vàng bước đến trước mặt Sư trưỏng Nguyễn Chơn, Phan Thanh Dư, Trung đoàn trưởng Lập, Phó chính ủy Sư đoàn Bùi Đức Tùng:

        - Dạ báo cáo Sư trưởng và các thủ trưởng! Sau khi được lệnh của Sư đoàn, bộ phận trinh sát Trung đoàn 1 dưới sự dẫn đường của du kích và bộ đội địa phương, chúng tôi đã bí mật thọc sâu thị xã Pắc Xoòng, hoàn thành trinh sát các mục tiêu mà sư đoàn yêu cầu...

        - Tốt lắm. Bây giờ các đồng chí về ăn uống nghỉ ngơi chuẩn bị họp.

        - Rõ!

        Lệnh xong, Sư trưởng Nguyễn Chơn quay lại dặn Phan Thanh Dư, Trung đoàn trưởng Lập chuẩn bị đón các đơn vị của Sư đoàn sáng nay cũng đã hành quân đến vị trí tập kết cuối cùng.

        Cô gái có tên là Phượng mà Phan Thanh Dư vừa gọi vẫn đứng chờ để xem anh cán bộ vừa gọi mình là ai. Phan Thanh Dư e ngại, sợ mọi người trêu là số đào hoa, vốn bị mặc cảm với chuyện này nên khi cô gái vừa hỏi: Anh ơi! Sao anh biết em?, liền vội lảng: Anh xin lỗi! Anh đang bận, lúc nào xong việc anh sẽ trả lời, được không?

        - Dạ... Anh nhớ nghe!

        Sĩ Hùng quay lại nháy mắt:

        - Thủ trưởng ơi! Chuyến này thủ trưởng lại trúng số nữa rồi. Tưởng lên đây sơn cùng thủy tận rồi, ai ngờ...

        -  Cái thằng này! Cậu tự giác đi, đêm nay đi bên cô ấy có cảm giác gì mới lạ không? Chết đó nghe!...

        Không để Hùng trả đũa, ông Dư vừa cười vừa vội vã chạy theo cho kịp Sư trưởng Nguyễn Chơn...

        Trong căn hầm rộng, sâu, vuông vắn, bên trên lợp lá nón dày, ông Dư trải rộng tấm bản đồ Trung Hạ Lào. Cán bộ các cấp từ tiểu đoàn, trung đoàn đến sư đoàn, cán bộ các đơn vị phối thuộc pháo, xe tăng, công binh... đểu đã có mặt đầy đủ. Trưởng ban Tác chiến đến trước mặt Sư trưởng Nguyễn Chơn, đứng nghiêm báo cáo:

        - Báo cáo Sư trưởng! Tất cả đã chuẩn bị xong, các đơn vị đã có mặt đầy đủ, xin mời thủ trưởng ta bắt đầu.

        - Vậy ta họp thôi!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đáp xong liền bước đến chiếc bản đồ đang trải rộng. Ông cầm chiếc thước nhưng chưa đưa lên bản đồ ngay. Ổng nhìn tất cả một lượt, thong thả nói:

        - Thưa các đồng chí! Sáng qua toàn sư đoàn ta đã tập kết đến địa điểm khu chiến, quân số đảm bảo trăm phần trăm. Hành quân vất vả nhưng bộ đội vẫn khoẻ mạnh, tinh thần phấn khởi, sẵn sàng chiến đấu, quyết lập công trong chiến dịch này. Đảng bộ Sư đoàn đã họp và thông qua phương án tác chiến cụ thể, chi tiết. Đồng chí Phó chính ủy Bùi Đức Tùng và đồng chí Sư đoàn phó Dương Bá Lợi đang đi xuống Trung đoàn 141. Tôi thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh Sư đoàn xin phổ biến và truyền đạt mệnh lệnh của Bộ tư lệnh chiến dịch 702 và của Sư đoàn...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn dừng lại. Ông cầm chiếc thước đi lui, đi tới rồi dừng lại trước mặt Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập nói tiếp:

        - Sau khi sư đoàn nhận nhiệm vụ giải phóng cao nguyên Bôlôven Hạ Lào và đảm bảo an toàn cho việc mở rộng các tuyến đường giao thông chiến lược của cả ba nước Đông Dương, Bộ tư lệnh Sư đoàn đã xác định kẻ địch là quân ngụy Lào -  Thái cùng phương tiện chiến tranh, hoả lực Mỹ. Sư đoàn chia làm hai cánh. Cánh thứ nhất do Trung đoàn 141 của đồng chí Châu Sa hoạt động đánh địch vùng Pha Lan, Đồng Hến ở Trung Lào để kiềm chế và nghi binh địch, cùng các đơn vị bạn mở ra vùng giải phóng ở Trung Lào. Cánh thứ hai là lực lượng Trung đoàn 1 của đồng chí Trần Quang Lập, đảm trách nhiệm vụ chủ yếu của chiến dịch, hoạt động đánh địch ở cao nguyên Bôlôven, tiêu diệt quân địch, giải phóng thị xã Pắc Xoòng và nhiều cứ điểm khác nằm trên trục đường 13 từ Pắc Xoòng đi Pắc Xê như I Tu, bản Nhik... thuộc Hạ Lào. Tôi trực tiếp chỉ huy.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn di thước trên tấm bản đồ:

        -  Đây là con đường 13 Pắc Xoòng đi Pắc xế mà mấy ngày qua các đồng chí đi thị sát khu chiến đã biết. Pắc Xế cách Pắc Xoòng 50 kilômét. Pắc Xoòng nằm ở phía Nam, tiền đồn quan trọng đến mức nếu mất Pắc Xoòng có thể mất trục đường 13 và mất cả thị xã Pắc xế. Giống Pắc Xế, Pắc Xoòng cũng là thị trấn khá sầm uất, đất đai trù phú nên cư dân ở đây không chỉ có người Lào mà còn có cả người Pháp, người Hoa, người Thái và cả người Việt Nam chúng ta... Hai bên con đường 13 là hai dãy núi dựng đứng, hiểm trở và hai đầu Bắc -  Nam đểu có hai con suối lớn. Mùa mưa chúng trở thành hai con sông rất hung dữ. Đó là suối Huội Chăn Xi ở phía Bắc và Huội Păng Hiêng ỏ phía Nam. Nó gần như chạy song song với Đường 13... Trên đoạn đường 50 cây số này, có hai bản của người Lào. Các đồng chí nhìn đây. Đây là bản I Tu và đây là bản Nhik -  Nghiễm nhiên I Tu và bản Nhik, Pắc Xoòng trở thành tấm lá chắn được gọi là an toàn cho thị xã Pắc xế. Về địa hình cơ bản là vậy. Các đồng chí đã rõ chưa?

        Tất cả đồng thanh đáp lại.

        - Rõ.

        - Về phần địch, tôi xin nhường lại cho tham mưu tác chiến của sư đoàn trình bày.

        Trưởng ban Tác chiến Phan Thanh Dư liền đứng lên:

        - Báo cáo thủ trưởng Chơn! Báo cáo các đồng chí! Theo lệnh của thủ trưởng sư đoàn, tôi xin trình bày tình hình ở hướng tiến công địch của chúng ta. Thưa các đồng chí! Thực hiện âm mưu Đông Dương hoá chiến tranh, lấy người Đông Dương đánh người Đông Dương của đế quốc Mỹ, hiện quân Mỹ đang bố trí lực lượng ở đây gồm hai trung đoàn mà chúng gọi là 2BV gồm BV20 ,và BV43. Sau chiến thắng vang dội vừa qua của chúng ta ở Đường 9 - Nam Lào, Mỹ sợ mất vùng cao nguyên Bôlôven nên đã lập tức điều đến đây thêm một lữ đoàn gồm ba tiểu đoàn quân Thái và một tiểu đoàn hỗn hợp Lào - Thái do một chuẩn tướng chỉ huy. Lực lượng ở đây của quân địch đã lên tương đương một sư đoàn để giữ Pắc Xế - Pắc Xoòng.

        Chợt có tiếng ai bên dưới:

        - Chà, ta chỉ có một trung đoàn và một đại đội xe tăng, một tiểu đoàn quân tình nguyện mà tiêu diệt cả sư đoàn của nó là găng đấy. Chúng lại có căn cứ công sự vững chác...

        - Đúng! Đúng! - Một số hưởng ứng.

        - Nhưng... - Phan Thanh Dư tiếp - lực lượng tuy đông nhưng chúng chỉ bố trí ở thị trấn Pắc Xoòng một đại đội, hai đại đội đóng giữ tiểu khu, toàn bộ lực lượng còn lại làm nhiệm vụ cơ động đối phó vòng ngoài với ta. Địch tuy đông nhưng sức chiến đấu không như quân ngụy Sài Gòn...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn bước đến tấm bản đồ cầm bút chì màu, khoanh một vòng từ Huội Păng Hiêng đến Huội Chăn Xi. Nguyễn Chơn tiếp lời ông Dư:

        - Các đồng chí! Khi đánh địch ở đây có mấy điểm cần nhớ. Đối tượng tác chiến của chúng ta ở đây là quân ngụy Lào - Thái. Chúng có chiến thuật riêng của chúng. Lúc gặp lực lượng ta tấn công mạnh, thấy không thể chống giữ nổi, chúng lập tức bỏ căn cứ tháo chạy tán loạn, phân tán lực lượng theo nhiều hướng, sau đó tập kết về những địa điểm mà chỉ huy của chúng đã quy định trước. Sau khi củng cố lực lượng, chúng lại phản kích, đánh đằng sau lưng ta.

        Bên dưới có tiếng xì xào:

        - Ồ! Ồ! Chúng xảo quyệt thật!

        - Ôi tụi nó khôn thật! Chính quy không ra chính quy, du kích không ra du kích, phỉ không ra phỉ, quân đội không ra quân đội...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn tiếp:

        - Bởi vậy, các đồng chí cần nhớ một điều cho kỹ: Tiến công, chiếm căn cứ địch không khó. Cái khó của chúng ta là phải tiêu diệt cho được lực lượng của địch. Do đó, khi thông qua phương án tác chiến cụ thể của Trung đoàn 1, tôi đã yêu cầu trung đoàn thực hiện tấn công địch bằng chiến thuật bủa vây đơm đó. Phải biết đặt đó nơi nào thì mới xua được cá vào đó trọn mẻ. Tôi đã yêu cầu cắm bốn triệu cây chông.

        Bên dưới lại xì xào.

        Tiếng Sư trưởng Nguyễn Chơn át đi:

        - Tất cả im lặng. Chúng ta vận dụng kinh nghiệm trận đánh dốc Trao năm 1960. Ta chỉ có hơn một trung đội mà đã tiêu diệt và bắt sống gần hai đại đội địch ở địa bàn rừng núi, trong đó, lực lượng chặn đứng và đón lõng giúp chúng ta hai triệu cây chông. Lúc toàn bộ quân địch còn lại tạt xuống sườn núi tháo chạy đã gặp bãi chông đủ các loại của du kích và đồng bào dân tộc đã đơm sẵn đón chúng. Chúng ta hy vọng bốn triệu cây chông này sẽ giúp chúng ta thêm một lực lượng lớn đón lõng, đưa giặc vào đó... Đối với một kẻ địch xảo quyệt, chạy mà không chịu thua thì các đồng chí phải rất cảnh giác, tuyệt đối không được chủ quan. Nếu chúng ta chia lực lượng ra làm bốn phần thì chỉ một phần tấn công còn ba phần bủa vây, đón lõng.

        Ngừng giây lát, thấy tất cả đang đổ dồn đôi mắt về phía mình chờ đợi, ông nói tiếp:

        - Có một vấn đề nữa khá hệ trọng đó là chính sách dân vận của quân đội ta. Nhân dân vùng Pắc Xoòng và các bản ở Bôlôven này là dân hỗn hợp. Mấy chục năm qua bị kẻ địch xuyên tạc, bóp méo hình ảnh người chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam nên khi gặp chúng ta, nhân dân không tránh khỏi lo lắng, sợ hãi và nghi ngờ. Vì vậy, khi tiếp xúc với dân, bộ đội phải giữ đúng kỷ luật, không xâm phạm từ cái kim, sợi chỉ đến ngọn rau, củ khoai, củ sắn, hoa trái của dân. Sau trận chiến, chúng ta giúp dân dọn dẹp đường sá, vườn tược, đào hầm... Chúng ta sẵn sàng nhường cơm sẻ áo với dân, giúp dân chữa bệnh, tránh bom đạn... Chúng ta phải để lại hình ảnh đẹp đẽ của bộ đội Việt Nam trong lòng nhân dân thuộc các tầng lớp và các bộ tộc Lào anh em. Nếu đơn vị nào có cán bộ chiến sĩ vi phạm kỷ luật dân vận, dù lập công xuất sắc đến mấy, tôi vẫn coi như đơn vị đó chưa hoàn thành nhiệm vụ... Còn phương án tác chiến cụ thể, sư đoàn đã giao cho các đơn vị. Các đơn vị đảm bảo cho đúng hợp đồng giờ G nổ súng...

        Sau khi giải đáp thêm một vài ý kiến của mấy cán bộ nêu ra, Sư trưởng Nguyễn Chơn lần lượt chia tay từng bộ phận để anh em kịp trở về đơn vị mình tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

        Những cánh rừng khộp. rừng cao su, cà phê xanh mướt, ngút ngàn trên cao nguyên Bôlôven xào xạc đón làn sương đêm mát lạnh. Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng ở đài quan sát nhìn quanh khu chiến một lượt. Tất cả vẫn yên lặng, ông nhìn đồng hồ. Đã 1 giờ sáng, thời điểm mơ đầu ngày 16 tháng 5 năm 1971 và cũng là giờ hợp đồng nổ súng toàn mặt trận bắt đầu. Bỗng một loạt đạn pháo chớp loé, ầm ầm phía các căn cứ địch trong thị trấn Pắc Xoòng và chung quanh Pắc Xoòng... Tiếng pháo nổ dồn dập kéo dài, khi nó vừa ngớt lập tức tiếng súng của các đơn vị bộ binh cũng bắt đầu dậy lên, nổ ran khắp đó đây.

        Quan sát quang cảnh khu chiến, Nguyễn Chơn vừa bồi hồi, phấn chấn vừa sốt ruột chờ tin tức từ các đơn vị báo cáo về. Bỗng từ trong máy, ông nhận được điện của Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập:

        - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đã thực hiện đúng phương án mà thủ trưởng đã giao. Sau bốn tiếng đồng hồ tiến công áp đảo, Tiểu đoàn 90 đã chiếm xong cứ điểm Pắc Xoòng. Tiểu đoàn 40 đã hoàn toàn làm chủ tiểu khu thị trấn Pắc Xoòng. Các đơn vị cơ động vòng ngoài của địch vội vã phân tán, lẩn tránh, chạy hết vào rừng. Tôi đã lệnh cho các tiểu đoàn lập tức khép chặt vòng vây, nhanh chóng triển khai lùng đánh địch.

        - Tốt rồi!

        - Dạ! Thưa thủ trưởng!

        - Có chuyện gì sao?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Do địa bàn rộng, Tiểu đoàn 60 vây không chặt nên số đông địch đã chạy thoát được về cứ điểm ở I Tu và bản Nhik. Như vậy ý định tiêu diệt gọn từng tiểu đoàn ngụy Lào chúng tôi chưa thực hiện được.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn bình tĩnh động viên Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập:

        - Quân ngụy Lào là vậy mà. Cậu yên tâm không có gì phải lo. Sớm muộn ta cũng diệt gọn chúng. Với quân ngụy Lào không được nóng vội. Tròi đã sáng, đề phòng máy bay địch. Đặc biệt, nhắc bộ đội làm công tác dân vận trong thị trấn cho tốt. Sau đó cậu giao đơn vị lại cho cậu Xưởng còn Trung đoàn trưởng, Chính ủy và tất cả các cán bộ cấp trưởng của Trung đoàn về chỗ tôi hội ý với Sở chỉ huy tiền phương.

        - Rõ!

        Đúng như Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nhắc nhở. Cán bộ chiến sĩ đơn vị gặp rất nhiều khó khăn trong công tác dân vận ở Pắc Xoòng này. Phố xá san sát, dân cư đông đúc nhưng tất cả đều đang trong tình trạng án binh bất động. Trời sáng đã lâu mà mọi nhà dọc các dãy phố vẫn đóng cửa kín mít, không một bóng người dân ló mặt ra ngoài. Sĩ Hùng lách luồn cố tìm cho ra cô gái Việt - dẫn đường mà Phan Thanh Dư gọi là Phượng để hỏi thực hư.

        May quá! Phượng đây rồi!

        Phượng đang trò chuyện với các chiến sĩ tổ mũi nhọn của Tiểu đoàn 90 cạnh công sự. Anh mừng rỡ, vội vã dừng lại. Bây giờ Hùng mối nhìn kỹ Phượng. Giữa nắng, khuôn mặt cân đối, xinh đẹp của Phượng ửng lên hồng tươi. Phượng nở một nụ cười cùng ánh mắt long lanh.

        Sĩ Hùng nhẹ nhàng hỏi:

        - Xin lỗi chị!

        - Dạ... dạ.

        - Chị có phải là Phượng không ạ?

        - Dạ... dạ phải! Sao anh biết em tên là Phượng

        - Một phụ nữ xinh đẹp như chị thì cả vùng Pắc Xoòng này ai mà không biết.

        - Dạ, em cám ơn anh, nhưng phải có người giới thiệu tên em, anh mới biết chứ?

        - Đúng thế! Đêm hôm trước lúc đi nghiên cứu trận địa về, gặp chị và các đồng chí địa phương, tôi nghe thủ trưởng Dư gọi chị là Phượng...

        - À... à em nhớ rồi... nhưng em không biết anh Dư là ai? Vì sao anh Dư lại biết tên em? Hình như anh Dư nói giọng Huế phải không anh?

        - Đúng vậy.

        Vì không có thòi gian để chuyện trò, Sĩ Hùng còn phải kịp trở về báo cáo tình hình với Sở chỉ huy Trung đoàn nên anh chủ động chuyển hướng:

        - Chị Phượng ơi! Vì sao thị trấn đã được giải phóng mà không một nhà dân nào mở cửa, không một ai đi ra đường?

        - Dạ... có lẽ dân sợ súng đạn nhưng cái chính là...

        Thấy Phượng ấp úng, Sĩ Hùng giục:

        - Chị cứ nói hết, có sao đâu.

        - Vâng! Có lẽ họ sợ các anh, sợ bộ đội mình.

        - Bộ đội mình đã làm điều gì sai nên để dân sợ?

        - Ô ... ô không! Không phải thế đâu anh. Anh ơi! Mấy chục năm qua dân ở đây sống trong nanh vuốt giặc, bị tụi nó bóp méo, xuyên tạc gieo rắc sự sợ hãi đối với bộ đội ta. Chúng nói bộ đội cộng sản đói xác xơ, không gia đình, không tôn giáo, không tổ tiên, đến đâu cướp bóc, hãm hiếp đến đấy... Chẳng còn cách nào hơn mình phải biết chờ đợi thôi các anh ạ!

        - Cảm ơn chị Phượng.

        Bây giờ Hùng mới càng thấm thìa lời Sư trưởng Nguyễn Chơn dặn, đến đâu phải giúp dân, dọn vườn tược, đào hầm hào giúp dân... Phải chủ động làm cho dân hiểu và dân tự đến với mình. Chúng ta không thể bó tay chờ đợi mà phải chủ động làm sao để dân tự giác đến với cách mạng. Chúng ta phải bắt đầu từ đám trẻ. Trẻ em vốn hiếu động và tò mò. Nếu các em cảm tình, yêu mến, tin tưởng chúng ta thì ông bà, cha mẹ, cô bác của các em sẽ tin chúng ta, sẽ hiểu chúng ta và tự giác đến với cách mạng...

        Nhó lại lời dặn dò của Sư trưởng, Sĩ Hùng dặn lại các chiến sĩ trong đơn vị, chào nữ du kích Phượng và các cô gái Lào rồi vội vã cùng tổ trinh sát tiếp tục đi nắm địch trước khi trở về sở chỉ huy...

        Trên đường trở về Sở chỉ huy, Hùng thấy các đơn vị vẫn giữ nguyên vị trí đã chiếm được. Các đội công tác của bạn Lào dùng loa tuyên truyền còn các chiến sĩ vừa thay phiên canh gác vừa quét dọn đường xá, dọn dẹp cây cối đổ xuống... Anh em còn cho gà lợn ăn, không một ai đụng vào cây ăn quả. Các cánh cửa đóng chặt vì sợ hãi đã dần hé mở. Trẻ em bắt đầu lấp ló, ngơ ngác nhìn các chú bộ đội. Những nụ cười và những cái vẫy tay của các chú bộ đội đã thu hút các em vây quanh công sự, quanh bờ hào, quanh những khẩu súng lớn. Các chú chia lương khô và cơm vắt cho các cháu. Các cháu tự động vào nhà lấy nước, bê hoa quả ra mời các chú bộ đội giải phóng. Các khu phố người Việt đã nhanh chóng báo tin cho nhau bộ đội Cụ Hồ đã đến. Thấy bà con người Việt mở cửa đón bộ đội Cụ Hồ, bà con người Hoa, ngưòi Pháp, người Thái, người Lào cũng kéo ra. Trạm phát điện của thị trấn lại nổ máy. Tiếng loa báo tin chiến thắng bắt đầu vang lên. Cửa hàng lại mở cửa, chợ búa lại đông vui. Thấy các chiến sĩ quân giải phóng và bộ đội Lào kỷ luật nghiêm, chững chạc, hoà nhã các tầng lớp nhân dân càng gần gũi, yêu mến. cả thị trấn chung tay vào trận chiến đấu sắp đến...

        Hùng về đến Sở chỉ huy Trung đoàn đã thấy Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn, Trưởng ban tác chiến Phan Thanh Dư cũng đang có mặt. Sư trưởng đang làm việc với Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập và Chính ủy Nguyễn Tá và nhiều cán bộ ban ngành để bàn phương án tác chiến sắp đến. Sư trưởng Nguyễn Chơn đang chụm tay trên chiếc bản đồ, không tỏ điều gì bực bội khi biết quân địch các cứ điểm ở thị trấn Pắc Xoòng không bị tiêu diệt gọn. Giọng Sư trưởng Nguyễn Chơn bình thản, ấm áp:

        - Pắc Xoòng bị mất, địch cũng hiểu Pắc Xê sẽ bị uy hiếp mạnh. Muốn chiếm giữ được Pắc xế, địch phải tính đến chuyện chiếm lại Pắc Xoòng, nhưng chúng cũng biết quân ngụy Lào không đủ sức tái chiếm. Chúng sẽ phải đưa các đơn vị Thái Lan và các đơn vị Lào - Thái hỗn hợp, một số đơn vị khác từ Viên Chăn đến để phản kích. Địch sẽ dùng bản I Tu và bản Nhik làm bàn đạp. Công việc đầu tiên của địch là mở những trận đánh mạnh để chiếm cho được bản Kiềng Pắc Cụt... Tôi đề nghị ở đây chúng ta giao cho tiểu đoàn quân tình nguyện đảm nhiệm cùng tiểu đoàn công binh của chúng ta chặn đánh, cầm chân địch, khơi ngòi như chúng ta đã từng khơi ngòi trong chiến dịch Ba Gia trải dài từ cầu Bà Mẹo đến Diên Niên, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi mà chúng ta buộc Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 51 chủ lực ngụy phải rời đồn Gò Cao để cứu viện. Khi đó tôi và đồng chí Văn Công Bích, Chính trị viên Tiểu đoàn 90 đã chọn quãng đường từ Cầu Gãy đến chân dốc Khỉ làm quyết chiến điểm để tiêu diệt địch, đó là đoạn đường rải đá cấp phối dùng cho các loại xe có thể chạy qua được. Phía Nam sông Trà Khúc gần dốc Khỉ có xóm làng, chung quanh là cánh đồng rộng mà các đồng chí đều đã biết. Chúng tôi nhận định đó là địa hình lý tưởng để dùng chiến thuật vận động chiến, tiêu diệt địch giữa cánh đồng Diên Niên. Các đồng chí nào đã từng tham dự trận đánh ấy đểu nhớ đêm 28 tháng 5 năm 1965 cả tiểu đoàn đã bí mật hành quân chiếm lĩnh trận địa. Tôi nhớ đêm ấy trời không trăng, chỉ vài chòm sao lác đác, cả Tiểu đoàn 90 đã lặng lẽ, mò mẫm trong đêm tối... Sáu năm đã trôi qua nhưng tôi vẫn nhớ rõ lúc các chiến sĩ du kích xã dẫn chúng ta đến nơi, Đại đội 2 được lệnh vào giấu quân ở xóm nhà Tú Thao ngay chân dốc Khỉ, chốt lại bằng công sự sẵn sàng đánh địch còn đại bộ phận của Tiểu đoàn 90 đều bí mật giấu quân ỏ thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh. Ở những trận như thế, chúng ta mối thấy hết lòng dân và cuộc chiến tranh nhân dân mà Đảng đã vạch ra và lãnh đạo. Nhân dân cả vùng không chỉ che giấu, nuôi ăn cho cả tiểu đoàn, giúp đỡ chúng ta, chăm sóc chúng ta, tặng quà bánh, áo quần mà còn chặt cây về cho bộ đội ngụy trang công sự...

        Các chị, các mẹ tìm cách đi chợ, lân la nắm tình hình địch. Dân xoá dấu chân của bộ đội bằng cách lùa hàng chục con trâu đi qua, nhờ thế mà chúng ta đã giữ được bí mật, bất ngờ. Cái bất ngờ lớn nhất là địch không ngờ cả một tiểu đoàn đối phương lại giấu quân, ém sẵn ngay cạnh đồn, nơi mà ngày đêm chúng kiểm soát... Đêm ấy, chúng tôi đã bàn kế hoạch tác chiến và hợp đồng rất kỹ. Đến 4 giờ 45 phút sáng hôm sau, tôi lệnh cho hai tiểu đội trinh sát phối hợp với đội công tác và bộ đội địa phương đánh vào hai trung đội dân vệ ở hai thôn Lộc Thọ và Phước Lộc. Tôi yêu cầu họ chỉ đánh mà không tiêu diệt. Nghe tiếng súng đánh nhau ở hai thôn Lộc Thọ và Phước Lộc nổ giòn giã một lúc rồi sau đó chỉ lẹt đẹt của những tiếng súng bắn tỉa... tôi biết anh em đã chấp hành đúng mệnh lệnh. Kiểu đánh khơi ngòi này buộc địch phải bắn pháo và đưa quân đến yểm trợ để giải vây. Lúc ấy qua máy bộ đàm, tôi biết trước tên đại úy Ngọc, Tiểu đoàn trưởng đã cắn phải câu. Hắn lệnh cho Đại đội 2 của địch đang dã ngoại ở núi Tròn kéo về giải toả. Cũng lúc ấy, tôi lệnh cho Đại đội 2 của chúng ta vận động đến rìa làng đánh chặn địch lại nhưng vẫn nhùng nhằng theo kiểu du kích. Địch củng cố đội hình, dồn sức phản công nhưng các đồng chí Đại đội 2 chúng ta ở trên cao, liên tục tung lựu đạn xuống. Địch tổn thương nặng. Địch lại lui quân, gọi pháo bắn vào trận địa Đại đội 2, nhưng các đồng chí chúng ta đã có công sự kiên cố nên cứ sau đợt pháo, địch lại xung phong nhưng rồi xung phong lần nào cũng bị đánh bật trở lại. Cuối cùng tên đại đội trưởng Đại đội 2 buộc phải gọi về đồn Gò Cao xin tăng viện. Nhận được tin, tên Tiểu đoàn trưởng Ngọc cùng hai tên cố vấn Mỹ lập tức dẫn cả tiểu đoàn xuống tăng viện để tiêu diệt chúng ta. Địch dùng hai xe Jeép và tám chiếc GMC từ Gò Cao tiến thẳng về dốc Khỉ. Chúng tôi biết địch đã trúng kế "điệu hổ ly sơn" của chúng ta. Tôi kịp thời ra lệnh cho một cánh quân của ta bí mật di chuyển bên sườn phải của địch. Cánh thứ hai bọc sườn trái, còn Đại đội 2 đưa hết đội hình ra chặn địch. Lúc địch đến cầu Gảy nghỉ chân, tên Tiểu đoàn trưởng Ngọc và hai tên cố vấn Mỹ đang đứng bên một cái cống, đeo kính râm, đưa tay chỉ chỏ và không ngờ đã lọt gọn vào giữa vòng vây của Tiểu đoàn 90. Phía trước có Đại đội 2, sườn phải sườn trái và phía sau có Đại đội 1 và Đại đội 3. Thòi cơ tiêu diệt địch đã đến, tôi lệnh nổ súng. Từ phía sau và hai bên sườn, các chiến sĩ ta vừa nổ súng vừa xông vào đội hình giặc. Hai tên cố vấn Mỹ bị bắn chết ngay tức khắc. Đội hình địch trong chốc lát bị rối loạn tan tác, bị chia cắt thành từng cụm nhỏ và bị tiêu diệt. Đại đội 2 của địch cũng cùng chung số phận. Trong lúc nguy cấp, tên Tiểu đoàn trưởng Ngọc mở đường máu thoát ra cánh đồng trống để trông chờ trực thăng cứu viện nhưng không có trực thăng, chúng liền tháo chạy sang bên kia sông Trà Khúc nhưng đã gặp một đơn vị của Tiểu đoàn 90 và bộ đội địa phương chặn đường, tất cả bọn địch dồn vào thôn Minh Thành, đúng nơi sở chỉ huy của Tiểu đoàn 90 chúng ta. Không một giây chậm trễ, các đồng chí thông tin, vận tải, anh nuôi, liên lạc cùng du kích và nhân dân ào ra bắt sống toàn bộ quân địch, trong đó có tên đại úy Ngọc cùng toàn bộ ban chỉ huy tiểu đoàn và đại đội. Tổng cộng 217 tên bị bắt làm tù binh. Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 51 ngụy hoàn toàn bị xoá sổ. Mất đứt một tiểu đoàn, viên Tư lệnh Vùng 1 lập tức điều Tiểu đoàn 3 lính thủy đánh bộ từ Đức Phổ, Tiểu đoàn 39 biệt động quân từ Đà Nẵng tập trung về Quảng Ngãi phối hợp với 2 tiểu đoàn còn lại của Trung đoàn 51 thành một chiến đoàn hỗn hợp, thêm một chi đoàn xe bọc thép M113 đi theo yểm trợ. Chúng lại hành quân ra Sơn Tịnh giải cứu đồn Ba Gia và hòng tiêu diệt lực lượng ta. Nguyễn Chánh Thi một viên tướng được Pháp đào tạo, kiêu căng không ngờ khi đưa quân ra đến Ba Gia đã nằm gọn vào cái cạm bẫy mà Bộ tư lệnh Quân khu 5 đã giăng sẵn. Trong suốt ba ngày 29, 30 và 31 tháng 5 năm 1965, các tiểu đoàn 40, 60, 90 trung đoàn chúng ta cùng Tiểu đoàn 45 thuộc Trung đoàn 1 trực thuộc Quân khu 5 đã chủ động tiến công tiêu diệt gọn cả chiến đoàn hỗn hợp của địch trên một chiến tuyến dài gần 10 cây số. Đến 17 giờ ngày 31, chiến đoàn hỗn hợp ngụy hoàn toàn bị xoá sổ, 916 tên bị diệt, trong đó có 4 tên cố vấn Mỹ, 65 tên bị bắt. Trung đoàn 1 chúng ta hoàn thành xuất sắc mục tiêu chiến dịch, được tặng cờ danh dự "Trung với Đảng, hiếu với dân, lập công đầu chiến thắng Ba Gia".

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lại nói về những trận chiến đấu oanh liệt của Trung đoàn 1 để động viên các đơn vị phát huy truyền thống vẻ vang. Nguyễn Chơn nhấn mạnh, trận Ba Gia là trận đánh đánh dấu một mốc son chói lọi của quân dân miền Nam, góp phần kết thúc số phận cuộc chiến tranh đặc biệt của đế quốc Mỹ.

        Thời gian sẽ đi qua nhưng chiến thắng Ba Gia sẽ mãi mãi đi vào trang sử hào hùng của Trung đoàn 1 Ba Gia và của Sư 2. Chiến thắng Ba Gia cũng là niềm tự hào mãi mãi của quân dân Quân khu 5 anh hùng. Theo Nguyễn Chơn, trận Ba Gia là một trận đánh mẫu mực về chiến thuật và chiến dịch cấp tiểu đoàn và trung đoàn...

        Tất cả cán bộ của sư đoàn, trung đoàn cùng các đơn vị binh chủng phối hợp đều lặng phắc. Mỗi người đều tự liên hệ rút ra bài học để vận dụng trong chiến dịch tiêu diệt địch ở cao nguyên Bôlôven hôm nay. Nguyễn Chơn tiếp tục:

        - Truyền thống của sư đoàn chúng ta là đánh ngụy thắng ngụy, đánh Mỹ thắng Mỹ, đánh chư hầu thắng chư hầu. Với truyền thông vẻ vang ấy, chúng ta nhất định hoàn thành xuất sắc chiến dịch trên vùng đất cao nguyên Bôlôven này để trực tiếp góp vào thắng lợi chung của cách mạng cả ba nước Đông Dương. Sở dĩ tôi nói với các đồng chí nhiều vê trận Ba Gia vì tình hình ở đây có nhiều điểm chúng ta phải rút kinh nghiệm từ Ba Gia. Ở Ba Gia có dân không có rừng. Dân giúp ta thay rừng, ở đây có rừng nhưng không có dân nên chúng ta phải biết dựa vào rừng. Sau sáu năm, nay chúng ta đã có nhiều kinh nghiệm đánh địch cả chiến thuật lẫn chiến dịch. Chúng ta hiện nay có rất nhiều thuận lợi, có cả xe tăng, công binh, có đơn vị bạn Lào giúp ta, chúng ta phải hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ...".

        Sĩ Hùng vội bước đến báo cáo:

        - Báo cáo Sư trưởng! Tôi và đơn vị trinh sát đã ghé qua Pắc Xoòng trước khi trở về Sở chỉ huy. Tình hình Pắc Xoòng vẫn yên tĩnh, nhân dân đã mở cửa hồ hởi đổ ra đường tìm đến các đơn vị của ta. Các đơn vị đều chấp hành nghiêm lệnh chính sách dân vận, không có trường hợp xấu nào xảy ra.

        - Tốt rồi! Còn tình hình địch thì sao?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Theo tin chúng tôi nắm được, sáng ngày 2 tháng 6 ba tiểu đoàn quân Thái Lan do một tên chuẩn tướng chỉ huy phối hợp với các tiểu đoàn quân ngụy Lào từ Pắc xế đang triển khai đội hình tiến về Lào Ngâm để phối hợp với các đơn vị vòng ngoài đang co cụm vê ở I Tu, bản Nhik. Chúng có thể lấy I Tu, bản Nhik làm bàn đạp chia nhiều cánh để tấn công tái chiếm Pắc Xoòng.

        - Đúng vậy rồi! ở nhà đã nắm rõ vấn đề này... Các đồng chí nghỉ ngơi chờ lệnh.

        - Rõ.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói tiếp:

        - Mất Pắc Xoòng dĩ nhiên Pắc Xê bị uy hiếp mạnh, bị đe doạ nghiêm trọng. Pắc Xoòng trở thành cái bẫy và hiện nay cả hai lực lượng cũ và mới từ Pắc Xê lên đã nằm gọn trong trận địa dàn sẵn của trung đoàn chúng ta... Thời cơ diệt địch đã đến, tôi đề nghị tất cả nhanh chóng trở về đơn vị.

        Tiếng máy bay, tiếng pháo rền vang. Địch đang dọn đường cho bộ binh và cơ giới tiến về hướng I Tu, bản Nhik rồi trụ lại để tái chiếm Pắc Xoòng. Trời bắt đầu đổ mưa như trút nước. Hai con suốỉ Huội Păng Hiêng và Huội Chăn Xi nước ào ào đổ về, trở thành hai con sông hung dữ. Vách đá bò sông cao tới mười, mười lăm mét, có nơi tới ba mươi mét, tạo trở ngại cho ta.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn ngồi bàn với đồng chí Thường vụ Tỉnh ủy Bôlôven. Nguyễn Chơn hỏi:

        - Anh Lõi ơi! Theo kinh nghiệm của địa phương thì bộ đội chúng ta có cách nào để vượt sông trong lúc này?

        - Đồng chí ơi! Nhiều lần chúng tôi đến bờ suối nhưng nhìn nó rồi quay trở lại. Các đồng chí khó lòng vượt qua hai con suối trong lúc này.

        Anh Lõi ạ! Cái khó của ta cũng là cái khó của địch. Cái khó của ta cũng là cái chủ quan nhất, sơ hở nhất của địch. Muốn thắng, chúng ta phải khắc phục khó khăn mới giành được sự bất ngờ.

        - Phải! Phải! Anh Chơn nói phải lắm! Chúng ta phải nghĩ cách khắc phục thôi!

        - Trong trận đánh ở Ga Lâu tháng 10 năm 1960, chúng tôi cũng đã gặp trường hợp như vậy và anh em đã có cách khắc phục. Tôi tin anh em sẽ có cách...

        Chợt có điện báo cáo về:

        - Báo cáo thủ trương! Tôi Trần Quang Lập...

        - Ờ, tình hình triển khai thế nào? Tôi đang nóng ruột.

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng! Tôi vẫn trực tiếp chỉ huy cánh Nam. Cánh Bắc, tôi dùng một đại đội do Tiểu đoàn trưởng Trương Hồng Anh và đồng chí Phó chủ nhiệm chính trị trung đoàn Phạm Xuân Khải chỉ huy. Cả hai hướng đều đang tìm cách vượt sông. Mấy lần làm cầu đều bị nước cuốn... chúng tôi đang dừng lại.

        - Cánh chính diện thê nào?

        - Báo cáo, hướng chính diện Tiểu đoàn 15 công binh cùng năm xe tăng của đồng chí Lê Xuân Tấu, Đại đội 3 Tiểu đoàn 1 quân tình nguyện đang tiến quân thuận lợi. Toàn bộ Tiểu đoàn 1 quân tình nguyện chuyển sang làm lực lượng dự bị...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vẫn điềm tĩnh, không tỏ ra bổi rốỉ, ông hỏi lại:

        - Đồng chí nói tiếp, ý định của các đồng chí giải quyết khó khăn vượt sông thê nào?

        - Dạ báo cáo xin thủ trưởng cho hoãn giờ G một ngày để tạo điều kiện khắc phục có được không ạ?

        - Sao lại hoãn?

        - Dạ để chúng tôi có đủ thời gian khắc phục vượt sông!

        - Không! Không được. Giờ G đã hợp đồng chung rồi, bằng mọi cách phải vượt cho được sông. Nếu chưa vượt qua được cả thì phải dùng một đơn vị trinh sát, đặc công, vệ binh, thông tin cùng một đại đội gọn nhẹ cơ động nhanh kịp nổ súng theo quy định hợp đồng chung toàn chiến trường.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa gác máy được một lúc thì chuông lại reo:

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng! Tốt rồi thủ trưởng ạ. Theo lệnh thủ trưởng, anh em đi nghiên cứu đã tìm ra đoạn sông hẹp nhất, đồng thời may mắn gặp một cây cổ thụ ở cạnh bờ sông. Tôi lệnh cho anh em tập trung sức ngả cây cổ thụ đó vắt qua sông để làm cầu. Sau khi cây đổ 'xuống đúng ý định, đồng chí Trưởng ban trinh sát trung đoàn xung phong bò qua trước, kéo theo dây để buộc bờ bên kia làm dây vịn. Bộ đội đã hoàn thành vượt sông,..

        - Tốt lắm. Hoan nghênh các đồng chí. Vậy thì đảm bảo giờ nổ súng chứ?

        - Dạ nhất định rồi. Báo cáo thủ trưởng, qua vô tuyến, chúng tôi biết cánh Bắc bộ đội ta đã hoàn thành vượt sông, đang tiến quân...

        - Thuận lợi đang ở phía chúng ta. Phải đảm bảo đúng giờ G. Thời gian không còn nhiều.

        - Rõ!

        Đồng chí Thường vụ Tỉnh ủy Bôlôven ngồi cạnh Nguyễn Chơn, nói:

        - Không có khó khăn nào mà quân đội của Bác Hồ không khắc phục được. Chúng tôi bày tỏ lòng cảm phục các đồng chí.

        Trời vẫn đổ mưa, Trưởng ban tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư báo cáo:

        - Báo cáo! Sau khi vượt được sông, cả hai cánh đều bí mật cắt rừng, xoi đường, bắt đầu tiếp cận chờ lệnh nổ súng để tiến công từ phía sau. Phía trước, sẵn sàng hợp đồng với hoả lực, xe tăng cùng các mũi, các hướng đang ở thê vây chặt toàn bộ quân địch, thì 6 giờ sáng nay, ngày 9 tháng 6 quân địch từ I Tu cũng bắt đầu đánh xuống Pắc Cụt. Theo phán đoán của chúng tôi, địch muốn tiến thêm một bước nữa trong kế hoạch tái chiếm Pắc Xoòng của chúng.

        - Cậu nhắc anh em phải bình tĩnh chờ đợi. Dịp tốt để chúng ta nghi binh, thu hút, kiềm chế lực lượng chúng ở bên ngoài, tạo thuận lợi cho trận tiến công chủ yếu của chúng ta vào bản Nhik...

        - Rõ!

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Sau khi địch nống ra đã vấp phải chốt của Tiểu đoàn 1 quân tình nguyện. Tiểu đoàn đã ngoan cường đánh trả, đánh bật lui nhiều đợt phản công quyết liệt của địch, giữ vững bàn đạp ở hướng diện, nơi tập kết tăng và Tiểu đoàn công binh l5.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đi lui, đi tói trong lúc trận tiến công chính diện sắp bắt đầu. Ông nói với Trương ban tác chiến Phan Thanh Dư:

        - Báo cho các đơn vị bình tĩnh, không được nóng vội, tiếp tục giữ bí mật bất ngờ, tiến sát mục tiêu.

        Lúc này, những chiếc tăng của đại đội Lê Xuân Tấu đang vượt qua dốc cao 25 độ để lao xuống trục đường 13, nơi giữa I Tu và bản Nhik. Đại đội trưởng Lê Xuân Tấu đã từng lái chiếc tăng đầu tiên tấn công vào căn cứ Huội San rồi Làng Vây, anh rất có kinh nghiệm ở địa bàn này. Theo anh, không nên tung ra nhiều mà chỉ dùng năm chiếc. Sau trận mưa, các chiến sĩ công binh đã kịp chặt cây lót lại ngầm đã bị nước cuốn trôi. Một xe bị sa lầy, ở thời điểm xuất kích không cho phép Đại đội trưởng Tấu dừng lại, anh quyết định cho bốn xe còn lại tiếp tục tiến về mục tiêu. Xe bị lầy sẽ tiến sau.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ. Đã 4 giờ chiều mà chưa thấy các đơn vị hoả lực mở màn. Nhưng sự băn khoăn của ông chưa được mấy giây thì đạn cối 120 ly bắt đầu khai trận, dồn dập trút đạn xuống đầu quân giặc ỏ bản Nhik. Trời vẫn mưa như trút nước. Trận địa cối đang bắn chợt sững lại. Nghe tiếng cối gián đoạn, Sư trưởng Nguyễn Chơn lo lắng, không biết điều gì đã xảy ra. Trong khi đó, các chiến sĩ đại đội pháo nhanh chóng dùng cọc gỗ dài hơn hai thước đóng xuống để chống lún cho pháo khi bắn. Những cụm cọc đặt cối được đóng dày, bên trên đặt những bao cát, nhưng mới bắn được dăm bảy viên, bệ bắn lại lún xuống. Nghe báo cáo, Trung đoàn trương Trần Quang Lập liền hạ lệnh chuyển pháo đến địa điểm dự bị. Phát hiện lực lượng đối phương, địch bắt đầu cho máy bay phản lực đến dội bom, phóng rốc két, xả đạn xuống. Toàn trận địa pháo khói lửa bao phủ. Sư trưởng Nguyễn Chơn đang rất lo lắng thì tiếng đạn cối lại nổ. Sư trưởng gọi điện thang xuống đơn vị pháo.

        - Các đồng chí có sao không? Đang gặp nhiều khó khăn phải không?

        - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đã tổ chức lại trận địa, đang tiếp tục cấp tập xuống đầu địch. Pháo ta rót chính xác, không viên nào trượt ra ngoài. Qua tin kỹ thuật mà đơn vị thông tin vừa bắt được, tên chuẩn tướng và bộ hạ của hắn đã bị tiêu diệt từ quả đạn đầu tiên, Sở chỉ huy của hắn ở bản Nhik không một tên sống sót.

        - Tốt lắm. Bắn xong, đồng chí nhanh chóng cho di chuyến trận địa, để tránh bom và pháo của địch.

        - Rõ!

        Nét mặt Sư trưởng Nguyễn Chơn bỗng trở nên rạng rỡ. Ông lẩm bẩm:

        - Quân địch đã mất chỉ huy thì khác gì rắn mất đầu! I Tu đã trỏ thành miếng mồi câu cho sự chủ quan của chúng mày!

        Lúc này, trên trận địa, lợi dụng pháo chuyển làn, Phó ban tác chiến sư đoàn Trung đã cùng Chính trị viên phó Tiểu đoàn cánh Tây Bắc bản Nhik phát lệnh xung phong, nhanh chóng đánh chiếm, làm chủ khu vực và tiếp tục phát triển về phía Đông... Cùng lúc, đơn vị xe tăng và Tiểu đoàn 15 công binh cũng nhanh chóng đột kích thẳng vào bản I Tu. Còn cách I Tu, bản Nhik một quãng chưa đầy 5 cây số chợt chiếc tăng của đại đội trương Tấu bị sa lầy. Đại đội trưởng Tấu lập tức nhảy khỏi xe, quay lại xe sau. Trung đội trưởng Nhung trưởng xe lập tức nhảy xuống khỏi xe. Đại đội trưởng Tấu giao xe lại cho trung đội phó ở lại còn anh tiếp tục lên xe khác để chỉ huy. Đội hình tăng của Tấu tiến trên một con đường hẹp và lầy lội. Hai bên đường là nhà dân và đồi tranh. Dân ở đây đã chạy khỏi khu chiến từ lúc nào. Những mái nhà tôn hai bên đường bị bom Mỹ triệt phá tan hoang, mái tôn bay vung vãi khắp nơi. Địch đang lợi dụng các ngôi nhà để đóng quân.

        Máy bay C130 của Mỹ vẫn tiếp tục thả pháo sáng, tạo thuận lợi cho Lê Xuân Tấu quan sát rõ hơn. Địch bắt đầu phát hiện ra xe anh, chúng dùng bộ binh bắn thẳng vào xe anh. Lê Xuân Tấu mỉm cười. Anh nói thầm: "Đạn bộ binh của chúng mày chỉ gãi ngứa cho xe tao". Anh dùng đại liên bắn quét, quất thẳng vào mặt quân địch, không cho quân địch chia cắt giữa tăng và bộ binh. Trung đội trưởng Nhung mở nắp xe, chẳng may trúng đạn bộ binh địch đã anh dũng hy sinh. Chiếc xe dừng lại. Mấy xe sau đã kịp lên. Theo lệnh của đại đội trưởng Tấu, bốn xe chia làm hai cánh tiến hai bên. Cánh bên phải anh trực tiếp chỉ huy đánh địch. Anh vừa bắn pháo vừa dùng đại liên quét địch. Mải đánh địch, cho xe tiến với tốc độ nhanh nên các đơn vị bộ binh phía sau chưa tiến lên kịp. Không thể chờ đợi, Tấu cho tăng đánh tràn lên trận địa pháo của địch. Xe anh đang lao trên trận địa pháo thì chợt rung lên rõ mạnh. Đạn chống tăng của địch đã làm đứt xích xe. Tấu lệnh cho trưởng xe tiếp tục dùng pháo và đại liên bắn vào đội hình địch, tiêu diệt cụm hoả điểm còn mình mở cửa phía gầm xe, lệnh cho anh em rút hết xuống gầm, dùng cuốc thuổng đào công sự. Đạn M79 của địch vẫn nổ bùm bụp vào thành xe. Chiếc xe trở thành pháo đài đánh địch. Chiến đấu đã lâu vẫn không thấy bộ binh của đơn vị bạn ỏ phía sau lên, Tấu lệnh cho một chiến sĩ trong xe:

        - Pháo thủ Kiềm!

        - Có!

        - Đồng chí ở lại xe bắn chi viện khi bộ binh lên. Tất cả còn lại giữ vững công sự, sẵn sàng đánh địch khi chúng xông vào.

        - Rõ!

        - Đồng chí Miên!

        - Có!

        - Đồng chí mở cửa xe, khi ngớt đạn tôi vọt ra ngoài các đồng chí phải nhanh chóng tranh thủ nhảy theo, tránh thương vong.

        - Rõ!

        Đạn vẫn bắn rát về phía chiếc xe tăng. Lê Xuân Tấu vừa nhảy ra khỏi xe lập tức bị một viên đạn địch găm vào đùi. Các chiến sĩ trong xe tiếp tục lao ra. Thấy anh bị thương, các chiến sĩ xúm vào băng bó nhưng Tấu ra lệnh:

        - Tất cả các đồng chí quay lại đón bộ binh. Tôi tự băng bó.

        Không nỡ để đại đội trưởng tự băng bó. Kiềng chiến sĩ lái xe nhất định ỏ lại nhưng đại đội trưởng Tấu không chịu. Anh lệnh dứt khoát:

        - Cậu phải trở ra thật nhanh để đón các đồng chí bộ binh

        Nhận lệnh, Kiềng bất chấp đạn bắn như mưa, lao đi. Được một đoạn Kiềng bắt gặp Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 1 Trương Hồng Anh. Kiềng nhận ra Tiểu đoàn trưởng Anh vì anh là bạn thân của đại đội trưởng Tấu. Trương Hồng Anh nắm lấy áo Kiềng.

        - Tình hình sao rồi, không thấy tăm tích Đại đội trưởng Tấu đâu?

        - Dạ, xe đứt xích, thủ trưởng Tấu bị thương, thủ trưởng nhanh vào để cứu đại đội trưởng của em.

        - Được rồi! Cậu yên tâm.

Nói xong, Trương Hồng Anh hô lớn:

        - Tất cả xung phong...

        - Xung... phong!

        Cả tiểu đoàn ào lên đánh địch trong hành tiến. Tiểu đoàn trưởng Trương Hồng Anh bắt gặp Đại đội trưởng Tấu. Anh ôm chặt Tấu rồi lệnh cho y sĩ băng bó, còn anh tiếp tục dẫn tiểu đoàn tiến lên. Quân địch trong chốc lát bị đè bẹp. Số còn lại vội dạt trốn, nhưng chúng đã không thoát, các cánh quân bạn của Tiểu đoàn 3 đã áp vào và kịp thòi nổ súng. Các loại hoả lực, cối 120 ly, 82 ly, ĐKZ của các cánh quân đồng loạt trút đạn lên đầu giặc. Các cánh quân bắt đầu xung phong. Tiếng súng trường, trung liên, tiểu liên, lựu đạn, B40, B41 rền vang khu chiến. Các chiến sĩ Tiểu đoàn 90 lần lượt công kích hết mục tiêu này đến mục tiêu khác. Riêng Đại đội 11 nhận nhiệm vụ đánh vào hầm cố thủ của một đại đội quân Thái Lan. Địch lợi dụng nhà sàn của dân, chúng gài một khẩu đại liên trên gác để khống chế mặt đường 13. Đại đội 11 buộc phải dừng lại trước sự kháng cự không ngớt của khẩu đại liên địch. Trong khoảnh khắc, Trung đội trưởng Trần Văn Hiệu nhanh chóng cho hai tiểu đội vận động đánh vòng vào sau lưng địch để thu hút sự chú ý của địch, còn anh nhanh chóng ôm súng lăn qua mặt đường. Mặc đạn đại liên cày tóe lửa chung quanh, Hiệu vẫn vượt lên. Hiệu lập tức nấp vào phía sau một mô đất cao, nhắm thẳng tên xạ thủ đại liên, bắn. Tên xạ thủ gục ngã, khẩu đại liên im bặt. Hiệu lập tức hô xung phong, cả đại đội nhanh chóng xông lên. Một trung đội của Đại đội 10 từ phía Tây kịp ập đến. Trong chốc lát, một đại đội quân đánh thuê Thái Lan, một đại đội ngụy Lào từ I Tu tháo chạy về, một đại đội khác của BV46 Lào - Thái đang có mặt ở đây đều bị xoá sổ. Tên chỉ huy phó BV43 bị bắn chết tại chỗ. Quân địch trên toàn bộ khu chiến I Tu, bản Nhik hoàn toàn bị đánh tan.

        Mặt trời bắt đầu đỏ ửng phía sau ngọn đồi phía Đông. Sư trưởng Nguyễn Chơn phấn chấn khi nhận được tin của Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập: Trung đoàn 1 đã hoàn toàn làm chủ I Tu, bản Nhik. Máy bay phản lực Mỹ đủ loại bắt đầu lao đến ném bom, phóng rốc két xuống I Tu, bản Nhik, muốn xóa dấu tích trận địa mà đội quân Lào - Thái đã bị tiêu diệt, phơi xác ngốn ngang. Biết trước địch sẽ dùng máy bay phản kích khi chúng bị tiêu diệt, Sư trưởng Nguyễn Chơn đã cho dàn sẵn các khẩu đội của tiểu đoàn phòng không. Khi máy bay địch vừa lao đến, các đơn vị lập tức nổ súng, năm chiếc máy bay rơi tại chỗ, số còn lại vội vã thoát thân về các sân bay ở Thái Lan. Số tàn binh tìm cách thoát thân đã rơi vào đúng rừng chông và bị pháo binh dập đến diệt nốt.

        Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập và Chính ủy Nguyễn Tá định trở về Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn nhưng đã gặp ngay Sư trưởng Nguyễn Chơn ở giữa khu chiến. Khi trận tiến công bước vào cao điểm, Sư trưởng Nguyễn Chơn rời sở chỉ huy, cùng Phan Thanh Dư và các cán bộ của sư đoàn tiến thẳng vào giữa khu chiến...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn, Phó chính ủy Bùi Đức Tùng ôm chặt Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập và Chính ủy Nguyễn Tá. Nét mặt ai cũng rạng rờ bởi chiến thắng lớn lao. Vậy là chỉ sau 19 tiếng đồng hồ tấn công liên tục, Trung đoàn 1 do Sư trưởng Nguyễn Chơn trực tiếp chỉ huy đã tiêu diệt 2 trung đoàn ngụy Lào - Thái. Tên chuẩn tướng chỉ huy trưởng chết ngay từ đầu trận, bắt sống hơn 1.000 tù binh, bắn rơi 5 máy bay, bắn cháy 12 xe quân sự, phá hủy 5 đại bác 105 ly, thu toàn bộ vũ khí, quân trang quân dụng. Chiến thắng Bôlôven đã giáng một đòn vào chiến lược Đông Dương hoá chiến tranh, góp phần làm thất bại nhục nhã kế hoạch "Việt Nam hoá chiến tranh" của Níchxơn và Chính phủ Mỹ. Sau việc mở rộng chiến tranh sang Campuchia phải cõng hơn ba ngàn xác lính Mỹ về nên lần này Níchxơn đưa người Thái Lan, người Lào đi chết thay cho người Mỹ. Dù dùng lính Mỹ, lính Việt Nam hay lính Lào, Thái Lan thì tất cả đều cùng chung số phận bị vùi xác bởi chính sách xâm lược hiếu chiến của chính quyền Níchxơn.

        Sau khi tiêu diệt hoàn toàn quân địch, giải phóng hoàn toàn cao nguyên Bôlôven. Nguyễn Chơn đi một vòng quanh khu chiến. Ông vui mừng thấy các chiến sĩ đang quây quần chuyện trò vói bà con người Việt, người Lào, người Hoa, người Pháp trên thị xã Pắc Xoòng.

        Đồng bào náo nức chào đón quê hương giải phóng đế bắt đầu xây dựng một cuộc sống mới. Sĩ Hùng và các chiến sĩ đang vây quanh Phan Thanh Dư và Phượng. Phượng nhìn Phan Thanh Dư, hỏi:

        - Sao anh biết tên em?

        Phan Thanh Dư cười:

        - Em thử bói một quẻ xem?

        - Dạ nếu anh cho phép bói thì em bói là ”mèo mù vớ cá rán".

        Tất cả cười ồ. Ỏng Dư cười theo một cách thích thú.  Sĩ Hùng nói:

        - Chị Phượng ơi. Thủ trưởng Dư của chúng tôi là mèo sáng đấy, không mù đâu. Thủ trưởng Nguyễn Chơn chúng tôi đã nói ông Dư có số đào hoa.

        Ông Dư mắng yêu Sĩ Hùng:

        - Cái cậu này hay nói tào lao! Để yên tớ hỏi cô Phượng. Vậy em có biết chị Quy không?

        - Dạ có! Đó là chị cả em, chị ấy xinh lắm không ai so được. Nhưng làm sao anh lại biết chị Quy em?

        - Thế thì Phượng lại cho tôi là mèo mù nữa rồi.

        - Dạ lần này thì em không dám. Ba mẹ em sinh được bốn anh chị em. Anh đầu tên là Long, chị kế tiếp là Ly, rồi đên chị Quy, cuối cùng là em.

        - Vậy Phượng không còn nhớ anh chút nào sao?

        Phượng ngắm kỹ Phan Thanh Dư, nhưng cuối cùng vẫn đành lắc đầu. Phan Thanh Dư liền nói:

        - Anh là Phan Thanh Dư, cùng đi vệ quốc đoàn một lần với anh Long của em. Dạo ở mặt trận Huế, giặc Pháp chiếm đóng, ba mẹ em đưa các em chạy lên núi rồi sang Lào. Sau khi tập kết ra Bắc và trước khi đi vào chiến trường anh có gặp chị Quy.

        - Phải rồi anh Dư ạ. Chị Quy em đã xây dựng gia đình với một cán bộ quân đội tình nguyện, sau 1954 theo chồng tập kết ra Bắc.

        - Đúng rồi, anh chị đã có ba cháu nhưng Quy vẫn trẻ và đẹp. Hồi ấy ra đi em còn quá nhỏ mới một tuổi, hai tuổi nhưng em có khuôn mặt xinh đẹp giống hệt chị Quy nên khi nhìn em anh biết ngay là Phượng, vả lại, lúc anh lên đường vào Nam, Quy có dặn anh, nếu có qua Bôlôven anh nhớ tìm Phượng và gia đình em...

        - Em hiểu rồi!

        Phượng bỗng nấc lên, ôm chặt Phan Thanh Dư, nước mắt trào ra:

        - Anh ơi... Hu hu... chúng em xa quê lên đây trốn giặc, bây giờ ba mẹ em đã mất. Em không ngờ có một ngày được gặp lại anh và các anh bộ đội của mình... Em mong có ngày giải phóng để được trở về quê gặp lại bà con, anh em, họ hàng...

        Phan Thanh Dư động viên Phượng:

        - Bôlôven đã được giải phóng. Ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam không còn xa nữa. Anh hy vọng thế nào anh em mình cũng được gặp lại quê nhà...

        Nói xong, Phan Thanh Dư chia tay Phượng. Sĩ Hùng và các chiến sĩ trinh sát cũng bước theo ông và Sư trưởng Nguyễn Chơn. Sư trưởng Nguyễn Chơn im lặng. Mọi người hiểu rằng, ông đang xúc động. Tiểu đoàn trưởng Trương Hồng Anh nói vui:

        - Cô ấy xinh quá... Sư trưởng mình lại chưa có vợ. Cô ấy là em anh Dư đấy thủ trưởng ạ.

        - Tớ nghe hết rồi, cậu không phải diễn giải. Đẹp trai như cậu là phải cẩn thận đấy.

        Mọi người cười ồ. Sư trưởng Nguyễn Chơn tiếp:

        - Các cậu muốn ra trận phải nghiên cứu địch tình. Trước tiên các cậu phải hỏi xem cô ấy đã có chồng chưa chứ?

        - Dạ phải! Phải!

        - Ờ! Nếu cô ấy đã lấy chồng người Lào rồi mà các cậu đụng vào là phải đền con trâu, đền heo đấy... Các cậu rõ chưa hả?

        Tất cả lại ồ lên:

        - Dạ chúng em hiểu rồi! May mà chưa có ai sơ suất.

        Đoàn quân bách chiến bách thắng của Anh hùng Nguyễn Chơn lại lên đường, tiến về phía Nam, để lại phía sau một vùng giải phóng rộng lớn của cao nguyên Bôlôven với những con đường chiến lược đang tiếp tục lao ra tiền tuyến. Pắc Xoòng rợp cờ Lào và cờ đỏ sao vàng. Trên đường hành quân, đơn vị nối tiếp đơn vị, cất cao bài ca Giải phóng miền Nam.

        Tiếng hát vang dội núi rừng, làm Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa tự hào vừa bồi hồi xúc động. Ông vừa sung sướng vì chiến thắng, vừa nghẹn ngào thương nhớ những đồng chí, đồng đội thân yêu của mình đã ngã xuống. Ông im lặng bước đi giữa âm vang của đoàn quân như âm vang ngày nào của các đơn vị Nam tiến tiến qua đèo Hải Vân đã giục giã lòng ông.

        Gió cao nguyên xôn xao, rộn rã tiễn đoàn quân của người anh hùng áo vải, dép lốp, mũ tai bèo đang hiên ngang tiến về hướng Đắc Tô - Tân cảnh - Plây Cu... Từ giữa hàng quân bỗng vút lên một giọng ngâm thơ trong vắt:

                                  ”Ôi Tổ quốc giang sơn hùng vĩ
                                  Đất anh hùng thế kỷ hai mươi...
                                  Hãy kiêu hãnh trên tuyến đầu chống Mỹ
                                  Có miền Nam anh dũng tuyệt vòi...".

       Miền Trung vào hè, nắng dữ dội. Giôn Pôn Van chỉ huy quân Mỹ ở Vùng 1, Vùng 2 chiến thuật và chỉ huy công cuộc bình định, chương trình "phượng hoàng" của CIA toàn Nam Việt Nam nên đã trở thành nhân vật thứ ba trong bộ máy chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam. Chính phủ Mỹ và quân đội Mỹ đã coi hắn là một người hùng. Níchxơn tỏ rõ sự khâm phục và ngưỡng mộ hắn, xem hắn là kẻ cuồng tín về "Việt Nam hoá chiến tranh".

        Trên đường từ Sài Gòn ra, Van đã điện cho Lãm, điện cho cả tên Phan đặc trách bình định và chương trình phượng hoàng miền Trung, cho Lê Chí Cường thị trưởng Đà Nằng phải có mặt sẫn ở sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy để gặp hắn. Biết hắn là tên nghiện gái đặc biệt. Lãm đã đặt sẵn "hàng" cho hắn. Sau những lần ăn chơi trác táng ở khách sạn trung tâm thành phố, hắn được Phan Hoà Hiệp tay chân đắc lực của Hoàng Xuân Lãm hộ tống về thẳng sở chỉ huy Vùng 1 cũng là Sở chỉ huy Quân đoàn 1 của quân đội Sài Gòn. Giôn Pôn Van không vui vẻ khi bước vào phòng họp. Những kẻ mà hắn yêu cầu đều đã có mặt, từ tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh Vùng 1 đến Phạm Văn Phú, Tư lệnh Sư đoàn 1, Dư Quốc Đống, Tư lệnh dù, Lê Nguyên Khang, Tư lệnh thủy quân lục chiến, Ngô Du, Tư lệnh vùng cao nguyên, Nguyễn Văn Toàn, Tham mưu trưởng Vùng 1.

        Giôn Pôn Van lầm lì. Ai cũng biết hắn là con chiên ngoan đạo của học thuyết "Việt Nam hoá chiến tranh" của Níchxơn. Hắn đã đeo đuổi học thuyết này từ lúc cuộc chiến tranh đặc biệt sắp sụp đổ dưới thời viên tướng Hakin, Tư lệnh quân Mỹ ở Nam Việt Nam. Chính vì quan điếm chiến tranh ấy, hắn đã bị Hakin, Hariphen, Oétmolen, Taylo... đá đít, cho ra khỏi quân đội. Nay thời thế đã ủng hộ hắn khi cuộc chiến tranh cục bộ của Mỹ đã hoàn toàn thất bại. Hắn đã gặp ông chủ mới Níchxơn... và ông chủ nhỏ nửa quân nửa quan Commơ. Commơ vừa là phó đại sứ Mỹ ở Sài Gòn, vừa phó tướng cho Oétmolen chuyên lo việc bình định, chương trình phượng hoàng của CIA. Sau đại bại của Mỹ - ngụy trong cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân 1968 của quân dân miền Nam, Commơ đã bị cơn bão ấy cuốn phăng cùng chương trình bình định và phượng hoàng. Giôn Pôn Van lên thay Commơ ngay khi hắn vừa ra khỏi bộ máy chiến tranh của Mỹ ở Nam Việt Nam...

        Thấy Giôn Pôn Van bước vào, tất cả đứng lên. Nét mặt Giôn Pôn Van đanh lại:

        - Các vị ngồi xuống! Hôm nay tôi cho mời tất cả các vị đến đây để tôi chất vấn các vị một sô vấn đề trong chiến dịch Lam Sơn 719 vừa qua. Trước tiên, tôi xin hỏi chính phủ Mỹ, tôi và tướng Abram có để cho các đơn vị quân lực Việt Nam cộng hoà, đặc biệt là các đơn vị dù, thủy quân lục chiến và Sư đoàn 1 bộ binh thiếu điều gi không?

        Hoàng Xuân Lãm khúm núm đứng lên:

        - Thưa ngài không!

        - Cám ơn ông trung tướng!

        - Tôi muốn hỏi tướng Dư Quốc Đông.

        - Thưa ngài có tôi!

        - Chính phủ Mỹ và tôi có để cho đơn vị dù của ông thiếu thứ gì không?

        - Dạ thưa không!

        - Vậy tại sao không đánh được, để cho quân Bắc Việt Nam tiêu diệt gọn cả Lữ đoàn 3 dù, bắt sống luôn cả viên đại tá Nguyễn Văn Thọ. Tuy Thọ đã bị đối phương bắt nhưng Bộ tư lệnh quân Mỹ và Chính phủ Việt Nam cộng hoà vẫn quyết định thăng chức chuẩn tướng cho Thọ, chắc các vị đã hiểu.

        Bên dưối đám tướng Sài Gòn bỗng ồ lên, xì xào:

        - Ồ vậy thì Nguyễn Văn Thọ có khác gì đại tá Đờ Cátxtơri, tuy đã thất thủ trong trận Điện Biên Phủ mà vẫn được Chính phủ Pháp thăng lon thiếu tướng...

        Giôn Pôn Van gắt lên:

        - Các vị nghe đây! Tôi xin đọc bài báo của nữ nhà báo Laura. Bài báo tường thuật lại rằng: "Hai gã Hồ Trung Hậu và Nguyễn Văn Thọ vừa đặt chân xuống căn cứ đồi 30 đã phải khản cổ hò hét lính tráng đào và củng cố gấp công sự, hầm hào. Trái với niềm tin của tướng Đông và tướng Giôn Pôn Van, tiểu đoàn bảo vệ Hậu và Thọ vừa nống ra lùng sục đã gặp ngay chiến xa của đối phương và bị nghiền nát mất một nửa. Một tiểu đoàn dù khác - Tiểu đoàn dù 6 được thả xuống phía Bắc, cách căn cứ ba cây số để tiến về phía Tây hướng Sê Pôn nhằm đột kích vào Sê Pôn đã bị một đơn vị thiện chiến của Mặt trận giải phóng (Sư 2) đánh đòn phủ đầu ngay tại bãi đổ quân. Sau đó vòng vây của quân đối phương đã nhanh chóng xiết chặt đến mức khi được báo tin về tổng hành dinh tiền phương, cả Dư Quốc Đống, Hoàng Xuân Lãm và Giôn Pôn Van nổi nóng triệu hồi Hậu về Khe Sanh ở phía sau để trực tiếp báo cáo. Khi Hậu chưa kịp trở lại thì Nguyễn Văn Thọ đã trở thành tù binh của đối phương. Hồ Trung Hậu đã gặp số hên. Hai chiếc trực thăng do phi công Mỹ lái thay phiên nhau hạ cánh để đón Hậu đi nhưng chiếc thứ nhất đã bị pháo 130 ly của đối phương bắn tan xác. Chiếc thứ hai sợ thất hồn bay một vòng rồi "gút bai". Hai chiếc trực thăng do phi công Sài Gòn lái bay thấp, lách sát giữa hai ngọn đồi lừa đối phương mới tránh được đạn cao xạ và đón được Hậu đi. Vê đến Khe Sanh, công việc đầu tiên, Hậu nốc hết một két bia với các loại đồ nhắm. Hậu uống mừng cho bản thân thoát chết. Lúc lên trình diện Giôn Pôn Van và hai gã cố vấn Mỹ khác cao lêu đêu cùng Dư Quốc Đống thì Hậu đã say mềm, chệnh choạng bước vào lều bạt. Theo sau gã là viên thiêu tá công binh khoác trên mình cái túi vải dài và nặng. Mặt của cả hai gã đểu phủ râu rậm, quân phục nhàu nát, đầy bùn đất, hôi hám như những con chuột mới chui từ trong cống ra... Các cố vấn Mỹ và Van đứng nhìn họ sát phạt Hậu, dận đầu Hậu xuống rồi đấm đá túi bụi mà vẫn chưa hả giận. Van vẫn đứng im.

        - Sao? Chúng mày nói đi! Vì sao đến nông nỗi ấy?

        Lợi dụng cơn say, Hồ Trung Hậu đáp lại:

        - Thằng Thọ... thằng Thọ bị bắt sống và cả tôi nữa. May mắn tôi có lệnh của Tư lệnh gọi về. Nếu không...

        Giọng của Hồ Trung Hậu líu lại, hắn đưa tay giật cái túi vải đeo trên vai viên thiếu tá công binh lấy ra một cái vỏ đạn đại bác 130 ly quang mạnh xuống sàn chỉ tay, hỏi:

        - Thưa các ngài! Đây không phải đạn 130 ly của đối phương thì cái gì đây? Của Mỹ chắc?

        Giôn Pôn Van và các vị cố vấn nhíu mày ngắm nhìn cái vỏ đạn bằng đồng như cái dấu chấm than khổng lồ".

        Đọc xong bài báo, Van im lặng, mặt càng cau có hơn.

        Biết Giôn Pôn Van thế nào cũng gọi đến mình, Phạm Văn Phú hồi hộp lo lắng.

        - Ông Phú! Thiếu tướng cho biết Mỹ đã hiện đại hoá cho Sư đoàn 1 về quân số, trang bị, hoả lực... cả lương bổng cũng đã tăng cao. Tôi và chính phủ Mỹ có để cho Sư đoàn 1 quân lực Việt Nam cộng hoà thiếu thứ gì không?

        Mới nghe Van gọi, Phú đã đứng phắt dậy:

        - Thưa ngài không!

        - Vậy mà thiếu tướng chưa đặt chân xuống tới cao điểm 723 đã vội nhảy lên máy bay quay trở lại Khe Sanh. Chẳng bao lâu cả hai trung đoàn, Trung đoàn 1 và Trung đoàn 2 của thiếu tướng đã bị đối phương nuốt gọn, không một binh lính và sĩ quan nào sống sót quay trở về. Tôi hỏi, thiếu tướng và các vị có biết ai là kẻ đã tiêu diệt các vị, ai đập vào mặt các vị và tôi không? Đó chính là Nguyễn Chơn, thằng nông dân xứ Quảng này. Hắn và đội quân của hắn đã nhiều lần làm cho các đơn vị chủ lực Hoa Kỳ và quân lực Việt Nam cộng hoà phải lao đao, điêu đứng. Hắn đã làm cho sĩ quan và binh sĩ Sư đoàn 1 khi biết tin chạm trán với hắn tất cả đều mất hết tinh thần. Tướng Phú, phải chăng mối nghe tiếng hắn ngài đã thất hồn nhảy máy bay quay lại? Chắc tôi nói không ngoa, không oan cho tướng Phú chứ?

        - Dạ... dạ thưa ngài!...

        Từ tướng Đống đến tướng Trưởng, tướng Toàn, đều thuộc lớp đàn em của tướng Phú. Lúc Ngô Quang Trưởng mới ra trường còn đeo lon thiếu úy thì Phạm Văn Phú đã là đại úy Tiểu đoàn trương Tiểu đoàn 5 nhảy dù Pháp, từng bị Pháp ném xuống Điện Biên Phủ, bị quân đội Việt Minh bắt làm tù binh, sau khi được phóng thích, hắn trở về thị xã Hà Đông thăm nhà rồi trở vào Sài Gòn. Phú trở lại Sài Gòn tiếp tục làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 5 mới tái lập. Là lớp trên của lớp tưống này nên bị Giôn Pôn Van sỉ nhục trước mặt họ, Phú uất hận lắm.

        Giôn Pôn Van nói tiếp:

        - Tướng Lãm nói đích thân tiêu diệt hắn nhưng tất cả chúng ta đều bị hắn và đội quân của hắn đập vào mặt... Sau trận quyết chiến ở Đường 9 - Nam Lào, Sê Pôn, hắn và đơn vị hắn lại tiến vào Trung Hạ Lào, tiêu diệt các lực lượng đồng minh Lào - Thái để cho cộng sản Lào nắm quyển kiểm soát một vùng rộng lớn, đồng thời đảm bảo an ninh cho con đường Hồ Chí Minh của Bắc Việt Nam.

        Giôn Pôn Van cảm thấy mình đang cưỡi một con ngựa chiến đi đường dài, con ngựa đã bất kham vì quá mệt mỏi, đang chây ỳ nên buộc hắn phải quất roi, bắt con ngựa phải lồng lên. Giọng Giôn Pôn Van đầy tự tin:

        - Sắp đến, chúng tôi và quý vị buộc phải thắng cộng sản, phải tiếp tục công cuộc bình định. Chúng ta đã thắng và phải thắng triệt đế, quyết không cho quân cộng sản có chỗ đứng trên mảnh đất tự do của Việt Nam cộng hoà, đó là mục tiêu cao cả của công cuộc Việt Nam hoá chiến tranh. Quân Mỹ rút đi nhưng Việt Nam cộng hoà càng mạnh hơn. Tổng thống Níchxơn có thể hãnh diện và tự hào tuyên bố với nhân dân Mỹ và thế giới rằng "Việt Nam hoá chiến tranh đã hoàn toàn thắng lợi". Không khó gì ở cái khu vực miền Trung nhỏ hẹp này mà chúng ta không tiêu diệt được tên chỉ huy nông dân. Tình báo cho chúng ta biết hắn sinh ra ỏ một gia đình đói nghèo. Lúc tập kết ra Bắc, hắn được Cộng sản Bắc Việt Nam đưa vào trường huấn luyện gọi là Trường Lục quân nhưng ngay cả những người dạy hắn cũng chẳng qua một trường lớp nào. Bắc Việt Nam sau chiến tranh lâu dài với người Pháp đã lâm cảnh thiếu từ bát ăn cơm đến mảnh vải che thân. Ngài Lênxđên đã nhận xét về hắn và Bắc Việt Nam như vậy. Ngài ấy đã nói đúng. Vậy mà các tướng tá từ Mỹ đến Sài Gòn... đều bó tay thua cuộc mỗi khi chạm súng với hắn.

        Nghe Giôn Pôn Van nói, cả đám tướng tá Sài Gòn ngẩn ngơ, không biết Giôn Pôn Van đã lôi đâu ra được cái lý lịch của viên chỉ huy Việt cộng. Giôn Pôn Van tiếp tục như một ông giáo trên bục giảng:

        - Thưa quý vị! Mùa khô sắp đến của năm 1972 sẽ là thòi cơ để chúng ta tiêu diệt hắn và đơn vị của hắn. Xoá sổ được đội quân dưới qưyền chỉ huy của hắn thì ta mới có thể tuyên bố với mọi người chúng ta đã Việt Nam hoá chiến tranh thành công ở dải đất miền Trung này. Lần này, đội quân của hắn sẽ đi về đâu, kiếm ăn và hoạt động nơi nào? Từ Trung - Hạ Lào, chắc chắn chúng sẽ rút về tìm chỗ đứng ở khu vực cao nguyên Trung phần từ Đắc Nông, Đắc Lắc đến Gia Lai,

        Kon Tum. Tôi và tướng Abram đã dàn sẵn trận địa để đưa chúng vào bẫy. Lần này tôi sẽ đích thân chỉ huy, tôi không tha hắn nữa...

        Giôn Pôn Van dừng lại, gọi:

        - Ông Tôn Đức Phan và ông Lê Chí Cường!

        - Dạ thưa ngài!

        - Đi đôi với quân đội hoạt động ở chiến trường, các ông phải đẩy mạnh chương trình bình định, nắm chắc lực lượng phượng hoàng, giám sát chặt chẽ gia đình hắn, phải tóm cổ ngay khi hắn lẻn về thăm nhà. Các vị đã rõ chưa?

        - Thưa ngài chúng tôi đã rõ.

        - Dùng các nữ phượng hoàng tiếp cận, mua chuộc, lôi kéo hắn.

        - Dạ thưa ngài, binh lính của hắn chiêu hồi và bị bắt làm tù binh đều cho biết hắn ghét phụ nữ và không gần bất cứ phụ nữ nào.

        - Vậy các ngài phải nghiên cứu để đưa hắn vào bẫy, tóm cổ hắn, diệt hắn, nếu lôi kéo được hắn càng tốt. Chỉ có như vậy thì sư đoàn của hắn mới mất hết ý chí chiến đấu, mới có điều kiện tiêu diệt gọn cái Sư đoàn 2 chết tiệt của hắn.

        - Vâng! Thưa ngài chúng tôi sẽ cố hết sức để làm theo ý của ngài. Trước mắt tôi sẽ cho chính quyền địa phương và thành phố không chế, uy hiếp gia đình hắn, để gia đình hắn tác động đến hắn...

        - Các vị có biết công việc mà các vị sẽ làm là công việc mà đối phương chúng ta là cộng sản đã làm thành công là gì không? Chúng gọi đó là công tác binh vận. Thử hỏi đã có bao nhiêu quan chức chính quyền quốc gia các cấp, bao nhiêu sĩ quan và binh sĩ đã quay về với cộng sản hoặc hợp tác làm nội ứng cho cộng sản? Người Mỹ chúng tôi vốn thực dụng, phải biết nghiêm túc học đối phương, phải biết rút ra bài học từ sự thành công của đối phương và sự thất bại của chúng ta. Trong mùa khô này, giống những con linh dương, những chú ngựa vằn, những con hươu, con nai chúng lại tìm đến đồng cỏ. Lợi dụng mùa khô, địch sẽ ra quân và chúng ta phải sẵn sàng giăng bẫy để chộp chúng. Cái bẫy chúng ta giăng lần này không nơi nào khác là ở Đắc Tô - Tân Cảnh -  Plây Cu... Trước lúc bước vào mùa khô chúng ta phải chuẩn bị một cách hoàn hảo, tôi sẽ cùng các vị thông qua kế hoạch cụ thể. Tôi sẽ đích thân chỉ huy khi chúng bắt đầu khơi mào chiến cuộc...

        Giôn Pôn Van bất chợt hỏi:

        - Các tư lệnh Sư đoàn 2, Sư đoàn 22, Sư đoàn 23 đã sẵn sàng chưa?

        Lãm vội đứng lên đáp:

        - Dạ thưa ngài tất cả đều đã có mặt lĩnh hội chỉ lệnh ngài... Đợt ra quân trong chiến dịch mùa khô 1972 này, chúng tôi sẽ cho Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2 của hắn đòn đau trời giáng, đòn đo ván...

        Nghe Lãm nói, tất cả đám tướng tá đểu cười ồ lên cùng Giôn Pôn Van. Giôn Pôn Van và bộ hạ của Lãm đã nghe Lãm thách thức nhiều lần mây gió với đối phương để rồi vẫn ôm hận, thất bại vẫn hoàn thất bại, cay đắng vẫn tiếp tục cay đắng...

        Nhà cụ Luận ăn cơm xong tròi cũng vừa tốỉ. Dạo này tuổi cao, sức yếu, ăn tối xong cụ không làm việc vặt như xúc thóc, tấp rạ lên đụn, hay quét dọn nữa... Tất cả công việc cụ đều giao lại cho con cháu. Ngày ngày, cụ vẫn luôn mong trời chóng tối để mở đài nghe tin tức. Mùa hè, gió nồm từ biển băng qua cánh đồng nhỏ thổi thẳng vào thôn Phú Lộc. Tròi chưa tối hẳn nhưng mảnh trăng vằng vặc đã treo trước mặt nhà. Dân vùng này thương yêu, quý trọng nhau, chẳng mất cắp, mất trộm bao giờ. Cụ Luận mở tung cửa phòng, gối đầu lên chiếc gối mây, chiếc gối tự tay cụ đan. Cụ nằm gác chân chữ ngũ, đón gió. Chiếc đài bán dẫn bé nhỏ đặt bên tai. Hôm nào cụ cũng lắng tai nghe tin tức của quân dân miền Nam, miền Bắc qua Đài phát thanh Hà Nội. Tin chiến thắng của quân dân khắp hai miền làm cụ dạt dào niềm tin vào thắng lợi cuối cùng.

        Nhưng nghe đài trong vùng địch kiểm soát, đâu được tự do. Có gì bất thường cụ lập tức vặn núm sang đài phát thanh Tự do của địch hoặc đài Hoa Kỳ, BBC.

        Nhờ cảnh giác như vậy mà mấy lần địch đột nhập cụ đều thoát.

        Bất ngờ một hôm, cụ sửng sốt, bàng hoàng khi nghe tin Nguyễn Chơn con trai cả của mình đã được Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang... Cụ Luận sung sướng, nghẹn ngào. Hai dòng nước mắt cụ trào ra. Cụ tưởng mình nghe nhầm, nhưng không, phát thanh viên nói cả tên tuổi, quê quán và chiến công của Nguyễn Chơn. Cụ không ngờ mình đã sinh ra cho đất nước một người con anh hùng, một cán bộ chỉ huy quân đội mà quân giặc phải khiếp sợ. Cụ càng thấy thương yêu cụ Lan, người vợ, người bạn đời thủy chung tần tảo đã dày công dạy dỗ, dẫn dắt, nâng niu nguyện vọng thiêng liêng của cậu con trai cả.

        Nghe tin Nguyễn Chơn được tuyên dương Anh hùng, rồi Nguyễn Chơn đã trở thành sư trưởng quân giải phóng, nhiều đêm cụ không ngủ được vì sung sướng, tự hào. Có đêm, đang ngủ bỗng dưng cụ đánh thức cụ Lan dậy rồi rì rầm nói chuyện làm cô Tẩng, cô Tợ cũng không ngủ được. Hai cô cười rúc rích. Tẩng nói:

        - Hai ông bà mấy chục năm ở bên nhau chưa đã sao mà đêm nào cũng thức dậy nói chuyện.

        - Hì... hì hai ông bà hồi xuân đó chị - Tợ góp vui.

        Cụ Lan mắng yêu hai cô con gái.

        - Cha chúng mày! Toàn ăn nói chuyện tào lao. Tao với cha mày có xuân lúc nào mà hồi với không hồi... Hai đứa ngủ đi mai còn ra đồng...

        - Hì ... hì... không có xuân mà có tới bảy đứa con! Nếu có xuân chắc ông bà phải có tói một trăm đứa con chắc?...

        Cụ Lan nói trổng:

        - Thời nay, con cái ăn nói vói cha mẹ ngang như cua vậy đó mà giận không giận được, đánh không đánh được, lũ yêu quỷ!

        - Hì... hì...

        Hai cô gái ôm chầm lấy nhau cười rúc rích rồi thiếp đi.

        Biển lao xao sóng vỗ. Con chim "cào cuốc" rộn rã cất tiếng gọi nước thủy triều lên. Con bìm bịp cất tiếng gù gọi đàn. Những loạt đạn pháo xa xa dội lại. Lấp loáng ánh đèn pha tự một góc trời xa xa nhập nhoà hắt đến...

        Tối nay cũng như bao tối mùa hè khác, cơm xong, cụ Luận lại mở toang cửa đón ngọn gió Đông Nam từ biển thổi lên mát rượi. Cụ nằm ngửa, một tay đặt lên trán, một tay cầm chiếc đài bán dẫn đặt sát bên tai. Cụ tập trung cao độ để nghe bài bình luận cuộc phản công đại thắng trên mặt trận Đường 9 - Nam Lào của quân giải phóng miền Nam. Trăn trở mãi vì niềm vui chiến thắng, cuối cùng cụ Luận cũng thiếp đi. Trong đêm vắng, tiêng đài càng to, càng rõ. Nhà dưới, nhà trên, con gái, con trai và cả bà cụ Lan đều đã ngủ say. Chợt có tiếng chó sủa, cụ Luận bỗng tỉnh giấc, đưa tay chụp lấy chiếc đài bán dẫn để tắt. Nhưng, tay cụ đã chạm phải một bàn tay lạ cùng tiếng nói trong đêm:

        - Tất cả nằm im. Không ai được động đậy!

        Cụ Luận và cụ Lan đã nhận ra tiếng của tên xã trưởng Châu Lân.

        - Bà Lan thắp đèn lên!

        - Dạ... dạ...

        - Đây! Ông Luận đang nghe đài cộng sản Bắc Việt Nam. Chính quyền và dân vệ xã đã bắt tận tay. Ông còn chối cãi nữa không? Ông có biết tội nghe đài cộng sản là tội gì không?

        Không đáp lại lòi viên xã trưởng Châu Lân, cụ Luận đột nhiên gọi:

        - Con Tẩng!

        - Dạ!

        - Cớ sao tao đang nghe đài phát thanh Tự do của quốc gia mà bây giờ thành đài cộng sản Bắc Việt hả? Mày phải nói ngay tao biết, không cha mày sẽ đắc tội với chánh phủ quốc gia đó!

        Hiểu ý cha mình, chị Tẩng làm ra bộ lúng túng, sợ hãi:

        - Dạ... dạ nghe cha ngáy đã lâu mà đài vẫn nói, sợ hết pin con tắt bỏ nhưng mò tìm mãi không thấy nút tắt. Sợ cha mất ngủ con cố tìm nên vặn nhầm, không tắt được.

        - Hèn chi, tao đang nghe đài quốc gia mà ra đài cộng sản. Có phải mày đã giết cha mày không hả?

        - Dạ thưa cha, con xin chịu tội thay cha.

        Nghe cụ Luận và cô con gái điều qua tiếng lại nửa giả nửa thật, chẳng biết đường nào để tin. Châu Lân lên tiếng:

        - Thôi cha con ông im đi, đừng khéo đóng kịch trưóc mặt bọn tôi. Ai thì ông lừa được, còn tụi này quá rõ bộ mặt của cha con ông... Ai lạ gì loại "ăn cơm quốc gia thờ ma cộng sản" như gia đình ông?

        - Dạ các ông nắm quyền sinh quyền sát bầy tui. Ông phán răng bầy tui nghe theo rứa...

        Tên Châu Lân chợt quát to:

        - Tất cả nhà dậy hết.

        Tên quận trưởng Tôn Thất Đạm ở ngoài bây giò mới ló mặt vào. Thực hiện chủ trương của Giôn Pôn Van và Hoàng Xuân Lãm giao cho, Lê Chí Cường, Tôn Thất Phan quyết định đột nhập vào gia đình Nguyễn Chơn để thi hành chính sách vận động chiêu hồi. Chúng không ngờ khi đến nhà lại gặp lúc cụ Luận đang nghe đài Hà Nội. Mọi việc dự tính của chúng lại chuyển sang một hướng khác. Sau khi có lệnh của Tôn Thất Đạm, chúng chuyển ngay sang chính sách giải quyết bằng vũ lực trấn áp.

        Tên trung đội trưởng dân vệ kiêm trưởng ban an ninh thấy viên đại tá Phan chỉ huy bình định hất hàm, liền xông vào túm lấy cổ áo cụ Luận. Hắn thẳng tay đấm một quả vào mặt cụ. Máu từ mồm cụ ộc ra, nhuộm đỏ bộ râu ngả bạc. Cụ Luận lăn kềnh xuống bên chiếc bàn uống nước. Hắn lại túm lấy bộ râu của cụ, kéo cụ đứng lên. Cụ đứng chưa vững thì một tay hắn nắm chòm râu, một tay tát qua, tát lại. Cụ chợt kêu lên:

        - Ôi tròi đất ơi! Ngày trước quân Pháp ác là vậy nhưng chúng cũng chưa nắm râu người già mà tát... bây giờ dân Việt mình với nhau lại nỡ...

        Cụ Lan lăn xả vào ôm lấy chân tên quận trưởng. Chị Tợ, chị Tẩng, vợ anh Năm cũng lăn vào ôm lấy tên Phan, tên Đạm gào thét... Toán lính canh bên ngoài cũng tò mò ùa vào xem. Bất chợt tên Phan chỉ huy bình định ra mệnh lệnh:

        - Thôi, dừng tay! Đánh đập lão lúc này cũng chẳng ăn nhằm gi. Trói vợ chồng lão lại cho lên xe chở thẳng về quận.

        Trong nhà vang lên tiếng khóc than:

        - Ôi cha ơi! Ôi mẹ ơi! Tất cả là do con...

        - Trời phật ơi! Giúp cha mẹ tôi với...

        Mặc cho tiếng kêu khóc, đoàn xe đưa hai cụ về quận Hoà Vang. Tiếng động cơ xa dần và bóng đêm lại trùm xuổng xóm làng...

        Sau khi đưa lên nhà giam quận, chúng nhốt cụ Lan một nơi, cụ Luận một nơi. Bị chúng đánh đập, cụ Luận đau nhừ. Bọn địch đểu cáng còn đốt cả chòm râu của cụ. Trời chuyển trưa, cụ Luận vừa thiếp đi thì tên cai ngục vào. Hắn dằn bát cơm lên sàn nói:

        - Chịu khó mà ăn đi ông già ơi! Nếu không chết đói đó nghe! Dù gạo mốc, gạo thối nhưng cố mà ăn đi ông. Không ai thương bằng cơm thương...

        Cụ Luận uể oải ngồi dậy, tựa lưng vào tường. Tên cai ngục nói tiếp:

        - Trại giam quận Hoà Vang này còn lạ chi ông nữa. Mấy chục năm nay, tụi này đã mang cơm cho ông bao lần rồi, ông có nhớ hết không?

        - Tui làm răng nhớ hết được công đức của các anh. Cơm tù từ lâu đã trở thành cơm nhà, tui có muốn chi bát cơm nhục khổ này, chỉ vì đất nước mình có chiến tranh, hành hạ, sát phạt nhau.

        - Tui hiểu rồi ông ạ! Khổ lắm, cảnh tui khác chi cảnh ông. Tui cũng có người anh đi tập kết ngoài Bắc, tui phải lo lót, chạy chọt mãi mới kiếm được cái chân coi tù để khỏi ra lính, để anh em không phải bắn nhau... Thôi ông cố ăn đi, tụi nó đến đó... cố ăn mà sống đợi đến ngày...

        - Tui hiểu rồi. Tui cám ơn chú.

        - Chung quy do ba thằng Mẽo đến đất nước mình.

        Người cai ngục bước ra khỏi căn nhà giam khi thấy đám quân quan đang kéo đến. Cụ Luận cảm thấy có một nhân vật khá quan trọng trong lũ địch đang đến nên chúng mới đi theo đông như vậy. Lũ nhân viên trong quận chạy rầm rập, náo động như ong võ tổ.

        Biết giặc sắp giở nhiều thủ đoạn với mình, cụ Luận chuẩn bị cách đối phó. Cụ vội nằm khoèo xuống sàn nhà quay mặt vào tường. Cụ nghe rõ tiếng tên quận trưởng Đạm.

        - Bác Luận ơi! Bác ngủ rồi à?

        - Đêm qua các ông đánh đau quá, tui nằm vậy chớ mô có ngủ được.

        - Ai đánh cụ?

        - Ai bắt tui lên đây thì kẻ ấy đánh.

        Tên Đạm lớn tiếng quát:

        - Tụi bay đã làm sai, đã làm bậy làm bạ, đánh dân vô tội. Nhanh đến đỡ bác lên rồi chịu tội với bác.

        - Thôi khỏi. Tui tự ngồi lên được. Mấy chục năm quen rồi.

        Tên Đạm cố làm ra vẻ chính trực:

        - Thôi! Tội đâu xử đó, chúng nó làm sai chạy đâu thoát tội. Hôm nay có ông lớn về thăm quận. Thị trưởng thành phố Lê Chí Cường và ông đại tá Phan chỉ huy công cuộc bình định, tái thiết nông thôn được biết bác bị lính bắt oan nên đích thân xuống thăm để giải oan cho bác.

        Lê Chí Cường đến đỡ cụ Luận dậy, cố làm đúng bài bản mà Giôn Pôn Van đã dàn dựng:

        - Thời nào thì lính tráng cũng ngu. Đánh là đánh cộng sản chứ sao đánh dân. Thời thượng ông cha đã dạy "dân là gốc" mà! Gốc có tốt thì cây mới bền chớ. Con trai của bác cộng sản chớ bác đâu có cộng sản. Các anh thử nghĩ mà xem. Ông Dương Văn Minh của ta có em trai là Dương Văn Nhật theo cộng sản nhưng ông Minh vẫn chống cộng sản đến cùng, trở thành đại tướng của quân lực Việt Nam cộng hoà rồi trở thành quốc trưởng của chính thể của Việt Nam đệ nhị cộng hoà...

        Cường dừng lại, tên quận trưởng liền ra lệnh.

        - Tụi bay đưa ông già lên nhà ăn, lo cho ông già ăn uống tử tế để lát nữa cấp trên thăm hỏi ông già...

        Tụi giặc kéo đi. Cụ Luận đã thừa biết mưu đồ lừa gạt của địch. Cụ tức tên Đạm quận trưởng giở mặt nhanh hơn trở bàn tay. Mới lúc đêm, chính hắn nắm râu cụ kéo đứng lên nhưng trước cấp trên của hắn, hắn trở mặt nhân từ.

        Cụ Luận khập khiễng bước theo bọn lính đi đến phòng ăn dành cho khách của quận... Ớ đây bọn địch đã dọn sẵn một mâm cơm tươm tất và cụ Lan đang ngồi bên mâm đợi. Mới thấy cụ Luận bước vào, cụ Lan kêu lên:

        - Ông ơi! Ông có sao không? Tui lo nếu có mệnh hệ chi, ông đi ông bỏ bà cháu tui lại, tui sống răng nổi...

        - Thôi khỏi khóc, khỏi than đi! Mấy chục năm phải sống cảnh này rồi, có lạ lùng chi mà bà than vãn, khóc lóc...

        Hai cụ nhìn nhau ra ý không nên ăn bữa cơm này. Được báo hai cụ không ăn cơm, tên quận trưởng Đạm lại đích thân xuống hỏi:

        - Sao hai bác lại không ăn?

        - Mấy khi được chánh phủ quốc gia đối xử hậu hĩnh như vậy nhưng vợ chồng tui không ăn được.

        - Vì lẽ gì không ăn được?

        - Vợ chồng tui ăn bữa cơm này là có tội. Con tui là cộng sản, chống lại các ông mà bây chừ cha mẹ nó lại ngồi ăn cơm của các ông, quả không phải là người.

        - Bác Luận! Lời bác nói tôi khó hiểu quá. Hai bác sợ có tội với cậu con trai của hai bác phải không?

        - Đâu phải vậy. Thưa quận trưởng, tội vợ chồng tui lớn như núi, các ông chưa xử lại ban ơn huệ, bầy tui làm răng dám hưởng...

        - Vậy tùy hai ông bà đó nghe!

        Tôn Thất Đạm gượng cười. Hôm nay có thượng cấp về nên hắn tra thêm chiếc cà vạt. Chiếc áo cộc tay trắng cho vào quần làm thân hình hắn càng tròn. Dân Hoà Vang hay nói về cái bụng tròn quay của hắn. Cái bụng ấy chất đầy thập cẩm ngũ đế nên chưa đầy 50 tuổi mà cái bụng của hắn to hơn cái trống làng. "Thập cẩm ngũ đế" mà dân quận Hoà Vang nói là của cải đút lót, hối lộ, của do quân lính đi càn quét cướp bóc của dân mang về dâng cho hắn, rồi tiền ngân sách bình định, tái thiết nông thôn của Mỹ, tiền báo tử quân lính chết... Mọi khoản ở cái quận Hoà Vang này, từ bẩn đến sạch hắn đều không từ. Ngoài ra, hắn còn thu tiền từ buôn lậu. Nhờ thế, hắn mới có tiền để cống nạp cho cấp trên, có tiền cấp cho gái, cho vợ lớn, vợ bé và lũ con đàn.

        Tên Đạm cười gượng, nói:

        - Nếu hai bác nhất quyết không ăn thì bây giờ mời hai bác lên văn phòng quận để ngài thị trưởng và ngài chỉ huy bình định gặp.

        Lê Chí Cường và Phan đang tựa người trên hai chiếc ghế bành đàm đạo chuyện thời cuộc. Mới thấy hai cụ bước vào, Cường liền đưa tay chỉ vào hai chiếc ghế đối diện:

        - Mời hai bác ngồi!

        Cụ Luận vốn khinh thường bọn ngụy quân ngụy quyền địa phương ra mặt. Quân ngụy địa phương vẫn nói cụ coi trời bằng vung. Cụ thường nói thẳng vào mặt chúng: Chết là cùng chớ chi? Chết tao không sợ, tao sợ chi thằng nào.

        Bây giờ, đứng trước bọn tai to mặt lớn của ngụy quyền, cụ Luận làm ra vẻ khúm núm sợ sệt, ngồi xuống sàn nhà. Lê Chí Cường liền đứng dậy đỡ cụ lên ghế. Hắn thở ra giọng dối trá:

        - Có dân mới có quan chứ hai bác?

        - Nếu ở quận này mà quan chức quốc gia đều như ngài thị trưởng thì dân sướng biết mấy. Vợ chồng tui chẳng mong chi, mong từ nay hàng năm quận đừng về bắt bớ chúng tôi lên quận giam nữa. Đến ngày đến tháng chạp mã cúng họ, tế làng, cúng quảy ông bà cha mẹ, xin mấy họ cũng không cho về. Khổ! Có chi mô hai quan lớn, chỉ vì tui có một thằng con trai cả đi theo cộng sản. Hắn đi theo cộng sản chớ vợ chồng tui có theo mô. Già rồi mà cứ tô cơm gạo mốc, con cá mắm thối không ăn thì chết, ăn chịu không nổi.

        - Thôi! Thôi! Được rồi! Chuyện hôm nay tình cờ xuống thăm quận, nghe ông quận trưởng nói có cho mời hai bác lên quận để trao đổi công việc của họ, tiện thể chúng tôi cũng muốn gặp hai bác - Lê Chí Cường cười nhạt, tiếp:

        - Hai bác trông phúc đức hiền khô mà đẻ ra ông con trai dữ tướng. Nếu anh Chơn mà trở về theo chính thể quốc gia thì bây giờ anh cũng đã lên cấp tướng mà hai bác cũng sướng biết mấy. Hai bác xem, đi theo cộng sản bao nhiêu năm, rút cục được gì? Chỉ được khổ cực, chỉ được đói ăn, đau ốm, xa cha mẹ, anh em, vợ con không có. Rủi phúc, trúng viên đạn quốc gia và đồng minh Hoa Kỳ thế là xong. Hết một đời người...

        - Vợ chồng tui biết chớ. Vợ chồng tui sinh ra hắn thì cũng sinh ra cục khổ, sinh ra cục nợ đời. Hết Pháp đánh đập, bắt bớ, tù tội bây chừ đến thời Mỹ lại càng khổ hơn... Nhiều lúc vợ chồng tui cũng muốn tìm liều thuốc chuột cho khoẻ thân... Nhưng, nghĩ cho cùng làm cộng sản là việc của hắn. Hắn nói hắn đánh giặc Pháp, đánh giặc Mỹ cứu nước là việc của hắn, việc của mình là việc của mình. Mình dại gì đã sinh ra hắn, nuôi nấng hắn cực khô rồi bây chừ chết theo hắn. Các ông thử nghĩ coi tui nói rứa có đúng không? Còn tình cha con mẹ con thì vợ chồng tui đã làm giấy cam kết cắt tình máu mủ với hắn từ lâu rồi. Từ cái thời ông Xạ Dương làm lý trưởng cho Pháp ở cái làng Phú Lộc. Ông Xạ Dương còn sống đó, các ông hỏi có đúng không?

        Lê Chí Cường cắt lời cụ Luận:

        - Thôi! Thôi. Cảnh bác cũng là cảnh chung của toàn miền Nam. Để cho quốc gia sớm yên bình, anh em, cha con đoàn tụ, chóng khỏi cảnh nồi da xáo thịt, chúng tôi thay mặt chánh phủ quốc gia mong được hai bác hợp tác cùng chánh quyền và quân đội tìm cách gọi anh Chơn về. Tôi xin lấy danh dự của chánh quyền quốc gia, lấy tính mạng bản thân xin cam kết với hai bác, nếu anh Chơn trơ về chánh phủ sẽ trọng dụng. Với anh Chơn, nếu khi anh trở về thì cái ghế của anh không thủ tướng cũng phó thủ tướng, nếu ở quân đội thì anh không mang lon đại tướng cũng mang lon trung tướng.

        - Vợ chồng tui còn mong chi hơn nữa, nhưng cả quốc gia và cả quân đồng minh Hoa Kỳ còn chưa làm chi được hắn thì vợ chồng tui làm được chi với hắn?

        - Được! Chúng tôi sẽ bày cách cho hai bác. Nếu một khi anh Chơn về thăm nhà thì hai bác bắt giữ lại, cấp báo cho chính quyền địa phương...

        - Được thế thì êm rồi. cần chi phải báo cho chính quyền quốc gia, tui cũng đủ sức bắt hắn trói rồi cho bà

con dân làng khiêng lên quận, vừa khỏi hoạ cực khổ vừa được hưởng khoản tiền thưởng. Vợ chồng tui sung sướng mà hắn cũng sướng.

        - Nếu hai bác gọi được anh Chơn về hay bắt được anh ấy, chánh quyền tỉnh, thành phố và chánh phủ quốc gia sẽ trọng thưởng cho hai bác một triệu đô la đó.

        Vẻ mặt cụ Luận ra vẻ sáng lên:

        - Ôi! Số tiền lớn như rứa, nuôi sống dân cả làng Phú Lộc của bầy tui chưa hết, còn hai vợ chồng tui sống thêm ba kiếp nữa ăn cũng chẳng hết... Tui xin hứa, nếu thấy hắn về vợ chồng tui xin bắt liền. Tui sẽ tìm cách cho con, cho cháu, cho bà con họ hàng tìm cách liên lạc với hắn may ra mới biết tông tích của hắn...

        Cả Phan lẫn Cường tỏ vẻ vui mừng. Hai tên bày vẽ mưu kế cho hai cụ. Nghe chúng thuyết giải một hồi, hai cụ đứng lên.

        - Rứa là tui tin chắc rồi! Các quan lớn yên tâm, cho vợ chồng tui lui về nhà để thi hành lệnh.

        - Chúc hai cụ sớm thành công!

        - Bầy tui xin hứa. Bầy tui đã hứa là bầy tui làm được.

        Tròi đã trưa. Hơi nóng từ mặt cát phả ra nóng rát mặt. Cụ Luận đi bên cụ Lan trở ra đường nhựa đón xe đò về nhà. Từ chối khéo việc địch cho xe chở về, cụ Luận tủm tỉm, bộ râu sém cháy một góc rung lên:

        - Đồ ngu hơn chó. Tụi bay luôn luôn thua con trai của tao, luôn luôn bị con trai và đồng đội con tao đánh bại là phải!

        Cụ bà lại cười to:

        - Ông thấy không, chúng giở giọng như vậy là tụi chúng yếu rồi đó. Chúng sắp thua rồi đó nên mới giở âm mưu rẻ tiền ấy ra. Hèn chi thằng Cường cười nhợt nhạt, nửa đùa nửa thật nói với chúng ta: "Biết đâu có ngày anh Chơn thắng, cộng sản thắng thì lúc ấy chính hai bác lại là ân nhân cứu mạng của anh em tui!". Đúng là bọn đểu giả, trở mặt nhanh hơn trở bàn tay.

        Hai cụ đang trò chuyện thì một chiếc xe đò từ bến quận lao đến đỗ xịch trước mặt. Cụ Luận dìu cụ Lan lên xe. Cụ Luận, cụ Lan trở về nhà, lòng đầy ắp niềm tự hào về cậu con trai cả Nguyễn Chơn...

        Abram, Tư lệnh quân Mỹ ở Việt Nam và Giôn Pôn Van nhân vật thứ hai sau Abram đã mang cả đạo quân ngụy đến chôn vùi hàng vạn tên ở Đường 9 -Nam Lào. Sau nhiều năm đổ công đổ của để hiện đại hoá một đội quân hàng triệu tên được coi là xương sống của Việt Nam hoá chiến tranh, kết cục, đội quân ấy bị một đòn chí mạng. Van quá bất ngờ. Bất ngờ nhất của Van là hai trung đoàn của Sư đoàn 1 Sài Gòn bị diệt không phải do ai khác, mà lại chính là Sư đoàn 2 quân giải phóng Quân khu 5 của Nguyễn Chơn. Cay đắng nhục nhã cho Van, cũng thời điểm ấy, Van được Níchxơn và Lầu Năm góc bổ nhiệm làm đại tướng chỉ huy các lực lượng Mỹ và quân đội Sài Gòn gồm tất cả các tỉnh thuộc dải đất miền Trung từ Quảng Trị trở vào đến giáp miền Đông Nam Bộ và cả vùng Tây Nguyên từ Quảng Đức, Đắc Lắc đến Gia Lai, Kon Tum. Ngoài ra, Van còn phụ trách chương trình bình định và chương trình "phượng hoàng" toàn Nam Việt Nam. Từ viên trung tá quân đội Mỹ bị đào thải trong cuộc chiến tranh Việt Nam khi Van còn cố vấn cho Huỳnh Văn Cao, Tư lệnh Sư đoàn 5 bộ binh Vùng 4 chiến thuật và bị đại bại trong trận Ấp Bắc, Van leo dần lên đỉnh vinh quang. Tháng 3 năm 1965, Van tìm cách trở lại Việt Nam với tư cách là chuyên viên đại diện cho chương trình bình định cấp tỉnh của cái gọi là Cơ quan phát triển quốc tế (AID) và Van nhận phụ trách tỉnh Hậu Nghĩa, một tỉnh thường xuyên phải đối mặt với Việt cộng Nam Việt Nam ở phía Tây Sài Gòn. Tháng 11 năm 1966 Van xông xáo, dám đương đầu với Việt cộng, dám lái xe một mình đi trên các con đường mà du kích Việt cộng thường xuyên phục kích mà không một tướng tá nào của Mỹ lẫn Sài Gòn dám đi. Van xuống ngủ vói đám nghĩa quân dân vệ ở các tháp canh ấp chiến lược hoặc vùng tranh chấp. Nhiều lần Van chạm súng với Việt cộng ở đấy và đều thoát chết... Van làm những việc mà không một sĩ quan hay quan chức nào của Mỹ và Sài Gòn dám làm. Qua báo chí Mỹ và phương Tây, Giôn Pôn Van nổi lên như một người hùng. Chẳng bao lâu, cuối 1966, Van được đại sứ quán và bộ tư lệnh quân Mỹ mà trực tiếp là viên đại sứ Mỹ Henry Cabôt Lốt và trùm bình định Commơ bổ nhiệm phụ trách chương trình bình định ở 11 tỉnh quanh Sài Gòn và chịu trách nhiệm đào tạo hệ thống gián điệp trên toàn lãnh thổ Nam Việt Nam với tên gọi "chương trình phượng hoàng", chuyên mua chuộc, chỉ điểm, ám sát, bắt cóc, chui sâu vào hàng ngũ đối phương. Đầu năm 1971, Van được trao quyền chỉ huy tất cả các quan chức dân sự lẫn quân sự miền Trung và cả vùng cao nguyên. Sau đại bại của quân đội Sài Gòn trong cuộc hành binh "Lam Sơn 719" đánh vào Đường 9 - Nam Lào, triệt phá kho tàng ở Sê Pôn, từ Níchxơn đến Hội đồng tham mưu trưởng liên quân, Lầu Năm góc, Bộ tư lệnh hạm đội Thái Bình Dương cho đến tướng Abram, Giôn Pôn Van và viên đại sứ Mỹ Bâncơ đều thống nhất: Phải cấp bách chuyển từ thế chủ động tấn công lui về thế phòng ngự để tránh bị tiêu diệt, đồng thời tranh thủ củng cố, nâng cấp quân chính quy ngụy, chờ thời cơ chuyển sang phản công tiêu diệt hoàn toàn đối phương,... hoàn thành mục tiêu và sứ mạng cao cả "Việt Nam hoá chiến tranh". Phải làm gì để đối phó với cuộc tấn công của đối phương trong mùa khô 1972 này? Nỗi lo lắng và cũng là điều cay cú nhất của Van về đội quân đối phương ở khu vực miền Trung này vẫn là cái Sư đoàn 2 với viên chỉ huy là Nguyễn Chơn. Nhiều lần không chỉ tướng Hoàng Xuân Lãm mà cả Giôn Pôn Van đã thề phải tiêu diệt cho được cái Sư 2 và giết cho được Nguyễn Chơn. Van, Lãm đã dùng tiền treo thưởng, dùng tình báo, biệt kích nhưng đều không làm gì được Nguyễn Chơn. Bước vào mùa khô này, Van quyết định đặt bẫy và tin rằng viên chỉ huy cộng sản này sẽ rơi vào cái bẫy của hắn. Nhất định Van sẽ tóm cổ được Nguyễn Chơn và tiêu diệt sạch cái Sư 2 để trả món nợ nhục nhã đã chuốc phải.

        Giôn Pôn Van đang đi lui, đi tới, trăn trỏ tìm mưu kế gài bẫy Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2. Từng tốp máy bay phản lực bay vút qua bầu trời Đà Nang. Đi giữa mấy tốp phản lực là chiếc trực thăng của Úc đang hạ cánh xuống căn cứ và sở chỉ huy của Van ở bán đảo Sơn Trà. Từ trên máy bay bước xuống là một người Mỹ cao lớn, quân phục chỉnh tề. Lãm và các tướng tá Mỹ và Sài Gòn đều nhận ra ông ta là người đã từng chỉ huy hơn nửa triệu quân Mỹ, quân chư hầu và hơn triệu quân ngụy Sài Gòn. Đó là Oétmolen người đã quá quen thuộc trong gần sáu năm, đã từng có mặt ở Nam Việt Nam trong cuộc chiến tranh cục bộ nhưng sau cuộc tổng tiến công và nổi dậy đầu xuân 1968 ông ta đã phải cuốn gói khỏi miền Nam cùng với hơn nửa triệu quân viễn chinh Mỹ và bảy vạn quân chư hầu. Đi bên cạnh ông ta là Nguyễn Văn Thiệu và viên tướng bốn sao Cao Văn Viên -Tổng tham trưởng quân lực Việt Nam cộng hoà. Theo lệnh Thiệu và Giôn Pôn Van, Hoàng Xuân Lãm đã triệu tập tư lệnh các quân đoàn, sư đoàn bộ binh 1, sư đoàn 2 và 3 cùng các tướng tá Mỹ. Sau lời giới thiệu của Thiệu, Oétmolen bước lên bục trong tiếng vỗ tay ngưỡng mộ của cánh tướng tá trẻ. Ồng ta đứng nghiêm quay mặt về phía các tướng lĩnh Mỹ và Sài Gòn, đưa tay lên vành mũ chào. Chờ cho tiếng vỗ tay dừng lại, ông ta nói:

        - Thưa Tổng thống Thiệu! Thưa quý vị và các bạn. Hôm nay tôi đến đây như một người bạn cũ của các bạn, người đã từng cùng các bạn kề vai sát cánh trong những năm vừa qua của cuộc chiến tranh chống cộng sản Bắc

        Việt Nam và Việt cộng, Tổng thống Níchxơn phái tôi đến đây như gửi một thông điệp đến các bạn trong cuộc chiến đấu một mất một còn với giặc cộng sản, nhất là cuộc chiến đấu vào mùa khô 1972 này. Tổng thống yêu cầu chúng ta phải chiến thắng, phải đè bẹp kẻ thù trong mùa khô 1972 này bằng những gì mà các bạn đã có, đã lớn mạnh. Các bạn đã được xếp là một đội quân lớn mạnh thứ tư trên thê giới này. Sĩ quan của quân đội Mỹ đang chiến đấu bên cạnh các bạn. Tổng thống sẽ tập trung tất cả máy bay, tàu chiến, súng đạn của nước Mỹ cho các bạn. Tổng thống nói tuy quân Mỹ rút đi nhưng cuộc chiến tranh được thay thế bằng cuộc chiến tăng cường. Đồng đô la không để nuôi quân Mỹ và các nước đồng minh mà chuyển thành bom đạn, hoả lực và các phương tiện chiến tranh. Tổng thống nói nếu cần, nưóc Mỹ sẵn sàng "biếu" bom nguyên tử cho Hà Nội...

        Oétmolen ngừng lại khi ba tiếng "bom nguyên tử" tuột khỏi mồm ông ta. cả hội trường đứng lên cùng tiếng vỗ tay vang dậy. Mỹ phải chơi lại đòn Okinaoa và Nagaxaki. Một đòn khủng khiếp với đất nước Mặt trời mọc trong thế chiến thứ hai để trả cái hận cả đạo quân Mỹ đã bị quân Nhật chôn vùi trong trận bại chiến Trân Châu Cảng.

        Oétmolen tiếp tục:

        - Sau cái gọi là "tết Mậu Thân", tôi đã nói với Tổng thống Giônxơn rằng đó là một thòi cơ tốt vì cộng sản đã bộc lộ hết lực lượng để quân đội Mỹ tung ra đòn tiêu diệt chúng. Và thực tế, quân đội Mỹ đã đánh tan đạo quân cộng sản, buộc chúng phải tháo chạy khỏi lãnh thổ Việt Nam cộng hoà để nương thân tại Campuchia và Lào. Nhờ sự sáng suốt và quyết đoán của Tổng thống Níchxơn, nhờ sự táo bạo mạnh mẽ ấy, quân đội Mỹ và quân đội Nam Việt Nam đã mở cuộc tấn công truy kích tận gốc sang đất thánh Campuchia trong năm 1970. Tiếp đó, 1971 chúng ta lại mở trận chiến sang Nam Lào và tuyến đường chiến lược của cộng sản Bắc Việt Nam. Nhưng các bạn và tưóng Abram đã chơi một cú mạo hiểm khi đòn nghi binh của chúng ta đã bị cộng sản đoán trưóc. Lúc ấy, tôi đang dồn tâm trí theo dõi cuộc tiến công của các bạn ở tổng hành dinh Bộ Tổng tham mưu liên quân. Tổng thống cũng như ngài Kítxinhgơ đã hỏi ý kiến tôi. Các ngài đều biết tôi đã từng sành sỏi ở vùng này để đương đầu với quân chính quy cộng sản Bắc Việt Nam, đã bẫy quân cộng sản ở vùng này bằng chiến thuật giăng mỏ neo kết hợp hàng rào điện tử Mac Namara như thế nào... Tôi đã trả lời Tổng thống và ngài Kítxinhgơ rằng, chúng ta phải tính toán cho cẩn thận. Chúng ta đang đưa chỗ yếu của ta vào chỗ mạnh của kẻ thù. Nếu quân đội Mỹ trực tiếp đánh vào Sê Pôn thì ít nhất cũng phải dùng tới hai đến ba sư đoàn bộ binh, chưa kể các lực lượng phối hợp và dự bị... Vì vậy khi các vị bị quân cộng sản đánh bại ở đó, hai trung đoàn của Sư đoàn 1 bộ binh cũng như Lữ đoàn dù 3 và các lữ đoàn thủy quân lục chiến bị đối phương tiêu diệt ở đó thì tôi không lấy gì làm ngạc nhiên. Tôi chỉ còn cách chia sẻ nỗi mất mát với các bạn và thương xót hàng vạn chiến hữu của chúng ta đã quên mình trên trận mạc ở đó.

        Oétmolen bỗng cất cao giọng:

        - Thành bại trong các trận đánh của cuộc chiến tranh là chuyện bình thường xưa nay. Hôm nay, tôi đến để nói với các bạn rằng trong mùa khô năm 1972 này, chúng ta không chủ động tấn công mà phòng thủ giăng bẫy đốỉ phương, đợi chúng bộc lộ lực lượng và thế yếu chúng ta sẽ đánh đòn phản công tiêu diệt. Đây cũng là năm để cuộc hoà đàm ở Pari đi vào hồi kết. Chúng ta phải bắt kẻ thù Bắc Việt Nam và Việt cộng cúi đầu cầm bút ký, xin rút hết quân đội của chúng ra khỏi bò cõi Việt Nam cộng hoà... Tổng thống đã hứa rằng, nếu cộng sản liều lĩnh thì Mỹ sẽ dốc toàn bộ lực lượng không quân trút bom trở lại cả Bắc lẫn Nam, tiến hành phong toả cả đường biển, đường bộ, đường sông để cắt nguồn tiếp tế cho đạo quân khổng lồ đang đói rách ở Nam Việt Nam của chúng.

        Tiếng vỗ tay lại vang lên. Khuôn mặt Thiệu trở nên rạng rõ. Nét mặt Thiệu và tướng tá ngụy thể hiện như đã gạt được nỗi lo âu rằng Mỹ đang bán đứng họ cho cộng sản bằng hiệp định Pari. Oétmolen tiếp:

        - Theo quy luật chiến tranh của cộng sản Bắc Việt Nam và Việt cộng thì cứ bốn năm chúng lại tung ra một chiến dịch tấn công lớn. Chắc các bạn đã biết rõ chiến dịch giải phóng nông thôn và định tiến thắng vào Sài Gòn của chúng là mùa khô 1964 -1965 buộc nửa triệu quân Mỹ phải can dự vào cuộc chiến tranh. Bốn năm sau, 1968, chúng lại mở chiến dịch đầu xuân. Năm nay là 1972, mùa khô 1972 này, từ Tổng thống đến chúng ta đều không khó khăn gì mà không nhận thấy địch lại tung ra những đòn tiến công chiến lược mới để tìm tiếng nói có trọng lượng trên bàn hoà đàm Pari như chúng đã làm với người Pháp ở Điện Biên Phủ trên bàn hoà đàm Giơnevơ.

        Thấy tất cả đang im lặng, Oétmolen càng hào hứng:

        - Thưa Tổng thống Thiệu và các bạn! Tôi được biết, sự nhất trí nhận định của các bạn và các tướng lĩnh Mỹ, kể cả đại tướng Abram và đại tướng Giôn Pôn Van cũng đều cho rằng trong mùa khô này, cộng sản sẽ mở cuộc tiến công chúng ta trên ba hướng. Hướng thứ nhất ở Quảng Trị -Nam sông Bến Hải trở vào đến Huế. Hướng thứ hai phía Đông Sài Gòn. Hướng thứ ba là cao nguyên miền Trung thuộc Vùng chiến thuật 2. Tổng thống Níchxơn cũng chia sẻ nhận định trên với các bạn. Hướng tấn công nào mà kẻ địch thành công cũng vô cùng nguy hiểm đối với chúng ta. Nếu hướng thứ nhất quân Bắc Việt Nam vượt qua được Quảng Trị thì không tiếc gì chúng lại không tiến vào Huế và Đà Nẵng rồi tiến thẳng vào Sài Gòn. Hướng thứ hai nếu kẻ địch đánh vỡ được tuyến phòng thủ chiến lược Đông Sài Gòn thì chúng không ngần ngại gì mà không tiến vào Sài Gòn. Trên hai hướng này, trong tình hình và tương quan lực lượng hiện nay quân địch khó có thể thực hiện được mà chúng ta đều cho rằng chúng chỉ có thể chọn hướng cao nguyên miền Trung làm hướng tiến công chủ yếu. Ý định của địch sẽ giải phóng, chiếm toàn bộ bốn tỉnh cao nguyên từ Quảng Đức đến Gia Lai. Ở đây đang là thế mạnh của địch, nhất là sau khi chúng giành được những thắng lợi ở Trung -Hạ Lào. Nếu chúng chiếm được bốn tỉnh này thì chúng sẽ tiến xuống cắt đứt Nam Việt Nam đẩy Đà Nằng -Huế và Sài Gòn vào thế bị chia cắt, cô lập... Vì vậy các bạn tập trung lực lượng để ứng phó với hướng chính yếu này là hoàn toàn đúng. Chúng ta phải làm gì để đốì phó và tìm thời cơ tốt nhất để phản công, đưa địch vào bẫy nhằm tiêu diệt quân địch ở cao nguyên này?... Câu trả lời cụ thể, Tổng thống Níchxơn và chúng tôi xin được trao lại cho các bạn, cho tướng Abram, Giôn Pôn Van và tướng Cao Văn Viên... Tôi vui mừng được hân hạnh gặp lại các bạn và chúc các bạn sẽ giành được chiến thắng vang dội, không phụ niềm tin của tổng thống Níchxơn và dân chúng Nam Việt Nam.

        Sau cuộc họp ở bán đảo Sơn Trà -Đà Nằng, Nguyễn Văn Thiệu nhân danh là Tổng tư lệnh quân lực Việt Nam cộng hoà bay thẳng đến Bộ tư lệnh Sư đoàn 22 đang làm nhiệm vụ bảo vệ cửa ngõ phía Bắc Tây Nguyên, trấn giữ ở hai căn cứ Đắc Tô và Tân cảnh. Tháp tùng Tổng thống hạ cánh xuống Tân cảnh nơi đặt Sở chỉ huy Sư đoàn 22 có Tư lệnh Quân khu 2 Ngô Du. Ai cũng biết Ngô Du là gã "quan văn" khoác áo tướng. Du khoác áo tướng ngụy là để che đậy bộ mặt của kẻ buôn lậu. Du được đồng bọn miêu tả nghề buôn lậu của Du đạt trình độ điêu luyện. Có lẽ do núp dưới chiêu bài chống cộng để buôn lậu nên Du đã được Thiệu phái lên làm tư lệnh Quân khu 2 và Quân đoàn 2 để phục vụ đường dây buôn lậu ma túy của ông ta. Đường dây bạch phiến này nổi từ Thái Lan, Mianma qua Lào vào Sài Gòn để chạy sang Mỹ và Châu Âu. ít ra, một năm đường dây bạch phiến này cũng kiếm được gần chục tấn vàng. Ngô Du là kẻ được phân công chỉ huy đường dây trên địa bàn Tây Nguyên. Đằng sau gã là trung tướng ngụy Sài Gòn Đặng Văn Quang và chuẩn tướng cảnh sát Nguyễn Khắc Bình phụ trách địa bàn Sài Gòn. Đằng sau Ngô Du còn có một nhân vật khá quan trọng là đại tướng cố vấn Mỹ Giôn Pôn Van. Ngô Du chỉ huy hai đường dây buôn lậu, một đường dây công khai và một đường dây chìm. Đường dây công khai che đậy cho đường dây chìm. Đường dây công khai là các áp phe gỗ, quế, trầm, cà phê và thầu các công trình xây dựng, mua bán quân trang... Biết Ngô Du là viên tướng buôn lậu có tiếng nhưng quân sự thì gã chỉ là cái đầu củ chuối, tất cả dựa vào Van và các viên tư lệnh sư đoàn. Bởi vậy, khi bước vào mùa khô 1972, Thiệu rất lo lắng. Nếu vì quân sự mà cất Ngô Du thì không có vàng chảy vào túi, để y lại thì nguy cơ cộng sản sẽ chiếm Tây Nguyên. Song, Thiệu lại tin vào tài chỉ huy của Giôn Pôn Van. Hôm nay Thiệu lên Tây Nguyên, vừa để thể hiện sự quan tâm đến binh sĩ, kêu gọi họ chiến đấu đến cùng cho chính thể Việt Nam cộng hoà vừa kiểm tra thực lực Sư đoàn 22 và viên chuẩn tướng Tư lệnh Sư đoàn Lê Đức Đạt, viên chỉ huy phó Vi Văn Bình...

        Các viên chuẩn tướng Lê Đức Đạt, Vi Văn Bình và cả Bộ chỉ huy Sư đoàn 22, Sư đoàn 23 dù, Quân khu 2 chỉnh tề để đón Tổng thống và ngài đại tướng cố vấn Giôn Pôn Van, đại tướng Tổng tham mưu trưởng quân đội Sài Gòn Cao Văn Viên. Thiệu chẳng mê say gì Cao Văn Viên về quân sự, nhưng đi đâu Thiệu cũng có Viên bên cạnh, mọi tối mật Thiệu đều đem bàn với Viên chỉ vì Viên là viên tướng trung thành, tin cậy của Thiệu. Nhiều lần bị các tướng lĩnh kích động để đảo chính Thiệu kể cả Kỳ nhưng Viên đều một lòng với Thiệu. Sau khi duyệt qua hàng quân, Thiệu đi vào phòng tác chiến của sư đoàn và cũng là nơi Quân đoàn và Quân khu 2 thường đến đây nhóm họp. Thiệu đi bên Van, vừa đi vừa nói với Van:

        - Ngài cố vấn ạ! Vì lợi ích chung của chúng ta, Ngô Du phải có mặt ở đây, nhưng thằng cha ấy chẳng có tài cán quân sự. Tôi cho rằng như thế lại hay.

        - Sao ngài lại nói hay?

        Thiệu khéo léo tâng bốc Van:

        - Thằng nào ỏ đây thì cũng đều phải làm theo cái đầu của ngài. Anh ta càng dốt thì càng chấp hành nghiêm mệnh lệnh của ngài...

        - Cám ơn ngài Tổng thống!

        - Vâng! Trong trường hợp quá khó khăn thì chúng ta thay anh ta cũng không muộn phải không ngài Van?

        - Dĩ nhiên rồi.

        Thiệu và Giôn Pôn Van vào công việc ngay. Thiệu đến thắng tấm bản đồ nghe viên trung tướng Tư lệnh Vùng 2 chiến thuật Ngô Du tường trình việc bố phòng khu Bắc Tây Nguyên.

        - Thưa Tổng thống! Thưa ngài đại tướng cố vấn. Thưa các ngài! Cụm phòng thủ Đắc Tô -Tân Cảnh cách thị xã Kon Tum 37 cây sô về phía Bắc -Tây Bắc. Căn cứ Tân Cảnh nằm ngay cạnh ngã ba Đường 14, Đường 18. Nếu chúng ta theo Đường 14 đi về phía Bắc 8 kilômét sẽ gặp quận lỵ Đắc Tô. Nếu theo Đường 18 về phía Tây bốn kilômét sẽ là căn cứ Đắc Tô 1. Xa hơn một quãng, cách Đắc Tô 1 hai kilômét là cứ điểm Plây cần của chúng. Về phía Bắc và phía Đông Đắc Tô, Tân Cảnh là dãy Ngọc Linh cao 2.600 mét. Phía Tây là sông Pô Cô, cắt Đường 18 chảy theo hướng Tây Bắc -Đông Nam. Vâng! Dạ thưa Tổng thống, ngài cố vấn, ngài Tổng Tham mưu trưởng! Do nhận định sáng suốt của Tổng thống và của ngài cố vấn Giôn Pôn Van, chúng tôi đã biết hướng tấn công chính của cộng sản trong mùa khô 1972 này là Bắc Tây Nguyên nên trong lực lượng phòng thủ ở đây sẽ được tăng cường thêm một lữ đoàn dù từ Sài Gòn di chuyển ra cùng lực lượng có sẵn tại chỗ, chúng tôi đã hình thành nên ba cụm phòng ngự chủ yếu: Cụm 1 Đắc Tô -Tân cảnh; cụm 2, thị xã Kon Tum và cụm 3 là thị xã Plây Cu. Với lực lượng gồm 3 sư đoàn bộ binh, 2 tiểu đoàn biệt động quân, 10 chi đoàn thiết giáp, 10 tiểu đoàn pháo binh, 25 đại đội bảo an, 112 trung đội dân vệ, 3 đại đội thám báo và 30 đoàn công tác bình định nông thôn. Vâng! Thưa ngài Tổng thống! Thưa đại tướng cố vấn và các ngài! Với lực lượng hùng hậu như vậy, chúng tôi thừa sức bảo vệ vững chắc địa bàn tỉnh Kon Tum và Bắc Tây Nguyên. Chúng tôi đón thời cơ khi địch quân bộc lộ lực lượng, thì lập tức phản công tiêu diệt chúng... với lực lượng trên, chúng tôi triển khai bố phòng như sau: Trước hết lữ dù từ Sài Gòn ra, chúng tôi lập các căn cứ nhỏ với quy mô cấp tiểu đoàn án ngữ ở dãy điểm cao 1314, 1055, đồi Cháy, 1015, 1049... Thưa các ngài đồi Cháy đây!

        Ngô Du di chiếc gậy lên sa bàn Bắc Tây Nguyên cố làm hhư mình thông thạo và đã từng đặt chân đến đấy nhưng thực ra Du cũng như thượng cấp đều thấy trên bản đồ mà thôi. Ngô Du lại tiếp:

        - Dạ thưa! Chúng tôi bố trí Sư đoàn 22, Trung đoàn 42, Trung đoàn 47 ở Tân cảnh và một trận địa pháo ở Đắc Tô 2, một đại đội biệt kích, các đại đội bảo an, dân vệ, cảnh sát dã chiến ở quận lỵ và các ấp nhỏ chung quanh. Chi viện trực tiếp cho cụm phòng ngự này khi có cộng sản tấn công là hai trận địa pháo binh ở các điểm cao 1338 và 1001. Như vậy toàn bộ lực lượng có mặt ở Đắc Tô -Tân Cảnh để ứng phó với Việt cộng gồm 13 tiểu đoàn bộ binh, 1 trung đoàn tăng -thiết giáp, 3 tiểu đoàn pháo binh, yểm trợ đường không là Sư đoàn 6 không quân ở Plây Cu... Hướng đề phòng tấn công chủ yếu của Việt cộng là hướng Bắc và Tây Bắc. Hướng này, các con đường vận chuyển chiến lược của cộng sản đã bò đến sát chúng ta và sát con đường 18. Phía Đông có dãy Ngọc Linh cao vút nên địch không thể đưa xe tăng, pháo binh vào đây được, còn mang vác của quân bộ thì rất nhỏ nhoi không đủ sức để tấn công ta. Vâng! Thưa Tổng thống và các ngài, như vậy ngoài cái lõi thép Đắc Tô - Tân Cảnh, nó còn được che bởi một lớp vỏ bọc vòng ngoài liên hoàn khá vững chắc. Địch quân muốn xâm nhập vào cái lõi thép thì phải vượt qua được lớp vỏ bọc bên ngoài. Đó là cánh cửa thép bảo vệ Bắc Tây Nguyên và Kon Tum.

        Chợt Thiệu đưa tay ngăn Du lại. Thiệu nói:

        - Tôi lên đây với tư cách là Tổng thống nhưng đồng thời với tư cách Tổng tư lệnh tối cao quân lực Việt Nam cộng hoà để kiểm tra, nắm tình hình triển khai lực lượng của Quân khu 2. Thời gian rất ít nên tôi không thể nghe kỹ những chi tiết cụ thể. Tôi rất tin các bạn sẽ  chiến thắng quân cộng sản bởi lực lượng chúng ta mạnh, đông, đặc biệt có sự chỉ huy tài ba, sáng suốt của ngài cố vấn Giôn Pôn Van. Chúng ta đang trông cậy vào hoả lực mạnh mẽ mà ngài Níchxơn đã dành cho cuộc chiến này, trông cậy vào cái đầu thông thái thao lược của tướng Van và các cố vấn khác của quân đội Hoa Kỳ. Hôm nay tôi lên thăm các đơn vị trấn ải vùng Bắc Tây Nguyên, Tổng thống tin tưởng các bạn sẽ biến Bắc Tây Nguyên này thành mồ chôn khổng lồ của cộng sản. Tôi thay mặt chính phủ Việt Nam cộng hoà ghi nhớ công lao của các bạn. Chúc sĩ quan và binh sĩ mạnh khoẻ để chiến thắng giặc cộng. Bây giờ chúng ta nghe đôi lời quý báu dặn dò thêm của tướng Van đối với các bạn. Xin mời tướng Van.

        Mặt Giôn Pôn Van vốn quanh năm đỏ ửng nay dưới cái nắng đầu mùa mặt Van càng đỏ rực như gà chọi. Van đứng lên nói:

        - Các bạn! Theo các nguồn tin tình báo, lực lượng bọn đỏ hiện có ở khu vực Tây Nguyên và Bắc Tây Nguyên có Sư đoàn 320, một số trung đoàn độc lập của Mặt trận Tây Nguyên, đặc biệt các bạn cần lưu ý sự có mặt ở đây của Sư đoàn 2 Việt cộng. Sư đoàn này trong suốt mười năm qua thường xuyên đối đầu với quân Mỹ, quân đồng minh Hàn Quốc và các đơn vị quân lực Việt Nam cộng hoà. Mói đây chúng vừa thách thức chúng ta ở mặt trận Nam Lào -Sê Pôn. Chúng ta đã bị bất ngờ khi gặp chúng ở đấy. Chúng ta đã mất gọn hai trung đoàn bộ binh vào tay chúng. Cái Sư 2 Việt cộng này có sức chiến đấu dũng mãnh, kiên cường nên các bạn phải cảnh giác với sự có mặt của nó ở khu vực này. Tôi và tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật cũng như tướng Ngô Quang Trưởng, Tư lệnh Sư đoàn 1 đã nhiều lần quyết tiêu diệt viên chỉ huy sư đoàn này, một tên cộng sản cuồng chiến, nhưng lần nào tên Nguyễn Chơn cũng giành phần chủ động về hắn. Vậy lần này, tôi và các bạn sẽ đối đầu với hắn. Phải cho con cáo vào bẫy. Tôi sẽ trực tiếp chôn vùi xác hắn hoặc tôi bị hắn đánh bại. Dẫu sao thì xin các bạn hãy cứ bình tĩnh. Nếu tôi có bị thua thì cũng không có nghĩa là sự nghiệp Việt Nam hoá của Mỹ và chính quyển Sài Gòn bị chôn vùi theo... Van dừng lại, chợt nghĩ đến bài báo của Đin Laura. Bài báo đã gọi ông ta là "kẻ làm trò mèo!". Thực tế chương trình phượng hoàng, một chương trình gián điệp khổng lồ, triển khai rộng rãi khắp Nam Việt Nam nhằm thu thập tin tức đối phương, dùng gái, dùng tiền để mua chuộc cán bộ dân sự và các cấp chỉ huy quân đội đốì phương đi đôi với ám sát... của Van chính là "trò mèo đó". Giá như những tin về việc tổ chức ám sát, mua chuộc Nguyễn Chơn, Mười Chấp, Võ Ngọc Hải, Năm Dừa ở vùng quanh Đà Nẵng mà bị tung ra cho báo chí thì Van tha hồ bị bới móc, chửi rủa...

        Rời căn cứ Sư đoàn 22 ở Tân Cảnh trước khi trở về Sở chỉ huy ở Plây Cu, Van thề cùng Lê Đức Đạt, Tư lệnh Sư đoàn 22 và Ngô Du nếu Sư đoàn 2 Việt cộng tấn công vào Đắc Tô -Tân cảnh thì nhất định phải tiêu diệt gọn, giết hoặc bắt sống Nguyễn Chơn...

        Hôm nay là ngày cuối cùng Sư đoàn 2 hành quân vào địa bàn tập kết ở mặt trận Tây Nguyên (B3). Núi non vùng Bắc Tây Nguyên hùng vĩ, sông suối sâu, nước ào ào đổ qua các mỏm đá chảy về xuôi. Bộ phận của Sư trưởng Nguyễn Chơn và Phó chính ủy Bùi Đức Tùng bao giờ cũng đến trạm trước đơn vị. Trạm nghỉ chân nằm bên một con suối lớn như con sông, nước trong vắt. Chiến sĩ công vụ Nguyễn Hữu Chu vội vàng treo võng để kịp theo Sư trưởng Nguyễn Chơn xuống suối đánh cá. Mặc dù trên đường hành quân Sư trưởng Nguyễn Chơn và Phó chính ủy Bùi Tùng hưởng chế độ cán bộ cao cấp, mọi tiêu chuẩn ăn ở đểu do binh trạm đảm nhiệm nhưng theo thói quen, hễ đặt chân đến trạm nào Sư trưởng Nguyễn Chơn lại đặt ba lô cầm lưới xuống sông, xuống suối đánh cá để anh em cải thiện bữa ăn.

        Thấy Nguyễn Hữu Chu đến, Sư trưởng Chơn liền hỏi:

        - Ủa, cậu cũng biết mình ở đây à?

        - Dạ, để thủ trưởng đi một mình nhỡ có chuyện gì em có chết cũng chẳng hết tội...

        - Rắc rối cái cậu này! Mà này...
        - Dạ thủ trưởng bảo gi em? Hình như thủ trưởng đang định câu cá chình phải không?

        - Chớ còn gì nữa! Vũng suối này sâu chắc có cá chình đó!

        - Vậy thì thủ trưởng chuẩn bị lưỡi câu còn em tìm mồi.

        - Tốt quá chớ! Hà... hà... mong có cậu Hùng ở đây để xem cậu ấy có dám nướng chình trên lưng không?

        - Dạ cả sư đoàn mình ai mà chẳng biết tài đánh cá, câu chình của thủ trưởng...

        Chu vừa nói vừa bước đi tìm mồi. Một lúc sau Chu đem về một con cá mồi thứ mồi chình ưa thích. Thấy Chu mang mồi về sớm, Sư trưởng Nguyễn Chơn rất vui. Ông móc ngay con mồi vào lưỡi câu. Trong khi Chu đi tìm mồi, Sư trưởng Chơn cũng đã nghiên cứu nơi chình ở nên khi ông vừa thả câu xuống con chình đã đớp mồi. Ông từ từ kéo con chình lên nhưng con chình đã kéo tuột lưỡi câu vào hang. Chu lúng túng nhìn ông. Bất thần Sư trưởng Nguyễn Chơn nhảy ùm xuống nước.

        - Ôi thủ trưởng!

        Dưới suối, Sư trưởng Nguyễn Chơn nghiêng đầu, áp tai vào vách, tay thọc sâu vào hang. Chu đoán con chình khá to nên Sư trưởng không dám cầm dây kéo, sợ đứt. Quả nhiên, mới thọc tay vào hang ông đã chụp được đầu con chình, ông từ từ lôi ra. Con chình dài gần một mét, to gần bằng cổ chân. Một con chình mà cả Sư trưởng và Chu đểu chưa từng gặp. Chu nhảy vội xuống suối cùng Nguyễn Chơn đưa con chình lên bờ. Nguyễn Chơn nói:

        - Bây giờ công việc của cậu là phải đặt con chình lên tảng đá, chặt một đoạn cây để đập nhừ sống lưng nó. Để mình câu tiếp con khác.

        Tối hôm ấy thủ trưởng và anh em phục vụ được một bữa cháo cá chình no nê. Lần đầu tiên Chu biết cá chình ngon là thế, béo là thế. Con cá có lớp mỡ béo ngậy kế tiếp là lớp thịt dày, vừa ngọt vừa thơm... Khó có loại cá nào trên sông, trên biển lại ngon hơn cá chình núi. Sư trưởng Nguyễn Chơn và Phó chính ủy Bùi Đức Tùng ăn tối xong, tranh thủ đi nghỉ để sáng mai lên đường sớm vào gặp Bộ tư lệnh Tây Nguyên.

        Ông Hoàng Minh Thảo, Tư lệnh mặt trận Tây Nguyên và ông Trương Chí Cương, Phó bí thư Khu ủy Khu 5 đứng bên chiếc bản đồ trải rộng chờ đợi Sư trưởng Nguyễn Chơn, Phó chính ủy Bùi Đức Tùng và Chính ủy sư đoàn Lê Đình Yên (ông Yên được Bộ tư lệnh chiến dịch chỉ định thay ông Chương đang đi chữa bệnh ở Bungari). Thấy ba ông bước vào ông Thảo, ông Cương mừng rỡ. Ồng Thảo vừa cười vừa nói:

        - Chúng tôi sợ các đồng chí đến chậm sẽ nhỡ thời gian mở chiến dịch. Chắc các đồng chí đánh địch xong chưa kịp nghỉ ngơi đã phải hành quân vào Tây Nguyên ngay. Tôi thay mặt Bộ tư lệnh mặt trận B3 nhiệt liệt chúc mừng thắng lợi của sư đoàn trong chiến dịch Đường 9 -Nam Lào và chiến dịch giải phóng Cao nguyên Bôlôven -Hạ Lào...

        Thấy ông Trương Chí Cương tủm tỉm, gật gật bày tỏ sự đồng tình của mình, ông Thảo nói tiếp:

        - Trong chiến dịch này, Bộ tư lệnh Tây Nguyên hân hạnh được các đồng chí trực tiếp tham gia theo lệnh của Bộ.

        Các chiến sĩ công vụ vừa rót nước ra mời khách thì ông Trần Thê Môn, Chính ủy mặt trận B3 bước vào.

        Ông Thảo nhìn Nguyễn Chơn, thân mật:

        - Tình hình sức khoẻ bộ đội ra sao các đồng chí?

        Ông Chơn nhìn ông Bùi Đức Tùng, hiểu ý ông Tùng liền đáp:

        - Báo cáo các thủ trưởng. Trên đường hành quân do đảm bảo được chế độ ăn nên sức khoẻ bộ đội tốt, nhưng vào đến đây lương thực giảm xuống đột ngột, chúng tôi đang rất lo cho sức khoẻ của bộ đội.

        Ông Trương Chí Cương nói:

        - Anh Môn ạ. Lát nữa đề nghị anh cho mời đồng chí Chủ nhiệm hậu cần báo cáo công tác hậu cần để các đồng chí đây nắm rõ hơn.

        - Vâng! Tôi đã cho mời đồng chí ấy rồi.

        Ông Hoàng Minh Thảo sốt ruột muốn làm việc ngay để Sư trưởng Nguyễn Chơn và Chính ủy Lê Đình Yên kịp đưa đơn vị vào đội hình chiến dịch. Sư đoàn 2 đảm nhiệm hướng chủ yếu của chiến dịch. Tất cả đã vây quanh tấm bản đồ, ông Thảo nói:

        - Thưa các đồng chí! Chiến dịch tiến công Bắc Tây Nguyên là một trong ba chiến dịch tiến công của cuộc tiến công chiến lược năm 1972 và là hướng rất quan trọng phối hợp với hướng tiến công chiến lược Trị- Thiên. Theo các nguồn tin tình báo, Mỹ -ngụy phán đoán Bắc Tây Nguyên là đòn tiến công chủ yếu của ta nên chúng ráo riết đối phó. Đích thân Nguyễn Văn Thiệu, Tổng tham mưu trưởng Cao Văn Viên cùng tướng Giôn Pôn Van chỉ huy toàn bộ khu vực miền Trung đã đến Sở chỉ huy tiền phương Quân khu 2 Vùng 2 chiến thuật cũng là Sở chỉ huy của Sư đoàn 22 bộ binh để động viên khích lệ tinh thần binh sĩ ở đây và bắt bọn chỉ huy ở đây cam kết tử thủ và chiến thắng cộng sản dưới hình thức bản ghi nhớ. Ta cũng tận dụng cơ hội này để thu hút địch, tạo thuận lợi cho chiến trường chính Trị -Thiên. Địch đã cho tăng viện lực lượng, rút thêm Lữ đoàn dù 3 thuộc lực lượng tổng dự bị chiến lược từ Sài Gòn ra để lập thêm tuyến phòng thủ mới ở dãy điểm cao Tây sông Pô Cô phía Tây Bắc thị xã Kon Tum mà chúng cho là hướng tấn công chủ yếu của ta. Cuối tháng 2 vừa qua, địch đã hình thành ba cụm phòng ngự chính. Một là cụm Đắc Tô -Tân cảnh. Cụm thứ hai là cụm thị xã Kon Tum. Cụm thứ ba là cụm thị xã Plây Cu. Lực lượng địch trên cả ba cụm có 3 sư đoàn bộ binh, 2 liên đoàn biệt động, 10 chi đoàn thiết giáp, 10 tiểu đoàn pháo binh, 25 đại đội bảo an, 112 trung đội dân vệ, 3 đại đội thám báo và 30 đoàn bình định. Đó thực sự là một lực lượng lớn của địch...

        Ồng Cương nói:

        - Để nghị anh trình bày luôn ý định chiến dịch của ta để các đồng chí mới vào nắm luôn.

        - Vâng tôi nhất trí! Vậy tôi thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh chiến dịch phổ biến đến các đồng chí tình hình và nhiệm vụ chiến dịch. Ngày 23 tháng 3 năm 1972, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương giao nhiệm vụ cho Mặt trận Tây Nguyên chúng ta với lực lượng bản thân cùng lực lượng binh khí kỹ thuật được tăng cường sẽ tiêu diệt một bộ phận quan trọng quân chủ lực của Quân đoàn 2 ngụy và lực lượng tổng dự bị của chúng, giải phóng vùng Đắc Tô -Tân cảnh, thị xã Kon Tum, khi có điều kiện, thời cơ tốt sẽ phát triển chiến dịch xuống Plây Cu để mở rộng vùng căn cứ Tây Gia Lai - Đắc Lắc, hình thành một vùng căn cứ địa hoàn chỉnh, liên hoàn với căn cứ địa miền Đông Nam Bộ. Căn cứ vào quyết tâm chiến lược của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Đảng ủy, Bộ tư lệnh mặt trận Tây Nguyên quyết định chọn khu vực Bắc Tây Nguyên gồm Kon Tum và Gia Lai với chiều dài khu chiến hơn 100 kilômét để mở chiến dịch tấn công. Như các đồng chí đều đã biết, khu vực nàv núi cao, rừng rậm, có nhiều sông suối thung lũng. Trục Đường 14 là trục đường quan trọng chạy từ Huế vào đến Kon Tum để nối với Đường 13 đi Sài Gòn và một số đường quân sự vừa được tu sửa gấp. Thời điểm mở chiến dịch đang mùa khô. Dân cư ở vùng khu chiến thưa thớt, phần lớn sông tập trung ỏ các thị xã, thị trấn, ven đường quốc lộ. Địa hình Bắc Tây Nguyên tuy có lợi cho ta nhưng cũng đầy khó khăn, hạn chế khả năng bảo đảm hậu cần tại chỗ, khả năng vận chuyển tiếp tế cho các đơn vị lớn... Lực lượng của ta tham gia chiến dịch này tương đương một quân đoàn với 2 sư đoàn và 4 trung đoàn bộ binh, 5 trung đoàn binh chủng, 6 tiểu đoàn pháo phòng không, 1 tiểu đoàn xe tăng. Lần đầu tiên trên chiến trường Tây Nguyên chúng ta có hoả lực pháo hạng nặng và xe tăng. Cụ thể ta có Sư đoàn 320, Sư đoàn 2 thiếu, trung đoàn pháo binh hỗn hợp 675, Đại đội hoả tiễn chống tăng B72, 4 tiểu đoàn pháo phòng không trong đó có 3 tiểu đoàn 37mm, 1 tiểu đoàn 14,5mm, 1 đại đội pháo phòng không tự hành 57mm, 1 tiểu đoàn xe tăng T54, 1 trung đoàn công binh. Ngoài ra ở mặt trận Tây Nguyên còn có một tiểu đoàn bộ binh, một tiểu đoàn đặc công và một số đại đội binh chủng của tỉnh ... Bộ tư lệnh chiến dịch xác định cách đánh chung. Thực hiện các biện pháp nghi binh để kéo chủ lực của Quân đoàn 2 ngụy và lực lượng tổng dự bị của chúng ra ngoài công sự, nơi ta đã dàn sẵn trận địa. Đó là vùng Tây sông Pô Cô và Bắc Võ Định để đánh vận động làm cho địch suy yếu và bị chia cắt. Tiếp đó, ta đột phá trận địa phòng ngự của địch, đánh chiếm Đắc Tô -Tân Cảnh -Kon Tum, đồng thời sử dụng một bộ phận đánh cắt Đường 14 ỏ đoạn Võ Định -Chủ Thoi, sử dụng lực lượng địa phương các tỉnh đẩy mạnh tiến công, nổi dậy, đánh phá kho tàng, hậu phương địch. Kế hoạch chiến dịch được chia làm hai đợt. Đợt 1 nghi binh, tạo thế kéo địch ra đánh vận động ở dãy điểm cao ở Tây sông Pô Cô và Bắc Võ Định, phát triển tiến công Đắc Tô - Tân Cảnh. Đợt 2, giải phóng Kon Tum, Plây Cu... Có chiếm được Tân cảnh, giải phóng được Đắc Tô thì mới có thể bước vào đợt 2 giải phóng Kon Tum rồi Plây Cu. Các lực lượng tham gia chiến dịch đảm nhiệm trên các hướng: Sư đoàn 320, Trung đoàn 28 và các lực lượng tăng cường được sử dụng đánh vận động ở Tây sông Pô Cô và Võ Định, sau đó phát triển xuống Kon Tum. Sư đoàn 2 của các đồng chí thiếu Trung đoàn 31 nhưng lại được tăng cường Trung đoàn 66 và các lực lượng binh chủng đế bao vây, tiến công Đắc Tô -Tân cảnh. Sau đó phát triển tiến công thị xã Kon Tum từ hướng Bắc. Tiến công tiêu diệt Sư đoàn 22 và các Trung đoàn 42, Trung đoàn 47... và các đơn vị pháo, tăng thiết giáp, biệt động... Bộ tư lệnh chiến dịch rất tin ở năng lực chỉ huy của đồng chí Sư trưởng và Bộ tư lệnh Sư đoàn. Về đường vận chuyển, ngoài mạng đường chính còn có mạng đường nhánh 50K, 60, 70A, 88 vu hồi vào phía Đông Tân Cảnh. Mặc dù Đoàn 559 rất cô gắng nhưng số lương thực vận chuyển vào mới chỉ đạt 35 phần trăm kế hoạch. Trước khó khăn, Đảng ủy Mặt trận đã kiên quyết tung người, mở thêm các cửa khẩu thu mua, huy động nguồn lực ở các đơn vị, các địa phương đóng góp nên đến nay nhiệm vụ vận chuyển đã cơ bản hoàn thành...

        Ồng Hoàng Minh Thảo dừng lại. Ông Trương Chí Cương liền đứng lên:

        - Nỗi lo muôn thuở của chúng ta trong mọi chiến dịch là đạn và gạo. Chúng ta ở xa hậu phương nỗi lo ấy càng lớn hơn. Trên tinh thần ấy, các đồng chí cố gắng động viên cán bộ, chiến sĩ dũng cảm vượt qua. Theo tôi biết, anh Nguyễn Chơn đã quen với nếp sống lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, lấy gậy ông đập lưng ông. Sau những chiến thắng, các đồng chí đã lấy gạo, thực phẩm của địch để nuôi ta. Lấy súng đạn địch để bổ sung cho hao tổn của ta. Không khoanh tay ngồi chờ trên chi viện. Sư đoàn hai lần được tuyên dương Anh hùng cũng một phần vì lẽ đó... Hôm nay, tôi, anh Hoàng Minh Thảo, anh Trần Thế Môn thay mặt Bộ tư lệnh chiến, dịch chính thức trao nhiệm vụ cho các đồng chí. Mong các đồng chí hoàn thành tốt như đã giành chiến thắng vang dội trong chiến dịch Đường 9 -Nam Lào, chiến dịch giải phóng Cao nguyên Bôlôven -Hạ Lào vừa qua. Thời gian chiến dịch dự định như sau: Đợt 1 bắt đầu từ ngày 30 tháng 3 năm 1972 đến ngày 24 tháng 4 năm 1972. Nếu chúng ta bóc vỏ vòng ngoài tốt thì dành cho Sư đoàn trong bảy ngày phải diệt cho được cụm địch trọng yếu Đắc Tô -Tân cảnh. Thời gian như vậy có găng không? cần điểu kiện gì các đồng chí cũng thẳng thắn nêu ra để chúng ta kịp giải quyết.

        Thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn im lặng, ông Trương Chí Cương nói tiếp:

        - Nếu có vấn đề gì chưa kịp nêu ra đây thì khi trở về khu chiến, các đồng chí sẽ trực tiếp làm việc, trao đổi kỹ với Bộ chỉ huy tiền phương cánh Đông để cùng nhau giải quyết. Giôn Pôn Van là con cáo già, nếu không tính toán chu đáo, hắn sẽ đưa chúng ta vào cái bẫy hoả lực của chúng. Bộ tư lệnh và Đảng ủy chiến dịch đã thành lập Sở chỉ huy tiền phương của mặt trận đứng chân ở phía Đông Đắc Tô -Tân Cảnh, gọi là Mặt trận cánh Đông, có mật danh Thăng Long do đồng chí Nguyễn Mạnh Quân, Phó tư lệnh mặt trận B3 làm tư lệnh. Đồng chí Đặng Vũ Hiệp, Phó chính ủy B3 làm chính ủy. Đồng chí Trần Quốc Biên, tham mưu trưởng; đồng chí Nguyễn Hữu Hưu, chủ nhiệm chính trị; đồng chí Đặng Văn Khoát, chủ nhiệm hậu cần.

        Ông Trương Chí Cương đến bên Sư trưởng Nguyễn Chơn, trìu mến:

        - Trước khi xuống khu chiến, đồng chí sư trưởng yêu quý của chúng tôi và các đồng chí còn ý kiến gì nữa không?
        Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng bật dậy, chào đáp lễ đồng chí Chính ủy chiến dịch, rồi nói:

        - Báo cáo thủ trưởng và các đồng chí. Sau khi suy nghĩ, cân nhắc tương quan lực lượng địch ta, tôi đã trao đổi với anh Lê Đình Yên, anh Bùi Đức Tùng. Tôi thay mặt sư đoàn xin phép Bộ tư lệnh chiến dịch cho chúng tôi rút ngắn thời gian tấn công Đắc Tô -Tân Cảnh.

        Ông Thảo tỏ vẻ ngạc nhiên vì Bộ tư lệnh chiến dịch cho thời hạn dứt điểm cụm căn cứ Đắc Tô -Tân Cảnh với số lượng địch hơn một sư đoàn mà chỉ đánh trong bảy ngày là quá eo hẹp, vậy mà bây giờ ông Chơn lại còn xin rút ngắn thòi gian. Ông Cương chợt kêu lên:

        - Ủa! Chúng tôi đang sợ thời gian không đủ cho các đồng chí vậy mà đồng chí Sư trưởng còn xin rút ngắn thời gian. Rút xuống thì định rút bao nhiêu ngày?

        Không hề đắn đo, Sư trưởng Nguyễn Chơn đáp:

        - Dạ báo cáo các thủ trưởng! Nếu các thủ trưởng đã cho rút ngắn thời gian thì chúng tôi rút xuống còn 24 tiếng đồng hồ!... Chỉ cần 24 tiếng đồng hồ.

        Nhiêu người cùng kêu lên:

        - Ô!... Sao rút ghê thế!

        Ông Cương hỏi lại:

        - Cậu không đùa đó chớ?

        - Dạ, đứng trước các thủ trưởng và Bộ tư lệnh chiến dịch tôi đâu dám đùa.

        - Vậy đồng chí trình bày chúng tôi nghe, cơ sở nào để đồng chí rút ngắn thời gian dứt điếm cụm trọng yếu của chiến dịch từ 7 ngày xuống 24 giờ?

        - Báo cáo các thủ trưởng Bộ tư lệnh chiến dịch! Tất cả các đồng chí đều biết tôi và cả Sư đoàn 2 của tôi đã sinh ra và lớn lên trên vùng đất miền Trung này. Chúng tôi rất hiểu vùng đất này và cũng rất hiểu kẻ thù trên vùng đất này. Bởi vậy nên tôi mới có quyết tâm đó. Thủ trưởng Cương có hỏi trên cơ sở nào để rút ngắn thời gian từ 7 ngày xuống 24 tiếng đồng hồ. Tôi xin trả lời. Thứ nhất, kéo dài thời gian bao nhiêu thì thương vong tăng lên bấy nhiêu. Thứ hai, trong 7 ngày đó đủ thời gian cho quân địch tăng cường đối phó, gây khó khăn thêm cho ta. Nếu giải quyết nhanh, chúng ta mói lấy được kho tàng của địch để cấp cho bộ đội. Dạ, như thủ trưởng nói "lấy gậy ông đập lưng ông!".

        Ông Cương tỏ vẻ lo lắng:

        - Các đồng chí rút mấy chẳng được, nhưng rút rồi có đánh được hay không?

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vẫn điềm tĩnh:

        - Vâng! Như tôi đã báo cáo, đánh kéo dài chỉ tốn đạn mà thương vong cao, trong lúc gạo chúng ta đang cân từng bữa.

        Õng Cương lại nói:

        - Đồng chí không phải quá lo lắng gạo. Bộ tư lệnh đã quyết định cấp cho các đồng chí 200 tấn gạo ...

-   Dạ, báo cáo thủ trưởng đó là 200 tấn gạo trên giấy tờ, thực tế chúng tôi đã có đâu thủ trưởng.

        - Vậy sao các đồng chí hậu cần báo cáo đã có gạo rồi.

        - Dạ, đâu có, nhưng tôi xin rút ngắn thời gian không chỉ vì sợ thương vong hay thiếu đạn, gạo mà tôi rất hiểu sức chiến đấu của Sư đoàn 22, hiểu "tài năng" của Giôn Pôn Van và tướng Ngô Du, tướng Lê Đức Đạt...

        Ông Thảo im lặng suy nghĩ, bây giờ mới lên tiếng:

        - Chúng tôi biết tài đánh giặc của đồng chí Nguyễn Chơn, đồng chí là một Anh hùng. Sư 2 đã được tuyên dương Anh hùng lần thứ hai, nhưng quá khứ vinh quang không phải là cái để đảm bảo cho chiến thắng hôm nay. Tuy nhiên, riêng tôi, tôi tin khả năng đồng chí Nguyễn Chơn và Sư 2 có thể làm được...

        Ông Trương Chí Cương tiếp lời ông Thảo.

        - Vâng! Tôi đồng ý với anh Thảo, tôi tin đồng chí Nguyễn Chơn và Sư 2 có thể đánh được. Nếu đánh được trong 24 tiếng thì đây cũng là chiến tích đặc biệt trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước... Nhưng nếu trong 24 tiếng đồng hồ mà không dứt điểm được thì sao? Tin mà vẫn phòng. Phòng khi không hoàn thành được mục .tiêu thì sao?

        Không đắn đo, Sư trưởng Chơn đáp:

        - Dạ, báo cáo Chính ủy chiến dịch, nếu tôi không hoàn thành nhiệm vụ thì dẫu tôi có chết cũng xin đào xác lên mà kêu án...

        Tất cả cười. Óng Cương nói:

        - Nguyễn Chơn đã nói như vậy thì riêng tôi chỉ còn cách tin vào đồng chí, tin vào sư đoàn.

        Ông Thảo rồi ông Trần Thế Môn cũng đều đồng tình. Thấy ông Chơn ấp úng như muốn đề đạt điều gì đó, ông Thảo giục:

        - Đồng chí Nguyễn Chơn còn gì vướng mắc cứ nói để ta cùng giải quyết.

        - Vâng! Nhưng tôi chỉ xin phép Bộ tư lệnh chiến dịch cơ số đạn pháo, hoả tiễn dùng 7 ngày cho phép tập trung dùng trong 24 tiếng đồng hồ, cùng xe tăng sẵn sàng khi chúng tôi đột kích.

        Ông Thảo, ông Cương nhìn ông Trần Thê Môn:

        - Anh thấy sao anh Môn?

        - Theo tôi điều đó không có gì trở ngại. Tôi sẽ trực tiếp đôn đốc việc chuyển cơ số đạn tập kết sẵn sàng khi trận tấn công bắt đầu. Tôi cho rằng anh Nguyễn Chơn sử dụng như vậy là đúng, là hợp lý. Cấp tập với cường độ cao như vậy quân địch mối kinh hoàng và hoảng loạn, nhất là khi pháo hạng nặng của ta lần đầu tiên xuất hiện ở Tây Nguyên. Bắn một lúc còn hơn mất công bảo vệ đạn trước bom pháo của địch, không bắn phân tán làm địch chờn. Lần đầu tiên thấy xe tăng ta đột phá, địch sẽ rất hoang mang.

        Õng Lê Đình Yên tỏ ra phấn chấn vì được chiến đấu và chỉ huy một trận đánh then chốt bên một người sư trưởng anh hùng lừng danh đánh giặc, nhưng cũng tự thấy trách nhiệm của mình khá nặng nề vì phải làm cho toàn sư đoàn, từ đảng viên đến quần chúng, từ trên xuống dưới phải một lòng. Ông ghé tai ông Chơn:

        - Anh yên tâm! Chúng ta nhất định sẽ làm được. Tôi sẵn sàng chịu kỷ luật với anh nếu chúng ta không hoàn thành nhiệm vụ.

        Ông Chơn bắt tay ông Yên.

        - Thê là tốt rồi. Tôi cảm ơn anh!

        - Nhưng...

        - Nhưng sao cơ anh Yên?

        - Nếu thằng Giôn Pôn Van biết sư ta tiến công vào Đắc Tô -Tân Cảnh, hắn sẽ không chịu bó tay đâu anh.

        - Hà... hà... chuyên này mặt giáp mặt, sợ chi hắn...

        Rời Sở chỉ huy chiến dịch, ông Yên, ông Tùng và ông Chơn trở về sư đoàn. Mưa lắt rắt đem lại sự mát mẻ dễ chịu. Hương hoa rừng thơm ngát. Chính ủy Yên nói:

        - Ta phải chạy đua với thời gian anh Chơn ạ!

        - Anh Yên ơi đừng lo, đất trời phù hộ ta mà anh! ở nhà mọi việc triển khai đã có anh Dương Bá Lợi...

        Ai đó cất lên tiếng hát:

                                        ... Ra đi ước hẹn ngày về thăm quê.
                                        Rằng chưa tan hết giặc ta chưa về!...

        Xa xa, những đợt bom B52 rền vang, những loạt đại bác bắn chặn trên con đường dẫn tới khu chiến Đắc Tô - Tân Cảnh. Âm vang chiến tranh đem lại cảm xúc lạ thường cho Sư trưởng Nguyễn Chơn ...

        

        Trên đường trở về sư đoàn, Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa đi vừa nói với Chính ủy Lê Đình Yên và Phó chính ủy Bùi Đức Tùng:

        - Chúng ta phải chuẩn bị khẩn trương, nếu không khi chiến trường Quảng Trị nổ súng, ta không đánh được địch, không giữ chân chúng lại thì chúng ta sẽ có tội lớn đó...

        Phó chính ủy Bùi Đức Tùng động viên Sư trưởng của mình.

        - Chúng ta tuy có vất vả nhưng thời gian cũng kịp thôi anh ạ. ở nhà anh Dương Bá Lợi và Trần Suyển đã chuẩn bị xong sa bàn. Theo lệnh anh, các đơn vị cũng đã tiến hành thị sát khu chiến...

        Chợt một loạt bom B52 ào ào trút xuống rung chuyển núi rừng, cát bụi bay tung toé, lào rào rơi như một trận mưa đá. Tất cả chưa kịp nằm tránh đã bị hất xuống sườn núi. Đợt bom qua đi, mọi người đứng lên gọi nhau. Thấy tất cả đểu bình yên, Sư trưởng Nguyễn Chơn mừng rỡ.

        Ông Lê Đình Yên có dáng người cao ráo, mảnh mai. Ông cũng là người bạn chiến đấu thân thiết với Nguyễn Chơn từ thời đánh thực dân Pháp. Nay, hai ông lại có cơ duyên gặp nhau trong chiến dịch này. Ông Yên giỏi chữ Nho, đọc nhiều sách. Ông Yên quý trọng Sư trưởng Nguyễn Chơn và rất khâm phục tài năng quân sự bẩm sinh của ông. Ông Yên phục nhất cái tính quyết đoán, mạnh mẽ của bạn. Trong tình huống khi trận đánh bước vào những khoảnh khắc khó khăn, ngặt nghèo nhất Nguyễn Chơn bao giờ cũng đưa ra những quyết định sáng suốt, những mệnh lệnh chính xác. Những đức tính ấy, ông Yên thường đọc thấy ở các vị tướng tài trong lịch sử nhân loại. Ông Chơn đã trải hàng trăm trận đánh lớn nhỏ, chạm súng với nhiều loại kẻ thù khác nhau nhưng trận nào ông cũng thắng. Chàng trung úy ra tập kết và cùng trở vào Nam một lần đầu năm 1959 với ông khi Nghị quyết 15, kết hợp đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị được khởi thảo, ông Yên cũng như ông Chơn và những chiến sĩ quân giải phóng miền Nam hiểu rõ bài học cầm vũ khí. Chừng nào còn bóng dáng kẻ thù xâm lược trên đất nước thì phải quét sạch nó đi như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy. Rồi đây, đế quốc Mỹ cũng phải tìm đường thoát thân qua cánh cửa Pari mà dân tộc Việt Nam đã nhân đạo mở cho chúng cũng như Việt Nam đã từng mở cửa cho đội quân xâm lược Pháp tháo chạy qua cánh cổng Giơnevơ. Nguyễn Chơn hiểu rất rõ rằng đối với kẻ thù
xâm lược thì dân tộc Việt Nam chỉ có một con đường duy nhất là cầm vũ khí đứng lên. Hơn một phần tư thế kỷ liên tục chống ngoại xâm, liên tục trận mạc đã cho ông thấy đó là chân lý. Thủ tiêu đấu tranh vũ trang đối vối kẻ thù xâm lược, kẻ thù chia cách đất nước là có tội.

        Nguyễn Hữu Chu thấy áo quần ba lô Sư trưởng đầy đất bụi vội đỡ lấy chiếc ba lô nhưng Sư trưởng một mực không chịu.

        Ông Lê Đình Yên vẫn tiếp tục dòng cảm xúc về quá khứ... Khi ông Chơn là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 90, Tiểu đoàn 90 trở thành anh hùng. Ông lên chỉ huy Trung đoàn Ba Gia, Trung đoàn Ba Gia hai lần anh hùng. Ông lên chỉ huy Sư đoàn 2, Sư đoàn 2 cũng hai lần được tuyên dương anh hùng. Ở đâu, dù đơn vị lớn hay đơn vị nhỏ, Nguyễn Chơn đều dồn hết tâm huyết, sức lực, trí tuệ và tình yêu thương cho đơn vị. Rõ là, những đơn vị anh hùng đã tạo ra một vị chỉ huy anh hùng và vị chỉ huy ấy cũng đã làm rạng rõ cho những đơn vị anh hùng.

        Một loạt bom B52 nữa lại ầm ầm trút xuống. Cả đoàn vẫn tiếp tục đi về hướng dãy núi cao Đông Bắc Kon Tum và Đắc Tô -Tân cảnh... Ông Yên vừa đi vừa lẩm bẩm: "Bảy ngày, hăm bốn giờ! Bảy ngày, hăm bốn giờ". Liệu Nguyễn Chơn và sư đoàn sẽ chiến đấu thế nào?...

      
       
        Ở Sở chỉ huy Bộ tư lệnh quân Mỹ Vùng 2 chiến thuật, tướng Giôn Pôn Van trở nên bận rộn khác thường. Viên thiếu tướng Giôn Pitơ vốn trước đây là sĩ quan tác chiến trực tiếp với Oétmolen sau khi Oétmolen bị đá đít về nước Pitơ cũng như thiếu tướng De vẫn ở lại phục vụ Abram ở Bộ tư lệnh MACV. Bước vào mùa khô 1972 này, do nhận định của Abram, của Bâncơ, Thiệu và Giôn Pôn Van đểu thống nhất cho rằng Tây Nguyên sẽ là mục tiêu tấn công chính của cộng sản nên Giôn Pitơ được điều về tạm thời phụ tá cho Giôn Pôn Van ở mặt trận Tây Nguyên. Vẫn biết rằng, sau thất bại chiến lược ở mặt trận Hạ Lào trong chiến dịch Lam Sơn 719, nước Mỹ đã rơi vào một thế bê tắc, lúng túng. Ở hội nghị Pari, Henđơman thư ký quân sự của Níchxơn thừa lệnh viết thư, điện cho Abram và Jôn Pôn Van nói rằng, thất bại của chiến dịch Lam Sơn 719 làm vị thế Mỹ ở Pari xuống hẳn. Không rút quân Mỹ thì không thế chống lại áp lực của quốc hội, không tránh khỏi mỗi tháng phải mất đi cả ngàn lính Mỹ... nhưng việc rút hết quân Mỹ khỏi chiến trường thì Mỹ chẳng còn gì sức nặng đặt lên bàn thương lượng gây áp lực với cộng sản. Ngay cả tù binh Mỹ đang ở trong các "khách sạn" Hà Nội cũng khó mà đòi họ trao trả. Sức nặng đặt lên bàn cân đều trông chờ vào công cuộc Việt Nam hoá chiến tranh nhưng qua cuộc hành binh Lam Sơn 719 ở Đường 9 -Nam Lào thế là đi đứt... Nếu mùa khô 1972 này, không chống đỡ nổi với cuộc tấn công của cộng sản thi chẳng còn gì để Mỹ phải bàn ở Pari. Henđơman còn nói rằng: Cộng sản vẫn tỏ kiên quyết cho chiến thắng cuối cùng của họ bằng quân sự. Họ đã buộc Mỹ phải xuống giọng. Họ nhất quyết đòi Mỹ phải rút hết quân Mỹ về nước, còn quân chính quy Bắc Việt Nam vẫn ở lại Nam Việt Nam, Mỹ chẳng có con đường nào khác phải chấp nhận đơn phương ra đi trên thế mạnh của cộng sản. Cộng sản vẫn giữ nguyên vị trí trên lãnh thổ của họ... Khi nhận được thư của Henđơman, Van đã nổi khùng lên vì nó đã động chạm đến uy tín chính trị của Van. Với quan niệm của Van, ngoài Mỹ ra, các dân tộc khác đều là dân tộc thấp kém. Mặt này hắn rất giống quan niệm của Hítle. Do đó các dân tộc khác phải khuất phục và nằm dưới sự thống trị của Hoa Kỳ. Theo Van, một khi Hoa Kỳ đã xác lập được vai trò thống trị này, Hoa Kỳ sẽ không bao giờ từ bỏ. Hoa Kỳ sẽ trả mọi giá cho vị thế hùng cường của mình mà không một quốc gia nào có thể đứng ra cạnh tranh, huống hồ gì cái quốc gia Việt Nam nghèo hèn, lạc hậu... Nhất quyết Mỹ phải thắng ở Việt Nam. Van phải thắng trong mùa khô 1972 ngay trên cao nguyên này. Nguyễn Chơn và cái Sư 2 Việt cộng phải bị tiêu diệt trên mảnh đất Đắc Tô - Tân Cảnh -Kon Tum, trên chính mảnh đất mà ta đang cai quản.

        Van đang muổn nổi cơn điên thì Pitơ bước vào:

        - Thưa ngài...

        - Pitơ! Anh nói đi, đã có tình hình gi mới?

        - Dạ thưa! Trung đoàn 95 của quân cộng sản đã bắt đầu mở những trận giao tranh trên tuyến đường 14, con đường chính đến Kon Tum. Trên dãy Chư Thoi chúng có bảy chốt hoả lực. Chúng bắt đầu chặn đánh các đoàn xe tiếp tế của ta... Một trung đoàn của cộng sản bắt đầu đánh cắt Đường 19 từ Quy Nhơn đi Plây Cu.

        - Sao Pitơ biết là Trung đoàn 95 của Bắc Việt Nam?

        - Thưa, đó là tin tình báo Quân đoàn 2 quân lực Việt Nam cộng hoà cung cấp.

        - Đó là triệu chứng của một cuộc tiến công lớn. Bao giờ cộng sản mở màn cuộc tiến công lớn cũng bắt đầu bằng việc cắt các tuyến giao thông chiến lược của ta. Thiếu tướng cho gọi Ngô Du, Lê Đức Đạt, Vi Văn Bình đến tôi gặp...

        - Thưa ngài rõ!

        - Rõ nhưng thiếu tướng có biết tôi gọi họ đến để làm gì không?

        - Dạ thưa ngài! Hình như quân địch đã bắt đầu khỏi sự chiến dịch mùa khô của chúng, chúng muốn đánh chiếm Kon Tum và Plây Cu...

        - Vậy thì chúng ta phải bắt đầu giăng bẫy. Phải đánh thốc vào sau lưng chúng, giăng lưới không để chúng thoát. Tiếp đến liên tục phóng lao bằng xe tăng và hoả lực đường không, pháo mặt đất, làm cho đội hình địch rối loạn, chia cắt thành từng cụm nhỏ, cô lập lẫn nhau và chúng ta đổ quân bốc từng cụm quân địch. Phía trước là các căn cứ quân sự của Sư đoàn 22, Trung đoàn 42, 47 và các đơn vị biệt động, tăng thiết giáp như cái đe. Phía sau là các cánh quân sư dù từ các điểm cao đánh thốc xuống như cái búa dồn ép quân đỏ lại để cho các đơn vị chủ lực Sư đoàn 22 và các đơn vị biệt động bảo an tiêu diệt. Còn cánh trái, cánh phải dùng B52, các loại pháo và bằng hoả lực đường không của máy bay trực thăng, phản lực... Dùng hoả lực đường không tiêu diệt bọn tàn quân tháo chạy.

        - Thưa ngài, tôi cho rằng đó là phương án tuyệt vời. Tôi đã từng chứng kiến ngài Oétmolen trực tiếp chỉ huy bốn vạn rưỡi quân Mỹ đánh vào căn cứ đầu não của Trung ương Cục Việt cộng. Trận địa mà ngài đang sắp sửa đưa bọn đỏ vào bẫy cũng giống chiến dịch Gianxơn Xity, cũng trên đe dưới búa, giữa xe tăng và bộ binh đột kích nhưng không diệt được Trung ương và chủ lực bọn đỏ chỉ vì chúng có đất thánh Campuchia. Còn ở đây, khu chiến hẹp Đắc Tô -Tân Cảnh -Kon Tum như cái lòng chảo, chung quanh là núi cao và các con sông bao bọc. Đằng sau Đắc Tô -Tân Cảnh về phía Đông là dãy núi cao 2.600 mét, phía Tây là sông Pô Cô, quân đỏ khó thoát được...

        - Tôi đồng ý với thiếu tướng, tôi cũng đã dành nhiều thời gian để tư duy ngay khi tôi mới nhận nhiệm vụ...

        Vậy thiếu tướng điện cho Ngô Du, Lê Đức Đạt, Vi Văn Bình đến làm việc.

        - Vâng! Thưa ngài tôi rõ rồi!

        Pitơ vừa quay ra, Giôn Pôn Van đã quay lại chiếc bản đồ Bắc Tây Nguyên rồi quay sang cái sa bàn đã được Ngô Du cho đắp sẵn theo lệnh của Van. Van gật gù khẳng định không còn cách bố phòng nào tốt hơn. Phải! Chỉ có cách bố phòng vừa phòng ngự vừa để phản công thì mới tiêu diệt được quân đỏ. Ta phải trả mối hận ở điểm cao 723 và 660 ở Nam Lào. Cái Sư 2 bọn đỏ lần này đừng hòng chạy thoát. Tên Nguyễn Chơn kia, mày phải gục xuống dưới chân ông... Nước Mỹ phải thắng! Quân đội Mỹ và Van phải thắng. Vinh quang thuộc về nước Mỹ, thuộc về Van. Van quyết ném danh dự và quyền lực vào canh bạc này. Như một đấu sĩ chờ giây phút giáp mặt đối thủ, Van cảm nhận trong mùa khô này có một điều gì đó hứa hẹn. Phía trước, mình sẽ là người thay Abram, Tư lệnh quân Mỹ ở Nam Việt Nam. Sinh ra và lớn lên ở một khu phố lao động dành cho người nghèo, biết đâu rồi đây mình sè là người thay Níchxơn khi chiến thắng cuộc chiến này...

        Chưa thời gian nào Mỹ lại ném bom, bắn pháo, trút bom đạn nhiều như thời gian từ năm 1970 đến nay. Đặc biệt, từ trận tiến công chiến lược đánh phá hành lang vận chuyển chiến lược và kho tàng của ta ở Đường 9 -  Nam Lào. Những ngày này, ở Bắc Tây Nguyên không ngớt bom và các loại đạn, pháo... Trên đường từ Bộ tư lệnh mặt trận Tây Nguyên trở về dãy núi Ngọc Linh cao 2.600 mét nằm phía Đông và Đông Bắc Kon Tum, Sư trưởng Nguyễn Chơn, Chính ủy Lê Đình Yên và Phó chính ủy Bùi Đức Tùng phải trải qua mấy chục lượt bom B52 của giặc. Khi nhận được lệnh của Bộ, trở vào Tây Nguyên phối hợp cùng Bộ tư lệnh B3 giải phóng Đắc Tô -Tân cảnh, Kon Tum, Sư trưởng Nguyễn Chơn đã chọn ngay vị trí đứng chân của sở chỉ huy sư đoàn ở ngọn núi Ngọc Linh. Theo Nguyễn Chơn, đặt sở chỉ huy ở đây vừa gần các căn cứ của địch vừa kiểm soát được cả khu chiến khi chiến dịch xảy ra, dành sự bất ngờ cho địch.

        Về tới Sở chỉ huy, Nguyễn Chơn thấy mọi công việc dặn dò trước cho Sư đoàn phó Dương Bá Lợi và Trần Suyển đều đã xong. Cán bộ bậc trưởng các trung đoàn, các đơn vị mũi nhọn, các đơn vị binh khí, kỹ thuật, các đơn vị phôi thuộc đều đã có mặt... Cán bộ các cấp đều không hiểu vì sao Sư trưởng Nguyễn Chơn lại đặt sở chỉ huy ở nơi này, một nơi vừa hiểm trở, đi lại khó khăn vừa gần các căn cứ địch. Trong chiến tranh, việc đặt sở chỉ huy dành bất ngờ cho địch là thói quen của Nguyễn Chơn từ khi ông còn ở cấp đại đội, tiểu đoàn, trung đoàn. Vị trí ông đặt sở chỉ huy bao giờ cũng để kiểm soát được khu chiến khi trận đánh xảy ra. Mọi mệnh lệnh từ sở chỉ huy xuống các đơn vị chiến đấu trong mọi trường hợp phải bảo đảm thông suốt... Mọi tình huống xảy ra bất lợi phải được giải quyết nhanh nhất để tránh đổ máu cho cán bộ và chiến sĩ...

        Sở chỉ huy được Tiểu đoàn công binh xây dựng khá kiên cố. Ngoài căn hầm chữ A khoét sâu bên dưới có hai cửa, trên cửa hầm là hầm chỉ huy dã chiến làm theo lối nhà bò của nông dân, bốn bên đều có tường đất bao bọc, trên lợp mái lá nấp kín dưới tán rừng cổ thụ... Sau khi nhận nhiệm vụ, cán bộ các trung đoàn, các đơn vị phối thuộc, các đơn vị binh khí, kỹ thuật, công binh, vận tải... gấp rút trở về đơn vị chờ giờ G nổ súng của toàn mặt trận và sư đoàn...

        Một ngày nữa lại trôi qua. Mới tờ mờ sáng, Trần Suyền đã báo cáo:

        - Báo cáo thủ trưởng!

        - Ờ cậu nói đi, mình đang trông đây.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Ở hướng Bắc, thực hiện mệnh lệnh của Sư đoàn đánh địch vòng ngoài mở đầu giai đoạn 1, đặc công của Sư đoàn đã đánh vào Đắc Tô 1 cùng lúc đại đội đặc công của Trung đoàn 1 Ba Gia cũng tập kích diệt gọn cụm quân địch ở Tam Bôi. Trên toàn khu chiến, Trung đoàn 95 đã bắt đầu nổ súng đánh địch trên Đường 14, hình thành chốt chặn chiến dịch ở Chư Thoi. Đường vận chuyển chính của địch từ Plây Cu đi Kon Tum đã bị cắt đứt. Tiếp đến Trung đoàn 12, Sư đoàn 3 đã tổ chức chốt chặn Đường 19 ỏ phía Đông An Khê. Con đường vận chuyển chiến lược của địch từ Quy Nhơn lên Plây Cu cũng đã bị cắt đứt.

        Thấv trưởng ban tác chiến Trần Suyền dừng lại, Sư trưởng Chơn hỏi:

        - Đắc Tô 1, căn cứ của bọn phượng hoàng, tên Giôn Pôn Van đã lệnh cho Ngô Du điều Trung đoàn 47 Sư đoàn 22 đến trấn giữ, chúng có hiện tượng gì di chuyển không? Vị trí này chỉ cách cụm cứ điểm Plây Cần hai cây số, một vị trí đầu cầu phòng ngự và cũng để bảo vệ cho căn cứ phượng hoàng chuyên đào tạo gián điệp, biệt kích, CIA... Nó cũng chỉ cách Tân cảnh có bốn cây số trên Đường 18. Chi viện trực tiếp cho cụm phòng ngự và căn cứ phượng hoàng của quân Mỹ là hai trận địa pháo ở điểm cao 1338 và 1001. Đây cũng là mối quan tâm lớn của tên Van. Nếu ở đây có sự thay đổi thì phải báo cáo ngay...

        - Vâng! Tôi rõ rồi, Đắc Tô 1, Đắc Tô 2 và Tân Cảnh thuộc khu chiến do sư đoàn ta phụ trách mà thủ trưởng.

        - Đúng vậy! Nên nếu địch có sự thay đổi ở đây thì đồng ghĩa chúng đã dò ra ý định và mục tiêu của ta.

        - Vâng, có lẽ vậy nên Bộ tư lệnh mặt trận đã làm con đường cơ giới từ biên giới vượt qua dãy núi phía Tây sông Pô Cô, theo hướng nối với Đường 14 đoạn phía Bắc thị xã Kon Tum...

        - Cậu nói đúng! Đấv là con đường uy hiếp nghiêm trọng buộc Ngô Du và tên Van phải tính chuyện đồi phó ở phía Bắc thị xã mà xao nhãng phía Đông và dãy núi Ngọc Linh. Nếu như chúng rục rịch di chuyển, rút hoặc tăng quân ỏ Đắc Tô 1, Plây Cần là chứng tỏ địch đã biết ý định của ta.

        - Vâng! Đúng thế đấy thủ trưởng.

        - Đồng chí Suyền này!

        - Dạ!

        - Chiến dịch này khác với các chiến dịch trước. Tôi và đồng chí không nên xuống các đơn vị chiến đấu nhiều mà phải ở sở chỉ huy theo dõi sát sao, chỉ đạo chặt chẽ các cánh quân. Mọi cánh phải hợp đồng chặt chẽ với nhau, hợp đồng chặt chẽ với xe tăng, pháo binh...

        - Vâng! Tôi rõ rồi. Các cánh quân của sư đoàn ta đã chiếm lĩnh trận địa an toàn rồi thủ trưởng... Dạ xin báo cáo tiếp với thủ trưởng về diễn biến cụ thể của một số trận đánh mở màn cho đợt bóc vỏ vòng ngoài.

        - Ờ mình biết rồi nhưng cậu cứ báo cáo để mình nghe thêm. Cậu báo cáo tóm tắt thôi.

        - Dạ! Báo cáo thủ trưởng! Vào lúc 18 giờ hôm qua mùng 2 tháng 4 các đơn vị làm nhiệm vụ bước 1 đã chiếm lĩnh trận địa. Đến 1 giờ sáng nay ngày 3 tháng 4 Đại đội 2 Tiểu đoàn đặc công của sư đoàn đã tập kích Sở chỉ huy Trung đoàn 47 ngụy thuộc Sư đoàn 22 ở Đắc Tô 1 cũng là cụm cứ điểm của căn cứ phượng hoàng do Giôn Pôn Van trực tiếp chỉ huy đào tạo. Tiểu đoàn báo cáo đã phá hỏng hai đại bác, hai xe tăng, diệt 80 tên địch. Cùng lúc, đại đội đặc công của Trung đoàn 1 Ba Gia cũng tập kích diệt gọn quân địch ở ấp Tân Bôi. Các đơn vị của Sư đoàn 320 đồng loạt tiến công một loạt cứ điểm trên các điểm cao 1015, 1049... chọc thủng tuyến phòng thủ của địch ỏ phía Tây sông Pô Cô và hiện đang tiến hành bao vây quân địch ở Võ Định. Trung đoàn 95 và Trung đoàn 28 cùng các lực lượng được tăng cường đã cắt Đưòng 14 đoạn từ Chư Thoi đi Plây Cu và đoạn từ Võ Định đến Bắc Kon Tum. Cùng thời gian nói trên, Trung đoàn 12 Sư đoàn 3 cũng đã cắt Đưòng 19, tổ chức chốt chặn ở phía đông An Khê không cho địch sử dụng con đường tiếp tế chiến lược từ Quy Nhơn lên Plây Cu... Riêng con đường cơ giới của ta từ biên giới vượt qua dãy núi phía Tây sông Pô Cô theo hướng nốì với Đường 14 đang phát triển tiến độ nhanh về phía Bắc thị xã Kon Tum. Ban tham mưu tác chiến Mặt trận cho biết Mỹ -ngụy vẫn cho rằng ta sẽ tập trung đánh thị xã Kon Tum... Nghi binh thuận lợi cho sư đoàn ta làm nhiệm vụ tiến công Đắc Tô - Tân Cảnh...

        Trần Suyển dừng lại. Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        - Tên Giôn Pôn Van, Ngô Du, Lê Đức Đạt không ngu đến thê đâu. Chúng thừa biết chúng ta muốn đánh chiếm Kon Tum thì phải tiến công tiêu diệt Sư đoàn 22 và các đơn vị dù, biệt động, tăng pháo ở các cụm cứ điểm chủ yếu bảo vệ Kon Tum đã. Chúng biết rằng không đời nào chúng ta lại dại dột chui đầu vào cái rọ sắt của chúng. Đúng không?

        Các sĩ quan tham mưu tác chiến đứng quanh Nguyễn Chơn đều đồng thanh đáp:

        - Dạ đúng thế.

        - Dĩ nhiên là vậy rồi! Như vậy địch đã biết trước ta sẽ mở cuộc tiến công lớn ỏ Tây Nguyên. Các vị trí đánh mở màn chiến dịch vừa rồi của ta buộc địch phải chuẩn bị đốì phó vòng ngoài để bảo vệ Đắc Tô -Tân Cảnh và Kon Tum. Khi Đắc Tô 1 bị tập kích, Tam Bôi bị tiêu diệt, đường cơ giới của ta vươn nhanh đến Bắc Tân Cảnh, địch phải đổ quân xuống các điểm cao 810, 812, 750. Đây là dãy điểm cao giống bức tường thành khổng lồ, tự nhiên để che chắn vững chắc cho Đắc Tô 2 và Tân Cảnh, khác gì chiếc áo giáp của Tân cảnh.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay sang Sư đoàn phó Dương Bá Lợi:

        - Anh cho kiểm tra lại Trung đoàn 1 Ba Gia đã chiếm lĩnh hết các điểm cao, đã sẵn sàng đánh địch chưa?

        - Báo cáo anh, tôi đã kiểm tra, bộ đội ta đang nóng lòng chờ địch đổ quân.

        - Thế thì tốt rồi. Ta chủ động đón chúng từ trên không xuống, nhất định ta ăn chắc, nhưng ngay sau đó lại phải đối phó với bom đạn chúng trút xuống.
-Vâng! Tôi cũng cho như thế nên đã dặn Trần Quang Lập kiểm tra công sự kỹ lưỡng, bảo đảm chắc chắn. Báo cáo anh, tôi cũng vừa nhận được báo cáo của Phan Thanh Dư Trung đoàn 141 sẵn sàng đánh địch ở dãy điểm cao 810, 812, 750 khi địch đổ quân xuống... và chuẩn bị lực lượng sau đó đánh tiếp, tiêu diệt dứt điểm nếu quân địch tăng viện. Tất cả Trung đoàn 1 Ba Gia, Trung đoàn 141 và Trung đoàn 66 tăng cường đều báo cáo thuận lợi, sẵn sàng đánh địch như phương án sư đoàn giao. Tôi tin rằng chúng ta sẽ...

        Ông Dương Bá Lợi đang nói chợt một loạt bom B52 dội xuống, dãy núi Ngọc Linh rung lên, đất đá, cây cối ào ào đổ xuống. Tất cả chui vào căn hầm chữ A. Sau mấy đợt bom liên tục, chuông điện thoại bỗng reo. Chính ủy Lê Đình Yên gọi sang hỏi thăm. Sư trưởng Nguyễn Chơn cầm máy.

        - Bên ấy có sao không anh? Tôi lo quá!

        - Không sao. B52 của nó trút bom như cơm bữa. Có gì lạ...

        Tiếng súng bộ binh từ các dãy điểm cao trước mặt, cùng pháo cao xạ nổ ran. Những trận đánh bóc lớp vỏ bên ngoài của sư đoàn đã bắt đầu...

        Hiểu rằng, mất điểm cao Ngọc Tụ, cùng một dãy điểm cao có nghĩa là đối phương đã ngồi trên đầu Đắc Tô -Tân Cảnh, nên trước khi chiến sự xảy ra, Lê Đức Đạt, Tư lệnh Sư đoàn 22, vừa được phong chuẩn tướng vội vã lệnh cho Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 47 Sư đoàn 22 đổ quân xuống điểm cao Ngọc Tụ để giành chủ động. Y cũng lệnh cho Tiểu đoàn 3 đổ quân xuống các điểm cao 810, 812, 750 để ngăn chặn đối phương, thực hiện cài bẫy gài sẵn, đánh từ sau lưng đốì phương, từ trên cao đánh xuống. Nhưng, khi Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 4 vừa đổ quân xuống điểm cao Ngọc Tụ, Lê Đức Đạt đã nhận điện của hai tên tiểu đoàn trưởng:

        - Thưa đại tá Tư lệnh! Chúng tôi vừa đổ quân xuống, chân chưa chạm đất đã gặp lưới lửa của địch. Chúng vừa tiến công quân ta vừa bắn máy bay trên không. Vâng! Dạ thưa đại tá, mặc dù binh lính lúc đầu có hoảng loạn nhưng tôi đã kịp trấn an họ, lệnh cho họ nhanh chóng bám trụ ở các hang đá để đánh trả Việt cộng. Hiện tại, chúng tôi đang giằng co với địch quân quyết giữ ngọn đồi. Nếu đại tá Tư lệnh không cho rút hoặc không tăng viện, chúng tôi sẽ bị địch quân tiêu diệt...

        Qua máy bộ đàm, Lê Đức Đạt quát tháo:

        - Tụi bay chưa đánh sao đã sợ bị tiêu diệt? Tụi bay phải kháng cự, dựa vào các công sự tự nhiên kháng cự đến cùng rồi phản công tiêu diệt chúng. Ngài Giôn Pôn Van đã lệnh cho B52 và các loại máy bay ném bom khác hủy diệt địch quân quanh chân núi Ngọc Tụ. Lúc bom ngớt, tụi bay phản công luôn, rõ chưa?

        - Dạ... dạ thưa đại tá Tư lệnh!

        - Tao không còn đại tá nữa mà đã đeo mai chuẩn tướng rồi. Thắng trận này, tao sẽ cùng tướng Van thăng cấp cho chỉ huy Trung đoàn 47, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 và 4. Nếu tụi bay để mất Ngọc Tụ cứ điểm cao nhất vòng ngoài coi như chiếc áo giáp đã bị chúng chọc thủng. Tụi bay có hiểu không?

        - Dạ thưa chuẩn tướng Tư lệnh, tụi đàn em rõ rồi.

        Đáp xong, hai tên tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 4 đều quay sang ra mệnh lệnh cho binh lính tử thủ để chờ phản công.

        Sau những đợt bom B52 dồn dập, rền vang, máy bay phản lực từng tốp nốì đuôi nhau đến trút bom như xé rách bầu tròi Bắc Tây Nguyên. Tiếng pháo của địch không ngớt làm cho Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn hết sức lo lắng cho các đơn vị của mình. Chính ủy Sư đoàn cũng rời căn hầm của mình để đến căn hầm chỉ huy của Sư trưởng Nguyễn Chơn. Đang sốt ruột bỗng Sư trưởng Nguyễn Chơn nghe máy điện thoại reo. Ông vội cầm máy.

        - Ai đó! Tôi Nguyễn Chơn đang nghe đây!

        - Dạ tôi Trần Quang Lập, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia xin báo cáo tình hình đang diễn biến.

        - Ờ tốt rồi, cậu nói đi!

        - Dạ, đúng như Sư trưởng đã dự đoán, khi chúng ta bắt đầu vây ép thì địch sẽ bung ra vòng ngoài để chiếm giữ các điểm cao nên tôi và đồng chí Lê Lung đã lệnh cho các tiểu đoàn dàn sẵn thế trận. Địch vừa đổ quân xuống, tiếng súng trên toàn khu chiến của Trung đoàn đểu đồng loạt nổ vang đánh địch. Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 do Đại đội trưởng Phạm Minh Duệ chỉ huy và Đại đội 9 Tiểu đoàn 90 do Đại đội trưởng Nguyễn Văn Tặng chỉ huy đã hợp đồng chặt chẽ, đánh chiếm ngay điểm cao và lập tức phát triển tiến công, đánh cho địch không kịp trở tay. Hai đại đội hai hướng đánh thẳng vào Sở chỉ huy Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 47 ngụy. Tuy bị đánh bất ngờ, bị mất thế nhưng do cao điểm bể mặt rộng lại có nhiều hang đá rộng, sâu nên địch đã nhanh chóng bám dựa chống trả quyết liệt. Hiện tại tôi và đồng chí Lê Lung đã phân công nhau xuống trực tiếp chỉ đạo hai tiểu đoàn. Tôi xuống Tiểu đoàn 60 còn đồng chí Lung và đồng chí Phạm Xưởng, Tham mưu trưởng xuống Tiểu đoàn 90. Đồng chí Lộc, Trung đoàn phó trực Sở chỉ huy...

        - Tốt! Bình tĩnh, động viên anh em chú ý tránh bom pháo. Dặn anh em đừng nóng vội, đề phòng sau những đợt bom, đợt pháo địch lại dùng lợi thế để phản kích ta.

        - Dạ tôi rõ rồi.

        - Anh em có thương vong không?

        - Dạ, cũng có nhưng không nhiều. Tôi đã lệnh cho pháo phòng không của Trung đoàn kiên quyết đánh trả máy bay địch. Một chiếc AD6 và một chiếc HU1A bị bắn rơi tại chỗ.

        - Vậy là tốt rồi. Tên Van và Lê Đức Đạt sẽ tung hết hoả lực để tiêu diệt lực lượng chúng ta. Ở vòng ngoài chúng dùng B52, vòng trong trận địa chiếm lĩnh của ta địch sẽ dùng các loại máy bay trực thăng vũ trang bắn phá và máy bay phản lực ném bom, phóng rốc két, nên cự ly không được để xa địch.

        - Dạ chúng tôi rõ rồi.

        - Nhanh chóng tổ chức lại đội hình, đánh đòn dứt điểm với Tiểu đoàn 4 ngụy, làm chủ điểm cao Ngọc Tụ. Chiếm được điểm cao Ngọc Tụ khác gì chúng ta ngồi trên cao cầm chày gõ vào đầu địch. Tôi đã lệnh cho Trung đoàn 141 cùng nổ súng ở đồi 810, 812 và 750. Địch sẽ không chi viện được cho nhau.

        - Vâng báo cáo thủ trưởng tôi rõ rồi ạ!

        Nhận lệnh xong, Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập tổ chức lại đội hình triển khai tiêu diệt dứt điểm Tiểu đoàn 4 ngụy ở phía Bắc điểm cao. Sau loạt đạn cối cấp tập, Trung đoàn trưởng Lập lập tức hạ lệnh cho Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 và Đại đội 9 Tiểu đoàn 90:

        - Đồng chí Duệ!

        - Có!

        - Đồng chí Tặng!

        - Có!

        Sau khi hoả lực ngừng bắn, các đồng chí lập tức cho bộ đội xung phong, đánh giáp lá cà với địch.

        - Rõ!

        Tiếng súng phía Bắc điểm cao Ngọc Tụ lại vang lên khi loạt đạn cối cuối cùng vừa dứt. Các chiến sĩ hô xung phong, lao vào các hang trú ẩn của địch vừa ném lựu đạn, thủ pháo vừa quạt tiểu liên. Địch chết ngổn ngang. Bị đánh úp bất ngờ từ nhiều phía lại, Tiểu đoàn 4 ngụy đã nhanh chóng tan tác, phần lớn bị tiêu diệt, số sống sót tìm rừng già tháo chạy đã gặp đơn vị đón lõng của Trung đoàn. Thừa thắng, cả hai tiểu đoàn 60 và 90 Trung đoàn 1 Ba Gia lập tức bao vây tiến công tiêu diệt Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 47 ngụy. Tiểu đoàn 4 bị tiêu diệt, mất điểm cao, không còn chỗ tựa, Tiểu đoàn 1 ngụy tan tác nhanh chóng. Trần Quang Lập ra lệnh truy kích tiếp tục tiêu diệt gọn số tháo chạy. Chính ủy Lê Lung (thay ông Nguyễn Tá đi làm nhiệm vụ khác) đang hội ý với Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 60, cùng lúc Sĩ Hùng bỗng nhận được điện của sư đoàn. Chính ủy Lê Lung liền cầm máy. Nhận ra tiếng Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn, ông Lung vội đáp:

        - Tôi Lung nghe máy đây thủ trưởng.

        - Tình hình hiện thế nào rồi, hình như găng lắm phải không? Mình đang định xuống đó đây!

        Chính ủy Lê Lung cất tiếng cười hồn nhiên:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng xong hết rồi.

        - Xong hết là thế nào?

        - Dạ báo cáo, xong hết là chúng tôi đã tiêu diệt gọn cả hai tiểu đoàn 1 và 4 rồi thủ trưởng. Thủ trưởng không phải xuống.

        - Ờ vậy là tốt quá. Hoan nghênh các cậu, vậy mà đợt đầu đánh giằng co, mình tưởng các cậu gặp khó khăn.

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng chẳng là cậu Sĩ Hùng chỉ huy đơn vị trinh sát nắm và bám địch. Cậu ấy tìm thấy địch nhưng bám địch không chặt nên bị địch lừa. Bọn địch đổ quân xuồng liền căng tăng, võng, dựng nhà bạt, đốt củi nấu ăn,... rồi lặng lẽ rút quân, để lại hiện trường giả nên khi đại đội đặc công đánh vào chẳng có tên địch nào lại bị đạn pháo của địch làm một số đồng chí hy sinh. Trận đánh trở nên giằng co kéo dài.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn ngắt lời Chính ủy Lung.

        - Cái thằng Hùng này, từ trước tới giờ nó dũng cảm, xông xáo, cụ thể lắm mà sao lại như vậy được chớ? Bây giờ các cậu tính sao.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, tôi, anh Xưởng, đang quyết định không giao nhiệm vụ ở đơn vị chiến đấu mà đưa cậu ấy về Trung đoàn bộ, chờ kỷ luật...

        - Ờ, thôi được, cứ theo quyết định của tập thể các đồng chí. Tiện thể, thông báo để các đồng chí biết. Một trung đoàn của Sư đoàn 22 ngụy đang được điều lên gấp Đắc Tô -Tân Cảnh đã bị đánh tan tác ỏ Hoài Ân -Bình Định. Trận tấn công chính chưa bắt đầu nhưng Ngô Du và tên Van đã tung hết cả ba sư đoàn cơ động, bung ra ứng phó. Theo quân báo cho biết, hiện tên Ngô Du và Giôn Pôn Van không còn được một đơn vị cỡ trung đoàn để làm dự bị. Tên Van buộc phải giật gấu vá vai. cả lữ dù phải phân tán, bung ra đối phó,... Các cậu phải làm công tác tư tưởng, chuẩn bị tinh thần cho bộ đội chủ động đánh địch trong hành tiến, không để địch ổn định... Các cậu rõ chưa?

         - Dạ báo cáo rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay sang gọi điện cho Trung đoàn 141.

        - Dạ báo cáo Thủ trưởng tôi Phan Thanh Dư đang nghe lệnh thủ trưởng.

        - Tình hình trung đoàn có gì thay đổi không? Có gặp khó khăn gì lớn không?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, tình hình hiện tại tuy anh em phải ăn quả móng trâu thay cơm nhưng tinh thần vẫn rất tốt. Sức khoẻ không có gì sa sút sau những trận đánh địch trên các dãy điểm cao...

        - Tốt rồi! Bây giờ cậu nghe đây. Sắp đến Trung đoàn 141 của cậu phải phối hợp chặt chẽ với Trung đoàn 66. Trung đoàn 66 đã phối thuộc với chúng ta thay cho Trung đoàn 31.

        - Vâng tôi rõ.

        - Trung đoàn 66 do đồng chí Phùng Bá Thường làm trung đoàn trưởng và đồng chí Lưu Quý Ngữ làm chính ủy. Các cậu phải thường xuyên trao đổi tình hình, hợp đồng chặt chẽ. Khu chiến hướng đông Đường 14 dốc núi hiểm trở cũng là đòn bất ngờ dành cho địch, các cậu hiểu không?

        - Dạ hiểu ạ!

        - Bởi vậy động viên anh em cố gắng chịu đựng mấy hôm nữa, đánh xong Tân Cảnh chúng ta sẽ lấy kho gạo dự trữ của Sư đoàn 22 phát cho anh em ăn bù.

        - Dạ rõ!

        Tiện đây, mình cũng thông báo để các cậu thông cảm, đồng chí Đặng Văn Khoát, Chủ nhiệm hậu cần mặt trận cánh Đông đã được anh Phan Phụ, Tỉnh ủy Kon Tum trao cho 180 tấn gạo của xã Ngọc Lây huyện 80, huyện 16 góp 95 tấn, nhưng công việc vận chuyển đến chỗ các cậu rất khó. Không vì thiếu gạo mà chúng ta làm chậm nhịp độ phát triển của chiến dịch...

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi sẽ động viên toàn Trung đoàn vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ.

        - Ờ phải vậy thôi! Hiện tại Bộ tư lệnh mặt trận đã lệnh cho Sư 320 dùng Trung đoàn 64 bao vây và tiêu diệt Tiểu đoàn 11 Lữ 3 dù mới đổ xuống hôm nay chiếm giữ điểm cao 1015 mà chúng gọi là căn cứ Sác Ly, đồng thời lệnh cho Trung đoàn 52 dùng Tiểu đoàn 4 và Tiểu đoàn đặc công 19 tiếp tục vây ép và giữ chân quân dù ở điểm cao 1049. Hôm nay pháo 122 ly, Đ74, cối 120 ly đã trút đạn chính xác xuống điểm cao. Lúc pháo vừa chuyển làn, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 52 Khuất Duy Tiến đã lệnh cho hai tiểu đoàn 7 và 9 xung phong. Địch ở đây phản ứng quyết liệt. Địch tập trung mọi hoả lực vào hai cửa mở nhưng đến 13 giờ, Tiểu đoàn 9 đã hoàn toàn làm chủ trận địa. Ở cánh Tiểu đoàn 7, địch dùng bom, pháo dồn dập trút xuống, nhưng khi đồng chí Sư trưởng Kim Tuấn tung tiếp Tiểu đoàn 3 vào tiếp sức, đến 1 giờ sáng trận tiến công bắt đầu, chỉ sau 15 phút ta đã hoàn toàn làm chủ trận địa. Lữ dù 3 ngụy cơ bản đã bị tiêu diệt. Những chiến thắng đó đã thật sự hỗ trợ, tạo thuận lợi cho cánh Đông chúng ta. Trung đoàn trong hai ngày vừa qua đã tiêu diệt gọn hai tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 47 của địch ở vòng ngoài để bảo đảm cho hai trung đoàn chủ công đánh thẳng vào sở chỉ huy Sư đoàn 22 ngụy ở trung tâm Đắc Tô -Tân cảnh khi chiến dịch chuyển qua bước hai. Trong khi đánh tiêu diệt xong hai tiểu đoàn 1 và 2 của Trung đoàn 42 ngụy, cậu phải sẵn sàng dành một tiểu đoàn sung sức làm lực lượng dự bị cho Trung đoàn chủ công 66. Khi đột phá Đắc Tô -Tân cảnh nếu trường hợp giải quyết chậm dứt điểm thì cậu lập tức phải đưa tiểu đoàn đó vào đánh hỗ trợ.

        - Báo cáo tôi đã cho Tiểu đoàn 9 chuẩn bị sẵn sàng, khi có lệnh của thủ trưởng sẽ tiếp ứng ngay.

        - Tốt...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đặt máy rồi gọi lớn:

        - Đồng chí Suyền đâu rồi?

        - Tôi đây thủ trưởng!

        - Ờ! Chúng ta chuẩn bị xuống làm việc với Trung đoàn 66, kiểm tra lại mọi công việc chuẩn bị trước khi đột phá vào trung tâm Đắc Tô -Tân Cảnh.

        - Rõ!

        Nguyễn Chơn lập tức lên đường đến sở chỉ huy Trung đoàn 66 một trong hai đơn vị chủ công đột phá tiêu diệt căn cứ Tân Cảnh. Nguyễn Chơn luôn đánh giá rất cao về truyền thống anh hùng của Trung đoàn 66, một trung đoàn đã lập công xuất sắc, làm nên chiến thắng la Đrăng, đánh bại Lừ đoàn 3 Sư kỵ binh bay số 1 của Mỹ. Tiếp đến là các chiến công ở sông Sa Thầy, Đức Vinh, Đắc Tô, Ngọc Rinh Rua... Khi Nguyễn Chơn và bộ phận tham mưu, tác chiến, trinh sát... đến Sở chỉ huy Trung đoàn 66 trời đã trưa. Ban chỉ huy Trung đoàn đều đã có mặt, nét mặt ai cũng phấn chấn, rạng rỡ. Cùng đến với ông còn có Phó chính ủy mặt trận cánh Đông Lã Ngọc Châu. Phó chính ủy Châu đã từng là chính ủy nổi tiếng của Trung đoàn 66, được cả trung đoàn vô cùng yêu thương kính trọng. Hôm nay Ban chỉ huy Trung đoàn hân hạnh nhận lệnh trực tiếp từ người sư trưởng anh hùng với bao chiến công oanh liệt. Họ đã gửi trọn niềm tin vào vị sư trưởng mà họ đã từng biết tiếng tăm, hâm mộ.

        Các cán bộ của Trung đoàn 66 Lưu Quý Ngữ, Phùng Bá Thường, Trịnh Hữu Tân, Võ Quang Tinh, Nguyễn Đình Kiệp, Phạm Văn Vượng... đều là những cán bộ đã dày dạn trận mạc. Tất cả hớn hở, tươi vui đón chào, Sư trưởng Nguyễn Chơn và Phó chính ủy mặt trận cánh Đông Lã Ngọc Châu... Khi mọi người đã ngồi quanh chiếc sa bàn cứ điểm Đắc Tô -Tân cảnh, Trung đoàn trưởng Phùng Bá Thường trình bày kê hoạch tác chiến của trung đoàn:

        - Báo cáo các thủ trưởng và các đồng chí! Ngày mai trung đoàn chúng ta bắt đầu đột kích, tấn công cản cứ Tân Cảnh. Hôm nay Phó chính ủy mặt trận cánh Đông và Sư trưởng xuống thăm, cổ vũ động viên đồng thời kiểm tra lại phương án tác chiến, kế hoạch chuẩn bị cụ thể đã hoàn thành tốt chưa? Tôi xin trình bày kế hoạch tác chiến cụ thể trên sa bàn: Vâng! Đây là toàn bộ khu chiến Tân Cảnh. Đây là Sở chỉ huy của Lê Đức Đạt -Tư lệnh Sư đoàn 22 ngụy, đây là khu để pháo, đây là khu của Sở chỉ huy Trung đoàn 47, liên đoàn biệt động  quân. Đây là khu tăng thiết giáp... Đây là khu gia binh...

        Trung đoàn trưởng Thường dừng lại, suy nghĩ rồi tiếp:

        - Đây là trận tấn công đánh địch trên một khu chiến rộng lớn, căn cứ của một sư đoàn địch trong công sự kiên cố, vững chắc. Nhận thấy khó khăn và phức tạp của trận đánh, chúng tôi đã tổ chức hội nghị Đảng bộ Trung đoàn để các đồng chí thảo luận, góp ý kiến và ra nghị quyết. Sau cuộc thảo luận, tất cả đều đồng tâm nhất trí, quyết chiến quyết thắng trong trận này. Chúng tôi thực hiện đúng phương án và chiến thuật mà đồng chí Sư trưởng đã vạch ra. Tôi xin đi vào cụ thể. Theo phương án đã xác định, chúng tôi sẽ đột phá hướng chính của khu căn cứ trên hướng Đông, hướng của dãy núi Ngọc Linh, hướng địch chủ quan sơ hở nhất, chúng dùng để bố trí khu gia binh, phòng thủ sơ sài. Chúng tôi đã xây dựng Đại đội 6, Tiểu đoàn 8, tiểu đoàn anh hùng của anh hùng Lê Xuân Phôi đã từng diệt gọn Tiểu đoàn 2 của Lữ đoàn 3 kỵ binh bay Mỹ ở la Đrăng, khi tiểu đoàn này rút chạy đến bãi trực thăng mà chúng tôi gọi là bãi đổ quân An Ba Ni. Chúng tôi cũng dùng Đại đội 3 Tiểu đoàn 7 do Phạm Công Cửu chỉ huy, tiểu đoàn đã đánh tiêu diệt gần hết Tiểu đoàn 1 Lữ đoàn 3 kỵ binh bay Mỹ ở dưới chân núi Chư Prông... Chúng tôi cũng sử dụng Đại đội 11 Tiểu đoàn 9 để làm đơn vị mở cửa. Đại đội này lại tiếp tục xây dựng các tiểu đội, trung đội mở cửa. Hiện nay chúng tôi kiểm tra lần cuối đều đã chuẩn bị rất tốt...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        - Nghe các đồng chí báo cáo xong, tôi không chỉ yên tâm mà còn rất tin tưởng, phấn khởi. Tôi mong các đồng chí tiếp tục kiểm tra khâu chuẩn bị tốt hơn nữa. Đây là một mục tiêu lớn, kiên cố mà chúng ta chỉ được phép giải quyết dứt điểm trong 24 tiếng đồng hồ. Sau khi tôi lệnh cho các đơn vị pháo cấp tập trút đạn, số lượng đạn dùng cho bảy ngày chúng ta chỉ dùng trong mấy tiếng đồng hồ, thì xe tăng bộ binh ta vượt qua cửa mở, thọc thẳng vào Sở chỉ huy Sư đoàn 22 và Sở chỉ huy Trung đoàn 42 và các hoả điểm chủ yếu... Chúng ta phải tấn công nhanh, sức tiến công mạnh, ta mới tránh được thương vong và dứt điểm. Hướng đột nhập phía Đông sẽ là đòn bất ngờ nhất làm cho quân địch không kịp trở tay. Chúng không bao giờ nghĩ rằng chúng ta ém một lực lượng lớn ở đây. Hoàn thành nhiệm vụ các đồng chí lập tức lấy gạo cho anh em ăn thật no và nhanh chóng tiến về quận lỵ để cùng Trung đoàn 1 Ba Gia giải phóng quận lỵ Đắc Tô.

        Trao đổi thêm một số công việc cụ thể vói Trung đoàn 66 xong, Nguyễn Chơn cùng bộ phận tham mưu, tác chiến trở về Sở chỉ huy Sư đoàn để bắt đầu đợt hai công kích thang vào sào huyệt địch ở Đắc Tô -Tân Cảnh...

        Theo lệnh của Sư trưởng Nguyễn Chơn, tất cả cán bộ các ban, ngành, các bộ phận phục vụ đều có mặt ở Sở chỉ huy khi chiểu xuống. Mỗi người một bát móng trâu hầm nhừ và một bát bo bo. Sư trưởng Nguyễn Chơn, Chính ủy Lê Đình Yên, Phó chính ủy Bùi Đức Tùng và Sư đoàn phó Dương Bá Lợi cũng không ngoại lệ.

        Sau bữa Trần Suyển bước đến trước mặt Sư trưởng Nguyễn Chơn.

        - Báo cáo thủ trưởng! Anh em đã đầy đủ.

        - Vậy ta bắt đầu thôi.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng lên:

        - Báo cáo các đồng chí! Trước khi bước vào đợt 2, công kích thẳng vào trung tâm ở Đắc Tô -Tân Cảnh, tôi xin tóm tắt qua kết quả hoạt động đợt 1 của sư đoàn chúng ta. Trận tiến công chính thức của chúng ta chưa bắt đầu nhưng cả ba sư đoàn cơ động của địch đều đã tung ra hết. Hiện trong tay Giôn Pôn Van và tướng Ngô Du không còn một trung đoàn nào để làm lực lượng dự bị. Chúng đang nằm trong tình thê bị động, giật gấu vá vai sau khi bị Trung đoàn 1 Ba Gia tiêu diệt gọn hai tiểu đoàn, Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 47 Sư 22 ngụy ở điểm cao Ngọc Tụ. Ngọc Tụ bị tổn thất nặng, Giôn Pôn Van và tướng Lê Đức Đạt, Tư lệnh Sư đoàn 22 vội cho Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 42 đổ quân xuống điểm cao 810, 812, 750... cách quận lỵ Đác Tô khoảng 7 kilômét về hướng Tây Bắc. Địch vừa đổ xuống đã gặp Trung đoàn 141, Trung đoàn 66 của ta đón sẵn, tiêu diệt gần hết. Số còn lại chống cự yếu ớt rồi tháo chạy nhưng Trung đoàn 141 đã truy kích tiêu diệt nốt. Cả ba tiểu đoàn của Trung đoàn 42 đã thiệt hại nặng ở vòng ngoài. Địch phải gấp rút bổ sung quân số. Trong khi đó đường vận chuyển 19 và 14 trên bộ bị cắt đứt. Sư đoàn 23 ngụy đang lao vào giải toả con đường vận chuyển chiến lược chủ yếu của chúng. Buộc Van và Ngô Du phải tung Lữ đoàn dù 3 xuống các điểm cao, trong đó có điểm cao 1015, điểm cao 1049 đã bị các đơn vị Sư đoàn 320 của ta đánh tan tác và bị tiêu diệt. Ngày 14 tháng 4, Lê Đức Đạt đã tung Trung đoàn 42 Sư 22 ngụy vào vòng ngoài. Cho một tiểu đoàn nống ra chiếm giữ đồi tranh Bắc Tân cảnh đã bị Trung đoàn 141 tiến công tiêu diệt gọn. Hôm sau, Lê Đức Đạt được Van cho phép lại điều một tiểu đoàn từ Diên Bình lên phối hợp cùng một tiểu đoàn từ Tân cảnh kéo ra hòng chiếm lại, các Trung đoàn 141 và Trung đoàn 66 của ta kịp thời chặn đánh, buộc đích phải tháo chạy trở lại căn cứ. Như vậy, sau 20 ngày liên tục chiến đấu của đợt 1, Sư đoàn chúng ta đã tiêu diệt và tiêu hao nặng 5 tiểu đoàn địch, bắn rơi và bắn cháy 36 máy bay, phá hủy và phá hỏng 36 xe tăng, xe thiết giáp, phá hủy lẫn thu được 39 đại bác và súng CỐI. Ta đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đợt 1, quét sạch địch ở vòng ngoài và chúng ta đang giữ thế trận bao vây, không chế chặt chẽ cụm phòng ngự Đắc Tô - Tán Cảnh. Hôm nay, chúng ta bắt đầu mở màn công kích đợt 2. Đợt này chỉ cho phép chúng ta dứt điểm cụm phòng ngự trong vòng 24 tiếng đồng hồ. Hiện quân địch ở căn cứ Tân cảnh có sở chỉ huy Sư đoàn 22, Trung đoàn 42, Trung đoàn pháo binh, một thiết đoàn tăng thiết giáp... Đế góp phần trực tiếp giành thắng lợi trong đợt 2 này khi tiến công Đắc Tô -Tân cảnh, bộ đội ta phải xoi một con đường dài 200 cây số vắt qua những khu rừng rậm, những ngọn núi cao để chuyển đạn, chuyển gạo đến vị trí tập kết. Một khó khăn khác do địa hình tạo nên cho chúng ta, cách căn cứ địch từ 3 đến 4 cây số đều là rừng non nên khi làm công sự chúng ta phải chuyển gỗ từ xa đến... Đến lúc này, tôi đã nhận được báo cáo từ các đơn vị gửi lên đều đã hoàn thành công sự, chờ lệnh nổ súng. Có khó khăn nào bằng khó khăn khi mà chúng ta phải mở đường cơ giới để đưa xe tăng, đưa pháo mặt đất, pháo cao xạ từ phía Tây sông Pô Cô sang phía Đông quốc lộ 14, xây dựng và giấu kín một con đường như vậy tưởng là điều không thể làm nổi. Nhiều lần biệt kích thám báo địch phát hiện và xảy ra những cuộc giao tranh quyết liệt với bộ đội công binh của ta nhưng con đường vẫn tiếp tục lao tới và được giấu kín. Tuy địch có biết ta làm đường nhưng chúng cho rằng không thể làm xong trước mùa khô này. Đây là yếu tố địch đề phòng nhưng vẫn chủ quan bất ngờ, không phán đoán được hướng tấn công chủ yếu của ta. Tôi nhắc lại, khi bước vào một chiến dịch hay một trận đánh, các đồng chí phải nhớ rằng chỗ khó khăn nhất của ta thì cũng chính là chỗ sơ hở nhất của địch. Muốn đánh thắng địch, không có cách nào khác là phải kiên quyết khắc phục khó khăn. Đến lúc này thì con đường đã hoàn thành và đã đưa được tăng, thiết giáp, pháo mặt đất, pháo phòng không vào đúng vị trí chiếm lĩnh trận địa...

        Nguyễn Chơn nhìn ông Yên, ông Lợi, ông Tùng, hỏi:

        - Các anh có ý kiến gì, cùng trao đổi luôn trước khi giờ G bắt đầu!

        Ông Yên đứng lên:

        - Sắp sửa bước vào giờ phút quyết định của chiến dịch, các bộ phận thông tin, liên lạc, trinh sát cũng như tham mưu tác chiến, hậu cần đểu phải sẵn sàng lên đường làm nhiệm vụ... Riêng bộ phận chính trị cần theo dõi sát những hành động anh hùng, quả cảm của bộ đội để nêu gương và động viên toàn đơn vị. Đồng thời, rất chú ý đến công tác thương binh, liệt sĩ cũng như chính sách tù hàng binh.

       

        Ông Bùi Đức Tùng đứng lên:

        - Chúng tôi đã làm công tác tư tưởng và tổ chức triển khai những nội dung này xuống tận các trung đội, đại đội.

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn nhìn Sư đoàn phó Dương Bá Lợi, biết ý, ông Lợi liền đứng lên:

        - Báo cáo các đồng chí Báo cáo cuối cùng chiều nay từ các đơn vị lên, tất cả đểu đã vào vị trí chiếm lĩnh, chờ lệnh nổ súng. Tôi xin phép xuống Trung đoàn 66 cho kịp giờ G.

        Nguyễn Chơn tiếp lời Sư đoàn phó Lợi:

        - Anh Lợi ạ. Nếu dưới có báo cáo lên thấy địch bị tê liệt sau khi pháo cấp tập, chúng ta phải nhanh chóng cho pháo chuyển làn hỗ trợ kịp thời cho Trung đoàn 1 Ba Gia đánh vào Đắc Tô 2 và anh cho Trung đoàn 66 lập tức xung phong cùng với đột kích nhanh của tăng, thiết giáp.

        - Báo cáo anh tôi rõ rồi. Tôi đi đây!

        Cuộc họp kết thúc. Trời đã nhá nhem tối, sương chiều xuống đậm. Tiếng máy bay trinh sát OV10, L19 vẫn còn vè vè.

        Lợi dụng pháo địch bắn, các đơn vị xe tăng, pháo của ta đồng loạt tiến ra Đường 14, vượt sông Pô Cô vào chiếm lĩnh trận địa chờ giờ G để công kích cụm mục tiêu Tân cảnh và quận lỵ Đắc Tô 2. Các tiểu đoàn 7, 8 của Trung đoàn 66 cũng vượt Đường 14 áp sát mục tiêu. Các tiểu đoàn của Trung đoàn 1 Ba Gia tiếp cận mục tiêu cụm cứ điểm quận lỵ Đắc Tô 2... Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn theo chặt việc tiếp cận mục tiêu của các đơn vị. Bầu trời Bắc Tây Nguyên càng về khuya càng sáng rực, những chùm pháo sáng từ những chiếc C130 liên tục tung ra. Sư trưởng Nguyễn Chơn yêu cầu Trần Suyển gọi máy để ông làm việc với các đơn vị bằng đường dây điện thoại. Trần Suyển báo cáo:

        - Báo cáo đã nối máy trực tiếp đến các đơn vị xong, xin mời thủ trưởng làm việc.

        Trước tiên, Sư trưởng Nguyễn Chơn làm việc với Tiểu đoàn tăng, thiết giáp:

        - Báo cáo tôi Ngô Xuân Nghiêm, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn tăng 198 xin báo cáo các đại đội tăng đã tập kết đúng vị trí. Đại đội tăng của Bùi Đình Đồn được lệnh phối hợp cùng Trung đoàn 66 đã sẵn sàng công kích vào Tân Cảnh khi có lệnh.

        - Tốt rồi! Đồng chí dặn anh em đột kích nhanh nhưng phải phối hợp, hỗ trợ chặt chẽ với bộ binh.

        - Rõ!

        - Lúc đã đè bẹp được quân địch ỏ Tân Cảnh, đồng chí lập tức cho một đơn vị tăng tiến về quận lỵ Đắc Tô để hỗ trợ cho Trung đoàn 1 Ba Gia. Phải nhanh chóng giải quyết dứt điểm cụm căn cứ địch ở quận lỵ Đắc Tô. Nếu tăng thiết giáp địch tìm cách tháo chạy khỏi Tân

        Cảnh thì đồng chí cho các đơn vị tăng lập tức truy kích, tiêu diệt chúng trên trục Đường 14, không được để địch thọc vào sau lưng bộ đội ta làm nhiệm vụ ở Đắc Tô.

        - Báo cáo tôi rõ rồi!

        Ngô Xuân Nghiêm là một người cao lớn, điềm đạm, chín chắn. Anh đã từng chỉ huy Tiểu đoàn 198 đánh địch ở căn cứ Huội San trên Đường 9 và lần đầu tiên Tiểu đoàn tăng thiết giáp 198 của anh tham gia trong trận tiêu diệt căn cứ quân Mỹ ở Làng Vây đầu xuân 1968. Tiếp đến đơn vị anh đánh địch ở mặt trận Đường 9 -Nam Lào, cùng bộ binh bắt sống tên đại tá Thọ, Tư lệnh Lữ dù 3. Đơn vị anh cũng cùng Sư 2 tiến công địch, giải phóng cao nguyên Bôlôven. Nay bước vào chiến dịch xuân hè 1972 này, Tiểu đoàn tăng 198 do Ngô Xuân Nghiêm chỉ huy lại có mặt để cùng Sư đoàn 2 Quân khu 5 tấn công tiêu diệt căn cứ Đắc Tô - Tân Cảnh...

        Sư đoàn trưởng Chơn dặn tiếp:

        - Anh Nghiêm ạ!

        - Dạ!

        - Lúc pháo ngừng bắn, các đồng chí lập tức cho tăng lao nhanh qua cửa mở, càn lướt thật nhanh để vào Sở chỉ huy Sư đoàn 22, không để chúng kịp trở tay.

        - Rõ!

        - Chúc đồng chí và đơn vị thắng lợi.

        - Cám ơn thủ trưởng!

        Nguyễn Chơn quay sang nhắc Trung đoàn 66 và đơn vị công binh, đặc công.

        - Các đồng chí bộ binh, đặc công, công binh chú ý! Lúc pháo chuyên làn, các đồng chí lập tức phá hàng rào đảm bảo cho đơn vị mũi nhọn và tăng đột kích, tiến thẳng vào Sở chỉ huy Sư đoàn 22 và Trung đoàn 42 của địch. Phải bảo đảm cửa mở an toàn, dọn sạch những bãi mìn và thép gai, đừng để bộ binh thương vong và xe tăng gặp khó khăn.

        - Rõ!

        - Hướng Đông cụm cứ điểm đến giờ này địch vẫn sơ hở, các đồng chí phải tận dụng triệt để. Đồng chí Sư đoàn phó Dương Bá Lợi đang trên đường xuống đó. Có gì bất trắc, các đồng chí cùng đồng chí Lợi khắc phục, không để trường hợp bất ngờ xảy ra cản trở bước tiến của chúng ta.

        - Rõ.

        - Đồng chí Phùng Bá Thường và Lưu Quý Ngữ phải nắm chắc hai đơn vị mũi nhọn, động viên cán bộ chiến sĩ dũng mãnh nhưng không được chủ quan.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ. Đúng 3 giờ 30 phút. Ông phát lệnh:

        - Giờ G đã đến! Tôi ra lệnh cho pháo chiến dịch và pháo các đơn vị đồng loạt bắn cấp tập vào căn cứ Đắc Tô -Tân Cảnh. Tập trung hoả lực vào Sở chỉ huy Sư đoàn 22, khu cổ vấn Mỹ, khu thông tin, khu xăng dầu và bãi để tăng thiết giáp. Phát hiện thấy địch tê liệt lập tức cho pháo chuyển làn bắn vào sở chỉ huy Trung đoàn 47, trận địa pháo và biệt động quân trong cụm căn cứ Đắc Tô, hỗ trợ trực tiếp cho các đơn vị bộ binh và tăng thiết giáp.

        - Rõ!

        - Lệnh tấn công bắt đầu!

        Căn cứ Tân Cảnh bỗng chốc như nổ tung. Toàn khu chiến rung chuyển sau những loạt pháo đủ tầm, đủ cỡ trút xuống. Nguyễn Chơn nghe rõ tiếng nổ của pháo xe kéo Đ74, 122 ly lần đầu tiên xuất hiện ở chiến trường Tây Nguyên, pháo phòng không 37 mm bắn thẳng, hỏa tiễn ĐKB, cối 160 ly... Những đường đạn màu đỏ, màu da cam sáng loé, xé màn đêm vun vút lao đi trùm xuống cụm cứ điểm địch. Những cột lửa chợt bốc cao như những cây nấm không lồ làm sáng rực một góc tròi. Khu căn cứ Tân cảnh trong chốc lát như một ngọn núi lửa... Nguyễn Chơn nhìn đồng hồ 4 giờ 30 phút. Từ hướng Đông căn cứ các đơn vị tăng và bộ binh bắt đầu tràn lên cùng các hướng phối hợp khác.

        Trần Suyển báo cáo:

        - Báo cáo thủ trưởng! Mời thủ trưởng nghe báo cáo sơ bộ của đơn vị pháo:

        Sư trưởng Chơn vừa cầm máy, tiếng người chỉ huy pháo đã vang lên:

        - Dạ phấn khởi lắm thủ trưởng ơi! Pháo ta đã bắn trúng Sở chỉ huy Sư đoàn 22 của Lê Đức Đạt, Sở chỉ huy Trung đoàn 42, Trung đoàn 14 tăng, Tiểu đoàn thiết giáp M141 và khu cô vấn Mỹ ngay từ loạt đạn đầu.

        - Tốt lắm!

        - Dạ, ngay sau đó pháo ta mở rộng, bắn trúng kho đạn và các kho xăng dầu, cả khu để tăng và pháo... Khu thông tin Sư đoàn 22 của Lê Đức Đạt bị phá hủy ngay từ loạt đạn đầu, Lê Đức Đạt băng rào chạy sang khu cố vấn Mỹ, nhờ mạng thông tin để kêu cứu.

        - Các đồng chí đã chấp hành nghiêm lệnh, đánh tốt, bắn trúng, xin khen ngợi các đồng chí.

        - Cám ơn thủ trưởng!

        Bầu trời Bắc Tây Nguyên vẫn chìm ngập trong lửa đạn. Nguyễn Chơn tiếp tục nhận báo cáo của các đơn vị bộ binh đã hiệp đồng chặt chẽ với xe tăng, hình thành nên những mũi nhọn, nhanh chóng thọc sâu vào sỏ chỉ huy Sư đoàn 22 và sở chỉ huy Trung đoàn 42 cũng như các trận địa tăng và pháo của địch. Bỗng chuông điện thoại reo. Sư trưởng Nguyễn Chơn cầm lấy máy:

        - Báo cáo! Dạ tôi Phùng Bá Thường, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66 xin báo cáo: Sau khi có lệnh nổ súng, Tiểu đoàn 9, Tiểu đoàn 8, Tiểu đoàn 7 đã phối hợp chặt với đơn vị xe tăng, nhanh chóng thọc sâu vào những mục tiêu quan trọng, đầu não của địch. Riêng Tiểu đoàn 8 sau khi vượt qua cửa mở hướng Tây Bắc lập tức đánh chiếm khu cố vấn Mỹ đồng thời đánh dọc về phía tháp nước, phối hợp với Tiểu đoàn 7 tạo nên hai gọng kìm và đang xiết chặt yết hầu của giặc. Tôi cũng xin báo cáo luôn ở hướng tiến công của Tiểu đoàn 37 đặc công. Khi lệnh nổ súng được một lúc mà vẫn còn một lớp rào chưa cắt xong, theo sự chỉ huy trực tiếp của Sư đoàn phó Dương Bá Lợi, Tiểu đoàn lập tức chia hai mũi. Một chuyển sang cửa mở của Tiểu đoàn 7. Mũi thứ hai lợi dụng sức mạnh của tên lửa 72 cùng uy lực của xe tăng, đạp qua lớp rào thép gai đánh thẳng vào mục tiêu đã giao trong căn cứ. Hiện tại, ta và địch đang giành nhau từng căn nhà, từng tuyến công sự. Trong thế tuyệt vọng, địch bắt đầu dùng hơi độc, hơi cay, cố làm chậm bước tiến của ta. Tôi đã lệnh cho bộ đội lấy khăn mặt nhúng nước thay khẩu trang tiếp tục xông lên. Để tăng cường sức tấn công, đột kích, Sư đoàn phó Dương Bá Lợi đã tung Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 141 vào trận đánh. Căn cứ tuy rộng nhưng hiện tại toàn bộ nhà cửa trong khu căn cứ đã bị phá sập. Các mũi tiến công của ta vẫn tiếp tục phát triển với nhịp độ nhanh nhưng chưa phát hiện .được hầm ngầm của hai tên chỉ huy Vi Văn Bình, Lê Đức Đạt và ban cố vấn Mỹ.

        Phùng Bá Thường đang nói bỗng một tiếng nổ to làm gián đoạn. Sư trưởng Nguyễn Chơn gọi:

        - Phùng Bá Thường! Phùng Bá Thường!

        Đáp lại lời ông chỉ có tiếng súng đang rộ lên trên khu chiến Đắc Tô -Tân cảnh.

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn phán đoán có thể đưòng dây đã bị đạn pháo bắn đứt, hoặc Phùng Bá Thường đã bị thương. Chợt Trần Suyền lên tiếng:

        - Báo cáo thủ trưởng! Có điện báo cáo của thủ trưởng Lợi.

        - Anh Lợi! Tình hình tốt chứ? Anh có sao không?

        - Tôi xin báo cáo một số diễn biến cụ thể để anh rõ!

        - Phùng Bá Thường có sao không?

        - Dạ không, đường dây đã nối xong.

        . -Báo cáo anh! 1 giờ sáng ngày 24 tháng 4, xe tăng ta theo Đường 14 thọc qua thị trấn Tân cảnh, tiến về cửa mở hướng Đông. Toàn bộ địch trong thị trấn bàng hoàng, không kịp đối phó. Chớp thời cơ địch đang hoang mang, Tiểu đoàn 9 được đội công tác vũ trang tỉnh Kon Tum do nữ đồng chí Hồ Thị Lục quê ở Quê Long, Quế Sơn, Quảng Nam dẫn đường tấn công giải phóng thị trấn Tân cảnh. Các chiến sĩ Tiểu đoàn 9 cùng đội công tác vũ trang Kon Tum phổi hợp chặt chẽ vừa đánh địch vừa kêu gọi nhân dân nổi dậy giành chính quyền, làm chủ thị trấn. Đại đội tăng vượt Đường 14 thọc qua được thị trấn Tân Cảnh, tiến về hướng Đông đã thực hiện đúng phương án đánh địch bất ngờ của chúng ta. Chúng ta đã chọn hướng tấn công đúng... Nếu anh không bác đi phương án tấn công từ phía Tây Bắc thì chắc khó lọt vào được Tân cảnh dễ dàng như vậy.

        - Anh nói tiếp đi anh Lợi!

        - Dạ lúc 4 giờ 45 phút ngày 24 tháng 4 thị trấn Tân Cảnh hoàn toàn được giải phóng. Đến 5 giờ, pháo binh ta giáng đòn sấm sét cuối cùng xuống căn cứ Tân cảnh. Được sự chi viện đắc lực của pháo binh, các chiến sĩ Đại đội 3, Tiểu đoàn 7 đã phá xong lớp rào cuối cùng ở hướng chính phía Đông. Còn trên hướng Bắc, địch chống trả quyết liệt. Một số chiến sĩ bộc phá hy sinh, Đại đội trưởng Đại đội 6 Nguyễn Phước Hậu và Trung đội trưởng Trần Bá Vinh ôm quả ĐH30 lao lên dưới sự chi viện của xe tăng. Địch lập tức cho bộ binh và xe tăng bịt cửa mở. Xạ thủ B40 Bùi Viết Nhân bất chợt đứng thẳng, bình tĩnh ngắm mục tiêu. Quả đạn đầu tiên bắn trúng chiếc tăng dẫn đầu. Cửa mở được mở. Vâng! Đến 5 giờ 10 phút, sau ba phát pháo hiệu, Trung đoàn 66 tấn công trên hướng Bắc cùng xe tăng ào ạt tràn qua cửa mở. Lần lượt đánh chiếm hết mục tiêu này đến mục tiêu khác trong khu căn cứ địch. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Tên Giôn Pôn Van lệnh cho máy bay giội bom xuống cửa mở và các khu vực ta vừa chiếm được. Trong thế cùng đường, tên Lê Đức Đạt ra lệnh dùng hơi ngạt, hơi cay hòng chặn bước tiến của ta. Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7 Phan Văn Vượng bị thương nhưng vẫn tiếp tục xông lên dẫn đầu đội hình thọc sâu vào Sở chỉ huy địch. Giữa lúc khó khăn đang diễn ra của trận đánh, tôi và Trung đoàn trưởng Phùng Bá Thường quyết định phải có mặt ở trong khu căn cứ để trực tiếp chỉ huy bộ đội mà không kịp xin phép anh.

        - Tình hình cấp bách, anh quyết định như vậy là sáng suốt, kịp thời.

        - Vâng! Đến 5 giò 30 phút, từng tốp tù binh rồi hàng trăm hàng binh, lũ lượt kéo ra theo cửa mở hướng đông. Chiến sĩ chúng ta đã hướng dẫn chúng ra đến nơi an toàn. Trước tình hình trận chiến phát triển nhanh, sức chiến đấu của bộ đội ta mạnh, biết khó thoát được Lê Đức Đạt và Vi Văn Bình cùng đám sĩ quan tham mưu liều chết tháo chạy ra phía Bắc căn cứ. Qua điện đàm, cơ quan thông tin của ta thu được đã kịp thời cho chúng tôi biết tên Đạt đã xin tên Giôn Pôn Van và tên Ngô Du cho trực thăng đến cứu bọn chúng. Nhận được báo cáo, tôi liên cho đại đội trưởng Nguyễn Văn Sách dẫn một đại đội của Tiểu đoàn 40 Trung đoàn 1 Ba Gia lập tức rượt theo chúng. Bọn địch phát hiện được lực lượng ta đuổi theo, dùng đại liên chống trả. Tôi lệnh cho xạ thủ B40 và ĐKZ lập tức đập tan sự kháng cự. Bộ đội ta biết toàn bộ cơ quan Sở chỉ huy Sư đoàn 22 và cố vấn Mỹ đang tháo chạy nên ào lên rượt đuổi đến khu nghĩa trang thì giáp mặt chúng. Bộ đội ta kêu gọi đầu hàng nhưng Lê Đức Đạt và một số sĩ quan tham mưu ngoan cố chống lại. Không còn cách nào khác, tôi đã ra lệnh cho anh em tiêu diệt. Tên Lê Đức Đạt cùng tên đại tá cố vấn Mỹ và một số sĩ quan tham mưu thân cận bị bắn chết. Tên đại tá chỉ huy phó sư đoàn Vi Văn Bình cùng 6 trung tá, 2 thiếu tá và trên 100 sĩ quan, binh lính bị ta bao vây bắt gọn. Như rắn mất đầu, bọn địch còn lại đang chui rúc dưới các hầm ngầm lũ lượt kéo ra hàng. Đúng 9 giờ 15 phút ngày 24 tháng 4 năm 1972 cờ Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã tung bay giữa trung tâm Sở chỉ huy Sư đoàn 22 ngụy ở Tân Cảnh.

        - Vậy là chúng ta đã hoàn thành nhiệm vụ rồi anh Lợi ạ!

        - Vâng! Chúng ta đã thực hiện đúng lời hứa với Bộ tư lệnh, chỉ đánh trong 24 tiếng đồng hồ. Trận đánh đã làm cho địch khủng khiếp.

        - Cám ơn anh Lợi! Bây giờ anh cố gắng động viên anh em nhanh chóng giải quyết dứt điểm cụm cứ điểm quận lỵ Đắc Tô 2. Lệnh cho Trung đoàn 66 và các đơn vị phối thuộc nhanh chóng rút ra khỏi khu căn cứ địch để tránh địch ném bom hủy diệt. Tôi sẽ ra lệnh cho Trung đoàn 141 tiếp tục truy kích bọn tàn quân tháo chạy dọc theo sông Pô Cô để chạy về Kon Tum. Đồng thời, tôi cũng sẽ lệnh cho các đơn vị pháo phòng không kiên quyết giáng trả máy bay địch, khống chế vùng trời Đắc Tô -.Tân Canh.

        - Rõ!

        - Sau khi dứt điểm Đắc Tô xong, anh lập tức trở về Sở chỉ huy, chúng ta làm báo cáo gửi lên Bộ chỉ huy mặt trận...
-Rõ!

        - Nhớ giữ sức khoẻ và ẩn tránh bom đạn cho tốt, đừng chủ quan anh Lợi nghe!

        - Cám ơn anh! Tôi rõ rồi.

        Trong khi trận đánh ở Tân cảnh diễn ra quyết liệt thì Tiểu đoàn 60 Trung đoàn 1 Ba Gia cùng Tiểu đoàn đặc công của Sư đoàn 2 mở xong các lóp rào ở Đắc Tô 2. Lúc được lệnh chuyển làn, pháo chiến dịch lập tức bắn dồn dập vào căn cứ Đắc Tô 2. Thấy Tân cảnh đã bị mất, pháo hạng nặng của đối phương đang dồn dập trút đạn xuống, các lớp rào đã bị phá tung, tên chỉ huy Trung đoàn 47 thấy cái chết đã xuất hiện liền phát tín hiệu xin đầu hàng. Qua máy bộ đàm PRC25, Sư đoàn phó Dương Bá Lợi, cùng Trung đoàn trương Trần Quang Lập, Chính ủy Lê Lung đang có mặt ở Sở chỉ huy Tiểu đoàn 60 đều nghe rõ tiếng tên Trung đoàn trưởng.

        - Thưa các ngài chỉ huy quân đội Mặt trận giải phóng. Tôi Trung đoàn trưởng Trung đoàn 47 xin để nghị các ngài cho pháo ngừng bắn để cho phép chúng tôi kéo ra hàng.

        Trong khoảnh khắc phải quyết định ngay mà không rõ là thật hay giả, có thể chúng dùng kế hoãn binh mà cũng có thể chúng đã sa vào con đường cùng. Dương Bá Lợi và Chính ủy trung đoàn Lê Lung quyết định báo cáo Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn và Chính ủy Lê Đình Yên. Chưa đầy một phút trao đổi, Sư trưởng Nguyễn Chơn đáp lại:

        - Tình hình địch hiện tại đang trong cảnh cá nằm trong nơm chúng ta muốn bắt lúc nào cũng được. Tôi sẽ hạ lệnh cho pháo ngừng bắn. Các anh cho trinh sát và bộ binh nắm chắc tình hình địch. Tranh thủ lúc pháo ngừng bắn lập tức áp sát công sự của địch, gửi tối hậu thư cho tên Trung đoàn trưởng phải kéo cờ trắng, hàng ngũ chỉnh tề kéo ra hàng. Nếu phát hiện chúng trá hàng, âm mưu tháo chạy hoặc chống trả, lập tức cho bộ đội đánh tiêu diệt.

        - Rõ!

        Đáp lệnh xong, Sư đoàn phó Lợi cùng Trần Quang Lập, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia chia nhau đi hai hướng để giải quyết tình huống. Sư đoàn phó Dương Bá Lợi lệnh cho Tiểu đoàn trưởng và Chính trị viên Tiểu đoàn 60.

        - Trong lúc pháo ngừng bắn, các đồng chí chia tiểu đoàn thành hai hướng. Hướng Đông và hướng Tây cùng Tiểu đoàn đặc công chuẩn bị sẵn sàng áp sát địch chờ lệnh:

        - Rõ!

        Pháo chiến dịch đã bắt đầu ngừng bắn, Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập liền gửi tối hậu thư cho quân địch.

-Trung đoàn trưởng Trung đoàn 47, Sư đoàn 22 ngụy hãy nghe đây! Tôi thay mặt cho Bộ chỉ huy quân giải phóng đang vây hãm căn cứ Đắc Tô 2, lệnh trong năm phút kê từ giây phút này toàn bộ Trung đoàn 47 phải giơ cờ trắng, hàng ngũ chỉnh tề kéo ra sẽ được khoan hồng, đối xử tử tế. Nếu trá hàng thì đạn pháo sẽ tiếp tục bắn tiêu diệt đến tên cuối cùng. Đã rõ chưa hả?

        - Thưa ngài rõ rồi ạ. Nhưng xin ngài nới thòi gian thêm cho năm phút nữa kẻo quá cập rập chúng tôi không thể báo tin cho các đơn vị kịp.

        - Được, đồng ý cho thêm năm phút nữa.

        Đúng như nhận định của chỉ huy Sư đoàn và Trung đoàn 1 Ba Gia, bọn chỉ huy Trung đoàn 47 tưởng đã đánh lừa được đối phương, đang chuẩn bị tháo chạy thì Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 60 lệnh cho tiểu đoàn từ hai hướng Đông, Tây cùng Tiểu đoàn đặc công lập tức nổ súng xung phong. Tất cả ào lên như vũ bão đánh thẳng vào trung tâm Sở chỉ huy Trung đoàn 47 ngụy. Trung đoàn 47 ngụy tan vỡ nhanh chóng như ong vỡ tổ. Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 đánh chiếm trận địa pháo của chúng. Ban chỉ huy Trung đoàn 47 vội vã chui xuống hầm ngầm. Cùng lúc, Đại đội trưởng Đại đội 3 Tiểu đoàn đặc công Đặng Kỹ chỉ huy cùng Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 khép chặt vòng vây không cho địch vượt sông Pô Cô tháo chạy. Đại đội 7 Tiểu đoàn 60 đang đánh chiếm khu sân bay bất chợt gặp bốn xe tăng địch từ trong trung tâm cứ điểm lao ra tìm đường tháo chạy. Đại đội trưởng Hân bình tĩnh chỉ dẫn mục tiêu cho hoả lực đồng thời dùng B41 trực tiếp bắn cháy chiếc đi đầu. Chiến sĩ Trần Văn Côn dùng B40 bắn cháy chiếc thứ hai. Hai chiếc còn lại tăng tốc độ, định liều lĩnh thoát thân nhưng bất ngờ gặp bốn chiếc tăng T54 của Đại đội 7 Bùi Đình Đồn thuộc Tiểu đoàn 198 tăng thiết giáp. Hai chiếc tăng của địch tháo chạy đã bị tăng Đại đội 7 Bùi Đình Đồn bắn cháy.

        Bọn địch trong căn cứ Đắc Tô và quận lỵ Đắc Tô tháo chạy hoảng loạn. Phần lớn chúng chạy dọc theo sông Pô Cô để theo con đường cống ngầm bắc qua đáy sông hòng thoát thân, nhưng chúng không ngờ công binh ta đã kịp phát hiện, phá hỏng và Trung đoàn 141 đã cho một tiểu đoàn đón lõng ở đó. Tất cả tàn quân địch tháo chạy đã bị dồn vào một thung lũng hẹp quân số lên tới 300 tên. Các chiến sĩ Trung đoàn 141 và Đại đội 6 Tiểu đoàn 60 Trung đoàn 1 đang có mặt cạnh đấy, được lệnh tấn công. Địch không chống trả nổi, phần lớn bị tiêu diệt và bị bắt làm tù binh. Trong khi đó sở chỉ huy Trung đoàn 47 vẫn ngoan cố từ trong hầm ngầm chông trả đến cùng, không chấp nhận ra hàng, Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập lệnh đánh bộc phá tiêu diệt. Sau một tiếng nổ xé tai của quả bộc phá 20 kilôgam, đất đá, bê tông cốt thép và xác giặc tung lên mặt đất...

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn thấy sốt ruột vì thời gian trôi qua đã lâu mà chưa thấy báo cáo về, ông ra lệnh cho Trần Suyền và cán bộ tham mưu tác chiến, thông tin, trinh sát cùng ông xuống tận trận địa. Ông tự hỏi tại sao Tân cảnh căn cứ sư đoàn đã bị tiêu diệt nhanh gọn mà Đắc Tô 2 và quận lỵ Đắc Tô chưa dứt điểm được. Ông muốn xuống đó để trực tiếp giải quyết các tình huống, không để kéo dài sẽ hứng chịu bom pháo địch. Trước khi đi, ông thận trọng gọi điện cho Sư đoàn phó Dương Bá Lợi. Giọng Sư đoàn phó Dương Bá Lợi phấn chấn:

        - Dạ báo cáo anh và anh Yên! Chúng tôi giải quyết xong hết rồi. Chúng tôi chỉ đạo anh em liên tục tấn công từ mọi hướng, không cho chúng thoát. Toàn bộ Trung đoàn 47 và các đơn vị biệt động, bảo an đã bị tiêu diệt và bị bắt sống. Đến 10 giờ ngày 24 tháng 4 năm 1972, ta đã hoàn toàn làm chủ căn cứ Đắc Tô 2. Thừa thắng, Trung đoàn 141 đã tiến quân tiêu diệt một loạt cụm cứ điểm trong và ngoài quận lỵ. Quận lỵ Đắc Tô đã hoàn toàn được giải phóng. Cờ mặt trận đã phấp phới tung bay trên nóc quận lỵ Đắc Tô... Nhân dân đã đứng lên thành lập chính quyền, làm chủ hoàn toàn quận lỵ Đắc Tô.

        - Hoan nghênh các đồng chí, chúc mừng thắng lợi. Vậy mà tôi đang lo và định xuống đó.

        - Ô anh và anh Yên không phải xuống. Tôi muốn báo cáo thêm với anh, hiện tên cố vấn Giôn Pôn Van và Ngô Du đang lồng lộn gào thét chửi rủa Lê Đức Đạt và Vi Văn Bình...

        - Tôi nghe rồi.

        - Vâng! Trong tình thế tuyệt vọng, chẳng còn trông mong được lực lượng nào đến cứu viện, quân địch ở các cứ điểm Ngọc Rinh Rua, Ngọc Bờ Biêng, Đắc Mót... vội vã tháo chạy, tất cả đểu cụm lại ở Plây Cần anh ạ! Chúng tôi muốn thừa thắng tiêu diệt luôn. Năm ngoái sư đoàn thiếu của ta đã đánh tiêu diệt hai trung đoàn ngụy, mùa khô năm nay, sư đoàn ta đã cùng các đơn vị phối thuộc tiêu diệt một sư đoàn (thiếu) của địch, san bằng trưng tâm phòng ngự mạnh, phá vỡ một phòng tuyến dài trong hệ thống phòng ngự của địch. Ta đã tham gia giải phóng một vùng nông thôn, rừng núi rộng lớn. Tôi quá sung sướng anh ạ.

        - Anh Lợi! cảm xúc của anh cũng là cảm xúc của tôi và toàn sư đoàn. Tôi nhắc mấy việc: Một, chú ý đặc biệt đến chính sách thương binh, liệt sĩ. Hai, trong kho gạo lớn của địch dự trữ ở Tân cảnh, các anh cho lấy một phần để anh em ăn trả bữa những ngày thiếu đói. Sau đó bàn giao kho cho hậu cần chiến dịch. Ba, địch đang lồng lộn trả đũa bằng B52, phản lực và các loại trực thăng vũ trang... anh nhắc anh em tránh thương vong và tích cực bắn trả máy bay địch. Sau khi anh trở về sở chỉ huy, chúng ta sẽ nói chuyện tiếp.

        Vừa dứt lòi, Nguyễn Chơn lập tức cầm chiếc ống nhòm quan sát khu chiến. Ông thấy một chiếc trực thăng lồng lộn vừa bay vừa bắn xuống trận địa. Sư trưởng Nguyễn Chơn linh cảm đó là chiếc trực thăng chở bọn chỉ huy đang liêu lĩnh thị sát để gọi quân tăng viện và gọi máy bay đến ném bom... ông liền điện cho đơn vị pháo phòng không chiến dịch và của sư đoàn:

        - Các đồng chí tập trung hoả lực bắn rơi chiếc trực thăng đang lồng lộn trên bầu trời Đắc Tô -Tân Cảnh.

        - Rõ!

        Đáp lệnh ông, một loạt tiếng nổ vang lên. Chiếc trực thăng đâm nhào xuống một thân cây cổ thụ đứng trơ trọi trên sườn đồi, bốc cháy.

        Đúng như linh cảm của Sư trưởng Nguyễn Chơn đó là chiếc trực thăng của tướng Giôn Pôn Van chỉ huy khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Hắn vẫn quen lồng lộn như trước đây hắn đã từng lồng lộn bay trên bầu trời Ấp Bắc khi hắn còn là trung tá cố vấn Sư đoàn 5 của Huỳnh Văn Cao ở đồng bằng sông cửu Long... Nhưng, lần này thói quen lồng lộn ấy đã kết thúc. Số phận của hắn đã bị định đoạt bởi lưới lửa phòng không của quân giải phóng.

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn rời đài quan sát trở về căn hầm sở chỉ huy sư đoàn. Chính ủy sư đoàn Lê Đình Yên đang nóng lòng đợi ông. Hai người đã ôm chặt lấy nhau bày tỏ nỗi sung sướng thắng trận.

        Ông Yên nhìn ông Chơn, thong thả nói:

        - Anh Chơn ạ! Tôi vừa được trên thông báo cuộc tiến công chiến lược trên toàn miền của ta trong tháng 4 năm 1972 đã đồng loạt nổ ra. Các chiến trường đang hoạt động mạnh, ở Quảng Trị -Thừa Thiên, bộ đội chủ lực đã phá vỡ tuyến phòng thủ Đường số 9, tiêu diệt một loạt căn cứ cấp trung đoàn của địch, giải phóng hoàn toàn hai huyện Gio Linh, Cam Lộ, tiếp tục tiến công giải phóng khu vực Đông Hà, Ái Tử, Quảng Trị, La Vang. Quân đoàn 1 của địch đã tháo chạy vào Thừa Thiên và đang lập tuyến phòng ngự ở sông Mỹ Chánh. Trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, quân chủ lực của ta cũng đã phá vỡ tuyến phòng ngự dọc biên giới của địch, tiêu diệt 3 chiến đoàn bộ binh, 2 trung đoàn thiết giáp. Các huyện Lộc Ninh, Bù Đốp, Thiện Ngôn đã được giải phóng hoàn toàn. Đường 13 đang bị ta cắt đứt, ta tiếp tục bao vây thị xã An Lộc... Ớ đồng bằng Khu 5, Sư đoàn 3 của ta cùng lực lượng địa phương tỉnh Bình Định tiêu diệt gọn Chiến đoàn 40 của địch giải phóng hoàn toàn quận Hoài Ân... Đòn tấn công Bắc Tây Nguyên của chúng ta đã nghi binh tốt cho chiến trường chính. Khi địch phát hiện ra chiến trường chính, chúng đã vội vã điều sư đoàn dù ra phía Bắc. Trên cũng thông báo cho biết, sau khi mất gọn cụm phòng ngự mạnh Đắc Tô - Tân Cảnh, Sư đoàn 22 bị xoá sổ, máy bay của tên tướng Mỹ Giôn Pôn Van bị tan xác, Nguyễn Văn Thiệu liền điều tên trung tướng Nguyễn Văn Toàn lên thay Ngô Du. Ngô Du được đưa về Đà Nẵng ngồi chơi xơi nước. Điện của Quân ủy Trung ương khen ngợi Sư đoàn 2 tăng cường đã hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc, rút ngắn thời gian đợt 1 và đợt 2 chiến dịch. Bộ tư lệnh chiến dịch thông báo Quân ủy Trung ương đã quyết định tặng thưởng huân chương Quân công hạng nhất cho sư đoàn và Huân chương Quân công hạng ba cho anh...

        Ông Yên lại ôm chầm lấy Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Tôi thay mặt Đảng bộ, Bộ tư lệnh và cán bộ chiến sĩ toàn sư đoàn chúc mừng anh.

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn xúc động:

        - Tôi xin cảm ơn anh, anh Lợi, anh Bùi Đức Tùng và toàn bộ cán bộ chiến sĩ sư đoàn. Nhờ sự động viên, cổ vũ của anh và các anh, nhờ tinh thần chiến đấu dũng cảm, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ toàn sư đoàn và các đơn vị phối thuộc mà những phương án đưa ra được thực hiện triệt để và đã làm nên chiến công hôm nay...

        Trên mái lá căn hầm Sỏ chỉ huy những hạt mưa mở đầu mùa mưa đã lộp độp rơi xuống. Một ngọn gió mát lạnh tràn qua nhưng Chính ủy Yên và Sư trưởng Nguyễn Chơn đều thấy lòng ấm áp... Ông Yên quay sang hỏi Trần Suyển:

        - Chỉ huy các trung đoàn, các đơn vị phối thuộc đã có mặt đầy đủ chưa?
        - Dạ báo cáo thủ trưởng đủ hết rồi.

        Ông Yên nhìn Nguyễn Chơn, giục:

        - Ta đi thôi anh, các đồng chí cấp trưởng đã đông đủ. Lên chậm, tôi sợ Bộ tư lệnh chờ.

        - Vậy ta lên đường thôi.

        Trên đường tối sở chỉ huy chiến dịch bất ngờ Sư trưởng Nguyễn Chơn gặp Trưởng ban trinh sát Trung đoàn 1 Ba Gia Sĩ Hùng đang đi cùng Tham mưu trưởng Phạm Xưởng, Trung đoàn phó Lộc. Sư trưởng Nguyễn Chơn hỏi:

        - Ủa! Tao nghe mày bị treo giò ở cơ quan rồi cơ mà?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng...

        Thấy Hùng lúng túng Trung đoàn trưởng Trần Quang Lập liền đỡ lời:

        - Báo cáo thủ trưởng lúc giữa trận địa do thiếu bình tĩnh, chúng tôi đã xử lý nặng với cậu ấy. Sai sót không phải chỉ có Sĩ Hùng mà chủ yếu do Ban chỉ huy Đại đội đặc công. Sĩ Hùng đã tự phê bình, nhận sai sót của mình. Khi đơn vị đánh thẳng vào sào huyệt Trung đoàn 47, một hai đồng chí còn chần chừ thiếu kiên quyết, Sĩ Hùng đã xung phong được đánh địch. Nguyện vọng của Sĩ Hùng được chấp nhận... Do yêu cầu nhiệm vụ mới, chúng tôi giao Sĩ Hùng phụ trách tiểu đoàn phó.

        - Thê thì được rồi! Cố gắng lên nghe.

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng đã lính của thủ trưởng thì chỉ có tiến lên.

        - Ừ! Bất cứ ở cương vị nào cũng có sai sót, nhưng sai sót mà để đồng chí đồng đội đổ máu là không tha thứ được, cậu hiểu không?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng em hiểu rồi ạ!

        Cùng lúc đó, Phan Thanh Dư ôm chặt Phùng Bá Thường. Cả hai đều mừng rỡ. Phùng Bá Thường xúc động:

        - Nhờ có sự hỗ trợ đắc lực vòng ngoài của Trung đoàn 141 nên Trung đoàn 66 của chúng tôi mới hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc... Chưa có chiến dịch nào mà chúng ta vừa hành quân vừa đánh địch lại thắng lớn như thế. Anh Dư ạ, quả là thiên thời địa lợi nhân hoà... Nhưng anh Dư à! Tiện đây tôi báo tin buồn với anh, cậu Dần, Trung đoàn phó bạn anh hy sinh rồi.

        Phan Thanh Dư nắm chặt tay Phùng Bá Thường. Mắt hai người đỏ hoe...

        Cán bộ các cấp của Sư đoàn 320 cũng đang về dự họp ở Bộ tư lệnh chiến dịch. Sư đoàn trưởng Kim Tuấn mới thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn đã mừng rỡ reo lên.

        - Ổi! Chào!

        - Chào!

        Cả hai ôm chầm lấy nhau, buông bạn ra, Sư trưởng Nguyễn Chơn nhìn bạn hỏi:

        - Áo quần đâu không thay mà ăn mặc bẩn vậy nè? Trông cậu cứ giống như anh đánh dậm từ dưới ruộng lên.

        - Trời đất ơi! Bẩn một chút đã chết ai. Áo quần chỉ còn một bộ dính thân, lấy đâu ra thay kịp.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay lại gọi chiến sĩ công vụ Nguyễn Hữu Chu:

        - Chu ơi!

        - Dạ có.

        - Lấy bộ áo quần trong gùi của mình đưa cho anh Tuấn thay tạm để đi họp.

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng còn một bộ để thay chớ!

        - Việc đó tính sau. Cậu lấy cho thủ trưởng Kim Tuấn thay luôn.

        - Vậy thì mình đi thay luôn đây!

        - Mình hân hạnh được tặng cậu, thắng giặc rồi cất làm kỷ niệm để nhớ những ngày chiến đấu trên đất Tây Nguyên đó nghe!

        - Dạ báo cáo thủ trưởng "em rõ rồi!"

        Ông Kim Tuấn hài hước thay cho lời cám ơn Nguyễn Chơn...

        Chương 15

        Chưa bao giờ Abram viên tướng chỉ huy quân Mỹ và quân ngụy Sài Gòn lại lúng túng như trong mùa khô năm 1972 này. Đi không được, đứng không xong, ỳ ra thì đối phương xơi thịt. Ông ta luôn gào thét rồi ra lệnh cho Thiệu, Cao Văn Viên thay đổi hết hướng này đến hướng khác. Cộng sản mở mặt trận khắp nơi, nơi nào cũng lớn, cũng mạnh... Thiệu đã gào lên trong máy khi nghe tin viên chuẩn tướng Lê Đức Đạt, Tư lệnh Sư đoàn 22 cùng Bộ tư lệnh Sư đoàn 22 đã bị tiêu diệt và bắt sống. Đắc Tô -Tân cảnh một cụm phòng ngự mạnh nhất Bắc Tây Nguyên đã rơi vào tay Cộng sản chỉ trong vòng một ngày, thật khủng khiếp. Thiệu vội vã đến thẳng tổng hành dinh Bộ Tổng tham mưu của Cao Văn Viên. Tin chiếc máy bay của Giôn Pôn Van bị đối phương bắn hạ, Van tan xác làm cho cả Thiệu lẫn Cao Văn Viên lảo đảo. Cao Văn Viên bước đến trước mặt Thiệu đưa tay lên mũ, dõng dạc nói:

        - Thưa Tổng thống! Với tư cách Tổng tư lệnh quân đội Việt Nam cộng hoà, xin mời Tổng thống ra lệnh cho tư lệnh các quân khu và các quân đoàn.

        Thiệu đắn đo một lát rồi gọi điện cho Ngô Du, Tư lệnh Quân khu 2.

        - Dạ thưa Tổng thống! Tôi trung tướng Ngô Du, Tư lệnh Quân khu 2 kiêm Tư lệnh Quân đoàn 2 đang sẵn sàng chờ lệnh Tổng thống. Dạ bẩm Tổng thống!

        - Trung tướng chắc quá rõ những thảm bại ở Quân khu 2 của trung tướng.

        - Dạ bẩm Tổng thống Ngô Du rõ rồi ạ.

        - Tổng thống không còn điều gì để nói với trung tướng. Sau khi nhanh chóng bàn giao chức tư lệnh quân khu và quân đoàn cho trung tướng Nguyễn Văn Toàn, trung tướng trở về Bộ Tổng tham mưu ngay.

        - Dạ thưa Tổng thống, tôi xin tuân lệnh. Thưa Tổng thống!

        - Tôi chẳng còn gì để nói thêm với trung tướng.

        - Dạ... dạ.

        - Tình hình diễn ra tồi tệ, trung tướng cáo đau tim đột ngột và yêu cầu chi viện tối đa. Tướng Viên đã phái thêm hai thiếu tướng Đoàn Văn Quảng và Trần Thanh Phong nhưng trung tưởng nói không cần đến họ, tại sao vậy?

        - Dạ thưa Tổng thống! Tôi có bẩm báo với đại tướng Cao Văn Viên, dạ tôi cần là cần tăng thiết giáp, cần hoả tiễn, cần pháo, cần máy bay trực thăng, cần máy bay ném bom, máy bay chiến đấu, cần B52 chứ chúng tôi không cần loại tướng ngồi chơi xơi nước như hai ông ấy...

        Thiệu nổi khùng đập tay xuống bàn:

        - Trung tướng leo lẻo như thế đủ rồi, Tổng thống có để cho trung tướng thiếu những thứ đó không? Trung tướng gấp rút bàn giao khi Nguyễn Văn Toàn đến, trở về Bộ Tổng tham mưu không chậm một giây. Nếu để chậm thì cả Kon Tum, Plây Cu, Buôn Ma Thuột đều sẽ rơi vào tay Cộng sản, trung tướng rõ chưa?

        - Thưa Tổng thống, tôi xin thi hành mệnh lệnh ngay lập tức.

        Ngô Du dập máy, mồm lẩm bẩm:

        - Thiệu! Mày là con vật hút máu vàng. Hút no rồi mày quay lưng, giết ngựa giữa đường. Liệu thằng Toàn sẽ giữ Tây Nguyên này được mấy ngày? Thằng Ngô Du này không làm nhà binh thì làm nhà buôn...

        Ngô Du oán hận Thiệu, vì cái chức béo bở lại lọt vào tay tên săn gái Nguyễn Văn Toàn. Nếu quân lính gọi Ngô Du là vua buôn lậu thi tướng Phạm Quốc Thuần mà Du đến thay là vua tiền còn Nguyễn Văn Toàn là vua gái. Về tài cán chẳng tướng nào hơn tướng nào... lần lượt thay nhau về làm vua trên mảnh đất Tây Nguyên béo bở này. Ngô Du đang nhận lại cái cảm giác của Phạm Quốc Thuần khi Ngô Du đến thay hắn. Ngô Du gật gù: "Tướng Van và Hoàng Xuân Lãm đã nói, trên dải đất miền Trung và Tây Nguyên này chừng nào chưa hạ thủ được những tên cộng sản cuồng chiến như Nguyễn Chơn thì cái quốc gia Việt Nam cộng hoà này còn mang hoạ lớn...".

        Lệnh cho Ngô Du xong, Nguyễn Văn Thiệu lại quay sang ra lệnh cho Hoàng Xuân Lãm.

        - Trung tướng Lãm! Tôi không ngờ trung tướng và Vũ Văn Giai lại để cộng sản vượt qua phòng tuyến 9, Đông Hà Quảng Trị và bây giờ chúng đang tiến về Huế. Với tư cách tổng thống Việt Nam cộng hoà tổng tư lệnh tối cao, tôi ra lệnh cho trung tướng.

        - Dạ, tôi trung tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh Quân khu 1, Tư lệnh Quân đoàn 1 đang chờ mệnh lệnh của Tổng thống. Dạ bẩm Tổng thống, tôi quả là...

        - Trung tướng nghe cho rõ đây! Trước tình hình đe doạ nguy cấp của cộng sản, tôi tuyên bố cách chức tư lệnh Quân khu 1 và Tư lệnh Quân đoàn 1 của trung tướng. Người được cử đến để thay trung tướng và tưóng Giai là trung tướng Ngô Quang Trưởng. Ngô Quang Trưởng đã rời Bộ tư lệnh Quân khu 4, Quân đoàn 4 đang trên đường ra Trị Thiên vừa chỉ huy Quân đoàn 1, Quân khu 1 vừa chỉ huy lực lượng của Bộ Tổng Tham mưu phái đến.

        - Dạ bẩm Tổng thống!

        - Trung tướng muốn điều gì cứ nói nghe coi!

        - Dạ bẩm Tổng thống! Tôi tưởng ai đến thay chứ Ngô Quang Trưởng thì lấy tư cách gì mà thay. Hắn chỉ giỏi nịnh hót ngài Tư lệnh sư đoàn kỵ binh bay 1 Risớt 

        Xtiuoen và ngài Giôn Pôn Van nhưng nay Xtiuoen đã về nước, ngài Van đã tử trận ở Bắc Tây Nguyên. Thưa Tổng thống! Khi tôi giữ chức này thì hắn còn là đại tá. Tết Mậu Thân 1968, hắn để cả Sư đoàn 1 bị cộng sản tiêu diệt, hắn không bị toà án binh xử tội thì chớ lại được lên chức trung tướng làm tư lệnh vùng sông nước Cửu Long... Dạ, Tổng thống làm vậy thì quá nhục nhã cho cánh tướng lĩnh chúng tôi.

        - Trung tướng hãy nghe đây!

        - Dạ bẩm.

        - Thời gian bây giờ không phải để Tổng thống nghe trung tướng kể lể, than vãn dài dòng. Đây là lệnh của Tổng thống và Hội đồng An ninh quốc gia. Trung tướng và trung tướng Vũ Văn Giai trao quyền và trở về Sài Gòn. Hội đồng An ninh quốc gia đã quyết định bỏ tù Vũ Văn Giai, còn Trung tướng hạ hồi giải trình. Trung tướng nghe rõ lệnh chưa?

        - Dạ bẩm Tổng thống tôi nghe rõ rồi!

        Vậy là sự nghiệp của ông vua gái, vua tiền, vua buôn lậu ỏ cái đất miền Trung này đã chấm hết. Hoàng Xuân Lãm thấy quá tủi nhục. Hắn đã từng thề thốt, tiêu diệt cái Sư đoàn 2 Việt cộng và tên chỉ huy cuồng tín Nguyễn Chơn, vậy mà nay lại bị Sư đoàn 2 và tên Nguyễn Chơn kia chôn vùi sự nghiệp... Lãm bỗng khóc rống lên, thảm thiết.

 
        Bị tử trận cuối tháng 4 nảm 1972 mà mãi đến giữa tháng 6 năm 1972, xác Giôn Pôn Van mới được đưa về nước Mỹ trong chiếc quan tài nhôm trắng, phủ quốc kỳ Mỹ. Sáng 16 tháng 6 năm 1972 trong khi Mỹ và Nam Việt Nam đang xiêu điêu, bị đòn đau từ các cuộc tiến công chiến lược của nhân dân và các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam thì lễ tang của Giôn Pôn Van được cử hành như để tri ân một vị anh hùng quả cảm của quân đội Mỹ. Một số kẻ đã từng tham dự cuộc chiến tranh Việt Nam, đã từng khâm phục cũng như căm ghét Van đều có mặt ở nghĩa trang quốc gia Áclinhtơn. Họ tập trung ở ngôi nhà được xây bằng gạch đỏ trước cổng nghĩa trang. Sáu con ngựa xám được thắng vào cỗ xe để đưa quan tài Van ra huyệt. Người ta làm mọi thủ tục trang trọng để an ủi những chiến binh vì nước Mỹ đã hy sinh. Đoàn quân nhạc đã sẵn sàng, một đội quân danh dự tập hợp trước cổng trắng ngôi nhà nguyện - Đơn vị đã có truyền thống lâu đời từ sau cuộc "cách mạng" Mỹ đánh lui quân xâm lược thực dân Anh. Rõ là ai cũng biết cuộc chiến tranh Việt Nam kéo dài hơn bất cứ cuộc chiến tranh nào trong lịch sử nước Mỹ, kể cả thời nội chiến Nam Bắc. Cuộc chiến tranh Việt Nam đã làm chia rẽ, xung đột sâu sắc trong nội bộ nhân dân và chính giới Mỹ hơn bất kỳ cuộc chiến tranh nào khác. Giôn Pôn Van tử trận khi chưa kịp đẩy lùi cuộc tấn công của quân cộng sản ở cao nguyên trung phần Nam Việt Nam. Một số người có mặt sáng nay ở nghĩa trang Áclinhtơn để tiễn đưa Van cũng muốn chôn vùi luôn cuộc chiến tranh Việt Nam, cuộc chiến tranh mà tự Mỹ đã gây ra thảm hoạ chưa từng thấy cho nước Mỹ. Đứng ngay đằng sau Lênxđên là viên trung tá tình báo Luxi Mac Conen, kẻ đã có công đào mồ chôn anh em Diệm. Cạnh Cônen là nhà báo, nhà bình luận chuyên bảo vệ luận điểm cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam Giôdép Anxôp, tiếp đó là tướng Đuypuy, thượng nghị sĩ Étuôt Kennơđy... Mọi người đều nhìn vào người đàn bà đáng thương ngồi ghế trước có tên là Mari Giên người vợ mà Van đã cưới 26 năm vê trước và cũng vừa mới ly dị Van được tám tháng chỉ vì Van đã đeo đuổi cuộc chiến tranh vô nghĩa và phi nghĩa, bỏ rơi bà. Đứa con trai đầu lòng Giôn Alen rồi Giếchxi đứa con thứ hai, Tômi con trai thứ ba, đang đi theo những người khiêng quan tài Van. Đó là ba viên tướng và người phụ trách chương trình AID, kẻ đã tìm cách đưa Van trỏ lại Việt Nam khi Van bị đẩy ra khỏi quân đội. Ông ta là Enxơbec, rồi viên tướng Oétmolen, Tư lệnh quân Mỹ ở Nam Việt Nam trong suốt cuộc chiến tranh cục bộ, hiện là Tổng tham mưu trưởng lục quân Mỹ mà Giônxơn đá lên khi kéo về nước sau xuân 1968. Tiếp đó là tướng Brúc Panmơ hiện là phó của Oétmolen. Tất cả đểu mặc áo quần trắng cộc tay mùa hè... Riêng người con trai thứ hai của Van lúc đậy nắp quan tài, đã xé một nửa tấm thẻ quân dịch kẹp với bông hồng đỏ ném vào đó vì không muôn cuộc chiến tranh ngu ngốc, phi nghĩa đã cướp đi người cha của mình cùng với hàng vạn, hàng vạn thanh niên Mỹ khác tiếp diễn. Nửa tấm thẻ quân dịch còn lại Giếchxi cho vào túi áo trước để dành khi được mời vào Nhà Trắng. Quả nhiên, sau khi chôn cất Van xong, vợ và con Van được tổng thống Mỹ Risác Níchxơn mòi tới Nhà Trắng để dự lễ tuyên dương công trạng Van. Giếchxi căm ghét cuộc chiến tranh Việt Nam, căm ghét cái lão tổng thống Níchxơn nhưng Giếchxi vẫn theo mẹ mình và anh em trai đến Nhà Trắng. Gia đình Van được nhân viên Nhà Trắng hướng dẫn lên phòng bầu dục. Biết được ý định của Giếchxi, cả anh trai lẫn đứa em kế của Giếchxi là Tômi, luôn theo dõi để ngăn chặn hành động của Giếchxi. Tuy được hướng dẫn vào phòng bầu dục nhưng rồi người ta lại đưa vợ con Van sang phòng Rudơven. Giôn Alen nhẹ nhàng khuyên Giếchxi.

        - Đừng làm thế Giếchxiỉ

        - Thì sao?

        - Hôm nay là ngày của cha. Nếu em có ý định như vậy là em coi thường cha đấy!

        Giôn Alen dìu mẹ vào phòng bầu dục khi Tổng thống xuất hiện. Níchxơn đang ngồi ở bàn làm việc vói tập hồ sơ trên tay. Níchxơn gấp cặp hồ sơ đứng lên đi vòng quanh bàn và tiến đến gặp vợ con Van. Níchxơn nói lời chia buồn với Mari Giên và các con Van. Tiếp sau, ông ta đi bắt tay từng người. Ngoại trưởng Mỹ cùng với viên Bộ trưởng Quốc phòng, người chụp ảnh đang sắp xếp để gia đình Van cùng chụp ảnh với Tổng thống. Anh chụp xong, tổng thống Mỹ bắt đầu nói chuyện với gia đình:

        - Cái chết của Van là tổn thất cho bản thân Tổng thống cũng như cho cả đất nước. Nhân danh toàn thể đất nước xin chia buồn với gia đình. Tôi đã có cảm tình sâu sắc với Van và rất mực quý trọng Van, tôi đánh giá cao việc làm của Van ở Việt Nam. Tôi nhớ lần cuối cùng tôi đã gặp Van cũng tại căn phòng này trong dịp nghỉ phép của Van. Tôi thay mặt chính phủ và quốc hội truy tặng huân chương "Tự do" cho Van. Tôi muốn tặng cho Van huân chương cao hơn nữa nhưng quốc hội không đồng ý...".

        Cả vợ Van lẫn ba đứa con Van đều nhận thấy Níchxơn đã mượn cái chết của Van để mở rộng quan hệ với xã hội, để bịp bợm công chúng. Chờ Níchxơn đọc xong bài ân đức đối với Van, Giếchxi nhè nhẹ đưa tay rút từ trong túi áo ra nửa tấm thẻ quân dịch rồi bước đến trước mặt Níchxơn, chậm rãi nói:

        - Thưa Tổng thống! Đây là món quà mà tôi đã lấy đi một nửa, cặp vào bông hồng đặt trong quan tài tiễn cha tôi. Nửa món quà quý giá còn lại, tôi xin được cung kính tặng Tổng thông.

        Cầm trên tay nửa tấm thẻ quân dịch, Níchxơn cay đắng nhưng không còn cách nào khác phải giữ phép lịch

        sự với lời cám ơn trước rừng ống kính rồi quay lại ném

        nó lên mặt bàn.

        Bên ngoài Nhà Trắng, hàng vạn, chục vạn người dân Mỹ đang biểu tình đòi chấm dứt cuộc chiến tranh phi nghĩa xâm lược Việt Nam...

       

        Được tin Hiệp định Pari đã được ký kết, cán bộ, chiến sĩ trong Sư đoàn 2 hết sức mừng vui. Ai cũng reo hò chiến thắng. Tất cả đều hiểu cuộc chiến tranh đã chuyển sang một bước ngoặt mới. Ngày chiến thắng hoàn toàn, ngày thống nhất đất nước không còn xa nữa. Điều quan trọng nhất của hiệp định đã được ký kết trong ngày 27 tháng 1 năm 1973 là quân Mỹ phải rút hết, rút hoàn toàn, rút không điều kiện ra khỏi lãnh thổ Việt Nam cùng với phương tiện chiến tranh của chúng.

        Với các đơn vị quân chủ lực miền Bắc, tư đầu đến cuối cuộc đàm phán, phía Mỹ, chính quyền Việt Nam cộng hòa vẫn luôn đòi cùng rút ra khỏi miền Nam như quân Mỹ, nhưng không được. Sư trưởng Nguyễn Chơn vẫn bình thản. Ông biết Hiệp định Pari được ký kết là thắng lợi tất yếu của quân dân Việt Nam. Ông đã quá rõ bộ mặt của bọn đế quốc thực dân. Con hổ dữ chẳng bao giờ từ bỏ con mồi. "Con hổ dữ" đã lọt vào nhà sau khi "con báo" chuồn qua cánh cửa Giơnevơ, bị người chủ nhà liên tục đánh cho những đòn nhừ tử, nay nó lại chịu kiếp "con báo", tìm được cánh cửa Pari để chuồn đi...

        Theo Sư trưởng Nguyễn Chơn, "con hổ dữ" đã ra nhưng cuộc chiến tranh vẫn tiếp diễn. Nguyễn Văn Thiệu đã tuyên bố sau khi hiệp định được ký kết: Không hiệp định, không hoà hợp, không tuyển cử, không thống nhất, không cộng sản, không gì hết. Nguyễn Chơn càng thấm hiểu sâu sắc lời Bác Hồ dạy "Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào". Mỹ đã cút nhưng còn phải đánh để ngụy nhào.

        Sau ngày ký hiệp định, Nguyễn Chơn lặng lẽ nghiên cứu các khu chiến mà rồi đây đơn vị ông sẽ đụng đầu với các đơn vị lớn của địch. Ông trở lại vùng Quế Sơn, Tiên Phước, Tam Kỳ... những nơi đơn vị ông đã chôn biết bao xác giặc. Ông ghé lại thăm nhà má Hai Liên cơ sở đã che giấu ông những ngày ông nghiên cứu đánh căn cứ Lữ đoàn 196 ở thung lũng An Sơn, Hiệp Đức. Má Hai Liên từ khu dồn dân mới trở về làng. Làng xóm bây giờ cây non đan xen cỏ mọc um tùm. Má Hai Liên dựng lại túp lều lẹp xẹp chỉ đủ hai mẹ con che thân. Trong lều một chiếc giường tre đặt bên cạnh miệng căn hầm chống phi pháo. Má Liên trệu trạo nhai trầu. Mới thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn má mừng rốì rít:

        - Ôi thằng Hai! thằng Hai! Lâu nay chắc con đi xa, bây chừ mới trở về. Má cứ sợ là con đã có chuyện chi. Hoa! Nhanh nhanh pha chè xanh để anh Hai Chơn và các anh uống...

        Cùng trở lại thăm vùng này với ông có Sĩ Hùng và Phan Thanh Dư, những người đã từng cùng ông trong trận đánh diệt gọn Tiểu đoàn 3, Lữ 196 và đánh thiệt hại nặng hai đại đội khác, buộc tên Tư lệnh Lữ đoàn Cốtxtơ đã hạ mình xin được lấy xác binh lính... Nghe anh em về, một số bà con trong xóm cũng kéo đến mừng rõ hỏi thăm.

        Hoa dọn nước chè xanh, đặt đĩa khoai lang giữa giường, nét mặt vừa mừng vui vừa bẽn lẽn, đôi má ửng hồng. Sau năm năm, Hoa bây giờ đã trở thành một cô gái xinh đẹp, đôi vai tròn lẳn, đôi mắt đen lay láy... Sư trưởng Nguyễn Chơn nhìn má Hai Liên, cảm kích:

        - Má ơi! Sức khoẻ má dạo này thế nào? Ác liệt khổ cực, nhưng nhờ trời, con thấy má và em Hoa đều khoẻ, chúng con mừng lắm.

        - Ừ! Có khỏe mới chọi lại nổi với thằng Mỹ, thằng ngụy chớ! Tụi bay ngồi xuống, ăn khoai uống nước, má chẳng có chi hơn để mời các con.

        Má Liên lấy chiếc quạt mo quạt cho mọi người, nói:

        - Dạo các con về đây bí mật ở lại mấy hôm, má không ngờ sau đó lại có trận đánh to như thế. Tụi Mỹ chết biết bao nhiêu, má và bà con sướng cái bụng. Chừ nghe nói ký hiệp định Pari, tụi Mỹ rút về nước, giao tất cả lại cho bọn ngụy. Tụi ngụy bây chừ xem ra đông lắm, mạnh lắm, mạnh hơn cả khi quân Mỹ còn ở đây đó nghe!

        Má Hai Liên thấy Sư trưỏng Nguyễn Chơn cười tủm tỉm, liền nói tiếp:

        - Nì! Chừ má hỏi thực các con: Ký hiệp định Pari có giống như lúc mình ký hiệp định Giơnevơ với Pháp không. Ký để lại tiếp tục chia cắt đất nước, tiếp tục chiến tranh không?

        Tất cả nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn. Ông thong thả giải thích:

        - Má ơi! Thằng Mỹ vào nửa triệu quân để cứu thằng ngụy không cứu được, bị bại trận phải ra. Nay nó phó thác lại hết cho thằng ngụy. Thử hỏi một mình thằng ngụy làm sao tồn tại được với ta. Thằng Mỹ cố làm cho thằng ngụy mạnh lên để rút chạy cho khỏi mất mặt với thế giới. Để thế giới hiểu rằng sau có thua là thằng ngụy thua ta chứ không phải thằng Mỹ. Mình ký hiệp định Pari là để đuổi thằng Mỹ ra khỏi nước, rảnh tay tính chuyện với thằng ngụy. Bác Hồ đã nói "Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào". Bây giờ đến lúc mình phải đánh cho thằng ngụy nhào... Nhưng, con quái vật nào trước lúc chết củng quấy phá, bà con mình không được chủ quan, phải một lòng dốc sức đánh đòn quyết định nó mới nhào.

        Má Hai Liên gật gật mái đầu hoa râm. Bà con trong xóm đến chơi đều đồng thanh xuýt xoa:

        - Đúng thế! Phải thế chớ! Bác Hồ và cách mạng mấy đời chịu dại. Thằng Mỹ mạnh nhất thế giới mà đã thua thì đừng có thằng nào dám nghĩ đến cướp nước mình...

        Bỗng má Hai Liên kéo Sư trưỏng Nguyễn Chơn lại

        hỏi nhỏ.

        - Nay con đã lấy vợ chưa?

        - Dạ chưa đâu má. Còn chiến tranh, phải đánh giặc đã chớ má!

        - Trời đất ơi! Anh có phải quả cau đâu mà để già rồi đập lấy hột. Con ơi! Con thấy con Hoa của má ra sao? Con coi có được không? Nếu con ưng bụng thì má để dành cho con...

        - Con cám ơn má! Chuyện ấy phải để hết chiến tranh rồi mới tính.

        - Ừ! Con Hoa nghe nói sư đoàn dạo này có một đại đội nữ vận tải, nó nằng nặc xin đi nhưng má khó nghĩ quá. Má chỉ có mình nó. Năm nay má đã ngoài sáu mươi rồi, đêm hôm, bom đạn, ốm đau cũng không biết nhờ ai. Nhưng không cho nó đi thì không phải đạo với Tổ quốc, non sông. Theo như má và bà con mình ở đây hiểu, tuy đã có hiệp định hoà bình nhưng còn giặc ngụy bán nước thì còn giặc Mỹ. Mình không hiệp định, hiệp đỏ gì với chúng nó. Đừng để dân Việt Nam minh gặp lại cảnh chia cắt đất nước lần thứ hai...

        Vấn đề Hoa được má Hai Liên đột ngột đặt ra làm Nguyễn Chơn khó xử... Trước khi chia tay, ông cầm tay má Liên, nói chân tình như một cậu con trai:

        - Má ơi! Ở lại hậu phương bám làng, bám đất tham gia du kích lúc này cũng là nhiệm vụ. Không có dân, không có đất, không có tuổi trẻ lấy ai sản xuất nuôi quân, lấy ai giúp đỡ chúng con khi chiến đâu. Do vậy, ỏ nhà hay tham gia đơn vị vận tải tiền phương cũng đều như nhau. Việc nào cũng cần, cũng quan trọng.

        - Ừ con nói rứa, má hiểu rồi...

        Câu chuyện của má Hai Liên làm ông chợt nhớ lại chuyện xảy ra năm năm về trước. Dạo ấy, ở vùng này, quân Mỹ đông hơn dân. Quân Mỹ dày đặc Quê Sơn - Hiệp Đức, lúc ấy nơi đây là tuyến ngăn chặn cửa ngõ phía Tây căn cứ liên hợp Đà Nẵng. Một cửa ngõ quan trọng bậc nhất của Đà Nẵng. Đối với quân Mỹ, mất Đà Nẵng có nghĩa là mất Sài Gòn. Hoa lúc ấy mới 15, 16 tuổi. Du kích và cán bộ địa phương đã đào một cái hầm bí mật ngay trong vườn của má. Lúc về nghiên cứu khu chiến, trung đoàn Ba Gia của ông tách khỏi sư đoàn để thọc sâu vào sát quận lỵ nghiên cứu đánh quận lỵ nên ông thoát khỏi trận tập kích của quân Mỹ ở Động Mông - Đá Hàm. Hình ảnh Sư trưởng Lê Hữu Trữ và Chính ủy Nguyễn Minh Đức thân thương luôn in đậm trong tâm trí ông. Hôm ấy, đã quá nửa đêm, du kích địa phương đã đưa ông đến căn hầm bí mật do má Hai Liên đảm nhiệm nuôi nấng và cất giấu. Má đã nuôi giấu ông trong suốt những ngày nghiên cứu ở đây. Ban ngày má và bé Hoa thường xuyên túc trực ỏ nhà để canh gác phòng địch đến. Ông và trợ lý tác chiến Phan Dương Tuyển đã đội hầm lên quan sát. Có quan sát ban ngày mới rõ hết địa hình và căn cứ địch. Nhà má Hai Liên ở sát nách địch nên quân Mỹ cũng ít để ý. Chúng chỉ đi lại ngoài đường. Thỉnh thoảng chúng mới ghé vào. Mấy đêm liền nghiên cứu về khuya, má vẫn thức chong đêm để chờ ông và trợ lý Phan Dương Tuyển. Trước khi quân Mỹ đến chiếm đóng vùng này chúng đã càn quét, chà đi xát lại, dân vô cùng cực khổ, không có ăn, không có mặc... Dẫu vậy, đêm nào đi nghiên cứu về khuya má và Hoa cũng nấu sẵn một om cơm và một trách cá tép kho khô với ớt để phần. Cá thì ít mà ớt thì nhiều. Một loại ớt quả to mà ít cay. Bữa ăn chẳng bát đũa gì, ngồi chò hỏ ở góc vườn rồi dùng hai tay bốc cơm và thức ăn. Nhiều lần hai người bắt gặp tay nhau trong om cơm hoặc trách cá, rúc rích cười. Tuyển láu cá hơn, lần nào cũng vớ được cá, còn ông luôn luôn gặp phải ớt, bởi quả ớt kho khi chín cũng khó phân biệt được với cá tép. Cay quá, ông luôn xuýt xoa, hít hà...

        Thấy vậy, má nói:

        - Dạo tụi nó rải chất độc, cá chết hết. Chiều nay má xúc mãi mới được vài con cá tép, con bông bằng ngón tay út. Ăn bốc bằng tay mà các con không phân biệt được ớt với cá sao? Ớt to quả nhưng non, tại các con không ăn cay quen, chớ loại ớt này cay có thấm tháp chi.

        - Dạ, lâu lắm con mới được ăn ớt quả kho với cá, cay một chút nhưng ngon lắm má ạ!

        Nguyễn Chơn liên tưởng tiếng má Hai Liên nghe sao mà thân thương, giông tiếng mẹ mình vậy. Cử chỉ lòi nói của má Hai Liên chẳng khác gì mẹ Lan. Trong ông bỗng trào lên nỗi nhớ cha mẹ, quê hương da diết. Quân Mỹ đã cuốn gói về nước nhưng còn đội quân tay sai của nó, ác độc, tàn bạo cũng chẳng thua kém quân Mỹ. Biết đến bao giờ miền Nam mới được giải phóng để các ba, các má thoát khỏi cảnh bom đạn, chia ly...

        Trước lúc chia tay, ông cầm tay má Hai Liên rồi đặt lên lòng bàn tay má một gói nhỏ. Má hỏi:

        - Con cho má cái chi rứa?

        - Dạ lúc nào má thấy mệt, yếu sức thì má cắt ra ngâm nước ấm rồi nhai cho khoẻ.

        - Thuốc chi rứa con?

        - Dạ sâm đó má!

        Má Liên bóc gói nhỏ thấy có bốn củ sâm như bốn củ bình tinh nhưng đã khô cong. Má nói:

        - Úi chào, củ sâm Cao Ly đây hả con? Quý lắm con ạ. Dân cả quận này mấy ai đã thấy được nó... Má biết là quá quý nhưng má không lấy mô. Các con cất đi phòng khi ốm đau, bị thương thì dùng để có sức mà đánh giặc.

        - Không! Đây là quà của miền Bắc gửi vào đó má! Con được đơn vị cấp cho nhưng con còn trai trẻ, má đừng lo cho chúng con.

        - Tụi bay đừng nói lâu. Má không lấy là không lấy, con cất đi.

        Cuối cùng Nguyễn Chơn đành phải nói:

        - Thôi, con lấy một củ cho má bằng lòng. Nếu má một mực không nhận thì lần sau tụi con không ghé thăm má nữa.

        Má Hai Liên miễn cưỡng cho mấy củ sâm vào túi áo, mắt ươn ướt...

        Chia tay má Hai Liên, Sư trưởng Nguyễn Chơn suy ngẫm về tình hình mới đang diễn ra trên chiến trường sau hiệp nghị Pari. Rõ ràng ý chí quyết tâm tiêu diệt giặc tay sai bán nước trong dân không có gì thay đổi. Kinh nghiệm qua mấy chục năm chiến đấu với giặc Nhật, giặc Pháp, giặc Mỹ đã cho thấy dân Việt Nam không hể ảo tưởng với giặc xâm lược và giặc bán nước. Còn chúng là còn cảnh nước mất, nhà tan, dân tộc còn lầm than, không tự do, không có ăn, không có mặc, không được học hành, không có gì hết... Sư trưởng Nguyễn Chơn đang bước đi trong im lặng thì anh cán bộ thông tin hớt hải chạy đến đứng nghiêm trước mặt ông:

        - Báo cáo! Thủ trưởng có điện khẩn.

        - Điện chi bay?

        - Dạ, báo cáo, Bộ tư lệnh Quân khu mời thủ trưởng lên họp gấp...

        - Ủa tưởng ai chớ Quân khu mời gấp là có chuyện lớn rồi.

        Trong những năm tháng lịch sử dân tộc Việt Nam đang đi vào những khoảnh khắc quyết định thì điều gì đã xảy ra trong ngôi nhà ấy? Một ngôi nhà mái bằng, thấp, nép mình dưới những gốc cây cổ thụ, tán xoè rộng xum xuê. Nếu từ trên cao nhìn xuống, chỉ thấy một mảnh mái rất nhỏ, phần còn lại khuất kín dưới tán cây. Đã có lúc nổ ra một cuộc tranh luận giữa đại tá Lê Văn Tri, Tư lệnh Phòng không -Không quân với Cục phó Cục Tác chiến Bộ Tổng tham mưu về ngôi nhà này. Đại tá Lê Văn Tri muốn luôn luôn thay hình đổi dạng mái của ngôi nhà, còn Cục phó Cục Tác chiến thì cho rằng mái nhà đã có tán cây phủ kín. Cuối cùng, một chuyến trực thăng bay rất thấp để nhìn xuống ngôi nhà và đi đến kết luận thông nhất: giữ nguyên hiện trạng.

        Ngôi nhà có ba phòng. Phòng giữa dài và rộng hơn là nơi thường diễn ra các cuộc họp quan trọng của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương. Hai phòng bên là phòng làm việc của hai Đại tướng. Nền lát gạch hoa, tường quét ve, mái hiên, thoáng mát. Sân trải rộng dưới tán cây cổ thụ. Ngôi nhà chính là tổng hành dinh trực tiếp chỉ huy quân dân ta suốt mười hai ngày đêm đánh trả máy bay B52 của giặc Mỹ khi chúng vào trút bom xuống thủ đô, để làm nên một Điện Biên Phủ trên không. Cũng chính nơi đây Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã vạch ra đường lối, chủ trương của cuộc kháng chiến chông Mỹ, cứu nước. Các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước cũng thường đến đây để theo dõi diễn biến các chiến dịch, các trận đánh lịch sử, các sự kiện diễn ra của chiến tranh để có những quyết sách mới...

        Hôm nay, tại ngôi nhà giản dị này đang diễn ra một hội nghị lịch sử. Sau nhiều tháng khẩn trương chuẩn bị, sáng 18 tháng 12 năm 1974, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương họp, đánh giá tình hình và hạ quyết tâm kết thúc cuộc chiến tranh. Ngoài các đồng chí trong Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, còn có các nhà lãnh đạo chính trị, quân sự đến từ các chiến trường. Đại diện cho Trung ương Cục miền Nam là các đồng chí Phạm Hùng, Phan Văn Đáng, Trần Văn Trà... khu Trị Thiên có đồng chí Trần Hữu Dực, Khu 5 có đồng chí Võ Chí Công, Bí thư Khu ủy kiêm Chính ủy Quân khu, đồng chí Chu Huy Mân, Tư lệnh Quân khu, đồng chí Hoàng Minh Thảo ở Tây Nguyên, đồng chí Hoàng Minh Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam, đồng chí Trần Thận, Bí thư Đặc khu Quảng Đà cùng hai đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi và Bình Định... Ông Phan Hàm, Cục phó

        Cục Tác chiến vốn người Quảng Nam lại hoạt động cách mạng và trưởng thành từ chiến trường Khu 5 nên khi gặp lại các đồng chí lãnh đạo địa phương từ chiến trường về, ông không giấu nôi niềm vui và xúc động. Ông Phan Hàm báo tin:

        - Anh Ba, anh Trường Chinh, anh Lê Đức Thọ... luôn dành thời gian để nghe kỹ về tình hình chiến trường Khu 5. Anh Ba khen trận Thượng Đức thắng lớn, trận Nông Sơn -Trung Phước là một trận đánh hay nhưng đánh xong có giữ được vùng Quê Sơn không? Quần chúng ra sao?

        - Thê anh Phan Hàm trả lời với đồng chí Bí thư thứ nhất thế nào?

        - Vâng! Tôi báo cáo vối anh Ba, trận Thượng Đức do Sư đoàn 304 đánh. Sau trận Đường 9 -Nam Lào, lần này quân dù lại chạm mặt với Sư 304. Nghe 304, quân dù đã khiếp đảm. Còn ở Nông Sơn -Trung Phước Sư đoàn 2 Quân khu 5 đánh. Chỉ trong 24 tiếng đồng hồ đã diệt gọn một trung đoàn địch trong công sự kiên cố và giải phóng quận lỵ Quế Sơn, mở ra một vùng giải phóng rộng lớn, đưa dân trở lại thế làm chủ... Anh Ba rất phấn khởi.

        Cục phó Phan Hàm cùng các đồng chí lãnh đạo bước vào phòng họp. Ông Phan Hàm giật mình khi nhìn lên bốn bức tường. Tất cả các bản đồ, sơ đồ, thống kê địch ta, anh em trong Cục Tác chiến thức ròng rã mấy tháng nay chuẩn bị để cho kịp phục vụ cuộc họp lịch sử hôm nay biến đâu hết. Ong Phan Hàm tái mặt, vội đi tìm các sĩ quan phòng tác chiến. Mới thấy một sĩ quan thân thuộc trong phòng, ông Phan Hàm gọi:

        - Này Tiến!

        - Dạ có!

        - Cậu gọi gấp cả cậu Võ Quang Đạo đến gặp tôi ngay!

        - Rõ!

        Khi hai sĩ quan đã có mặt, ông Phan Hàm hỏi trung tá Nguyễn Công Tiến:

        - Sao phòng họp hôm nay lại thế này? Tất cả các bản đồ và các bản thống kê chuẩn bị lâu nay đâu? Sao lại treo lên toàn bản đồ khác?

        Trung tá Nguyễn Công Tiến vội đáp:

        - Dạ thủ trưởng yên tâm.

        - Sao lại yên tâm được? Tại sao các cậu lại treo toàn bản đồ của bài tập cho cán bộ trong lớp tập huấn chiến dịch vừa rồi để làm gì?

        - Dạ, báo cáo mọi bản đồ, sơ đồ, bản thống kê... chuẩn bị cho cuộc họp vẫn treo trên đó đấy chứ thủ trưởng?

        - Đâu có!

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Trước lúc họp, chúng tôi đoán thế nào cũng có quay phim, chụp ảnh để ghi lại hình ảnh hội nghị lịch sử này nên lấy những bản đồ kia treo lên để ngụy trang. Nếu không, các ông nhà báo sơ suất để lọt vào tay bọn CIA thì nguy hiểm khôn lường....

        - Ờ! Có vậy chớ!

        Đúng lúc đó, đồng chí Lê Duẩn đến. Tất cả đứng lên vỗ tay chào đồng chí Bí thư thứ nhất. Đồng chí Bí thư thứ nhất thân mật bắt tay từng người rồi bước đến chiếc ghế chủ tọa, phía sau treo ảnh Bác Hồ, cờ Đảng và cờ Tổ quốc:

        - Thưa các đồng chí! Cách đây hai tháng, Bộ Chính trị đã họp, hạ quyết tâm: Sẽ chấm dứt cuộc chiến tranh trong hai năm tới. Lúc bấy giờ các đồng chí ỏ chiến trường đều vắng mặt. Sau đó, Quân ủy Trung ương đã họp, bàn triển khai dần chiến dịch. Lần này, có mặt các đồng chí từ các chiến trường về, Bộ Chính trị muốn biết ý kiến của các đồng chí về thực tế chiến trường để hạ quyết tâm cuối cùng. Lúc báo cáo tình hình của từng chiến trường, các đồng chí nhớ nói luôn cả biện pháp, nguyên nhân, nhược điểm. Chúng ta không sợ mất thời gian, các đồng chí thảo luận cho kỹ, bàn cho ra nhẽ, đồng tình rồi về mà làm...

        Tướng Lê Ngọc Hiền thay mặt Bộ Tổng tham mưu trình bày bản dự thảo kế hoạch chiến dịch. Sau khi trình bày kỹ tình hình ta, địch, đồng chí Lê Ngọc Hiền nói tiếp:

        - Thưa các đồng chí!... Trên đây tôi đã trình bày cụ thể tình hình ta, địch trên toàn chiến trường. Bây giờ, tôi xin tóm tắt về kê hoạch tác chiến cụ thể trong năm 1975. Ta sẽ tổ chức thành ba đợt tấn công: Đợt 1 từ tháng 12 năm 1974 đến tháng 2 năm 1975. Tấn công có mức độ ở đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam Bộ, cụ thể: Vĩnh Long, Trà Vinh, Bến Tre và các vùng Chương Thiện -Rạch Giá, cần Thơ, Cà Mau, Nam - Bắc lộ 4 Mỹ Tho... Ở miền Đông, sử dụng trung đoàn hay sư đoàn, đánh từng trận chắc thắng. Diệt Bù Na, Bù Đăng, giải phóng đoạn Đường 14 từ Bù Đăng đến Đồng Nai...

        Bất chợt có tiếng hỏi:

        - Có đánh Đồng Xoài không?

        Tướng Lê Ngọc Hiền đáp:

        - Chưa! Vì đánh đấy phải huy động nhiều lực lượng, nhất là khi địch tập trung phản kích, tái chiếm lại. Ta thì chưa có chủ trương dùng xe tăng và pháo lớn ở đây.

        - Lúc nào mới cho dùng?

        - Như vậy đợt đầu mới tập dượt cho chiến trường miền Đông diệt một số chi khu, quận lỵ. Ở các chiến trường khác Trị -Thiên, Khu 5, Tây Nguyên cũng chỉ dùng lực lượng địa phương, còn lực lượng chủ lực dành cho đợt 2.

        Trong phòng họp trở nên im phăng phắc. Tướng Lê Ngọc Hiển bước đến gần những tấm bản đồ quyết tâm chiến dịch tiếp tục trình bày:

        - Đợt 2 từ tháng 3 năm 1975 đến tháng 6 năm 1975 là đợt chủ yếu. Đợt đầu chỉ là đợt hoạt động nghi binh địch, hướng chủ yếu đợt 2 là Tây Nguyên... Khu 5, giải phóng các quận lỵ nằm lọt sâu vào trong căn cứ của ta như Tiên Phước, Phước Lâm, Sơn Hà... trực tiếp phối hợp với Nam Tây Nguyên. Ta dùng Sư đoàn 3 của Quân khu 5 cắt Đường 19 đoạn Phú Long đi An Khê... Ớ đồng bằng sông cửu Long...

        - Đợt 3 diễn ra từ tháng 8 đến tháng 10...

        Thưa các đồng chí! Trên đây là phương án chiến dịch qua ba đợt mà Bộ Tổng tham mưu đã dự kiến, nhưng Bộ Chính trị đã chỉ đạo, thời cơ chiến lược đã xuất hiện, có thể vào lúc ta đánh mạnh trên các hướng, đặc biệt hướng chủ yếu... Đợt 3 có thể là dự phòng. Phương châm tác chiến của ta là tập kích những đòn thật mạnh, diệt ngay các cơ quan đầu não, trung tâm thông tin, sân bay, căn cứ, hậu cứ, kho tàng của địch, sẵn sàng lực lượng kịp thời hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy và binh biến của binh sĩ ngụy khi thời cơ đến. Các quân khu, các quân đoàn phải có kế hoạch kết hợp nổi dậy và tấn công, tấn công và nổi dậy ở các đô thị nhằm làm tê liệt và tiêu diệt các cơ quan đầu não của giặc.

        Báo cáo thêm một số vấn đề nữa, tướng Lê Ngọc Hiền dừng lại đứng lên giải thích rõ hơn:

        - Sau cuộc họp sáng nay, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã trực tiếp gặp riêng từng đồng chí lãnh đạo các chiến trường để trao đổi. Cuộc họp kéo dài 20 ngày. Chỉ riêng vấn đề đánh giá, nhận định tình hình, tuy nói là bổ sung vào bản dự thảo của Bộ Tổng tham mưu nhưng cũng đã mất đứt cả một tuần lễ. Rõ ràng ai cũng hiểu những đợt sóng trong suốt cả năm 1974 đang lay chuyển hệ thống ngụy quyền, ngụy quân ở đồng bằng sông Cửu Long, những đợt sóng đang tràn dần vào ven đô và thành phố cũng như ở Quảng Nam và Trị - Thiên -Huế. Suốt 30 năm đấu tranh đồng bào luôn một lòng son sắt với cách mạng, một lòng đi theo Đảng và Bác Hồ, quyết giải phóng non sông Tổ quốc, Nam Bắc đoàn tụ một nhà. Nhân dân đều thấy rõ, hơn nữa triệu quân Mỹ và chư hầu đã cuốn gói thì bọn ngụy quân ngụy quyền sớm muộn cũng sụp đổ tan tành. Thế quân sự của ta so với trước ngày ký hiệp định khác nhau rất nhiều.

        Từ hội nghị Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương mở rộng trở về, ông Võ Chí Công -Bí thư Khu ủy kiêm Chính ủy Quân khu cùng ông Chu Huy Mân -Tư lệnh Quân khu tổ chức ngay hội nghị Khu ủy và Quân khu ủy mở rộng. Sau phần truyền đạt, đánh giá, phân tích tình hình hội nghị đi vào thảo luận cụ thể để thực hiện cho được quyết tâm của trên. Sư trưởng Nguyễn Chơn và quyền chính ủy Mai Thuận (ông Mai Thuận được đề
bạt thay ông Lê Đình Yên) hiểu rõ Sư đoàn 2 có vai trò đặc biệt trong hướng tiến công cánh nam giải phóng Quảng Nam -Đà Nẵng. Lúc đến phần quân sự, hội nghị bỗng sôi nổi hẳn lên, nhất là khi trao đổi phương án đợt một giải phóng hai huyện Tiên Phước và Phước Lâm. Cuối cùng hội nghị đề nghị Sư đoàn 2, phải giải phóng cho được hai quận lỵ và tiêu diệt các căn cứ quân sự của địch trên địa bàn hai quận trong bảy ngày. Tướng Chu Huy Mân thấy Nguyễn Chơn và từng gương mặt các đồng chí trong Khu ủy từ ông Bùi San -Phó Bí thư Khu ủy, ông Bảy Hữu -Thường vụ Khu ủy, ông Đoàn Khuê - Phó Bí thư Khu ủy, ông Võ Thứ -Phó Tư lệnh Quân khu đến ông Dương Loan -Khu ủy viên, ông Hoàng Minh Thắng -Bí thư Tỉnh ủy, ông Trần Thận đều rất đăm chiêu... Việc giao cho Sư đoàn 2 giải quyết một địa bàn khu chiến rộng lớn, lực lượng địch nhiều mà chỉ trong bảy ngày thì quá nặng, khó hoàn thành được. Ông Mân nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn hỏi:

        - Đồng chí Sư trưởng và Chính ủy Sư 2 thấy thế nào, với thời gian như vậy có hoàn thành nổi không?

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng lên:

        Báo cáo các thủ trưởng và các đồng chí! Rất cám ơn các thủ trưởng và các đồng chí đã tín nhiệm giao cho Sư 2 nhiệm vụ nặng nề, nhưng rất vinh dự và đã cho phép chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ trong bảy ngày, nhưng...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn dừng lại. Từ ông Công, ông Mân đến mọi thành viên hội nghị đều im lặng chờ đợi.

        Sư trương Nguyễn Chơn tiếp tục:

        - Báo cáo các thủ trưởng và các đồng chí!... Sau khi cân nhắc tương quan lực lượng địch, ta trên khu chiến, tôi và anh Mai Thuận, quyền Chính ủy sư đoàn đã thông nhất xin phép Khu ủy và Quân khu cho chúng tôi được rút ngắn thời gian 7 ngày xuống 24 tiếng đồng hồ...

        Cả hội nghị rộn lên tiếng xì xào bàn tán. Từ bảy ngày rút xuống 24 tiếng đồng hồ, y hệt trường hợp diễn ra ở hội nghị Mặt trận B3 trước đây. Tại hội nghị đó ông Chơn cũng xin Bộ tư lệnh chiến dịch dứt điểm căn cứ Đắc Tô -Tân cảnh từ 7 ngày rút xuống 24 tiếng đồng hồ.

        - Không được đâu! Làm gì có chuyện 7 ngày mà rút xuống 24 tiếng đồng hồ...

        - Ờ phải! Vậy mà ông Chơn dám đòi dứt điểm trong 24 tiếng. Chẳng qua ông Chơn phấn khởi rồi bốc đó thôi!

        - Đúng! Đúng! Nếu không giải quyết xong trong 24 tiếng thì lúc bấy giờ xoay ra sao?

        Thấy không nên để kéo dài, ông Đoàn Khuê, Phó Bí thư Khu ủy liền đứng lên:

        - Đồng chí Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2 xin hoàn thành đợt 1 trong 24 tiếng đồng hồ, riêng tôi, tôi tin đồng chí Nguyễn Chơn và Sư 2 làm được.

        Sau ý kiến ông Đoàn Khuê mọi người trong hội nghị lại im lặng. Ỏng Đoàn Khuê nói tiếp:

        - Riêng tôi thì tôi tin đồng chí Nguyễn Chơn và Sư 2. Mùa khô 1972, lúc ấy Mỹ còn chi viện trực tiếp hoả lực, bom pháo ngày ngày trút xuống núi rừng Bắc Tây Nguyên như mưa bão. Vậy mà khi Bộ tư lệnh chiến dịch Bắc Tây Nguyên giao cho Sư 2 và các đơn vị phối thuộc phải tiêu diệt cho được căn cứ Sư đoàn 22 ngụy, căn cứ Trung đoàn 42 ngụy, một chiên đoàn tăng bọc thép ở Tân Cảnh cùng với căn cứ Đắc Tô 2 có Trung đoàn 47 đóng giữ, pháo đủ tầm đủ cổ bảo vệ... trong 7 ngày, nhưng đồng chí Nguyễn Chơn xin dứt điểm trong 24 giờ, và đã hoàn thành nhiệm vụ. Chúng tôi hết sức bất ngờ trước quyết tâm đó của đồng chí Nguyễn Chơn và sư đoàn. Tình hình khu chiến hiện nay đã khác trước, hoả lực địch không còn mạnh nữa. Thực lực ta mạnh hơn rất nhiều, sư đoàn đã được tăng cường 34 tăng T54, PT76 và pháo hạng nặng 130 ly, bộ đội đầy đủ đạn dược, lương thực không phải ăn quả móng trâu để đánh địch như chiến dịch Bắc Tây Nguyên, quân số sư đoàn được bổ sung và tăng cường, tôi tin đồng chí Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2 có thể hoàn thành nhiệm vụ trong 24 tiếng đồng hồ một cách xuất sắc...

        Nghe ông Đoàn Khuê phân tích cả ông Chu Huy Mân và ông Công đều cười tán thưởng. Ông Võ Chí Công kết luận:

        - Quyết tâm cao của Sư đoàn 2, cánh Nam Đà Nẵng như vậy là chúng ta yên tâm, tin tưởng, bây giờ đòi hỏi nhiệm vụ chính trị. Các đồng chí phải làm sao tổ chức, vận động quần chúng nhân dân nổi dậy cho kịp với đòn tấn công quân sự như anh Ba Duẩn thường nhắc: Tấn công để nổi dậy, nổi dậy để tấn công. Tấn công nổi dậy để giành quyền làm chủ của nhân dân. Sư 2 có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hay không còn phải nhờ lực lượng quân sự, chính trị địa phương...

        Ông Khuê, ông Công, ông Mân và mọi thành viên dự hội nghị đều đặt niềm tin vào Sư trưởng Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2.

 

        Sư đoàn 2 bộ binh là đứa con cưng của quân dân Khu 5. Sư đoàn ra đời và trưởng thành từ trong cuộc chiến tranh cách mạng của quân dân Khu 5 kiên cường, bất khuất. Sư đoàn đánh đâu thắng đó, đi dân nhớ, ở dân thương luôn xứng đáng với niềm tin yêu, quý trọng của Đảng bộ và nhân dân Khu 5. Ông Võ Chí Công - Bí thư Khu ủy kiêm Chính ủy Quân khu, ông Chu Huy Mân - Tư lệnh Quân khu thường xuống thăm, động viên, cổ vũ, và trao nhiệm vụ cho sư đoàn. Sư trưởng Nguyễn Chơn lấy làm tự hào mỗi lần bước vào chiến dịch, bởi Sư đoàn 2 bao giờ cũng được tin tưởng giao trọng trách nặng nể. Ở dải đất miền Trung này, bọn Mỹ, ngụy, chư hầu mỗi khi đối mặt với Sư đoàn 2 đều kinh hồn, khiếp sợ... Nhớ lần ông Công, ông Mân ghé thăm Sư đoàn 2 đang đóng quân ở Mường Noòng, Nam Lào. cả sư đoàn cảm động, nhiều cán bộ chiến sĩ xúc động trào nước mắt khi được gặp lại hai ông ở một chiến trường xa quê hương. Tình cảm của hai ông cũng là tình cảm của Khu ủy, của người dân Khu 5 dành cho đơn vị. Cuối năm 1972, Sư đoàn từ chiến trường Tây

        Nguyên được lệnh trỏ về mảnh đất đã sinh ra mình, nuôi mình lớn lên và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ toàn sư đoàn đều rất phấn khởi. Sau mười lảm ngày hành quân, sư đoàn đã về đến dốc Cọp thuộc huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi. Được tin sư đoàn trở về, các cơ quan, đoàn thể các tỉnh, cơ quan khu ủy, quân khu, đến thăm hỏi, tặng quà... làm cán bộ, chiến sĩ sư đoàn hết sức cảm động.

        Lòi đồng chí Bí thư Khu ủy ấm áp ngày ấy như vang vọng mãi bên tai Sư trưởng Nguyễn Chơn và cán bộ, chiến sĩ.

        - Sau hai năm chiến đấu trên một số chiến trường bạn và chiến trường Tây Nguyên, đến nay, các đồng chí đã trở về nơi chôn nhau cắt rốn của mình trong nỗi mừng vui khôn xiết của tất cả cán bộ, đảng viên và nhân dân. Là một sư đoàn chủ lực mạnh, là quả đấm thép của quân khu, các đồng chí trở về quê hương lần này nhiệm vụ của các đồng chí vô cùng nặng nề và cũng rất đỗi vẻ vang...

        Nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang mà đồng chí Bí thư Khu ủy nói ngày ấy chính là nhiệm vụ trọng đại đang đòi hỏi trách nhiệm thiêng liêng của toàn sư đoàn. Lần này Sư đoàn 2 sẽ cùng với các đơn vị bạn, cùng nhân dân quyết tiêu diệt các trung đoàn, sư đoàn chủ lực của địch trên địa bàn quân khu để giải phóng quê nhà, góp phần thống nhất đất nước.

        Trong khi hội nghị tạm nghỉ, ông Công, ông Mân dành thời gian để làm việc với Sư trưởng Nguyễn Chơn và Quyền Chính ủy Sư đoàn Mai Thuận về tình hình đơn vị và phương án tác chiến. Tại phòng làm việc của Tư lệnh Chu Huy Mân, ông Mộng - Phó trưởng ban Tác chiến Quân khu đã trải sẵn tấm bản đồ. Trước khi vào làm việc, hai ông dành thời gian để nghe tình hình đơn vị. Ông Công nói nhỏ:

        - Đây là trận cuối cùng...

        Câu nói của ông Công bỗng làm cho Sư trưởng Nguyễn Chơn nhớ lại gần ba mươi năm về trước khi ông cùng các đồng chí của mình hát vang bài "Quốc tế ca" trong lễ kết nạp Đảng thiêng liêng:

        "... Vùng lên hỡi các nô lệ ở thế gian Vùng lên hởi ai cực khổ bần hàn Sục sôi nhiệt huyết trong tim đầy chứa rồi Quyết phen này sống chết mà thôi

        Đấu tranh này là trận cuối cùng...

        Mấy chục năm đã qua, hôm nay, nhiệt huyết ấy vẫn dâng trào trong ông... Ông Công nói tiếp:

        - Cậu ạ! Đây là trận cuối cùng. Một ngày bây giờ bằng hai mươi năm. Nhớ phải làm công tác tư tưởng cho kỹ, động viên anh em cán bộ chiến sĩ trong sư đoàn phải hết sức cố gắng. Thời cơ ngàn năm có một đã đến. Nếu chúng ta không hoàn thành nhiệm vụ sẽ có tội lớn với Đảng, với Tổ quốc, với đồng bào, với những người đã anh dũng hy sinh. Tội ấy không thể tha thứ được...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn thấy xúc động quá. Những lời thân mật, ấm áp của ông Công chính là mệnh lệnh thiêng liêng. Đối với Sư trưởng Nguyễn Chơn thì ông Công, ông Mân là những người anh, người chú, là lớp chiến sĩ đầu tiên khi Đảng vừa ra đời năm 1930, là lớp học trò xuất sắc của lãnh tụ Hồ Chí Minh... Nguyễn Chơn nhớ kỹ từng lời ông Công rồi trấn tĩnh đáp:

        - Báo cáo thủ trưởng! Tôi hiểu đây là những ngày tháng thiêng liêng, hệ trọng nhất của cách mạng! Xin các thủ trưởng yên tâm. Lần này nếu không hoàn thành nhiệm vụ, không nắm chắc thời cơ, thì chúng tôi sống cũng vô nghĩa.

        Cảm nhận được sự xúc động mạnh của Sư trưởng Nguyễn Chơn, ông Công âu yếm vỗ vai người Sư trưởng:

        - Khu ủy và Quân khu vẫn xem lời hứa của cậu chắc như đanh đóng cột luôn tin tưởng tuyệt đối vào cậu và sư đoàn. Lần này phải cố gắng gấp bội, phải nắm chắc và làm chủ thời cơ...

        Ồng Chu Huy Mân nắm tay thụi yêu vào vai người Sư trưởng:

        - Lần này mần ăn chỉ còn một lần. Một lần cuối cùng không có lần tiếp theo nữa nghe!

        - Dạ báo cáo các thủ trưởng, chúng tôi rõ rồi.

        Bên ngoài ánh nắng ngập tràn trên khu căn cứ của đất Trà My. Trên các sườn núi những làn mây trắng như bông vẫn còn đọng lại. Rừng xôn xao trong gió.

        Lúc mọi người đã ngồi vào bàn làm việc, ông Công hỏi:

        - Đồng chí Chơn này! Tình hình đơn vị sau đợt hoạt động vừa rồi ra sao? Quân số, trang bị hiện tại thế nào? Bước vào chiến dịch cần bổ sung gì thêm?

        Ông Chơn nói:

        - Tôi xin được thay mặt anh Thuận và Bộ Tư lệnh sư đoàn báo cáo tổng quát tình hình đơn vị để hai thủ trưởng nắm. Vâng! Nhằm đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu, chúng tôi luôn nhấn mạnh nhân tố chính trị, tinh thần của bộ đội phải được đi trước một bước, đó là nhân tố hàng đầu, đồng thời phải nâng cao trình độ kỹ chiến thuật của cán bộ chiến sĩ, nâng cao năng lực chỉ huy của đội ngũ cán bộ. Chúng tôi thống nhất rằng chất lượng và trình độ chiến đấu chỉ có thể có được trên cơ sở tự nỗ lực rèn luyện của từng cán bộ, chiến sĩ của từng đơn vị. Báo cáo hai thủ trưởng! Là đơn vị chủ lực, cơ động trên chiến trường trọng điểm của quân khu, chúng tôi phải nắm kỹ đối tượng tác chiến của sư đoàn, đó là các sư đoàn chủ lực ngụy, cụ thể là Sư đoàn 2, Sư đoàn 3, các sư đoàn cơ động ứng chiến... Ngô Quang Trưởng được bọn Mỹ - Thiệu tâng bốc là viên tướng xông xáo, nhưng qua theo dõi việc điều quân của Trưởng trong trận Thượng Đức, Nông Sơn - Trung Phước cũng như qua các chiến dịch, chúng tôi thấy hắn là một tên tướng ngông cuồng, nướng quân như rạ. Một khi bị đánh khắp nơi, hắn thường hốt hoảng điều quân chữa cháy một cách vụng về...

        Ông Mân khen:

        - Cậu có nhận xét về tên Trưởng khá hay! Trong một trận đánh phải hiểu rõ quân rõ tướng.

        Rồi ông Mân kể ngắn gọn chuyện gặp Bác Hồ và bài thơ của Bác. Hôm ấy, đoàn cán bộ Quân khu 5 đến thăm Người trước khi bước vào xuân 1968. Lúc ấy đồng chí Tố Hữu cũng đến. Bác nói:

        - Đồng chí Tố Hữu ngâm một bài thơ mới sáng tác cho các chú ở chiến trường nghe.

        Chần chừ một lát, đồng chí Tố Hữu nói:

        - Thưa Bác, đây toàn là những nhà chính trị quân sự đang cầm quân ở chiến trường, cháu xin phép được đọc bài thơ "Đánh cờ" của Bác để các anh ấy nghe.

        - Được tuỳ chú! Chú đề xuất thì chú cứ đọc.

        Nghe đồng chí Tố Hữu đọc xong, ông Mân ghé vào tai đồng chí Tố Hữu, nói:

        - Lát nữa anh chép lại bài thơ của Bác cho tôi với nhé. Hay thật, sát với lòng người làm tướng...

        Chợt ông Mân ngâm lại bài thơ của Bác.

        Nghe xong bài thơ, ông Thuận, ông Chơn vừa cảm động vừa phấn chấn. Ông Công tiếp lời:

        - Đúng thế! Cổ nhân vẫn nói: Dĩ bất biến, ứng vạn biến! Người tướng tài thường tìm thấy sự thành công trong vạn biến, nhất là khi một trận đánh, một chiến dịch diễn ra gặp phải những tình huống bất ngò. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, đòi hỏi người chỉ huy, người cầm quân phải sáng suốt để có những quyết định thông minh, chính xác mới thắng được kẻ địch.

        Sư trưởng Chơn trở lại phần báo cáo của mình:

        - Vâng! Địa bàn tác chiến của chúng tôi, mục tiêu của chúng tôi là thị xã Quảng Ngãi, Hội An, Tam Kỳ và thành phố Đà Nẵng. Cả bốn trung đoàn bộ binh, trung đoàn pháo binh và các tiểu đoàn trực thuộc đều đạt đơn vị mạnh. Trung đoàn 1 Ba Gia có truyền thống đánh giỏi cả vận động bao vây, liên tục tấn công và tập kích hợp đồng binh chủng. Trung đoàn 31 truyền thống đánh giỏi về chiến thuật bao vây, đánh lấn, thuộc loại khá trong chiến thuật vận động bao vây, tiến công liên tục, tập kích hợp đồng binh chủng. Trung đoàn 38 có truyền thống phòng thủ, đánh địch phản kích, giỏi trong tác chiến phòng ngự. Trung đoàn 36 bộ binh cũng mạnh như các trung đoàn khác. Chúng tôi đang từng bước nâng cao khả năng tập kích hợp đồng binh chủng cho từng trung đoàn. Hiện các trung đoàn, tiểu đoàn trực thuộc đã hoàn thành cơ bản chương trình huấn luyện để đáp ứng với tình hình mới. Chúng tôi tiến hành kiểm tra sáu đại đội của Trung đoàn 1 Ba Gia và Trung đoàn 31 thì 100 phần trăm đạt yêu cầu, trong đó có 66 phần trăm đến 83 phần trăm đạt khá giỏi trở lên, chúng tôi được bổ sung thêm 800 chiến sĩ.

        Ông Chu Huy Mân lên tiếng:

        - Tốt! Cậu cho biết lực lượng tăng viện của quân khu cho sư đoàn lần này thế nào? Chúng ta cũng đồng thời đi thẳng vào phương án đánh địch, bắt đầu từ trận tiến công đập tan tuyến phòng ngự Tiên Phước - Phước Lâm. Chúng ta có nhiều thời gian thảo luận, tôi và anh Năm Công muốn nghe kỹ phương án đánh địch của các đồng chí.

        - Vâng! Lần này bước vào chiến dịch, sư đoàn được bổ sung tăng cường thêm một tiểu đoàn pháo binh cùng Tiểu đoàn 13 pháo cao xạ 37mm, Trung đoàn pháo binh 368, một tiểu đoàn vận tải, một đại đội hoá học... Trong chiến dịch này sư đoàn cũng được tăng cường hai đại đội pháo 85mm nòng dài, một đại đội lựu pháo 122mm, một đại đội cối 160mm, một đại đội tên lửa có điều khiển B72, một tiểu đoàn pháo cao xạ 37mm, một tiểu đoàn lựu pháo 105mm, 32 xe tăng PT85 và T54 và tăng cường Lữ đoàn 52 gồm 5 tiểu đoàn bộ binh.

        Nói đến đấy, Sư trưởng Chơn cầm thước chỉ lên bản đồ:

        - Đây là những kho tàng dự trữ của sư đoàn đã chất đầy vũ khí đạn dược, lương thực, thuốc men nên bước
vào chiến dịch chúng tôi không sợ thiếu đói như mọi chiến dịch trước đây nữa.

        Ông Công, ông Mân tạm kết thúc thời gian làm việc với Sư trưởng Nguyễn Chơn và Quyền Chính ủy Mai Thuận. Ông Công nói:

        - Ta tạm nghỉ trưa, đầu giờ chiều nay, chúng ta sẽ nghe anh Hai Mạnh nói về nhiệm vụ quân khu và trên toàn chiến trường với hội nghị. Sau hội nghị, chúng ta lại làm việc tiếp...

        Bữa trưa qua đi rất chóng vánh. Đầu giờ chiều, sau lời giới thiệu của ông Công, ông Mân truyền đạt lại tinh thần của hội nghị Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương mở rộng, cả hội trường im phắc. Ông Mân bước lên bục:

        -Thưa các đồng chí! Được sự ủy nhiệm của anh Năm, tôi xin truyền đạt một số vấn đề của hội nghị và tình hình diễn biến trên chiến trường. Trước hết, về quân sự hoạt động của chúng ta chia làm ba đợt. Đợt 1, một sư đoàn của quân giải phóng miền Nam đã tiêu diệt quân địch, giải phóng hoàn toàn tỉnh Phước Long. Chuyện ấy diễn ra thế nào? Hôm đó, tôi, anh Năm và một số đồng chí như đồng chí Hoàng Minh Thắng, Trần Thận... đang dự cuộc họp thì tin mừng thắng trận tới tấp bay về hội nghị, nhất là tin trận đánh Phước Long. Một bộ phận của Sư đoàn 7 cùng lực lượng vũ trang của tỉnh Bình Phước tiến đánh tiêu diệt chi khu quân sự Bù Đôp. "Tội nghiệp" cho cái chi khu này trong mười ngày hai lần 

        bị diệt ở hai nơi khác nhau. Đến 5 giờ sáng ngày 26 tháng 12, một trung đoàn tăng cường của ta thuộc Sư đoàn 7 tiến công khu Đồng Xoài. Đến 15 giờ giải phóng hoàn toàn khu vực này. Một bộ phận của địch trên quốc lộ 14 tháo chạy về co cụm để bảo vệ thị xã Phước Long, núi Ba Rá và chi khu quân sự Phước Bình.

        Lúc đó anh Ba Duẩn hỏi:

        - Lực lượng địch ở chi khu quân sự Phước Long có bao nhiêu? Ta sử dụng lực lượng bao nhiêu?

        Anh Trần Văn Trà liền đứng lên đáp:

        - Dạ báo cáo anh Ba! Ở đây địch có 3 tiểu đoàn bảo an, gần đây địch tăng thêm 1 tiểu đoàn nữa. Tổng quân số khoảng 4 ngàn tên. Chúng có pháo 105 ly đến 155 ly, một chi đội cơ giới. Chúng đóng 40 đồn bất... Ta sử dụng Sư đoàn 7 thiếu Trung đoàn 3 và một số tiểu đoàn độc lập. Theo chỉ thị của Bộ, đánh Đồng Xoài chúng tôi chỉ được phép dùng pháo 105 ly lấy được của địch cùng với pháo mang vác còn pháo 130 ly và xe tăng T54 để làm dự bị nhưng khi đánh Phước Long thì đề nghị Bộ cho sử dụng vài đại đội xe tăng và pháo 130 ly. Sau đợt đầu khi bước sang đầu tháng 1 năm 1975 Sư đoàn 3 sẽ xuống đồng bằng trên địa bàn phía Tây sông Vàm cỏ Tây. Còn trung đoàn đặc công thì thọc xuống ven đô. Như vậy, ta có thể kìm chặt sư đoàn 25 ngụy lo giữ Tây Ninh. Sư đoàn 5 lo giữ Quốc lộ 13 để đối phó với Sư đoàn 9 của ta, chúng phải lo án ngữ Tân Uyên Phú Giáo. Nay ta đánh Đồng Xoài thì Sư đoàn 18 lo giữ Hoài Đức - Long Khánh. Chúng tôi tính đến sư đoàn dù và thủy quân lục chiến trước sau gì chúng cũng phải rút về trong này. Anh Văn Tiến Dũng có nói lại lời anh Ba: Anh Ba lệnh cho anh Dũng cứ cho pháo lớn và xe tăng ủi vào, đánh xong trụ lại, làm chủ Phước Long. Phước Long chỉ cách Sài Gòn có hơn 100 cây số. Chính quyển Mỹ cho một chiếc tàu chở máy bay đang ở căn cứ Subic chuyên chở một lực lượng đặc biệt về bờ biển Việt Nam. Còn Sư đoàn 3 thủy quân lục chiến Mỹ đang ở Ôkinaoa cũng được lệnh cấm trại, báo động tình trạng khẩn cấp.

        Ông Mân nhìn ông Công nói tiếp:

        - Mấy ngày trước đó của hội nghị, anh Ba Duẩn đã nêu lên: "Mỹ có vào không? Vào thế nào?...". Tôi nhớ anh Năm Công phát biểu: Chúng ta có thể nói một cách dứt khoát là dù Mỹ có trở lại thì ta cũng quyết đánh và quyết thắng to hơn trước mà thôi.

        Ông Công nhắc:

        - Anh nên nói thêm ý kiến anh Tô  và các anh khác để các đồng chí nghe.

        - Vâng! Ý kiến anh Phạm Văn Đồng hôm ấy, được hội nghị đồng tình mạnh mẽ. Anh nói:

        - Câu kết luận cuối cùng là: Mỹ không đáng sợ. Với dư luận quốc tế, ta không lo. Ta sẽ tăng cường làm cho mọi người trên thế giới ngày càng hiểu rõ vấn đề độc lập, dân tộc đối với chúng ta là thiêng liêng, chính đáng. Về mặt ngoại giao, đối với Mỹ, ta cũng hết sức chủ động. Ta đề ra, bắt nó phải nghe. Để đạt được mục đích của cuộc kháng chiến là phải đánh thắng và thắng vĩnh viễn... Ta có hai cái mạnh: Sức mạnh của cuộc chiến tranh nhân dân và sức mạnh quốc tế...

        Ông Mân nhìn đồng hồ, nói:

        - Chúng ta tranh thủ thông qua phương án tác chiến

        của sư đoàn?

        Sư trưởng Nguyễn Chơn tiếp tục trình bày tình hình địch trên địa bàn hai huyện Tiên Phước, Phước Lâm phía Tây Nam Quảng Nam.

        - Báo cáo các đồng chí! Trên hai huyện này có 6 đại đội bảo an. Tuy gọi là bảo an nhưng bây giò chúng đã hiện đại hoá lên, tăng cường cả quân số và trang bị không khác gì quân chủ lực. Chúng có 18 trung đội dân vệ, 5 tiểu đoàn quân cộng hoà đóng ỏ núi Phước Hoà, 3 tiểu đoàn quân biệt động, hai bên có 2 tiểu đoàn biệt động quân ở căn cứ Suối Đá, 1 tiểu đoàn pháo. Ở đồi 211, địch có tiểu đoàn biệt động 37 trong công sự kiên cố. Đồi 211 dân còn gọi là Núi Vú, một cứ điểm khó đánh. Ở đây, khu chiến rộng, lực lượng quân địa phương chốt khắp nơi. sở dĩ tôi đề nghị rút xuống 24 tiếng vì thời gian ngắn thì thương vong ta ít, dồn số đạn 7 ngày cấp tập trong 24 tiếng, làm chúng không kịp trở tay, không kịp phản kích lại khi bộ binh đánh tràn vào, không kịp chi viện trước khi quân địch ở đây bị tiêu diệt... Muốn vậy, khi nổ súng, chúng tôi đề nghị các đơn vị phục vụ và phối thuộc phải chuẩn bị sẵn sàng, tập kết đúng vị trí yêu cầu của trận đánh...

        Phần của Sư trưởng Chơn trình bày phương án tác chiến cũng là phần kết thúc hội nghị. Ông Công và ông Mân mời Sư trưởng Nguyễn Chơn và Quyên Chính ủy Mai Thuận cùng ăn cơm trưa trước khi chia tay. Trong bữa ăn vui vẻ, ông Võ Chí Công tâm sự:

        - Lúc cậu phát biểu rút xuống 24 giờ, mình có ngại. Nhưng cậu xem lại kỹ, có được không? Nếu cậu quyết tâm được, mình đồng ý. Trong thâm tâm mình rất thích phương án này của cậu. Mình thấy nó vừa khoa học, vừa thực tiễn.

        Quyền Chính ủy Mai Thuận nhanh nhẹn đáp:

        - Báo cáo hai thủ trưởng! Xin hai thủ trưởng hãy tin vào anh Chơn và chúng tôi.

        Ông Công tiếp:

        - Chúng mình cũng biết các cậu và đơn vị đã tác chiến trên nhiều chiến trường, nhiều đối tượng kẻ thù, chỉ huy tác chiến già dặn. Nếu đánh được trong 24 giờ thì thuận lợi cho Khu ủy và Quân khu lắm. Chúng ta không những phối hợp đắc lực, hiệu quả với chiên trường chính mà còn tạo ra thời cơ đánh địch một ngày bằng hai mươi năm. Thời gian bây giờ là lực lượng, là sức mạnh. Chúng ta dùng 6 ngày còn lại, lập tức tiến công giải phóng Tam Kỳ và chia cắt, cô lập Đà Nẵng... Nếu điểu kiện cho phép chúng ta không tiếc gì mà không tiến về áp sát Đà Nẵng, có thời cơ chúng ta đánh chiếm luôn Đà Nẵng, giải phóng thành phố... Trên tinh thần ấy, Quân khu ta quyết tâm thực hiện khẩu hiệu "quân khu giải phóng quân khu, tỉnh giải phóng tỉnh, huyện giải phóng huyện, xã giải phóng xã". Muốn làm được, thực hiện được phương châm đó thì yêu cầu đòn chủ lực phải mạnh, tiến công nhanh, đè bẹp kẻ thù, tạo thời cơ cho lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang địa phương tiến công nổi dậy tự giải phóng mình.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn bộc bạch chân thành:

        - Báo cáo hai thủ trưởng! Quyết tâm của chúng tôi là xuất phát từ yêu cầu chung và truyền thông đánh địch chứ chưa nghĩ đến hiệu quả sâu xa to lớn như các thủ trưởng nói...

        Một người tầm thước, da ngăm đen, khuôn mặt chữ điền, mặc chiếc áo bu dông màu tím than bước vào. Ông Công mừng rõ:

        - Ôỉ Cậu Giang! Hoàng Giang ngồi xuống đây! Đang lo thì ông Chủ nhiệm hậu cần Quân khu đến.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Chắc có chuyện chi ạ?

        - Sao cậu biết tụi mình mong gặp cậu mà cậu đến đúng lúc thế.

        - Dạ báo cáo các thủ trưởng! Tôi đến là mang lá cờ Quyết chiến quyết thắng của Mặt trận để các thủ trưởng trao cho Sư đoàn 2 khi đánh chiếm xong treo lên quận lỵ Tiên Phước. Còn những gì sư đoàn cần, hậu cần chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ.

        Ông Mân hóm hỉnh:

        - Bây giờ ta trao luôn hay đợi kết thúc, trước toàn hội nghị ta trao cho long trọng hè?

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nhanh nhẹn đáp:

        - Dạ dù trao trước hay sau thì tôi cũng xin cam đoan với Khu ủy và Quân khu, sẽ hoàn thành nhiệm vụ.

        Ông Công, ông Mân, ông Hoàng Giang vừa cười vừa rớm nước mắt...

        Núi rừng yên ả. Con suối phía sau vẳng lên tiếng róc rách. Ông Chơn, ông Thuận vội vã trở về đơn vị. Lúc này ông Thuận mới bộc lộ suy nghĩ thật của mình với người đồng đội mà ông vô cùng tin yêu:

        - Anh Chơn này! Đến bây giờ mà tôi vẫn chưa hết lo. Nếu lời hứa của chúng ta gặp điều bất trắc thì sao hè? Thú thật tôi tin anh, vì tôi là người hiểu anh hơn ai hết... Nhưng tôi lo, lỡ mình không thực hiện được, thì chết anh ơi. Thời cơ cuối cùng rồi, không còn cơ hội cho ta chuộc tội... Nhưng lúc nghe anh Năm Công tâm sự với anh, tôi mới hết lo. Chữ tín của anh dành cho tôi là tuyệt đổì...

        - Cám ơn anh. Nếu lúc tôi bày tỏ quyết tâm mà anh không đồng tình thì...

        - Không có chuyện đó đâu anh Chơn! Chúng mình quá hiểu nhau mà anh! Có bao giờ tôi thấy anh thất hứa vói trên, với sư đoàn đâu.

        - Hề... hề... Lần này nếu thất hứa, anh sẽ xử tội tôi trước chớ?

        - Nhất định rồi. Tôi xử anh xong, tôi quay lại tự xử tôi.

        - Hề... hề, tụi mình đã quá nửa đời rồi mà nói chuyện cứ như thời vị thành niên.

        - Ở đời thế đó anh Chơn ạ! Lúc mình thắng rồi, giữ đúng lời cam kết thì người ta nhớ đến đã đành nhưng nếu làm trật lời hứa thì chẳng những búa rìu khắp nơi đều lập tức giơ lên trước mặt chúng ta mà người ta còn nhớ mãi phải không anh Chơn...

        - Quá đúng chớ lỵ. Vậy nên mấy ai dám hứa trước những chuyện hệ trọng.

        - Anh Chơn ạ! Lần này bước vào chiến dịch sư ta được tảng cường Lữ 52 với 5 tiểu đoàn bộ binh, một trung đoàn pháo hạng nặng... Chưa khi nào sư đoàn ta mạnh đến thế. Một tiểu đoàn trinh sát, một tiểu đoàn vận tải, một tiểu đoàn thông tin, một đại đội hoá học, một tiểu đoàn công binh, một tiếu đoàn đặc công... Vì vậy tôi tin chúng ta sê hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Nếu không, hai anh em chúng ta sẽ đi đứt.

        - Anh yên trí! Đủ các loại sư đoàn quân Mỹ phải đối mặt còn chưa đứt, với quân ngụy mà chúng ta để đứt thì còn gì là Mai Thuận, Nguyễn Chơn và Sư đoàn 2 nữa anh? Tuy địa bàn hiện tại địch đông nhưng chúng nằm trong thế yếu chung của toàn chiến trường. Khu chiến của chúng ta là khâu yếu trong phòng thủ của quân ngụy Quân khu 1 trên địa bàn ba tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Đà. Chúng có Sư đoàn dù, Sư đoàn 2, Sư đoàn 3 và các liên đoàn biệt động quân số 11, 12 và 14. Tuy nhiên, trong thế phòng ngự chống trả, chủ lực quân ngụy bố trí phân tán gần như đều phải gắn chặt với các địa bàn. Địch tuy đông nhưng bị căng ra và găm chặt địa bàn. Đã xa rồi thời kỳ địch tung quân bình định, lấn chiếm, cắm chốt, kìm dân. Bộ máy kìm kẹp của địch bây giờ chỉ là cái vỏ bề ngoài. Thế địch yếu hẳn rồi. Tuy nhiên, chúng vẫn còn Tiên Phước, Quế Sơn, Trà Bồng, Sơn Hà cắm sâu vào địa bàn ta. Nếu lần này ta giải phóng xong Tiên Phước - Phước Lâm - Sơn Hà - Trà Bồng thì vùng địch chỉ còn là một dãy dài mấy trăm cây số dọc ven biển. Lưỡi gươm của ta chém xuống một nhát thì chúng bị chia cắt bất cứ giờ nào, nên khi giải quyết xong, ta tranh thủ tiến công giải phóng Tam Kỳ, chúng ta xuống Tam Kỳ chỉ còn 10 cây số chớ mấy, chia cắt Quảng Ngãi, Chu Lai và Đà Nẵng. Nếu địch bị động, chúng ta tranh thủ thời cơ tiến công vào phía Nam Đà Nằng. Phía Tây Bắc Đà Nẵng đã có Sư 304 từ Thượng Đức kéo xuống kìm chặt quân dù và biệt động của chúng.

        - Nhưng đó là cách tính thuận lợi anh Chơn ạ. Khu chiến của ta hiện tại địch khá đông trên địa bàn rộng tói 200 kilômét vuông anh ạ.

        - Tôi biết chớ! Trong khu chiến của ta, hiện địch có 6 tiểu đoàn chủ lực, 2 đại đội bảo an, 2 đại đội pháo, 44 trung đội dân vệ và địa bàn mà Sư 2 ngụy đang đứng chân. Nếu ta giải quyết xong thì Sư 2 ở phía Nam và Sư 3 ở phía Bắc cũng không dám phản kích mà lo giữ Tam Kỳ và Chu Lai vừa là sở chỉ huy Sư đoàn 2, vừa là khu căn cứ của chúng. Nếu một khi chúng ta đánh vào Tiên Phước - Phước Lâm mà Liên đoàn 12 biệt động quân ở Phú Lộc, Bắc Đà Nẵng có phản kích cũng không kịp, chúng vào ta sẽ dùng pháo lớn dập cấp tập xuống đội hình, chúng có phản kích cũng không hiệu quả. Còn Sư 2 ngụy có đưa quân ra đối phó thì đây là cơ hội tốt cho ta thực hiện đánh tiêu diệt bên ngoài công sự. Hiện tại, ta có khó khăn hơn một chút là Sư 3 của ta đã chuyển lên để trực tiếp phối hợp với chiến trường Nam Tây Nguyên. Ta phải chủ động kéo địch ra từng bước, tuỳ sự phản ứng của chúng mà ta có thể diệt gọn từng trung đoàn rồi chuyển sang tiêu diệt, xoá sổ toàn bộ Sư đoàn 2 của chúng.

        - Anh tính toán vậy thì tôi tin rồi. Nêu biết cách đánh thì chúng ta tuy không đông hơn địch nhưng thế chúng ta mạnh, chúng ta sẽ thắng. Như cách tính của anh thì địch khó thoát, vả lại, anh đã dành nhiều thời gian vừa qua cho cán bộ các cấp đi nghiên cứu khu chiến, cho bộ đội luyện tập.

        - Vâng! Tôi đã dự kiến trước sau, sớm muộn ta cũng phải giải quyết với địch ở khu chiến này.

        Nắng xuân trải rực rỡ trên đường. Lòng hai ông rộn rã, xôn xao như gió xuân.

        Cả hai ông đều hiểu rằng cuộc thử thách có một không hai đang chờ đợi...

         

        Về tới sở chỉ huy Sư đoàn, Sư trưởng Nguyễn Chơn thấy cán bộ cấp trưởng từ tiểu đoàn trở lên, theo lệnh ông đã có mặt. Chưa kịp nghỉ ngơi, Sư trưởng Nguyễn Chơn và Quyền Chính ủy Mai Thuận bắt tay vào công việc ngay. Tất cả đứng quanh sa bàn khu chiến Tiên Phước - Phước Lâm. Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        - Mọi công việc chính trị đồng chí Mai Thuận sẽ phổ biến tới các đồng chí. Tôi xin đi thẳng về mặt quân sự.

        Sau khi trình bày xong ý định của Trung ương, Khu ủy và Quân khu ông nói tiếp:

        - Toàn cụm phòng thủ của địch có 77 cứ điểm. Chúng chia thành ba khu: Chi khu quận lỵ Tiên Phước, chi khu quận lỵ Phước Lâm, dãy điểm cao Suối Đá trong đó còn 33 ấp chiến lược và 10 khu dồn dân. Trong ba khu phòng thủ thì khu Tiên Phước là trung tâm, là then chốt. Địch để mất Tiên Phước thì các khu phòng thủ khác khó có thể giữ. Chắc là các đồng chí cũng đều nhận định như tôi. Tuy vậy, khu vực Suối Đá củng khá quan trọng. Đây là dãy điểm cao nối tiếp nhau, gồm điểm cao Suối Đá, Núi Sấu, Dãy Thám, Dương Húc, Dương Bà Quân... Nó là tấm lá chắn cho toàn bộ khu vực Tiên Phước - Phước Lâm. Dãy điểm cao này chang khác gì dãy điểm cao Ngọc Tụ, Ngọc Rinh Rua, Ngọc Bờ Biêng và Đắc Mót đôi với Đắc Tô - Tân Cảnh - Plây cần... Nếu ta không tỉnh táo, vội vàng đưa quân vào khu vực này thì chúng từ trên cao vừa không chế bằng hoả lực vừa đánh thúc xuống phía sau lưng ta, biến chúng ta nằm trong thế trên đe dưới búa. Địch giữ được dãy điểm cao Suối Đá là giữ được mối liên hoàn giữa Tam Kỳ và Tiên Phước, Phước Lâm, kể cả khi địch dùng nó để làm bàn đạp phản kích lại ta, phản kích không thành thì cũng trở thành tuyến ngăn chặn chúng ta tiến xuống Tam Kỳ. Đối với chúng ta, làm chủ khu vực Suối Đá là đã bít được cửa, khoá chặt toàn bộ lực lượng địch để tiêu diệt. Với tuyến phòng thủ này, đơn vị nào được giao tiến công thì phải chú ý địch đông, phòng thủ chặt, công sự vững chắc. Nhưng, cái yếu của chúng ở khu chiến này là chốt giữ ở đây toàn lính bảo an, dân vệ nên sức chiến đấu thấp, dễ tan vỡ trước thê tiến công áp đảo của ta. Từ nhận định trên, Quân khu cho phép sư đoàn ta giải quyết trong 7 ngày, nhưng với tinh thần và thời cơ cho phép, tôi và anh Thuận đã quyết định rút xuống 24 giờ. Đây cũng là thể hiện cụ thể hóa tinh thần của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương trong hội nghị mở rộng vừa rồi. Chúng ta phải chiến đấu với tốc độ một ngày bằng hai mươi năm, quyết không được bỏ qua thòi cơ ngàn năm có một.

        Sư trưởng Chơn dừng lại, cầm chiếc thước chỉ vào sa bàn, nói tiếp:

        - Các đơn vị được phân công mục tiêu đánh địch chú ý: Trung đoàn 31 và Trung đoàn 38 có nhiệm vụ tiêu diệt chi khu quân sự quận lỵ Tiên Phước. Lữ đoàn 52 tiến công tiêu diệt cụm phòng thủ Suối Đá. Trung đoàn 36 diệt cứ điểm Hàn Thôn, đồng thời bao vây và bức hàng quận lỵ Phước Lâm khi các đơn vị bạn bắt đầu giải quyết cơ bản xong mục tiêu trọng điểm, then chốt chủ yếu... Riêng Trung đoàn 1 Ba Gia làm nhiệm vụ dự bị chiến dịch. Trung đoàn pháo binh 572 của quân khu chi viện hoả lực cho Lữ đoàn 52. Trung đoàn pháo 368 của sư đoàn trực tiếp chi viện cho các trung đoàn 31 và 38. Trung đoàn pháo cao xạ của quân khu tập trung đảm bảo đội hình chiến đấu cho các đơn vị đánh Tiên Phước và Suối Đá. Tiện thể tôi cũng báo tin với các đồng chí, những ngày qua lực lượng hậu cần, vận tải, công binh làm việc hết sức khẩn trương, khẩn trương chưa từng thấy để hoàn thành vận chuyển vũ khí, đạn dược và mở đường cho xe pháo vào chiếm lĩnh trận địa. Riêng việc mở đường sư ta đã huy động 11 ngàn công để sửa chữa và làm mới các tuyến đường từ An Tráng qua xã Phước Hà, Phước Cẩm lên điểm cao 228 Núi Vú rồi băng ngang qua Phước Sơn đến Trà Vu. Dòng sông Khang cũng được tận dụng, thuyền bộ đội, dân công tấp nập xuôi ngược suốt ngày đêm. Từ đồng chí Chủ nhiệm công binh đến các trợ lý không lúc nào vắng mặt trên các tuyến đường của dân công và các đơn vị vận chuyển của sư đoàn...

        Nhìn qua một lượt, thấy mọi người đều phấn chấn, thể hiện sự rạng rỡ chưa từng thấy, Sư trưởng Nguyễn Chơn kết thúc phần giao nhiệm vụ cho các đơn vị:

        - Tôi cũng xin tóm tắt vài nét về âm mưu chung của địch. Trên cho biết, trong khi kế hoạch trọng đại của chúng ta đang triển khai để chuẩn bị cho cuộc tiến công và nổi dậy thì Nguyễn Văn Thiệu, Trần Thiện Khiêm, Đặng Văn Quang... đang phải đề phòng đảo chính lật đổ của cánh Nguyễn Cao Kỳ, nên cùng một lúc chúng phải vừa đối phó với ta lại vừa đối phó giữa chúng với nhau. Thiệu và đồng bọn nhận định trong năm 1975 này, ta có khả năng đánh lớn nhưng cũng chỉ lớn hơn năm 1974 chút đỉnh, không như 1968 và mùa khô 1972. Chúng cho rằng đó không phải là năm chẵn của chu kỳ 4 năm một lần (1964 - 1968 - 1972), rằng ta chưa đủ sức để mở các trận đánh lớn vào thành phố và thị xã, dù có đánh vào cũng chưa đủ sức để mở các trận đánh lớn, chưa đủ sức giữ, chỉ tổn hao lực lượng mà thôi. Riêng chiến trường Khu 5, Thiệu phán đoán ta sẽ đánh chiếm Kon Tum, tiến công nổi dậy đế giành thêm nửa triệu dân trên các tỉnh đồng bằng ven biển. Từ nhận định này, Nguyễn Ván Thiệu đã lệnh cho các quân khu, quân đoàn chủ động ra quân trước nhằm ngăn chặn kế hoạch của ta. Biết vậy, ta cũng dùng một số đơn vị nhỏ hoạt động đánh địch kìm chân, giữ chân Sư đoàn 3 ngụy... Các trung đoàn 36, 38 của ta, sư đoàn chủ trương đánh địch kéo dài trên các khu vực Văn Chỉ, Kỳ Vì, Núi Giai, Lạc Sơn. Bắt Sư đoàn 3 ngụy phải giam chân ở Trung Phưốc -   Quế Sơn. Đó cũng là cách nghi binh của chúng ta. Chờ tiếng súng nổ ra trên toàn chiến trường...

        Cuộc họp kết thúc chóng vánh sau những nội dung quán triệt ngắn gọn của Quyển Chính ủy Mai Thuận vế nội dung hội nghị Khu ủy, Quân khu ủy mở rộng và nghị quyết Đảng ủy Sư đoàn... Cán bộ các cấp đều giơ tay thề quyết tâm chiến thắng trong trận quyết chiến cuối cùng vói quân thù. Hội nghị cất cao bài ca Giải phóng miền Nam. Khó có nỗi rạo rực nào bằng nỗi rạo rực trước giờ ra trận của đoàn quân anh hùng bách chiến bách thắng như lúc này. Tất cả vội vã trở về đơn vị chờ giây phút ra quân...

        Trong chiến tranh, nếu người chỉ huy nào nắm chắc tình hình địch ta, dự kiến và biết làm chủ mọi tình huống thì ít khi gặp bất ngờ. Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn là một vị chỉ huy như thế. Tại sở chỉ huy tiền phương Sư đoàn 2 ở chân núi Dương Côn đêm 8 tháng 3 năm 1975, Sư trưởng Nguyễn Chơn liên tiếp nhận được tin từ các đơn vị báo cáo về. Tất cả các đơn vị chiến đấu đã chiếm lĩnh trận địa chờ giờ G nổ súng.

        Trời vừa sáng, cả Sở chỉ huy Sư đoàn rộn ràng hẳn lên khi đồng chí Trưởng ban quân báo sư đoàn bước vào xin gặp Sư trưởng gấp. Mọi cán bộ, sĩ quan đểu phán đoán chắc là có điều gì hệ trọng xảy ra.

        Đồng chí sĩ quan quân báo nói dõng dạc:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng!

        - Có việc gì gấp phải không?

        - Vâng ạ.

        - Được! Đồng chí cứ bình tĩnh uống nước. Đồng chí Chu đâu hè?

        - Dạ có em đây thủ trưởng.

        - Bây giờ cậu mời anh Hoàng Bình, anh Mai Thuận đến chỗ tôi.

        - Rõ!

        Mấy phút sau, thấy Bộ chỉ huy Sư đoàn đã đầy đủ, Sư trưởng Nguyễn Chơn nói với người sĩ quan quân báo:

        - Bây giờ đồng chí báo cáo tình hình gấp để các đồng chí trong Bộ chỉ huy Sư đoàn cùng nghe.

        - Rõ! Báo cáo các thủ trưởng! Chúng tôi vừa nhận được tin kỹ thuật của địch, sau đó Quân khu cũng báo xuống: 9 giò sáng nay ngày 9 tháng 3, Liên đoàn biệt động quân 12 ngụy từ căn cứ Phú Lộc phía Bắc Đà

        Nẵng đang chuyển quân về phía Nam. Đơn vị đầu tiên của liên đoàn địch đã vào đến căn cứ Tuần Dưỡng, các tiểu đoàn khác của liên đoàn đang tiếp tục hành quân theo. Báo cáo hết.

        Người si quan quân báo vừa lui ra, Quyền Chính ủy Mai Thuận nói:

        - Sao đột nhiên chúng lại điều Liên đoàn 12 này vào Tuần Dưỡng, sát nách khu chiến của ta? Có phải kế hoạch của ta đã bị lộ không?

        Tất cả nhìn Sư trưởng Nguyễn Chơn. Sư phó Hoàng Bĩnh tiếp lời Quyền Chính ủy Mai Thuận:

        - Tôi cũng nghiêng về khả năng bị lộ, nhưng nếu bị lộ biết ta mở cuộc tiến công vào Tiên Phước - Phước Lâm - Suối Đá thì địch đã làm ầm lên rồi, không đòi nào lại lặng im như tờ thế?

        Quyền Chính ủy Mai Thuận là một người cao lớn. Ông vốn là một cán bộ từng trải trên chiến trường cùng Sư trưởng Nguyễn Chơn... Khi Quân khu quyết định thành lập Sư đoàn 711, đồng chí Hoàng Anh Tuấn, Tham mưu trưởng Quân khu được chỉ định làm sư trưởng. Ông Tuấn là thương binh bị hỏng một mắt từ thời chống thực dân Pháp nên hạn chế khi thị sát khu chiến ban đêm. Bởi vậy, chỉ huy Sư đoàn 711 một thời gian ông Tuấn được điều đi tham gia hội nghị Pari, ông Chơn được điều về làm sư trưởng Sư đoàn 711. Trong cuộc tiến công trên một khu chiến rộng tháng 8 năm 1972. Ngô Quang Trưởng buộc phải đưa Sư đoàn 2 ngụy thiếu gồm sở chỉ huy sư đoàn cùng trung đoàn 5 và 6, 2 liên đoàn 11 và 12 biệt động quân vào giải toả. Địch không giải toả được đường số 1 và phản kích lấy lại các cứ điểm đã mất. Địch lại tăng viện các tiểu đoàn 60, tiểu đoàn 61 quân biệt động, tiểu đoàn 2 trung đoàn 5 và 4 pháo 105mm. Cuộc phản kích tiếp tục bị đập tan, chúng lại đổ thêm tiểu đoàn 77 biệt động quân, tiểu đoàn 3 trung đoàn 5 tiếp tục phản kích... Trận đánh đang diễn ra căng thẳng, B52 trút bom không ngớt. Và, một tổn thất to lớn đã đến với Sư đoàn 2. Toàn bộ sở chỉ huy sư đoàn trúng bom B52. Sư trưởng Dương Bá Lợi (được đề bạt thay Sư trưởng Nguyễn Chơn) cùng Sư đoàn phó Hoàng Thi, Tham mưu trưởng Trần Quang Lập... và nhiều cán bộ Sư đoàn 2 hy sinh...

        Trong khoảng khắc này Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn chợt nhớ lại thòi kỳ ấy... Liệu tình hình của trận chiến đấu sắp diễn ra có giống ngày ấy không? Sau khi suy nghĩ thấu đáo Sư trưởng Nguyễn Chơn cho rằng tình hình bây giờ đã hoàn toàn khác trước... Trong lòng ông dậy lên nỗi thương nhớ da diết đối với Dương Bá Lợi, Trần Quang Lập... những người đồng đội suốt bao năm đã sát cánh cùng ông làm nên bài ca chiến thắng oanh liệt của Sư 2. Họ đã kế tiếp xuất sắc sự nghiệp của Sư trưởng Lê Hữu Trữ và Chính ủy Nguyễn Minh Đức... để viết nên bản anh hùng ca của sư đoàn. Hai lần bộ chỉ huy sư đoàn hy sinh, thật đau xót vô cùng. Anh em đã ngã xuống cho ngày chiến thắng cận kề hôm nay. Thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn im lặng, tất cả đều tưởng ông đang lo lắng, sợ kế hoạch trong 7 ngày rút xuống 24 tiếng đồng hồ không thực hiện được, nhất là Quyền Chính ủy Mai Thuận. Chợt Sư trưởng Nguyễn Chơn đứng thẳng lên, nói:

        - Ngô Quang Trưởng điều Liên đoàn biệt động số 12, lực lượng cơ động chuyên đi chữa cháy vào Tuần Dưỡng để làm gì? Vì sao mà chúng lại điều bọn này vào đây? Tất cả không có gì ngoài dự kiến mà tôi đã nói với anh Thuận. Những trận chiến đấu lẻ tẻ vừa qua khi bước vào đầu tháng 3 của ta như: đánh kho đạn Sũng Mây, đánh bãi đỗ xe Xuân Thiều, phá cầu Trắng... đánh vào Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 56, Sư đoàn 3 ngụy ở vùng B Đại Lộc, trận đánh vào sân bay Quảng Ngãi... có tác dụng kiềm chế, nghi binh buộc địch phải đốỉ phó khắp nơi. Đến ngày 9 tháng 3 năm 1975, chúng mới nhận ra được những nơi ấy không phải là hướng tấn công chính nên vội vã đưa Liên đoàn biệt động 12 từ Đà Nẵng vào để tăng cường cho Tiên Phước. Nhưng tội nghiệp cho tên Trưởng, hắn muộn mất rồi. 4 giờ 30 phút sáng mai ta đã đồng loạt nổ súng, chỉ 2 tiếng sau khi tiếng súng khai trận ở Buôn Ma Thuột. Sau khi phát lệnh nổ súng, chúng ta sẽ giải quyết trọn vẹn toàn khu chiến chỉ trong vòng 24 tiếng. Trong 24 tiếng thì liệu Liên đoàn 12 đã vào hết Tuần Dường chưa? Nếu chúng vào hết thì làm được gì. Nếu sau khi ta giải quyết xong mọi việc mà Liên đoàn biệt động quân 12 chui vào khu chiến của ta thì chẳng khác gì con sói lọt vào giữa đàn sư tử...

        - Đúng thế! Đúng thế! Sư trưởng Nguyễn Chơn phân tích rất rõ chúng ta yên tâm rồi. Âm mưu của tên Trưởng sao qua mắt được Sư trưởng Nguyễn Chơn? Liên đoàn 12 chứ mấy liên đoàn nữa cũng chẳng ăn nhằm gì. Ta giải quyết khu chiến xong, dù là Liên đoàn 12, Sư 2 ngụy hay đơn vị dù cũng đến để nộp mạng. Ta khỏi mất công đi nghiên cứu khu chiến, khỏi đi tìm chúng mất thòi gian. - Sư phó Hoàng Bình phấn chấn nói.

        Quyền Chính ủy Mai Thuận cười ha hả:

        - Cậu được dịp nói trạng. Lúc Sư trưởng Nguyễn Chơn chưa nói thì cậu đã đổ mồ hôi hột rồi.

        - Vâng! Phân tích đúng sao có thể ngồi im được chính ủy? Nói để phát huy khí thế chứ.

        Sau khi thống nhất nhận định, đánh giá những diễn biến của tình hình địch trên khu chiến, Bộ chỉ huy Sư đoàn phân công nhau tiến hành kiểm tra công việc chuẩn bị tận các đơn vị chủ chốt và quan trọng của trận đánh. Bây giờ mọi cán bộ trong Bộ chỉ huy Sư đoàn mới thấm hiểu vì sao Sư trưởng của mình quyết định từ 7 ngày rút xuống 24 tiếng đồng hồ. Ông Thuận bày tỏ sự khâm phục: 

        - Nếu hôm ở Bộ Tư lệnh Quân khu, tôi cản anh, phải kéo dài thời gian 7 ngày thì chúng ta vừa phải giải quyết khu chiến vừa phải đánh địch phản kích với lực lượng lớn. Bởi 7 ngày, địch có đủ thời gian để điểu động binh lực lớn đến phản kích lại chúng ta. Chúng ta cùng một lúc phải chịu hai gánh nặng. Tôi gửi trọn niềm tin vào anh là hoàn toàn chính xác...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn chậm rãi nói:

        - Anh Hoàng Bình và anh Mai Thuận xuống các đơn vị, nếu anh nào xuống Trung đoàn 38, sau khi diệt xong các cứ điểm địch, cho tổ chức ngay tuyến ngăn chặn từ Dương Côn đến Hô Bạch, sẵn sàng đánh địch từ Cẩm Khê lên. Tôi đã đề nghị pháo của Quân khu lệnh cho các đơn vị pháo dự bị chủ động bắn vào Tuần Dưỡng đánh đòn phủ đầu khi tiếng súng của ta khai trận. Phải bắn cấp tập làm tan đội hình địch, để chúng không còn khả năng phản kích khi chúng ta chưa dứt điểm xong khu chiến...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nhìn đồng đội ra đi, càng mong tròi chóng tối để các đơn vị của sư đoàn tiếp cận mục tiêu chờ giờ nổ súng. Đêm đã sang khuya, ông tranh thủ ngả lưng xuống chiếc võng rồi chợp mắt lúc nào không biết. Mặc dù ông đã dặn chiến sĩ công vụ Nguyễn Hữu Chu và Trưởng ban tác chiến Trần Suyển (thay ông Phan Thanh Dư) sắp đến giờ G báo cho ông, nhưng ông đã thức trước khi hai người kịp gọi ông dậy. Ông nhìn đồng hồ, bước ra cửa công sự:

        - Suyền ơi!

        - Dạ có!

        - Cậu đã chuẩn bị cho bắn pháo lệnh chưa?

        - Dạ đang chờ lệnh thủ trưởng!

        - Cho bắn thôi!

        Trưởng ban tác chiến Trần Suyển nhìn đồng hồ. Đúng 4 giờ 30 phút, hai viên đạn màu xanh, đỏ lập tức vút lên tròi, xé màn đêm dày đặc. Tiếng súng khắp nơi vang lên, dồn dập trút lửa đạn vào đầu giặc. Từ điểm cao Núi Vú, Núi Ngọc, Dương Côn, Suối Đá, Núi Vỹ đến quận lỵ Tiên Phước - Phước Lâm, từ các cứ điểm Trung Liên, đồi Đá, đồi Không Tên đến Dương Ươi, Hố Tre, điểm cao 215... Khu chiến rộng 200 cây số vuông bỗng sôi lên sùng sục bởi tiếng nổ dồn dập, ánh chớp loé sáng... Trên đài quan sát, Sư trưởng Nguyễn Chơn không rời mắt khỏi khu chiến. Ông thấy lòng nhẹ nhõm vì tiếng súng chông trả và pháo phản kích của địch rất yếu ớt. Ông hiểu, địch khắp các mục tiêu đã bị đè bẹp ngay từ đầu. Trưởng ban tác chiến Trần Suyển bước đến báo cáo:

        - Báo cáo thủ trưởng!

        - Có tin các nơi báo về rồi à?

        - Dạ có rồi ạ. Tôi đã sơ bộ tổng hợp, báo cáo để thủ trưởng khỏi mong.

        - Ừ tốt rồi. Mọi người nói "Nhanh như Trần Suyền" cũng phải!

        - Dạ... Thủ trưởng ơi! Nhanh là do anh em đánh nhanh chứ có phải do tôi tổng hợp nhanh đâu thủ trưởng?

        - Ờ... do cả hai chỗ! Thôi cậu nói đi! Tó đang nóng ruột chờ tin tức đây.

        - Dạ, ăn chắc rồi thủ trưởng ạ! Sau khi giờ G vừa điểm, ở hướng chủ yếu, một tiểu đoàn và một đại đội tăng cường của Trung đoàn 38 đã nhanh chóng đè bẹp địch, quét sạch quân địch ở các điểm cao Núi Vú, Núi Ngọc, Dương Côn... Cùng lúc, Tiểu đoàn 40 Trung đoàn 1 Ba Gia nhanh chóng triển khai đội hình từ điểm cao 310 đến điểm cao 269, hình thành thế chia cắt quân địch. Lúc này Tiểu đoàn 6 Trung đoàn 38 cũng đã diệt xong quân địch ỏ Hố Bạch và chiếm giữ các điểm cao từ Hố Bạch đến Suối Đá, Núi Vỹ đang tổ chức tuyến chốt chặn, sẵn sàng đánh địch phản kích từ Tuần Dưỡng lên. Hiệp đồng chiến đấu với Trung đoàn 38, hai tiểu đoàn 7 và 9 của Trung đoàn 31 đã tiêu diệt xong cứ điểm Suối Đá, Trung Liên, đồi Không Tên, Dương Ươi, Hố Tre, điểm cao 215...

        - Tốt!

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Lúc này, các tiểu đoàn 8 và 9 Lữ đoàn 52 cũng đang dồn dập tấn công tiêu diệt nốt quân địch trên các cứ điếm Gò Hàn, Cù Lao, Thôn Một, Phước Tiên, Dương Ông Lựu, Núi Vỹ, đồi Đất Đỏ, Dẫy Thám, Hòn Nhọn, Dương Huê. Tiểu đoàn 10 của

        Lữ đoàn 52 đánh chiếm xong các cứ điểm cửa rừng, Đèo Liêu... còn Tiểu đoàn 2 đã đánh chiếm Hàn Thôn. Như vậy khu vực Phước Lâm đã giải quyết xong...

        - Vậy là thế trận phòng thủ liên hoàn chặt chẽ của Ngô Quang Trưởng đã bị đập nát. Tính đến lúc này, quân ta đã tiêu diệt hết cả 23 cứ điểm rồi phải không đồng chí Suyền?

        - Dạ đúng ạ!

        - Vậy chúng ta mới chỉ mất hơn 4 giờ chiến đấu. Chúng ta đã hoàn thành việc vây chặt, cài chặt cánh cửa chiến dịch. Thời cơ dứt điểm mục tiêu chính đã bắt đầu được rồi phải không?

        Trưởng ban tác chiến Trần Suyền nhanh nhẹn đáp:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng đúng thế! Theo phương châm của sư đoàn đặt ra, đưa pháo lên cao, vào sâu, bắn thẳng trước khi các đơn vị bộ binh nổ súng...

        - Đúng! Đúng! Pháo bắn thẳng là truyền thống của sư đoàn ta.

        Cùng với pháo, Tiểu đoàn 15 công binh cũng đồng thời san lấp những đoạn đường cuối cùng gần căn cứ địch cho tất cả các đơn vị pháo vào trận địa. Báo cáo thủ trưởng, các đơn vị pháo của sư đoàn và trực thuộc đều báo cáo vào lúc 9 giờ sáng hôm nay ngày 10 tháng 3, các loại pháo đều đã kéo vào trận địa như dự định. Trong đó pháo 85, 105 và 122 mm hiện đã kéo lên đến Núi Vú và Hàn Thôn mà quân địch vừa bị tiêu diệt xong. Đồng chí chỉ huy pháo cho biết, hiện pháo đang hạ nòng sẵn sàng đợi lệnh bắn thẳng vào từng mục tiêu ở cao điểm 211 và quận lỵ Tiên Phước. Theo hợp đồng, khi Lữ 52 diệt xong căn cứ Suối Đá, đánh chiếm xong trận địa pháo của địch, Trung đoàn 31 mới đánh quận lỵ Tiên Phước cao điểm 211, nhưng sau khi ta đánh chiếm một loạt vị trí vòng ngoài...

        - Mình biết! Mình biết! Mình và anh Thuận đã dự kiến chỉ cần đánh tới mức đó thì địch bên trong Tiên Phước đã bắt đầu hoang mang, dao động và xáo trộn mạnh. Bởi vì, chúng chẳng còn gì bảo vệ, lớp áo giáp ta lột sạch rồi...

        - Vâng! Bọn địch ở quận Tiên Phước cũng như bọn ngụy quyền đang nhốn nháo. Hiện thủ trưởng Hoàng Bình...

        - Tôi biết rồi! Tôi vừa lệnh cho anh Hoàng Bình, cho Trung đoàn 31 tiến công điểm cao 211 trước.

        Điểm cao 211 là cứ điểm then chốt, bảo vệ phía Bắc Tiên Phước, cách Tiên Phước chỉ hơn một cây số. Địch lợi dụng các mỏm đá nhô ra từ phía Tây để xây thêm một số tiền đồn bảo vệ cứ điểm chính và quận lỵ. Khu trung tâm cụm cứ điểm có 42 lô cốt và gần 30 nhà lính kiến trúc nửa chìm, nửa nổi, hoặc một phần nổi hai phần chìm. Cứ điểm nào xung quanh cũng có từ 3 đến 5 lóp rào thép gai bùng nhùng...

        Sau khi nhận thông báo của Quân khu về tình hình chiến sự diễn biến như thần tốc trên toàn chiến trường miến Nam và lời động viên khích lệ chiến công ban đầu của Bộ tư lệnh Quân khu, Sư trương Nguyễn Chơn lệnh cho hai trận địa pháo ở Núi Vú và Hàn Thôn:

        - Các đồng chí cho pháo hạ nòng bắn thảng vào các mục tiêu trên cứ điểm 211, trút đạn dồn dập vào đầu chúng. Thấy địch tê liệt, lập tức dừng lại, để các đơn vị bộ binh làm nhiệm vụ.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lệnh cho pháo xong, liền quay lại nghe thông báo tin tức từ trên xuống, và từ các đơn vị lên... Đã quá 16 giờ. Ông thấy nóng ruột, liền gọi điện cho Trung đoàn bộ binh 31 đang làm nhiệm vụ đánh chiếm quận lỵ Tiên Phước:

        - Trung đoàn 31!

        - Có! Tôi Phạm Đức Tiệp - Trung đoàn trưởng trung đoàn 31 đang chờ lệnh thủ trưởng!

        - Trung đoàn tổ chức đột phá, tình hình thế nào rồi?

        Tiếng bom tiếng pháo át cả tiếng Trung đoàn trưởng Tiệp. Chờ giây lát Trung đoàn trương Tiệp nói tiếp:

        - Báo cáo! Sau khi pháo ngừng bắn, tôi lệnh cho Tiểu đoàn 8 đang đứng chân ở ấp Phước Hoà nhanh chóng chia thành hai mũi, vận động theo chiến thuật nhảy cóc, bỏ qua các ấp chiến lược, tổ chức đánh chiếm các cứ điểm. Hiện đã chiếm xong tiền đồn Đồi Tranh, Yên Sơn ở phía Bắc và phía Tây cụm cứ điểm 211. Địch ở 211 lập tức ở vào thế hoàn toàn bị cô lập. Hơn một nửa lô cốt, công sự và nhà lính đã bị pháo ta bắn sập, bắn cháy. Địch trong các đồn bốt hoảng hốt tìm đường chạy về quận lỵ. Báo cáo thủ trưởng, vào lúc 13 giờ 15 phút, Đại đội 5, Đại đội 7 Tiểu đoàn 8, từ hai hướng cửa mở bắt đầu đánh thốc vào trung tâm nhưng bọn địch ỏ hướng Tây Nam lợi dụng địa hình có dốc dựng đứng, dùng hoả lực bịt kín mọi đường tiến của ta.

        -  Các đồng chí đã giải quyết thế nào rồi?

        ' - Báo cáo thủ trưởng! Sau khi gặp tình huống bất ngờ, tôi cho bộ đội tạm dừng tấn công đồng thời tôi đã kịp lệnh cho Đại đội 5 ở đồi Yên Sơn dùng hoả lực, tập trung bắn hạ từng lô cốt. Anh em ta bắn rất giỏi thủ trưởng ạ. Cứ một quả đạn diệt một lô cốt. Riêng khẩu đội B41 của pháo thủ Nguyễn Xuân Tình lần lượt dập tắt tất cả số hoả điểm còn lại. Hoả lực mạnh của pháo cùng với chiến thuật đánh vòng táo bạo, mưu trí của các đơn vị bộ binh, đến 13 giờ 30 phút chúng tôi đã kết thúc trận đánh. Như vậy hệ thống phòng ngự vòng ngoài, điểm rắn nhất của địch đã bị đập vỡ. Các chiến sĩ Đại đội 5 Tiểu đoàn 8 đã xung phong mãnh liệt, đánh chiếm khu trung tâm và sở chỉ huy địch một cách nhanh chóng. Tiểu đội thọc sâu của Đại đội 7 Tiểu đoàn 8 đã kịp vận động lên cắm lá cờ chiến thắng trên nóc hầm sở chỉ huy địch. Toàn bộ quân địch ở cụm cứ điểm 211 trực tiếp bảo vệ quận lỵ đã bị tiêu diệt. Hai máy bay A37 cất cánh từ sân bay Chu Lai bay đến, gặp hoả lực ta, chúng trút mấy loạt bom vu vơ rồi cúp đuôi chạy... Như chiếc bánh, chúng ta đã ăn hết phần bột rồi, chỉ còn phần nhân nữa thôi, đó là quận lỵ Tiên Phước.

        - Ờ phải! Phải! Mình cũng vừa nhận được tin tình báo kỹ thuật, tên quận trưởng Tiên Phước điện về Tam Kỳ cấp báo tỉnh trưởng xin chạy về Tam Kỳ.

        - Nhưng...

        - Nhưng sao cậu nói tiếp đi!

        - Dạ báo cáo! Nhưng hắn còn đường nào nữa đâu thủ trưởng? Hiện tại...

        - Ờ mình hiểu rồi! Trung đoàn 31 đã áp sát quanh . quận lỵ, chúng còn đường đâu mà chạy!

        - Vâng! Tiểu đoàn 7 và Đại đội 11 Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 31 đã khép chặt vòng vây quận lỵ. Đại đội 5, Tiểu đoàn 8 trên cao điểm 211 đã băng xuống, cả ba mũi đánh thốc thẳng vào quận lỵ.

        - Đã giải quyết xong chưa? Còn gì khó khăn không?

        - Dạ có gì khó đâu, thủ trưởng? Khẩu đội ĐKZ82 của Tiểu đoàn 7 chỉ 2 viên đạn đã bắn tung lô cốt bảo vệ công chính phía Tây Bắc quận lỵ. Đại đội 1, Đại đội 3 do đồng chí Từ Ngọc Thạch, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7 trực tiếp chỉ huy đã nhanh chóng đánh thẳng vào trung tâm phòng thủ của địch. Cùng lúc, Đại đội 11 Tiểu đoàn 9 từ phía Đông Nam đánh lên, Đại đội 5 Tiểu đoàn 8 từ phía Bắc đánh vào. Quân ta tiến đến đâu quân địch tan tác đến đấy. Dạ, bây giờ là 16 giờ, Trung đoàn 31 chúng tôi đã làm chủ hoàn toàn quận lỵ Tiên Phuớc. Lá cờ quyết chiến quyết thắng của ta đã phấp phới bay trên nóc nhà chỉ huy của tên quận trưởng...

        - Hoan hô các cậu. Mình sẽ tranh thủ xuống trung đoàn. Chú ý bảo vệ và vận động nhân dân nổi dậy làm chủ quận lỵ, thị trấn, hỗ trợ du kích, bộ đội địa phương tổ chức bố phòng sẵn sàng đánh trả địch phản kích...

        Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn tiếp tục nghe báo cáo của các đơn vị đánh chiếm quận lỵ Phước Lâm, Suối Đá. Ở Phưóc Lâm, quân ta đã chiếm quận lỵ một cách dễ dàng. Tiểu đoàn 10 sau khi diệt các cứ điểm Cửa Rừng, Đèo Liêu, Hòn Ghềnh lập tức nhanh chóng phát triển vây chặt quận lỵ. Căn cứ bảo vệ mạnh nhất, rắn nhất, chỗ dựa chủ yếu của địch ỏ căn cứ 211 đã bị tiêu diệt nên bọn địch trung tâm quận lỵ cũng tự tan rã. Ngụy quân ngụy quyền trong quận nhộn nhạo, bỏ chạy tán loạn. Tiểu đoàn 10 vừa bắt tù binh vừa kiểm soát quận lỵ, treo cờ chiến thắng đúng 16 giờ như đã hứa với Sư đoàn.

        Lữ đoàn 52 báo cáo về:

        - Lữ đoàn 52 xin báo cáo, đúng 16 giò toàn bộ các cứ điểm của đich đã hoàn toàn bị tiêu diệt.

        - Tốt! Tiếp tục phương án sẵn sàng tiêu diệt bọn địch phản kích. Tên tướng Trần Văn Nhật theo lệnh của Ngô Quang Trưởng đang vội vàng đưa Trung đoàn 5 và các tiểu đoàn biệt động quân 37, 39 triển khai ở núi Ngọc Bích cùng 9 tiểu đoàn địa phương làm thành tuyến phòng thủ cẩm Khê - Quán Rường...

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn trút một hơi thở khoan khoái...

        Chuông điện thoại lại reo vang. Trưởng ban tác chiến Trần Suyển vội bước đến trước mặt ông:

        - Dạ, báo cáo thủ trưởng! Có điện của Quân khu, thủ trưởng Mân muốn gặp thủ trưởng:

        - Ờ! Cậu đưa máy đây.

        Mới cầm máy lên, Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nghe Tư lệnh Quân khu Chu Huy Mân cười vui vẻ, hỏi:

        - Thê nào ăn chắc rồi chớ?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Chắc hơn cua gạch!

        - Mình đã nghe Phòng Tác chiến báo cáo. Mình muốn biết tình hình hiện tại còn phải giải quyết mục tiêu nào nữa không?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Đúng 16 giờ chiều nay, trên cả ba hướng tiến công của ta đều đã dứt điểm gọn gàng. Mọi sự diễn ra nhanh hơn cả dự kiến. Mới 16 giờ, tất cả đã thắng lợi, tính ra chưa đầy 12 tiếng.

        - Nếu làm thương gia thì cậu lãi to! Từ 7 ngày...

        - Dạ có chí làm quan, có gan làm giàu chớ thủ trưỏng! Tôi cho rằng đó là sự trưởng thành vượt bậc và tiến bộ đồng đều của các đơn vị thủ trưởng ạ.

        - Đúng vậy! Bước khởi động của con đường thần tốc cuối cùng. Các cậu đã trực tiếp tham gia trên con đường thần tốc của cả dân tộc. Chỉ trong một ngày chúng ta đã giải phóng được 2 vạn dân, quét sạch toàn bộ đồn bốt.

        - Dạ cám ơn thủ trưởng!

        - Bây giờ mình nói về một số diễn biến của địch trên toàn chiến trường và tình hình chung...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn chăm chú lắng nghe, lòng rạo rực xốn xang. Nắng nhạt dần khép lại một ngày chiến thắng huy hoàng. Ông hiểu, đêm nay cả sư đoàn ông sẽ không ai ngủ. Tất cả đang chuẩn bị bước chân thần tốc của ngày mai...

        Quân khu 1 được xem là quân khu hoàn hảo, nhưng Ngô Quang Trưởng luôn cảm thấy trong lòng bất an, hắn rất khác với Phạm Văn Phú lúc làm tư lệnh. Phú chẳng bao giờ làm nổi một kế hoạch tác chiến chiến lược. Trưởng thì đâu ra đấy, hắn biết rút kinh nghiệm ở Nông Sơn - Hiệp Đức - Trung Phước và Thượng Đức sau những trận bị thua đau liểng kiểng. Hắn giao cho lực lượng thường trực thường xuyên đảm bảo vòng ngoài và dọc vùng giáp ranh Tây, Tây Nam và Tây Bắc Đà Nẵng, nhất là nơi có các Sư đoàn 2, Sư đoàn 3, Sư đoàn 304 của đối phương đang đứng chân. Hắn giao cho các lữ đoàn thủy quân lục chiến, các trung đoàn của Sư đoàn 1, Sư đoàn 2, lữ kỵ binh, lữ đoàn quân địa phương chốt đóng các địa điểm. Trong tay hắn chỉ trực tiếp nắm giữ 1 lữ đoàn dù và Liên đoàn biệt động quân số 15 dùng làm dự bị, 3 trung đoàn xe tăng, 13 tiểu đoàn pháo phân bổ rải rác theo từng hướng. Toàn bộ vỏ bọc ấy, như chiếc áo giáp che chở cho hơn 300 trung đội dân vệ, 3 vạn rưỡi phòng vệ trong quân khu... Bọn này ở bên trong, tự do hoành hành, tác oai, tác quái, đẩy mạnh bình định, ngày đêm đánh phá phong trào cách mạng... Lươn chê chạch trơn, tài chỉ huy của Trưởng chẳng hơn gì Phú. Kế hoạch của Trưởng là đem tất cả lực lượng tinh nhuệ ra dàn mỏng, giam chân khắp nơi trên các địa bàn, vì vậy địch không đủ lực lượng mạnh để đối phó kịp thòi khi tình huống bất trắc bị đối phương tấn công lớn. Nếu ở đâu đó Trưởng rút quân sẽ tạo ra một lỗ hổng lớn, và tất nhiên đối phương chẳng tha cho. Tình huống ấy tất nhiên phải đến. Đó là tình huống mà Ngô Quang Trưởng đang gặp ở Tiên Phước - Phước Lâm - Suối Đá...

        Tháng 2 năm 1975, Bộ Tổng tham mưu ngụy lệnh cho Trưởng rút hai tiểu đoàn thủy quân lục chiến trên tuyến phòng thủ Tây Bắc Huế vào Sài Gòn để làm nòng cốt cho lực lượng dự bị chiến lược. Trưởng bực bõ, tưởng thế đã xong, ai dè ngày 6 tháng 3, khi Tiên Phước, Phước Lâm, Suối Đá, cửa ngõ của Tam Kỳ sắp sửa mất thì Cao Văn Viên lại lệnh cho Trưởng phải đưa ngay sư đoàn thủy quân lục chiến vào Đà Nẵng thay thế cho sư dù, để sư đoàn dù rút về Sài Gòn. Mất sư dù thì Trưởng sắp trắng tay về lực lượng ứng chiến chiến lược. Trưởng làm mình làm mẩy để bác bỏ lệnh trên bằng cách cho bọn đàn em trong đó có tư lệnh sư dù, tư lệnh sư đoàn thủy quân lục chiến, tư lệnh các sư đoàn 1, 2, 3, các liên đoàn biệt động họp lại dưới sự đạo diễn của hắn, tất cả thống nhất ra một kiến nghị với Bộ Tổng tham mưu đòi thủ tiêu cái mệnh lệnh tai ác kia. Rằng: "Việc rút sư đoàn dù khỏi Đà Nẵng và sư đoàn thủy quân lục chiến khỏi Quảng Trị sẽ gây ảnh hưởng tâm lý bất lợi trong dân chúng và trong binh sĩ địa phương. Việc phòng thủ trở nên lỏng lẻo, không hữu hiệu"... Theo Trưởng, thì việc rút sư đoàn dù của Thiệu là do mâu thuẫn gay gắt trong nội bộ ngụy quyền. Nguy cơ một cuộc đảo chính đang đe doạ Thiệu... Nhưng, việc làm của Trưởng vô ích. Trên toàn chiến trường miền Nam, quân giải phóng lần lượt tấn công rất nhiều căn cứ. Điều người ta lấy làm ngạc nhiên là chỉ sau một ngày nổ súng, hơn một triệu quân ngụy, cùng bọn ngụy quyển và quan thầy Mỹ đã tỏ ra vô cùng bối rối. Bị mất Chúc Mao ở Thừa Thiên; Phước Lâm, Tiên Phước ở Quảng Tín, Ngô Quang Trưởng vô cùng hoảng hốt...

        Ngày 14 tháng 3, Thiệu ra Cam Ranh để gặp Phú. Ba ngày sau khi Tiên Phước, Phước Lâm rơi vào tay đối phương. Cùng gặp Phú ở Cam Ranh với Thiệu còn có Trần Thiện Khiêm - Thủ tướng, Cao Văn Viên, Đặng Văn Quang, Dương Văn Đức. Từ Plây Cu, Phú được lệnh bay về Cam Ranh. Trong điện triệu tập, Thiệu nói chỉ gặp riêng một mình Phú. Không một sĩ quan nào được đi theo. Phú chợt lo sợ, có lẽ chuyến đi này lành ít dữ nhiều. Phú tự hỏi "Thiếu gì nơi, ở các thành phố nhà cao, cửa lớn sao không gặp mà đưa hắn đến một ngôi nhà ở một nơi rất hẻo lánh để gặp. Một ngôi nhà không ai biết đến".

        Đó là một ngôi nhà nằm lọt thỏm giữa cánh rừng phi lao nhìn ra một hồ nước ngọt, gần mép biển. Một nơi mà vợ chồng Níchxơn đã lén lút sang Việt Nam như kẻ ăn trộm. Vợ chồng Níchxơn đã tắm ở đây nên bọn ngụy đã đặt cho nó cái tên "Hồ Níchxơn". Đứng về bảo mật thì Mỹ - Thiệu coi đây là nơi lý tưởng. Cam Ranh nắng rực rỡ. Gió biển lồng lộng thổi vào căn phòng lớn mà chỉ có một dúm người. Phú trộm nghĩ, chỉ sau 24 tiếng đồng hồ, Phú đã để mất trọn gói Buôn Ma Thuột nên hắn đến đây chắc là để nhận bản án tử hình của đồng bọn. Thiệu đứng trên lầu hai nhìn Phú nặng nề bước lên cầu thang.

        Tất cả mặt lạnh như đưa đám. Phú nổi hết da gà. Phú trình bày ngắn gọn.

        -  Dạ bẩm Tổng thông và các vị! Lực lượng địch ta đã biết trước có Sư đoàn 10, Sư đoàn 320, các đơn vị địa phương. Sau đó phát hiện thêm Sư đoàn 968, Sư đoàn 316, hai trung đoàn đặc công, một trung đoàn pháo, một lữ đoàn xe tăng. Tình hình các mặt trận hiện nay, đối phương đã cố đẩy Trung đoàn 45 và Liên đoàn biệt động quân 25 về hướng Thanh An, Tây Plây Cu. Nhờ có một tiểu đoàn của Trung đoàn 45 và nửa tiểu đoàn đã có sẵn ở Bầu Cạn, Tây Thanh An nên Sư đoàn 968 của đối phương không chọc thủng được phòng tuyến của ta. Phi trường Cù Hanh bị pháo kích 4 ngày liền, không có lực lượng tăng viện, tuy nhiên vẫn cố gắng cho phi trường hoạt động để tiếp tế đạn dược và nhiên liệu hàng ngày. Ở hướng Đông Đường 19 thì...

         Phú đang kể lể, chợt Khiêm hỏi:

        - Trung đoàn 28 thuộc Sư đoàn 10 có phải không?

        - Vâng! Thằng này còn ở Bắc Kon Tum. Còn ở Bình Định, Trung đoàn 141, Trung đoàn 2 và Trung đoàn 12 của Sư đoàn 3 của địch đang đánh chiếm phi trường Phù Cát, Sư đoàn 22 có thể giữ được.

        Thiệu tỏ ra sốt ruột:

        - Ông báo cáo ngay tình hình Buôn Ma Thuột đi!

        Phú vừa kể khổ vừa kể công:

        - Phía Bắc, thưa Tổng thống như thế là vững vàng - Tôi đã điều liên đoàn biệt động quân từ Kon Tum về tăng cường cho mặt trận phía Đông. Hiện nay phi trường Phụng Dục tức sân bay Hoà Bình vẫn giữ vững...

        - Không quân xuất kích 70 phi vụ một ngày, tập trung yểm trợ toi đa cho quân phòng ngự? - Thiệu cắt lời Phú.

        - Dạ yểm trợ tối đa. Ngày 11 tháng 3 họ đã thả bom làm sập Trung tâm hành quân của Sư đoàn 23 và Ban chỉ huy tiểu khu Đắc Lắc, trong khi quân ta đang kịch chiến với quân cộng sản. Lúc 16 giờ ngày 12 tháng 3 họ lại giội bom đúng vào vị trí pháo binh của ta, căn cứ trận địa pháo duy nhất còn lại của ta. Kết quả là 2 khẩu 155mm hoàn toàn bị hỏng, quân pháo chỉ còn 15 binh sĩ sống sót chạy về. Vì thế, chiến xa và bộ binh cộng sản thừa cơ tiến lên, băng qua trận địa pháo, mãi đến tối, khó khăn lắm ta mới đánh bật chúng ra được.

        Phú tưởng Thiệu mừng tán thưởng, không ngờ mặt Thiệu gằm xuống, khó nhọc lắm hắn mới ngước mắt nhìn lên bức ảnh bán thân của mình được treo trên tường chính của phòng họp. Thiệu trên ảnh trông đẹp trai, oai phong, lịch lãm còn Thiệu hiện đang bằng xương bằng thịt ngồi đây mặt chảy xệ mắt rũ xuống đến thiểu não.

        Hôm trước, hắn được tin tảng đá nhọn như mũi dao ở ngay trước cửa ngôi chùa mẹ hắn đang trụ trì bị võ. Ngôi chùa này thường xuyên có 30 lính mặc quân phục trắng canh gác ở làng Tri Thủy, cạnh cảng Ninh Chữ. Viên đá trước cổng chùa bỗng dưng bị sét đánh vỡ đôi đổ ụp xuống trước khi hắn lên máy bay đi Cam Ranh.

        Hắn cho mấy thầy chiêm tinh đến xem để biết vận mệnh của hắn trong những ngày tới. Một ông thầy đã nói điểm gở: "Thời gian đã hết!" Hắn tự hỏi: "Thế là thế nào nhỉ?". Bỗng một hồi chuông buông lỏng giữa canh trưa. Hắn là người mộ đạo, hắn hỏi Viên. "Đây là tiếng chuông cầu kinh hay tiếng chuông báo hiệu sự sụp đổ của chúng ta?"...

        - Mất Buôn Ma Thuột thì phải tìm cách lấy lại, còn quân trù bị để tăng cường cho Quân đoàn 2 không? - Thiệu hỏi:

        - Thưa! Sư đoàn 22 bị dàn mỏng quá rồi, không có quân dự bị.

        - Trung tướng Phú!

        - Dạ!

        - Nếu không có quân dự bị, ông giữ được bao lâu?

        - Bẩm! Tôi có thể giữ được một tháng nhưng với điều kiện có không quân yểm trợ tối đa, tiếp tế bằng không vận đầy đủ về vũ khí, đạn dược, được bổ sung quân số bù lại thiệt hại vừa qua.

        Thiệu lẩm bẩm:

        - Quân viện bị cúp, thiếu đạn, thiếu tiền, địch lại đánh mạnh hơn 1968, 1972, ta sẽ phải bỏ Plây Cu, Kon Tum. Rút lui như vậy là cần thiết để dồn lực lượng lại tái chiếm Buôn Ma Thuột. Đây mới là điểm then chổt...

        Thiệu nhìn ra cửa sổ hướng Đông, đại dương bao la, thăm thẳm. Thiệu oán hận, không biết bên kia bờ Thái Bình Dương người Mỹ có thấu hiểu được nỗi lo âu, thấp thỏm chờ tai họa ập xuống đầu hắn không? Đang rối bời, bất thần Thiệu nhìn lên tấm bản đồ treo trên giá. Hắn giật mình, những mũi tên đỏ nhọn hoắt quái ác đâm vào Buôn Ma Thuột, Dầu Tiếng, Chúc Mao, Tiên Phước... Những mũi tên đỏ như những mũi kiếm nhọn sắc, xuyên thẳng vào tim hắn. Bỗng hắn khẽ gật đầu, nói to:

        - Ờ phải! Kon Tum, Plây Cu, người ít, kinh tế không có, rút quân về giải cứu Buôn Ma Thuột và vùng duyên hải miền Trung. Dù sao Buôn Ma Thuột cũng là then chốt như những nhà chiến lược Pháp đã nói: Nếu ai chiếm được nơi này, kẻ ấy sẽ làm chủ được Đông Dương, chúng ta tin rằng chiếm lại Buôn Ma Thuột mới có cơ hội chiếm lại được toàn bộ Tây Nguyên.

        Thiệu lại nhìn những mũi tên đỏ, nó giống những tia chớp báo hiệu một trận sấm sét sắp giáng xuống. Hắn lo nhất là mũi tên Tiên Phước. Hắn lo sợ mũi tên này từ lâu. Một khi mũi tên này cắm thẳng xuống Tam Kỳ thì Đà Nang sẽ đi đứt.

        Bất chợt, Thiệu quay sang hỏi Viên:

        - Rút bằng Đường 19 có được không?

        Trong sô" tướng tá ngồi ở đây, nhiều người biết đến cảnh rùng rợn cách đây hai mươi năm, binh đoàn cơ động của Pháp GM 100 lúc đi qua Đắc Pơ đã bị Việt Minh diệt sạch không còn sống sót một tên để làm nhân chứng lịch sử...

        Cao Văn Viên đáp:

        - Thưa Tổng thống! Lúc còn hơn nửa triệu quân đồng minh Mỹ, tướng Oétmolen đã phải cắm ỏ đây cả ba sư đoàn: sư đoàn Nam Triều Tiên, sư kỵ binh bay, sư Amêricơn mà còn bị đánh liên tục huống hồ bây giờ. Trong lịch sử chiến tranh Việt Nam, thưa Tổng thống chưa có lực lượng nào rút theo Đường 19 mà không bị tiêu diệt.

        - Đường 14 thì sao?

        - Lại càng không thể được.

        - Đường số 7?

        - Thưa! Đường 7 từ lâu không dùng đến nên không rõ. Có thể là xấu nhưng có hai cái lợi. Thứ nhất không có quân cộng sản ở đây, hai là bất ngờ. Không người nào làm công tác tham mưu mà lại có thể dự kiến chuyển quân lớn trên con đường đó.

        Thiệu im lặng, đi lui đi tới, nhìn lên mũi tên đỏ cắm vào Tiên Phước, Phước Lâm, sát cửa ngõ Tam Kỳ. Mũi tên này lợi hại, bởi nó uy hiếp cả phía Nam Tam Kỳ lẫn phía Bắc Tam Kỳ... Bất chợt Thiệu lôi từ trong túi ra một mảnh giấy đã viết sẵn. Hắn nhìn thẳng vào mặt tướng Phú. Giọng đanh lại:

        - Tướng Phú hãy nghe lệnh! Đây là mệnh lệnh của Tổng thống kiêm Tổng tư lệnh tối cao Việt Nam cộng hoà: Một, các lực lượng thường trực và các đơn vị còn lại của Sư đoàn 23, các liên đoàn biệt động quân, các lữ đoàn thiết giáp phải rút lui khỏi Kon Tum, Plây Cu và đi về hướng biển. Hai, các lực lượng địa phương và dân vệ cùng gia đình binh lính, quan chức, cùng các đơn vị hành chính Plây Cu, Kon Tum phải ở lại để yểm trợ cuộc rút lui của các lực lượng trên. Ba, việc triển khai phải hết sức bí mật và thực hiện trong một vài ngày để gây bất ngờ cho địch. Bốn, con đường lui quân sẽ là con đường số 7. Việc lựa chọn con đường này cũng là nhằm tạo thế bất ngờ. Tướng Phú cùng với các tướng có mặt ở đây phải tổ chức ngay cuộc rút lui...

        Phú mất hết tinh thần nhưng vẫn cô trấn tĩnh:

        - Bẩm Tổng thống! Bao giờ rút lui ạ?

        " Tuỳ anh quyết định. Có một điêu cần phải chú ý là phải hết sức giữ bí mật, không để các lực lượng địa phương và người Thượng biết việc này.

        Căn phòng rộng hênh rộng hoang bỗng im lặng như một ngôi nhà hoang. Thiệu từ từ ngồi xuống ghế, đưa tay lên nới chiếc cà vạt, rồi lại đột ngột đứng lên:

        - Trung tướng nhớ là cả người Mỹ nữa. Phải ưu tiên cho người Mỹ trong di chuyển nhưng tuyệt đối không để họ biết việc rút lui này... 

        Mặc cho Phú ngồi ủ rũ, Thiệu và đồng bọn kéo nhau ra trực thăng cấp tốc trở về Sài Gòn. Giờ đen tối cho chê độ Thiệu đã điểm. Trong lúc đang nguy ngập, nước đang sắp tràn bờ, Thiệu đã không ra tay cứu đê mà lại ra lệnh phá đê để nước ồ ạt hơn... Một mệnh lệnh ngu ngốc của kẻ cầm đầu bộ máy chiến tranh... 

        

        Kết thúc thắng lợi chiến dịch giải phóng Tiên Phước, Phước Lâm và căn cứ Suối Đá, Sư trưởng Nguyễn Chơn được lệnh lên gặp Tư lệnh Quân khu Chu Huy Mân. Chiếc Uoát lắc lư vượt qua những cung đường quanh co để có mặt ở Trà My. Ông Mân ôm chặt Sư trưởng Nguyễn Chơn. Chiến công của sư đoàn đã làm rạng rỡ thêm truyền thống anh hùng của Quân khu 5.

        -  Nào ta ngồi xuống bàn. Bắt đầu vào công việc. Bọn mình đang chuẩn bị lên đường nên chỉ có ít phút để trao đổi nhiệm vụ với cậu. Tình hình chung và nghị quyết Trung ương, Quân ủy Trung ương, Quân khu ủy cậu đã nắm rồi, bây giờ mình nói ngắn gọn: Nguyễn Văn Thiệu đã hoảng loạn. Buôn Ma Thuột ta đã hoàn thành nhiệm vụ, đang đánh địch đổ bộ đường không xuống Thanh An. Huế đang tấn công mạnh. Quân khu có một sứ mạng lớn với toàn cục là phải giải quyết cho được khu căn cứ quân sự liên hợp Đà Nẵng. Một khu quân sự liên hợp lớn nhất của Mỹ - ngụy ở miền Trung. Quân khu ta phải giải phóng thành phố Đà Nẵng.

        Tư lệnh Chu Huy Mân dừng lại vỗ vỗ vào trán mấy

        cái, nói tiếp:

        - Qua các nguồn tin tình báo, Thiệu muốn rút bỏ Tây Nguyên để dồn sức bảo vệ Đà Nẵng và Sài Gòn. Theo ý cậu thế nào?

        - Báo cáo thủ trưởng! Tuy thế địch đang sa sút nhưng ở Quân khu 1 và Khu liên hợp quân sự Đà Nẵng địch vẫn còn mạnh, còn đông. Chúng ta từ Tiên Phước muốn đánh vào Đà Nẵng phải vượt qua các vật cản. Đó là 5 quận lỵ và thị xã Tam Kỳ và một chuỗi cầu cống, sông ngòi. Riêng quận lỵ Thăng Bình và Quế Sơn mỗi quận lỵ địch có một trung đoàn quân hỗn hợp. Tuy nhiên khi ta giải phóng được Tam Kỳ, tiêu diệt Sư đoàn 2 ngụy thì tình hình rất khả quan. Có thể địch sẽ đánh sập cầu Bà Rén, cầu Câu Lâu, cầu Thu Bồn, cầu Cẩm Lệ nhưng chúng ta sẽ có cách vượt cầu.

        - Ừ! Tướng Ngô Quang Trưởng cho rằng hướng Nam không đáng ngại. Chúng sợ nhất là hướng Bắc. Trưởng cho rằng hướng Nam là hướng lực lượng quân khu, còn hướng Bắc mới là hướng quân chủ lực miền Bắc. Hắn cho hướng này là hướng chính nên đã tăng cường lực lượng phòng ngự ở Lăng Cô, đỉnh đèo Hải Vân, Nam đèo Hải Vân. Hắn cho rằng hướng Nam, ta muốn vào được Đà Nẵng cũng mất 7 đến 10 ngày, hắn đủ sức đối phó. Hắn ảo tưởng, vì lực lượng địch đông nhưng chất lượng kém, nhất là sau đòn Tây Nguyên, Huế đã dao động, có dấu hiệu rối loạn. Nơi quan trọng nhất là Ngũ Hành Sơn và bán đảo Sơn Trà... chúng không còn lực lượng để phòng ngự bên trong... Thời cơ đang đòi hỏi chúng ta phải xốc tới, tận dụng từng phút để đánh địch. Tình hình đơn vị sau chiến dịch thế nào?

        - Báo cáo thủ trưởng tổn thất trong chiến dịch này không nhiều. Hiện quân số của sư đoàn có một vạn tư cán bộ chiến sĩ. Chúng tôi đã cho bổ sung đạn dược, trang bị. Tôi đề nghị Tư lệnh...

        - Ừ tôi hiểu! Tôi hiểu! Sư 2 của ta là một sư đoàn chủ công, thiện chiến. Để hỗ trợ cho sư đoàn khi tiến vào Đà Nẵng, cậu có yêu cầu gì thêm với quân khu?

        - Vâng! Tôi đề nghị trước khi chúng tôi đánh vào Đà Nẵng pháo quân khu ở hướng Quế Sơn bắn dọc bờ biển Mỹ Khê, bắn chặn ở eo biển Vũng Thùng để không cho cánh Bắc của địch kéo vào đối phó.

        - Mình nhắc cậu một vấn đề khá hệ trọng, khi đơn vị tiến vào cùng nhân dân và các lực lượng vũ trang nổi dậy giải phóng Tam Kỳ, phải phối hợp thật nhịp nhàng, giữ đúng kỷ luật, kỷ cương của người chiến sĩ giải phóng. Tuỳ tình hình diễn biến chung mà ứng phó giải quyết. Mình nhắc thêm, cậu hãy nhớ kỹ ý kiến của anh Ba và các anh trong Bộ Chính trị vừa rồi...

        Sau những giây phút gặp gỡ ngắn ngủi với Tư lệnh Chu Huy Mân, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn khẩn trương trở về sở chỉ huy...

        Bị một đòn choáng váng, Ngô Quang Trưởng lệnh cho viên Tư lệnh Sư đoàn 2 ngụy, ngày 11 tháng 3 từ Quảng Ngãi vội vàng tiến ra Tam Kỳ để hàn lỗ thủng, hy vọng bịt dòng nước cuồn cuộn, đang đe doạ ngập tràn Tam Kỳ. Cũng ngày 11 tháng 3, theo lệnh Trưởng, Liên đoàn biệt động quân số 12 cùng một tiểu đoàn bảo an, một chi đoàn xe bọc thép từ Tuần Dưỡng tiến lên Cẩm Khê, Dương Côi. Mặc Trưởng hò hét, sáng ngày 12 tháng 3, Trung đoàn 5 Sư đoàn 2 ngụy mới bắt đầu rục rịch từ Quảng Ngãi tiến ra cùng 2 tiểu đoàn bảo an, Chi đoàn 1 Trung đoàn 4 thiết giáp đánh lên Dương Leo, Dãy Thám... Trong căn phòng chỉ huy rộng lớn, Trưởng nhỏ thó, lưng gù, đi lui, đi tới lồng lộn như con thú. Mồm hắn lẩm bẩm: "Chuyến này tao sẽ giết gọn cái Sư đoàn 2, tao sẽ tóm cổ tên Nguyễn Chơn!". Hắn chợt gào lên:

        - Sĩ quan tham mưu đâu?

        - Dạ thưa trung tướng!

        - Các anh lệnh tiếp cho Sư đoàn 2 phải đưa gấp Trung đoàn 5 từ Quảng Ngãi và Trung đoàn 2 Sư đoàn 3 từ Quảng Đà tăng cường cho lực lượng phản kích, phải bịt cho được lỗ hổng, chặn đứng Sư đoàn 2 Việt cộng từ Tiên Phước, Phước Lâm xuống.

        Viên sĩ quan tham mưu truyền mệnh lệnh của Trưởng xong chợt quay lại:

        - Bẩm trung tướng.

        - Sao! Mày nói ngay đi.

        - Dạ Sư đoàn 2...

        - Hắn chần chừ phải không?

        - Dạ họ nói ở Quảng Ngãi cũng đang bị đối phương

        uy hiếp nghiêm trọng.

        Ngô Quang Trưởng chụp lấy máy, gầm lên:

        - Ông Trần Văn Nhật!

        - Dạ bẩm trung tướng!

        - Chuẩn tướng còn muốn làm Tư lệnh Sư đoàn 2 nữa không?

        - Dạ... dạ...

        - Chuẩn tướng dám cản trỏ mệnh lệnh của Ngô Quang Trưởng. Trần Văn Nhật không cần biết Ngô Quang Trưởng là ai nữa phải không?

        - Dạ bẩm...!

        - Chuẩn tướng chấm dứt cuộc hành quân ở Nghĩa Hành đưa ngay Trung đoàn 5 và các tiểu đoàn biệt động quân 37, 39 ra vùng chiến ngay. Triển khai ngay ở sân bay Ngọc Bích cửa ngõ phía Tây Tam Kỳ cùng với 9 tiểu đoàn địa phương dựng tuyến phòng thủ từ Cẩm Khê đến Quán Rường. Lúc này mà còn hành quân cái con mẹ gì. Ông Nhật!

        - Dạ... dạ...

        - Ông ở trên trời mới rơi xuống sao?

        - Dạ! Dạ! Xin tuân lệnh trung tướng.

        Ý đồ của Trưởng đã nằm trong dự kiến của Sư đoàn 2, của Sư trưởng Nguyễn Chơn. Sư đoàn 2 sẽ tiêu diệt lần lượt từng trung đoàn đi đến xoá sổ sư đoàn địch.

        Trước tình hình chung phát triển nhanh chóng của chiến dịch, ngày 13 tháng 3 năm 1975 Quân ủy Trung ương chỉ thị cho Quân khu ủy "Phải đẩy mạnh cuộc tấn công ở phía Bắc quân khu (tức Quảng Nam) nhanh chóng tiến xuống quốc lộ 1... Đặc biệt trên hướng từ Quảng Ngãi đến Đà Nẵng...".

        Sau khi nhận được chỉ thị của Thường vụ Khu ủy và Quân khu ủy, Sư trưởng Nguyễn Chơn họp Bộ tư lệnh Sư đoàn. Sư trưởng Nguyễn Chơn biết tình hình đang rất gấp rút nhưng ông vẫn bình tĩnh để suy nghĩ, tính toán phá vỡ thế cờ của Ngô Quang Trưởng. Khi Bộ chỉ huy Sư đoàn đã có mặt đầy đủ, Sư trưởng Nguyễn Chơn nói:

        -  Thưa các đồng chí! Theo dự kiến của tôi Ngô Quang Trưởng nhất thiết phải đối phó với khu chiến Tây Tam Kỳ. Nếu không thì Đà Nẵng và Chu Lai sẽ bị uy hiếp, nguy cơ mất. Lực lượng hắn nắm trong tay còn khá lớn: Sư đoàn 2, Sư đoàn 3 và các liên đoàn biệt động. Ý định của tôi là phải chủ động, khéo léo nhử địch đưa lực lượng vào khu chiến một cách nhỏ giọt, để ta tiêu diệt từng bộ phận. Cho nên, không cứ một mực là tấn công, nổi dậy, cắt đường, chặn địch mà có lúc lại phải giảm bớt hoạt động, nhất là phía Quảng Ngãi để cho Trung đoàn 5 có thể dễ dàng tiếp viện cho Tam Kỳ, bộc lộ thêm sơ hở của địch ở phía Nam. Nếu Trung đoàn 5 kéo ra Dương Huê thì ta nhất định phải diệt cho được trung đoàn này ở Dương Huê... Cùng lúc tấn công trung đoàn này ta tấn công luôn Tiểu đoàn biệt động quân 21 ỏ cao điểm 104. Địch có khả năng đưa Trung đoàn 4 có mặt ở Tam Kỳ và Sư đoàn 3 nếu suôn sẻ chưa gặp các hoạt động của ta...

        Sau khi phân tích tình hình và phương án đánh địch được thống nhất, cuộc tiến công đánh vào Tam Kỳ của Sư đoàn 2 được triển khai gấp.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn nóng ruột, vì lệnh nổ súng khai trận của pháo binh bắt đầu nhưng vẫn chưa thấy pháo bắn. ông nhìn đồng hồ. Đã đúng giờ G... ông đang sốt ruột thì Sư đoàn phó Hoàng Bình bước đến:

        - Báo cáo anh! Do sương mù nhiều, đơn vị pháo binh xin lùi giờ.

        - Mấy giờ mới có thể bắn được?

        - Đồng chí chỉ huy pháo nói sẽ theo dõi chặt chẽ, sương mù tan bớt mới nổ súng được.

        - Thê thì chờ vậy thôi.

        Tuy rất nóng ruột nhưng Sư trưởng Nguyễn Chơn buộc phải kìm lòng. Tròi mù, pháo không quan sát được mục tiêu làm sao điểu chỉnh bắn trúng. Ông nhó lại những điều ông Công và ông Mân nói trong cuộc họp của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương mở rộng. Một cuộc họp lịch sử. Hội nghị đã khẳng định lần này đánh cho ngụy nhào nhưng Mỹ không thể vào. Đồng chí Võ Chí Công và Chu Huy Mân đã kể lại: Đồng chí Lê Duẩn hỏi đồng chí Cục phó Tác chiến Phan Hàm:

        - Các đồng chí dự kiến cần đến bao nhiêu lực lượng để giải quyết Đà Nẵng?

        - Vâng! Báo cáo anh Ba, Đà Nẵng là một căn cứ liên hợp mạnh, địa thế lại rất có lợi cho bên phòng ngự. Vì có núi che chắn chung quanh, địch có thể phát huy được thế mạnh của hoả lực, của lục quân, không quân và hải quân... Nếu tính theo bài toán bình thường thì ta phải có từ ba bốn quân đoàn trở lên, diệt vòng ngoài cho cơ bản mới thọc được vào trong.

        - Các đồng chí cần nhớ nhân dân Quảng Nam, Đà Nẵng có truyền thống đấu tranh cách mạng cực kỳ anh dũng. Trong Cách mạng Tháng Tám, ta có bao nhiêu quân? Pháp, Nhật, Tưởng Giới Thạch có bao nhiêu quân? Hôm ở Đồ Sơn tôi đã nói với các đồng chí rằng năm 1975, chúng ta có khả năng tạo ra thời cơ lớn. Điều kiện thuận lợi cụ thể là gì? Ngụy quân bị tiêu diệt lớn, các sư đoàn có nguy cơ tan vỡ. Ở nông thôn, đồng bằng, rừng núi ta đã làm chủ đại bộ phận. Ta đã xây dựng được một lực lượng chính trị, vũ trang đều khắp. Riêng đô thị, phong trào đấu tranh của quần chúng lên cao chưa từng thấy... Tình hình quốc tế cho phép... Giữa năm 1974 lúc thông qua phương án ở Đồ Sơn, tôi đã nói rằng chúng ta có thể giải phóng miền Nam trong năm 1975. Các đồng chí hỏi, tại sao phải làm phương án giải phóng miền Nam trong năm 1975 mà không thể kéo dài những năm tiếp theo. Chẳng có gì khó hiểu. Chúng ta phải nắm vững thời cơ. Chúng ta phải tạo ra thời cơ, không thể thụ động đặt hy vọng vào một sai lầm nào đó của địch. Năm 1975, mâu thuẫn nội bộ ngụy với ngụy, ngụy với Mỹ đã đến độ gay gắt. Trong điều kiện đó, nếu chúng ta đập tan quân địch ở một vùng trọng yếu, đánh tiêu diệt một vài sư đoàn chủ lực của chúng thì tan rã của một triệu quân ngụy không tránh khỏi. Đó là thời cơ, thời cơ cho ta xốc tới, giải quyết mục tiêu chiến lược, hoàn thành cuộc cách mạng, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước...

        Trong cuộc hội nghị lịch sử ấy đồng chí Võ Chí Công Bí thư Khu ủy Khu 5 đã phát biểu:

        -  Kế hoạch năm 1975 của quân khu, không nên chỉ đóng khung trong khu vực Tiên Phước, Phước Lâm. Tôi đề nghị Bộ Chính trị cho giải phóng luôn cả Sơn Hà, Trà Bồng, Sa Huỳnh. Khu ủy chúng tôi để nghị tranh thủ thời cơ, mở cuộc tấn công lớn tiêu diệt địch, giải phóng Tây Nguyên, kết hợp đưa lên cao trào tấn công và nổi dậy, giành lại toàn bộ phần nông thôn đồng bằng tạo điểu kiện thúc đẩy cách mạng ở thành phố giành thắng lợi... Vê chỉ tiêu năm 1975, yêu cầu chủ lực của Bộ và Miền diệt cho được từ 3 đến 5 sư đoàn địch. Riêng để giải phóng Tây Nguyên, phải tiêu diệt cho được Sư đoàn 23, Sư đoàn 22 và một số liên đoàn biệt động quân. Chủ yếu là đánh trong lúc chúng đang vận động. Giải quyết được Buôn Ma Thuột. Trong kế hoạch này, Khu 5 sẽ để Sư đoàn 3 tham gia trên Đường 19, sau đó quay về đồng bằng cùng với Sư đoàn 2, Lữ đoàn 52 giải phóng đoạn từ Phú Mỹ ra sông Vệ, cắt địch ra từng mảnh và mỏ rộng vùng giải phóng từ Nam Đà Nẵng đến Bắc Khánh Hoà.

         Cục phó Tác chiến Phan Hàm nghe ông Công nói mà cứ như bị thôi miên, quên cả ghi chép. Ông Phan Hàm nhìn ông Võ Quang Hồ như muốn hỏi ông Hồ ghi chép có bỏ sót đoạn nào không? Ông Hồ mỉm cười và gật đầu. "Màn kịch" của ông Phan Hàm và ông Võ Quang Hồ đã bị tướng Trần Văn Trà phát hiện. Tướng Trà lặng lẽ đến lật tâm trải bàn màu xanh, phát hiện ra một cái lỗ nhỏ cùng với chiếc micrô đặt dưới gầm bàn. Lúc giải lao, tướng Trà đến gặp ông Phan Hàm và ông Hồ nói:

        - Các cậu bí mật kém quá, kỹ thuật rất xoàng.

        Ông Phan Hàm vội đáp:

        - Báo cáo anh! Chúng tôi tìm cách ghi lại những lời phát biểu của các anh để rồi còn làm biên bản nữa. Lúc

         
thảo nghị quyết cũng đỡ vất vả, hơn nữa ghi âm lại để sau này con cháu chúng ta biết được tiếng nói của cha ông mình...

        Trở lại vấn đề Đà Nẵng. Mục tiêu lớn đang đặt lên vai Sư đoàn 2 và Sư trưởng Nguyễn Chơn. Mặc dù đang tiến về Tam Kỳ nhưng Nguyễn Chơn biết giải phóng Đà Nẵng là trách nhiệm trọng đại của ông và sư đoàn. Ông suy nghĩ về những điều mà ông Công đã phát biểu trong hội nghị. Giải phóng được Buôn Ma Thuột để ... bỏ qua Plây Cu và Kon Tum... Rồi lời đồng chí Lê Duẩn...

        Trưởng ban tác chiến Trần Suyền xuất hiện, cắt đứt dòng suy nghĩ của Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Báo cáo Sư trưởng! Bây giờ là 9 giờ 30 phút, các đơn vị pháo xin nổ súng.

        - Nổ súng thôi, chậm quá mất rồi.

        Sau mệnh lệnh của Nguyễn Chơn, pháo từ các hướng bắt đầu gầm lên dữ dội. Trận đánh diễn ra quyết liệt khắp các mục tiêu. Mấy tiếng sau, Nguyễn Chơn mới nhận được tin các nơi báo cáo về:

        - Báo cáo! Đại đội 11 Tiểu đoàn 9 Trung đoàn 31 hai lần xung phong tiến lên điểm cao Dương Huê đểu bị địch đánh bật xuống. Trận đánh kéo dài. Đến 12 giờ, ta mới làm chủ được mục tiêu.

        - Báo cáo! Tiểu đoàn 7 Trung đoàn 31 do gặp địch phục kích nên chỉ có Đại đội 1 cùng Đại đội 15 công binh đánh vào chợ Cây Sanh đúng như kế hoạch. Hai đại đội khác đánh lạc sang Đan Trung 1 và Dương Lâm 2. Lực lượng ta bị phân tán, địch phản kích quyết liệt và cắt đứt đội hình mũi tiến công này của ta.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn cau mày. Trực tiếp gọi máy cho Trung đoàn trưởng Trung đoàn 31. Trung đoàn trưởng Tiệp báo cáo:

        - Báo cáo thủ trưởng, tình hình như vậy nên tôi đã kịp thời lệnh cho Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7 điều ngay 2 khẩu ĐKZ75 lên tăng cường cho Đại đội 1 đánh vào chợ Cây Sanh. Báo cáo thủ trưởng! Đồng thời, tôi cũng lệnh cho Đại đội 2 và Đại đội 3 đánh vòng về để phối hợp với Đại đội 1. Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 5 ngụy có xe tăng yểm trợ để phản kích vào cánh sườn. Đại đội 15 công binh bình tĩnh chờ địch vào nổ súng. Xạ thủ B40 Nguyễn Văn Ngọc đã dùng ba quả đạn bắn cháy xe GMC chở đầy lính và một xe bọc thép M113.

        Sư trưởng Chơn hiểu rằng tình hình đang diễn biến khó khăn nhưng ông vẫn bình tĩnh. Theo ông nếu người chỉ huy thiếu điềm tĩnh sẽ làm cho cán bộ chiến sĩ thêm lúng túng. Ông nhắc:

        - Tiệp ơi!

        - Dạ có!

        - Cậu chú ý! Tên chuẩn tướng Trần Văn Nhật đang hò hét thúc cấp dưới phải cố sức chống đỡ, nhưng khắp các mục tiêu của khu chiến, quân của chúng vẫn không thể nào chống đỡ nổi sức tấn công của quân ta. Như vậy, quân địch toàn tuyến phòng ngự tuy ra sức tổ chức lại nhưng đã bị phá vỡ. Trung đoàn 5 đã bị đánh quỵ, Liên đoàn quân biệt động số 12 đã bị diệt gọn một tiểu đoàn. Trung đoàn 31 của cậu đã góp phần đắc lực vào chiến thắng. Phải bình tĩnh để tiếp tục đánh địch. Tên Trần Văn Nhật lại điều Trung đoàn 4 từ Chu Lai ra Tây Tam Kỳ, kéo thêm một tiểu đoàn của Trung đoàn 6 ra Chu Lai làm dự bị. Chúng tiếp tục lập tuyến ngăn chặn mới, kéo từ Cẩm Khê qua Quán Gò, Chóp Chài đến Tân Lợi. Như vậy tuyến này đã bị thu hẹp nhiều. Âm mưu của chúng tập trung lực lượng mật độ cao, với chiều sâu phòng ngự dày để tăng sức đề kháng... Có anh Hoàng Bình và anh Mai Thuận ở đó không?

        - Báo cáo thủ trưởng! Các thủ trưởng đểu mới đến và đang có mặt ở đây, có cả anh Phạm Xưởng, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia...

        - Thê thì tốt quá!

        - Các anh đều đang nghe thủ trưởng nói đấy ạ.

        - Tôi muốn trực tiếp nói chuyện với anh Bình.

        - Rõ!

        - Tôi xin nói thêm với các anh. Địch tập trung quân dày đặc như vậy là tạo điều kiện cho ta tiêu diệt nhanh hơn và gọn hơn. Sự tan rã của địch chung quanh càng nhanh chóng! Phải không anh Bình?

        - Dạ, đúng thế ạ!

        - Các anh phải nắm chắc thời cơ. Tình hình chiến sự trên toàn miền Nam thay đổi, biến chuyển nhanh từng giờ hơn cả cơn lốc. Ở Trị - Thiên, ta đã tiến công căn cứ Truồi. Xe tăng của ta đã bất ngờ xuất hiện và đánh đuổi xe bọc thép địch. Quốc lộ 1 Huế - Đà Nẵng đã hoàn toàn bị cắt đứt. Tuyến phòng thủ của địch ở sông Mỹ Chánh đã bị chúng ta đập vỡ tan, địch buộc phải co về giữ tuyến sông Bồ. Quân ta đang tiếp tục đập vỡ tuyến phòng thủ đó và tiến vê Huế. Huế đang bị bao vây chặt cả bốn mặt, Huế sẽ bị mất trong ngày một ngày hai.

        - Ôi! Thế thì phấn khởi quá. Ta tranh thủ giải phóng Tam Kỳ luôn chớ anh?

        - Nhất định rồi! Chúng ta đã nhận được lệnh tiếp tục tiến công tiêu diệt Sư đoàn 2 ngụy. Các đơn vị bạn giải phóng thị xã Quảng Ngãi còn chúng ta sẽ giải phóng Tam Kỳ. Anh nói với cậu Xưởng, mình sẽ xuống trực tiếp làm việc với Trung đoàn 1 Ba Gia.

        - Rõ! Báo cáo anh! Chúng tôi phấn khởi lắm anh ạ!

        - Cố lên nghe!

        - Rõ!

        - Anh nhớ nhắc anh em, phải tiến công, tranh thủ diệt địch trong lúc chúng còn phân tán nhất là lúc chúng rút lui. Có đơn vị đánh, có đơn vị đuổi, bám thắt lưng chúng mà diệt. Tôi vừa được Quân khu thông báo, quân ta ở Trị Thiên đang đánh thẳng theo quốc lộ 1. Trung đoàn 4 bộ đội chủ lực khu Trị - Thiên đã tấn công vào lữ đoàn thủy quân lục chiến, chiếm lĩnh xong tuyến Nam sông Bồ cách Huế 17 kilômét. Còn trên hướng Đường 12 phía Tây Huế, Trung đoàn 6 và Trung đoàn 271 đã chiếm lĩnh Đình Môn, Kim Ngọc, đang nhanh chóng vượt sông Hương để tiến về Huế. Sư đoàn 325 đang tiến về Huế theo Đường 14... Tuy vậy, lực lượng địch ở Vùng chiến thuật 1 không phải là ít. Hiện chúng có 24 vạn quân ngụy chưa kể hàng ngàn tên cô vấn, chiếm 1 phần 3 tổng số quân của ngụy với đầy đủ các quân binh chủng. Nếu tính theo quân số chúng có 5 sư đoàn và 2 lữ đoàn bộ binh, 9 liên đoàn biệt động quân tổ chức thành 93 tiểu đoàn chủ lực, 155 tiểu đoàn và 77 đại đội bảo an, 1.842 trung đội dân vệ, 24 tiểu đoàn pháo và 10 đại đội độc lập với 544 khẩu các loại, 7 trung đoàn xe tăng, 741 chiếc, 3 sư đoàn không quân vối 769 máy bay các loại. Ngoài ra, còn có thêm 10 vạn quân phòng vệ dân sự có vũ trang và 3 vạn cảnh sát... Quân khu nhắc chúng ta dũng mãnh tiến công nhưng không được chủ quan. Nhiệm vụ chúng ta cùng lực lượng Trị - Thiên phía Bắc Đà Nẵng phải quét sạch toàn bộ lực lượng nói trên, tuyệt đối không cho chúng có điều kiện co cụm về Sài Gòn, dù đó là lực lượng rất nhỏ... Anh phổ biến lại cho các đơn vị, thời gian bây giờ là sức mạnh, là thời cơ, là lực lượng. Thế đang tạo ra lực, cứ mệnh lệnh mà làm. Tuỳ cơ ứng biến, khả năng phát triển được nơi nào thì lập tức hành động ngay. Anh thay mặt tôi và Bộ chỉ huy Sư đoàn trao đổi với các trung đoàn.

        -  Rõ!

        Toàn Sư đoàn 2 hối hả thực hiện nhiệm vụ. Ai đã kinh qua cuộc kháng chiến, trực tiếp công đồn, tiến lên dưới làn đạn, ai đã từng chui bụi lủi bờ, ngủ hầm bí mật đê xây dựng lực lượng, bám dân, bám đất ngay trong vùng địch chiếm, ven đô hay chính giữa đô thị mới thấy hết niềm vui rộn rã khi hiểu rằng ngày toàn thắng đã đến gần. Diễn biến trên chiến trường Nam Quảng Nam và Bắc Quảng Ngãi chưa bao giờ sôi động như vậy. Ngày 23 tháng 3 năm 1975, Trung đoàn 6, Sư đoàn 2 của địch vẫn bị các lực lượng địa phương Quảng Ngãi kiềm chặt. Địch có một trung đoàn thiếu và Liên đoàn biệt động số 12. Lực lượng này bị Sư 2 của Nguyễn Chơn đánh cho tan tác, không gượng dậy nổi. Quân ngụy chỉ còn 6 tiểu đoàn chủ lực và biệt động nhưng tinh thần đang dao động mạnh. Lữ 52 của ta được lệnh hành quân gấp vào Quảng Ngãi với tinh thần quyết chiến quyết thắng. Sau khi chấp hành lệnh quân khu đưa lữ đoàn vào giải phóng thị xã Quảng Ngãi, Trung đoàn 1 Ba Gia vẫn được giữ nguyên vẹn ngay từ đầu chiến dịch nên rất sung sức và khí thế hừng hực chờ xuất trận, Sư trưởng Nguyễn Chơn đưa Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn xuống trực tiếp làm việc với Ban chỉ huy Trung đoàn 1 lúc này do Trung đoàn trưởng Phạm Xương và Chính ủy Lê Lung chỉ huy - những người cùng thê hệ với Sư trưởng Chơn, những cán bộ từng trải trong hai cuộc chiến tranh giải phóng Tổ quốc.

        Sau khi nghe dự kiến phương án đánh địch của Trung đoàn 1 Ba Gia, Sư trương Nguyễn Chơn nói:

        - Lần này trung đoàn Ba Gia được nhận trọng trách, đảm nhận hướng tấn công chủ yếu của sư đoàn. Đột phá cánh phải của Sư đoàn 2 ngụy từ Suối Đá đến bờ sông Tam Kỳ. Nhiệm vụ nặng đó nghe! Nhưng các đồng chí không lo, sư đoàn đã tăng cường thêm cho Trung đoàn Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 31, Tiểu đoàn 5 Trung đoàn 38 và 10 xe tăng T54 ...

        Sư trưởng Chơn mỉm cười, hỏi vui.

        - Sao? Hai ông thấy được chưa?

        Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng nhìn Chính ủy Lê Lung. Ông Xưởng người quê Nam Định, còn ông Lung là dân Bình Định. Hai ông đều có vóc dáng mảnh mai. Nghe Sư trưởng Nguyễn Chơn hỏi, Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng đáp:

        - Chúng tôi luôn thấy vinh dự, tự hào là một trung đoàn anh hùng, đi suốt cả chiều dài của cuộc kháng chiến chông giặc Mỹ. Được Sư trưởng giao nhiệm vụ hướng tấn công chủ yếu lại được bổ sung thêm lực lượng, Trung đoàn 1 tương đương một sư đoàn thiếu cùng vui biết bao. Trong thế chung hiện nay, nhất định chúng tôi sẽ hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Xin Bộ tư lệnh sư đoàn yên tâm. Chúng tôi sẽ khép kín vòng vây không để một đơn vị nào của địch chạy thoát.
-Quyết tâm vậy là tốt! Mình chẳng mong gì hơn. Trung đoàn 31 thiếu đang cơ động từ thôn Kỳ Quê xuống thôn Kỳ Trà sẽ làm lực lượng dự bị trực tiếp cho Trung đoàn 1 Ba Gia. Khu ủy đã thông báo kê hoạch đánh chiếm Tam Kỳ của sư ta cho Tỉnh ủy Quảng Nam. Đồng chí Hoàng Minh Thắng - Bí thư Tỉnh ủy đã chỉ thị cho đồng chí Bí thư Thị ủy Tam Kỳ - Trần Chí Thành có phương án phổi hợp tiến công và nổi dậy với quân chủ lực. Đồng chí Mười Chấp - Phó bí thư Tỉnh ủy cũng đang chỉ đạo hướng đó. Phải biết dựa vào lực lượng du kích, bộ đội địa phương, hỗ trợ đắc lực cho địa phương tổ chức cuộc nổi dậy cùng chúng ta giải phóng và làm chủ Tam Kỳ. Các đồng chí cần quán triệt, không đê nhân dân thương vong...

        - Rõ! Chúng tôi xin phối hợp chặt chẽ với địa phương. Thủ trưởng yên tâm. Từ xưa đến nay, chiến dịch nào, trận đánh nào chúng ta cũng hợp đồng và sát cánh với địa phương.

        - Đúng thế!

        - Báo cáo! Đồng chí Trần Suyền - Trưởng ban Tác chiến sư đoàn đã thông báo kế hoạch hợp đồng xuống chúng tôi và các đơn vị bạn rồi ạ!

        - Tốt rồi! Chúc các đồng chí thành công, hoàn thành thắng lợi trọn vẹn.

        - Cám ơn thủ trưởng!

        Đêm cuối xuân trên đất Quảng Nam, trời trong xanh, mát mẻ. Các chiến sĩ Sư đoàn 2 hành quân tiếp cận trận địa. Pháo hạng nặng của địch vẫn ầm ầm bắn chặn trên các tuyến đường. Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn rời Kỳ Trà trở về sở chỉ huy tiền phương sư đoàn. Sư trưởng Nguyễn Chơn luôn nghe báo cáo tin tức từ các đơn vị và gọi điện kiểm tra. Giờ G đã điểm. 5 giờ 15 phút sáng 24 tháng 3 năm 1975 trận tiến công vào thị xã Tam Kỳ bắt đầu... Cùng lúc, trận địa pháo của cả hai trung đoàn 368 và 572 gầm lên dữ dội. Từng loạt đạn chính xác bổ xuống đầu quân địch ở núi Tân Lợi, Núi Hàn, ngã ba Trường Xuân, cẩm Khê, Khánh Thọ... Đất trời Tam Kỳ rung chuyển. Bản giao hưởng anh hùng ca hùng tráng nhất trong 30 năm chiến tranh ở đất Tam Kỳ Quảng Nam vang lên giục giã người chiến sĩ quân giải phóng mãnh liệt xông lên. 5 giờ 25 phút, pháo vừa chuyến làn vào Quán Rường, Tuần Dưỡng thì các đơn vị bộ binh cũng xông lên chiếm lĩnh trận địa. Chuông điện thoại reo vang. Sư trưởng Nguyễn Chơn bắt đầu nhận được tin của Chính ủy Lung.

        -  Báo cáo! Tôi Chính ủy Lê Lung và Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 Ba Gia Phạm Xưởng đã trực tiếp làm việc với đồng chí Bảy Thành - Bí thư Thị ủy Tam Kỳ, đồng chí Mười Chấp vừa được cử sang kiêm chính trị viên tỉnh đội thay đồng chí Liễn, đồng chí Lê Hải Lý thay đồng chí Hoán - Tỉnh đội trưởng. Các đồng chí cho biết hiện địch chở xác chết và đồng bọn bị thương trong 

        các trận Tiên Phước, Phước Lâm và các trận đánh vừa rồi về để nằm ngổn ngang trong thị xã. Các gia đình binh lính kéo vào thị xã đòi xác chồng, con, và kêu gọi binh lính bỏ súng trở về nhà. Anh Bảy Thành đã điện lên anh Thắng - Bí thư Tỉnh ủy chỉ xin một đơn vị nhỏ để giải phóng Tam Kỳ trước khi gặp chúng tôi. Lúc bắt được liên lạc với chúng tôi, các đồng chí ấy rất phấn khởi. Trong khi pháo ta đang bắn, chúng tôi đã kịp thời lệnh cho Tiểu đoàn 90 khéo léo lợi dụng địa hình, lách ấp chiến lược tiếp cận mục tiêu. Lúc pháo ta vừa chuyển làn để bắn vào tỉnh đường Quảng Tín, Quán Rường, Tuần Dưỡng thì mũi thọc sâu của Tiểu đoàn 90 cũng xuất hiện đánh chiếm ngã ba Trường Xuân, cửa ngõ quan trọng nhất để trung đoàn tiến vào thị xã Tam Kỳ đồng thời tiến công vào phía Đông Bắc sân bay Kỳ Bích. Cùng lúc, mũi tiến công thứ hai của Tiểu đoàn 90 có 8 xe tăng yểm trợ do Tiểu đoàn trưởng Huỳnh Khả trực tiếp chỉ huy cũng từ phía Tây Bắc đánh vào sân bay. Địch dựa vào công sự và xe bọc thép kháng cự quyết liệt, chúng dùng cối, đại liên bắn chặn đội hình quân ta. Sau khi dùng hoả lực kiềm chế, Tiểu đoàn trưởng Khả liền cho xe tăng đột phá. Tăng ta lập tức ầm ầm lao lên. Mới thấy tăng ta xuất hiện lập tức cả bộ binh lẫn tăng thiết giáp địch đều hốt hoảng bỏ vị trí tháo chạy. Bọn tăng thiết giáp địch nhanh chân tháo chạy còn toàn bộ Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 4 đều bị quân ta bao vây tiêu diệt. Một số sống sót chạy sang ngã ba Trường Xuân 

        gặp đại đội chốt chặn, đón lõng diệt nốt. Ta chiếm lĩnh

        hoàn toàn sân bay Kỳ Bích.

        - Tốt rồi!

        - Vâng! Báo cáo, Tiểu đoàn 60 tiến công phía cánh phải Tiểu đoàn 90, sau 20 phút nổ súng đã diệt xong một bộ phận của Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 4 ngụy ở Phú Tân 3, đồng tiến công cụm quân địch ở phía Bắc thôn Thạch Kiểu. Lợi dụng thế cao của tuyến đường sắt, quân địch lập tức tổ chức tuyến chổng cự nhưng đồng chí Tiểu đoàn trưởng 60 đã tập trung hoả lực súng cối, B40, B41, đại liên dập mạnh vào giữa đội hình quân giặc. Tiểu đoàn lập tức tổ chức đánh chia cắt địch ra từng mảnh, hất chúng khỏi tuyến đường sắt. Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 lập tức truy kích địch. Cách cầu Tam Kỳ chừng 200 mét Đại đội 5 phát hiện 4 chiếc xe GMC chở đầy lính địch và kéo theo pháo đang phóng nhanh về hướng Chu Lai. Các chiến sĩ Đại đội 5 lập tức nổ súng. 2 xe chạy sau tan xác, toàn bộ lính trên 2 xe chết và bị thương...

        - Tốt lắm! Cố lên! Động viên anh em không được dừng để địch có thời cơ củng cố...

        - Rõ!

        - Còn Tiểu đoàn 40 hiện đang ở đâu?

        - Dạ báo cáo! Tiểu đoàn 40 và Tiểu đoàn 5 Trung đoàn 38 được 4 xe tăng chi viện do đồng chí Tiểu đoàn trưởng Trương Hồng Anh trực tiếp chỉ huy đã tiêu diệt xong cụm quân địch ở Tây Bắc Phú Trà 2 và núi Lầu, đang phát triển tiêu diệt trận địa pháo cùng sở chỉ huy Tiếu đoàn 3 Trung đoàn 5 ngụy ở ngay Phú Trà 2. Ở hướng thứ yếu, Tiểu đoàn 4 và Tiểu đoàn 6 Trung đoàn 38 chúng tôi cũng vừa được tin, các đồng chí đã đột phá tuyến phòng ngự của 2 tiểu đoàn 37 và 39 biệt động quân. Sau 1 giò 30 phút chiến đấu quyết liệt, Tiểu đoàn 4 đã chiếm xong khu vực Cẩm Khê 2, truy kích và tiêu diệt gần hết Tiểu đoàn 37. Cùng lúc, Tiểu đoàn 6 cũng đánh chiếm xong Khánh Thọ Đông và Đức Tân 4, diệt toàn bộ Tiểu đoàn biệt động quân 39...

        - Tôi cũng đã được đơn vị báo cáo. Chúng ta đánh rất tốt.

        Sư trưởng Chơn đang nói thì có điện của Sư phó Hoàng Bình.

        - Báo cáo anh! Sau đợt tiến công dũng mãnh đầu tiên có sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ binh, pháo binh, xe tăng, xe bọc thép... ta đã tiêu diệt và đập tan cả sáu tiểu đoàn quân chủ lực ngụy. Tuyến phòng ngự kiên cố ở phía Tây thị xã Tam Kỳ đã bị đập tan. Điện đài của các đồng chí thông tin đi theo tôi vừa thu được tin tức của địch cho biết bọn chỉ huy Sư đoàn 2 và bọn chỉ huy các trung đoàn, liên đoàn biệt động quân đang tháo chạy...

        - Tôi cũng đã nắm được. Hiện bọn tiểu khu Quảng Tín và ngụy quyền Quảng Tín cũng đang cho đốt tài liệu... Các đồng chí thông báo tình hình chiến sự và tình hình địch xuổng tận các đơn vị trung đội, đại đội để cán bộ chiến sĩ hiểu rỏ thời cơ nâng cao tốc độ đánh địch.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lệnh tiếp cho các bộ phận phục vụ Sở chỉ huy tiền phương:

        - Đồng chí Suyển!

        - Báo cáo có tôi!

        - Bộ phận của ta tuy nhỏ nhưng phải sẵn sàng tham gia truy kích địch cùng các chiến sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia khi tình huống đòi hỏi. Riêng bộ phận thông tin phải luôn thường trực bên tôi, không một giây nào được ngừng sóng.

        - Rõ!

        Ngay sau đó toàn bộ Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn tiến nhanh đến sân bay Kỳ Bích. Sân bay Kỳ Bích chỉ cách trung tâm thị xã trong gang tấc. Thời cơ đã đến, giây phút đánh chiếm thị xã Tam Kỳ đã điểm. Sư trưởng Nguyễn Chơn lệnh cho các trung đoàn đẩy nhanh nhịp độ tấn công. Từ hai hướng, Trung đoàn 1 Ba Gia như hai mũi lao nhọn đang thọc nhanh vào thị xã. Ở hướng Nam, Đại đội 5 Tiểu đoàn 60 đang trên đường tiến thì gặp quân địch trong các lô cốt cô thủ ở đầu cầu Tam Kỳ bắn chặn, đạn bay sát mặt đất. Tiểu đoàn phó Sĩ Hùng đã kịp thời có mặt, anh liền lệnh cho xạ thủ B41 Nguyễn Văn Điều:

        - Đồng chí Điều!

        - Có!

        - Đồng chí quan sát kỹ địa hình, nhanh chóng vượt lên bám mép đường, vòng về bên trái bắn vào hoả điểm giặc.

        - Tôi rõ rồi!

        Lát sau, Tiểu đoàn phó Hùng đã nghe một tiếng nổ vang, khẩu đại liên địch bị vùi sâu dưới đống bê tông nát vụn. Chiến sĩ Nguyễn Văn Điều cùng Tiểu đoàn phó Sĩ Hùng tiếp tục vận động sang mục tiêu khác. Các hoả điểm của từng lô cốt lần lượt im bặt chỉ còn tiếng thét xung phong vang dội. "Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh! Xung phong! Xung ph...o...ong!".

        Bỗng từ Trung tâm huấn luyện của quân ngụy và dãy phố  phía Bắc cầu thị xã bất ngờ xuất hiện những ổ kháng cự của địch. Hai chiếc xe tăng của ta đã kịp thời lao lên. Các ổ kháng cự bị đập nát. Bộ binh và xe tăng đang tràn vào thị xã...

        Theo dõi chặt từng bước tiến của các đơn vị, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn không kìm nén nổi sự xúc động. Đôi mắt ông bỗng dưng cay cay. Ông trực tiếp lệnh cho Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng:

        - Đồng chí trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 90 cùng xe tăng nhanh chóng đánh chiếm ngã tư đường sắt và thọc nhanh vào trung tâm thị xã.

        - Rõ! Tôi đã chỉ huy Tiểu đoàn 90 từ ngã ba Trường Xuân và sân bay Kỳ Bích vận động lên đánh chiếm xong ngã tư đường sắt và đang thọc nhanh vào trung tâm thị xã.

        - Hoan nghênh đồng chí Trung đoàn trưởng!

        - Dạ, báo cáo Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 31 chia làm ba mũi đã đánh chiếm xong khu vực USN cùng các công sở ngụy ở phía Tây dinh tỉnh trưởng và cầu Kỳ Lý. Riêng mũi tiến công của Đại đội 5 đánh theo Đường số 1 đến phía Bắc cầu thì gặp địch. Trung đội trưởng Lợi chỉ huy mũi nhọn đã kịp thời dùng hoả lực dập tắt ngay các hoả điểm, xung phong chiếm cầu.

        - Vậy thì quá tốt rồi.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn lệnh cho Trung đoàn trưởng Trung đoàn 31:

        - Đồng chí Tiệp, lập tức tung Tiểu đoàn 7 dự bị vào vòng chiến, tăng nhanh sức đột kích cùng Tiểu đoàn 8.

        - Rõ!

        - Thế đánh địch của ta hiện như thế chẻ tre, Tiểu đoàn 7 phải nhanh chóng hiệp đồng với Tiểu đoàn 8 cấp tốc đánh chiếm tỉnh đường và treo cờ chiến thắng.

        - Báo cáo rõ! Tôi sẽ có mặt trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 7 và Tiểu đoàn 8 ngay!

        - Bình tĩnh! Cậu nghe tiếp đã.

        - Dạ!

        -  Sau đó phải cho một bộ phận phát triển đánh chiếm ngay trận địa pháo 175mm, bộ phận khác nhanh chóng đánh chiếm Ty Cảnh sát ngụy và giải phóng nhà lao Tam Kỳ. Tránh đổ máu cho đồng bào, đồng đội chúng ta đang bị địch giam giữ ở đó. Giải phóng xong nhà lao đồng chí báo cáo ngay tôi biết.

        - Rõ!

        Mười phút sau khi nhận lệnh của Sư trưởng Nguyễn Chơn, đơn vị đánh chiếm tỉnh đường đã reo hò vang dậy khi lá cờ Quyết chiến quyết thắng của đơn vị được kéo lên trên nóc dinh tỉnh đường ngụy. Nhân dân thị xã Tam Kỳ cùng đội công tác, biệt động đang đổ về Tam Kỳ hoan hô không ngớt. 30 năm ngày chờ đón là đây. Mỹ cút và nay ngụy đã nhào. Ông Trần Chí Thành, Bí thư Thị xã nét mặt rạng rỡ. Ông đã tham gia cách mạng và lăn lộn với mảnh đất Tam Kỳ từ những năm 1955, 1957, phải chui bụi ngủ hầm suốt những năm dài đen tối tố cộng diệt cộng, chứng kiến bao cảnh đầu rơi máu chảy... Nay được chứng kiến phút giây giải phóng, nước mắt ông trào ra. Ông Mười Chấp, ông Võ Ngọc Hải... những người gan vàng, dạ ngọc, được Đảng phân công ở lại nằm vùng bám dân, bám đất, xây dựng phong trào cách mạng và phát triển tổ chức Đảng... cũng không cầm được nước mắt. Giây phút thiêng liêng nhất của sự nghiệp chiến đấu cho độc lập tự do suốt hai mươi năm can trường đã đến. Đồng bào, chiến sĩ Tam Kỳ đã đi đến đích. Các ông lao đến ôm chầm các chiến sĩ Sư đoàn 2 thân yêu và cứ muốn giữ mãi họ trong vòng tay... Giây phút thiêng liêng này, quý giá này mãi mãi khắc sâu trong tim họ...

        Sau khi chiếm tỉnh đường, Trung đoàn trưởng Tiệp lập tức báo cáo với Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Dạ báo cáo thủ trương! Chúng ta đã thắng lợi hoàn toàn. Chúng tôi đã treo cờ lên nóc tỉnh đường. Mọi việc diễn ra đúng như thủ trưởng đã dự kiến. Nhưng...

        - Nhưng làm sao?

        - Dạ... Nhưng chúng tôi chưa bắt được tên tỉnh trưởng tỉnh Quảng Tín thủ trưởng ạ.

        - Ờ mình biết rồi! Hắn có ở đó đâu, các cậu không bắt được hắn là phải. Lúc ta đánh vào Tam Kỳ thì tên Trần Thiện Khiêm nhân danh thủ tướng ngụy quyền đã bay ra Đà Nẵng, triệu tập các đô trưởng, tỉnh trưởng ở khu vực 1 lại để họp bàn cứu vãn tình hình mà!

        Đúng như Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nói. Theo lệnh Thiệu, Thủ tướng ngụy quyền Trần Thiện Khiêm bay gấp ra Đà Nẵng triệu tập ngay Nguyễn Hữu Duệ - Tỉnh trưởng Thừa Thiên, Đỗ Kỳ - Tỉnh trưởng Quảng Trị, Phạm Văn Trung ở Đà Nẵng, Lê Văn Ngọc ỏ Quảng Tín, Đào Mộng Xuân ỏ Quảng Ngãi để họp bàn cách đôi phó và cũng để nắm tình hình. Phạm Văn Trung thị trưởng Đà Nẵng hậm hực:

        - Thưa Thủ tướng! Tinh thần dân chúng ở Đà Nang cũng như các tỉnh ở Vùng 1 xuống thấp chưa từng có.

        Họ đều hiểu rõ ông chủ Mỹ đã bỏ rơi Tổng thống Thiệu và chế độ Việt Nam cộng hoà của chúng ta. Quân lính càng hiểu rõ hơn nên đã bắt đầu đào ngũ hàng loạt. Chưa bao giờ chúng tôi thấy nguy nan như lúc này. Việc chúng tôi rơi vào tay cộng sản chỉ còn tính bằng ngày, bằng giờ. Nhưng chúng tôi cố chấp hành lệnh của Tổng thống và Thủ tướng, hô hào dân chúng và quân lính chống chọi, tử thủ...

        ... Cùng thời gian này, tại Hà Nội, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương khẳng định: Địch chuẩn bị rút khỏi Huế thì chúng cũng rút bỏ Đà Nẵng. Lập tức chiến dịch Huế và Đà Nẵng được quyết định với mật danh 475. Bộ tư lệnh chiến dịch do tướng Lê Trọng Tấn làm tư lệnh, tướng Chu Huy Mân làm chính ủy được thành lập. Đây là trường hợp ứng vạn biến, không nằm trong dự kiến ban đầu, để nắm lấy thời cơ. Thời gian bây giờ là sức mạnh. Cơ hội có một không hai trong suốt cả 30 năm chiến tranh đã đến. Quân ủy Trung ương hạ lệnh thần tốc, đẩy nhanh sự sụp đổ hoàn toàn của ngụy quân, ngụy quyền. Chia cắt, bao vây tiêu diệt không cho địch ở miền Trung, Huế, Đà Nẵng co cụm về Sài Gòn và miền Tây Nam Bộ.

        Mặc dù đã có quyết định làm tư lệnh chiến dịch nhưng tướng Lê Trọng Tấn chưa thể rời Bộ Tổng tham mưu vì Bộ Chính trị đang họp, còn tướng Chu Huy Mân thì đang chỉ huy cả ba mặt trận cùng lúc. Mặt trận Đường 19, mặt trận Quảng Ngãi và mặt trận Tam Kỳ. Vì vậy Đảng ủy và Bộ tư lệnh chiến dịch chưa họp mặt được. Cánh quân phía Bắc nhận lệnh từ Bộ Tổng tham mưu. Cánh Nam, Quân ủy Trung ương chỉ thị cho Quân khu 5 tiến nhanh về Đà Nẵng, thực hiện bao vây, phối hợp chặt chẽ với Quân đoàn 2. Ngày 25 tháng 3, Bộ đã lệnh cho Quân đoàn 2 phải nhanh chóng đưa pháo vào phía Tây Bắc Đà Nẵng, chuẩn bị gấp để ngày 27 tháng 3 có thể không chế sân bay và cảng Đà Nẵng, đồng thời bộ binh phải chiếm lĩnh đèo Hải Vân, tạo bàn đạp tấn công quân địch đang rút về co cụm ở Đà Nẵng...

        Trong những phút giây xúc động trào dâng khi Tam Kỳ được hoàn toàn giải phóng thì Sư trưởng Nguyễn Chơn cũng được thông báo toàn bộ tình hình địch ở chung quanh Đà Nằng. Cụ thể là: Địch đang tập trung về căn cứ liên hợp này với một lực lượng khá lớn. Trong đó có Trung đoàn 50 của Sư đoàn 3 bộ binh đang ở Vĩnh Điện, Trung đoàn 57 ở Đại Lộc và một trung đoàn nữa ở Núi Quế. Sư đoàn thủy quân lục chiến đã hoàn thành việc thay thế sư đoàn dù phải rút về Sài Gòn với Lữ đoàn 468 đóng chốt từ đèo Hải Vân đến Liên Chiểu, Lữ 369 ở Đại Lộc và Lữ 258 ở cẩm Lệ. Bộ tư lệnh sư đoàn và tàn quân của Lữ 147 ỏ sân bay Nước Mặn, phía Đông Đà Nẵng. Ngoài ra, ỏ Đà Nẵng, địch còn có 2 liên đoàn bảo an với 15 tiểu đoàn, Liên đoàn biệt động quân chốt đóng ở Bà Rén, Thiết đoàn 11 ở Tây Đà Nẵng, Thiết đoàn 20 từ Huế mới chạy vào, 240 trung đội dân vệ, 5 ngàn cảnh sát, Sư đoàn không quân số 1 vẫn còn 370 máy bay, 12 tiểu đoàn pháo binh gồm 270 khẩu từ 105 đến 175 mm... Tổng quân số địch lên đến 10 vạn tên và 2 vạn rưỡi tên phòng vệ dân sự có vũ trang, chưa kể nhân viên ngụy quyền, tàn quân khắp nơi tiếp tục trút về Đà Nẵng ngày càng đông. Quan thầy Mỹ phán đoán rằng cộng sản thế nào cũng đánh Đà Nẵng, nên để an ủi bọn tay sai đã phái đến vùng biển này một số tàu chiến để làm cái việc gọi là răn đe đối phương và hà hơi thổi ngạt trong cơn hấp hốì của lũ đầy tớ. Thiệu thấy có chỗ dựa và hắn phán đoán đối phương ít ra cũng phải mất hàng tháng mối điều động lực lượng đến tấn công Đà Nẵng được, mà có tấn công được Đà Nẵng cũng không phải dễ dàng như Buôn Ma Thuột hay Huế, Tam Kỳ... Trên đài phát thanh ngụy quyền phát đi bản nhật lệnh của Thiệu lải nhải suốt ngày. Đại ý, kể từ ngày 25 tháng 3 năm 1975 tất cả những tỉnh, những phần đất còn lại của quốc gia phải được tử thủ đến cùng. Tại mỗi nơi phải nỗ lực tối đa, chặn đứng đà tiến quân của địch, củng cố phòng thủ, vận dụng mọi sáng kiến và phương tiện để phản công lại giặc xâm lăng cộng sản... các tư lệnh quân đoàn và quân khu chịu trách nhiệm hướng dẫn cấp chỉ huy lãnh thổ thuộc quyền, chấp hành tuyệt đối mệnh lệnh...

        Khi đơn vị đánh chiếm thị xã Tam Kỳ thì một trong những việc đầu tiên mà Sư trưởng Nguyễn Chơn luôn

        luôn canh cánh trong lòng là phải giải phóng cho được nhà lao Tam Kỳ, nơi đồng bào đồng chí đang bị quân giặc giam cầm.

        Khi cửa nhà lao vừa mở, hàng trăm người từ trong những căn phòng chật hẹp, hôi hám, nồng nặc ào ra. Đó là những đảng viên cộng sản, những chiến sĩ cách mạng, những người cha, người mẹ, anh chị, cô dì, chú bác... đã vì độc lập tự do dám đứng lên trước họng súng quân thù. Phút gặp gỡ thiêng liêng nghẹn ngào trong nước mắt...

        Thực hiện nhiệm vụ tổng hợp, Trần Suyển tiếp tục báo cáo thêm với Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Lúc 10 giờ, Trung đoàn 1 Ba Gia đã làm chủ hoàn toàn thị xã Tam Kỳ. Lúc 11 giờ, Trung đoàn 31 đã treo cờ và kiểm soát hoàn toàn tỉnh đường Quảng Tín. Cùng lúc Trung đoàn 36 đã đánh chiếm cầu Bầu Bầu và phát triển ngay xuồng An Xuân giải phóng luôn quận lỵ Lý Tín, đồng thời cắt đường tháo chạy của tàn quân địch về Chu Lai...

        - Tốt!

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng, cùng lúc Trung đoàn 38 sau khi làm chủ Cẩm Khê và Phú Trà 2, liền đánh chiếm Quán Rường, đến 13 giờ đánh chiếm Chiên Đàn. Do trung đoàn đánh chậm, nhiệm vụ bao vây phía Bắc không thực hiện được nên đã để một sô quân địch ở Tam Kỳ thoát. Sáng 25, trung đoàn đánh chiếm Tuần Dưỡng.

        Phối hợp với quân chủ lực ở phía Đông, các tiểu đoàn 70 và 72 cùng bộ đội địa phương Tam Kỳ đã đánh chiếm xã Kỳ Trung và nhân dân các xã ven biển của Tam Kỳ cũng nổi dậy tự giải phóng giành quyền làm chủ.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn điện đến các đơn vị:

        - Tôi thay mặt Đảng ủy và Bộ tư lệnh sư đoàn hoan nghênh chiến công đầu tiên của các đơn vị trong sư đoàn. Cùng lúc ta tấn công vào thị xã Tam Kỳ, Lữ đoàn 52 cùng quân dân Quảng Ngãi đã tiến công nổi dậy, đến 23 giờ 30 phút ngày 24 tháng 3 đã giải phóng hoàn toàn thị xã Quảng Ngãi. Đến 7 giờ sáng 25 tháng 3, toàn bộ tỉnh Quảng Ngãi được giải phóng. Như vậy, cho đến lúc này, tỉnh Quảng Ngãi và phần lớn tỉnh Quảng Nam đã được giải phóng. Tuyến phòng thủ ven biển của địch đã bị chia cắt làm đôi. Căn cứ liên hợp Đà Nẵng bị bao vây cô lập. Thời cơ đánh chiếm Đà Nẵng đang đến. Thời cơ đã xuất hiện, các đồng chí phải chuẩn bị sẵn sàng.

        - Rõ!

        - Vừa đánh địch các đơn vị vừa tranh thủ xốc lại đội hình chuẩn bị khi có lệnh ta lập tức tiến quân về Đà Nẵng...

        - Rõ!

        - Nắm tình hình, có gì khó khăn kịp thời báo cáo để kịp giải quyết. Các đơn vị nghiêm chỉnh chấp hành chính sách thương binh, liệt sĩ, chính sách dân vận, chính sách tù hàng binh...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay lại nói với Trần Suyền:

        - Đồng chí cho mời các trung đoàn trưởng tối nay có mặt ở Sở chỉ huy tiền phương để hội họp.

        - Rõ!...

        

        Bước vào mùa xuân 1975, Ngô Quang Trưởng - Tư lệnh Vùng 1 và Quân khu 1 thầm hy vọng thực hiện giấc mộng làm tổng thống và tổng tư lệnh tối cao quân đội Việt Nam cộng hoà. Trưởng cho rằng mình là viên tướng tài ba, còn Thiệu sẽ bị sụp đổ hoặc phải ra đi là điều không tránh khỏi. Mùa xuân 1975 là cơ hội ngàn năm của Trưởng. Phạm Văn Phú thì đang sống dở chết dở rút bỏ Tây Nguyên, giao quyền chỉ huy cho viên chuẩn tướng Trần Văn Cẩm chỉ huy phó để chạy về Nha Trang cùng Bộ tham mưu Quân đoàn 2 bằng máy bay, lấy cớ là lập bộ tham mưu tái chiếm Buôn Ma Thuột. Mấy hôm sau, viên chuẩn tướng Trần Văn Cẩm bị quân giải phóng bắt sống. Thiệu phải vội thăng lon chuẩn tướng cho viên đại tá chỉ huy trưởng lực lượng biệt động Sài Gòn thuộc Quân khu 2 Phạm Duy Tất để chỉ huy cuộc rút chạy khủng khiếp. Phú về đến Nha Trang, được lệnh của Thiệu, Phú chạy vào Phan Thiết, ai ngờ vào đó Thiệu yêu cầu Phú bàn giao nốt hai tỉnh còn lại của Quân khu 2 là Ninh Thuận và Bình Thuận sáp nhập vào Quân khu 3 thuộc quyển của Nguyễn Văn Toàn. Phú trắng tay... Những tin ấy dội về đến Trưởng. Trưởng lẩm bẩm, vậy là mộng ước của Phú vài năm sau sẽ chiếm lấy một ghế nghị sĩ trong quốc hội đã đi đứt, không bao giờ gã được như Trần Văn Đôn, Tôn Thất Đính, hoặc Huỳnh Văn Cao vừa có vị trí an toàn lại vừa có danh lợi. Ngô Quang Trưởng càng dương dương tự đắc. Trưởng cho rằng tất cả rồi sẽ đều về tay mình sau mùa xuân 1975 này. Giống mùa xuân 1972, Trưởng cho rằng, trong mùa xuân 1975 này... Sau cuộc họp lịch sử ở dinh của Thiệu, Trưởng trở ra Đà Nẵng, y cười nhạt nói vói Lâm Quang Thi, phó của y: Lần này, Quân khu 1 phải chi viện tướng cho Sài Gòn. Điểm nóng của Xuân 1975 không phải Bắc Hải Vân hay Nam Đà Nẵng mà là tuyến phòng thủ vòng ngoài của Sài Gòn.

        Trưởng tự tin vào tài năng chỉ huy của mình khi y thay Hoàng Xuân Lãm năm 1972 rồi trở thành viên tướng tài ba, nổi tiếng trong quân đội Sài Gòn. Trưởng thường chỉ trích Thiệu với lũ đàn em rằng Thiệu không hiểu gì về cuộc chiến tranh quy ước của Hoa Kỳ ở Việt Nam. Viên tướng ngạo mạn này ngày ngày vẫn đi đi lại lại trước lá cờ Quân đoàn 1 có thêu hàng chữ "Bến Hải hưng binh, tiền phong diệt cộng!". Rồi gieo mình xuồng chiếc ghế bành nốc rượu Napôlêông, khoác lác binh pháp riêng của mình với Lâm Quang Thi. Giọng y lè rè trong men rượu: Một là, đôi với người Mỹ phải luôn có những mưu mẹo linh hoạt, bắt họ phải phục nể mình. Đối với bọn đàn em, phải tỏ ra có tầm nhìn chiến lược.

        Nếu đối phương còn đánh theo từng chiến dịch dựa vào mùa khô thì phải tổ chức cầm cự cho tốt, lập tức phản công khi chúng rút đi. Trưởng rót rượu, nốc cạn ly, lại lảm nhảm tiếp: Hai là, đi sát lính và cấp dưới để không chế chúng cho thật chặt. Ba là, biết tổ chức giỏi lễ mừng chiến thắng... Bốn là, hoả lực tối đa là yếu tố quyết định trong chiến cuộc. Lúc nào cũng phải luôn mồm đòi người Mỹ chi viện tối đa hoả lực. Hề... hề...

        Trưởng phản bác lại mọi tư tưởng và nhận định cho rằng cộng sản sẽ đánh lớn. Hắn và bọn chóp bu Sài Gòn đều giống nhau, đều cho rằng làm gi có chuyện cộng sản đánh lớn trong năm 1975. Hắn cho rằng cộng sản sẽ không bao giờ làm lay chuyển được chế độ Sài Gòn có người Mỹ bảo trợ. Kinh nghiệm của mùa khô 1968 và 1972 đã cho hắn thấy điều đó...

        Sáng nay, trong căn phòng rộng lớn ở đại bản doanh của Trưởng tại Đà Nẵng, Trưởng lại bệ vệ ngồi vào chiếc bàn làm việc. Một chiếc bàn đồ sộ với ba chiều xoay khá vững chắc để tiếp khách. Phía trái mặt bàn đặt một hệ thống điện thoại gọi đi các đơn vị thuộc cấp và các tỉnh. Hàng ngày đến giờ làm việc, Trưởng lại gieo mình xuống chiếc ghê bành to để đích thân nghe các đơn vị báo cáo tình hình và để y thưởng thức uy quyền nắm trong tay hơn 10 vạn tinh binh. Thỉnh thoảng y lại đứng bật dậy, đi đi lại lại rồi dừng lại gõ mấy ngón tay xuống mặt bàn, mắt ngước nhìn tấm bản đồ Quân khu 1 dày đặc ký hiệu binh hoả lực... Hôm rồi, bỗng dưng Trưởng như bị ong đốt, khi đột ngột được tin Buôn Ma Thuột thất thủ rồi tin Thiệu ra lệnh cho Phú rút bỏ Tây Nguyên, rồi tin Quân khu 1 của hắn bị tấn công... Hôm nay, khi nhận được tin dữ ấy, khuôn mặt dài ngoẵng của hắn như chảy thêm ra... Chợt một viên đại tá trong bộ tham mưu của hán hốt hoảng chạy vào:

        - Bẩm trung tướng! Sức tấn công của cộng sản rất lớn. Chúng đang tiến công theo đội hình quân đoàn.

        - Sao? Mày nói lại nghe coi!

        Trưởng đứng sững, giọng như nuốt phải lưỡi.

        - Mày phải điện cho cả hai đầu quân khu, thực hiện kế hoạch co cụm chiến lược. Nói rằng hãy tin vào người Mỹ. Người Mỹ sẽ chi viện tối đa hoả lực. Hiện các chiến hạm Mỹ đang ở ngay vùng biển Đà Nẵng.

        Lệnh xong, Ngô Quang Trưởng gọi trực thăng. Đúng như Sư trưởng Nguyễn Chơn đã nhận xét về hắn: Hắn xông xáo về mặt chiến thuật và thủ đoạn vặt nhưng khi chiến dịch mở ra, bị tấn công nhiều phía thì hắn sẽ rối bời như nồi canh hẹ, chẳng biết ứng phó tác chiến chiến lược. Hắn hộc tốc lên trực thăng và đáp xuống Sở chỉ huy Sư đoàn 1 và Sở chỉ huy tiền phương Quân đoàn 1 ở Mang Cá, Huế. Hắn gặp ngay viên chuẩn tướng Nguyễn Văn Điềm, Tư lệnh Sư đoàn 1 để tận mắt thấy sự thật. Theo hắn thì cánh Bắc Hải Vân mới là nguy hiểm, còn cánh Nam Đà Nẵng chẳng mấy lo lắng. Hắn đã lệnh cho chuẩn tướng Trần Văn Nhật, Tư lệnh Sư đoàn 2 phòng thủ có chiểu sâu, co cụm đông đặc, chờ thời cơ phản công khi cộng sản kết thúc chiến dịch. Mới xuống khỏi máy bay hắn đã kéo cả đoàn tuỳ tùng và chuẩn tướng Nguyễn Văn Điềm xồng xộc vào sở chỉ huy. Hắn gieo mình xuống chiếc sô pha cỡ lớn, hai tay đặt lên thành ghế như một ông vua:

        - Tình hình thế nào rồi, chuẩn tướng nói nghe coi.

        - Trình trung tướng! Tình hình xấu đi rất nhanh. Từ phía Bắc sông Mỹ Chánh trở ra đã hoàn toàn rơi vào tay cộng sản. Hiện chúng đang ồ ạt tiến về tuyến sông Bồ cách Huế 17 cây số. Quân chủ lực Sư đoàn 1 và các lực lượng biệt động, thủy quân lục chiến đang kháng cự quyết liệt...

        - Tình hình chiến sự Nam Huế thế nào?

        - Dạ bẩm! Trên đoạn quốc lộ số 1 đi Bái Sơn đã bị cắt đứt. Xe tăng cộng sản từ phía Bạch Mã ồ ạt tràn xuống đã đánh tan đội quân xe tăng của ta bảo vệ Nam Huế và Bắc đèo Hải Vân. Quốc lộ 1 Huê đi Đà Nẵng đã hoàn toàn bị cắt đứt, xe cộ từ Huế vào Đà Nẵng đều phải nhào lui càng gây cảnh rối ren lộn xộn trong và ngoài thành phố.

        Trưởng văng tục:

        - Một lũ ăn cứt!

        Trong cơn thịnh nộ, hắn lại thấy viên sĩ quan tác chiến bước vào:

        - Bẩm trung tướng! Trung tướng có điện của tướng Lâm Quang Thi.

        - Nói đi, có gi gấp hả ông Thi?

        - Dạ thưa! Đường bộ từ Tam Kỳ ra Đà Nẵng đã hoàn toàn bị cắt đứt cả đường số 1 lẫn đường dọc ven biển. Cộng sản đã đánh chiếm hoàn toàn thị xã Tam Kỳ!

        - Tôi biết rồi, thiếu tướng lệnh cho Trần Văn Nhật phải chặn chúng lại, thiếu tướng lệnh cho không quân phá hết mọi chiếc cầu từ Đà Nẵng đi Tam Kỳ. Cho xe tăng, bộ binh phòng thủ các đầu cầu. Cộng quân không thể tiến được ra Đà Nẵng một sớm một chiều.

        - Bẩm trung tướng xin tuân lệnh!

        Tỏ ra hùng hổ nhưng thâm tâm Trưởng hiểu song xe của địch quân đã chiếu tướng từ hai phía. Quân xe, pháo, mã còn nguyên nhưng Trưởng chẳng làm gì được nữa rồi. Nét mặt bầm tím, hầm hầm, Trưởng liền đứng lên:

        - Chuẩn tướng Điềm!

        - Dạ bẩm! Thưa trung tướng tư lệnh!

        - Tôi muốn xuống một trung đoàn hoặc một tiểu đoàn gần nhất của sư đoàn chuẩn tướng...

        Giọng Trưởng bỗng gầm lên:

        - Tôi xuống ngay một trung đoàn!

        Điềm co ro, khúm núm đáp:

        - Dạ thưa! Trung tướng không nên làm điểu đó. Nó hoàn toàn vô hiệu trong lúc này.

        - Sao?

        Thấy Điềm đứng như trời trồng, miệng như hến Trưởng hiểu rằng đám lính ngụy Sư đoàn 1 và ở đây đã rơi vào tình trạng hỗn loạn và khiếp sợ. "Mọi lệch lạc bắn bỏ", câu thần chú luôn thường trực ở cửa miệng Trưởng giờ đây chẳng còn tác dụng gì.

        Rất may, điện của Thiệu gọi ra đã cứu sĩ diện cho Trưởng đúng lúc.

        - Vâng! Thưa tổng thống! Tôi đang có mặt ở Huế.

        -  Tốt quá anh Trưởng!

        Trưởng mỉm cười mỉa mai. Trưởng biết khi Thiệu đã hạ giọng gọi mình bằng anh là tình hình ở Sài Gòn không xong rồi. Mộng tưởng làm tổng thống và tổng tư lệnh tối cao quân lực Việt Nam cộng hoà của Trưởng như đang ở trong tầm tay.

        - Anh có thể giữ Huế được không?

        - Nhất định rồi thưa tổng thống. Tôi đã tuyên bố tử thủ ỏ Huế. Nếu cộng sản muốn vào Huê thì phải bước qua xác Ngô Quang Trưởng đã.

        - Tổng thông ghi nhận tinh thần trung tướng tư lệnh. Vận mạng đất nước đang trông chờ ở anh.

Tiếng "anh" dùng cho Trưởng lúc này Thiệu muốn chứng tỏ rằng mình đang chân tình và gởi lòng tin cậy vào Trưởng. Thiệu cũng như Trưởng hiểu rất rõ mất Huế tức mất Đà Nang và Vùng chiến thuật 1. Trưởng tiếp tục đưa ra lời cam kết để làm yên lòng Thiệu:

        - Xin tổng thống hãy tin vào lời cam kết vàng ngọc của tôi.

        - Tôi khẩn thiết yêu cầu anh điều đó anh Trưởng ạ! Sở dĩ tôi lệnh rút bỏ Tây Nguyên chỉ vì để giữ cho được Quân khu 1. Còn Quân khu 1 thì Sài Gòn sẽ còn, sẽ còn tất cả! Khi lệnh rút bỏ Tây Nguyên tôi đã không kịp hỏi ý kiến anh.

        - Xin Tổng thống yên tâm! Tôi sẽ chiến đấu hết mình vì vận mạng quốc gia và danh dự của Tổng thống.

        - Lời hứa của anh làm tôi và chánh phủ Việt Nam cộng hoà yên tâm rồi.

        Tình thế đặt Ngô Quang Trưởng không còn cách nào khác là hứa hẹn bừa. Hắn lệnh cho Nguyễn Văn Điềm tháp tùng hắn đến đài phát thanh Huế ngay. Hắn lại lải nhải lặp lại câu nói năm 1972 "Tôi sẽ sống chết cùng cố đô Huế!" Tuyên bố xong, Trưởng vội vã bay vào Đà Nẵng. Điềm cũng bám gót Trưởng liền sau đó... Sư đoàn 1 bộ binh "anh cả đỏ" của Sài Gòn bị tiêu diệt và tan rã khi Trưởng rời khỏi Huế. Toàn bộ tuyến phòng thủ Bắc Hải Vân đã hoàn toàn rơi vào tay đối phương.
         
Thiệu lại điện cho Trưởng kêu gọi tử thủ Đà Nẵng. Lúc Thiệu gọi điện cho Trưởng thì Đà Nẵng đang chìm ngập trong cơn lốc xoáy của thứ "loạn bại binh" từ khắp nơi cuộn về. Các chuyến máy bay dân dụng, máy bay lên thẳng trên bầu trời thành phố như chuồn chuồn đưa các nhân viên, cố vấn và gia đình quan thầy Mỹ rút chạy. Toàn thành phố Đà Nẵng lâm vào giờ phút hấp hối. Cảnh ẩu đả diễn ra khắp nơi cùng với cảnh cướp giật, hãm hiếp, trả thù, thanh toán phe phái lẫn nhau. Cảnh bắn giết giữa Sư đoàn thủy quân lục chiến và Sư đoàn 3 ngụy lại diễn ra đẫm máu như ở cố đô Huê 1972. Máu địch đang tự đổ ra trên các đường phố Đà Nang thì quân của Sư đoàn 1 ở phía Bắc, quân của Sư đoàn 2 ở phía Nam dồn về bồi tiếp thêm cảnh chém giết, hỗn loạn, tranh nhau thoát thân... Ở đâu có người Mỹ nhúng tay vào, ở đó sẽ gặp cảnh ấy, nhân dân Đà Nang chẳng lấy gì làm lạ. Binh lính các sư đoàn tranh nhau súng, số súng mà tên tướng Nguyễn Văn Trang, phó của Cao Văn Viên đã cho chuyên chở ra 22 ngàn khẩu trong kế hoạch phòng thủ Quảng Nam, Đà Nẵng. Đám tàn binh lũ lượt kéo từng đoàn bỗng dưng được trang bị súng và tha hồ bắn giết lẫn nhau, cướp bóc, hãm hiếp ngay cả vợ con binh lính đồng bọn... Trước tình hình đó, Ngô Quang Trưởng liền lệnh cho tên Bùi Thế Lâm nhưng Lâm trả lời dứt khoát:

        -  Tôi không thể nào chỉ huy nổi đám lính của tôi được nữa. Chúng giống một đàn thú dữ đang sổng chuồng. Có bắn bỏ cả hàng trăm đứa cũng thế thôi. Bẩm trung tướng! Tôi bất lực!

        Trưởng khoát tay, tỏ ra không chịu.

        - Khỏi!... Khỏi nói! Không làm được dẹp qua một bên.

        Trong cơn cuồng điên, giận dữ, Ngô Quang Trưởng lại nhận được bức điện của Thiệu. Trưởng liền phúc đáp lại bằng một bức điện, thay cho lời cam kết. Bức điện viết:

        Trân trọng kính trình tổng thống!

        Tôi tự nhận thấy đã đuối sức và bối rối, sợ rằng không hoàn thành trách nhiệm. Kính xin tổng thống cho được từ chức.

        Ký tên

        Ngô Quang Trưởng

        Bức điện Trưởng đánh đi cũng là lúc quân giải phóng phía Bắc và phía Nam đang tiến sát về Đà Nẵng. Cánh quân của đối phương ở cánh Nam đang tiến nhanh như vũ bão. Ngô Quang Trưởng và đồng bọn chỉ còn cách tranh thủ từng phút, để kịp thoát thân.

        Nhận được tin tức của cơ sở nội tuyến thành đội và cơ sở cách mạng từ thành phố Đà Nẵng về tình hình địch Sư trưởng Nguyễn Chơn vô cùng sốt ruột. Ông trao đổi với Quyền Chính ủy Mai Thuận phải khẩn trương tấn công Đà Nẵng. Quyền Chính ủy Mai Thuận đồng ý. Lời đồng chí Bí thư thứ nhất Lê Duẩn văng vẳng bên tai Sư trưởng Nguyễn Chơn: Một khi thế trận địch vỡ, diệt được một vài sư đoàn thì địch sẽ rốì loạn, kéo theo tan vỡ và sụp đổ toàn bộ của ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn!... Rồi lời của đồng chí Võ Chí Công phát biểu về dự kiến tình hình ở Khu 5: ...Giải phóng Buôn Ma Thuột làm bàn đạp tiến thẳng vê Sài Gòn... Còn Kon Tum, Plây Cu để lại đó, địa phương chúng tôi tự giải quyết... Đà Nẵng đã được tên tướng Mỹ Ga Uyn, một chiến lược gia chọn làm một trong năm khu vực phòng thủ cơ bản của Sài Gòn trong phương án co cụm chiến lược của Mỹ -  ngụy. Đây là sào huyệt quan trọng bậc nhất và cũng là sào huyệt cuối cùng của Mỹ - ngụy ở khu vực miền Trung. Mỹ đã ném ra hàng trăm triệu đô la để xây dựng 3 sân bay ở Đà Nẵng, trong đó có sân bay cấp 1, tất cả mọi loại máy bay có thể cất cánh và hạ cánh dễ dàng. Mỹ còn xây dựng ở Đà Nang 4 cảng lớn trong đó có cảng Sơn Trà rất hiện đại với hàng chục dãy nhà kho đồ sộ, có sức chứa hàng vạn tấn bom đạn và vật tư chiến tranh. Đà Nẵng còn đặt nhiều cơ quan quan trọng của Mỹ - ngụy, trong đó có Bộ tư lệnh lực lượng dã chiến số 3 của thủy quân lục chiến, căn cứ tiền tiêu của không quân để hướng dẫn máy bay hoạt động đánh phá ở miền Bắc Việt Nam...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn gọi điện cho Sư đoàn phó Hoàng Bình phân công nhiệm vụ rồi lệnh cho các Trung đoàn 1 Ba Gia, Trung đoàn 38, Trung đoàn 31 phải nhanh chóng di chuyển quân ra phía Thăng Bình cùng với Sở chỉ huy sư đoàn. Trung đoàn 36 ở phía Nam Tam Kỳ cơ động ra Sơn Khánh, Sơn Thạch ở Quê Sơn.

        Ông đang giao nhiệm vụ thì Nguyễn Đình Ngật phái viên của quân khu cũng vừa đến.

        - Báo cáo hai thủ trưởng! Quân khu giao cho tôi cấp tốc mang ba lá cờ giải phóng của quân khu trao cho Sư đoàn 2 để lúc vào Đà Nẵng kéo lên sở chỉ huy quân đoàn 1, sân bay Đà Nẵng và toà thị chính ngụy. Tôi cũng xin thông báo tình hình địch ở Đà Nẵng và nhiệm vụ của sư đoàn. Địch ở Đà Nẵng đang có hiện tượng rút chạy, cần phải tổ chức tiến công nhanh, không chờ lực lượng của trên. Sư đoàn đảm nhận tiến công chủ yếu từ phía Nam vào Đà Nẵng. Ngoài lực lượng bản thân, sư đoàn được tăng cường thêm Lữ đoàn 52, một tiểu đoàn tăng T54, một tiểu đoàn pháo 130mm, một tiểu đoàn cao xạ 37mm và một bộ phận tên lửa mang vác B72. Trong quá trình chiến đấu sư đoàn còn được chi viện từ cụm pháo chiến dịch và Trung đoàn cao xạ 573 của quân khu. Tuy nhiên, báo cáo hai thủ trưởng, Lữ đoàn 52 còn đang ở Quảng Ngãi.

        Nguvễn Đình Ngật người Huế, nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, hàm răng trắng đểu, khuôn mặt nhân hậu. Trông anh giống một thư sinh hơn là một sĩ quan quân đội. Vậy mà anh đã lên đường chống Pháp từ lúc còn nhỏ. Anh là con một gia đình cách mạng. Tính tình anh nhỏ nhẹ, điềm đạm, khiêm nhường. Những đức tính ấy khiến Sư trưởng Nguyễn Chơn có cảm tình đặc biệt với Nguyễn Đình Ngật. Sư trưởng Chơn nhìn Nguyễn Đình Ngật, nói:

        - Không được! Lúc này không thể ngồi chờ Lữ đoàn 52 từ Quảng Ngãi ra mối tiến về Đà Nang. Chúng tôi đã giao nhiệm vụ cho các trung đoàn rồi, nội nhật trong ngày nay Trung đoàn 1 Ba Gia và Trung đoàn 38 bắt đầu tiến công trên hướng chủ yếu, đánh dọc theo trục quốc lộ 1, Trung đoàn 31 và Trung đoàn 36 đánh theo trục đưòng sắt. Thời gian không còn nữa. Mọi công việc chuẩn bị cho chiến đấu đểu được tiến hành trong lúc hành quân. Tôi sẽ trực tiếp đi cùng Trung đoàn 1 và Trung đoàn 38.

        Nguyễn Đình Ngật tỏ ra lúng túng và bất ngờ trước quyết định nhanh chóng của Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn.

        - Báo cáo hai thủ trưởng!

        - Bây giờ cậu quay về quân khu chớ?

        - Dạ báo cáo! Bộ chỉ huy tiền phương quân khu cho tôi xuống báo cáo tình hình và ở lại sư đoàn để tăng cường cho công tác chính trị của đơn vị.

        - Vậy thì tốt lắm. Đồng chí sẽ trao đổi công việc cụ thể với đồng chí Mai Thuận.

        - Rõ!

        - Bây giờ sở chỉ huy tiền phương sư đoàn phải di chuyển thật nhanh mới bám kịp Trung đoàn 1 Ba Gia.

        Khí thế chiến thắng áp đảo địch trên toàn chiến trường mang đến khí thế mãnh liệt cho từng cán bộ chiến sĩ trong Sư đoàn 2. Mọi người đều nhanh nhẹn, linh hoạt khác thường, đểu chung một ý chí quyết chiến, quyết thắng với quân thù. Ai cũng hiểu rõ thời cơ ngàn năm có một là đây. Mọi nhiệm vụ đều được tự giác chấp hành chính xác, khẩn trương và sáng tạo.

        Chính ủy Lê Lung, ông Trần Chí Thành - Bí thư Tam Kỳ và Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng sau khi rời khỏi chiếc xe bọc thép, cả ba tiến vào Tam Kỳ cùng đơn vị mũi nhọn. Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng nhìn lá cờ chiến thắng mà các chiến sĩ của mình vừa kéo lên nóc dinh tỉnh trưởng không cầm được nước mắt... Chính ủy Lê Lung và Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng chia tay ông Thành và ông Lưu - Chủ nhiệm chính trị trung đoàn. Ông Lưu ở lại làm nhiệm vụ quân quản. Hai ông đang định tiến về Chu Lai theo kế hoạch nhưng có điện của Sư trương Nguyễn Chơn rằng hai ông không vào Chu Lai nữa. Thị xã Quảng Ngãi đã được giải phóng, con đường số 1 ta đã làm chủ ở Thế Lâm, Thế Lợi, hai ông phải đưa Trung đoàn tiến ra Đà Nằng ngay.

        Cả sư đoàn được lệnh tấn công, giải phóng Đà Nẵng. Lệnh của Sư trương là phải vừa đánh địch vừa tiến
quân mới rút ngắn thời gian trên quãng đường 80 cây số từ Tam Kỳ ra Đà Nẵng. Trung đoàn 38 đi trước mở đường cho lực lượng tác chiến chủ yếu. Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn vẫn quen thuộc với trang phục áo bà ba đen, mũ tai bèo, đôi dép cao su, vừa đi vừa chạy. Tổ điện đài luôn bám sát bên ông. Bỗng đồng chí sĩ quan thông tin chạy sát bên ông, báo cáo:

        - Báo cáo thủ trưởng, thủ trưởng Nguyễn Thanh Thí xin báo cáo tình hình.

        Sư trưởng Chơn dừng lại.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng, địch đang dàn quân phòng thủ ở cầu Đỏ.

        Không đợi Trung đoàn trưởng Thí nói hết, ông lệnh:

        - Dù có khó khăn đến mấy cũng phải đánh chiếm và bám trụ bằng được. Tuyệt đối không được dãn ra sẽ mất thế, sau này dù có tổn thất lực lượng cũng khó lấy lại.

        - Rõ!

        Nhắc đến cầu Đỏ, Nguyễn Chơn vụt nhó đến mẹ. Đó là khoảng khắc mẹ tiễn ông ra cầu Đỏ để lên đường nhập ngũ. Mẹ gầy, tấm áo vá, chiếc nón trên tay... sóng nước vỗ vào mạn cầu... Ông bước đi và mẹ quay về trong nước mắt... Nay, ông và đơn vị đang tiên qua cầu Đỏ khép kín một vòng ba mươi năm. Ba mươi năm rồi! Không biết cha, mẹ và gia đình ra sao? Mẹ, cha có còn sông đè đón ông, hay là... Ông thầm gọi: "Mẹ ơi con đã về đến cầu Đỏ cây cầu mà ba mươi năm trước con đã chia tay mẹ. Đoạn đường gặp mẹ, gặp cha và các em chỉ còn trong gang tấc. Quê hương đây rồi! Nam Ô, Phú Lộc đây rồi!...”.

        Nguyễn Chơn lại nhớ tói thầy Lê Trọng Tấn của mình. Người thầy ấy giờ đây đang chỉ huy chiến dịch giải phóng Huế, Đà Nẵng. Ông đang chỉ huy tiến quân từ phía Bắc vào còn sư đoàn Nguyễn Chơn đang tiến từ phía Nam ra Đà Nằng... Dạo học sĩ quan lục quân thầy Tấn luôn khuyên khích ông tìm hiểu nghệ thuật quân sự của dân tộc qua các thiên tài Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Lý Thường Kiệt... Hình ảnh thần tốc tiến quân của cha ông xưa chợt hiện lên thúc giục ông và cán bộ chiến sĩ của ông thần tốc giải phóng non sông...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn là một trong những vị chỉ huy đặc biệt. Có người nói rằng "ông sinh ra để chỉ huy quân sự". Câu nói ấy quả không ngoa. Tuy không trải qua nhiều trường lớp nhưng thực tiễn chiến đấu đã tôi luyện để ông trở thành một vị chỉ huy tài giỏi. Phải chăng, thực tiễn chiến đấu chính là "trường học" phong phú nhất và cũng khắc nghiệt nhất?...

        Trong lúc Sư đoàn 2 đang ào ạt tiến ra Đà Nẵng thì lực lượng địa phương và nhân dân Quảng Nam, Đà Nang được lệnh của Khu ủy đồng loạt tấn công nôi dậy. Sáng 27 tháng 3, hàng vạn người, náo nức cùng bộ đội chủ lực vùng lên. Xã giải phóng xã, huyện giải phóng huyện... 5 giờ 30 phút, ngày 28 tháng 3 Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn lệnh cho các trung đoàn pháo của sư đoàn:

        - Trung đoàn pháo 572, 368, tiểu đoàn pháo 130mm, cụm pháo chiến dịch 573 đồng loạt khai hoả! Không chế chặt sân bay. Bắn dồn dập xuống sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy phối hợp với pháo binh của Quân đoàn 2 ở cánh Bắc bắn xuống các căn cứ địch ở bán đảo Sơn Trà và quân cảng Đà Nẵng...

        Lệnh xong cho pháo binh, Nguyễn Chơn lệnh cho Trung đoàn bộ binh 38:

        - Đồng chí Thí!

        - Dạ có!

        - Đồng chí hiện đang ở đâu?

        - Báo cáo chúng tôi đang ở quận lỵ Thăng Bình.

        - Đồng chí cho trung đoàn có xe tăng yểm trợ theo Đường số 1 tiến nhanh ra phía Bắc. Cô gắng khoảng 9 giờ sáng nay 28 tháng 3 phải đánh tan hoàn toàn cụm quân địch đang án ngữ phía Bắc cầu Bà Rén. Đó là mũi tiến quân cánh trái của sư đoàn. Giải quyết xong báo cáo tôi ngay!

        - Rõ.

        Lúc Nguyễn Chơn ra lệnh cho Trung đoàn trương Nguyễn Thanh Thí cũng là lúc Ngô Quang Trưởng cho máy bay ập đến ném bom phá sập cầu Bà Rén.
Các chiên sĩ Trung đoàn 1, Trung đoàn 31, Trung đoàn 36 đang tiến quân thì Sư trưởng Nguyễn Chơn nhận được điện của Trung đoàn 38. Trung đoàn 38 báo cáo vẫn đang dừng lại bao vây tiêu diệt quận lỵ Thăng Bình và đang triển khai tiêu diệt nốt cụm cứ điểm Hà Lam... Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn trở nên nóng giận, ông như gắt lên:

        - Đồng chí Thí! Tôi đã lệnh cho Trung đoàn 38 bỏ qua quận lỵ Thăng Bình, vượt cầu Bà Rén tiến thẳng vào Đà Nẵng. Chỉ để một phân đội nhỏ cùng bộ đội địa phương bao vây, khống chế, giữ chân địch. Toàn bộ tiếp tục đánh địch trong hành tiến, tiến nhanh vào Đà Nang. Đồng chí không chấp hành mệnh lệnh. Đồng chí đã làm chậm thòi gian mất rồi. Kể từ giờ phút này, đồng chí giao trách nhiệm chỉ huy trung đoàn cho đồng chí Vũ Xuân Thủy, Trung đoàn phó còn đồng chí ở lại chỉ huy bộ phận khống chế địch ở Thăng Bình, sau đó trở về sư đoàn.

        - Rõ!

        - Đồng chí Thủy đâu?

        - Có!

        - Đồng chí cho trung đoàn tiến hành đánh chiếm cầu

        Ba Rén trên quốc lộ 1.

        - Rõ.

        - Chiếm cầu xong, tổ chức cho bộ đội vượt sông.
... Trong tình thế không thể đợi lâu để vượt cầu, Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng hội ý và thống nhất với chính ủy Lung, quyết định cho Trung đoàn 1 Ba Gia vận động xuống phía Đông, cắt đường, tiến dọc theo làng xóm ven biển và ven đường lộ 1. Được Sư trưởng Nguyễn Chơn đồng ý, Trung đoàn trưởng Xưởng và Chính ủy Lung chỉ huy mũi nhọn trung đoàn đánh gạt địch sang một bên để cho cả trung đoàn và trung đoàn bạn tiến lên. Ông Lung vốn hiền lành, điềm đạm giông như Trung đoàn trưởng Xưởng, nhưng lúc này ông trở thành một người khác lạ, rắn thép. Ông lệnh cho các tiểu đoàn:

        - Theo mệnh lệnh của sư đoàn, nếu đồng chí nào không thực hành nghiêm lệnh, kéo dài thời gian tiến quân, trung đoàn sẽ cách chức và đưa về phía sau.

        Ông Lung lệnh vừa xong thì Sư trưởng Nguyễn Chơn điện hỏi:

        - Đồng chí Lung! Trung đoàn hiện tiến công đến đâu rồi?

        - Báo cáo! Trung đoàn đã cắt đường ra phía Đông để đảm bảo tốc độ tiến quân. Hiện chúng tôi không biết đã cách Trung đoàn 38 và Trung đoàn 31 bao xa nhưng chúng tôi đã đến ở cầu Hương An. ơ vùng này tôi không rõ địa danh, có cái hồ rất lớn.

        - Thôi được! Bây giờ cho đơn vị nghỉ lấy sức để chuẩn bị vượt cầu Bà Rén khi vượt qua cầu Bà Rén nhanh chóng tiến đến vượt cầu Cao Lâu.

        - Rõ.
- Báo cáo! Tôi Vũ Xuân Thủy báo cáo, Trung đoàn 38 đã chiếm lĩnh xong cầu Bà Rén. Hiện cầu bị máy bay địch đánh sập nhưng sau khi tiêu diệt quân địch chống cự, chúng tôi đã tổ chức cho bộ đội vượt sông. Toàn bộ cụm địch phòng ngự ỏ phía Bắc cầu Bà Rén đã bị tiêu diệt. Báo cáo! Chúng tôi đã liên lạc được với Trung đoàn 96 của bộ đội địa phương. Trung đoàn 96 đã chiếm xong quận lỵ Duy Xuyên và thị trấn Nam Phước.

        - Tốt rồi! Các đồng chí đẩy nhanh tốc độ tiến quân. Tôi đang ở gần đơn vị các đồng chí.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn gọi điện tiếp cho Trung đoàn 1 Ba Gia, trung đoàn chủ công mà ông và bộ phận sở chỉ huy đang bám sát đội hình trung đoàn.

        - Báo cáo! Tôi Chính ủy Lê Lung đang nghe lệnh thủ trưởng. Tôi đang chỉ huy đội hình trung đoàn còn đồng chí Xưởng, Trung đoàn trưởng đã đi trước từ chiều qua...

        - Bây giờ đồng chí nghe lệnh!

        - Rõ!

        - Tất cả mọi cầu trên Đường số 1 đều đã bị máy bay địch đánh sập nên phải dùng mọi biện pháp để vượt sông, càng nhanh càng tốt. Địch ở Đà Nẵng đang có nguy cơ tan rã và tháo chạy. Nếu chúng ta chậm chân sẽ bỏ lỡ thời cơ. Nếu để địch hồi sức, cùng đường phải tìm cách tử thủ thì chúng ta sẽ gặp khó khăn nhiều hơn. Lấy trục đường 1 làm chuẩn để bảo đảm đường tiến quân của trung đoàn, không được để lạc đường.

        - Rõ!

        Lúc này đã 3 giờ sáng, Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng và các tiểu đoàn trưởng đã vào đến Hội An. Sĩ Hùng đã bắt được liên lạc vói du kích địa phương để vượt sông Cẩm Hà sang thị xã Hội An. Tất cả đều diễn ra trong im lặng, không có pháo, bom, không pháo sáng. Sự im lặng trong những giờ cuối của trận quyết chiến chiến lược trong chiến tranh sao mà kỳ diệu và khó hiểu. Tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 1 trung đoàn Ba Gia Sĩ Hùng tự hỏi: "Nó có giống cha ông mình ngày xưa vượt sông, vượt biển, vượt đồng để tiến vào thành Thăng Long không?...

        Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng lệnh cho các tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thế Trạch và Sĩ Hùng... nghiên cứu chiến thuật vượt sông sao cho tốt, đảm bảo an toàn.

        Sau khi nghiên cứu thực địa, tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng trở về gặp Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng.

        - Báo cáo! Theo bài bản vượt sông thì phải chọn khúc cong về phía ta, để địch ở bên kia sông buộc phải ở thế kẹp nách, nhưng ở đây sông thẳng, không có khúc cong...

        - Không cong cũng phải vượt! Lúc này không được phép đặt ra cong hay không, không phải lúc nào cũng bài bản.

        Đáp lại Sĩ Hùng như vậy, Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng liền lệnh tiếp:

        - Đơn vị hoả lực!

        - Có!

        - Các đồng chí cho triển khai ngay 2 khẩu 12 ly 7,

        yểm trợ cho bộ đội vượt sông!

        - Rõ!

        Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng vốn nổi tiếng là người triển khai chiến đấu bài bản, nhưng vào những lúc khẩn cấp như lúc này thì ông lại rất linh hoạt và năng động, ông cùng cán bộ trong ban chỉ huy lập tức liên hệ với cán bộ địa phương huy động ghe thuyền của nhân dân trong vùng chuẩn bị cho đơn vị hành quân đến có thể vượt sông ngay.

        Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng lệnh tiếp:

        - Đồng chí Sĩ Hùng!

        - Có!

        - Đồng chí chỉ huy đội trinh sát, dùng 4 thuyền của dân vượt sông đổ bộ trước. Trên thuyền có trung liên và hoả lực B40, sẵn sàng đánh trả khi gặp địch. Tìm mọi cách khi đổ bộ lên bờ phải lập tức lập chốt đầu cầu để đảm bảo trung đoàn vượt sông. Các đồng chí rõ chưa?

        - Rõ!
Sĩ Hùng cùng các chiến sĩ trinh sát nhảy xuống thuyền đặt tất cả ba lô lên mũi làm giá và đặt trung liên trước mũi thuyền hướng thẳng về phía trước.

        Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng thấy chưa thật yên tâm, lệnh tiếp:

        - Đồng chí Sĩ Hùng!

        - Có!

        Đồng chí vượt sông theo đội hình so le, mỗi chiếc thuyền cách nhau khoảng trên dưới 10 mét!

        - Rõ!

        - Các đồng chí xuất kích!

         Trong đêm tối, bốn chiếc thuyền vối bốn họng súng trung liên lao về phía trước. Sĩ Hùng cảm thấy sao mà vẫn quá chậm, mặc dù mái chèo khua liên hồi như thuyền đua. Còn cách bờ một mét, Sĩ Hùng cùng tổ trinh sát nhanh chóng vượt lên bờ, chiếm lấy vị trí sẵn sàng chiến đấu. Tất cả nằm im nghe ngóng. Mấy phút trôi qua, không thấy động tĩnh gì, Sĩ Hùng báo cho Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng biết đã đổ bộ an toàn để trung đoàn vượt sông. Sĩ Hùng để lại một tổ đón trung đoàn, còn anh dẫn đơn vị trinh sát tiến nhanh vê phía trước. Mọi người băng qua đồng ruộng và những bãi cói, bãi lác rồi bất chợt gặp con đường nhựa. Nhân dân địa phương chỉ cho anh con đường vể Vĩnh Điện để tiến ra Đà Nẵng. Sĩ Hùng nhìn đồng hồ, đã 5 giờ sáng, sương mù bao phủ trên đồng ruộng. Anh cử một trinh sát quay lại đón tổ trinh sát và Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng. Nhân dân báo cho anh biết, các cứ điểm địch đã tháo chạy, dân đang đập trông mõ, phèng la reo hò nổi dậy. Tiếng pháo của sư đoàn và quân khu vẫn ầm ầm trút xuống các cụm cứ điểm lớn của địch. Một số trẻ em đang xúm lại thu nhặt đồ đạc, vật dụng trong các cứ điểm địch vừa tháo chạy. Sĩ Hùng tự hỏi, vậy địch tẩu thoát đâu mà nhanh thế? Các em bé, cụ già cho anh biết, mới thấy bóng các chiến sĩ giải phóng chúng liền vứt súng tản mát trốn trong các nhà dân. Sĩ Hùng hiểu rằng nhiều nơi địch đang vỡ ra. Một đám sĩ quan và lính ngụy Sài Gòn bám theo anh và các chiến sĩ trinh sát. Anh nói lớn:

        - Sao các anh lại chạy theo chúng tôi!

        - Dạ bẩm! Thưa ông, chúng con xin đầu hàng và xin các ông cấp giấy chứng nhận đầu hàng cho chúng con. Chúng con là quân địa phương đều đã giao súng đầu hàng sớm, được các ông chấp nhận thì sau này chúng con được giảm tội ạ!

        Sĩ Hùng suy nghĩ giây lát, rồi nói:

        - Đầu hàng rồi chất súng lại một đống. Không đi lại lung tung. Ai về nhà nấy. Tuyệt đôi không được cầm lại vũ khí. Nếu ai cầm vũ khí lại, lập tức bị bắn bỏ tại chỗ.

        - Dạ bẩm! Chúng con hiểu rồi! Chúng con không dám ạ!

        Sĩ Hùng hiểu rằng từng giây từng phút bây giờ là vô cùng quan trọng, thiêng liêng. Sau khi điện cho Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng để báo cáo và xin phép dẫn mũi nhọn của đơn vị trinh sát chọc thẳng vào thành phố, anh nhận được điện của Sư trưởng Nguyễn Chơn. Sư trưởng hỏi:

        - Mi đó Hùng?

        - Dạ Sĩ Hùng đây thủ trưởng ạ!

        - Mi đang ở mô rồi?

         - Dạ chúng em đã vượt qua thị trấn Vĩnh Điện. Bây
giờ mũi nhọn chúng em đang chọc thẳng vào Hoà cầm.

        - Tốt lắm! Hoà cầm chỉ còn cách Đà Nẵng 3 cây số nữa thôi. Năm Mậu Thân đơn vị chúng ta cũng tiến theo con đường đó, đánh dọc theo Hoà Vang để vào bến Xu bên này sông Hàn của Đà Nẵng.

        Sĩ Hùng hỏi:

        - Liệu tình hình có giống Xuân Mậu Thân khi ta vào Đà Nẵng không thủ trưởng?

        - Cái thằng này! Xuân Mậu Thân cách đây đã bảy năm. Cậu quên rằng Mỹ cút và bây giờ ngụy nhào à? Này Hùng.

        - Dạ, em đang nghe đây thủ trưởng!

        - Chiều qua tên Ngô Quang Trưởng còn hô hào tử thủ Đà Nang nhưng đến khuya hắn đã dùng trực thăng cùng đám bộ hạ tháo chạy ra tàu chiến rồi.

        - Vậy hả thủ trưởng?

        - Ờ! Bây giờ cậu phải động viên anh em chọc thẳng vào thành phố càng nhanh càng tốt. Từ bến đò Xu, cậu phải sẵn sàng đón đơn vị lên đánh thẳng vào Sở chỉ huy Quân đoàn 1, sân bay Đà Nẵng và toà thị chính ngụy luôn. Cậu rõ chưa?

        - Dạ báo cáo em rõ rồi.

        - Vậy thì... chẳng còn bao lâu nữa em sẽ quay ra đón

        thủ trưởng vào, thủ trưởng ạ!

        - Cậu cứ lo chỉ huy bộ phận mũi nhọn cho tốt. Đừng lo cho mình.

        - Vâng ạ!

        ... Sau bức- điện gửi Tổng thông Nguyễn Văn Thiệu với lời lẽ kiêu căng, Ngô Quang Trưởng muốn một mũi tên bắn trúng hai mục tiêu, vừa thăm dò Thiệu vừa chuẩn bị dư luận cho việc mưu đồ giành cái ghế tổng thống từ tay Thiệu... lúc này Ngô Quang Trưởng chẳng nghĩ được điều gì khác là phải tìm cách bảo vệ lấy mạng sống của mình...

        Ở đại bản doanh Quân đoàn 1, đèn vẫn sáng choang, những tấm bản đồ ghi chi chít mục tiêu phòng thủ của quân ngụy và các mũi tên của đối phương đang chọc thẳng vào Đà Nẵng từ các phía. Trưởng ngoác mồm gào thét qua chiếc loa điện:

        - Tụi cận vệ đâu!

        - Dạ thưa! Bẩm trung tướng!

        - Bọn bay nghe cho rõ đây! Nếu bọn bại binh các trung đoàn, các sư đoàn liều mạng tràn vào cổng thì theo lệnh Ngô Quang Trưởng xả súng bắn bỏ!

        - Thưa trung tướng xin tuân lệnh.

        Chẳng cần biết bọn bộ hạ có tuân lệnh hay không, Trưởng lại gào lên:

        - Phi công lái trực thăng đâu!

        - Thưa bẩm trung tướng! Máy bay trực thăng đã sẵn sàng!

        - Chuẩn bị để tao xuống các mặt trận...

        - Dạ vâng thưa trung tướng!

        Lệnh xong, Ngô Quang Trưởng bí mật ra lệnh cho Lâm Quang Thi và những tên chỉ huy cấp tướng trong bộ tham mưu của hắn... Màn kịch bắt đầu diễn ra.

        - Các vị theo tôi ra trực thăng để xuống với các đơn vị đang tử thủ!

        - Dạ... dạ... thưa trung tướng! Còn đơn vị nào tử thủ nữa đâu. Cộng sản đã vào các cửa ngõ phía Nam thành phố rồi ạ!

        - Sao tao lại không biết! Đứa nào ưa thì đi với tao, đứa nào không ưa, sợ chết ở lại!

        - Dạ... dạ... Dạ thưa phải đi chớ!

        Thấy đám tướng đã lên hết, viên phi công trực thăng hỏi Ngô Quang Trưởng:

        - Bẩm trung tướng! Bây giờ bay vê hướng mặt trận nào ạ?

        Gió thổi tung chiếc áo bu dông của Trưởng. Ngồi bên viên phi công, tay Trưởng cầm sẵn khẩu súng ngắn, đạn đã lên nòng, sẵn sàng bắn bỏ tên nào phản nghịch. Nghe viên phi công hỏi "mặt trận nào?", Trưởng đáp cộc lốc:

        - Sơn Trà!

        Tại Sơn Trà, nơi mà mùa xuân 1972 tên lính xâm lược số 1 Oétmolen đã ăn cơm tối với đám tướng ngụy Quân đoàn 1 khi Trưởng đang nổi lên là viên tướng tài giỏi, dũng cảm nhất trong đám tướng ngụy... Ngô Quang Trưởng đang diễn lại màn kịch cũ mà Vũ Văn Giai đã diễn ở cổ thành Quảng Trị. Đó là cuộc mật bàn được ngụy trang dưới chiêu bài ra trận để hắn và đồng bon rút chạy...

        Trước khi lên máy bay, Ngô Quang Trưởng vẫn còn chút nhân từ hỏi "Vợ con các vị đã lên máy bay Boing 727 hết chưa?". Đám thuộc hạ cấp tướng đã được hắn khua lên hết. Từ cấp đại tá trở xuống, phần hắn lực bất tòng tâm phần có để chúng ở lại mới nghi binh được vối quân lính cho việc trốn chạy này. Trưởng và đồng bọn vẫn chưa hết cảnh lo âu, khi trực thăng của hắn bay đến Sơn Trà thì pháo quân giải phóng cũng tói tấp chụp xuống bán đảo. Trưởng thất hồn, liền lệnh cho tên phi công bay thẳng ra một chiếc tàu chiến đang chờ sẵn ngoài khơi. Vừa hạ cánh xuồng tàu, hắn đã được tin các quân đoàn của đối phương từ bốn phía đã ồ at tiến công đánh chiếm thành phố. Sân bay Đà Nang, sân bay bán đảo Sơn Trà... cờ đối phương đã treo trên.

        Cả bọn hú hồn. Trưởng luôn mồm: "Nếu chúng ta chậm chân một chút thì nhất định là sẽ chết cả nút!". Chiếc tàu chiến ngụy nhằm tìm phương Nam tháo thân. Lúc vừa lên đến cảng Bạch Đằng, Sài Gòn tên bại tướng nhanh chóng làm trò ảo thuật mới. Hắn kéo theo sau đám tướng với vẻ mặt tỏ ra đăm chiêu. Hắn ra vẻ uất hận nên tuyệt thực, lê từng bước lên bên cảng có hai tên lính hầu cận xốc nách, mặt rũ xuống như tàu chuỗi héo. Trưởng vốn tự hào là người luôn gặp thời, gặp thế. Cái màn hề trong tấn tuồng ảo thuật của hắn giờ đây lại gặp may vì đang chìm theo cảnh Sài Gòn nhốn nháo cùng tiếng gầm rít của máy bay phản lực yểm trợ những đoàn trực thăng đang chở quan thầy và toàn bộ nhân viên sứ quán Mỹ di tản ra biển. Thiệu, Khiêm, Quang đang chổng mông lo chống đỡ các đòn tiến công dữ dội, dồn dập khắp các nơi, chẳng còn tâm trí nào để ý đến Trưởng. Một cuộc tháo chạy lịch sử có một không hai của Mỹ - ngụy đang diễn ra.

        Thiệu, Khiêm, Quang... ngoài việc lo chống đỡ, còn lo vận chuyển tiền của ra nước ngoài nên Trưởng chẳng được đứa nào hỏi han đến. Duy nhất gã chuẩn tướng Cục trưởng Cục quân y ngụy Phạm Hà Thanh là còn vấn an Trưởng. Viên tướng này suốt năm ngồi ru rú bên đống thuốc ỏ Sài Gòn nên chẳng hiểu mô tê gi, mít đặc, chỉ biết Trưởng là vị tướng lừng danh được người Mỹ ưu ái nên bắt bọn dưới quyển phải hầu hạ, canh phòng sợ Trưởng phẫn chí tự sát. Trưởng doạ chết được vài ngày. Chỉ nốc nước thịt ép, nước trái cây, nước sâm do vợ con hắn mang đến.

        Đối phương đang xiết chặt vành đai quanh Sài Gòn, Trưởng bỗng tỉnh người hẳn. Tấn tuồng ảo thuật kết thúc. Hắn đã có tờ quyết định tướng ba sao quân đội Việt Nam cộng hoà cùng quyết định đi điều trị tại bệnh viện chuyên khoa ở Mỹ vì lâm bệnh nặng. Thế là hắn lại lên Boing cùng vợ con nhanh chân tẩu tháo khỏi Sài Gòn trước cả Thiệu, Khiêm. Hắn được quan thầy Mỹ tạo ra và hắn cũng giống quan thầy hắn, vứt lại tất cả để cao chạy xa bay trước khi tai hoạ ụp xuống đầu. Cơn ảo mộng làm tổng thống, tổng tư lệnh quân đội Việt Nam cộng hoà đã theo hắn sang Mỹ. Hắn và quan thầy Mỹ của hắn đã mãi mãi bỏ lại đằng sau cái gọi là chính thể Việt Nam cộng hoà cùng cái gọi là Việt Nam hoá chiến tranh!

         

        Chưa bao giờ cảnh chiến tranh lại diễn ra huyên náo như sáng nay. Xe cộ của tàn quân ngụy vào ra và đỗ chật con đường số 1 cửa ngõ phía Nam thành phố Đà Nẵng. Bại binh ngụy lũ lượt lê bước từng đoàn dài. Xe đò, xe Jeép, xe máy nườm nượp đổ ra đường để chờ đón quân giải phóng. Hào khí của quân dân ta thời Quang Trung vào thành Thăng Long như được tái hiện lại ở mảnh đất Quảng Nam, Đà Nẵng anh hùng.

        Trên đường tiến quân Sĩ Hùng nhận được điện của Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn:

        - Hùng à!

        - Dạ!

        - Phải đảm bảo tốc độ tiến quân nhanh nhất. Nên nhờ dân giúp đỡ dùng phương tiện chở chúng ta đi. Lấy trung tâm Đà Nẵng làm mục tiêu.

        - Rõ!

        Nhận lệnh xong, Sĩ Hùng bắt gặp chiếc xe đò đi vê phía Đà Nẳng. Một tay cầm AK một tay Sĩ Hùng ngăn chiếc xe đò lại. Từ trên xe, một thanh niên trạc tuổi ba mươi, béo mập bước xuống.

        - Dạ thưa! Tôi là người chở xe thuê, không phải lính quốc gia xin các ông tha cho.

        - Không! Chúng tôi không bắt anh, chúng tôi cần sự giúp đỡ của anh!

        - Dạ thưa! Dạ được! Các ông cần gì chúng tôi sẵn sàng.

        - Anh chở chúng tôi vào Đà Nẵng.

        - Dạ hiện tại xe tôi đã hết xăng dầu, sợ chở các ông không đến nơi!

        - Được! Anh cứ chạy đến đâu hay đến đấy!

        Chiếc xe lao đi, nhưng mới đi được năm cây số thì gặp địch ở làng Bồ Bưng. Địch bắn vào xe. Các chiến sĩ trinh sát cùng Sĩ Hùng nhanh chóng nhảy xuống. Các chiến sĩ Tiểu đoàn 2 vận động lên cũng bị địch phục đánh bất ngờ. Hùng nhìn thấy sáu đồng chí ngã xuống. Lòng căm thù trong Sĩ Hùng và các chiến sĩ trinh sát sôi lên. Mọi người quyết tiêu diệt địch để trả thù cho đồng đội. Nhưng, anh chợt nhớ mệnh lệnh của Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn và Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng, phải có mặt ở trung tâm thành phố càng sớm càng tốt... Sĩ Hùng và đơn vị trinh sát buộc phải bỏ xe. Quá ngã tư Hoà cầm chưa đầy 10 phút Sĩ Hùng đã thấy 2 trung đội của Đại đội 3 Tiểu đoàn 2. Mỗi Trung đội mới có mười chiến sĩ cùng trung đội trưởng. Ban chỉ huy đại đội và sô đông chiến sĩ đang bị tụt phía sau.
Tiểu đội trưởng trinh sát Lã Văn Hùng bị rộp hết chân, tóe máu nhưng vẫn cố chạy kịp đồng đội. Các chiến sĩ thông tin luôn sát bên Sĩ Hùng với ba máy thông tin, một máy liên lạc với tiểu đoàn, một máy liên lạc với trung đoàn và một máy liên lạc với sư đoàn. Bên Sĩ Hùng còn có sĩ quan tác chiến Hồng. Hồng quê Hà Tĩnh, Lã Văn Hùng quê ở Hà Tây, Việt - trung đội trưởng bộ binh quê ỏ Hải Dương, tất cả đều còn rất trẻ. Hùng lệnh cho khẩu đội ĐKZ82 tháo nòng để vận động cho nhanh, nếu gặp địch thì lắp lại chiến đấu. Mấy phút sau, Khoa chỉ huy hoả lực của Đại đội 3 đã kịp lên. Theo Khoa còn có 2 khẩu cốì 82. Sĩ Hùng thấy yên tâm tiếp tục tiến quân. Sĩ Hùng hỏi các chiến sĩ:

        - Tiểu đoàn 3 đã lên chưa? Nếu chưa lên kịp, các đồng chí theo trinh sát trung đoàn và Tiểu đoàn 1 đánh địch, tiến vào thành phố.

        Tất cả dồn đội hình lại tiếp tục tiến. Bến đò Xu đã nằm ngay trước mặt. Thành phố đây rồi! Đà Nẵng đây rồi!

        Sì Hùng xốc lại đội hình trước khi chọc thảng vào trung tâm thành phố. Anh gọi hai trung đội trưởng bộ binh Tiểu đoàn 3:

        - Đồng chí Phong! Đồng chí Cầm bộ phận trinh sát, tổ thông tin PRC25, các khẩu đội cối 82, ĐKZ82 hiệp đồng chặt chẽ, yểm trợ cho nhau, chuẩn bị vượt cầu!

        Tất cả lập tức vận động theo đội hình chiến đấu. Mới tiến về phía cầu được hai trảm mét bất chợt gặp một chiếc GMC, loại xe địch vẫn dùng để chở lính. Chẳng biết trên xe địch hay ta. Sĩ Hùng lệnh cho bộ phận trinh sát chặn chiếc xe lại. Trên xe chẳng có địch. Anh lệnh cho tên lái xe quay lại cầu rồi nói với đồng đội:

        - Các đồng chí lên xe chạy thẳng vào trung tâm Đà Nẵng.

        Mọi thao tác diễn ra rất nhanh. Chiếc xe chạy đến cống bến đò Xu để chuẩn bị lên cầu, bất chợt đạn đại liên trong làng xốì xả bắn ra. Đứng thẳng trên chiếc GMC, Sĩ Hùng quan sát kỹ quanh rìa làng, anh phát hiện thấy có hai chiếc xe bọc thép M113 đang đậu ở rìa làng bắn ra, anh liển ra lệnh:

        - Tất cả các đồng chí xuống xe! Triển khai đội hình chiến đấu! Các đồng chí triển khai 2 khẩu cốì 82, cách bến đò Xu 500 mét chờ lệnh. Đợi cho khẩu cối 82 triển khai xong, sẽ đồng loạt nổ súng diệt cụm hoả điểm của địch.

        Thật may cho quân địch, lúc Tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng vừa giơ tay lên lệnh bắn thì các chiến sĩ nói lớn: "Khoan bắn!" Tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng chạy đến các chiến sĩ liền nói:

        - Có mấy xe bọc thép M113 vừa chạy vể phía ta vừa lấy khăn trắng phất để xin đầu hàng!

        Đợi cho xe đến gần, anh lệnh cho các chiến sĩ trinh sát chặn lại.

        - Tất cả xuống khỏi xe!

        Lính địch đã xuống hết, Sĩ Hùng hỏi:

        - Ai là người lái xe?

        - Dạ thưa! Con ạ!

        - Chủ động ra hàng là tốt. Đó là hành động tự cứu mình. Bây giờ, các anh lái xe tiếp tục chở chúng tôi vào Đà Nẵng. Theo sau xe bọc thép M113 của các anh là xe GMC sẽ chở bộ binh chạy vào thẳng sở chỉ huy Quân đoàn 1 của ngụy.

        - Dạ thưa vâng!

        Sĩ Hùng quay lại lệnh tiếp cho hai trung đội bộ binh:

        - Các đồng chí bộ binh, lên xe GMC còn trinh sát, thông tin cấp tốc nhảy lên M113 cùng tôi!

        Nhìn thấy các chiến sĩ quân giải phóng trên xe, dân hai bên phố đổ ra tung hô, phất cờ đỏ sao vàng và cờ mặt trận. Tiếng reo hò của nhân dân làm nước mắt Sĩ Hùng và các chiến sĩ trào ra. Sĩ Hùng lệnh cho xe tiếp tục chạy. Bà con vẫy chào, ném hoa quả, bánh kẹo lên xe. "Hoan hô quân giải phóng! Việt Nam muôn năm! Bác Hồ muôn năm!". Sĩ Hùng đứng thẳng, cầm lá cờ đỏ vẫy chào nhân dân Đà Nẵng anh hùng. Xe sắp băng qua cầu, anh cúi xuống hỏi lái xe:
- Sắp đến Sở chỉ huy Quân đoàn 1 của Ngô Quang Trưởng chưa?

        - Dạ thưa! Bây giờ chắc ông ấy đã cao chạy xa bay rồi ạ.

        - Chúng ta sắp vượt qua cầu gì?

        - Dạ thưa, cầu Trịnh Minh Thế!

        Sĩ Hùng vừa hỏi xong chợt có tiếng súng của địch bắn ra từ phía trước. Anh cho xe dừng lại và lệnh triển khai đội hình chiến đấu. Anh hô lớn:

        - Các khẩu cối 82 và ĐKZ bắn hạ các lô cốt đầu cầu.

        - Rõ!

        Những tiếng nổ ầm ầm vang lên. Các lô cốt đầu cầu bị dập tắt. Các chiến sĩ bộ binh định xung phong vượt cầu nhưng Tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng ngăn lại. Anh lệnh tiếp:

        - Hoả lực tiếp tục bắn hạ các lô cốt đầu cầu bên kia!

        - Rõ!

        Tiếng nổ lại vang lên, hoả lực địch lại bị dập tắt. Anh gọi lớn:

        - Đồng chí Cầm!

        - Có tôi!

        - Đồng chí lấy một tiểu đội do đồng chí chỉ huy đánh chiếm cầu Trịnh Minh Thế!

- Đồng chí Phong!

        - Có!

        - Đồng chí chỉ huy trung đội, sau khi qua cầu lập tức đánh chiếm Sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy!

        - Rõ!

        - Sở chỉ huy quân đoàn địch chỉ còn cách chúng ta hơn nửa cây số. Lúc chiếm xong lập tức treo cờ ngay!

        - Rõ!

        Sĩ Hùng lệnh xong quay lại đã thấy các chiến sĩ Tiểu đoàn 1 ào ạt tiến lên gặp đội hình của mình. Sĩ Hùng bỗng thấy lòng xôn xao, rộn rã. Đồng đội đây rồi! Mục tiêu cuối cùng của thành phố đang ở trưốc mặt kia! Chỉ còn cách anh và đồng đội của anh trong gang tấc. Hùng ngoái lại kiểm tra đội hình trước khi xung phong thì bất ngờ nhìn thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn. Anh vừa sung sướng vừa bàng hoàng. Anh thầm tự hỏi: "Sư trưởng của mình đã tiến lên bằng con đường nào mà nhanh thế!". Sĩ Hùng vội quay lại:

        - Dạ báo cáo thủ trưởng!

        - Ờ Hùng đó à?

        - Báo cáo thủ trưởng! Phía trước vẫn còn địch. Địch trên cầu Trịnh Minh Thê còn bắn xuống!

        - Cậu chỉ huy anh em nhanh chóng tiêu diệt địch.

        - Rõ!

        Sau một loạt đạn cối và 12 ly 7, địch bên kia cầu tháo chạy, Sĩ Hùng tiếp tục dẫn Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 1 Ba Gia tiến vào đánh chiếm Sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy đồng thời anh lệnh cho một trung đội tách đội hình tiến đánh sân bay Đà Nẵng. Một lát sau, trên nóc Sở chỉ huy Quân đoàn 1 cờ Tổ quốc và cờ Mặt trận dân tộc giải phóng được kéo lên trong tiếng reo hò không ngớt. Sĩ Hùng tiếp tục nhảy lên chiếc M113 cùng hai trung đội của Đại đội 1 Tiểu đoàn 1 Ba Gia tiếp tục tiến về toà thị chính...

        Toàn bộ đội hình sư đoàn vẫn tiếp tục ồ ạt tiến vào thành phố. Trung đoàn 38 sau khi vượt sông đã bắt được liên lạc vói du kích Vĩnh Điện. Theo báo cáo của du kích Vĩnh Điện, quân địch ở đây chỉ còn hai đại đội của Sư đoàn 3, 6 xe tăng và 12 khẩu đại bác. Để nhanh chóng mở đường cho mũi thọc sâu phát triển, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 38 quyết định tập trung toàn bộ lực lượng hình thành ba mũi tiến công quân địch. Được sự hỗ trợ, dẫn đường của du kích Vĩnh Điện, các tiểu đoàn đồng loạt nổ súng xung phong đè bẹp quân địch. Chỉ sau 30 phút chiến đấu, trung đoàn đã tiêu diệt và bắt sống toàn bộ quân địch, bắn cháy 2 xe tăng thu 12 đại bác, 4 xe tăng. Vừa làm chủ xong trận địa, Trung đoàn trưởng Thủy liền báo cáo Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Trung đoàn 38 xin báo cáo thủ trưởng. Cụm phòng ngự cuối cùng ở gần nhất về phía Nam Đà Nang, trung đoàn đã giải quyết xong.
        - Tốt lắm!

        Sư trưởng Chơn liền lệnh cho Trung đoàn 1 Ba Gia.

        - Đồng chí Xưởng!

        - Có!

        - Đồng chí cho trung đoàn theo Đường số 1 vượt lên trước!

        - Rõ!

        - Đồng chí nhớ trung đoàn phải tận dụng các loại phương tiện vận tải của dân kể cả xe hon đa, xe lam, v.v... để đưa bộ đội tiến nhanh ra Đà Nằng.

        Nhân dân nổi trống mõ, reo hò giành chính quyền. Nhân dân các huyện ngoại thành, nội thành ồ ạt đổ xuống đường... Sư trưởng Nguyễn Chơn sốt ruột hỏi:

        - Trung đoàn 1 đang ở đâu rồi?

        - Dạ báo cáo! Lúc trung đoàn vọt đến Viêm Tây, chúng tôi gặp hai đại đội địch chốt chặn. Tôi đã lệnh cho Đại đội 6 Tiểu đoàn 60 ở lại vây địch, theo lệnh thủ trưởng tôi cho toàn bộ đội hình trung đoàn tiếp tục vọt nhanh vào thành phố để tiến thẳng vào mục tiêu chính.

        - Đồng chí Xưởng chú ý! Sư đoàn sẽ tiếp tục tăng cường cho trung đoàn Tiểu đoàn 8 của Trung đoàn 31. Hình thành hai mũi tiếp tục đánh chiếm sân bay và sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy.

        - Báo cáo, bộ phận mũi nhọn thọc sâu của Trung đoàn do Tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng chỉ huy đã vượt qua bến đò Xu, chiếm Sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy.

        - Tôi biết rồi! Tôi đã gặp Sĩ Hùng.

        - Ôi thủ trưởng! Thủ trưởng tiến bằng đường nào mà nhanh thế?

        - Ngàn năm mới có một lần không nhanh sao được? Đồng chí cho đội hình trung đoàn nhanh chóng làm chủ các mục tiêu, phối hợp vối lực lượng biệt động thành phố truy quét các cụm địch còn ngoan cố chống cự.

        - Báo cáo rõ!

        - Đồng chí Lung đâu rồi?

        - Dạ tôi Lung đây thủ trưởng!

        - Ờ! Đồng chí nhắc anh em phải cảnh giác vói quân địch, không lơ là mất cảnh giác. Nhắc bộ đội chấp hành nghiêm chính sách với tù hàng binh và chính sách dân vận...

        - Rõ! Báo cáo! Tôi đã ra lệnh Tiểu đoàn 40 đánh địch trong hành tiến. Sau đợt bắn cấp tập các loại pháo đi cùng bộ binh, tôi lệnh cho các tiểu đoàn đồng loạt xung phong. Báo cáo thủ trưởng! Tinh thần địch rệu rã đến mức không một tên nào dám chống cự, có 7 tên chết vì đạn côi còn lại đều bị bắt sống. Ta bắt sống 310 tên, thu 1 xe bọc thép M113...

        Lúc các chiến sĩ ào ạt tràn vào đã thấy Sư trưởng Nguyễn Chơn và đơn vị mũi nhọn đang có mặt ở sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy đó là 11 giò 55 phút ngày 29 tháng 3. Các chiến sĩ reo hò khi thấy lá cờ đỏ phấp phối tung bay trên nóc đại bản doanh của Ngô Quang Trưởng. Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn trao lại cho cán bộ một bản đồ tác chiến của Ngô Quang Trưởng, một con dấu "đệ nhất sư đoàn", một áo còn nguyên quân hàm, trong túi còn một súng ngắn cùng ba lá cờ cắm trên bàn chỉ huy: Cờ thành lập quân đoàn, cờ chiến thắng Đường 9 - Nam Lào, cờ hành quân Quảng Trị.

        Rời Sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy Sĩ Hùng tiếp tục nhảy lên chiếc M113 cùng hai trung đội của Đại đội 1 tiếp tục tiến về toà thị chính ngụy. Xe vào đến cổng, anh thấy vắng tanh. Nhảy xuống xe, anh thấy anh chị em cán bộ dân sự đã chạy vào cổng. Anh hỏi các chiến sĩ bộ binh:

        - Các đồng chí có mang cờ theo không?

        - Không có thủ trưởng ạ.

        Sĩ Hùng lệnh cho người lính lái chiếc MI 13:

        - Quay về quân đoàn!

        - Dạ bẩm! Vâng ạỉ

        Trong chốc lát, chiếc M113 đã về đến nơi, Sĩ Hùng lệnh tiếp:

        - Cho xe chạy thẩng vào sở chỉ huy, chò lệnh.

        - Dạ!... Dạ em sợ các ông bắn nhầm.

        - Anh không lo! Đã có tôi đứng trên xe và trước xe chúng ta đã cắm cò đỏ sao vàng.

        - Dạ thưa vâng!

        Sĩ Hùng vội xuống xe lấy cờ rồi giao cho bộ phận khác, mang cờ đến toà thị chính. Còn mình tiếp tục dẫn đơn vị trinh sát phóng ô tô lên cầu Trịnh Minh Thế để kiểm tra việc bảo vệ cầu. Anh thấy các chiến sĩ trung đoàn đã chiếm lĩnh các lô cốt. Bên ngoài một lô cốt, xác hai tên giặc nằm vắt lên khẩu đại liên. Dưới sông, dân và lính chen nhau chật phà để lên cầu. Anh lệnh cho đại đội 2 chiếm giữ đầu cầu bên kia. Đại đội 1 đã ỏ lại cùng tiểu đoàn bộ để bảo vệ sở chỉ huy tiền phương sư đoàn đang có mặt tại Sở chỉ huy Quân đoàn 1 ngụy. Đại đội 3 được lệnh rút về bảo vệ phía nam Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn... Các đơn vị của ta thuộc Quân đoàn 2 đang ồ ạt vượt cầu để tiến ra bán đảo Sơn Trà, khu trú cuối cùng của bại binh giặc.


        Nắng vàng rực rỡ trên đường phố Đà Nang. Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn vừa đặt chân vào phòng làm việc của tên Ngô Quang Trưởng thì chiếc đồng hồ lớn đặt bên cạnh bàn làm việc của hắn đổ chuông điểm mười

        hai tiếng. Sư trưởng Nguyễn Chơn chợt nhận được điện của Tư lệnh quân khu Chu Huy Mân:

        - Chào đồng chí Sư trưởng!

        - Dạ, tôi Nguyễn Chơn đây thủ trưởng!

        - Đồng chí đang ở đâu rồi?

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Hiện tôi đang ở phòng làm việc của tên Ngô Quang Trưởng.

        - Tốt lắm!

        - Đèn phòng hắn còn sáng choang. Chiếc bản đồ quân sự còn nhấp nháy các cụm cứ điểm bộ binh và hoả lực. Các mũi tiến quân của ta vẫn còn ghi rõ trên bản đồ. Có lẽ nó đã bỏ chạy từ hôm qua.

        - Chúc mừng các đồng chí.

        - Dạ báo cáo thủ trưởng! Mong ước mấy chục năm đã thành hiện thực. Chúng ta đã giải phóng Đà Nẵng, đã đập tan cụm căn cứ liên hợp quân sự mạnh nhất của Mỹ - ngụy ở miền Trung.

        - Đúng thế! Tiếc rằng chúng ta đã không bắt được tên Ngô Quang Trưởng. Mặc dù biết trước sẽ thắng nhưng mình vẫn thấy bàng hoàng...

        - Dạ đúng thế thủ trưởng ơi! Đến đích rồi mà cứ tưởng trong mơ... Bây giờ tôi xin báo cáo thêm diễn biến chiến sự để thủ trưởng biết.

        - Ò cậu nói đi, mình đang mong đây!

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng! Lúc tôi đặt chân vào phòng tên Ngô Quang Trưởng thì chuông đồng hồ điểm đúng 12 giò trưa. Trước đó năm phút, 11 giờ 55 phút ngày 29 tháng 3 năm 1975, lá cờ chiến thắng của chúng ta đã tung bay trên nóc đại bản doanh quân ngụy ở miền Trung. Hiện tại, Tiểu đoàn 60 Trung đoàn 1 Ba Gia tiếp tục theo Đường số 1 đánh ra ngã ba Huế để vào trung tâm thành phố. Tiếu đoàn 90 đã đánh chiếm sở chỉ huy sư đoàn không quân ngụy và sân bay Đà Nẵng, bắn tan xác nhiều máy bay đang cất cánh và đã treo lá cờ quân giải phóng lên đây, hợp điểm với Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 31 từ Nghi An đánh xuống phía Tây sân bay. Một số chiếc máy bay đang nổ máy, chưa kịp bay lên thì các chiến sĩ ta đã ập vào chĩa súng bắt giặc lái rời khỏi máy bay. Rất nhiều máy bay còn nằm trong vòm nguyên vẹn.

        - Tốt! Cậu báo cáo tiếp đi!

        - Dạ lúc này đồng chí Lại Nam Dương - Trung đoàn trưởng Trung đoàn 96 địa phương Quảng Đà cùng Tiểu đoàn đặc công 491 của đồng chí Lê Độ được lệnh của Mặt trận phối hợp vói sư đoàn của Quân đoàn 2 đã đánh chiếm xong toà thị chính, quân vụ trấn, đài phát thanh. Cùng lúc, các chiên sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia dùng xe bọc thép M113 chọc thẳng vào đánh chiếm và treo cờ ở toà thị chính nhưng thấy có đơn vị bạn đã vào nên xe M113 quay về Sở chỉ huy tiền phương sư đoàn đang tạm đóng ỏ bản doanh Quân đoàn 1 ngụy.

        - Tốt lắm! Các cậu nhanh thật!

        - Vâng! Báo cáo thủ trưởng! Lúc 11 giờ l5 phút. Sau khi vượt qua Bàn Mưng, các chiến sĩ Trung đoàn 38 được xe của nhân dân từ thành phố ra đón, hiện đang ở Non Nước. Trung đoàn 38 đã gặp bộ phận đầu tiên của Trung đoàn 97 địa phương do Trung đoàn trưởng Nguyễn Hoan chỉ huy. Trung đoàn 31 đã cùng Trung đoàn 97 bao vây, tiêu diệt, bắt sổng toàn bộ sư đoàn thủy quân lục chiến. Tôi đã ra lệnh cho pháo sư đoàn và pháo chiến dịch phối hợp bắn dọc theo bãi biển Mỹ Khê -  Sơn Trà, kiên quyết không cho tàu địch cặp bến để bốc bọn thủy quân lục chiến. Nếu để chúng thoát thì sau này sẽ gây khó khăn cho chúng ta khi tiến công giải phóng đảo và giải phóng Sài Gòn.

        - Nhạy bén và quyết đoán như thế là đáng hoan nghênh lắm.

        - Dạ, cám ơn thủ trưởng! Báo cáo thủ trưởng! Tôi cũng đã lệnh tiếp cho Trung đoàn 38 cho Tiểu đoàn 4 bao vây số địch chưa diệt kịp, còn trung đoàn vẫn tiếp tục tiến nhanh ra sân bay Nước Mặn.

        - Tốt! Tốt! Trung đoàn 38 của cậu sẽ gặp các đơn vị Quân đoàn 2 ở đấy.

        - Dạ đúng thế! Chúng tôi và Quân đoàn 2 sẽ bao vây diệt và bắt sống toàn bộ tàn quân thủy quân lục chiến, bộ binh, biệt động quân, cũng như toàn bộ sĩ quan, binh sĩ còn lại của Quân đoàn 1 ngụy. Kiên quyết không để một đơn vị nào của giặc chạy thoát ra biển.
         
- Phải vậy! Tiện đây, mình cũng thông báo để cậu biết Quân đoàn 2 của ta sau khi vượt đèo Hải Vân đã đánh tan tuyến phòng thủ Thủy Tú, Nam Ô và cảng Phú Lộc của địch. Hiện bộ phận đi đầu của quân đoàn đã vượt qua cầu Trịnh Minh Thế đang tiến thẳng ra Sơn Trà. Nếu không có gì thay đổi thì khoảng 13 giờ chiều nay 29 tháng 3, Trung đoàn 38 của cậu sẽ hội quân với các đơn vị Quân đoàn 2 ở Sơn Trà. Sư đoàn 304 sau khi đánh chiếm Gò Cà, Hiệp Đức, Hoà Cầm cũng đang tiến xuống thành phố.

        - Vâng! Sư 304 đã gặp Trung đoàn 1 Ba Gia rồi thủ trưởng ạ.

        - Vậy là tất cả đều tốt rồi.

        - Hiện tại mọi diễn biến đều thuận lợi. Tôi đã lệnh cho Trung đoàn 31 thiếu đứng chân ở cầu Đỏ. Trung đoàn 36 đứng chân ở quận lỵ Hoà Vang.

        - Tốt! Tốt! Như vậy chúng ta đã hoàn thành việc giải phóng Đà Nẵng. Sư đoàn dùng một tiểu đoàn và pháo phối hợp với Bộ tư lệnh Hải quân cấp tốc tiến ra giải phóng quần đảo Trường Sa.

        - Rõ!

        Nhờ mạng lưới thông tin nên Nguyễn Chơn luôn nắm chắc đội hình tiến quân nhịp nhàng, phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị bộ binh, pháo binh, xe tăng, trinh sát và đơn vị mũi nhọn, thọc sâu... Ông đã chỉ đạo các đơn vị phối hợp với địa phương huy động được hàng trăm chiếc thuyền, bè, để đưa bộ đội và chuyển vũ khí ồ ạt qua sông. Các chiến sĩ thông tin, tác chiến dồn dập đón nhận báo cáo và chuyển lệnh đến các đơn vị.

        Trưởng ban tác chiến Trần Suyền sau khi cùng các chiến sĩ trong đội vệ binh lục soát kiểm tra xong khu làm việc của Ngô Quang Trưởng, báo cáo:

        - Báo cáo Sư trưởng! Chúng tôi đã kiểm tra xong khu làm việc của Ngô Quang Trưởng và bộ tham mưu của hắn. Xin mời thủ trưởng vào! Báo cáo thủ trưởng tất cả phòng làm việc của Ngô Quang Trưởng vẫn còn nguyên vẹn. Tôi đã lệnh cho các đơn vị không ai được vào. Các bức điện hắn còn vứt lại, có lẽ hoảng quá, không kịp tiêu hủy.

        Sư trưởng Chơn tủm tỉm cười:

        - Cảnh giác là việc xưa nay phải làm, nhưng các cậu cần nhó, hắn đã tháo chạy không kịp tắt đèn, tiêu hủy tài liệu... làm sao đủ thời gian để đặt mìn...

        Sư trưởng Chơn quan sát gian phòng làm việc rộng lớn của Ngô Quang Trưởng. Nhìn thấy ba lá cờ treo trước bàn làm việc của Trưởng, ông lẩm bẩm: "Cờ thành lập Quân đoàn l, cò Thiệu tặng cuộc hành quân Quảng Trị 1972, cờ hành quân Lam Sơn 719 Đường 9 - Nam Lào 1971 toàn chiến thắng giả dối". Nhìn xuống mặt sân rộng cạnh ngôi nhà của Trưởng là ngôi nhà ba tầng dùng cho các ban bệ của hắn. Bên dưới khu đại bản doanh ngụy có hầm ngầm dài gần 100 mét. Ở đây có phòng giao ban, treo bản đồ, có phòng chỉ huy và máy móc để đủ điều kiện làm việc với bên ngoài. Sư trưởng Nguyễn Chơn không nén nổi sự căm giận, giật mấy lá cờ cắm trên bàn ném xuống. Ông cũng nhìn thấy phía trên bèn phải bàn có một bản danh sách mà hắn liệt kê để tiêu diệt. Dòng đầu tiên ghi: "Nguyễn Chơn tên cộng sản cuồng tín sô" 1!". Ông mỉm cười, nói thầm: "Tên cộng sản cuồng tín số 1 đã vào đây nhưng mày đã đi đâu rồi hả Ngô Quang Trưởng?".

        Bên ngoài, các đường phố Đà Nang vẫn đang hò reo chiến thắng:

        - Quân giải phóng muôn năm!

        - Việt Nam độc lập, thống nhất, tự do, dân chủ muôn năm!

        - Hồ Chí Minh muôn năm!...

        Tiếp đó, những bài hát "Giải phóng miền Nam", "Dậy mà đi" vang lên. Cờ đỏ sao vàng rợp trời hoà với lá cờ mặt trận.

        Trần Suyển và một chiến sĩ cảnh vệ bước vào:

        - Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đã kiểm tra phòng ngủ của tên Trương, tìm thấy trên chiếc áo bu dông màu vàng của hắn có 1 khẩu súng ngắn và những tờ giấy bạc ngụy Sài Gòn. Đặc biệt, trong túi còn có hai con dấu, một của Quân đoàn 1, một của Quân khu

        Trưởng ban tác chiến Trần Suyển vừa nói vừa đặt khẩu súng, 10 viên đạn, con dấu và giấy tờ của Ngô Quang Trưởng lên bàn.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn gọi:

        - Đồng chí Chu!

        - Dạ có!

        - Đồng chí cho mời đồng chí Nguyễn Thanh Thí đến gặp tôi gấp.

        - Rõ!

        Sư trưởng Nguyễn Chơn quay lại, thấy Chính ủy Sư đoàn Mai Thuận bước vào.

        - Anh Thuận ơi!

        - Dạ có!

        - Bây giò chúng ta tổ chức một bộ phận cảnh vệ, trinh sát và một trung đội bộ binh ra Thanh Quýt, Điện Bàn để đón thủ trưởng Năm Công vào thành phố ngay hôm nay...

        Ông Thuận trả lòi:

        - Anh ơi! Tôi cũng nghĩ như anh nhưng tôi được tin đồng chí Chi Ánh cán bộ thành phố cùng đồng chí Đồi cơ sở của ta đã lái xe ra Thanh Quýt, Điện Bàn đón đồng chí Năm Công rồi. Tối nay, anh Hồ Nghênh và các anh trong Khu ủy và Đặc khu sẽ gặp thủ trương Công ở nhà đồng chí Đồi. Tôi đã lệnh cho đơn vị cảnh vệ sư đoàn bảo vệ ngôi nhà đồng chí Đồi và dãy phố đó.
- Vậy thì tốt quá...

        Sư trưởng Nguyễn Chơn trút một hơi thở khoan khoái bước ra khỏi sở chỉ huy. Hoàng hôn đang xuống. Xa xa mạn Sơn Trà tiếng đại bác vẫn còn ầm ầm dội lại. Ông thoáng nhớ nhà, nhớ quê hương Phú Lộc đang ở phía trước mặt kia... Bỗng Nguyễn Thanh Thí bước đến:

        - Báo cáo thủ trưởng! Tôi Nguyễn Thanh Thí theo lệnh thủ trương, có mặt.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn đưa tay ra bắt và vui vẻ hỏi:

        - Khoẻ không Thí ơi?

         - Dạ báo cáo tôi khoẻ ạ. Dạ, báo cáo thủ trưởng! Tôi đã nhận rõ khuyết điểm của mình, chấp hành chưa nghiêm lệnh của trên làm chậm tốc độ tiến quân. Xin thủ trưởng thi hành kỷ luật.

        - Thôi được rồi! Thấy khuyết điểm là tốt. Trong chiến đấu không lúc này, lúc khác không tránh khỏi thiếu sót. Điều quan trọng là thấy thiếu sót và kiên quyết khắc phục.

        - Dạ vâng! Tôi sẽ quyết tâm khắc phục. Thủ trưởng kỷ luật gì tôi cũng xin nhận.

        - Tốt lắm! Mình cho mời cậu lên đây không phải để kỷ luật mà tạo điều kiện cho cậu sửa chữa thiếu sót.

        - Dạ! Tôi xin cám ơn thủ trưởng. 

        - Bây giờ thế này nhé!

        - Dạ!

        - Chúng ta đã giải phóng thành phố Đà Nẵng và đất liên nhưng còn quần đảo Trường Sa là mảnh đất thân yêu của Tổ quốc, là phần máu thịt của chúng ta. Phải chớp thời cơ đánh chiếm Trường Sa khi địch chưa kịp trở tay. Đây là trận chiến đấu giành phần còn lại cuối cùng của dải đất miền Trung. Đánh địch trên đất liền đã khó, đánh địch ở biển khơi lại càng khó hơn nhiêu. Bộ tư lệnh quyết định giao nhiệm vụ cho đồng chí chỉ huy Tiểu đoàn 4 của Trung đoàn 38, một đại đội cao xạ 37mm, một đại đội cối 82mm có đồng chí Đoàn Kỳ Minh trợ lý tác chiến sư đoàn cùng đi và một tổ đài 15W phối thuộc với Bộ tư lệnh Hải quân làm nhiệm vụ giải phóng quần đảo Trường Sa. Chỉ huy chung là đồng chí Mai Năng đặc công. Quá trình chiến đấu đồng chí trực tiếp liên lạc với tôi. Có khó khăn gì sư đoàn sẵn sàng chi viện.

        - Rõ! Cám ơn thủ trưởng đã tín nhiệm và giao nhiệm vụ này cho tôi để tôi có dịp sửa chữa sai lầm của mình.

        - Ờ, suy nghĩ vậy là tốt!

        - Báo cáo thủ trưởng tôi đi!

        - Ừ đi đi! Cố lên nghe!

        - Dạ! Tôi nhất định không phụ lòng tin yêu của thủ trưởng...

        Mấy ngày trước đây, Đà Nẵng, Khu 5 còn là tiền tuyến, bây giờ đã trỏ thành hậu phương trực tiếp cho tiền tuyến, cho mặt trận giải phóng Sài Gòn. Sư trương Nguyễn Chơn bê bộn công việc, chưa có một phút giây nào để ghé qua thăm nhà, thăm quê. Lúc này Tổ quốc là trên hết. Công việc đang dồn dập chợt ông nhận được tin Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng và Tiểu đoàn trưởng Sĩ Hùng làm nhiệm vụ chỉ huy truy quét quân địch dọc chân đèo Hải Vân và Sơn Trà trên đường đi bất ngờ xe bị lật. Cả Sĩ Hùng và Phạm Xưởng bị thương nặng. Sư trưởng Nguyễn Chơn vội vã lấy ít mật gấu để dành bấy lâu cùng tổ y tế đến chỗ xảy ra sự cố. Lúc đến nơi, hai người đã được đưa về quân y sư đoàn. Ông lệnh cho xe chạy thẳng xuống đấy. Thấy hai cán bộ băng bó đầy mình, lòng ông cuộn xót. Ông nghẹn ngào:

        - Mình và các cậu đã bao năm vào sống ra chết, khổ cực buồn vui có nhau... Các cậu phải cố gắng điều trị vượt qua nỗi đau đớn để nhanh chóng trở về đơn vị. Riêng Sĩ Hùng, Sư đoàn đã quyết định cho cậu đi học. Mình tặng cậu chiếc đồng hồ đang đeo tay.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa nói vừa cởi chiếc đồng hồ ra khỏi cổ tay.

        - Mình xin tặng cậu làm kỷ niệm. Mỗi khi xem giờ, nhớ tình anh em, tình đồng chí chiến đấu của chúng ta.

        Sĩ Hùng nằm bất động vì bó bột, nhưng từ hai khoé mắt nước mắt trào ra. Ấp úng mãi anh mới nói nên lời.
- Em xin cám ơn thủ trưởng! Có lẽ chúng ta đang sống những ngày chiến đấu và chiến thắng vinh quang nhất thủ trưởng ạ...

        - Ừ đúng thế! Rồi đây thời thế có thể thay đổi nhưng nghĩa tình đồng chí, đồng đội của chúng ta sẽ còn mãi mãi.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn cúi xuống hôn lên trán Sĩ Hùng và Trung đoàn trưởng Phạm Xưởng. Sĩ Hùng nắm chặt tay Sư trưởng Nguyễn Chơn:

        - Thủ trưởng ơi! Thủ trưởng đã tranh thủ về thăm hai cụ và gia đình chưa ạ?

        - Cả đơn vị còn làm nhiệm vụ, làm sao mình về thăm nhà được. Lúc nào các cậu trở về đơn vị, tớ về thăm cũng không muộn.

        - Vậy thủ trưởng đã được tin gì về hai cụ và gia đình chưa ạ?

        - Chưa!

        - Chắc gia đình và hai cụ đang đi tìm hỏi tin tức của

        thủ trưởng đấy!

        - Ông bà già và gia đình có biết mình ở đâu, sống chết thế nào mà đi tìm.

        - Nhưng mà...

        - Ờ được rồi! Hai cậu gắng điều trị chóng khoẻ để cùng về thăm nhà, thăm quê với mình.

        - Dạ!
Sư trưởng Nguyễn Chơn vừa ra khỏi quân y sư đoàn thì gặp Phan Thanh Dư lúc này là Phó phòng Tác chiến Quân khu. Ông đang xuống kiểm tra, nắm tình hình tàn quân địch trên Sơn Trà. Phan Thanh Dư ôm chặt Sư trưởng Nguyễn Chơn đôi vai rung lên:

        - Thủ trưởng ơi! Vậy là, Huế, Đà Nẵng quê hương chúng ta đã được giải phóng hoàn toàn rồi ...

        - Điều gì đến thì tất yếu phải đến.

        Sư trưởng Nguyễn Chơn vội buông ông Dư khi có điện báo:

        - Báo cáo thủ trưởng! Tôi Nguyễn Thanh Thí đây. Tôi đang chỉ huy đơn vị đánh chiếm quần đảo Trường Sa. Xin báo cáo diễn biến tình hình để thủ trưởng biết.

        - Ờ! Ờ! Mình đang mong tin tức của các cậu đây. Cậu nói đi. Trước tiên cậu có khoẻ không?

        - Báo cáo thủ trưởng tôi khoẻ! Báo cáo thủ trưởng! Tôi xin báo cáo vắn tắt, sợ dài dòng mất thời gian của thủ trưởng.

        - Cậu yên trí, cứ báo cáo, càng cụ thể càng tốt.

        - Dạ vâng! Lúc 4 giờ ngày 11 tháng 4 năm 1975 tôi đã trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 38 và bộ phận pháo binh của sư đoàn cùng các đơn vị đặc công hải quân do đồng chí Mai Năng chỉ huy, bắt đầu rời quân cảng Đà Nẵng ra khơi. Đoàn tàu chúng ta vừa rời khỏi cảng được vài chục hải lý bất thần gặp cơn lốc lớn ập đến...
- Ủa vậy à?

        - Vâng! Gió xoáy mạnh. Sóng lớn lừng lững cuộn cao như núi, nối nhau ập lên mũi tàu. Sóng biển trùm qua đài chỉ huy của tôi và đồng chí Mai Năng. Toàn bộ chúng tôi như đang lội dưới biển. Cán bộ và chiến sĩ đều say sóng. Gần trưa, trời lại trở nên nắng gắt như đổ lửa xuống boong tàu nhưng gió vẫn giật mạnh. Các chiến sĩ chúng ta nằm trong khoang tàu nóng hầm hập. Bộ đội bỏ ăn...

        - Ủa! Dữ vậy hả? Mình có nghe tin lốc nhưng...

        - Vâng! Nhưng đến 19 giờ ngày 13 tháng 4, tàu của chúng ta bắt đầu tiếp cận đảo Song Tử Tây. Sau ba ngày hành quân trên biển ai cũng say sóng mệt lả, nhiều đồng chí nôn thốc nôn tháo, làm tôi quá lo thủ trưởng ạ, sợ tàu cặp đảo rồi anh em không chiến đấu được nhưng...

        - Nhưng thế nào? Mình đang nóng ruột đây. Giá như ở đất liền thì mình đã có mặt với các cậu...

        - Nhưng thủ trưởng yên tâm, lúc tàu sắp cặp đảo, vừa có lệnh đổ bộ, tất cả đều vùng dậy, xuồng và phao cao su tới tấp được thả xuống nước. Sau hơn một giờ vật lộn với dòng nước xoáy với những con sóng lớn, cùng những mỏm đá sắc, nhọn tua tủa như những bãi chông, toàn tiểu đoàn đã bám được mép đảo.

        - Tốt quá!