Lịch sử Quân sự Việt Nam

        - Tên sách : Vụ án Nuremberg, Hitler tội phạm chiến tranh

        - Tác giả :JOE J- HEYDECKER et JÓHANESS LEEB; Võ Lang dịch

        - Số hóa : Giangtvx
       


        Đệ-Nhị Thế-Chiến có 50 triệu người chết và 55 triệu người tàn tật. Ba phần tư các nạn nhơn đều là dân sự.

        Vụ án ở Nuremberg là một vụ án vĩ dại nhẩt trong lịch sử nhân loại !

        Từ tháng 11 năm 1945 đẽn tháng 10 năm 1946, một Tòa-án Quốc-tể đã họp để nghe và xét xử tất cả những người, trong mười hai năm liền đã làm rung động hoàn cầu : Goering, Hesse, Ribbenlrop, Streicher, Keitel, Jodl, Doenitz...

        Cuốn sách này làm cho tất cả những người ấy sổng lại không những là do những câu trả lời của họ trước phiên tòa, nhưng cũng do các lời chứng của những người đă quen biết họ từ năm 1935 dền 1945.

        Nhưng qua các Tổng-trưởng và các Thống-chế của triều đại Quổc-Xã, trước hết chính là Hitler, nhà độc tài áo nâu và công cuộc yêu ma quỷ quái của y bị tổ cáo nặng nề.

        Hết thảy những điều nói trong cuốn sách này đều chính xác. Chính hai tác giả Heydecker và Leeb đã từng tham dự vụ án không tiền khoáng hậu này. Các tài liệu nêu trong sách đều chánh thức. Và cũng chánh thức tất cả những lời tường thuật về việc truy tầm và giam giữ các tội nhơn chién tranh tại dào...


        "Chúng tôi tưởng cần nhấn mạnh rằng chúng tôi không hề có ý muốn buộc tội toàn thể dân tộc Đức. Nếu thực là quảng đại quần chúng Đức đã nồng nhiệt tán thành chương trình của đảng Quốc-Xã thì các dân quân áo nâu, các trại tập trung và sở Mật-vụ (Gestapo) không còn lý do tồn tại nữa.

        "Nền kỹ thuật tần tiến đã đặt thuộc quyền sử dụng của nhân loại, các võ khí có mãnh lực hủy diệt thực sự vô bờ bến ! Hết thảy mọi sự nhờ cậy đến chiến tranh, bất kề loại chiến tranh nào, đều có nghĩa là một sự nhờ cậy đến những phương tiện phạm trọng tội theo định nghĩa. Không tài nào tránh khỏi, chiến tranh trở nên một liên hệ mạch lạc về những vụ giết người, võ trang tấn công mất tự do, hủy diệt tài sản...

        "Luật pháp" để cho phù hợp với lương năng, lý trí, không nên hài lòng trừng phạt các trọng tội bé nhỏ do các người thừa hành vi phạm. Luật phép cần phải trừng phạt những kẻ dã chiếm đoạt lấy một uy quyền lớn lao, cương quyết sử dụng uy quyền ấy và đồng lòng với nhau để gây nên một tai nạn thảm khốc cho hoàn cầu. Chính sự thiếu thốn một pháp chế quốc tẽ làm cho chiến tranh thường xảy ra tửng thời kỳ. Vậy trong tươnq lai những người lãnh đạo các Quốc-Gia sẽ cần phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

        Đúng là ngày hôm nay, luật pháp ấy sẽ kẽt án nặng nề những người Đức gây hấn. Nhưng ngày mai luật pháp ấy có thể kết án bất cứ một gây hấn của một quốc gia nào kề cả những người đang hiện diện ở đây với địa vị thẩm phán quan !"

        (Trích bài diễn văn trong phiên khai mạc Tòa-án Quốc-tế Nuremberg ở Đức của Robert Jackson, đại diện Công-tố viên Mỹ).

         

        Hồi tháng ba năm 1945, Âu-Châu trước đây bị cực hỉnh, gương mặt hốc hác, tiều tụy, dữ dằn, đói rách, đang sửa soạn tham dự buổi hoàng hôn của những thánh thần giả tạo ! Đồng thời với nền hòa bình, cũng gần đến lúc các tay đại bự chịu trách nhiệm về cơn ác mộng kia, sẽ phải thanh toán nợ nần. Bảng danh sách của họ đã được thiết lập từ lâu do một ủy ban Liên-minh đóng trụ sở tại Luân-Đôn (Anh). Lẽ dĩ nhiên, đứng đầu danh sách là Adolf Hitler kẻ trọng tội ghê tởm, kinh khủng nhất, quỷ khốc thần sầu nhất trong lịch sử. Chắc chắn là y sẽ biết rõ phương thức để thoát ly khỏi nanh vuốt của pháp luật... nhưng còn những người ở đằng sau y đã có một hồ sơ không mấy nhẹ nhàng, ít tội lỗi !
Dưới bầu trời xanh tái của mùa xuân 1945 vừa ló dạng, nước Đức đã trông thấy những giờ phút cuối cùng của mình, nếu không muốn nói là những giây phút cuối cùng ! Các lực lượng hùng hậu của Anh, Mỹ, Pháp, Nga đang rầm rộ tiễn như vũ bão, không tài nào chống cự nổi, vào giữa trái tim Đức Quốc-Xã. Cùng đi đễn với các quân đội Đồng-Minh là những chuyên viên các sở Tình-báo có nhiệm vụ khám phá ra những tay "Đảng-viên Quổc-xã" cỡ gộc và bắt giữ chúng.

        Bảng danh sách những người bị lùng bắt về tội nhơn chiến tranh gồm có một triệu tên ! Như thế có nghĩa là phải lục soát rất tỉ mỉ mỗi nơi hoang tàn, mỗi nông trại, mỗi căn cứ tù binh và cho đến cả những đoàn người tị nạn rất đáng thương xót !


        Anthony Eden, thủ tướng Anh, báo cáo trước Quốc-Hội :

        — Đồng-Minh đã tồ chức từ Na-Uy đến dẫy núi Alpcs ở Bavière, một cuộc săn đuồi người vô cùng vĩ đại và đồ sộ nhất trong lịch sử.

        Đấy không phải là một điều phóng đại quá đáng ! Chưa hề bao giờ người ta lại đồng thời săn đuổi, truy nã một triệu người. Tuy nhiên, hiện tại trong lúc này các bị cáo tương lai của án Nuremberg đều biến mất, chưa thể nào tìm ra tung tích. Trong thời kỳ hỗn độn khôn tả xiết về sự điêu tàn, sụp đổ của nước

        Đức, dù ngay cả đến các nhà tội phạm học chuyên nghiệp biệt phái vào các bộ Tham-mưu của hai đại tướng Eisenhcwer và Montgomery cũng không nhìn được sáng suốt hơn. Bọn Hitler, Goebbels, Ribbentrop, Bormann, ,Goering... đang lẩn trốn ở đâu ? Thực cả là một sự bí hiểm dường như không tài nào hiểu nổi !

        Các sĩ quan của Đệ Thất Sư đoàn Mỹ đã may mắn "nhặt" được Wilheim Frick, nguyên Tổng-trưởng Nội-Vụ Đức Quốc-Xã trong lúc y đang ẩn náu ở vùng ngoại ô Munich. Nhưng còn những tay chức sắc khác của chế độ đã biến mất, không hề đề lại dấu vết.

        Tình trạng thủ đô Bá-Linh ra sao ?

        Vào khoảng 11 giờ sáng ngày 21-4-1945" kinh thành run rẫy, rùng mình dưới một nền trời dây dặc và thấp, do bụi gạch cát và khói của những đám cháy hòa lẫn với lớp sương mù lầy nhầy, dẻo quánh. Trên các đường phổ; những con người tuyệt vọng đi lang thang, thất thểu, kể có hàng chục, có khi đến hàng trăm ngàn người. Đó là dân tị nạn do các nhát chổi đẫm máu của Hồng-quân Nga càn quét, xua đuổi họ về hướng Tây.

        Các chú lõi tì, nhãi ranh trong đoàn Thanh-niên Quốc-Xã do những phụ nữ và ông già tăng cường thêm, đang dựng chướng ngại vật. Tiếng ầm ì, gào thét của đại bác vọng lên báo hiệu ờ sát ngay mặt trận. Các đám khói dầy đặc như mây, bay lả tả trên các phế tích đồ vỡ trong những khu phố đã bị hàng tràng bom phá hủy tan tành. Mùi chiến bại nồng nặc

        hăng sè, ăn hao mòn da, bay lan tràn khắp thủ đô...

        Trong phòng khách riêng của Goebbels, Tổng- trưởng Thông-tin Tuyên - truyền, ở đường phố Hermann Goering, một làn gió lành lạnh lùa qua những khe tám ván thay thế mặt kính. Do những rung chuyền vì bom dội ở vùng lân cận, hồ vữa giả cẩm thạch trên các bức tường và trần nhà đã tróc vẫy, lởm chởm. Các ghế bành xinh đẹp dường như bụi bậm bám đầy, mòn nhẵn, tồi tàn.

        Độ 25 người đang hội họp trong căn phòng điêu tàn, trổng trải. Những ngọn nến hiếm hoi phản chiếu ánh sáng chập chờn trên các gương mặt căng thẳng. Từ nhiều ngày nay, cả khu vực của Chánh-phủ cũng không có điện.

        Đó là quang cảnh sắp diễn ra cuộc hội nghị cuối cùng giữa Joseph Goebbels và những cộng-sự-viên của y. Nhờ có một nhân chứng đã mục kích cuộc họp là Hans Fritzsche, một bình-luận gia chánh thức của đài Phát-thanh Bá-Linh, bị cáo tương lai của tòa án Nuremberg, nên người ta đã biết rõ ràng mỗi chi tiết, cả đến mỗi lời nói liên hệ tới cuộc họp lịch sử này.

        Tổng-trưởng Goebbels mặc một bộ đồ lớn, màu sậm, rất thanh nhã, đúng thời trang - và do lời khai sau này của Fritzsche, bộ đồ ấy có vẻ chướng phè, gai mắt trong căn phòng thê lương ảm đạm này ! Chiếc cồ cồn cứng nhắc, trắng phau như tuyết, lấp loáng dịu dàng trong bóng sáng mờ ảo. Goebbels ngồi trong một ghế bành, rất điềm đạm, bắt chân chữ ngữ một cách hờ hững và ra hiệu xin mọi người yên lặng..,

        Sự kiện ngộ nghĩnh là y không hề đề cập tới một vấn đề nào thường lệ trong một cuộc hội nghị tương tự. Y cũng không ngỏ lời với cử tọa. Đó là y đọc một bài diễn văn, hay nói cho đúng hơn là một bản cáo trạng :

        - Dân tộc Đức đã không tỏ ra đủ tư cách làm tròn nhiệm vụ của mình. Ở phía Đông, họ vội vàng chạy trốn ; ở phía Tây, họ ngăn cản quân sĩ của chúng ta chiến đấu rồi kéo cờ trắng ... (Giọng nói của y phồng lên, vênh váo, trở nên hăng say, bồng bột, dường như lúc y còn đang nói trên diễn đàn ở Lâu đài Thể-thao) : Tôi có thề làm chi được với một dân tộc mà những người đàn ông không chịu đấu tranh nữa, dù người ta đang hiếp vợ con mình ?... (Rồi y lại nói giọng bí mật) : Vậy thì cái số phận ấy, dân tộc Đức đã muốn như vậy, vắn tắt có thế thôi ! Xin các bạn hãy nhớ lại cuộc trưng cầu dân-ý hồi tháng 11 năm 1933 khi chúng ta hỏi nhân dân có tán thành việc chứng ta rời bỏ Hội Quốc-Liên không ? Ngày hôm đó, một đa số khổng lồ đã tự ý tuyên bố chống đối lại đường lối chánh trị đầu hàng và tán thành một công cuộc táo bạo... (Y nhún vai) : Không may mắn !...Công cuộc táo bạo ấy đã thất bại !...

        Hai ba người toan đứng lên phản khảng. Cái nhìn lạnh lẽo của vị Tổng - Trưởng Thông Tin làm cho họ ngậm miệng... Rồi Goebbeis thao thao nói tiếp :

        - Thực sự ra, đó là điểm bất ngờ nặng nề, kinh dị, dù đối ngay với cả những cộng-sự-viên của tôi. Xin các bạn nhớ cho là tôi đã không hề bó buộc ai phái cộng tác với tôi. Cũng như chúng ta không hề bó buộc dân tộc Đức phải theo chúng ta. Thưa các ông, chính các ông đã thấy rõ là có một thời kỳ do các ông đặc biệt thích thú hoạt động với tôi. Niềm đau khổ là các ông đã đặt tin tưởng vào một con ngựa tồi dở để đánh cá ! Ngày mai đây, sự thưởng thức nhầm lẫn ấy rất có thể sẽ hại đến tính mệnh !... Người ta sẽ chặt đầu các ông...

        Y đứng lên, mỉm cười, rõ ràng là vui thú khỉ thấy các thính giả của y tái xanh, tái xám ! Kéo lê bàn chân vòng kiềng, y tiến ra cửa. Trước khi bước qua ngưỡng cửa, y còn quay lại nói thêm, giọng phường tuồng :

        - Nhưng nếu chúng ta phải rời bỏ sân khấu thời toàn thể trái đất sẽ rung chuyền !

        Nhưng hiện trong lúc này, y chỉ mới làm rung chuyền cánh cửa thôi. Trong phòng họp, những ánh mắt kinh hoàng, khiếp đảm trao đổi lẫn nhau. Lần này, không còn được phép hoài nghi nữa : đó là hồi kết liễu ! Dần dần, phòng họp trống trơn, không một bóng người...

        Trọng pháo Sô-viết, tiếp tục triệt để nã theo hệ thống tính toán trước vào khu vực của chánh phủ. Cúi gập người làm đôi, Fritzsche chạy men theo các bức tường bị phá hủy đồ nát, trèo qua những đổng gạch ngói vụn ngồn ngang, đi vòng quanh các hố bom... Y định tìm một sĩ quan cao cấp có thể cho y biết rõ sự diễn tiến những cuộc đụng độ, nhưng không thấy. Cuối cùng, không biết làm chi hơn, y đành đi về phía biệt thự của Goebbels.

        Tòa nhà đầy nhóc các lính Phòng vệ s.s. (Schutr Staffel) đang hò hét, chửi thể và những người đánh máy chữ cuống cuồng, hoảng hổt... Trước các tủ áo mở toang, rơi lăn lóc những ngăn kéo, giấy tờ, valy bỏ quên. Ngay ở lối vào, một chủ-sự nhân-viên, mặc áo ba-đờ-suy và đội mũ, đi lang thang như một linh hồn đau khổ... Thoáng nhìn thấy Fritzsche đi tới, y nói một cách ngây ngô :

        -  À !... Ông đấy ư ? Ông tới chậm quá ! Goebbels đã đi gặp vị Thủ Lãnh ở hầm trú ẩn tại dinh Quốc- Trưởng rồi. Về phần tôi thời tôi sẽ cố gắng đi lén lút giữa các phòng tuyến để tới Hambourg. Tôi dẫn ông cùng đi nhé ! Còn một chỗ ngồi trong xe hơi.

        Fritzsche từ chổi. Y vẫn nỗ lực ở lại Bá-Linh. Y về nhà, lấy chiếc xe hơi nhỏ BMV, đi thăm tình hình xem quân Nga đã thực sự chọc thủng chiến tuyến để tiến tới Alexanderplats, ngay trung tâm điểm của thành phổ cổ xưa.

        Tới một ngã tư, y bị mắc kẹt do những lẳn đạn trái phá bắn chéo cánh sẻ của rất nhiều xe thiết-giáp Nga và Đức, gần như đối diện với nhau. Bỏ dự định tham quan chiến trường, y chạy thẳng tới đài Phát- thanh. Một biên tập viên báo cho y biết là Hitler đã hạ lệnh tiếp tục cuộc bảo vệ thủ đô Bá^Linh.

        Đúng sự thực là trung tâm thành phố hãy còn cầm cự được trong một vài ngày. Rồi Fritzsche, dán tai vào một máy thâu thanh mà bình điện đã gần cạn, nhận được tin của đài Phát-thanh Hambourg loan truyền về cái chết của vị Thủ-Lãnh.

        Cùng với bộ trưởng Werner Naumann, y vội vàng chạy đến dinh Quốc-Trưởng. Hiện nay y đã sẵn sàng có một kế hoạch : xin cho Bá-Linh đầu hàng ngay tức khắc ! Nhưng bây giờ, y hãy còn giữ kín, chưa hề tiết lộ với Martin Bormann, viên bí-thư tâm phúc và chắc có thể là người thừa hành di chúc của Hitler. Y chỉ giản dị yêu cầu Bormann hãy kiêng cữ mọi hành động thiếu suy nghĩ... Mặc dù dưới hình thức giả tạo như vậy, đề nghị của y rất có thể phải trả bằng một giá quá đắt ! Nhưng rồi mọi sự đều êm đẹp... Bormann nghe y nói và nhún vai ! Rồi trước sự hiện diện của Fritzsche, trong khu vườn, đằng trước cái hầm trú ẩn bất hủ, chung quanh có những bức tường sụp đồ, các thùng xăng, các hồ sơ mật dang cháy dở (ít nhất không phái là những hồ sơ mật, thời còn là thứ chi khác nữa ?), y hội họp một vài sĩ quan Phòng vệ s.s. :

        -  Hội bí mật Ma Sói (Loups-garous) bị giải tán với hiệu lực ngay tức khắc ! Hơn nữa, tôi ra lệnh ngưng bặt những vụ hành quyết.

        Fritzsche không thể nào hy vọng nhiều hơn nữa.

        Y bèn trở về văn-phòng tại Bộ Thông-Tin. Đến 9 giờ tồi, những người cuối cùng còn lại trong hầm trú ẩn đều muốn trốn thoát ra ngoài. Kể từ lúc đó trở đi, Fritzsche sẽ là nhân viên cao cấp duy nhất còn lại ở nhiệm sở. Chính là với cương vị này, y sẽ đề nghị với Joukov, thống chế Nga về việc thủ-đô Bá-Linh xin đầu hàng. Để bắt đầu, y loan truyền ngay cho một vài quân- y-viện, các bộ chỉ huy, các đơn - vị trưởng biết rõ quyết định của y. Rồi y viết thư cho Thổng chế Nga Sô. Thông-dịch viên Junius tại sở Báo-chí Đức sẽ phụ trách việc dịch thư này ra tiếng Nga.

        Thình lình cánh cửa văn phòng bị đẩy tung ra. Tướng Burgdorf, sĩ quan hậu cận cuối cùng của vị Thủ-Lãnh, chạy ùa vào trong hầm và hỏi vẻ gay gắt, nổi xung, không tự chủ :

        - Thế ra ông muốn đầu hàng ư ?

        - Đúng thế !

        - Trong trường hợp đó, tôi sẽ hạ ông như một con chó ghẻ !.,. Di chúc của Quốc-trưởng ngăn cấm hết thảy mọi sự đầu hàng. Cần phải tiếp tục chiến đấu cho tới người đàn ông cuối cùng !

        - Dù cho cả đến người đàn bà cuối cùng nữa chứ ?

        Burgdorf đã rút súng lục ra, nhưng Frizsche và một chuyên viên vô - tuyến - điện trẻ tuồi hiện có mặt ở đó lại mau lẹ hơn !... Viên đạn của Burgdorf bị lái chệch đi và nổ tung trên trần nhà. Rồi hai người đẩy kẻ điên khùng kia ra ngoài. Sau này họ biết là y cố gắng định trở về dinh Quốc-Trưởng, nhưng cuối cùng, y từ bỏ dự định ấy và nhồi một viên kẹo đồng vào đầu !...

        Do một phép mầu nhiệm nào đó, lá thư của Fritzsche vượt qua được các phòng tuyến và đến Đại Tổng-hành-dinh của Joukov. Sáng sớm tinh sương ngày 2-5-1945, các đặc sử Nga đến Bộ Thông-tin Đức : một Trung-tá Hồng-quân và nhiều sĩ quan khác do một đại tá Đức dẫn đường. Joukov mời Fritzsche đến văn phòng.

        Toán người ít ỏi yên lặng đi trong một Bá-Linh điêu tàn, không thể nào nhận ra nữa. Dọc đường, toàn là những xác ngựa, xe bị cháy, dây điện thoại treo lơ lửng, súng ba-dô-ca và liên-thanh vứt bỏ, đồ gỗ bị phá hủy... Và xác chết, luôn luôn là những xác chết : lính Đức, dân sự, nhãi ranh trong đoàn Thanh- Niên Quốc-Xã... Tới ga Anhalt, họ rời bỏ các vị trí Đức. Ở bên kia đường phố, một xe díp Sô-viết đang chờ đón...

        Họ đã trông thấy cảnh tượng gì ở trong các khu vực do Hồng-quân vừa chiếm đóng ? Theo lời thuật của Fritzsche :

        - Tôi đã từng trông thấy rất nhiều cảnh xấu xa, ghê tởm trong cả hai Thế-chiến. Tuy nhiên không hề điểm nào có thể so sánh được với những hình ảnh đã phơi bày ra trước mắt chúng tôi trong quãng đường ngắn ngủi đến Tempelhof và chúng tôi đã đi mất nhiều thì giờ. Tôi đã không được chứng kiến những thảm cảnh xảy ra lúc các hầm trú ẩn và những tòa nhà trơ trọi đầu hàng. Tôi cũng không thể nào diễn tả được bi kịch khủng khiếp của một vài người đàn bà đã muốn ôm con nhảy qua cửa sổ còn hơn là bị những bàn tay tham lam, thô bạo của quân chiến thắng bắt giữ... Nhưng sự chi đã do chính mắt tôi trông thấy : những cảnh điêu tàn và khói lửa, nhất là những nét kinh hoàng, khủng khiếp trên gương mặt một vài xác chết... đã chứng mỉnh rõ ràng sự chỉ đã xảy ra ở đây. Với cảnh tượng như thế, đã có lúc tôi muốn được giải thoát ngay khỏi cơn ác mộng đó bằng một trong nhiều viên đạn trái phá hãy còn tiếp tục rơi lả tả chung quanh chúng tôi.

        Xe díp ngưng lại trước phi trường Tcmpelhof và Fritzsche được dẫn vào trong một biệt thự, nơi đặt bộ Tham-mưu Sô-viết. Ở đây, y được biết rằng y không phải là người thứ nhất xin cho thủ đô đầu hàng. Một trong các vị chỉ huy cuổi cùng khu "Pháo-đài Bá-Linh" là tướng Weidling đã tới biệt thự này để cổ gắng xin đầu hàng...

        Trong bản hiệu - triệu quân - đội và các chỉ huy trưởng của họ, Weidling đã nói :

        -  " Ngày 30-4-1945, Thủ-Lãnh đã bỏ rơi chúng ta cho một số mệnh ! Tuy nhiên, thế mà theo mệnh lệnh của y, các bạn cứ tưởng là vẫn phải tiếp tục chiến đấu, nhưng sự tan vỡ đã có tính cách tổng quát. Dừ sao chăng nữa, sự thiếu thốn các trọng pháo và đạn dược làm cho cuộc kháng chiến anh dũng của các bạn trở thành vô nghĩa lý ! Mỗi giờ trôi qua càng tăng gia thêm những niềm đau khổ của dân chúng và những người bị thương của chúng ta... Vì vậy nên tôi thiết tha kính mời các bạn nên hoàn toàn thỏa thuận với bộ chỉ-huy tối cao các lực lượng Sô-viết để ngưng ngay tức khắc cuộc chiến đấu !".

        Công cuộc vận động này của Weidling đã hủy bỏ nhiệm-vụ tình nguyện của Fritzsche. Vả lại người Nga lại muốn nhờ y làm tròn một sứ-mạng có tính cách đặt biệt hơn! Ngày 4-5-1945 họ dẫn y đi xe hơi đến một thị trấn nhỏ, cách Bá-Linh độ 50 cây số. Họ dẫn y xuống một hầm rượu ẩm thấp và nói :

        -  Ông hãy trông đây. Ông có nhận ra họ không ?

        Fritzsche không khỏi rùng mỉnh ! Một xác chết gần như trần truồng ở trên mặt đất nện : sọ đã bị cháy thành than, nhưng trái lại, thân thể chưa bị lửa thiêu rụi. Về quần áo, chỉ còn sót lại một cồ cồn quân phục bằng nhung màu nâu và một ve áo có gắn huy hiệu vàng bóng loáng của Đảng.

        Gần xác chết, năm thây con nít mặc áo ngủ, xếp thành hàng. Thi thể chúng vẫn nguyên vẹn hình như còn đang ngủ...

        Fritzsche, không cần cúi xuông cũng nhận biết ngay là xác Goebbds. Quá bất mãn vì thấy cấp chỉ huy của mình đã chọn lựa một lối thoát ly dễ dàng nhứt, y không kịp để ý tới một thây ma thứ bảy : một người đàn bà, có lẽ là Magda Goebbels !

        Các sĩ quan Nga tỏ vẻ rất hài lòng ! Đối với họ, sự nhìn nhận căn cước vị cựu Bộ-trưởng Thông-Tin do một cộng sự viên trực tiếp, thế là quá đầy đủ ! Nhưng cũng không phải vì thể mà Fritzsche được tha ngay. Trong nhiều ngày sau, y nằm mốc meo trong một hầm rượu khác và nhủ thầm là người ta sẽ dành cho y số phận ra sao ?... Cuối cùng, y thấy một hạ sĩ quan Nga tới nơi, rút trong túi áo ra mặt tờ giấy đã nhầu nát, chăm chú đọc rõ ràng ba tiếng Đức :

        -  Ông bị bắt !

        Chi mãi sau này, Fritzsche mới được tha bổng sau khi đã trải qua quân lao Loubjanka ở Mạc Tư Khoa và ghế các bị cáo ở Tòa án Quốc-tế Nuremberg.

        Cuộc săn đuổi người, vô cùng đại quy mô, vẫn tiếp tục... Các điều tra viên Đồng-Minh tập trung nỗ lực chánh yếu của họ vào hai miền : phía Bắc, khoảng từ Hambourg đến Flensbourg ; phía Nam, miền Haute-Bavière, từ Munich đến Berchtesgaden. Người ta đã biết là khi Bá-Linh sụp đổ, một vài lãnh tụ Quốc-Xã định đi tiếp xúc với đại đô đổc Doenitz ở miền Slesvig, trong số ấy có Himmler, Ribbentrop, Rosenberg và Bormann. Còn các người khác có lẽ đang lẩn trốn ở nơi đồn lũy bất hủ trong "Mặt khu Bavi- ère" (Thực sự mật khu này chỉ có trong óc tưởng tượng của Hitler).

        Thế mà sáng ngày 9-5-1945, một đại tá Đức đến trình diện tại một tiền đồn Mỹ hẻo lánh của sư đoàn 36, thuộc quân đoàn 7. Thoạt mới đầu thời sự kiện này không co chi là kỳ dị cả. Rất nhiều đơn vị Đức vẫn còn chiếm đóng miền núi và đơn phương hành quân lẻ tẻ... để mãi sau này mới chắc chắn nhận thấy sự kháng chiến của họ là mơ hồ, ảo vọng ! Tuy nhiên, trường hợp này lại là một sự kiện khác biệt hẳn ! Viên đại tả Đức xưng danh :

        - Bernd von Brauchitsch.

        Rồi y điềm đạm nói thêm :

        - Nhân danh Thống-chế Hermann Goering, tôi đến đây với tư cách đại biểu đàm phán.

        Thế là các lỉnh Mỹ vội vàng rũ bỏ thái độ lạnh nhạt, phớt tỉnh của họ. Dù ngay cả đến các chú binh nhì này cũng hiểu rõ là rất hiếm hoi, đơn vị họ có hân hạnh đặc biệt chộp được một con mồi cỡ bự, một trong những tay tồ của chẽ độ Quổc-Xã,. Đại tá Von Brauchltsch được mời ngay lên một xc díp và xe chạy như tên bẳn về Bộ Chỉ huy Sư đoàn.

        Đã được cấp báo bằng điện thoại, tham-mưu- trưởng John E. Dahlquist và viên phụ tá J. Stack tiếp đón ngay vị tân khách. Brauchitsch giải thích là thống chế Goering, hiện nay đang ở Radstad, gần Zell am See, trao phó nhiệm vụ cho y xin đầu hàng.

        Ngay đến người Mỹ cũng không biết là con thủ săn quý báu này đang nóng lòng chờ đợi họ, đầy vẻ sốt ruột ! Chính vì Goering lo sợ cho sinh mệnh y. Đã bị kết án tử hình theo di chúc của Hitler để lại sau khi chết, y vẫn thường tự hỏi, mặc dù sự sụp đổ toàn diện, ngộ nhỡ có một vài Vệ-binh s. s. cuồng tín muốn thi hành ngay bản án thời sao ?

        Một vài ngày trước, qua làn sóng điện của đài bá âm, y dã gởi đến dinh Quốc Trưởng, bản đề nghị sau đây :

        " Thưa Quốc Trưởng, vì ông đã quyết định ở lại nhiệm sở trong các pháo đài đang bị bao vây là Bá-Linh, vậy ông có đồng ý để cho tôi đảm nhiệm toàn thể những uy quyền của chánh phủ về quốc nội cũng như quốc ngoại, áp dụng đúng theo đạo luật ngày 19-6-1941 không ? Trong trường hợp tới mười giờ đêm mà tôi vẫn không nhận được trả lời chi cả, tôi sẽ suy đoán là ông không còn được hoàn toàn tự do hành động nữa. Và tôi sẽ ước định là những điều kiện áp dụng về luật pháp đã đầy đủ, trọn vẹn."

        Câu trả lời đến ngay trước mười giờ đêm, tuy nhiên lại gởi thẳng cho một người khác :

        "Goering bị tước đoạt, với hiệu lực tức khắc, hết thảy mọi chức vụ, kể cả việc thừa kế chức vụ tối cao. Ông bắt giam ngay y về trọng tội phản quốc. Nếu Quốc-Trưởng có mệnh hệ nào, thời ông cứ việc thanh toán y ngay, khỏi cần mọi hình thức tố tụng."

        Sau này, tướng Koller, tham mưu trưởng cuối cùng của Không Lực Đức Quốc khai trước tòa án Nuremberg :

        - Rất có thề là Vệ binh SS đã ngần ngại không muốn dùng bạo lực đối với vị Thống-chế của Đức Quốc-Xã.

        Chính Goering, lúc bị hỏi cung trong lao xá Nuremberg, cũng đã khai :

        - Người ta dẫn tôi vào một căn buồng, bên trong có một sĩ quan. Trước cửa buồng, có một vệ binh SS võ trang đứng gác. Rồi ngày 4 hay 5-5-1945 sau khi dinh Quốc Trưởng ở Berchtesgaden bị ném bom, người ta dichuyển tôi và gia đình tôi đến một tỉnh nhỏ là Mauterndorf ở Áo. Vừa đúng lúc một đơn vị Không quân đi qua thị trấn này, bèn giải phóng và bảo vệ an ninh cho tôi.

        Còn về phần tướng Koller, sau này có nhiệm vụ canh giữ vị thống chế chăc chắn là y cũng biết rõ mệnh lệnh thủ tiêu, nhưng y từ chối sự áp dụng.

        Sau này y đã nói với một trong các luật sư bào chữa cho Goering

        - "Luôn luôn tôi vẫn phản đối sự giết người. Vả lại tôi cũng không hề chấp nhận việc người ta thủ tiêu một đối lập chánh trị !"

        Một cảnh tượng vừa lạ lùng, vừa phát giác bí mật sẽ diễn ra trước một lâu đài nhỏ bé ở Mauterndorf, nơi Goering với vợ và con gái đang bị giam lỏng cùng với một bồi buồng, thị nữ và người bếp... Kohnic thượng sĩ không quân tường thuật :

        "Khi trông thấy Thống chế xuất hiện, tôi bèn chào một cách đúng phép nhà binh và tự giới thiệu. Hơi ngạc nhiên, ông ngưng lại, ngắm kỹ tôi từ đầu tới chân, rồi vui vẻ, ông hỏi quê tôi ở miền nào ? Và bằng một giọng tâm tình, bí mật, ông giải thích cho tôi hiểu là các sự việc xảy ra sẽ khác biệt hẳn, nếu người ta chịu nghe theo lời ông. Sau khi tỏ ý cho tôi hiểu ngầm là Hitler mắc chứng tham lam danh vọng và quyền tước, ông la lớn :

        - "Bây giờ Quốc Trưởng đã biến mất, chiến tranh đã kết liễu. Chính ta Thống chế của Đức-Quốc- Xã sẽ lãnh-đạo Chánh phủ !"

        Rồi ông đi nơi khác, không đợi câu trả lời của tôi. Thình lình, cách xa độ 20 bước, ông ngã vật xuống. Tôi bèn gọi các lính gác. Chúng con phải vất vả lắm mới dựng lên nổi con người khồng lồ này ! Có lẽ ông ngất xỉu vì từ hôm bị bắt tới nay, các Vệ- binh SS đã không cho ông hít bạch phiến ! Hết thảy mọi người đều biết rõ Thống-chế là một tay nghiện bạch phiến

        Đó là sơ lược cuốn phim về việc bẳt giam Goering do các Vệ-binh SS và cuộc giải phóng y do một đơn vị của Không-quân Đức. Cuộc phóng thích này chỉ có tính cách tùy thuộc điều kiện : y sẽ làm thế nào nếu các vệ binh SS tự trấn tĩnh lại, xông đến và dùng võ lực đề bắt y lần thưa hai ? Chắn chắn là y nạp mình cho Đồng-Minh thời hay hơn cả !

        Và bây giờ thới cơ hội thuận lợi đã tới nơi !

        Tướng Stack không muốn để cho các thuộc viên lãnh trách nhiệm thi hành vụ này. Y sẽ thân hành đi tới chỗ hẹn do Brauchitsch xếp đặt. Đúng giờ hẹn sẵn, xe díp của Stack và xe Mercedes bọc sắt của Goering gặp nhau tại một khúc quẹo trên đường cái. Hai xe ngừng cách nhau độ 50 thước. Viên tướng Mỹ nhanh nhẹn nhảy xuống đất. Goering điệu bộ ra khỏi xe một cách khá vất vả. Rồi giơ chiếc gậy thống- chế lên thay lời chào, y tiễn bước để gặp tướng Mỹ. Stack để tay lên mũ lưỡi trai và cũng tiến, lên vài bước. Mọi sự diễn tiến rất đứng đắn và lịch sự nhất hoàn cầu !

        Đứng đối diện ở giữa đường, hai người xưng danh và bắt tay nhau. Cử chỉ này khiến viên tướng Mỹ sau đây sẽ hối hận ngàn đời ! Thực thế : tin tức vừa được loan truyền đi đã gây nên sự phản đối rùm beng. Các báo đổi lập, ác ôn nhất ở Mỹ và các báo lớn nhất ở Anh đều chạy tít cỡ lớn, suốt 8 cột ở trang nhất :

        "BẮT TAY MỘT TÊN SÁT NHÂN !"

        Nội vụ gây nhiều tai tiếng quá, nên chính đại tướng Eisenhower cũng bó buộc công khai tỏ ý không tán thành. Còn về phần nước Anh, chánh phủ đã ủy thác cho Lord Woolton, Bộ trưởng Kiến thiết tuyên bố tại Nguyên-Lão Nghị - Viện :

        "Chiến-tranh không phải là một cuộc đấu giao - hữu để kết thúc bằng những cái bắt tay !"

        Hiện tại trong lúc này, tướng Stack hãy còn chưa biết câu chuyện trên đây sẽ đầu độc đời sống của y tới mức nào ! Y chỉ giản dị tưởng rằng đã thỏa mãn sự lịch thiệp, nhã nhặn sơ đẳng nhất. Goering được dẫn ngay tới Bộ chỉ huy Sư đoàn do tham mưu trưởng Dahlquist sẽ đích thân săn sóc y. Lẽ dĩ nhiên là người ta đã cấp báo ngay Đại Tổng-hành-dinh Quân - đoàn 7 do tướng Quinn, trưởng phòng Nhì, tức khắc được phái lên đường để nhận lãnh con thú săn quý giá này.

        Trong khi chờ đợi Quinn tới, Dahlquist bèn nói chuyện với tên tù binh. Là một binh sĩ chuyên nghiệp già đời nên về lãnh vực chánh trị Dahlquist ngây thơ một cách rất đáng cảm động !

        Y khó lòng giấu nổi vẻ ngạc nhiên khi Goering, được vì nể, ba hoa chích-chòe thồ lộ cho y những niềm hy vọng chứa chan :

        - Tưởng cần phải nói rõ rằng Quốc Trưởng là ngưòi khá thiển cận, không nhìn xa thấy rộng ! Rudolf Hess là con người kỳ cục, quái gở ! Ribbentrop là một tên tầm thường, bất lương ! Tại sao y lại được đột ngột đẩy lên chức Bộ-trưởng Ngoại-Giao ? Bí mật !... Người ta đã nhắc lại cho tôi nghe có lẽ Churchill đã nót một câu bất hủ : "Tại sao người ta cứ luôn luôn gợi đến cho tôi thằng cha đáng buồn Ribbentrop này, thay vì anh chàng cừ khôi Goering kia ?" Vậy thì hiện bây giờ tôi đang ở đây ! Chừng nào các ông mới đưa tôi đến yết kiến Eisenhower ?

        Rõ ràng là viên thống-chế to béo này vẫn tin tưởng mãnh liệt là Đồng-Minh sẽ coi y như vị đại diện có thẩm quyền của Đức-quốc và sẽ chấp thuận thương thuyết với y. Con người mà uy quyền chỉ ở dưới uy quyền của Hitler, tuyệt đối không hề nhận thức rõ được thực trạng hiện tại !

        Mỗi lúc càng thêm hoảng hổt, kinh ngạc, Dahlquist nghe y đề cao và tán dương nhiệt liệt Bộ Không-Lực tuyệt hảo của y !... Thế mà cũng vào giờ này, người kế vị của y là Von Greim đã đầu hàng người Mỹ đang chiếm đóng Kitzbuhd với những lời nói đã trở thành bất hủ :

        - Tôi là Tổng-chỉ-huy cuối cùng của Không- Lực Đức - tuy nhiên Không-Lực ấy không còn tồn tại nữa !

        Nếu quả nhiên Goering không biết có sự kiện này thì còn có thể tha thứ được, nhưng ít nhất là y cũng phải nghi ngờ có điều ấy chứ ? Nhưng không... y vẫn tiếp tục khua môi, múa mép, để rồi cuối cùng nhắc lại câu hỏi :

        - Chừng nào ông đưa tôi đến gặp Eisenhower ?

        Dahlquist trả lời thoái thác :

        - Tôi cũng không rõ. Người ta sẽ biết sau...

        Goering không nhấn mạnh thêm. Một người hầu cận đem bữa ăn tới : gà, đậu, khoai nghiền. Tù binh ăn uống rất ngon iành khiến cho người Mỹ vô cùng sửng sốt : y thanh toán hết cả đĩa rau sà lách với trái cây và nhấm nháp, vẻ đam mê đầy khoái lạc, ly cà-phê đen !...

        Thực đơn này đã gây hoang mang không ít trong dư luận quần chúng, nên một vài ngày sau, để trả lời những sự công kích chua chát, bộ Tổng Hành- Dinh của Eisenhower đã nhấn mạnh :

        "Đó cũng là các món ăn của những lính Mỹ trong ngày hôm ấy."

        Màn hài kịch này sẽ kết thúc thình lình với sự tới nơi của tướng Quinn, trưởng phòng Nhì, quân đoàn 7. Quinn ra lệnh giải tù binh về giam tại một tòa nhà riêng biệt ở gần Kitzbuhel. Đoàn quân áp tải gồm có 7 người gốc Texas : những tinh binh lão luyện đã từng tham dự cuộc đổ bộ miền Salerne và núi Gassin ! Ở dọc đường, Goering nói lớn với họ bằng tiếng Anh :

        -  Nhất là không được chểnh mảng ! Tôi rất có thể trốn đấy !

        Câu pha trò nhạt phếch này rất xui xẻo : theo sự tiết lộ của một phóng-viên chiến tranh thời những câu trả lời của các lính áp tải "tuyệt đổi không thể nào đăng tải được !"

        Một đoàn ký giả đã bao vây tòa nhà ở Kitzbuhel. Tin chộp được vị thống-chế to béo lan tràn mau lẹ như một làn thuốc súng ! Hơn thế nữa, tướng Quinn vốn luôn luôn khả ái với báo chí, đã hứa hẹn là sẽ dành cho họ một cuộc phỏng vấn công cộng về Goering !

        Hiện bây giờ, tù nhân đang bận rộn xem xét những căn buồng dành riêng cho y sử dụng. Gia đình y cũng đã đến nơi cùng với 17 xe cam - nhông hành lý ! Rất hài lòng, "Ngài" Thống-chế tắm khá lâu rồi mặc một bộ quân phục ưa thích nhất : màu xám nhạt với những nẹp vàng nặng nề hình như có vẻ vừa vặn, khít khao với thân hình đồ sộ !

        Có sự khác biệt xiết bao giữa đời sống ở đại khách-sạn này với những trại giam công-cộng do những người Chiến-thắng dồn các tù nhân Đức - có hàng chục và hàng trăm ngàn người ! - dưới trời mưa, trong bùn lầy, không nước uống, không cả những phương-tiện vệ-sinh tối thiêu !...

        Về phần Goering, y không hề có một ý tưởng nào về các người khốn nạn này ! Vừa cạo mặt xong, mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao, mùi nước hoa Cologne thơm ngát, y bước ra ngoài thềm nhà, mỉm cười dưới ánh mặt trời... Rồi với điệu bộ như ông Hoàng, y ra hiệu cho các phóng viên báo chí.

        Những ký giả chiến tranh, họp thành hình bán nguyệt, bao vây chiếc ghế bành bọc vải dày do vị thống-chế vừa đặt khối thịt khổng lồ ngồi xuống...

        Trên chiếc bàn nhỏ, một máy vi âm sẽ khuếch đại bất cử lời nói nào của y. Các máy chụp hình đều sẵn sàng bấm lia-lịa ... và các chú phó nhòm đang tíu tít yêu cầu :

        - Này Thống-chế, mỉm cười đi !

        - Xin Ngài quay đầu về phía này !
 
        - Một kiểu nữa : xin ông đội mũ cát-két ! Goering, ngoan ngoãn, đội lên đầu chiếc mũ cát két, có huy-hiệu binh-chủng bằng vàng to tướng. Tuy nhiên y bắt đầu cảm thấy nổi đóa, phát sùng và nói lớn :

        - Xin các ông lè-lẹ lên ! Tôi đang đói và khát... Thế là những câu hỏi từ bốn phía tới tấp bay đến. Trước hết là những câu vô hại nhất : Hiện nay Hitỉer ờ đâu ? Ông thực sự tin là y chết rồi chăng ? Tại sao Đức lại không đổ bộ lên Anh ? Dần dần cuộc phỏng vấn có vẻ thấu cáy, xảo quyệt hơn...

        Ví dụ :

        - Là Chỉ-huy trưởng tối cao Không-Lực Đức, phải chăng chính ông đã ra lệnh oanh tạc Coventry ?

        - Đúng thế ! Coventry là một trung tâm kỹ nghệ quan trọng và theo các tin tức tôi nhận được, ở đấy có nhiều cơ xưởng hàng-không.

        - Và cả Canterbury nữa ?

        - Canterbury bị oanh tạc theo những chỉ thị cao cấp hơn để trả đũa vụ người Anh tấn công một trong các thành phố có khu Đại-học của chúng tôi.

        - À !... Thế ư ? Thành phố nào đấy ?

   -Tôi không nhớ rõ.

        Một ký giá khác đề cặp tới một lãnh vực sống sượng hơn, hóc búa hơn :

        - Vào khoảng thời gian nào thời ông thấu triệt lần thứ nhất là Đức đã bại trận rồi ?

        - Một vài ngày sau khi Đồng-Minh đổ bộ Normandie và Nga-Sô, sau khỉ chọc thủng phòng tuyến, tràn vào nội-địa như nước vờ bờ...

        - Vậy theo ý ông, yếu tố chánh đáng của sự thất trận ấy là gì ?

        - Cuộc khởi thế công bằng phi cơ suốt ngày đêm 24 giờ trên 24.

        - Có bao giờ người ta thử nói cho Hitler biết là sự tiếp tục chiến tranh sẽ trở nên vô ích không ?

        - Có chứ ! Hơn một lần nữa là khác! Ít nhất là có ba hay bốn quân nhân cao cấp chứng minh cho Hitler biết là chúng tôi rất có thể bị thảm bại. Mỗi lần như vậy, phản ứng của y đều phủ-quyết, tiêu-cực. Y không hề muốn nghe nói đến sự bại trận. Rồi y cấm ngặt mọi cuộc đàm thoại về vấn đề này. Nói tóm lại, y từ khước, không hề chấp nhận sự tình cờ nào khác hơn là cuộc chiến thắng oanh liệt của chúng tôi.

        - Ai chịu trách nhiệm về việc thiết lập các trại tập trung với một chế độ gớm ghê, kinh tởm ?

        - Chánh yếu là cá nhân Hitler. Nhân viên quản trị các trại tập trung, từ cấp chỉ-huy cao trọng nhất đến thơ ký văn phòng và vệ binh SS đều trực thuộc y. Những cơ-cấu chánh thức của Quốc Gia đều riêng biệt ở ngoài, không ăn nhằm chi tới đó.

        - Ông thấy tương lai của nước Đức ra sao ?

        Trước sự vô cùng ngạc nhiên của các ký giả, Goering dường như đã sẵn sàng có câu trả lời :

        - Đó là thuộc quyền các người chiến thắng để tim ra những khả năng sinh tồn và phục sanh đối với dân tộc Đức. Nếu các nước Đồng-Minh tỏ ra bất lực thời tương lai Đức-Quốc và chắc chắn là cả hoàn cầu sẽ rất đen tối. Lẽ dĩ nhiên là hết thảy mọi người đều ưa thích hòa bình nhưng tất cả thiện chí ấy sẽ không thể nào đây đủ.

     
        - Thống-chế có điều chi nói thêm nữa không ? Có thể là một lời tuyên bố với tư cách cá nhân chẳng hạn ?


        Goering ngồi thu hình lại, nói giọng hùng dũng :

        - Tôi muốn hiệu triệu lương tâm thế giời : cần phải giúp đỡ dân tộc Đức để sanh tồn và trỗi dậy ! Tôi cũng thích tỏ lòng tri ân dân tộc can đảm ấy : họ vẫn tiếp tục đấu tranh dù đã biết là mọi sự đều tan vỡ ! ...

        Các phóng viên chiến tranh gấp sổ lại, đứng lên rồi vội vàng chạy ra xe díp của họ. Ai nấy đều muốn mình là người thứ nhất đánh điện tín vè tòa báo bài phỏng vấn giật gân này ! Than ôi !.. Mưu sự tại Nhân, thành sự tại Thiên ! Trong trường hợp này ! Thiên là Thiên-Thần Eisenhower ! Theo lệnh vị Tổng Chỉ huy- trưởng, ban Kiểm-duyệt của Tổng-Hành Dinh Đồng- Minh chặn lại hết thay các bức điện tín. Và mệnh lệnh này được duy trì triệt-để, vĩnh viễn !..

        Chỉ mãi 9 năm sau, tháng 5 năm 1954, tướng Quinn mới đưa cho một tạp chí Mỹ tờ biên biên bản ghi bằng tốc-ký cuộc họp báo không tiền khoáng hậu này.

        Tuy nhiên, vài phút trước cuộc phỏng vấn công- cộng, một câu hỏi riêng biệt đặt ra cho Goering đã qua mặt được Ban Kiểm-duyệt và bay sang tòa soạn ở bên kia bờ Đại-tây-dương:

        Hỏi,- Ông có biết là tên ông đứng trong danh sách các tội nhân chiến tranh không ?

        Đáp.- Tin tức mới nhất đấy ! Thực sự tôi không hiểu vì lý do nào họ lại ghi tên tôi trên danh sách đó ?

        Bây giờ thời màn đêm đã buông xuống. Goering trở về phòng riêng. Lần cuối cùng, y còn được ngủ trên một cái giường êm ấm. Trước cửa phòng y, trung úy Jerome Shapiro, gốc Nữu-Ước có nhiệm vụ canh gác rất nghiêm ngặt!

       

        Hồi mười giờ rưỡi đêm 1-5-1945, đài phát-thanh Hambourg loan truyền một tin tức làm chấn động cả nước Đức và thế giới tựa như một tiếng sét lớn :

        "Từ Tổng-hành-dinh Quốc-trưởng : buổi chiều nay, Adolf Hitler đã tìm cái chết trong Bộ Chỉ-huy ở dinh Quốc-trưởng do ông đã lãnh đạo đến hơi thở cuối cùng cuộc đấu tranh chống chế độ Cộng-Sản Bôn- xê-vích. Hôm trước, Quốc-Trưởng đã chỉ định Đại Đô- đốc Doenitz là người thừa kế của ông."

        Như vậy, tấn thảm kịch quốc-xã vừa kết thúc bằng một vụ tự-tử, ngụy trang thành một cái chết oanh liệt dũng cảm ! Đồng thời, một vở kịch mới mẻ bắt đầu, luôn luôn vẫn ở trong những cảnh bài trí cổ xưa, đã dần dần rách nát tả tơi : vở hài kịch một màn do người ta đã thấy một thủy-thủ đóng vai trò Chủ-tịch Đức- quốc !

        Bốn người sẽ thủ những vai chánh yếu : Đại Đô- đốc Doenitz, Tổng Tư-lệnh Hải-quân Đức; Thống chế Keitel, chỉ huy trưởng bộ tư-lệnh tối cao Bộ binh ;

        Thượng tướng Jodl, Tổng Tham mưu trưởng và một  dân sự duy nhất là Speer, Bộ trưởng bộ Võ-trang.

        Thời bấy giờ, sự lộn xộn, hỗn mang toàn diện ngự trị ở Đức. Các đạo quân Anh, Pháp, Mỹ, Nga vừa hoàn tất việc chiếm đóng nội địa. Trên các ngã đường, hàng triệu người chạy trốn trước Hồng quân. Trong các thành phố, hàng loạt bom trút xuống, trải dài như chiếc thảm đã bóp nghẹt hết thảy mọi đời sống có tổ chức... Quân đội Đức hoàn toàn tan rã, chạy dồn dập cả về phía Tây. Các biệt-đội Vệ-binh ss cuồng tín bắt giữ các lính đào ngũ lẻ tẻ để treo cổ lên cây. Những cầu cống nổ tung, các xưởng máy bốc cháy...

        Nhưng ở Flensbour, trong miền Slesvig-Holstein, hãy còn tự-do, chưa bị xâm lăng, người ta vẫn tiếp tục cai trị.

        Một ốc-đảo cuối cùng và nhỏ xíu ở sa mạc do người ta chưa biết đến những sự điêu tàn và cả đến bầu không khí hoàng hôn đè nặng chĩu trên Đức-quốc. Một thành phố bình thản, sạch sẽ, ngăn nắp. Trước một toà nhà gạch đỏ, không mảy may giá trị về kiến trúc, do người ta sẽ tưởng là một ngôi trường làng hay hơn nữa là một trường trung học, có một tiểu đoàn an ninh thủy-quân trấn giữ thành hai vòng đai. Đây là trụ sở hiện tại của Chánh-phủ Đức, Bộ Tư-lệnh tối cao của quân-đội, vị Chủ-tịch cuối cùng của Đức- Quốc Xã.

        Làm cách nào người ta có thể tiến tới giai đoạn cuối cùng này, vừa ngộ nghĩnh vừa buồn cười, gần như thô kệch ? Mọi sự đều diễn tiến trong khoảng thời gian mười lăm ngày :

        Ngày 16-4-1945, Doenitz đang ở Bá-Linh. Sáng sớm tinh sương hôm ấy, một vụ nồ kinh khủng làm rung chuyển khắp thủ đô. Đồng thời, một giây sau, tất cả những trọng pháo Nga-sô đặt ở trước Kustrin và Francfort-sur-Oder đều khai hỏa : hơn 600 cỗ trọng pháo ở trên một cây số giới tuyến. Tiếng gầm thét đầu tiên của cuộc tấn công Sô-viết đã báo hiệu sự bế mạc của Bá-Linh...

        Trong hầm trú ẩn ở dinh Quốc Trưởng, bàn tay run rẩy của Hitler lướt trên tấm bản đồ có những nét gạch bút chì màu về diễn tiến những báo cáo cuối cùng. Để tìm một lối thoát khỏi ngõ bí, y đang hành quân với những sư đoàn - cả đến những quân đoàn có trong trí tưởng tượng của y ! Người cận vệ của viên Đại Đô-đốc, có dịp quan sát Quốc-Trưởng trong những giờ phút ma quái này, đã ghi trong tập nhật-ký của y :

        "Một người mệt mỏi, tàn tạ, mặt tấy phồng, đôi vai co rúm !... Một người đã kiệt lực và không còn kiểm soát được dây thần-kinh của mình !"

         Thế có nghĩa là tình trạng đã vô cùng tuyệt vọng ! Sau khi bao vây miền Ruhr, Eisenhower đang diệt trừ hết các quân đoàn B.

        Người Mỹ đã bắt được 525.000 tù binh. Các mũi dùi thiết-giáp của họ đang ở cửa ngõ các thành phố Magdebourg, Nuremberg, Stuttgart. Người Pháp vừa chiếm thành Ulm. Người Anh ở phía Bắc, đang tiến mạnh tới Brême và Lauenbourg. Hồng-quân đang khép chặt gọng kìm vào Bá-Linh.

        Trong ba ngày liền, trọng pháo Nga-Sô khạc ra một biển lửa và thép, cày nát bấy từng mẫu đất nào hơi còn chút xíu kháng cự của quân đội Đức. Trong ba ngày liền, các đơn vị phòng không, pháo binh, sư đoàn dân quân, đơn vị thủy-quân và cảnh sát vẫn còn cầm cự... Ba ngày dài lê thê như vô cùng tận !...

        Chính Hitler cũng đã lên tinh thần và lấy lại niềm hy vọng. Với một giọng gần như khinh miệt, y tỏ bày ý kiến :

        - Người Nga không thể làm chi nổi nữa ! Các đoàn quân tinh nhuệ của họ đã bị hủy diệt rồi. Họ chỉ còn những toán quân ô-hợp, gồm các tù nhơn mới được phóng thích hay những người ở các vùng chiếm đóng bị cưỡng bách đi theo. Một bọn táp nham, những đồ bỏ rơi, kẻ cướp và đào ngũ ! Đợt tấn công cuối cùng sẽ tan vỡ trước những cuộc phòng thủ của chúng ta, cũng như cuối cùng, cuộc tấn công của bọn Anh-Mỹ sẽ tan vỡ !

        Keitel bám ngay lấy ý kiến này, lại còn thêu dệt cho xinh đẹp thêm tính lạc quan tếu và cuồng nhiệt của nhà độc-tài:

        - Thưa các ông, biết bao nhiêu lần lịch sử binh bị đã minh chứng rằng hết thảy mọi cuộc phản công sẽ bị sa lầy, mắc kẹt không tài nào cứu vãn nổi, nếu tới ngày thứ ba mà không chọc thủng nổi một phòng tuyến quyết định !

        Về phần Doenitz chỉ có sự tin tưởng hạn chế vào "lịch sử binh bị" ! Y hạ lệnh di-chuyển "nội trong 60 phút !" Bộ tư-lệnh tối cao Hải-quân tới một thị- trấn an toàn hơn.

        Sự diễn tiến của những biến cổ vừa qua đã công nhận là y có lý. Hồng-quân không hề biết tới những lời tiên tri của Hitler, cũng như sự tham chiếu về lịch sử binh bị của KeiteL Ngày thứ tư, Hồng-quân xô đẩy hết cả mọi thứ chỉ còn sót lại trên các phòng tuyến Đức. Chiến tuyến cuối cùng của Quân-Lực Đức đã không còn tồn tại !

        Hitler cũng đã dự phòng sự tình cờ này xảy ra. Nếu một khi quân Nga tiễn ở phía đông, quân Anh-Mỹ ở phía tây và cắt nước Đức ra làm hai mảnh thời Doenitz sẽ có nhiệm vụ bảo vệ miền bắc. Chính do chỉ-thị của Hitler nên đoàn quân cơ giới của vị Đại đô-đốc rời khỏi Bá-Linh ! Dẫn đầu là chiếc xe hòm thiết-giáp của người "kế-vị" tương lai, xe Mercedes khổng lồ, nặng năm tấn ! Trong bầu trời ban đêm, các chùm ánh sáng đèn pha nhợt nhạt của đội Phòng-Không quét đi, quét lại. Ở phía chân trời, sáng ngời những ngọn lửa rực rỡ, dàn-giật không đều đặn từ các trọng-pháo Sô-viết bắn ra, trong tiếng gẫm thét làm rung chuyển cả mặt đất.

        Doenitz và Jodl, từng chặng đường một, có hàng đoàn vệ sĩ, bộ trưởng, thứ trưởng tháp tùng, tiến tới miền Slesvig-Holstein và đóng ở Flensbourg. Chính ở đây sẽ diễn ra cảnh cuối cùng.

        Ngày 30-4-1945, hồi 6 giờ rưỡi chiều, Doenitz nhận được tin tức sau đây, phát thanh từ dinh Quốc Trưởng :

        "Kính gởi Đại đô-đốc : Quổc-Trưởng vừa chỉ định ông là người kế-vị Ngài, thay thế cựu Thống- chế Goering. Các giấy tờ liên hệ, ấn định rõ mọi quyền hành đã lên đường. Xin ông áp dụng ngay mọi biện pháp thích nghi do tình thế hiện tại đòi hỏi... Ký tên : Bormann".

        Hai mươi bốn giờ sau, một tin tức mới có dấu hiệu : "Tối mật ! Dành riêng cho Bộ tư-lệnh tối cao, Sẽ chỉ do một sĩ quan chuyển giao" :

        "Quốc Trưởng chết hồi ba giờ rưỡi chiều hôm qua. Di-chúc ngày 29-4-1945 đã bổ nhiệm ông là Tổng- thống Đức Quốc-Xã và quyết định các chức chưởng sau đây : Goebbels là thủ-tướng, Bormann, bộ-trưởng Đảng, Seyss-Inquart, bộ-trưởng Ngoại-giao, Ngay hôm nay, Bormann sẽ cố gắng thử đến gặp ông để báo cho ông biết về tình hình tổng quát. Vậy tùy ý ông lựa chọn hình thức nào để tin tức này sẽ được loan truyền cho dân chúng và quân-đội, cũng như sẽ được loan truyền vào lúc nào thuận tiện nhất".

        Bản tin này do Goebbels và Bormann đồng ký.

        Thế là Doenitz được vinh thăng lên một chức phẩm cao trọng nhất là Tổng-thống Đức Quốc-Xã ! Sự vinh thăng này khá ngộ nghĩnh vì chỉ giản dị loan truyền trên làn sóng điện của đài bá âm ! Trong khi chấp nhận trách nhiệm cao cả này, vị đại đô-đốc chớ hề nuôi ảo tưởng về lối thoát ly của sự phiêu lưu mạo hiểm. Tuy nhiên y vẫn hành động gấp rút ! Trước hết y hạ lệnh sẽ bắt giam Goebbels và Bormann ngay khi họ đến trình diện y tại Tổng Hành-dinh. Đây không phải lúc tự chuốc lấy họa vào thân với các vị chức sắc của Đảng ! Doenitz muốn chấm dứt chiến tranh và biết rõ là Đồng-Minh sẽ từ khước, không chịu thương thuyết với một chánh phủ sẽ còn có những đảng viên Quốc-Xã quan trọng nhất.

        Sau nữa, y muốn củng cố địa vị của mình. Trong lãnh vực này, y sẽ không gặp nhiều trở ngại. Các nhà chức trách dân sự và quân sự đều vội vàng công nhận y như là vị lãnh đạo Quốc-Gia. Bộ tư-lệnh tối cao cũng như Himmler và các Vệ binh ss của hắn đều cúi đầu phục tòng y. Các nhân viên của Chánh phủ cũ - hay ít nhất các nhân viên nào đã có thể lẫn trốn tới miền Siesvig-Holstein - đều vui lòng từ chức để khỏi làm vướng mắc sự hoạt động của y. Trong bọn họ có những người rất quen biết như Ribbentrốp, bộ-trưởng Ngoại-giao, Rosenberg, lý thuyết gia và triết gia lừng danh của Đảng, kiêm bộ trưởng các Đất đai mới sáp nhập ở miền Đông. Rõ ràng là luồng gió bại trận đã làm cúi đầu biết bao nhiêu người, kể cả những tay kiêu hãnh nhất !...

        Doenitz lợi dụng mọi sự kiện đó để thành lập một Nội các mới. Y sẽ tạo cho Nội các này một sắc thái có vẻ rất chánh trị và càng thận trọng hơn nữa, sẽ trình diện như một "Chánh-phủ lâm thời" ! Nhân vật quan trọng nhất sẽ là bá tước Schwerin von Krosigk, cựu bộ trưởng Tài chánh. Còn y, có nhiệm vụ về đường hướng tổng quát, vừa chịu trách nhiệm về Tài chánh và Ngoại giao, sẽ đảm nhận chức vụ Thủ tướng, tuy nhiên vẫn không nêu danh nghĩa ấy. Albert Speer, bị cáo tương lai của tòa án Nuremberg, nhận bộ Kinh tế va Sản xuất kỹ nghệ. Nhưng về thực tế, hết thảy mọi chức vụ này đều không ăn nhằm chi cả : chỉ có trên giấy tờ thôi !... Ở trong một nơi nhỏ hẹp này, một mẩu đất bé xíu, liệu còn thoát khỏi được sự chiếm đóng của những quân chiến thắng... trong bao nhiêu ngày nữa ?... thời những sự bổ nhiệm rùm beng, to tát nhất đều thuộc một vở tiểu-nhạc-kịch, nếu không muốn nói là một vở hài-kịch : bộ trường Giao thông trong khi không còn chuyến tàu hỏa nào lăn bánh ; bộ trưởng Bưu-điện trong khi không còn thư từ, công văn để phân phổi ; bộ trưởng Xã-hội trong khi các văn-phòng công-sở đều đóng kín mít !...

        Những quyết định do Doenitz phải làm ngay đều có một tầm mức quan trọng đặc biệt. Hiện y có trong tay một tài liệu vô cùng tàn nhẫn, do một thiên tài của cơ quan Tình-báo Đức biết rõ, đó là bức phóng- ảnh một bản đồ nước Đức về một kế hoạch mật của Anh tên là Eclipse !

        Trên bán đồ này có gạch một đường phân giới giữa hai miền Đông và Tây, đúng như sự định nghĩa của Roosevelt, Churchill và Staline ở hội-nghị Yalta. Nói tóm lại, đó là bản lược đồ, theo đó các người chiến thắng sẽ phân chia khu vực chiếm đóng của họ. Ngay từ bây giờ, Doenitz đã biết đại khái, chênh lệch độ một cây số, các miền nào, thành phố nào, làng nào sẽ thuộc quyền người Nga. Chính tin tức vô cùng quý giá này sẽ vạch rõ cho y biết đường lối phải theo.

        Do những cuộc tranh luận xảy ra tại trụ sở "Chánh phủ lâm thời", ta có thể suy diễn ra một vài sự Kiện ;

        1) Ở phía Tây, dân chúng tiếp đón quân đội Anh, Pháp, Mỹ với sự khuây khỏa, thoải mái : sự hiện diên của họ có nghĩa là chiến tranh đã tàn lụi và nhất là ngưng oanh tạc !

        2) Trái lại ở phía Đông, dân chúng kinh hoàng, khủng khiếp, ào ào chạy trốn trước Hồng quân. Cả quân đội cũng không muốn đầu hàng người Nga với bất cứ giá nào !

        3) Quân đội Đức ở phía Tây cúi đầu phục tòng trước mệnh lệnh đầu hàng. Còn các đơn vị chiến đấu ờ phía Đông vẫn bất tuân lệnh đầu hàng và thử cố gắng, vừa chiến đấu vừa rút lui về đằng sau đường phân giới.

        4) Dân chúng miền Tây tán thành sự đầu hàng, trong khi dân chúng miền Đông coi đó như là sự phản bội và như sự hy sinh hàng triệu người di cư lánh nạn trên khắp các nẻo đường với hai bàn tay trắng !...

        Bốn điểm kê trên quyết định đường lối do Doenitz sẽ cố gắng phải theo. Một đằng, cầm cự một cách tuyệt vọng ở phía Đông, đề cho đại đa số các dân sự và quân nhơn có thể rút lui về đằng sau đường ranh giới các khu vực và như thế trốn thoát khỏi bàn tay lông lá của người Nga ! Đằng khác, lập tức mở ngay ở phía Tây những cuộc thương thuyết đầu hàng đề chấm dứt cuộc tàn sát ở mặt trận này. Tại Fiensbourg, người ta hy vọng là Eisenhower sẽ chấp thuận một giải pháp từng phần, lẻ tẻ, tuy nhiên Đồng Minh đã nhiều lần xác định, đòi hỏi một cuộc đầu hàng toàn diện và cùng ngay một lúc.

        Mãi về sau này, Doenitz mới tiết lộ :

        - Chúng tôi đã quyết định chổng đối miền Đông thuộc khối Á-Châu và hỗ trợ miền Tây thuộc khối Công-giáo !

        Hiện bây giờ, cần phải diễn tả sự quyết định ấy bằng các sự kiện. Vậy mà các biến cố dồn dập xảy ra rất mau lẹ...

        Chỉ 24 giờ sau khi thành lập tân chánh-phủ, chiều ngày 2-5-1945, thiếu-tá hải-quân Ludde - Neurath, sĩ quan cận vệ của Đại Đô-đốc, gọi điện thoại cho một hãng buôn ở Lubeck. Kẻ đối-thoại hét lên ở trong máy, yêu cầu y nói to hơn nữa :

        - Tôi không nghe thấy chi cả ! Hiện có nhiều sự ồn ào, huyên náo ở dưới cửa sổ của tôi với tất cả những xe thiết-giáp kia đang ầm ầm chạy qua ..

        - Xe thiết-giáp !... Thiết-giáp nào ?

        - Những người Anh, chắc chắn thế !... Đây... Ông nghe thử...

        Và thương - gia thành Lubeck chìa ống nghe ra phía ngoài cửa sổ bỏ ngõ... Chính vì thế mà Chánh- phủ lâm-thời Đức và bộ Tư-lệnh tối cao của Doenitz mới biết là quân Anh đã chọc thủng phòng tuyến !

        

        Không còn thì giờ đâu mà chần chừ nữa ! Một phái đoàn gồm có đô-đốc Von Friedeburg, tướng Kinzel và hải-quân thiếu tướng Wagner cấp tổc đến Lunebourg, nơi đặt Tổng Hành-dinh cua thống-chế Anh Montgomery, Vị Tổng tư lệnh Anh chấp thuận đề nghị xin đầu hàng, có thể nói là không bình luận chi cả. Hiệp định do Friedeburg ký, định cuộc ngưng bắn cho toàn thể khu vực B vào hồi 8 giờ sáng ngày 5-5-1945.

        Friedeburg lại vội vã bay đi Reims (Pháp) để tiếp xúc vói bộ Tổng tham mưu của Eisenhower. Một lát sau, y gặp tướng Jodl cùng tới đây. Lúc chập choạng tối, một thiếu nữ đi qua trường học là trụ sở Tổng Hành dinh của Đồng Minh, được mục kích lúc Jodl và bọn tùy tùng đến nơi. Nàng vội vàng vừa chạy trốn, vừa kêu thét lên :

        - Người Đức !... Ngưòi Đức !...

        Tin tức này loan truyền ra mau lẹ như một làn thuốc sủng !

        Đúng là người Đức trở lại - tuy nhiên lần này sự trở lại của họ chỉ có thể có một ý nghĩa duy nhất : ký kết sự thảm bại của họ !,.. Những tiếng gào thét kinh hoàng của một cô gái nhỏ vô danh báo hiệu, trước hết là những lời tuyên cáo chánh thức, sự chấm dứt một cơn ác mộng dài lê thê trong sáu năm liền !...

        Trong khi đó, Jodl đến khu vực Mỹ xin đầu hàng hạn chế và bị Bedell Smith, tham mưu trương của Eisenhower từ chối, luôn luôn đòi hỏi một cuộc đầu hàng đồng thời và toàn diện trên tất cả mọi phòng tuyến.

        Sau này Eisenhovver đã viết trong tập ký sự của ông .

        “Hiển nhiên là người Đức đã tìm cớ tranh thủ thời gian để kịp rút vào bên trong và đằng sau phòng tuyến của chúng ta, một số tối đa binh sĩ hiện còn đang chiến đấu ở mặt trận phía Đông. Tôi đa bắt đầu chán ngấy, không tài nào chịu nổi !... Tôi bèn ủy cho Smith khuyến cáo cho Jodl biết rằng nếu y không chịu từ khước ngay việc hoãn binh chi kế để kéo dài cuộc thương thuyết thời chúng tôi sẽ tiến tới cả đến việc dùng sức mạnh để ngăn cản những người di cư để lánh nạn !...”

        Jodl chỉ có thể thỉnh thị ý kiến Doenitz và đến lượt ông này cũng chỉ có thể cúi đầu tuân lệnh ! Đêm 7-5-1945, chính ở trong một lớp học đơn giản, Jodl đã ký kết cuộc đầu hàng trọn vẹn và vô điều kiện. Ký-giả Mỹ Drew Middleton, một trong số hiếm hoi những người được ưu đãi đặc biệt để tham dự cuộc lễ nghi lịch sử này đã tường thuật như sau :

        "Giữa buồng có một chiếc bàn dài gỗ trắng, chung quanh có bày ghế. Trên bàn, trước mỗi chỗ ngồi, có để một bút chì đã gọt cẩn thận và một chiếc gạt tàn, tuy không mấy ai nghĩ đến hút thuốc. Hiện diện về phía Đồng Minh có tướng Bedell Smith (đại diện Eissenhower), tướng Francois Sevez (đại diện Tổng tư lệnh Pháp Alphonse-Pierre Juin) và tướng Ivan Susloparov (đại diện bộ Tổng tư lệnh Nga-Sô).

        "Jodl ngồi trước mặt họ, đeo bội tinh hình chữ Vạn, một danh dự tối cao trong Quân lực Đức. Gương mặt y thản nhiên, không nao núng, dáng điệu kiêu hãnh, ánh mắt hơi lờ đờ. Trước khi ký tên, y đứng lên tuyên bố bằng tiếng Đức :

        -  "Do sự đầu hàng này, dân tộc và quân đội Đức sẽ hoàn toàn lệ thuộc vào ý muốn của những người chiến thắng. Trong lúc nghiêm trọng như thế này, tôi chỉ còn có thể biều lộ hy vọng là những người chiến thắng sẽ chứng tỏ sự khoan dung, đại độ !"

        "Không ai trả lời. Lần lượt người nọ đến người kia7 bốn đại diện đều ký tên dưới văn kiện thảo bằng bốn thứ tiếng Anh, Nga, Pháp, Mỹ. Lúc ấy đúng 2 giờ 41 phút sáng ngày 8-5-1945.

        Rồi một sĩ quan cận vệ dẫn Jodl đến văn phòng Eisenhovver. Do sự trung gian của một thông dịch viên, vị Đại tướng Tổng Tư lệnh Đồng Minh hỏi Jodl :

        - Ồng có hiểu rõ tất cả những điểm trong bản tài liệu do ông vừa ký không.

        - Có.

        - Chúng tôi sẽ coi ông là người phải chịu hoàn toàn trách nhiệm, về tư cách cá nhơn cũng như tư- lệnh quân đội Đức, tất cả những vi phạm về các điều khoản ấy. Điểm này cũng đồng thời áp dụng cho những đoạn liên hệ tới sự đầu hàng đối với quân đội Nga. Có thế thôi !

        Jodl chào và quay gót trở ra. Chiến tranh đã chấm dứt.

        Cuộc nghi lễ diễn ra ngày mai ở Tổng Hành-dinh Sô-viết tại Bá-linh-Karlshorst chỉ là một sự xác định lại. Chính thống chế Keitel đã bay đến Bá-Linh để ký bản tài liệu thứ hai về việc đầu hàng. Tháp tùng Keitel là tướng Stumpff, đại diện Không-quân và đô- đốc Friedeburg, đại diện cho Hải-quân. Lúc 0 giờ 10 phút ngày 9-5-1945, các đại diện Đức được dẫn vào trong phòng họp. Đằng sau một cái bàn đồ sộ có : thống chế Joukov và bộ trưởng Ngoại-giao Andrej Vichynskv, đại diện Nga-Sô, thống chế Không quân Arthur Ted- der, đại diện Ạnh, tướng Spaatz đại diện Đại tướng Mỹ Eisenhower và tướng De Lattre de Tassigny, đại diện Pháp. Người ta hướng dẫn các đại diện Đức đến ngồi ở một chiếc bàn nhỏ, gần cửa ra vào.

        Keitel đi vào, vẻ mạnh dạn, tự tin. Y mặc đại phục. Tất cả dáng điệu của y diễn tả thái độ kiêu hãnh của một người sĩ quan nước Phổ. Sau khi để một cách ồn ào chiếc gậy Thống chế ở trên bàn, y ngồi xuống và thản nhiên nhìn thẳng ra trước mặt, trong khi các nhiếp ảnh báo chí bấm lia lịa... Một hai lần, y lừa tay vào cồ cồn hay liếm môi...

        Arthur Tedder dứng lên nói :

        - Tôi xin hỏi ông: ông đã biết nguyên văn bản đầu hàng vô điều kiện chưa ? Ông có sẵn sàng để ký không ?

        Keitel nghe thông ngôn dịch lại, cầm lấy bản tài liệu ở trên bàn và trả lời rất điềm đạm ;

        - Có, tôi đã sẵn sàng.

        Thống chế Joukov mời y đến chiếc bàn lớn để ký tên. Với những cử chỉ kiểu cách, gần như chăm chút, Keitel cầm lấy mũ lưỡi trai, gậy thống chế, đôi găng, gắn cẩn thận chiếc kính một mắt vào ổ mắt trái, tiến lên phía bàn, ngồi xuống và ký tên với một tuồng chữ vụng về

        Trong khi bản tài liệu đợi lấy các chữ ký khác Keitel một lẫn nữa thử cố gắng đạt được một sự triền hoãn cuối cùng đối với các người lánh nạn vẫn luôn

        luôn dồn dập tiến về phía Tây. Y nói với viên thông ngôn Nga và giải thích là mọi sự truyền tin đều hoàn toàn trục trặc, chắc chắn là mệnh lệnh ngưng bắn phải mất 24 tiếng đồng hồ mới đến những đơn vị ở khắp các mặt trận Rõ ràng là có vẻ phân vân, khó xử, viên thông ngôn cúi xuổng thì thầm bên tai một trong những sĩ quan Sô viết. Nhưng lời thỉnh cầu của Keitel không có câu trả lời.

        Joukov, vẻ nóng nảy, đứng lên và nói giọng cương quyết :

        - Bây giờ tôi cần phải mời phái đoàn Đức rút lui.

        Mọi người đứng lên. Keitel gấp cặp hồ sơ, bên trong có một bản văn kiện lịch sử, cắp ở dưới nách, phác họa một động tác đập gót giầy và đi. Một vài ngày sau, khi trở về Flensbourg, y sẽ bị bắt.

        Ở Flensbourg, chánh phủ Đoenitz vẫn còn tại chức, mặc dù sự đầu hàng vô điều kiện đã chaÁm dứt cá sự sanh tồn của Quốc-Gia Đức. Đồng Minh chỉ đặt phụ vào đấy một ủy ban Kiểm soát, có nhiệm vụ theo dõi, trên cấp bực bộ Tư-lệnh tối cao, sự diễn tiến những phương pháp đầu hàng. Còn ngoài ra, vùng Piensbourg dường như thoát khỏi sự bại trận. Ở bên trong và trước cửa các văn phòng, những sĩ quan mặc sắc phục, ngực lấp loáng đẫy huy chương, hăng say hoạt động như không hề có chuyện chi xảy ra.

        Nhưng cũng chẳng được lâu la gì !

        Việc Keitel bị bắt chứng tỏ là những chuỗi ngày tàn của Chánh phủ lâm thời đã được đếm kỹ lưỡng.

        Chắc chắn là Doenitz đã cố gắng thanh toán chế độ Quốc-Xã. Y hạ lệnh giải tán đoàn thể Ma-Sói (Werwolf: nhóm người quốc-xã cuồng tín, sau cuộc tan rã, vẫn tiếp tục đấu tranh với quân Đồng-Minh chiếm đóng) và cả đảng Quốc-Xã nữa ! Nhưng rồi y cũng nhận thấy là các biện pháp ấy không thể nào theo kịp đà tiến triển của những biến cố đang dồn dập xảy ra...

        Đúng sự thực là tại sao Keitel lại bị bắt ? Trưởng ủy ban Kiểm soát Liên Đồng minh là tướng Mỹ Roocks cũng không hề nêu rõ lý do và chỉ nói vắn tẳt :

        - Tôi chỉ giản dị thi hành mệnh lệnh của thượng cấp !

        Nhưng chính Keitel thời biết rõ lắm ! Vả lại trước giây phút từ giã Doenitz, y đã thổ lộ tâm tình:

        - Có lẽ đó là về vụ tháng Tư năm 1944. Hồi đó, bộ Tư lệnh tối cao Quân lực Đức đã hạ lệnh hành quyết 50 sĩ quan phi công Anh. Và tôi là người đứng đầu trong bộ Tư-lệnh tối cao...

        Ngày 17-5-1945, các đại diện sinh viên đến Flensbourg để hợp vào Ủy ban Liên Đồng minh. Cách năm ngày nữa, "Chánh phủ Lâm thời Đức Quốc" được mời sáng hôm sau lên trên tàu thủy Đức Patricia đã giải giới rồi. Khi nhận được lệnh triệu này, Doenitz hiểu là mọi sự đã chấm dứt. Y hét bảo các bộ trưởng đang kinh hoàng, sửng sổt :

        - Chúng ta đi sửa soạn va-ly !

        Trong phòng rượu trên tầu Patricia đã diễn màn cuối cùng vở đại hài kịch có trò hề múa rối nhan đề :

        "Lịch sử nền đệ III Đức Quốc-Xã" !... Tướng Rooks tuyên bố vắn tắt :

        - Thưa các ông : đại tướng Eisenhower đã ủy nhiệm tôi triệu thỉnh các ông tới để báo cho các ông biết là chánh phủ lâm thời Đức, cũng như bộ Tư lệnh tối cao Quân Lực và tất cả các nhân viên, kể từ nay sẽ bị coi là tù nhân. Như vậy, kể từ giây phút này, mỗi người trong các ông phải nên tự coi như là đã bị giam cầm. Các ông sẽ rời phòng này dưới sự áp tải của một sĩ quan Đồng Minh. Trong mỗi phòng riêng biệt, các ông sẽ sửa soạn va-ly và giải quyết vắn tắt các vụ riêng tư cá nhân. (Rồi y quay lại phía Doenits) : Ông có muốn nói thêm điều chi không ?

        Viên đại đô-đốc lắc đầu và thì thầm :

        - Mọi sự bình-luận sẽ thừa thãi, vô ích !

        Ở gần y, đô-đốc Friedeburg ủ rũ, mệt mỏi, ngồi trên ghế. Y đã ký ba văn kiện đầu hàng rồi, bây giờ y lại tham dự cuộc đầu hàng thứ tư - của chính bản thân mình !

        Trong thời gian đó, ở Flensbưrg-Murwick, trụ sở của chánh-phủ Đức cuối cùng và bộ Tư-lệnh tối cao, sự thanh toán dứt khoát sẽ diễn tiến một cách kém nhã nhặn hơn nhiều ! Các xe thiết giáp rầm rộ tiến vào thành phố nhỏ bé này, dẫn đầu là Bộ binh và Quân cảnh Anh. Phần đất nhỏ bé này không còn lý do chánh đáng để tồn tại nữa !

        Ở công trường tòa Đô chánh, tướng Anh Jack Churcher, chỉ huy Lữ đoàn 159 hét thiệt lớn :

        - Những con heo mặc quân nẹp đỏ ở đâu ?

        (Quần cổ nẹp đỏ lớn là quân phục sĩ quan bộ Tổng Tham mưu).

        Lục quân, súng cắm lưỡi lê, tiến về phía trụ sở Chánh-phú. Nói cho đúng ra, sự xa xỉ của những biện pháp phòng ngừa quân sự có điểm chi hơi lố lăng, kỳ cục. Đối với người Đức, sự xâm lăng tàn bạo cái ốc đảo của họ tạo nên sự bất ngờ khủng khiếp, kinh hoàng ! Doenitg còn chưa dẫn hết các bộ trưởng của y lên tầu Patricia. Vừa đúng lúc những người còn lại trên mặt đất đang mở một cuộc họp nội các. Vị "phó chưởng ấn" Schwerin von Krosigk đang trình bày tình hình quốc nội và quổc ngoại !... mà y cũng chẳng có một ý kiến nào rõ rệt về tình trạng hiện tại !

        Nhưng rồi y sẽ biết ngay tức khắc ! .

        Thình lình của phòng họp bị đạp tung ra : các lính Anh ùa vào, lựu đạn cầm tay và súng lục, liên thanh sẵn sàng lẫy cò...

        - Giơ tay lên !... (Rồi vài giây sau, một mệnh lệnh kinh hoàng sửng sốt) : - Cởi quần ra !.

        Tiếp theo là một vài cú đấm phủ đầu để chứng tỏ là những anh chàng Tommies này không hề đùa dai ! Vô cùng kinh ngạc, các vị bộ trưởng khả kính răm rắp thi hành. Một cảnh tượng khôi hài, quái đản : hơn nửa tá quý ông đạo mạo, trang trọng để tụt quần xuống, ở giữa mật vòng tròn các anh lính chiến hung dữ, đang sờ nắn, bóp vuốt khắp người họ để hy vọng tìm thấy một ống thuốc độc nào chăng ? Ludde- Neurath, sĩ quan cận vệ của Đại đô đốc, với sự dè dặt thường lệ, đã ghi trong tập nhật ký ;

        "Khắp mọi nơi trong thân thể chúng tôi đều bị khám xét rất tỉ mỉ !"

        Ngoài đường phố, họ tập hợp những người đàn ông mặc quần xà lỏn, áo sơ-mi vắt trên tay. Các thiếu nữ là thơ ký hay điện-thoại-viên, giơ tay lên trước những họng súng chĩa thẳng vào họ. Bên trong tòa nhà dùng làm trụ sơ, binh sĩ đổ tung những ngăn kéo đựng quăn áo, va-ly, xắc tay, rạch nát các đệm giường, lục lọi các tù nhơn, bắn chi thiên để thúc giục những người chậm chạp tiến nhanh lên...

        Thế là kết thúc đời tàn Chánh-phủ cuối cùng Đức Quốc-Xã !

        Một vài xe thiết giáp Anh có gắn súng liên thanh đã bao vây Glucksbourg, thành phố ở bên cạnh, nơi có đặt những cơ sở của Albert speer, bộ trưởng sản xuất kỹ nghệ. Chính y cũng có tên trong bảng danh sách tội nhơn chiến tranh. Trí óc lãnh đạm tính toán có hệ thống, Speer, trong những ngày sôi động này, có lẽ là nhân viên duy nhất trong chánh phủ vừa bị giải tán, còn giữ được sự minh mẫn, sáng suốt. Y tiếp đón những người Anh đến bắt y với một sự bình thản hoàn toàn và lại còn mỉm cười với họ nữa ! Y thì thăm :

        - Trong thâm tâm, tôi không hề giận dữ chi cả ! Dù sao chăng nữa, sự kiện này cũng phải xảy ra. Chánh phủ trò hè như một tiểu nhạc kịch...

        Viên đại tá Anh (người cù không cười) hỏi móc:

        - Chúng ta hãy nối là một vở đại hài kịch chứ !

        Speer nhún vai, có vẻ đành cam phận...

        Nhưng tất cả mọi người đều không có đủ can đảm của mình ! Đô đốc Friedeburg tự giam mình trong cầu tiêu và nuốt một ống thuốc độc cực mạnh. Khi viên hạ-sĩ Anh tông cửa vào thời đã quá muộn ! Viên thầy thuổc được cấp báo tới nơi chỉ còn việc làm giấy khai tử.

        Đô-đốc đã thích chết do chính tự tay mình: một lối thoát ly minh bạch, mau lẹ, chắc chắn là xứng đáng hơn với một quân nhơn hơn là nhà pha và ghế các bị cáo !

        Cuộc "săn đuổi người vĩ đại nhất trong lịch sử" vẫn tiếp tục không ngừng... Và lại còn triển nở thêm một cách kỳ diệu : nếu lúc ban đầu ủy ban các Tội ác Chiến tranh "chỉ" lùng tìm có 1 triệu người Đức, thời nay con số ấy vọt lên gần 6 triệu !

        Rủi thay ! Các chánh phạm đều biến mất, không hề để lại dấu vết nào. Họ lẩn tròn ở đâu ? Bọn Himmler, Ribbentrop, Rosanberg, Bormann, Frank, Streicher... hiện nay ẩn núp ở đâu ?...

        Các người kể trên đã biết rõ là hộ đang bị săn đuổi... Vậy làm thế nào khám phá ra họ trong sự hỗn độn, đầy những đồ nát, điêu tàn, những đoàn người lánh nạn dài vô tận ? Việc yết thị hình ảnh họ và mô tả nhân dạng họ ở mỗi trại lính, mỗi đồn bót đều vô ích ! Sự thất bại trong cuộc lùng tìm suýt gây ra những tai tiếng bêu riếu về chánh trị ! Gần như hàng ngày, đài bá âm Mạc-Tư-Khoa kịch liệt đả kích sự châm chạp và nhu nhược trong công cuộc truy tầm do bọn Anh-Mỹ đảm nhiệm !... Cuối cùng, do một thông điệp chánh thức, điện Cẩm-Linh đòi hỏi là cuộc săn đuổi những tay "quốc-xã đại bự" cần phải xúc tiến và tăng cường mạnh mẽ với những biện pháp thích nghi, hữu-hiệu hơn !

        Các điều-tra viên Anh-Mỹ đều vò đầu bứt tai ! Họ cũng không thể nào làm được những phép lạ ! Vả lại họ cũng không đến nỗi bất lực quá đáng vì họ đã xóa bỏ được một số tên quen biết ở trong danh sách của họ.

        Ví vụ như Franz von Papen mà thiên hạ đều gọi là "Người coi hành cung cho Hitler !". Viên cựu thủ tướng này, phó chương-ấn, đại sứ ở Vienne (Áo) và Ankara (Thổ) vừa bị bắt ở Westphalie.

        Vụ bắt giữ y xảy ra giữa lúc Quân-đoàn IX của Mỹ tiến như vũ bão vào miền Rhur. Papen và gia đình vẫn luôn luôn bị sở Mật vụ Đức theo dõi - vì Hitler còn hoài nghi vị Nam tước ngoại giao già nua này ! -  đang lần trốn ở nhà con rể là Bá tước Max von Stockhausen : không phải là ở trong lâu đài nhưng ở một túp lều tồi tàn giữa rừng. Có những người võ trang bằng súng săn đứng canh gác nghiêm ngặt. Miền này đầy nhóc toàn lính đào ngũ và thợ thuyền ngoại quốc do cuộc sụp đổ toàn diện vừa phóng thích. May mắn thay, quân Mỹ đã tới nơi kịp thời !... Thế là Papen và gia đình có thể yên ổn trở về nhà riêng. Hay ít nhất là theo y suy nghĩ như vậy!...

        Con cáo già này đã nhầm lẫn nặng nề, chỉ một lần thôi !... Binh sĩ Quân-đoàn IX, sau khi chiếm đóng
thành phổ nhỏ Stockhausen, đã khám ra túp lều. Một viên thượng sĩ, súng lục căm lăm lăm trong tay, đầy cửa bước vào và tuyên bố là mọi người hiện diện đều bị bắt cầm tù. Một ông già, ngồi phía trong cùng, tiếp đón tin này với nụ cười có vẻ đầy tin tưởng vững vàng. Viên thượng sĩ hơi ngạc nhiên và hỏi :

        - Ông là ai ?

        - Franz von Papen... Đây, giấy tờ của tôi...

        - Khỏi cần ! Ồng cũng là tù nhơn như các người khác !

        - Tuy nhiên, tôi không phải là quân nhơn. Tôi đã hơn 65 tuổi.

        - Tôi cóc căn biết tới !

        Papen đành chịu khuất phục. Rất đường bệ như một ông hoàng, y mời viên hạ sĩ quan ngồi chơi, xin phép ăn nốt món xúp, xếp vào trong một tủi vải kiều vùng Tyrol, vài thứ quần áo và các thứ vật dụng rửa mặt. Rồi cựu thủ tướng Đức Quốc Xã và các tù nhơn khác trèo lên chiếc xe díp chạy như bay, đưa họ về bộ Chỉ huy Sư đoàn.

        Chắc chắn là các sĩ quan Mỹ đối đãi với y đầy vẻ lịch sự, nhã nhặn tối đa, nhưng không hề nuôi cho  y một tia hy vọng nào cả. Việc phóng thích y chăng ? Còn khuya ! Vấn đề cũng không được đặt ra ngay bây giờ. Cần phải kiểm soát xem y có tên ở bản danh sách các tội nhơn chiến tranh không - tại Tổng Hành- dinh của đại tướng Eisenhower, người ta đang tha thiết muốn gặp mặt tên tù nhơn có hạng nay ! Nói vẳn tắt, việc trả tự đo cho y không phải là câu chuyện ngày mai, cũng không phải là câu chuyện ngày kia : Papen sẽ còn nằm nhà đá rất lâu nữa, sau vụ án Nuremberg !

        Một thành quả khác cũng được ghi vào chiến công Quân-đoàn VII của Mỹ, ngày 6-5-1945, đơn vị này bắt ở Berchtesgađen hơn hai ngàn tù nhơn : một bọn người dị hình, dị dạng, hổc hác, tàn tạ, cam phận... Người ta lục soát, ghi tên tuổi và nhốt họ vào các lều trại. Công việc đơn giản theo lối cổ hủ...

        Ngay đêm ấy, chuông điện thoại reo vang trong buồng đại úy Broadhead, trưởng ban quân vụ ở Berchtesgaden. Đại úy vừa nhắc ống nghe vừa cố nén một câu chửi thề... Tiếng nói ở đầu dây bên kia :

        - Đây là sĩ quan trực ở trại tù binh. Rất ân hận, thưa đại úy... Một khách hàng của tôi toan tự vẫn. Tôi có cảm tưởng đó là một tên đại bự của chế độ. Hình như vì ăn năn, hối hận...

        - Chà !.. Người ta đã biết quá rõ sự hối hận của chúng rồi! Thế là cái linh hồn tốt lành, thánh thiện ấy tên chi ?

        - Frank !  Hans Frank !

        Viên đại úy thình lình thôi ngáp và hỏi dồn dập:

        - Ông nói chi ? Frank à? Ông hãy cố gắng, bằng đủ mọi cách, làm cho y hồi tỉnh lại. Ông nghe rõ chưa ? Với bất cứ giá nào ! Tôi đến ngay bây giờ !

        Mười phút sau, trong phòng phát thuốc sơ sài của trại giam, Broadhead cúi xuống thân hình bấc dộng của viên cựu toàn quyền Ba Lan. Cánh tay trái y bó băng từ khuỷu tay đến các đầu ngón tay. Gương mặt trước hồng hào, béo tổt bây giờ tái xám, thiếu sinh khí. Hơi thở chậm chạp, chỉ thoáng nhận thấy...

        Người thầy thuốc nói :

        - Y dùng lưỡi dao cạo cắt đứt mạch máu. Nhưng tôi ngờ là chủng ta có thể cứu sống y.

        Đúng sự thực là Frank sẽ được cứu sổng nhưng bàn tay trái bị tê liệt : lưỡi dao cạo đã cất đứt nhiều đường gân !

        Tin bắt được Frank bay lan tràn khắp hoàn cầu rất mau lẹ. Trong gần 5 năm trời, con người này đã ngự trị trên toàn thế nước Ba Lan với đầy dẫy khủng bổ và tội ác, đến nỗi tên y đã trở thành biểu tượng của sự kinh hồn, bở vía với tàn bạo, dã man và ám sát tập thể ! "Tên đao phủ nước Ba Lan !" hoặc "Tên đồ tê miền Cracovie !". những hình dung từ vô cùng ghê tởm và kinh khủng nhưng đầy đủ ý nghĩa và sự thực! Tuy nhiên, khi ở tòa án Nuremberg, Frank sẽ là một trong số hiếm hoi các bị cáo đã biện minh nhận tội, không hề tìm kiếm nêu ra các mệnh lệnh của thượng cấp hoặc những sáng kiến thừa hành của người dưới.

        Chính y đã vui lòng tự nguyện trỏ cho người Mỹ biết rõ các nơi cất giấu những tác phẩm mỹ thuật đánh cắp ở Ba Lan. Theo sự định giá đầu tiên của các chuyên viên thời những công trình nghệ thuật này là cả một kho tàng vô cùng quý báu, trị giá lên tới nhiều triệu mỹ kim ! Chính cũng do thiện chí của y nên y đã giao cho họ tập Nhật ký - gồm 58 cuốn, bên trong căng trái, phô trương ra những lời buộc tội ghê gớm, kinh khủng nhất do một người lại viết để kết án chính bản thân mình ! Đại khái như hai ví dụ điển hình sau đây :

        - "Chúng ta hãy tưởng tượng là tôi đến trình diện Hitler để báo cáo : "Kính thưa Quốc Trưởng, tôi vừa tiêu diệt thêm được 150.000 người Ba Lan nữa !". Chắc chắn là ông ấy sẽ trả lời tôi : "Tốt lắm, giữa lúc đang cần thiết ! Dù sao chăng nữa, một khi chúng ta chiến thắng, người ta sẽ có thể làm xúc-xích bằng thịt người bọn Ba-Lan Uy-ken và tất cả bọn hạ cấp, cặn bã ấy ! Tôi sẽ không thấy có chi bất tiện trong việc đó".

        Hoặc là :

        - "Ở đây, tại Ba-Lan, chúng ta đã có thể tóm bắt được ba triệu rưỡi người Do-Thái. Trong số tổng cộng ấy, hãy còn một vài công ty tuyền mộ nhân công : người ta sử dụng họ về việc đào đất. Còn những người khác thì... tôi sẽ nói thế nào... ? Thôi chúng ta cứ nói là họ đã di-cư..."

        Thiệt là hiển nhiên, không còn hoài nghi gì nữa ! Frank đã biết quá rõ việc mình làm nên ngay trong đêm bị bắt, y bèn cắt đứt mạch máu !...

        Việc bắt giữ một bị cáo tương lai khác của tòa án Nuremberg lại xảy ra một cách nhã nhặn, lịch sự hơn nhiều. Thoạt kỳ thủy, vụ này dường như có vẻ là một cuộc giải phóng : hồi tháng 5 năm 1945, Hjalmar Schacnt, cựu chủ tịcn Ngân hàng trung ương Đức Quốc-Xã bị sở Mật-vụ cầm tù theo lệnh của Hitler. Y cũng đã được nếm mùi một vài nhà giam và trại tập trung. Sau cuộc mưu sát hụt ngày 20-7-1944, y bị bắt trong cuộc đàn áp và lần lượt an trí ở trại Ravensbruck, trong nhà pha cổ xưa ở Bá-linh Moabit và cuối cùng là trại tiêu diệt ở Flossenburg... Theo nguyên tắc, đây là một trại đặc biệt do người ta chỉ có thể thoát ly được với "hai chân ra trước !" Giảo- hình-đài (hay là cây cột treo cổ tội nhơn) dựng ngay ở giữa sân đề cho mọi người đều trông thấy rõ. Mỗi đêm, Schacht đều nghe thấy rõ các tiếng kêu la, súng nồ, rên rĩ... Buổi sáng, trong lúc "đi dạo", đôi lúc y đếm tới ba mươi xác chết t

        Mãi nhiều năm sau, y mới biết rõ là viên trưởng trại Flossenburg đã nhận được mật lệnh phải bắn chết y ngay, một khi quân đội Đồng-Minh tiến tới gần trại giam... Nhưng định-mệnh lại an bài một cách khác hẳn ! Trước sự tan rã cấp bách, các Vệ binh s. s. bèn mở lượng khoan hồng, nhân ái để hy vọng cứu thoát lấy sinh mạng của mình.

        Trước hết Schacht được di tản đến Dachau rồỉ sang Áo... Trên một bờ hồ nhỏ ở miền núi, Quân- đoàn IX của Mỹ bắt đuợc một vụ chuyên chở gồm có nhiều tù nhơn danh tiếng : Schuschnigg, thủ tướng Áo cuối cùng ; mực sư Niemoller, có lẽ là người Đức ngay thẳng nhất, can đảm nhất của thời đại hỗn mang, kinh khủng này, một lãnh tụ chánh thức của giáo phái Tin-Lành chổng đối , kỹ-nghệ-gia Fritz Thyssen ; đồ- đốc Horthy, cựu nhiếp-chánh nước Hung ; người Nga Alex Kokosine, cháu Molotov và một nhỏm người Pháp, trong số có Léon Blum, Edouard Daladier, Paul Reynaud, Maurice Gamelin...

        Các người Mỹ hỏi Schacht :

        - Vì lý do nào Hitler bắt giữ ông ?

        - Tôi không có ý kiến chi cả.

        Cũng như y không có ý kiến chi về những lý do mà người Mỹ từ khước trả tự do cho y. Người ta đối xử với y rất tốt : thực phẩm ngon lành và y có thế đi dạo thong thả. Cho mãi tới ngày, đi từng chặng đường ngắn ngủi, người ta lại chở y đến gởi ở vùng Naples. Chính ở đây, trong một trại giam tầm thường với những căn nhà lụp xụp đấy nhóc người, y sẽ đợi ngày ra trước tòa án Nuremberg...

        Trong thời gian đó, ngay ở nội địa nước Đức, những vụ bắt bớ vẫn tiếp tục theo một phạm vi đại quy mô. Ngoại trừ hàng ngàn người thừa hành cấp dưới, thỉnh thoảng cũng chộp được một bị cáo tương lai của vụ án lớn lao này.

        Ngày 6-5-1945, người Pháp khám phá thấy trong khu vực hành quân của họ nam tước Von Neurath, cựu "Toàn quyền Bảo-hộ" xứ Bohême-Moravie.

        Ngày 11-5-1945, người ta tóm được ở Bá-Linh tên tiểu tốt vô danh và kỳ cục Walter Funk, người kế VỊ Schacht ở bộ Kinh-tế Quốc-Xã.

        Ngày 15-5-1945, người Mỹ đã bắt được Kalten- brunner, cấp chỉ huy ghê gớm nhất của một cơ sở đáng sợ là "An-Ninh Trung-Ương !"

        Về phía các người Gia Nã-Đại, họ bắt được một trinh sát hạm của hãng Kriegsmarine. Kết quả vô cùng tốt đẹp vì ở trên tầu có Seyss Inquart, cao ủy quốc- xã ở Hòa-Lan. Khi nhắc nhở đến vai trò của y trong vụ xâm lăng Áo năm 1938, một đại nhật báo ở Nữu- ước đã đặt cho y biệt hiệu : "Con ngựa gỗ thành Troie của bọn Quốc-Xã" ! Sự kiện ngộ nghĩnh khòng phải là Seyss-Inquart đi trên trinh-sát-hạm này để trốn tránh. Một vài hôm trước kia, ngày 3-5-1945, đô đốc Doenitz, với tư cách là Chủ-tịch Chánh Phủ Lâm-thời đã triệu hồi về Flensbourg tất cả những người chịu trách nhiệm về quân sự và dân sự trong các vùng do Đức hãy còn chiếm đóng : Hòa Lan, Tiệp Khắc, Đan Mạch, Na- Uy... Y muốn tìm kiếm với họ những biện pháp thích nghi để đạt được ở trong các xứ đó một cuộc đầu hàng mau lẹ. Khi cuộc hội nghị kết thúc, Seyss - Inquart muổn trở về Hòa-Lan. Vậy đường giao-thông duy nhất còn tự do là đường biển và một cơn bão thình lình làm cho cuộc hành trình không thực hiện được. Y chỉ có thể khởi hành ngày 7-5-1945 để rồi bị các tầu tuần tiễu Gia Nã Đại bắt giữ.

        Người Anh bắt được Von Krupp, chủ nhân ông thế lực nhất của các xưởng chế tạo võ khí vô cùng quan trọng ở Đức. Nói cho đúng hơn, họ bắt được Krupp tại nhà riêng ông. Sự thực là Krupp đã già lắm rồi, què quặt, gần hấp hối. Tuy nhiên, ông cũng phải rời khỏi tòa lâu đài đồ sộ và kiêu hãnh của gia đình để ra ở tại một căn nhà nhỏ (hãy còn đầy đủ tiện nghi) dành riêng cho người làm vườn của ông. Vả lại người ta cũng tự hỏi liệu sức khỏe của ông có cho phép ông ra trước tòa án Nuremberg chăng ?

        Vụ bắt giữ Sauckel, cựu chỉ huy Sở lao động gần như không mấy ai biết tới... vì đã bắt bớ quá nhiều !

        Trái lại, trường hợp của Robert Ley sẽ làm chảy rất nhiều mực ! Vì hình như Ley là người sáng lập V2 cổ xúy một đoàn thể bí mật trứ danh lấy tên là Ma-Sói (Werwolf hay Loups-garous, chưa hề bao giờ hoạt động). Thực ra, mặc dù y có tước vị, rất kêu nhưng rỗng tuếch, là Lãnh tụ Mặt trận Xã hội Đức (tên của những liên hiệp nghiệp đoàn dưới chế độ Quốc Xã), nhưng trong ngôi Thánh miếu Quốc-Xã y chỉ là một vật trang trí bày trên lò sưởi. Đó là một tay nghiện rượu, ưa thích xa hoa theo cách thức của một vài trung lưu, trưởng giả đã giàu có rất nhanh chóng !

        Nhất là Ley vô cùng hãnh diện về buồng tắm của y lát gạch vuông màu đen với các vòi nước toàn bằng vàng khối. Đã từ nhiều năm nay, hết thảy mọi người đều chế nhạo các bài diễn văn của y vừa rỗng tuếch, rời rạc, vừa lờ mờ, tối nghĩa vì hơi men ! Một ngày kia, trong một cuộc biểu tình khổng lồ, y đã làm nổi dậy một trận bão cười lúc y hét to : "Thưa Quốc Trưởng, tôi hân hạnh báo tin Ngài rõ là tháng Năm đã tới !"

        Trong lúc đại sự sụp đổ tan tành, Ley lẩn trốn trong dãy núi Alpes, miền Bavière. Một căn nhà ván miền núi, ở vào khoảng phía nam Berchtesgaden đối với y là một nơi trú ẩn vô cùng lý tưởng ! Địa điểm đã được lựa chọn rất khéo léo và Ley sẽ có thể thoát ly khỏi màng lưới săn đuổi, nếu không có sự can thiệp của một vài nông đân đi báo với người Mỹ. Ngày 16- 5-1945/ một trung đội của Sư - đoàn Không - vặn 101 tiến vào căn nhà ván. Các binh sĩ chỉ thấy có một người duy nhất : rõ ràng là một người đàn ông đần độn, khù khờ, với một bộ râu nhiều ngày không cạo gậm nhấm gương mặt, đang ngồi xồm trên một cái giường thô sơ và run lẩy bẩy từ đầu đến chân...

        
        Một lính Mỹ hỏi :

        - Ông có phải là Robert Ley không ?

        Người đàn ông đứng lên, vừa lắc đầu vừa nói lắp phản đối :

        - Có sự nhăm lẫn rồi ! Tên tôi là Ernst Disteltneyer.

        Viên sĩ quan Mỹ không hề bối rối vi câu trả lời đó.

        Người lính nói tiếp :

        - O.K... Ồng cứ việc đi theo chúng tôi.

        Đành cam phận, tù nhơn bèn mặc phủ lên bộ quần áo lót nhầu nát chiếc áo choàng ngắn bằng len dày xù lông, đi đôi giày cổ dài và đội chiếc mũ kiểu Tyrol. Thế là trong bộ y phục lố lăng kỳ dị ấy, y đến bộ Tham mưu Sư đoàn.

        Để bắt đầu, người ta khám xét y rất cằn thận : không thấy có ống độc dược, không thấy có lưỡi dao nào ! Rồi tiếp đến việc hỏi cung :

        - Ông vẫn luôn luôn từ chối không chịu nhận mình là Robert Ley ư ?

        - Chắc chắn như thể ! Giấy tờ của tôi đây...

        Lẽ dĩ nhiên là các giấy tờ ấy đứng tên Ernst Distelraeyer hoàn toàn hợp lệ. Viên điều tra Mỹ đẩy các giấy tờ ấy ra với một động tác khinh bỉ, rồi nhấn mạnh bằng một thứ tiếng Đức vô cùng thuần khiết, không hề pha lẫn giọng ngoại quốc :

        - Xin ông hãy nghe kỹ đây. Tôi thuộc Cơ quan Tình báo. Từ 15 năm nay, tôi chí có trách nhiệm duy nhất là nghiên cứu, theo dõi một nhân vật đáng buồn có tên là Robert Ley. Vậy có thể nói là tôi đã biết rõ con người ấy... tôi đã biết rõ ông rồi !

        Tù nhơn, từ màu xanh nhợt biến thành tái xám, vẫn còn cố gắng chối cãi :

        - Tôi chỉ có thể nhắc lại là ông đã nhầm lẫn.

        - Tùy theo ý muốn của ông!

        Rồi y bỏ đi ra ngoài và lát sau trở lại với một ông già, Trước đây một tháng, ông già 85 tuổi này, Francois Xavier Schwartz hãy còn là Tổng giám đốc ngân khố quốc xã, người cầm những đầu đây mối nhợ các các thị trường chứng khoán. Ngày hôm nay, cũng như các vị chức sắc khác, y đã bắt giam...

        Schwartz không hiểu lý do tại sao mình được dẫn vào văn phòng này, không hề đề ý đến... nên vội thổt kêu lên :

        - Chà !.. Bác sĩ Ley !.. Thiệt là một sự ngạc nhiên !.

        Ley hiểu ngay là mình bị nhận diện rồi, nên y không hề phản đối lúc bị hai người lính đẩy lên xe díp đi Salsbourg.

        Người Anh vẫn luôn luôn tìm kiếm Himmler... Và cùng ngày hôm đó, cùng ở trên nước Đức nhưng ở mãi đầu bên kia, họ lại bắt được một con mồi khác. Chính là trong khi lục soát bịnh viện Hải quân ở Flensbourg, họ đã khám phá thấy Alfred Rosenberg, tác giả cuốn Phát-âm Quốc-Xã, nhan đẽ: "Thần-tượng của thế-kỷ XX". Y đang nằm điều trị vì bị trật xương mắt cá và y đã uống rượu liên miên để làm tràn ngập nỗi buồn tê tái vì Doenits đã quên không mời y tham gia Chánh phủ lâm thời !.. Chính y cũng sẽ phải ra ngồi trên ghế bị cáo trước tòa án Nuremberg, không phải vì thuyết truyết-lý lờ mờ của y nhưng để trả lời về hoạt động của y trong khi còn làm bộ trưởng các vùng chiếm đóng ở miền Đông.

        Rồi trung tâm cuộc săn đuổi khồng lồ này lại di chuyền về phía dãy núi Alpes ở miền Bavière... Ngày 23-5-1945, bốn người Mỹ đi xe díp trên đường Berchtesgaden. Ngồi thoải mái ở ghế sau là thiếu tá Blitt thuộc Sư đoàn không vận 101, đang mơ màng ngắm nhìn phong cảnh thân tiên tuyệt đẹp !..

        Đó là nơi rất lý tưởng do y thích thú đến nghỉ xả hơi và giải trí, một khi được trút bỏ bộ quân phục để khoác vào vào mình bộ quần áo dân sự...

        Khi xe díp đi qua chân đồi có một nông trại, Blitt nhận xét thấy có một ông già đang thanh thơi ngồi trước một giá vẽ. Xa xa, một vài con bò cái đang gặm cỏ, tiếng chuông rung một cách êm dịu... Cánh tượng bình thản, du dương quá đến nỗi viên thiếu tá cảm thấy cần phải ngưng xe lại, trèo lên tận căn nhà để xin một ly sữa : sữa tươi thật sự, có nhiều váng kem, rất thơm ngon... khác xa với thứ nước nhạt nhẽo, không mùi vị, đã khử trùng của những siêu thị ở Nữu Uớc ...

        Vừa nhấm nháp ly sữa tươi một cách vô cùng khoái trá, Blitt vừa nói chuyện với ông già. Lão nói bằng tiếng mẹ đẻ của lão: tiếng "Viddish", một thổ ngữ Đức, tuy đã suy vi, cổ lỗ nhưng người ta còn hiểu được khá rõ ràng ở Đức... Thiếu tá hỏi:

        - Thế nào! Ông nội mạnh giỏi thứ ? Cái trại xinh đẹp này của ông đấy ư ?

        Ông già từ từ ngâng đầu lên, gương mặt nhăn nheo với một chòm râu trắng xóa như tuyết rất xinh đẹp, trả lời:

        - Ồ !.. Không !.. Tôi chỉ giản dị ở tạm đây thôi !.. Tôi là nghệ sĩ, ông biết đấy, nghệ sĩ hội họa...

        - Với tư cách nghệ sĩ, chắc ông không yêu thích bọn Quốc xã lắm phải không ?

        Ông già lầm bẫm :

        - Tôi không để ý đến chánh trị. Thủ vui duy nhất của tôi là nghệ thuật...

        Blitt nhún vai và mỉm cười : một vài nét trên gương mặt nhăn nheo này đã nhắc nhở cho y hình ảnh Streicher, con người bài Do-thái rất cuồng tính và hình ảnh đã được dán lên tường ở khắp các trại lính với lời chú thích:" Truy nã về trọng tội đối với nhân loại" ! Cũng là cơ hội tốt để tung một quả bóng thăm dò... nên thiếu tá ném một câu bông đùa vô hại :

        - Ông nội biết không ?.. Ồng giống Julius Streicher một cách lạ lùng, huyền diệu !

        Lão già giặt mình... vẻ kinh hoàng thoáng qua trên ánh mắt... và thì thầm nói ngoài ý muốn :

        - Ông biết tôi đãy ư ?

        Blitt tự trấn tĩnh rất mau lẹ. Thêm một lần nữa sự tình cờ lại làm những công việc vô cùng tổt đẹp !

        - Tôi thấy rồi ! Cuộc gặp gỡ này kỳ cục lắm phảĩ không ?..

        Cổ gắng hy vọng vớt vát lại sự nhầm lẫn của mình Streicher vội vàng nói hấp tấp.

        - Tên tôi là Sailer... Hermann Sailer.

        Nhưng quá chậm !.. Viên thiếu tá đã ra mật hiệu cho các bạn đồng hành và dõng đạc tuyên bổ :

        - Tôi bắt ông !

        Tức giận và hoảng sợ, vị "Quốc Trưởng của Francovie" cúi đầu. Với mớ tóc roi bù, sơ-mi kẻ sọc không cố cồn, quần nhầu nát y có vẻ là một tên du đãng vừa bị cảnh sát chất vấn. Y lẩm bẩm :

        - Tôi muổn vào trong nhà... để đi giầy...

        Vừa đi vừa kéo lê chân, Streicher vào trong nông trại, để rơi mình xuống một chiếc ghế bành có lò xo đung đưa... Một thiếu phụ còn trẻ tuổi, vẻ tươi mát ngon lành, quỳ xuống trước mặt y, tháo đôi giây vải ra đi giầy da vào và buộc dây rất cẩn thận. Nàng không hề hé môi và cũng không ngỏ một lời từ giã nào khi các người Mỹ đẩy tù nhơn lên xe díp. Chớ hề ai và cũng không bao giờ người ta biết tên nàng.

        Báo chí Mỹ đều chạy tít cỡ lớn, suốt 8 cột :

        "Vụ Streicher, người bài Do thái lớn lao nhất trong khắp các thời đại, vừa bị một người Do thái gốc Nữu Ước bắt được".

        Bây giờ ủy ban của Liên Hiệp Quốc có thể đăng tải một bản tổng kê tạm thời. Hầu hết tất cả những tay lãnh tụ Quốc xã đều đã nằm ở khám lớn. Chỉ còn thiếu có hai tay đại bự, toàn là những tên quan trọng, rất nguy hiểm: Ribbentrop, cựu bộ trưởng Ngoại-giao và Himmler, cựu chỉ huy tối cao các Vệ binh S.S.. để tìm ra dấu vết hai tay tổ này nên thêm một lần nữa, toàn thể nước Đức lại bị lục soát rất tỉ mỉ...

        Vào khoảng hạ tuần tháng hai năm 1945. một người Thụy-Điển do công tác của cơ quan Hồng Thập Tự Quốc Tế đã đi khắp cả nước Đức, lúc bấy giờ đã trở thành một bãi hoang tàn, đồ nát bao la. Xe hơi của y sơn màu trắng, trên mui kẻ chữ Thập đỏ chói ngay từ xa đã trông thấy rất rõ... Đó là phương thức phòng ngừa tối thiều và cần thiết ở một xứ mà phi cơ Đồng- minh nã súng lia lịa xuống bất kể thứ chi động dậy, di chuyền... Cần phải có một can đảm phi thường, một thiện chí khỏi cần mọi thử thách mới dám nghễu nghện đi khơi khơi trong những trường hợp tương tự !.. Nhưng bá tước Bernadotte không phải là người từ chối một cuộc công cán, mặc dù rất nguy hiểm ! Vả lại sau đó ba năm, ông cũng sẽ không từ chối nhiệm vụ hòa giải ở Do thái và ông đã bị hy sinh tính mạng vì chánh nghĩa...

        Hiện bây giờ thời Bernadotte đang đi lùng kiếm ma quỷ... Hay nói rõ hơn : Căn cứ con ma ấy là Heinrich Himmler, chỉ huy tối cao các Vệ binh S.S., sở Mật vụ Gestapo, các trại tập trung với những phòng hơi ngạt và lò hỏa thiêu. Hơn thế nữa, để củng cố thêm địa vị, y lại xin phong cho mình chức Tổng chỉ- huy Cảnh-sát và đạo quân trừ bị. Chính Bernadotte muốn nỗ lực thuyết phục con người này, xin phóng thích cho những người Bắc-Âu : Đan-mạch, Na-uy, Phần-lan, Thụy-điển đang bị giam cầm để cho cơ quan Hồng-Thập-Tự chở họ về Thụy-Điển. Trước hết là những người Bắc Âu, rồi sau rất có thể là những người khác, tất cả những người khác...

        Cuối cùng, ngày 19-2-1945, Bernađotte gặp Himmler ở quân y viện Hohenlychen, gần Bá-Linh. Himmler lẩn tránh vào đây cho được bình thản, dễ chịu hơn : các nhiệm vụ bao quát làm cho y mệt lử, sự chắc chắn về một sụp đổ không tài nào tránh khỏi làm y hoang mang, lo sợ... Thế là y cáo ốm dành lại cho các người thừa hành nhiệm vụ cứu vãn điều chỉ còn có cơ cứu vãn được".

        Cuộc đàm thoại diễn ra trong văn phòng Y sĩ trưởng và Bernadotte ghi chú như sau :

        "Thoạt đâu tiên, người ta sẽ tưởng lầm là có việc giao thiệp với một tiểu công chức ! Với cặp kính gọng đồi mồi, với bộ quân phục màu xanh đậm không gắn một huy chương nào, Himmler là cả một mẫu người lu mờ, không quan trọng, do hàng ngày người ta có thể gặp hàng trăm lần ngoài đường phố mà không hề ai để ý đến. Bàn tay y nhỏ nhắn, đều đặn, giữ gìn rất cẫn thận. Với tất cả thiện chí tốt đẹp, tôi không hề thấy y có vè chi là độc ác, gớm ghê !" Đó là con người đã làm rung chuyển cả Âu-châu trong nhiều năm qua : với một cử chỉ, y có thể kết án hàng trăm ngàn người bị hủy diệt một cách đơn giản, thuần khiết ! Một người bị kích thích về một chủ nghĩa lãng mạn hẹp hòi, phân chia giữa sự do dự thuộc về bệnh lý và sự kiêu hãnh có tính cách bạo cuồng. Y thuộc thành phần con nhà danh giá, hơi trưởng giả chút xíu : cha y là thái phó (thầy giáo riêng) của hoàng tử Henride Bavière. Vị hoàng tử này nhận là cha đỡ đầu cho viên chỉ huy tương lai các Vệ-binh s.s. Với một tính tình thất thường và mâu thuẫn, sau khi bị thất bại trong việc chăn nuôi gà vịt, bán các chất bón hoá học, y lại rất khoái trá và thán phục Hốt Tất Liệt, cái "Tai ương của Thượng Đế người Mông-cổ ! Y đã chiến đấu trong hàng ngũ các Nghĩa quân năm 1920, bí thư của Grégor Strasser, tên phiến loạn quốc xã đã bị hành quyết theo lệnh của Hitler. Y đã biết kịp thời trở cờ theo chiều gió và đứng sau lưng Quốc Trưởng, chiếm lấy những cần trục chỉ huy chánh yếu, nâng đỡ việc trồng trọt các loại dược thảo và đồng thời ra lệnh thí nghiệm vào hàng ngàn các tội nhơn. Rất khao khát oai quyền, cuối cùng y đã mơ màng đến việc kế vị Hitler !

        Bernadotte vừa trình bày qua loa sự thỉnh cầu thời Himmler đã cắt ngang :

        - Không thể được ! Nếu ngày hôm nay, tôi phóng thích những người Bắc-Âu đang bị giam giữ thời báo chí Thụy-điển sẽ khai thác, làm thành một tin tức giật gân ! Dường như tôi đã trông thấy rõ những hàng tít lớn: "Tới lúc cuối cùng, tội nhơn chiến tranh Heinrich Himmler hoảng sợ và tìm cách xin dung thứ những lỗi lầm của y !"

        Rõ ràng là y không hề nuôi một ảo ảnh gì cả về tình hình quân sự cũng như về số phận đang chờ đợt y. Đúng sự thực ra, tư tưởng của y cũng không đến nỗi phức tạp lắm ! Là chỉ huy trưởng các ngành Cảnh sát, Vệ binh s. s., Mật-vụ và Đạo-quân trừ bị, chắc chắn y rất có thể thử làm một cuộc đảo chánh bây giờ người ta biết rõ là đã hơn một lần, y thử tìm giải pháp đó ! Nhưng y vẫn ngập ngừng - một do dự vĩnh viễn đã lùi bước trước một sự kiện xảy ra, không tài nào cứu vãn được. Đồng thời y vừa muốn trung kiên với Hitler lại vừa muốn cứu nguy chính cái đầu mình !

     
        Cuối cùng y sẽ phản bội, tuy nhiên vẫn không cứu vãn nổi sinh mệnh... Cuộc tiếp xúc đầu tiên với Himmler không đem lại một kết quả cụ thể nào. Cuộc tiếp xúc thứ hai vào hồi đầu tháng Tư năm 1945 cũng không có chi là xác thực... Himmler nói :

        - Tôi sẵn sàng làm mọi việc không thể được để giúp đỡ dân tộc Đức nhưng bó buộc tôi vẫn phải đấu tranh ! Tôi đã tuyên thệ trung thành với Quốc-Trưởng...

        Bernadotte tàn nhẫn trả lời :

        - Vậy ông chưa thấy rõ là Đức đã bại trận ư ? Một người đã từng lãnh những trọng trách tối cao như ông không có quyền vâng lời một cách mù quáng. Người ấy cần phải có can đảm áp dụng mọi biện pháp thích nghi do tình hình tuyệt vọng đòi hỏi !

        Tiếng chuông điện thoại reo vang làm cho Himmler có dịp ngưng cuộc đàm thoại gay cấn này. Tuy nhiên y lại ủy nhiệm cho một người thân cận là thiếu tá Schellenberg, chỉ huy các Vệ binh s.s. đưa ra cho Ber- nadotte một phần đề nghị bất ngờ : tại sao anh chàng Thụy-điển này lại không xin tiếp kiến ngay đại tướng Eisenhower để xin ông chấp thuận cuộc đầu hàng của quân Đức ở miền Tây ?

        Thoạt tiên hơi phân vân, khó xử nhưng Bernadotte tự trấn tĩnh ngay và đến lượt y lại đặt những điều kiện. Trong nhiều sự đòi hỏi khác biệt, có hai điểm đặc sắc đáng chú ý :

        1) Himmler sẽ tuyên bố công khai là trong trường hợp Hitler là ngăn trở vì lý do sức khỏe thời y sẽ là người kế-vị để thi hành chức vụ ;

        2) Himmler sẽ ký sắc lệnh giải tán đảng Quốc Xã.

        Nói một cách hợp lý, hai điều kiện này sẽ không thể nào chấp thuận được, nhưng Bernadotte kinh ngạc xiết bao khi thấy Himmler không hề phản đối chi cả ! Rõ ràng là anh chàng Thụy-điển này không hề biết đến những âm mưu, giữa lúc đó, đang được xếp đặt và móc nối ở trong hậu-trường chánh trị...

        Himmler thiển cận thực nhưng không đến nỗi quá mù quáng ! Y biết là chiến tranh đã thảm bại ; y lại còn biết rõ điều ấy từ năm 1943 ! Ngay trong thời kỳ ấy, do sự trung gian của Arnold Rechberg, một kỹ nghệ gia Đức, y đã thử tiếp xúc với các người Anh-Mỹ để tiến tới một cuộc hòa bình riêng rẽ !...

        Mặc dù có những đề phòng, thận trọng để bảo toàn bí mật, Bormann và Ribbentrop cũng đánh hơi thấy sáng kiến này và đã can thiệp kịp thời để bóp nghẹt ngay từ trong trứng nước !

        Hiện bây giờ màn cuối cùng của tấn thảm kịch đã sắp kết liễu nên Himmler sẵn sàng làm đủ mọi việc để thoát ly khỏi sự trừng phạt. Nếu công khai, y vẫn luôn luôn hô hào lệnh cầm cự với bất cứ giá nào, nếu y cho treo cổ hàng ngàn quân sĩ đã lùi trước kẻ thù thời trong bóng tối, y đang đánh lén một ván cờ tuyệt vọng !

        Y bám riết lấy Rechberg, yêu cầu y lại móc nối với Luân-Đôn và Hoa-Thịnh-Đon để tìm những cửa ngõ mới mẻ về hòa bình.

        Sau khi giết hàng triệu người Do-Thái, y lại bí mật liên lạc với Hillel Storch, đại điện của đại-hội Do-Thái Quốc-Tế ở Stockholm. Y bảo đảm cho người đại điện của Storch một cuộc hộ tống danh dự và mời đến Bá-Linh để thảo luận với y về việc phóng thích những người Do-Thái hiện bị giam trong các trại tập trung. Ngoài ra, y lại còn thương thuyết với Jean Marie Musy, cựu chủ-tịch Liên-đoàn Thụy- sĩ về việc di chuyền sang Thụy-Sĩ những người Do- Thái bị giam ở trại Belsen và đang chờ đến lượt họ vào phòng hơi ngạt.

        Y lại tiếp xúc với Wallenberg, chủ ngân hàng Thụy-Điển để móc nối với những người Anh-Mỹ để xin thương thuyết hòa bình.

        Bây giờ y cũng lại cố gắng nhờ sự trung gian của bá tước Bernadotte. Chính là do sự chủ tâm ấy nên y đã bằng lòng việc phóng thích các người Bắc- Âu đang bị giam cầm. Dù sao chăng nữa, y rất có thể từ khước sự thỏa mãn về việc ám sát vài trăm người khốn cùng, trong khi chính mạng sống của y đang bị đe dọa trầm trọng. Sinh mạng y quý giá vô ngần !...

        Nói cho đúng ra, càng ngày Himmler càng bị một ý kiến cố định ngự trị : y tin tưởng là mình sẽ được kêu gọi đóng vai trò trọng tài cuối cùng đem lại hòa bình. Tin tưởng chắc chắn là tất cả thế giới sẽ biết ơn về hành động của y, nhưng y rất lấy làm ngạc nhiên, sửng sốt khi biết là ở ngoại quốc cũng như ở ngay nước Đức, người ta coi y như một con quái vật, một tên sát nhơn nguy hiểm, lớn lao nhất trong lịch sử !

        Tuy nhiên sự hăng say hoạt động của y lại vấp phải một chướng ngại vật vô cùng quan trông : sự sợ hãi !

        Himmler run rầy khi nghĩ đến là Hitler rất có thể khám phá ra trò chơi hai mang này và sẽ thanh toán y. Người ta không đùa giỡn với tội phản quốc ở Đức Quốc-Xã ! Vậy muốn tranh thủ thời gian và đi trước phong trào, y thử làm một cuộc đảo chánh...

        Sự biện minh, bào chữa cho một công cuộc tương tự đã sẵn sàng tìm thấy : sự suy nhược, kiệt quệ về thể chất và tinh thần của Quốc-Trưởng !... Himmler, trong những câu chuyện với Scheilenberg, vẫn luôn luôn nhấn mạnh đến tình trạng của Hitler quá xuông dốc đến nỗi hình như bị còng lưng, đần độn, không thể nào giữ cho hai bàn ray khỏi run lẩy bẩy. Vả lại hai danh tài y học, được giữ bí mật, đã tỏ bày cùng một quan niệm : Hitler mắc chứng bệnh "Parkinson" là một thứ bệnh có sắc diện bị trướng- cơ (gương mặt đông đặc như chiếc mặt nạ) và những hiện tượng tê liệt tứ chi. Đã rõ ràng là một người bị suy nhược như vậy không còn đủ khả năng đề làm tròn nhiệm vụ nặng nề, gay cấn !

        Khốn thay ! Nghị quyết này của y khoa không giải nổi vấn đề. Himmler vẫn luôn luôn không biết nên làm gì ? Nhân một cuộc đi dạo trong rừng, y bèn tâm sự với Schellenberg :

        - Tôi phải làm cách nào để loại trừ Hitler ? Dù sao, tôi cũng không thể cho ám sát y như một tên phạm nhơn tầm thường hoặc bắt giữ y ở trong hầm trú ẩn dinh Quốc-Trưởng...

        Schellenberg trả lời :

        - Theo ý tôi, chỉ thấy có một giải pháp duy nhất : ông hãy đến gặp y, giải thích cho y rõ là y không còn đủ năng lực làm tròn phận sự trong tình trạng hiện tại và ông ép buộc y phải thoái vị.

        Himmler đày hoảng sợ :

        - Ông mất trí rồi ư ? Y sẽ nổi cơn thịnh nộ# điên cuồng và cho bắn tôi ngay tức khắc !

        Nhưng Schellenberg vẫn bảo thủ ý kiến của mình ĩ

        - Ông rất có thể dễ dàng dùng một vài biện pháp phòng ngừa. Trước hết, ông dẫn theo một vài cấp chỉ huy Vệ-binh s. s., những người triệt để trưng kiên với ông. Như vậy, thay vì ông bị Hitler xử bắn thời ông sẽ bắt giữ ngay y. Sau hết, ông sẽ xin sự can thiệp của các thầy thuốc để chứng minh hành động của ông. Họ sẽ tuyên bố là y bị điên khùng !

        Thêm một lần nữa, Himmler lại do dự, do dự khá lâu để cho các biến chuyền dồn dập xảy ra rất mau lẹ. Khi Hồng quân tiến sát đến cửa ngõ thủ đô Bá Linh, nỗi thắc mắc, lo âu của Himmler biến thành kinh hoàng, khủng khiếp ! Y lại thổ lộ tâm tình với Schellenberg :

        - Khi nghĩ đến sự gì đang chờ đợi chúng ta, tôi không khỏi rùng mình, ghê sợ !

        Trong đêm 20 tháng 4 năm 1945, y lai gặp Bernadotte lần thứ ba. Anh chàng Thụy-điển, sứ giả hòa bình này ghi chú:

        "Gương mặt kẻ đối thoại tái mét, hốc hác. Không thể nào ngồi yên một chỗ, y loay hoay đi lại trong phòng như con sư tử bị giam ở trong chuồng và không ngớt lấy móng tay vỗ nhè-nhẹ vào răng... Rõ ràng là một người cảm thấy mình đang bị săn đuổi, lùng bắt".

        Himmler bắt đầu nói :

        - Tình hình quân sự đã cực kỳ trầm trọng ! Vậy bao giờ thì ông chuyền lời đầu hàng của tôi đến Đại tướng Eisenhower ?.. Nếu có thể được, xin ông vui lòng cho tôi tiếp xúc với vị Tổng tư lệnh đoàn quân Anh Mỹ.

        Bernadotte nhún vai, lạnh lùng :

        - Tôi sẽ vô cùng ngạc nhiên nếu Đồng Minh chấp thuận một cuộc đầu hàng hạn chế ở mặt trận phía tây ! Dù sao chăng nữa, cuộc đầu hàng tương tự vẫn có thể thương lượng được, khỏi cần đến sự can thiệp của ông. Bất kỳ trong trường hợp nào, Eisenhower cũng không nói chuyện với ông đâu ! Xin ông vui lòng nhớ kỹ cho rằng ở trong một nước Đức của ngày mai, ông sẽ không được giữ một vai trò nào cả ! Đồng-Minh không bao giờ chấp nhận điều ấy...

        Tuy cuộc hội kiến không hề mang lại một kết quả nào cụ thể nhưng hai nhân vật này sẽ còn gặp nhau một lần nữa trong đêm 23-4-1945, tại tòa Lãnh sự Thụy-Điển ở Lubeck. Bernadotte đã ghi chú : "Thiệt là một đêm khó quên trong bầu không khí kinh hoàng, ánh sáng chặp chờn..."

        Vừa bắt đầu câu chuyện thời còi báo động phòng không rú vang, bó buộc mọi người phải chui vội xuông hầm trú ẩn. Một giờ sau, còi tan, mọi người lồm ngồm bò lên. Cuộc đàm thoại diễn ra trong một căn phòng thắp nến vì Lubeck đã không có điện từ nhiều ngày nay... Himmler tuyên bố :

        -  Theo nguồn tin có thể là đáng tin cậy thời Quốc-Trưởng chết rồi! Dù còn sống chăng nữa thời chắc chắn là y cũng sẽ chết vào ngày mai hoặc ngày kia. Trong tình trạng hiện tại, tôi coi như là được giải lời thề trung kiên. Như vậy tôi sẽ được rảnh tay để tự do quyết định theo tình thế đòi hỏi. Đây là những quyết định : tôi sẵn sàng đầu hàng ở miền Tây để cho quân đội Anh-Mỹ có thể tiến mau lẹ tới gặp gỡ quân Nga. Trái lại, tôi từ chối đầu hàng ở miền Đông

        Rồi y trở lại với dự định lớn lao vè một cuộc điều đình trực tiếp với Eisenhower. Sau này người ta còn biết là chính y cũng đã hỏi ý kiến Schellenoerg để biết rõ về việc phải giữ thái độ thế nào khi đứng trước vị đại tướng của Đồng Minh : "chào kiều nhà binh, hoặc cúi đầu hay giơ tay để bắt tay ? "... Rõ ràng là Himmler mỗi lúc thêm mất hết ý thức về những thực tế sơ đẳng nhất !... Trước mặt Bernadotte, y tự do phát biểu ý kiến theo trí tưởng tượng :

        - Tôi đã biết là tôi sẽ nói gì với Eisenhower ? Sẽ rất vắn tắt và minh bạch: "Tôi công nhận là quân đội Anh Mỹ đã chiến thắng Đức quốc. Như vậy, tôi xin trân trọng kính tặng ông sự đầu hàng vô điều kiện ở miền Tây".

        - Nếu Đồng Minh từ chổi không nhận món quà tặng ấy ?

        - Vậy tôi sẽ chỉ huy một tiểu đoàn ở mặt trận miền Tây và chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng !...

        Bernadotte ghi trong tập Bút ký : "Như mọi người đã biết, Himmler không hề thực hiện dự định oai hùng này !"

        Lẽ dĩ nhiên là nhân vật Thụy-điển từ chối việc tiếp xúc với Eisenhower. Ông chỉ giản dị nhận lời chuyển về Bộ Ngoại Giao ở Stockholm lời đề nghị đầu hàng từng phần của Himmler để Chánh-phủ tùy nghi đứng làm trung gian điều đình...

        Hy vọng rất mơ hồ mà Himmler đành phải tạm hài lòng. Hồi ba giờ sáng, hai người chia tay và rời khỏi tòa Lãnh-sự. Himmler tự cầm lái chiếc xe hơi bọc sắt và long trọng tuyên bố :

        - Tôi đi về mặt trận miền Đông.

        Rồi suy ngẫm giây lát, với một nụ cười an phận y nói tiếp:

        - Bây giờ không còn phải là một cuộc hành trình vĩ đại nữa!

        Rồi y lẩy chân đạp ga thiệt mạnh làm cho động cơ kêu rú lên ! Một lát sau, người ta nghe thấy tiếng đánh rầm : Himmler đã tông thẳng xe vào hàng rào kẽm gai bao quanh tòa Lãah-sự ! Một toán vệ binh s. s. vội vàng chạy ra và phải khó nhọc lắm mơi gỡ nổi chiếc xe nặng nề. Bernađotte đã ghi chú :

        "Cuộc khởi hành trong sự khủng khiếp này đã có một triệu chửng không may mắn!"

        Hai mươi bốn giờ sau, Tổng-thống Mỹ Truman đã gởi một thông điệp cương quyết từ chối mọi sự đầu hàng từng phần. Đó là một đòn tổi hậu cho những tham vọng điên rồ của Himmler : thế là số phận của y đã được quyết định rồi!

        Thay vì đến mặt trận miền Đông, Himmler lại trốn lủi ở Siesvig-Holstein, gần bộ Tham-mưu Liên-quân đặt tạm ở Ploen. Dù đi tới đâu chăng nữa, y vẫn kéo lẽ theo sau mệnh lệnh thanh trừng của Hitler:

        "Trước khi chết, tôi trục xuất Heinrich Heimmler cựu chỉ huy trưởng Vệ binh s. s. và Bộ trưởng Nội vụ ra khỏi đảng Quổc Xã. Tôi đuổi y ra khỏi hết thảy các nhiệm sở Quốc Gia do y đã nắm giữ. Goering và Himmler, trong khi mật điều đình với kẻ thù và tìm cách chiếm quyền... đã phản bội, nịch chức, trái lời thề... một trọng tội đối với Quốc Gia !"

        Tuy nhiên, hiện bây giờ Himmler vẫn chưa hề biết là mình đã bị trục xuất ra khỏi nơi "Thiên-Đường Quổc-Xã" ! Chưa hề lúc nào y đã nghĩ đến là các đài phát thanh ngoại quốc có thể loan truyền tin tức về những cuộc thương lượng của y với Bernadotte. Y vẫn còn tin tưởng mãnh liệt rằng mình là người kế vị của Hitler !

        Ảo tưởng cuối cùng của y lại chính do Doenitz làm tan biến mất.

        Vị Đô đốc này đã mời Himmler tới Flensbourg "dự một cuộc mật đàm", đồng thời ông cũng áp dụng một vài biện pháp phòng ngừa vì ông e ngại một cách chính đáng những phương thức hành động còn sót lại của người "quái khách" này. Một đoàn thủy thủ tàu ngầm, toàn những người đáng tin cẩn, được lựa chọn rất tỉ mỉ, thay thế toán lính cũ để canh gác bên trong và ngoài trụ sở. Các lính gác võ trang đầy đủ ẩn núp trong các hành lang, cầu thang, vườn hoa...

        Hơn nữa vì muốn tiếp Himmler khỏi cần nhân chứng nên Đoenitz đã giấu một khẩu súng lục dưới chồng hồ sơ dầy cộm ở trên bàn giấy... Himmler rất có thể dám làm hết mọi sự, sau khi biết đài phát thanh loan tin Doenitz được bổ nhiệm là Chủ tịch Đức quốc !

        Nhưng Himmler đã chứng tỏ một sự bình tĩnh phi thường !... Y đọc lướt qua ban thông cáo, tái mặt đi, suy nghĩ mau lẹ... Rồi y đứng lên, thẳng thắn tỏ bày với Doenitz "những lời ngợi khen thành thực"... và hơi ngập ngừng trước khi nói thêm :

        -  Tôi hy vọng rằng ông sẽ cho phép tôi được là một nhân vật thứ hai của Quốc-Gia.

        Doenitz cương quyết từ chổi và giải thích một cách thận trọng là ông chỉ có thể mời tham gia Nội các của ông những người "không có dĩ vãng chính trị".

        Himmler không đồng ý về quan điềm này. Ngược lại, y tự xét rằng hơn ai hết, y là người biết rõ phương thức thương lượng với Eisenhower và Montgomery. Cứ nghe y nói thời các vị Chỉ huy Đồng Minh đang sốt ruột đợi chờ cuộc tiếp xúc với y :

        - Dù sao chăng nữa, những người chiến thắng sẽ phải cần đến tôi. Các vệ binh S.S., ở Đức và khắp Trung Âu, cấu tạo nên một yếu tố trật tự tuyệt đối cần thiết ! Vậy họ đang ở dưới quyền chỉ huy của tôi và chỉ vâng lệnh tôi! Hiện bây giờ sự tương phản, chống đối giữa hai miền Đông-Tây đang trầm trọng mau lẹ quá, đến nỗi chậm lắm là sau đây ba tháng nữa, tôi và các Vệ binh của tôi sẽ là những người trọng tài của tình thế. Chính chủng tôi sẽ làm lệch cán cân vè bên này hay bên kia !...

        Luận lý hài hước, kỳ cục này, Himmler đã biện bác trong hai giờ đồng hồ ! Cuối cùng, đến lúc y rút lui thời Doenitz thở dài khoan khoái... Sau này, rất hối tiếc là đã để cho tên sát nhơn ấy ra đi khơi khơi... ông đã khai trước tòa án Nuremberg :

        - Nếu lúc đó mà biết rõ những vụ thủ tiêu khổng lồ và những điều kiện sống đê hèn ở trong các trại tập trung thời tôi đã bắt giam ngay Himmler!

        Nhưng hối tiếc quá chậm ! Hìmmler không còn có tên trong danh sách các tội nhơn chiến tranh : y không đủ can đảm trả lời về những trọng tội của mình !...

        Có thể chắc chắn là trước tiên, y đã ẩn náu ngay ở Flensbourg, trong phòng một tình nhơn. Một chỉ huy trưởng vệ binh s.s. nói là ngày 21-5-1945 - chỉ 48 giờ trước khi thanh toán Chánh phủ Quốc Xã cuối cùng - đã gặp y ở ngoài phố...

        Các sở mật vụ đồng minh đã nhận thấy là tên của y bỗng nhiên biến mất trên các thông cáo do đài phát thanh Flensbourg loan đi. Các điệp viên Anh -  Mỹ xuất sắc nhất và hơn một trăm ngàn quân nhân được báo động tức khắc. Chắc chắn là Himmler đã thử len lỏi qua các phòng tuyến để sang ẩn náu tại nơi nào đó ở phía Tây, trong những miền đã bị chiếm đóng. Lưới bủa vây càng thắt chặt thêm trong nội địa và chẳng bao lâu nữa, Himmler sẽ mắc lưới...

        Sự hóa trang của y là cả một ngây thơ, ấu trĩ : y cạo ria và dán một miếng băng đen hình vuông trên mắt trái. Thay vì giấy tờ, y có một thông hành đề tên Heinrich Hitzinger do sở An ninh Lục quân cấp phát. Như vậy lại càng thêm đặc biệt ngu ngổc : dù sao chăng nữa, sở An ninh Lục quân nằm trong thành phần những cơ cấu mà các nhân viên đương nhiên sẽ bị bắt giữ !

        Với hai tùy viên đi theo, cũng mặc quần áo lôi thôi như y : nửa quân phục, nửa dân sự..., y đến trước một đồn kiềm soát Anh ở Meinstedt, trong miền Brême. Hàng ngàn đàn ông và đàn đàn bà đang chờ đợi ở lối vào cầu trên sông Oste, một chi nhánh nhỏ của sông Weser : những người chạy loạn, bị thương, lính giải ngũ, tù phóng thích, thợ ngoại quốc... Himmler và hai tùy viên lén lút lẫn vào được giữa đám đông. Y đưa trình thông hành trước đồn.

        Thêm một nhẫm lẫn ngu ngốc, đồng thời cũng rất đặc biệt ! Đối với Himmler, con người đầy óc trinh thám thời bất cứ ai thiếu giấy tờ đều bó buộc phải hoài nghi ! Vậy phần nhiều những người khốn khổ kia đang muốn vượt qua đồn kiềm soát, đều không có một thứ giấy căn cước nào. Hành vi của Himmler đủ làm cho người ta chú ý đến mình. Ngạc nhiên lính gác xem kỹ tờ giấy thông hành, nhìn trừng trừng đầy vẻ nghi ngờ, con người có dán băng keo trên mắt và bảo hãy đợi ở bên hàng rào chắn...

        Ngay lúc này, người Anh cũng chưa thể ngờ là họ lại tóm được con mồi quá đặc biệt ! Tuy nhiên họ quyết định giữ lại tên Hitsinger, trước hết vì giấy thông hành mới quá, đầy đủ dấu kiêm và chữ ký, sau sau hết y lại thuộc sở An ninh Đức quốc !

        Người ta giải y đến một trại mà viên trại trưởng, cũng không biết làm thế nào hơn, bèn giam y vào một xà lim cá nhơn. Đồng thời hồ sơ của y hãy còn quá sơ sài cũng được gởi tới trụ sở Phản Gián của Quân đoàn II. Các sĩ quan bèn phân tách rất tỉ mỉ : Heinrich Hitsinger... Heinrich Himmler... Cùng họ, cùng chữ H ở đầu tiên... và cùng vóc dáng, cùng gương mặt... thôi đúng chắc là hắn rồi ! ... Ngay tối hôm ấy, ba sĩ quan cao cấp vội vã lên đường để xem xẻt kỹ lưỡng hơn tên tù nhơn đầy hứa hẹn này !

        Khi đến trại, họ mới biết là vừa xảy ra một biến cổ quan trọng. Lúc buổi chiều, tù nhơn yêu cầu cho y tiếp xúc với Thiếu tá Chỉ huy trưởng. Thiếu-tá bèn cho tù nhơn vào văn phòng, đuổi hết các lính gác ra ngoài rồi hỏi :

        - Muốn chi ?

        Thế là bằng một động tác khô khan, tù nhơn xé bỏ miếng băng dán mắt, rứt trong túi ra một cặp kính đeo lên mũi, đập hai gót chân vào nhau và dõng dạc nói :

        - Tôi xin tự giới thiệu : Heinrich Himmler !...

        Viên sĩ quan Anh nuổt nước bọt... Có thể là ông đã cố trấn tĩnh để khỏi rùng mình ! ... nhưng Himmler đã nói hăng say :

        - Tôi cần phải nói chuyện ngay với Thống chế Montgomery... Khẩn cáp ! ...

        Viên Thiếu tá bình tĩnh trở lại và hét lớn :

        - Tôi sẽ báo cáo về Tổng Hành dinh Quân đoàn.

        Rồi để cắt đứt mọi phản ứng của tù nhơn, ông cho dẫn ngay y về xà-lim và tăng cường gấp đôi số lính canh gác.

        Không bao giờ người ta hiểu rõ tại sao, tự nhiên Himmler lại phủ nhận căn cước giả của mình ? Nhưng có thể giả thuyết là y vẫn luôn luôn tin tưởng rằng mình sẽ được mời ngay đến thương lượng với những người chiến thắng ! Lẽ dĩ nhiên, với điều kiện là phải tự mình cho người ta biết rõ mình là ai ? ...

        Một lát sau, các sĩ quan ở Tổng Hành dinh đến. Họ ký nhận tù nhơn và áp tải về Lunebourg. Tại đây, những hy vọng hão huyền của Himmler mơi thực sự sụp đổ tan tành ! Thái độ phớt tỉnh của người Anh đã chứng minh rõ ràng là họ không hề có ý coi y là kẻ đối thoại...

        Trước tiên người ta lột hết quần áo của y để viên đại-úy quân y Wells khám xét cẩn thận quần áo và cả người y. Trong một túi áo va-rơ người ta khám phá thấy một ổng độc được si-a-nuya dài 12 ly, to gần bằng điếu thuốc lá. Người ta phát cho y một bộ quân phục Anh nhầu nát và giam y vào xà-lim.

        Gần nửa đêm, đại tá Murphy, phụ trách Phòng Nhì của thống chế Montgomery tới nơi. Ông có nhiệm vụ kiểm soát lại những biện pháp an ninh ở trong trại và hỏi cung sơ qua tù nhơn... Ông cắt ngang khi các sĩ quan đang báo cáo :

        - Tôi nghĩ là các ông đã lục soát y cẩn thận rồi. Vậy y có mang độc dược ở trong người không ?

        - Có một ống ở trong túi áo. Ngoài ra không còn chi nữa ! ... Dù sau, y cũng không thể nào tự ải được.

        - Tôi cũng hy vọng thế ! Nhưng các ông đã nghĩ đến việc nhìn ở trong mồm y chưa ? Không à ? Vậy xin các ông hãy vui lòng nhìn ngay tức khắc ! Rất có thể là ống thuốc ở trong túi áo chỉ giản dị dùng để đánh lạc hướng mọi sự chú ý...

        Người ta bèn giải ngay Himmler từ xà lim đến và bảo y há mồm ra... Chỉ trong một tích tắc, người y cứng ngay đơ, cặp mắt co rúm lại, quai hàm bạnh ra và động đậy tựa như hai thớt cối xay đang nghiến... Một lát sau, y sụp đổ như một khối thịt ! ...

        Bác sĩ Wells vội vàng quỳ xuống, lùa những ngón tay vào giữa hàm răng kẻ hấp hối, cố gắng móc ra chất thuổc còn lại... Đại tá Murphy hò hét ra lệnh ! Một thầy thuổc khác chạy đến và cho tù nhơn, lúc ấy đã bất tỉnh, uổng một liều thuốc nôn mửa cực mạnh. Người ta rửa ruột cho y và thử áp dụng mọi phương pháp trị liệu thích nghi... Hoài công và vô ích ! Mười hai phút sau, các thầy thuốc đành chịu bó tay: Himmler chết rồi.

        Suốt cả ngày 24-5-1945, xác Himmler vẫn để nguyên ở chỗ y gục xuống. Vài trăm lính Anh, độ mười ký giả và nhiếp ảnh đến nhìn mặt y lần cuối cùng. Yên lặng, họ đi lướt qua trước thi hài, chăm chú nhìn mặt hay thu hình vào ổng kính người công chức vô tín ngưỡng rồi đi ra ngoài, hít thở vội vàng không khí tươi mát. Dù chết rồi, Himmler vẫn còn gợi ra sự khủng khiếp và ghê rợn ! ...

        Bây giờ chỉ còn lại vấn đề giải quyết thi hài Himmler. Ở Tổng Hành dinh của Montgomery, một vài người lập dị và rởm đời, bàn một cách trịnh trọng là nên an táng Himmler theo lễ nghi quân cách, có sự hiện diện của nhiều tướng tá Đức. Các Cha Tuyên úy lại tự hỏi có nên dành cho đám tang một ý nghĩa tôn giáo không ?

        Chính Montgomery đã ban hành một quyết nghị duy nhất và hợp lý : Himmler sẽ được an táng ở một nơi tuyệt đối bí mật, không hề có lễ nghi quân cách hay tôn giáo. Như vậy y sẽ được yên phân mộ, không thể trở thành một nơi hành hương cho những người cuồng tín trong hiện tại hay tương lai. Sáng sớm tinh sương ngày 26-5-1945 một xe cam nhông nhỏ chở xác Himmler vào trong một cánh rừng ở gần Luneboưrg : nơi đấy chỉ có tài xế, một sĩ quan An Ninh và ba trung sĩ đào huyệt biết mà thôi !... Himmler được chôn trong bộ y phục do y mặc lúc tự ai: quần của quân đội Anh, sơ mi ka ki cổ bẻ, đôi tất màu xám nhà binh ờ trong kho Quân tiếp vụ.

        Các trung sĩ ném thây xuông hố, lấp đất cẩn thận rồỉ phủ lên nguyên vẹn như cũ những mảnh cỏ và rêu. Khi họ ra về thời những dấu tích cuối cùng của con yêu quái đeo kính đã bị xóa nhòa. Sẽ không còn một người nào có thể tìm thấy nơi an nghỉ cuối cùng của tên đao phủ khét tiếng, ghê gớm nhất của Lịch sử !

        Vài tuần sau, một vang dội cuối cùng được đăng tải trên báo chí ; dưới một vựa thóc ở gần Berchtes- gaden, người Mỹ khám phá thấy một kho tàng riêng riêng biệt của Himmler. Tồng sổ trị giá ước độ một triệu Mỹ kim, gồm đủ các thứ ngoại tệ ở khắp bốn phương trời : 132 đô-la Gia-nã-đại, 26 ngàn Anh-kim, 3 triệu quan Algérie và Maroc, 1 triệu Đức-kim, 1 triệu đồng Ai-Cập, 2 đồng peso Argentine, nửa đồng Yên Nhật-Bổn, 7 ngàn rưởi đồng Palestine !...

        Vấn đề Himmler đã được thanh toán dứt khoát, chỉ còn lại việc lùng tìm ra tung tích Ribbentrop. Như người ta biết, trong những ngày cuối cùng cuộc chiến tranh, y đã lưu trú ngay tại Flensbourg, hay ít ra là ở trong miền này. Chính là lúc Doenitz, với tư cách Tổng thống Đức quốc, đang cố gắng tìm một nhân vật không có dĩ vãng chánh trị để đảm nhiệm Bộ Ngoại giao : một người mà Đồng Minh sẽ khòng từ khước nhận là kẻ đối thoại.

        Nghe thấy tin đó, Ribbentrop đến gặp Doenitz và đề nghị:

        - Vì tôi biết rõ ràng tất cả các nhân vật đủ khả năng về nhiệm sở ấy nên tôi có thể tìm hộ cho ông con người hiếm có này. Sáng mai tôi sẽ trình bày vơi ông những ý kiến của tôi.

        Sáng mai, y tuyên bố :

        - Sau khi suy nghĩ chín chắn, tôi đi đến kết luận rằng viên Bộ trưởng Ngoại giao hoàn hảo nhất sẽ chính là tôi.

        Doenitz chỉ hơi nhún vai... Và phật ý, Ribbentrop bèn rút lui êm. Từ đó, người ta không còn thấy hình y ở Flensbourg.

        Ngược lại, người ta thường gặp y ở hải cảng Hamboug y thuê căn buồng ở lầu nằm một tòa nhà đơn giản và theo nếp sống của một dân trung lưu lương thiện, dưới cặp mắt của đoàn quân Anh chiếm đóng. Trong thành phố này có độ 50 cảnh sát và sĩ quan tình báo đang cố gắng lùng tìm dấu vết của y nhưng cũng không vì thế mà y nao núng; Mặc bộ đồ đúng thời trang đội chiếc mũ kiểu Eden, y ung dung đi dạo phố và chỉ đeo thêm một cặp kính râm để hóa trang. Chợt hồi tưởng lại thời xa xưa, y làm đại diện cho một hãng rượu sâm banh Đức, nay y muốn tìm lại một công việc tương tự để cho căn cước mới của y thêm phần hoàn hảo.

        Tính hay khoác lác của y đã làm y sa hố ! Tại nhà một khách hàng quen, có tiệm lớn bán đủ các thứ rượu ngon, y ba hoa chích chòe với những câu vừa ngây thơ, vừa đáng ngại :

        - Ông cần phải giúp đỡ tôi. Trong di chúc, Quốc Trưởng đã ủy thác cho tôi một nhiệm vụ vô cùng trọng đại... nhưng bó buộc tôi phải ẩn náu cho tới khi nào cơ hội hơn... và có liên hệ mật thiết đến tương lai nước Đức.

        Thương gia kia hơi ngập ngừng ... nhưng con trai y không hề e ngại... bèn mật báo ngay cảnh-sát !

        Sáng hôm sau (14-6-1945), ba lính Anh và một người Bỉ gõ cửa buồng Ribbentrop. Không thấy trả lời, họ toan phá cửa thì bỗng nhiên cửa mở toang và hiện ra trước những cặp mẳt ngỡ ngàng và kinh dị của họ thân hình rất ngon lành, khêu gợi của một thiếu phụ vừa khoác vội chiếc áo choàng dài phủ ngoài áo sơ mi mỏng dính !... Nhưng bây giờ không phải là môi trường thuận lợi để chiêm ngưỡng vẻ mê ly, hấp dẫn của nữ giới !

        Trung-úy Adams tiến vào căn buồng nhỏ, ấm cúng và hô :

        - Khám xét !   /

        Lính lục soát rất cẩn thận và người Bỉ tò mò nhận thấy nệm giường hãy con âm ấm... Một người lính kêu lên :

        - Kỳ cục quá xá ! Lại đây coi !...

        Một người đàn ông nằm co quắp dưới những khăn trải giường, đang ngủ say đến nỗi không nghe thấy tiếng chân đạp cửa !... Hoặc là y làm ra vẻ ngủ say...

        Viên trung úy phải lay rất mạnh để đánh thức y dậy. Sau cùng y quay lưng lạy, mở mắt ra, ngơ ngác nhìn bọn lính bao vây quanh giường và hỏi :

        - Việc chi đó ?... Các ông muốn gì

        Viên trung úy hét lớn :

        - Đứng dậy !... Mặc quần áo nhanh lên ! Ông có phải là...

        Ribbentrop đồ quạu :

        - Đã biết rồi thời còn hỏi làm chi nữa ! Ông hài lòng lắm phải không ?

        - Khỏi cần diễn thuyết ! Xin ông chớ quên là ông đang ở tình trạng bị bắt giữ ! Lè-lẹ đi !...

        - Tôi muốn cạo mặt...

        - Thợ hớt tóc trong nhà pha sẽ cạo cho ông. Có mặc quần áo không hay để người ta giải ông đi trong bộ đồ ngủ ?

        Không hề phản kháng, không nói một lời, Ribbentrop mặc áo sơ-mi trắng và bộ đồ tuyệt đẹp, xếp quần áo với các đồ dùng rửa mặt vào trong cái xắc... Rồi y nói :

        -    Tôi đã sẵn sàng rồi.

        Rõ ràng là y tưởng rằng mình hãy còn quyền nhận những sự tôn kính dành riêng cho một nhà ngoại giao ! Luôn luôn y biểu lộ sự cứng nhắc và kiêu hãnh mà xưa kia, khi được giới thiệu trước triều đình Luân Đôn, đã làm cho y thành vụng dại, lố bịch : y đã chào Anh-hoàng Gèorge VI với câu hô lớn "Vạn-tuế Hitler !"

        Khi đến Tổng Hành dinh của Anh, y tỏ vẻ hơi miễn cưỡng, khó chịu lúc bị lục soát khắp người. Đó là biện pháp phòng ngừa rất phổ thông kể từ khi Đồng Minh bị "mất" nhièu tù nhơn thượng thặng vì họ ưa thích con đường tiện lợi nhất là độc dược !

        Đúng sự thực, chính Ribbentrop cũng có một ống độc dược bất hủ giấu ở nơi kín đáo nhất trong thân thể ! Không những thế, trong xắc quần áo của y, người ta còn khám phá thấy nhiều cuộn giấy bạc : độ nửa triệu Đức kim ! Đó là món tiền ăn đường khá đầy đủ, giúp đỡ cho y đủ sổng tiện nghi để chờ đợi những ngày tươi sáng hơn !

        Ribbentrop đã khai cung trong cuộc thầm vấn sơ khởi :

        - Tôi có ý định biến mất cho tới khi nào dư luận quần chúng đã lắng dịu dần.

        Điều tra viên hỏi thêm ;

        - Ông có ý nói đến dư luận quần chúng ở Đức ư ?

        - Ở Đức và ngoại quốc. Tôi biết là tôi có tên trong danh sách các tội nhơn chiến tranh. Và trong bầu không khí hiện tại tôi có thể tưởng tượng dễ dàng ban án xử các vị chức sắc của Đức Quốc Xã ; một bài thơ nhại đưa tới kết qua tử hình cho tất cả mọi người !

        - Tóm tắt là ông có ý để cho cơn dông tố qua đi rồi sau nay lại xuất đầu lộ diện chăng ?

        - Chính thế !

        Sự lộn xộn khó tưởng tượng nổi về những suy tư trong đầu óc y cũng phát sanh do một sự kiện khác. Người ta thấy trong túi áo vét tông của y ba bức thư để gởi cho Montgomery, Anthony Eden và... "Vincent" Churchill !.. Vincent thay vì Winston !... và chính Ribbentrop, một tay tài tử, một tên i tờ đã lãnh đạo đường lối ngoại giao của một đại dân tộc !

        Hiện thời, hết thảy những bị cáo tương lai của tòa án Nuremberg đều ở trong tay Đồng Minh, ngoại trừ Baldur von Schirach, cựu Thủ lãnh Thanh niên Quốc Xã, nguyên Đô trưởng thành Vienne (Áo) và đại đô đốc Raeder, cựu tư lệnh Hải quân đã bị Hitler phế thải năm 1945.

        Schirach suýt nữa đã thoát hiểm... Ngay hôm quân Nga chiếm đóng thành Vienne, y trốn về làng Schwaz ở miền Tyrol, lấy tên là Falk để thuê một căn buồng trong một nông trại... Y tưởng là được sống yên ồn : quân Mỹ chiếm đóng miền Tyrol coi như là y chết rồi ! Đúng thế, theo một báo cáo đáng tin cậy thời dân thành Vienne đã treo cổ viên Đô trưởng của họ trên cầu sông Danube.

        Tin tức này có vẻ chính xác quá, đến nỗi Schwach, dưới một tên già Falk đã xin được làm thông dịch viên trong một cơ sở Mỹ. Trong những lúc rảnh rỗi, y đánh máy một tập bản thảo lớn nhan đề : Bí mật của Myrna Loy, "tiểu thuyết trinh thám"... Đúng ra, dấy là câu chuyện về những ngày cuối cùng ở thành Viên... nhưng mụ chủ trại, làm các việc vặt ở trong buồng y, cũng không tò mò lật xem từng trang !

        Bỗng nhiên cuộc đột biến xảy ra : ngày 5-6-1945" viên thiếu tá Mỹ nhặn được một bức thư :

        "Chính tôi tự nguyện ra đầu hàng quân đội Đồng Minh. Như vậy tôi sẽ có thể trả lời về những hành  động của tôi trước tòa án quốc tế.

        Baldur von Schirach"

        Tay ôm lấy đầu, viên thiếu-tá suy nghĩ lung lắm :

        -  Thiệt là vô lý ! Vì Schirach chết rồi kia mà !

        Tuy nhiên, để cho lương tâm được yên ổn, ông cũng đi một xe díp tới nơi. Nửa đường, ông gặp gỡ Schirach : y rất bình tĩnh, khai rõ căn cước mình.

        Mãi về sau này, người ta mới biết rõ những lý do về sự quyết định của Schirach : lý do danh dự mà sự hối hận đã giữ một vai trò chánh yếu. Y được biết rõ là tất cả những Trưởng đoàn Thanh niên Quốc Xã sẽ bị bắt giam ; ngay cả đoàn thể này cũng sẽ bị tố cáo và các cơ quan Đồng Minh đang ráo riết truy tăm cả đến các Trưởng toán, phần nhiều là những trẻ con 16 tuổi... Vì thế, vị Thủ lãnh Thanh-niên thấy phẩm giá và tự ái của mình vùng chỗi dậy : y sẽ từ khước sự mai danh ẩn tích của mình, chấp nhận trách nhiệm, cố gắng che chở đoàn con ấy, dù phái hy sinh tính mạng !... Hành vi can đảm vì y không mấy nhiều ảo tưởng : trong vụ án Nuremberg, bản cáo trạng sẽ bó buộc rọi ánh sáng vào một vài việc mà chính ngay Schirach cũng không hề bao giờ nói chuyện cho vợ nghe...

        Giai đoạn cuối cùng trong việc săn đuổi khổng lồ cày xảy ra ở vùng ngoại ô thành Bá-Linh, Ngày 23-6- 1945, sáu sĩ quan Nga tiến vào nhà đại đô đốc Raeder. Y không giấu vẻ ngạc nhiên sửng sốt : y không hề sống như người bị truy nã ! Chánh quyền đã biết rõ địa chỉ của y ; chính y cũng không tìm cách rời khỏi vùng Nga chiếm đóng ; không một lúc nào y lại có thể ngờ rằng người ta có thể để ý đến y !

        Trước tiên, người Nga giam hai vợ chồng y vào một nhà pha ở thành phố Bá-Linh. Mười lăm ngày sau, họ được tải bằng phi cơ sang thủ đô Mạc Tư Khoa. Trên một hòn đảo giữa sông Moskova, cách thủ đô 20 cây sổ, vợ chồng Raeder ở trong một nhà chòi suốt ba tháng, có lính canh gác nghiêm ngặt.

        Trong gần 100 ngày và cả 100 đêm ấy, có lẽ đô đốc Raeder đã tự hỏi nhiều lần không hiểu số phận mình sẽ do điện Cẩm-Linh định đoạt ra sao ? Đến tháng mười 1945 thời y đã biết rõ vì thấy mình ngồi trên ghế bị cáo trước tòa án Nuremberg.

        Trên hàng ghế bị cáo thứ nhất ở Nuremberg có một người đàn ông ngồi ủ rũ mà cá tánh kỳ cục không ngớt làm băn khoăn cả tòa án và ký giả, cũng như dân chúng ở khắp thế giới. Thoạt mới nhìn y lần đầu tiên, Rudolf Hess đã cấu tạo nên một bí ẩn khó lòng giải quyết nổi !

        Trước hết, y có thực sự là một người lẩm cẩm không ? Chính y khai là đã mất trí nhớ, đến nỗi không thấy lại dược một kỷ niệm nào. Nhưng y cũng lại xác nhận rằng y chỉ giả bộ làm ra vẻ lẩm cẩm. Vấn đề này chưa hề bao giờ được giải quyết thỏa đáng.

        Doưglas M. Kelley, bác sĩ Mỹ chuyên viên thần kinh đã từng nghiên cứu kỹ lưỡng Hess trong nhiều tháng và trải qua nhiều buổi tối với y trong xà lim. Những sự quan sát của ông đã giúp ông phân tách được các điểm chính sau đây :

        Hess, với tư cách là người "thay thế" Quốc Trưởng, đã thực sự đau đớn vì luôn luôn chỉ là người thứ yếu, là «con số hai» ! Tình trạng này không thể nào bỏ qua và chịu đựng nổi, nhất là đối với tham vọng bệnh hoạn của y do y đã xác định là chánh đáng. Chắc chắn là vì muốn thoát khỏi óc tự ti mặc cảm ấy nên y đã lao đầu vào một cuộc phiêu lưu dị thường, kỳ quái là bay sang Anh ! Một sự tính toán cuồng loạn, điên rồ nhưng đồng thời cũng rất hợp lý : nếu đạt được kết quả là đem lại hòa bình thời đối với tất cả hoàn cầu, y sẽ đương nhiên là « con số 1 » !

        Cũng vẫn theo Kelley, cảm giác thất vọng của Hess sẽ được diễn tả bằng đủ mọi thử bần thần, uể oải về thể chất và thần kinh. Cũng chắc chắn là từ nhiều năm nay, y đã không ngớt khám bệnh tại nhiều bác sĩ khác, y đã theo nhiều phương thức trị liệu khác nhau, để rồi lại bỏ sau hai hay ba tuần lễ vì không hề nhận thấy một kết qua chớp nhoáng nào ! Cuối cùng, không còn tin tưởng vào các thầy thuốc nhà nước, y bèn cầu cứu đến các bác sĩ tư, các nhà chiêm, tinh học và các thầy lang vườn... Cũng vẫn không két quả : bệnh đau dạ dày kinh niên của y luôn luôn chống, đối mãnh liệt hết tháy mọi thứ thuốc !

        Từ năm 1938 trở đi, sự suy nhược của y tiến triển một cách kinh khủng ; y gầy xọm đi, sự hăng say càng xuống dốc và mỗi ngày thêm kiệt quệ. Theo một vài nhân chứng thời đôi khi, ngồi hàng giờ trước bàn giấy, y chăm chú nhìn vào khoảng trống không.

        Nhà thần kinh học nghĩ là có thể khám phá thấy nguyên do sâu xa của sự suy nhược này. Vào thời kỳ đó, Hess đã nhận thấy rằng Hitler, cho đến nay vẫn là thần tượng của y, không còn xứng đáng với sự tôn sùng của y nữa.

        Ngay lúc khởi đầu chiến tranh, Hess đã ở trong một tình trạng khủng hoảng tinh thần tột độ ! Y có ý định giải quyết sự khủng hoảng này theo phương thức riêng biệt của y : một chiêm tinh gia đại tài đã chẳng tiên đoán cho y là y sẽ được Thượng Đế dùng để đem lại hòa binh cho nhân loại đấy ư ?

        Chính vì thế nên y đã quyết định sang Anh một mình, không có sự ủy nhiệm, để mở cuộc điều đình riêng biệt. Những chuẩn bị của y có tính chất khái quát là sắc thái thông thường trong những công cuộc của các người mất thăng bằng về trí não. Lẽ dĩ nhiên là y mưu toan ngầm ngấm : nếu chẳng may Hitler được báo cáo về dự định này hay chỉ nghi ngờ thôi, thời mọi sự đều tan vỡ hết ! Ngay từ mùa hè 1940, y đã bảo cô thơ ký riêng bí mật theo dõi tình hình khí tượng ở các đảo Anh và biển phía Bắc. Vào cuối mùa thu 1940, y đến thăm xưởng phi cơ của hãng Messerschmitt ở Augsbourg.

        Messerschmitt, nhà chế tạo phi Cơ lừng danh, tường thuật:

        - Hess đến thăm tôi và tỏ ý muốn bay thử các khu trục cơ kiểu cuối cùng. Lẽ dĩ nhiên là tôi bắt đầu từ chổi nhưng y nhấn mạnh và xác định là với địa vị của y thời y có quyền tìm hiểu về phẩm chất các phi cơ do hãng tôi chế tạo. Vì biết rõ y là một phi công tài ba nên tôi thấy không thể nào cưỡng lệnh vị phụ tá thay thế Quốc Trưởng và sau cùng tôi bằng lòng cho y bay thử Me-10l, loại khu-trục-cơ tối cân nhất !

        « Y bay thử độ 29 chuyến, luôn luôn cất cánh từ phi trường riêng của hãng ở Augsbourg. Mỗi khi trở về, y đều lưu ý tôi và các kỹ sư của tôi về một vài khuyết điểm do y tưởng là mới khám phá thấy. Chắc chắn là y hy vọng sẽ hướng dẫn chủng tôi cấu tạo nên một phi cơ khả dĩ cho y sang Anh an toàn !

        « Như vậy, một hôm y tuyên bố là phi-cơ Me-Ị01 tuy hoàn hảo thực nhưng phạm VI hoạt động hạn chế quá :

        —  Tôi đánh cuộc là nếu ông lấp những bình xăng phụ vào đôi cánh thời phi cơ sẽ mất tính chất dễ điều khiền ».

        Một lần khác, y có một cảm nghĩ tương tự về vấn đề thiết lập một máy truyền tin có tần số mạnh. Bị châm chọc như vậy, Meserschmitt bèn trang bị cho một khu trục cơ những bình xăng phụ và một máy radio cực mạnh. Hess đã mưu mô rất tài tình : hiện y đã có một phi cơ lý tưởng để bay sang Anh, chỉ còn chờ đợi cơ hội thuận tiện...

        Ngày 9-5-1941 một chiêm tinh gia ở Munich báo cho y biết ngày mai sẽ là ngày rất tốt lành cho các việc đại sự. Thế là hôm 10-5-1941, Hess cất cánh ra đi không hẹn ngày về...

        Một vài phút trước 10 giờ đêm hôm ấy, các đàỉ quan sát Anh báo cáo là trên bờ biển miền Northumberland, có một phi cơ địch xuất hiện, kiểu rất lạ, xưa nay người ta chưa hề trông thấy trong miền xa xôi hẻo lánh này. Tại một Trung tâm Chỉ huy Không Lực Hoàng Gia Anh (R.A.F.), tin này được tiếp nhận với đầy vẻ hoài nghi. Hiền nhiên là có sự nhầm lẫn : phi cơ Me-101 chưa hề có một phạm vi hoạt động để bay sang Northumberland rồi lại trở về một căn cứ tại lục địa. Tuy nhiên người ta vẫn ra lệnh cho các đài quan sát theo dõi tình hình và lại báo động cho một tiểu phi đội khu trục cơ.

        Hồi 25 giờ 7 phút, người ta được tin là phi cơ bí mật bổc cháy và rơi xuống gần tỉnh Eaglesham ở Tô- Cách-Lan, phi công nhảy dù xuống một cánh đồng và đã bị các nhân viên ủy ban Bảo vệ Nội địa (Home Guard) bắt giữ.

        Chủ trại Mac Lean là người Anh đầu tiên đã tiếp xúc với Hess. Sau khi nghe có tiếng máy bay lượn trên mái nhà, rồi thấy một tiếng nồ ầm nên y vội vàng chạy ra ngoài.

        Trong bầu trời tối đen, một cái dù có chỏm màu trắng đang lơ lửng bay và từ từ rơi xuồng một cánh đồng bên cạnh... Lean đến vừa kịp thời để nâng đỡ phi công dậy. Hess bị trật mắt cá chân, tuy nhiên vẫn còn khập khiễng đi được. Bằng một giọng tiếng Anh hoàn hảo, y nói với người chủ trại đang trố mắt nhìn và hết sức ngỡ ngàng :

        —  Tôi tìm nhà Quận công Hamilton. Tôi đem tới một tin tức tối quan trọng. Xin ông cứ yên tri, tôi chỉ đến có một mình và không có khí giới.

        Lean muốn mời Hess vào trong trại uổng một tách nước trà nhưng y từ chối và nói :

        —  Thôi, cám ơn ông ! Tôi không thể uống nước trà vào giờ khuya khoắt này. Và tôi quên không tự giới thiệu : tôi là Horn... Alfred Horn !...

        Trong khi Hess còn đang bóp chân thời một chiếc xe hơi cổ lỗ, kêu lóc cóc, ngừng ở ngoài sân. Cái quý vật của bảo tàng viện này thuộc quyền sở hữu của Robert Williamson, một cảnh sát viên tình cờ từ xa đã chứng kiến lúc phi cơ rớt. Thận trọng, y gọi thêm Clark, một bạn thân trong U.B.B.V.N.Đ. đi theo... Clark vung vẩy một khẩu súng lục cũng cổ điển và khả kính như chiếc xe hơi, đều là di vật của Đệ I Thế chiến ! Còn quân trang của Williamson chỉ giản dị có một chiếc mũ gắn phù hiệu để chữ "Cảnh-Sát"

        Chính hai chiến sĩ gan dạ này đã bắt giữ Hess một cách anh dũng : Tù nhơn lên xe và xe chạy một quãng ngắn thời lại xuống đi bộ vào trại của U.B,B V. N Đ. Vì trại ở cách xa đường lớn một quãng đường đất có nhiều chỗ lồi lõm và ổ gà nên xe hơi cổ lỗ này không dám đi, sợ gãy nhíp !

        Thế là Williamson đi mở đường, Hess khập khiễng đi giữa và Clark đi tập hậu. Về sau này, Williamson thuật chuyện lại :

        —  Tôi sợ nhất là khẩu súng lục bất hủ của Clark ! Với thứ võ khí cà là tàng này, người ta không thể biết bất kỳ lúc nào nó sẽ nổ bất tử ! Tôi có cảm tường là Hess cũng đồng quan điểm và chia sớt nỗi thắc mắc âu lo của tôi !

        Trong trại Ư.B.B.V.N.Đ. mọi người đang « canh khuya giấc điệp mơ màng »... Williamson phải vất vá lắm mới huy động được một vài người chạy đến tiếp tay với y, người thì mặc quần áo ngủ hay xà lỏn. Cảnh tượng có vẻ một nhà trường hơn trại binh !

        Khi người ta muốn giam Hess vào một phòng hẹp trong bót gác thời y tỏ vẻ bất mãn và phản đối kịch liệt :

        —  Nhân đanh là một sĩ quan Đức...

        Clark ve vẩy khẩu súng lục và cắt ngang :

        —  Tôi cóc cần ! Trước tiên, ông hãy vào đây đã... và nhanh lên chút xíu !

        Hess đành chịu khuất phục.

        Trong khi ấy, tin bắt được đại úy Horn trong quân đội Đức đã đến tai chánh quyền cao cấp. Người ta cũng loan báo lời khai của y vè «công cán quan trọng» và tỏ ý muốn gặp Quận công Hamilton. Rất chịu chơi, người Anh bèn thỏa mãn lời yêu cầu của Hess. Ngay sáng sớm hôm sau, quận công đến nơi, tò mò muốn biết anh chàng nào ở trên trời rơi xuống mà lại đòi gặp mình ? Đi theo ông, có một điệp viên của sở Phản Gián và một sĩ quan trực. Ông tiến vào căn phòng nhỏ hẹp, rất băn khoăn, chăm chú nhìn người lạ mặt, vừa ngồi dậy, vẻ đầy mệt nhọc rõ rệt...

        Hamilton hỏi :

        —  Ông muốn nói chuyện với tôi ư ?

        Hess trả lời :

        —  Vâng... nhưng không có nhân chứng !

        Sau khi hai sĩ quan rút lui, Hess bèn ba hoa chích chòe như đọc một bài diễn văn thực sự. Để bắt đầu, y nhắc lại cho ông nhớ (Thực ra ông chẳng nhớ chi cả !) là y đã quen biết ông tại Thế Vận Hội Bá Linh 1936 và y lại cũng có hân hạnh được tiếp ông tại nhà riêng ! Rồi y nói đến mục đích cao siêu cuộc «công cán» : một mục đích vô cùng nhân đạo ! Cử nghe y nói thời Quốc Trưởng thành thực lo lắng về việc miễn xá cho Anh quốc nên muổn chấm dứt chiến tranh,.. Y hăng say nói tiếp :

        — Thưa Quận-công : có những người bạn thân của chúng ta nói với tôi rằng ông là một trong những nhân vật hiếm có của Anh có thể thấu triệt quan điểm của Đức. Vì thế tôi đã khinh miệt bao nhiêu nguy hiểm đề tiếp xúc với ông. Hai chúng ta có thể đạt tới thành quả là chấm dứt cuộc chiến tranh vừa tàn bạo vừa vô ích...

        Nhưng cần biết phải hành động ra sao ? Vê điểm này, Hess thú nhận là ý kiến rất mơ hồ... Có thể là Quận-công sẽ tập hợp một vài đảng-viên Đảng Bảo-thủ để dự thảo một bản hòa-ước... Như vậy, lẽ tất nhiên là Anh phải từ khước đường lối chánh trị cổ điển của mình.

        Quận-công nhún vai và từ giã y. Làm thế nào ông có thể đáp ứng lại những sự dụng công, khổ nhục kế do sáng kiến bất hủ của một khối óc bệnh hoạn ?...

        Tối hôm 11-5-1941, Thủ-tướng Winston Churchill ăn tại nhà các bạn thân. Sau bữa ăn, mọi người dự cuộc chiếu phim hài hước tại căn phòng riêng biệt. Đối với ông, đây là một sự di dưỡng hoàn hảo nhất, sự nghỉ ngơi trọn vẹn nhất cho trí óc, do những biến cố dồn dập ít khi dành cho ông... Ông làu nhàu khi viên bí-thơ đến báo là quận công Hamilton kêu điện thoại có việc tối quan trọng... Tuy nhiên sự khó chịu của ông tan biến rất mau lẹ : tin tức do Quận-công vừa báo cho ông thực sự phi thường !...

        Sau giây lát suy nghĩ, ông đặc biệt chỉ-thị :

        — Hess phải được coi như tù binh và thuộc thầm quyền nhà chức trách quân sự. Điểm này không hề phương hại đến sự có thể khởi tổ y về các trọng tội chánh trị. Dù sao chăng nữa, Hess đã rõ ràng là một tội nhơn chiến tranh, ngang hàng với phần nhiều các lãnh-tụ quốc-xã khác.

        — Y sẽ bị giam riêng biệt và nghiêm ngặt tại một căn nhà ở gần Luân-Đôn. Người ta sẽ thử khai thác để cho y nói và thăm dò tâm trạng của y.

        — Y sẽ được ăn uống dồi dào, có quyền đem sách đến xem và đi dạo ở trong vườn, lẽ dĩ nhiên là dưới sự giám sát thường xuyên. Ngược lại, mọi sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài (khách đến thăm, báo chí, radio) đều cấm ngặt, ngoại trừ biệt lệ do Bộ Ngoại- giao chấp thuận. Y sẽ được đối xử như một tướng lãnh tù binh.

        — Trong khi chờ đợi một biệt thự được lựa chọn và sẳp đặt sau thời Hess sẽ bị tạm giam ở Lao xá Trung ương Luân-Đôn.

        Đối với Vị "Sứ-giả Hòa-bình" thời những biện pháp này lẽ dĩ nhiên có hiệu quả của một gáo nước lạnh ! Thế mà trước kia y cứ tưởng bở là sẽ được đón tiếp rất cởi mở và nồng hậu !...

        Nói cho đúng ra, người Anh cũng đang phân vân, do dự... Họ tự hỏi tại sao một nhân vật quyền hành cao cả như vậy, "người thay thế Quổc-Trưởng" lại có thể dấn thân vào một cuộc phiêu lưu tương tự ?

        Phải chăng y không hiểu biết chi về tình hình chính trị ? Hoặc y đã loạn trí hay có thể mất cả lương tri ? Để cho vấn đề thêm sáng tỏ, họ giao Hess cho thầy thuốc khám nghiệm.

        Vài hôm sau, Churchill nhận được bản báo cáo của một bác sĩ thần kinh siêu việt :

        "Hess cho là y đã thực sự kinh hoàng trong mùa thu vừa qua về những cuộc oanh tạc khổng lồ ở Luân- Đôn. Lúc nghĩ đến các nạn nhơn vô tội bị hy sinh oan uổng, y đã vô cùng khiếp đảm, nhất là lúc y nhìn đến chính vợ y và con trai y. Do đấy, y nảy ra ý kiến bay sang Anh để thương thuyết một cuộc hòa bình mau lẹ. Tư tưởng ấy lại càng dai dẳng, bền bỉ hơn nữa, vì y tưởng là sẽ tìm thấy ở Anh một đảng hòa bình hùng mạnh.,. Trong số các nhân vật đang ấy, người ta nói cho y biết là có quận công Hamilton và y hy vọng là ông này sẽ giới thiệu cho y được tiếp xúc với Anh-Hoàng. Do phương thức ấy, chắc chắn là y sẽ tiến tới việc lật đổ Chánh-phủ Anh hiện tại để nhường chỗ cho một Nội-các hòa bình.

        "Căn phải nhấn mạnh là mặc dù với một hệ thống tư tưởng đầy những lý thuyết và giả định như vậy, Hess cũng rất lơ mơ vè đời sống chánh trị ở Anh. Đặc biệt nhất là y cũng thường không biết cả tên các chánh khách của chúng ta !.."

        Lẽ dĩ nhiên là báo chí Anh chộp ngay lấy tin tức giật gân và sổt dẻo này để khai thác, triệt để ! Đài B.B.C. loan tin đi khắp nơi, kèm theo bình luận và đồng thời Chánh quyền Quốc Xã của Hitler cũng không thể giữ bí mật được nữa. Đó là một điều rất khổ tâm cho họ : Chả lẽ Goebbels lại bó buộc loan báo cho dân tộc Đức biết "người thay thế Quốc Trưởng" đã nhảy dù xuống đất địch !..

        Nhờ có những lời ghi chú của Henry Picker, một trong những thơ ký tốc-ký của Hitler nên chúng ta đã biết rõ hiệu quả do tin này gây ra trong giới thân cận trực tiếp của nhà độc tài áo nâu :

        "Hitler đang ngồi nói chuyện với Goering và Ribbentrop bên lò sưởi thời nhận được tin về Hess. Mãi tới khuya, gần nửa đêm, người ta đưa đến cho ông bản tin đầu tiên của đài BBC... Sau khi thảo luận với Goering, Ribbentrop và Bormann, ông đọc bài loan báo sau   đây, do cơ quan báo chí nhà nước phổ biến trên đài phát thanh vào sáng sớm mai và   các báo chí Đức sẽ đăng tải, không thêm lời bình luận :

        "Văn-phòng Đảng thông cáo : Đã biết là đồng- chí Hess bị một bệnh nan - y không thuốc nào chữa khỏi nên Quốc Trưởng đã nghiêm cấm không cho y lái phi-cơ. Vày mà Hess khinh thường mệnh lệnh này đã chiếm đoạt một phi cơ.

        « Hồi 6 giờ chiều thứ bảy 10-5-1941, Hess cất cánh từ Augsbourg bay đến một nơi chưa biết rõ. Cho đến bây giờ y vẫn chưa về. Trong một lá thư của y viết trước lúc khởi hành, người ta nhận thấy những dấu hiệu của một sự thác loạn trầm trọng. Có thể ngờ rằng Hess đã là nạn nhơn của một vài ảo tưởng...

        « Quốc Trưởng đã ra lệnh bắt giam tức khắc những người phụ tá của y vì đã hoàn toàn biết rõ những cuộc bay tập của y cũng như lệnh cấm của Quốc Trưởng mà không hề làm chi để ngăn cản Hess khỏi cất cánh.

        Có thể giả thuyết là máy bay của Hess đã rơi xuống một nơi nào đó ở ngoài nước Đức ! »

        Bốn mươi tám giờ sau, văn phòng Đảng Quốc-Xã ra một thông cáo đây đủ chi tiết hơn :

        «Việc xem xét các giấy tờ do Rudolf Hess để lại đã tiết lộ rằng đồng chí khốn khổ của chúng ta chắc chắn là đã hành động theo ảnh hưởng của một ý kiến cổ định : y tin tưởng là theo một sự vận động cá nhơn vơi một vài người Anh quen biết, y có thể đem lại một sự thỏa hiệp giữa hai nước Anh và Đức !

        «Đúng sự thật, chúng ta được tin từ Luân-Đôn là y đã nhảy dù xuống miền Tô-Cách-Lan ở gần nơi ma y định đến.

        «Bị đau từ nhiều năm nay một bệnh tình trầm trọng và khổ sở, Hess càng ngay càng cầu cứu đến các nhà thôi miên, chỉêm tinh và nhiều lang vườn khác. Vậy cần phân tách và tìm hiểu xem bọn họ nhằm mục đích gì để góp phân cấu tạo nên sự thác loạn đã thúc đầy y hành động như vậy ?..

        «Tuy nhiên cũng rất có thể là người Anh đã nhất quyết dụ hoặc và lôi cuốn y vào một cái bẫy sập !..»

       
        Nếu Chánh quyền Quốc-Xã tỏ ra hết sức buồn phiền thời Messerschmitt, người chế tạo phi cơ lại càng phải sợ hãi hơn nữa ! Y đã tường thuật lại :

        « Tôi được tin này vào hồi 8 giờ tối ngày 10-5- 1941 khi đang ăn tiệc tại một nhà hàng rượu bia ở Innsbruck Hai giờ sau, Goering gọi điện thoại cho tôi. Rất xúc động, y mời tôi đến Munich. Sáng ngày mai tôi đến gặp y tại nhà ga trung-ương, ở trong một toa tầu riêng biệt của y. Cầm cái gậy thống-chế chỉ vào bụng tôi, y hét lên :

        — Thiệt quá sức tưởng tượng ! Nếu chỉ thuộc quyền ông; thời bất cứ ai cũng có thể lấy một phi cơ rồi bay vù !

        Lẽ dĩ nhiên là tôi phản pháo :

        — Dù thế chăng nữa, Hess không phải là « bất cử ai ! »

        — Đồng ý ! Nhưng thế cũng không miễn xá cho ông khỏi phối kiểm trước tiên...

        — Kính thưa Thống-chế : Nếu mai đây, ông đến hỏi mượn tôi một phi-cơ, ông có nghĩ là trước tiên tòi cần phải thông báo với Quốc-Trưởng ?

        Goering đã bắt đầu nguôi dần, lại thét lớn :

        — Hình như hai sự kiện không hề giống nhau ! Tôi là Bộ-trưởng Không-Lực, tôi...

        — ... và Hess là vị chánh thức thay thế Quốc - Trưởng !

        — Nhất định là ông đã sẵn sàng để trả lời cho mọi câu hỏi! Tuy nhiên, ông vẫn phải thú nhận là đã thiếu sót sự kinh-tế: ông phải nhận thức là Hess không còn đầy đủ lương-năng và lý trí nữa !

        — Kính thưa Thổng-chế : nói cho đúng ra thời ý kiến ấy không hề đến với tôi ! Làm thế nào tôi có thể nghi ngờ trong giây phút là trong nước Đức Quốc- xã, một người loạn trí lại có thể chiếm được một địa vị cao trọng như vậy ? Nhưng nếu ông đã biết rõ là y điên rồ tại sao ông lại không bó buộc y phải từ chức ?

        Goering phá ra cười :

        — Được rồi, Messerschmitt ! Ông đã thắng lợi vẻ vang ! Ông hãy yên ổn trở về Ausgbourg và tiếp tục chế tạo những con chim sắt nhỏ bé, xinh xinh !

        Kết cục, Messerschmitt sẽ không hề phải thắc mắc lo âu I... Ngược lại, hai vệ sĩ của Hess bị tống giam vào trại tập trung. Hitler không hề nguôi giận. Trong đầu óc y, việc bỏ trốn điên rồ của Hess có vẻ phạm tội khi quân hơn là phản bội trọng đại ! Và nếu bất đắc dĩ, y chấp nhận sự giải thích về tự-ti mặc cảm, thời y đặt sự mặc cảm ấy trên một phạm vi rất cá nhân ! Cứ tin theo lời Hitler thời từ nhiều năm nay, Hess vẫn điều trị về sự bất lực nên nay đương sự có cấu tạo nên hành vi trọng tội này để hy vọng xác định nam-tính dũng mãnh của y.

        Phán ứng đột ngột về một cảm giác thất vọngkhông thể nào chịu nồi ư ? Thác loạn điên rồ, tầm thường ư ? Sự tin tưởng kỳ cục là sẽ được kêu gọi đem lại hòa bình ư ? Vấn đề chính xác là ở nơi khác và đặc biệt vượt quá thân phận con người của Hess.

        Trong một quốc-gia đã dựa trên căn bản chọn lọc những phần tử ưu tú, làm thế nào một tên loạn trí lại có thể tiến tới một địa vị cao trọng nhất ? Làm thế nào sự lập dị — nếu không muốn nói là sự thác loạn — của y đã có từ bao nhiêu năm nay mà không ai biết tới ?

        Rất có thể là trong số các lãnh tụ của Chánh- quyền Quốc-xã, sự điên khùng rồ dại, dưới nhiều sắc thái, đã được che đậy rất tinh vi, khéo léo !...

        TRÊN ĐƯỜNG TỚI NUREMBERG

        Hiện nay các bị cáo tương lai đang bị giam — nói theo giọng cổ điển của những bản thông cáo quân sự — «ở nơi nào đó » tại Âu-Châu. Trong trường hợp này "nơi nào đó" là Mondorf, nơi có suối nước nóng ở gần Luxembourg (Lục-Xâm-bảo).

        Thoạt mới trông, đây chỉ là một vụ đi nghĩ mát. Ở trong Đại Khách-sạn, các tù-nhơn gần như sống một cuộc đời của những người đi nghỉ mát mùa hè. Một người trong số tù nhơn, Ludwig Pflucker, bác-sĩ ở các lao xá đã ghi chú trong cuốn nhật-ký :

        «Chúng tôi không đến nỗi phàn nàn lắm! Hai người ở một buồng nên không chật chội và thiếu tiện nghi.. Có thể đi dạo trong vườn khách sạn hoặc nằm nghỉ ngơi trong các ghế bành hay ghế dài. Thực phẩm rất ngon lành do sở Quân-nhu Mỹ cung cấp và các tù binh Đức nấu nướng trong bếp khách sạn. Bữa được dọn trong phòng ăn do các bồi bàn mặc áo trắng tinh phục vụ. Chúng tôi lại có cả một người thợ bánh ngọt, gốc ở Vienne (Áo) và bánh nhân kem để ăn tráng miệng rất được tán thưởng ! »

        Tuy nhiên đời sống ở Đại Khách-sạn Mondorf cũng có một vài sự bất tiện. Trước hết, đó chính là một trại giam mà viên Chỉ-huy trưởng, đại tá Mỹ Andrus — xếp tương lai ban An-Ninh ở Pháp-đình Nuremberg — không mấy thích thủ sự bông đùa, bỡn cợt!

        Andrus cũng không mấy thiện cảm với các tù nhơn và ông khỏi cần giấu giếm điêu đó. Do thế có một cuộc chiến tranh lạnh với tính-chất du-kích thực sự : một bên là Andrus, quá tỉ-mỉ và luôn luôn thắc mắc, bày đặt ra những phiền toái mới mẻ; bên kia là các tù nhơn bị kích thích vì "tính yêu ma quỷ quái" — như lời các thầy giáo thường bảo học trò!...

        Ví dụ như Goering thường riễu cợt rùm beng cái mũ màu xanh tươi, sơn bóng loáng của viên đại tá mà y gọi biệt hiệu là "Vị đại-úy cứu hỏa của chúng ta!" Papen chê y có cái nhìn cau có, gắt gỏug. Schacht miêu tả y như một người « vô cùng khó chịu, sợ sệt và dữ tợn như một viên chức phụ thuộc». Người duy nhất công bằng với y là bác-sĩ Pflucker đã viết trong nhật-ký:

        "Là sĩ quan kỵ binh hiện dịch, đại tá Andrus chỉ biết có quy-luật và lúc nào cũng quy-luật đến nỗi làm cho các tù nhơn nổi khùng tới mức độ không tưởng tượng nổi. Trái lại, y đã cố gắng hết mình để bảo đảm cho chúng tôi có thức ăn ngon lành. Sự thắc mắc chính yếu của y — một mối lo âu thường xuyên - là sự an toàn các tù nhơn. Để phòng ngừa việc tự ái, y đã cho thay thế các mặt kính bằng chấn song và lưới sắt. May mắn thay, chúng tôi cũng quen với cảnh tượng này một cách mau lẹ, nhờ có cái nhìn khuây khỏa những vườn cỏ và cây cao. Tôi cũng cần nhấn mạnh là các người canh gác chúng tôi luôn luôn có một thái độ đứng đắn và rất lịch sự nữa !»

        Điều bất tiện thứ hai — thực sự trầm trọng hơn! — là các vụ hỏi cung thường xuyên và lâu quá ! Đúng sự thực là cuộc thẩm vấn chính yếu diễn ra ở Mondorf. Vì thế nên ở đây, bầu không khí căng thẳng, nặng trĩu những lo ngại vẩn vơ, những ẩn ý và hoài nghi. Các sĩ quan điều tra luôn luôn trở lại cùng một vấn đề, nhảy từ điểm này sang điểm khác, che giấu những chủ đích của họ bằng cách nhận chìm các ý muốn ấy trong hàng loạt những câu hỏi vẩn vơ, vô hại và tìm kiếm, nêu ra những mâu thuẫn tầm thường nhất! Lẽ dĩ nhiên là có viên lục sự kiêm tốc ký ghi chú từng chữ một. Việc nghiên cứu các biên bản — mỗi tài liệu này dài độ mười trang — có thể cho ta tưởng tượng thấy khí hậu như "điện giật" đang ngự trị ở Đại Khách sạn !

        Viên phụ tá Luật sư Stahmer, người biện hộ cho Goering, đã giữ gìn được nhiều đoạn trong hai biên bản ấy, đề tháng 6 năm 1945 — năm tháng trước khi xử án ở Nuremberg. Nội dung rất đơn giản tuy quá dài dòng ! Đây chúng tôi chỉ đưa ra một trích lục điển hình ;

        HỎI : — Tên đầy đủ của ông?

        ĐÁP : — Hermann Wilhelm Goering.

        — Sự hoạt động chính xác của ông là gì ?

        — Tư-lệnh Không-lực, Bộ-trưởng Không-quân, Thủ-tướng nước Phổ, Chủ-tịch Quốc-hội, Quản-thủ Lâm-biên, Thống-chế Đức Quốc-Xã.

        — Vì ông đã sống sót sau cuộc sụp đổ này, vậy liệu người ta có thể nói chắc rằng ông là một trong số các nhân vật Quốc-xã may mắn nhất không ?

        — Đó chỉ là một phương thức quan niệm... Dù sao chăng nữa, cũng vẫn hãy còn rất nhiều người quốc xã!

        — Nhưng dù sao ông cũng là vị chức sắc Quốc- xã cao cấp cuối cùng, những người khác chỉ là đồ hèn mọn, vụn vặt !... Làm thế nào ông hãy còn sống được cho tới ngày nay ?

        — Do sự tình cờ ! Các Vệ-binh đã bắt tôi, đáng lẽ tôi đã bị bắn, nhưng số mệnh lại an bài một cách khác...

        — Ông nghĩ thế nào về Schacht ?

        — Một người chỉ hay nói đến chính mình.

        — Ông không thấy là chính ông cũng y hệt như vậy ư ? Ngoài điểm này ra, ông còn có thấy chi khác biệt ở Schacht không ?

        — Y là người thông minh và đã làm việc cho Đảng ngay từ trước khi Đảng cầm quyền.

        — Như thế có thể là y còn thông minh hơn ông vì y đã rời khỏi Đảng ngay từ trước khi chiến tranh ?

        — Có một vài người thiếu hoàn toàn cá tính...

        — Theo ý ông, chúng tôi có thể tin cậy được Schacht không ?

        — Đó là tùy ý các ông quyết định.

        — Nói theo danh từ của ông, đấy có phải là một cái chong chóng không ?

        — Tôi không nói đến như vậy... nhưng tất cả mọi người đều biết là Schacht thường hay thay đổi ý kiến luôn.

        — Còn về phần ông thời ông là một người theo nguyên-tắc ư ?

        — Luôn luôn tôi có can đảm về những định kiến của tôi.

        — Vậy điểm chính-yếu của những định kiến ấy là gì ?

        — Niềm vui thích và nhiệm vụ làm việc cho xứ sở tôi. Xin ông chú ý cho là tôi không hề xét đoán Schacht. Ông chỉ hỏi tôi về một ý kiến cá nhơn.

        — Phải chăng năm 1938, ông đã ký một sắc lệnh buộc các người Do-Thái ở Đức phải nạp một số "tiền phạt đền tội" là một tỷ Đức-kim không ?

        — Đó là theo lệnh Hitler.

        — Thế bây giờ ông có xấu hổ vì đã hành động như vậy không ?

        — Tôi nghĩ rằng biện pháp ấy là bất công.

        — Vậy ông xấu hổ vì đã ký sắc lệnh ấy ư ? Hay ít ra một Thống-chế Đức không thể nào xấu hổ được ư ?

        — Chiếu theo Hiệp-định Genève, tôi không bó buộc phải trả lời một câu hỏi tương tự.

        — Ông lầm rồi ! Ông không phải là tù binh chiến tranh nữa vì theo sự đầu hàng vô điều kiện của ông thời chiến tranh ở Đức đã chấm dứt rồi. Vậy ông có trả lời câu hỏi này hay không ?

        — Vậy thì... tôi rất tiếc về biện pháp đó. Nhưng cần phải để ý đến khoảng thời gian đã xảy ra những biến cố này.

        — Ai giữ cuốn sổ chi-phiếu của ông ?

        — Cô thơ ký của tôi và lẽ dĩ nhiên là cả tôi nữa.

        — Ai đã thanh toán các khoản chi tiêu về lâu đài Karinhall của ông ?

        — Nội-các và Bộ Không-quân.

        — Khi mua một bức họa danh tiếng thời ông trả tiền thế nào ?

        — Luôn luôn trả bằng hiện kim.

        — Nhưng hiện kim ấy ở đâu ra ?

        — Không bao giờ tôi thiếu tiền ! Dù sao chăng nữa, tôi cũng là nhân vật thứ hai của Quốc-Gia.

        — Như vậy chắc chắn là ông có thể sử dụng những số tiền lớn bằng ngoại tệ.

        — Phải, trong lãnh vực này có thể nói tôi là chung thẩm. Chính tôi định đoạt.

        — Muốn có những ngoại tệ ấy, cần phải theo đường lối nào ? Các dịch-vụ có theo phương pháp kế toán không ?

        — Trên thực tế, tất cả mọi sự chỉ gồm có việc đạt được một chấp thuận. Lẽ dĩ nhiên là điểm này đổi với tôi không khó khăn mấy.

        — Ông có tự coi minh như một người nghèo không ?

        — Cái đó còn tùy ... Tôi không hề có một ý kiến nào về của cải còn lại.

        — Không !... Không có chi cả.

        — Ông có viết nhật-ký không ?

        — Có, nhưng một cách bất thường. Tôi biết là người vệ-sĩ của tôi có viết một cuốn nhật-ký, hay ít nhất là vào những năm cuối cùng. Dĩ nhiên là các tài liệu này đã bị thiêu hủy trong vụ cháy lâu đài Karinhall. Có thể nói là chính tôi cũng không biết rõ ai đốt lâu đài ấy ? Hồng-quân hay các gia nhơn của tôi ?

        — Chính các gia nhơn của ông ư ?

        — Phải ! Được tin quân Nga tiến lên giữa Karinhall và Bá-Linh, tôi ra lịnh thiêu hủy hết. Xin ông nhớ cho là hãy còn rất nhiêu đồ vật chôn giấu ở dưới đất.

        — Ông hãy cho chúng tôi biết những nơi chôn giấu và chúng tôi sẽ cho tìm lấy lại những đồ vật ấy.

        — Không thể được : chắc chắn là người Nga sẽ không cho phép các ông đào bơi để tìm. Hơn nữa tôi cũng không nhớ rõ phải mô tả những vị trí ấy như thế nào ? Các nơi chôn giấu ở rải rác khắp nơi đến nỗi không bao giờ tôi có thể vẽ được một bản đồ.

        — Nhưng một bản đồ như vậy hẳn phải có chứ ? Không à ? ...

        — Đúng thế, không có bản đồ. Ngoài ra chỉ có một vài người lính biết nơi chôn giấu Vậy tôi không biết những nơi ấy ra thế nào ? Dù người Nga có để cho các ông đào bới chăng nữa, họ cũng vẫn chiếm đoạt lấy các đồ vật tìm thấy. Sau này thời họa may...

        — Được rồi, lúc này hãy tạm xếp vụ đó. Có đúng là hồi tháng Tư năm 1945, ông đã rút một số tiền lớn ở nhà băng của ông để chuyển qua một nhà băng khác phải không ?

        — Tôi đã ra lệnh chuyển nửa triệu Đức-kim sang một nhà băng ở miền nam nước Đức. Bình thường thời tôi đã nhận được giấy báo chuyển tiền nhưng đến nay tôi vẫn còn đợi...

        — Có lẽ ông cũng đã lập một tờ di chúc rồi ?

        — Tôi sẽ lập bây giờ. Thực ra đó là một điểm phòng ngừa vô ích : theo pháp luật, toàn thể tài sản của tôi sẽ về tay con tôi.

        — Ông có tặng chi cho viên thư-ký không ?

        — Tôi đã lập một danh sách các vật tặng hảo. Vợ tôi sẽ thi hành bản di chúc.

        — Danh sách ấy ở đâu ?

        — Ở trong các hòm đựng sách của tôi. Các hòm ấy do một tầu hỏa chuyên chở : không phải là tầu tổng hành dinh của tôi nhưng là tầu khác đậu trong một đường hầm. Khi quân Nga đến, các lính gác đều bỏ trốn sau khi đã cướp phá nhiều toa. Nhất là họ đã phá vỡ các rương nhỏ đựng nữ trang đế lấy các viên ngọc quí và bỏ lại những khung, vành dùng để nhận mặt ngọc.

        — Vậy ông đã trở lại đường hầm để kiểm soát tầu hóa ư ?

        — Không ! Đó là một sĩ quan Mỹ nói cho tôi biết.

        — Lợi tức hàng năm của ông bao nhiêu ?

        — Tôi có thể nói ông về lợi tức hàng tháng bằng Đức-kim : lương Thống-chế 20.000, Tư-lệnh Không- lực 3.600, Chủ-tịch Quốc-Hội 1.600. Đó là những con số chính-xác đã trừ thuế rồi. Ngoài ra tôi lại còn tiền tác quyền : các sách của tôi đem lại cho tôi gần một triệu Đửc-kim.

        — Nhưng tôi giả thiết là mức sống của ông đắt đỏ hơn thế nhiều phải không ?

        — Quốc-Gia đài thọ một phần những món chi tiêu của tôi, nhất là việc bào-trì dinh-thự của tôi ở Bá-Linh và tòa lâu đài Karinhall.

        — Phải chăng ông đã tiêu những món tiền khổng lồ để mua các bức danh họa — những món tiền vượt quá số lợi tức của ông ?

        — Tôi có một gia tài... những vốn liếng... trái khoản.

        — Ông có các anh em chị em chứ ?

        — Tôi có người anh cả là Karl đã chết trong đệ nhất Thế-chiến ; một người anh cùng cha khác mẹ là thiếu-tá Wilhelm Goering, 74 tuổi, một người anh khác là giáo sư Heinrich Goering, bác-sĩ nhãn khoa, cả hai đều ở Wiesbaden ; hai chị em gái là Olga và Paule — tôi cũng không biết là hiện nay họ ở đâu, có thể là ở vùng Nga chiếm đóng ; tôi cũng có một em trai là Albert — chớ hề bao giờ y muốn ghi tên nhập Đảng...

        — Ông cứ yên trí : chúng tôi không bao giờ báo thù gia đình ông đâu. Đó không phai là thói quen của chúng tôi !

        — Không phải là thói quen của người Mỹ nhưng chắc chắn là thói quen của người Nga.

        — Theo ý ông, nếu người ta giao ông cho người Nga thời ông sẽ sống được bao nhiêu lâu nữa ?

        — Có thể là vài ngày.


        Trên đây chỉ là một đoạn trích lục trong số rất nhiều biên bản. Vị Dự thẩm nào, trong đời sống nghề nghiệp hàng ngày, dù quá câu nệ, tỉ mỉ cũng phải hài lòng về điểm này, nhưng các điều-tra viên Đồng-Minh vẫn chứng minh một sự tò mò chưa thỏa mãn !... Mỗi ngày, họ vẫn đặt những câu hỏi mới : không cần để ý tới là câu này vừa được hỏi ngày hôm qua hay tuần trước ! Đôi khi một tù nhân đã nổi khùng thực sự ;

        — Ông hỏi tôi cùng một câu như thế, ít nhất đã mười lần rồi !

        Nhưng các sĩ quan Đồng-Minh vẫn không hề bối rối ! Họ cứ tiếp tục hỏi đi hỏi lại, cả tuần hay cả tháng...

        Các hồ sơ dầy cộm chồng chất lên nhau. Sau các biên bản hỏi cung lại thêm hàng trăm tấn tài liệu chính thức, do các chuyên viên khám phá thấy ở những nơi bất ngờ nhất : hầm mỏ, tủ sách, văn phòng xã trưởng, trại huấn luyện quân sự... đó là chưa kể hàng đoàn xe cam - nhông đã di chuyển các văn-khố Quốc-Gia !

        Bản cáo trạng sẽ thâu lượm các tài liệu trong những đống giấy tờ cao ngất tựa Hy-mã-lạp-sơn ! Chứng bệnh kỳ khôi của những công chức ở Đức làm việc gì cũng đến nơi đến chốn đã quay lại làm họ nguy hại. Do thế Jackson, viên biện-lý Mỹ ở tòa án Nuremberg đã có thể xác nhận :

        « Chớ hề có một điểm nào trong bản cáo trạng là không được chứng minh bằng những tài liệu, ghi chú cá nhơn hay khẩu cung của các bị can, các bài đăng tải trên báo chí. Tôi cần thành thực tri ân các người sắp bị xét xử : trong khi tỏ bày những ý kiến hay lời nói của họ trên giấy trắng mực đen đã làm cho công việc của chúng tôi thêm nhẹ nhàng rất nhiều ! »

        Nhưng hiện nay Jackson chưa phải là biện lý vì bây giờ tòa án Nuremberg hãy còn ở trong tình trạng mơ hồ... Hãy còn lâu Đồng-Minh mới đồng ý về số phận dành cho các bị can !

        Đây không phải là một cuộc tranh luận nhưng là một cuộc đấu tranh thực sự giữa các thủ-đô Ba Lê, Luân-Đôn, Hoa-Thịnh-Đổn và Mạc-Tư-Khoa ! Người Đức không hay biết chi cả. Mọi sự đều diễn ra bên hậu trường. Chính ngay ba cường quốc Tây-phương cũng chia rẽ vì một cuộc tranh chấp xấu xa. Ngoài Mỹ ra, ba nước kia (Anh, Pháp, Nga) đều muốn né tránh một vụ xử án công khai. Cả Luân-Đôn, Ba-Lê, Mạc-Tư-Khoa đều bứt rứt khó chịu : khi đưa các chánh khách, chỉ huy quân sự và kỹ-nghệ-gia Đức ra xử trước tòa án, như thế là cho họ quyền tự bào chữa và người ta sẽ mạo hiểm cho phơi bày ra ánh sáng những sự kiện do ai nấy đều thích giữ gìn bí mật !

              
   
        Đến nỗi là vụ án vĩ đại này, diễn ra gần như là trái với ý muốn của những người chiến thắng, đã liên hệ tới một cuộc diễn tiến lâu dài do chúng tôi tóm lược như sau :   

        1) Trong hậu-bán niên 1940, sau khi chiến trường Pháp kết-liễu, các chánh phủ lưu vong của Pháp, Ba- Lan và Tiệp. Khắc đã thỏa hiệp với Anh để long trọng phản kháng những sự tàn bạo quốc-xã trong các miền bị chiếm đóng ở phía Đông.

        2) Tháng 10-1941, Tổng thống Mỹ Roosevelt lên án "các vụ hành quyết khổng lồ những con tin vô tội" trong các nước do Hitler chiếm đóng. Thủ-tướng Anh Churchill tán đồng lời tuyên bố này.

        3) Luôn hai lần, vào tháng 11-1941 và 1-1942, Mo- lo-tov, ủy-viên bộ Ngoại-giao Nga-Sô gởi cho các Đồng- Minh tây-phương một kháng thư liên hệ tới việc "người Đức đã cố ý vi phạm trắng trợn quốc tế công pháp do những sự hung bạo và yêu sách quá đáng của họ đối với tù binh Nga và những sự tàn ác đổi với các dân-sự Nga-Sô".

        4) Ngày 13-1-ỉ941, ở Luân-Đôn, một hội nghị liên minh của chín nước : Pháp, Bỉ, Hòa-lan, Lục- xâm-bảo, Hy-lạp, Nam-tư, Na-uy, Ba-lan và Tiệp-khắc đã quyết định một việc lớn lao. Sau khi nhắc lại Hiệp ước La Haye cấm ngặt địch quân về « mọi hành vi tàn bạo   đối với các dân sự ở miền chiếm đóng, không tôn trọng những luật lệ trong các miền ấy và hủy diệt những cơ cấu quốc gia », họ đồng thanh quyết nghị :

        « Trong các mục đích chính yếu về chiến tranh của Đồng-Minh có sự trừng phạt những người trách nhiệm về các thứ trọng tội ấy, hoặc họ đã ra lệnh, chính họ phạm tội hay họ đã tham dự vào trọng tội. Các chánh phủ đã ký tên đều cương quyết theo dõi để thực thi hai điểm chính yếu :

        a)   Các người phạm trọng tội, bất kỳ quốc tịch nào, đều bị truy nã và đem ra xét xử trước một tòa án.

        b) Các bản án phải được triệt để thi hành. »

         

        Tháng 10-1942, cũng ở Luân-Đôn, 17 chánh phủ thành lập ủy ban Liên minh về các trọng tội chiến tranh, sau này đổi thành Hội đồng Liên Hiệp Quốc. Ủy ban có nhiệm vụ sưu tra các bằng chứng và lập danh sách những phạm nhơn chiến tranh thuộc về các nước của Trục (Đông-kinh —  Bá-linh —  La-mã). Hơn nữa, đã nhiều lần Đồng-Minh kêu gọi trên đài phát thanh là các phạm nhơn chiến tranh cần phải ý thức rõ rệt vè hành vi của họ...

         Các tài liệu chồng chất mau trong văn phòng của ủy ban đã tiết lộ sự khủng khiếp vượt mức về việc thanh toán đẫm máu các người Do Thái ở Trung và Đông-Âu, chưa kể những người ở miền Tây. Dưới áp lực của những chứng minh cụ thể và ghê rợn đó, Đồng-Minh bèn tuyên bố là những người có trách nhiệm về vụ diệt chủng cả một dân tộc và giống nòi như vậy sẽ bị trừng phạt nặng nề !

         Lẽ đĩ nhiên là nhân dân Đức bị bưng bít, không hiểu chi cả, ngoại trừ các lãnh tụ và những cận thần trực tiếp là các người duy nhứt được nghe những tin tức ngoại quốc. Những con người hiếm có và được ưu đãi này không hề dám nói rõ sự thật. Nhân dân không được hoài nghi, với bất cử giá nào, về tội trạng nặng nề do các lãnh tụ gán ghép cho mình. Nhân dân cử phải tiếp tục làm việc cho tới khi nào Quốc Trưởng và đồng bọn bỏ rơi mình, mặc cho số phận định đoạt!...

         Trong thời gian này, ai nghe đài phát thanh ngoại quốc sẽ bị phạt tử hình. Và có lý do chánh đáng : không hề ai có quyền được biết là Tòa-án Quốc-tế đang hình thành. Cũng không ai được quyền hiều biết bản tuyên cáo Mạc-Tư-Khoa do Staline, Roosevelt và Churchill đồng ký:

         1) Các tội nhơn chiến tranh phạm trọng tội ở một nơi nào nhất định, sẽ được giao cho Quốc-Gia liên hệ đè xét xử theo luật pháp địa phương.

         2) Các người phạm tội ở một nơi nào mà vị trí địa dư không được rõ rệt vì liên hệ đến nhiều nước thời sẽ bị trừng phạt theo một « quyết-định chung » của Đồng Minh.

         Vậy chỉ còn việc xác định rõ ràng là «quyết-định chung» ấy ra sao? Danh từ bề ngoài có vẻ đơn giản và minh bạch nhưng mỗi người lại hiểu theo ý riêng mình và sự tranh luận sẽ gây ra nhiều cơn dông tố phũ phàng!...

         «Trừng phạt theo một quyết định chung»; như thế có nghĩa là bó buộc phải xét xử tại tòa-án.

         Từ hội nghị Téhéran (Ba-Tư) tháng 11-1943, các nước Tây-phương đã biết rõ ý kiến của Staline về vấn để này. Vị chúa tể ở điện Cầm-Linh không cần giữ gìn bí mặt nữa. Y đã nói rõ ý muốn của mình trong một bữa tiệc khoản đãi các bạn thân là Churchill và Roosevelt.

         Bữa tiệc theo kiểu Nga: liền tiếp không ngừng, một người trong số thực khách nâng ly chúc mừng về điều này hay điều kia : người ta hy vọng ngày mai sẽ đẹp trời hoặc là cung cấp đầy đủ các dụng cụ chiến tranh... Mỗi lần như vậy, một người đều đứng lên và trịnh trọng uổng một hớp rượu sâm banh Crimée hay rượu Nga Vodka —  duy có Churchill là chỉ nhất quyết uống rượu mạnh !...

         Chiều hôm đó, người ta cụng ly ít nhất lần thứ hai mươi... Bữa tiệc gần tàn. Cho đến bây giờ mọi sự đều trôi chảy, không hề có sự chi trục trặc: các mặt trận Stalingrad và E1 Alamein đã rõ ràng kéo chuông cáo phó thế lực của Hitler !... Chung quanh bàn ăn có bầu không khí vui vẻ hoàn toàn. Nhưng thình lình Sta- line đưa ra một nốt nhạc chói tai trong cuộc hòa am êm dịu :

         — Tôi đề nghị cụng ly về một nền công lý hết sức đơn giản và mau chỏng đòi với các tội nhơn chiến tranh Đức. Chúng ta uống mừng công lý của quân đội hành hình...

         Y ngừng lại như để thưởng thức sự làm thinh nặng như chì do lời nói của y gây ra. Rồi dằn từng tiếng mội, y tiếp tục :

         — Tôi uống mừng sự quyết định của chúng ta là thanh toán ngay tức khắc khi bắt được họ ! Hết tất cả... không trừ ai... khoảng độ 50.000 người!...

         Một tiếng động mạnh làm mọi người giật mình: đó là cái ghế của Churchill đổ rơi xuống ! Con người tranh-đấu già nua này đứng bật dậy như cái lò-xo, với một vẻ nhanh nhẹn khác thường đối với một thân hình quá vạm vỡ, quá trầm lặng !...

         Mặt đỏ rực lên, y kêu to:

         —  Đối với chúng tôi là những người Anh thời các biện pháp tương tự sẽ mâu thuẫn trầm-trọng với Luật-pháp và Công-bằng! Không bao giờ nước Anh lại hỗ trợ cho một cuộc ám sát tập thể ! Không bao giờ!..

         Elliot Roosevelt, con trai Tổng-thổng Mỹ, vừa là phụ-tá kiêm bí thư, vừa là người chép tiểu-sử của cha đã ghi chú trong tập nhật-ký:

         « Staline có vẻ đùa giỡn lắm ! Bề ngoài rất thản nhiên, y vừa trả lời một cách lịch sự, vừa nháy mắt đồng lõa, phụ họa theo chúng tôi! »

         Chính Churchill cũng đã nói rõ trong tập Ký-ức những chi-tiết về vụ này :

         « Staline cho là trước tiên cần phải thanh toán hết cả bộ Tổng-tham-mưu Đức. Theo ý ông, tiềm lực quân sự của Hitler lệ thuộc chính yếu vào độ 50.000 sĩ quan và chuyên viên. Việc hành quyết bọn họ sẽ hủy diệt khả năng quân sự Đức trong nhiều thế hệ.

         «Tôi cãi lại rằng không bao giờ Quốc-Hội Anh cũng như dư-luận Anh lại chấp nhận những vụ hành quyết sơ sài như vậy !... Người Nga đã phạm một lầm lỗi nặng nề khi đánh giá không đúng mức sự cương quyết của chúng ta về điểm này. Và khi Staline nhấn mạnh về sự như cầu phái bắn ít nhất 50.000 người thời tôi lạnh lùng tuyên bố là sự hành quyết đơn giản ấy không thể nào công nhận được. Tất cả mọi người, dù quốc xã hay không, đều phải được xét xử điều hòa nghĩa là tùy theo những dữ-kiện và chứng cớ cụ thể.

         Staline lắc đầu. Thế là Churchill, bằng một giọng run rẫy ném ra một câu bất hủ :

         — Tôi thích được người ta dẫn ngay tôi ra vườn để hạ tôi còn hơn là để cho danh dự tôi và danh dự quê hương tôi bị hoen ố vì việc ghê tởm này !

         Roosevelt, cho tới bây giờ, vẫn chưa tham dự vào cuộc tranh luận. Khi Staline quay về phía ông thời ông tưởng nên làm cho bầu không khí bớt căng thẳng bằng một câu nói hóm hỉnh !...

         — Tôi nhận xét là càn phái tìm một sự hòa giải. Chúng ta rất có thể từ chối sổ 50.000 người bị bắn để thỏa thuận với nhau về... 49.500 chẳng hạn !...

         Người Nga và người Mỹ đều bật cười. Người Anh yên lặng... Eden liếc mắt nhìn Churchill ra hiệu xin khuây khỏa nguôi giận... nhưng vị Thủ-tướng Anh không thể nào bình tĩnh được ! Ông rời bàn ăn, ra đứng riêng một mình ở phòng bên cạnh, Đứng ngay trước cửa sổ, đầu rụt vào hai vai đồ sộ, ông ngắm nhìn cảnh vườn ban đêm... Nhưng chỉ độ một phút sau, Staline và Molotov sang tìm ông, xác nhận đó chỉ là bông lơn cho vui... Nói cho đúng ra, Churchill chỉ tin họ phân nửa nhưng ông cũng nhận lời trở lại phòng họp.

        Vụ này xảy ra ít nhất cũng xác định rõ ràng những trạng huống hiện tại : một bên muốn bắn các tội nhơn chiến tranh, không cần xét xử, bên kia muốn xét xử họ theo luật lệ hiện hành. Sự bất đồng ý kiến này không báo hiệu điều chi tốt lành cho «quyết-định chung của Đồng-Minh» !

         Hơn một năm sau cuộc hội nghị Téhéran, hồi tháng 2-1945, điểm tranh chấp này lại được nêu ra trong chương trình nghị-sự của hội - nghị Yalta. Vấn đề gay go, lởm chởm do Stalinè đề cập đến với sự bất mãn, khó chịu rõ rệt. Lông mày rậm rạp của y nhíu lại khi nghe Churchill tuyên bố :

         —  Chắc chắn là sẽ rất tiện lợi khi lập một danh sách các tội nhơn chiến tranh chính yếu để tìm kiếm họ và nhận ra họ ở giữa đám tù nhơn, do chúng ta đã làm và còn làm nữa. rồi dán danh sách ấy lên tường. Tuy nhiên tôi nghĩ là chúng ta phải tổ chức một vụ án đại quy mô.

         Staline nét mặt vẫn sa sầm, bí mật. Hiện nay sự tranh luận chỉ nhằm về phạm vị lý-thuyết trong khi chính y, ở những miền vừa chiếm lại của người Đức, đã giải quyết vấn đề một cách vô cùng thực tiễn : ngay hôm 15-12-1945, ở Kharkov đã có «vụ án về tội nhơn chiến-tranh» đầu tiên. Một trò hề đơn giản : sau một vụ hỏi cung về hình thức, các bị can là ba sĩ-quan Đức bị bắn liền. Thiệt là minh bạch, vắn tắt và nhanh chóng !

         Thế mà trong một vụ án, xứng đáng với danh xưng đó, sẽ diễn ra dưới những cặp mắt của dư luận quần chúng hoàn cầu, thời những cuộc tranh tụng rất có thể tiết lộ ra nhiều dữ kiện đau khổ, điều mà các người buộc tội muốn giữ gìn kín đáo.

         Vả lại, căn phải buộc tội ai bây giờ ? Duy nhất là những người phạm tội theo ý nghĩa thông thường của danh từ, ví dụ như những kẻ sát nhơn tầm thường hay là cả những người thuộc về một loại rất đặc biệt : tài chánh gia, chỉ huy quân sự, kỹ nghệ gia, công chức cao cấp ?

         Và người ta sẽ trách cứ họ điều chi ? Người Mỹ bèn sáng chế ra các yếu tố cáo trạng mà cho đến nay, luật quốc tế công pháp vẫn chưa hề biết tới : ví dụ như là «sự âm mưu » hoặc là «chiến tranh xâm lược ». Đó là những quan niệm mới mẻ, không định nghĩa rõ ràng và chắc có lẽ khó lòng sử dụng được !

         Vậy tất cả những sự đó hãy còn rất mơ hồ !...

         Staline lại thấy vui tươi trở lại và y bảo thông ngôn hỏi :

         — Tôi hy vọng là ông còn nhớ Rudolf Hess chứ ? Rồi sau tên anh hùng rơm ấy ra sao ?

         — Y được đối xử như một tù binh.

         — Thực thế ư ? Vậy thì... Nếu chúng ta để lại vấn đề này cho các Bộ-trưởng Ngoại giao của chúng ta, chắc có lẽ họ sẽ tiến tới sự đồng ý... Bây giờ tôi thích chúng ta hãy nói chuyện chút xíu về cuộc phản công Anh-Mỹ ở mặt trận miền Tây...

         Các hồ sơ cũ được gấp lại và thay thế bằng những hồ sơ mới. Người ta làm ra vẻ coi như vấn đề này đã được giải quyết ổn thỏa. Nhưng rồi nó sẽ trở lại trên thảm của bàn hội nghị rẩt mau lẹ. Lần này với những vai trò đảo ngược : ý tưởng về một vụ án đại quy mô, rất tha thiết đối với Churchill, không còn làm ai say mê nữa !

         Ở Anh và ở Pháp, sự bực dọc, phiền muộn không ngớt gia tăng. Phải chăng vụ án này sẽ là con dao hai lưỡi ? Chỉ kể một ví dụ điển hình : từ nhiều năm nay, toàn thể hoàn cầu, không nhiều thì ít, đã có những cuộc giao thiệp chánh thức, đôi khi thân thiện, với chánh phủ Hitler. Liệu người ta có can đảm ra trước một tòa án quốc tế để nghe ký giả khắp thế giới xì xầm là mình đã giao thiệp với bè lũ những kẻ phạm trọng tội ư ?

         Trước tiên là Bộ Ngoại-giao Anh rất bực bội, khó chịu !... Rồi đến người Pháp loan báo là họ không mấy ham mê thấy vụ xử án. Còn về người Nga thì họ vẫn luôn luôn ưa thích những vụ hành quyết đơn giản và vĩ đại !

         Một cộng-sự viên của Anthony Eden đưa ra một đề nghị thiệt tài tình : « Dự-án Nã-Phá-Luản » ! Các tội nhơn chiến tranh cỡ bự sẽ không bị bắn, cũng không bị xét xử : người ta chỉ giản dị xử phạt họ, như xưa kia đối với Hoàng-đế Nã-Phá-Luân, phải lưu đày trên một hoang đảo cô quạnh. Trong nhiều tuần lễ, chương trình kế hoạch này là đầu đề của những xì xầm to nhỏ ở ngoài hành lang và trong văn phòng các vị Chưởng-ấn. Càng tranh luận, người ta lại càng thấy biện pháp này là hoàn hảo nhất. Phải chăng đó là cách giải quyết lý tưởng nhất, ngõ thoát tiện lợi nhất? Cho mãi tới ngày Hoa-Thịnh-Đốn can thiệp với một sự minh bạch rất là khó chịu :

         «Chúng tôi, những người Mỹ, yêu sách một vụ xử án !»

         Ở Luân-Đôn và Ba-Lê, đó là cuộc hòa tấu những lời than van, lại thêm ngay vào đấy sự gào thét của Mạc-Tư-Khoa !... Ngày 19-5-1945, qua tiếng nói của người bình luận ở đài phát thanh nhà nước, Staline ném cho các nước Tây phương câu này :

         —  «Người ta hãy quyết định thanh toán ngay bọn Quốc-Xã ! »

         Nói tóm lại, người ta cứ loay hoay mãi chung quanh một vấn đề. Mãi cho tới khi có sự xuất hiện —  dường như do thiên-mệnh ! —  của một vị cứu-tinh sẽ gỡ rỗi tơ vò một cách vô cùng khéo léo, kiên nhẫn với một nghị lực vui tươi. Do Tổng thống Mỹ là Truman ủy nhiệm công cán đặc biệt nên người này đi khắp nước Đức đang đói khát, nay xuất hiện ở Ba-Lê, mai ở Luân-Đôn vì những cuộc thương nghị bí mật, bó buộc những người này hoặc thuyết phục những người kia và chả bao lâu đã đạt được một địa vị ưu tiên trong ván bài gay go sắp sửa bắt đầu...

         Tất cả báo chí hoàn cầu đều đã biết tên y : Robert Roughwout Jackson, thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Mỹ, chánh công tố viện tương lai của Mỹ ở tòa án Nuremberg. Các chuyên viên đều chăm chú theo dõi những nỗ lực của y về hai phương diện chánh trị và pháp lý. Trong số rất nhiều khó khăn y vấp phải, có một khó khăn dường như không thể nào vượt qua nổi : làm thế nào né tránh được cảnh tượng đau lòng của một nhóm người chiến thắng xét xử một nhóm người chiến bại ? Ở đây có điểm gì chướng tai, gai mắt, gần như là một thách thức đối với sự công bằng, vô tư ! Người ta đã suy nghĩ đến nhiều phương thức giải quyết khác, nhất là :

         — Một tòa án gồm các nước trung lập. Rủi thay, số các nước thực sự trung lập rất nhỏ nhoi nên giải pháp này tỏ ra không thể nào thực hiện được.

         — Một tòa án Đức sẽ xét xử chính người dân của họ... Nhưng người ta chợt nhớ lại một giai thoại rất đáng tiếc đã xảy ra sau Đệ-nhất Thế chiến (1914- 1918) :

         Thời kỳ đó, theo Hòa ước Versailles, các nước chiến thắng đã bó buộc người ta phải trao cho họ các tội nhơn chiến tranh Đức để đem ra xét xử ở ngoại quốc do những Tòa Án Binh Quốc tế. Danh sách gồm nhiều ngàn người, đứng đầu là Đức hoàng Guillaume II. Đến chữ G, ngưò‘i ta thấy —  đã có ngay từ hồi đó ! —  tên viên phi công Hermann Goering !

         Các biện pháp này chỉ có tượng trưng trên giấy tờ ! Người Hòa-Lan từ chối việc dẫn độ cựu hoàng Guiilaume II. Và Chánh phủ Đức suy tư rằng nếu cho các viên chức của mình bắt bớ rất nhiều người như vậy thời chung cục là chánh phủ sẽ sụp đổ và rất có thể là cuộc cách mạng bùng nổ. Để ít nhất là tiến tới một kết quả từng phần, các nhà ngoại giao đề nghị một vài tội nhơn chiến tranh đo Đồng Minh chỉ định sẽ bị đem ra xét xử trước Tối-cao Pháp-viện Đức ở Leipziz. Thực ra thì năm 1921 có 12 vụ xử án với kết quả là 6 vụ tha bổng và 6 vụ phạt tù qua loa. Và cuối cùng, vụ án đã diễn tiến như người ta hằng mong đợi... một cách đầu voi đuôi chuột !...

        Năm 1945, Đồng-Minh không còn muốn làm trò cười thêm một lần nữa. Vì cả Luân-Đôn, Ba-Lê và Mạc-Tư-Khoa đều không thể và không muốn đồng quan điểm nên chính Mỹ sẽ đứng ra khởi xướng. Trong phiên họp khai mạc Hội Liên-Hiệp-Quổc ở San Fran- cisco, Hoa-Thịnh-Đốn đã trình bày với các nước bạn thêm một dự án đầy đủ chi tiết về một vụ xử án quốc tế có thể thực hiện được. Hai tháng sau, với một nỗ lực phi thường, Jakson đã hội họp được các đại diện của Tứ-Cường chung quanh tấm thảm xanh và bó buộc họ phải chấp thuận một "quyết-định chung" bất hủ !...

     
        Thành phần đại diện của Tứ-Cường là :

        — Mỹ : chính Jakson và 10 phụ tá.

        — Anh: Chưởng lý David Maxwell Fyfe, Chưởng ấn Jowitt và 11 phụ tá.

        — Pháp :   Hội thẩm tòa Thượng thẩm Robert Faico, giáo sư André Gros, chuyên viên công pháp quốc tế và 2 phụ tá

        — Nga : Tướng Iola Nikitchenko, phó chủ tịch Tối cao Pháp viện Mạc-Tư-Khoa và 2 phụ tá.

        Những cuộc thảo luận được giữ tuyệt đối bí mật. Ngay mới đầu đã có sự trục trặc — trục trặc quá xá đến nỗi nhiều lần người ta e sợ là hội nghị sẽ tan vỡ.

        Chỉ mãi bốn năm sau, biên bản những cuộc họp này mới được công bố và tiết lộ nhiều bất đồng quan điểm vô cùng trầm trọng.

        Tưởng cần phải nói ngay là có một vài vấn đề hình như không tài nào giải quyết nổi :

         1) Thái độ của tòa án sẽ ra sao nếu Đức bào chữa và nêu ra những chiến tranh xâm lược và trọng tội của các nước khác ?

         2) Làm thế nào chứng minh được sự luận tội và sự kết án một vài người mà các hành vi, theo tình trạng luật lệ hiện hành không thể gọi được là trọng tội ?

         3) Trong khi cấu tạo nên những điều khoản mới mẻ, phải chăng người ta sẽ làm thành một tiền lệ để cho các chánh khách của những nước chiến thắng, một ngày kia, cũng bị xét xử theo chính những điều khoản ấy ?

         4) Có nên đề cập đến chương gay go là những vụ oanh tạc các thành phố bỏ ngỏ và dân sự không ?

        Và như thế vẫn chưa hết ! Luân đôn là nơi họp hội nghị lại đày nhóc các người tị nạn chiến tranh Esthome, Lettonie, Lithuanie Và Ba-Lan. Các người bị lưu đày cương quyết phản đối Nga không được phép ngồi trong một tòa án quốc tế tương lai. Năm 1939, Nga đã cấu kết với Hitler để cắt xé Ba-Lan, đã gây chiến tranh xâm lược đối với Phần-Lan và các nước ở ven biển Baltique (Esthonie, Lettonie, Lithu- anie) và phạm rất nhiều sự tàn bạo, dã man !... Vậy Nga phải ngồi trên ghế bị cáo chứ không phải ghế thẩm phán !

        Ngay cả phái đoàn Anh cũng cảm thấy những niềm lo ngại vẩn vơ...

        Rất có thể người biện hộ cho Đức sẽ nêu ra việc chiếm đóng Na-Uy là một hành vi tự vệ chánh đáng. Thái độ này sẽ làm cho Anh gặp nhiều khó khăn. Thiệt là vô cùng khó chịu !...

        Jakson đã khéo léo tìm được cách né tránh hòn đá ngầm tối nguy hiểm này. Đó là quả trứng của Colomb, chỉ cần suy nghĩ tới. Người ta sẽ thêm vào trong quy chế của tòa án nghĩa vụ hạn chế những cuộc tranh biện về mọi hành vi phạm pháp của các bị can. Vậy có nghĩa là cấm ngặt không được chỉ trích hay nhận định về tính chất các hành vi của chánh phủ các nước chiến thẳng.

        May thay, những cuộc đàm luận của Hitler với các tướng của y đã chứng minh cụ thể tính chất xâm lăng của chương trình kế hoạch Đức : như vậy việc thiếu sót sự định nghĩa về xâm lăng sẽ không cảm thấy rõ rệt.

         Một vấn đề khác là sự trách nhiệm, hay đúng hơn là tội trạng cá nhơn. Tương đối dễ dàng nếu là một người như Goering hay Frank... nhưng lại vô cùng tinh tế trong một vài trường hợp của một vài kỹ thuật gia... Ví dụ như Schacht, chuyên viên tài chánh, không hề tham dự vào một trọng tội nào, cũng không hề vi phạm luật công pháp quốc tế. Ở đây, Jakson đề nghị câu viện đến khái niệm của Mỹ về cuộc âm mưu và nói :

        — Tuy tự nguyện làm đồng lõa của bọn côn đồ Hitler nhưng Schacht chỉ khư khư ở trong lãnh vực của y. Như vậy, chỉ có lý thuyết của chúng tôi về cuộc âm mưu mới có thể buộc tội y được. Nếu không có lý thuyết ấy thời y có thể đòi hỏi và đạt được một sự miễn tố !

        Sự hòa hợp lại càng dễ dàng hơn về những vụ phi cơ oanh tạc. Trong lãnh vực này, nếu quân Đức là những người đầu tiên đã thực thi chiến tranh toàn diện quân Anh-Mỹ sẽ được yên tâm. Vậy có những dữ kiện cần phải thông qua là hơn !

        Ngược lại, người ta sẽ tranh đấu ráo riết về việc lựa chọn thành phổ nào làm nơi xử án. Nga đề nghị Luân-Đôn hay Bá Linh; Anh gợi ý Munich. Jakson không nói chi cả, y chỉ hành động... Nhảy lên một phi cơ, y bay thẳng đi Francfort để tham khảo ý kiến với tướng Lucius Clay, phó thống đốc vùng Mỹ chiếm đóng :

        — Ông thấy có một thành phố nào của Đức mà chúng ta có thể sử dụng các tòa nhà đầy đủ : một phòng rộng làm tòa án, một lao xá, một chỗ ở cho các ký giả báo chí không ?

        — Tất nhiên là có chứ ! Pháp đình Nurembergt hãy còn nguyên vẹn.

        Jakson gật đầu. Nuremberg, thành phố của những cuộc hội nghị quốc xã, những chiến thắng lẫy lừng, ngoạn mục nhất của Hitler và đồng bọn ; thiệt là hoàn hảo ! Anh và Pháp đồng ý, Nga ngập ngừng... Sau cùng, họ đòi lệ thuộc vào sự tán thành của họ hai điều kiện :

        — Văn phòng thường trực của tòa án phải đặt ở Bá-Linh.

        — Chỉ có vụ án thứ nhất mới xử ở Nuremberg.

        Vì hồi đó người ta hãy còn nghĩ đến xử hàng loạt các vụ án khác, Người Nga cũng đã nghĩ đến độ 200.000 vụ ! ..

        Jakson phải hết sức khó khăn mới chứng minh cho họ thấy sự điên rồ của một dự án quá trớn như vậy. Cuối cùng họ tạm hài lòng với việc buộc tội một vài đoàn thể như Công-an Xung-phong (S.A.) và Vệ binh (S.S.) — phương pháp này có thể tiết kiệm được việc xét xử hàng nhiều ngàn vụ án cá nhơn.

        Ngày 18-10-1945, các hội viên của Tòa-án Quốc- tế đã có thể họp ở Bá-Linh để dự phiên khai mạc. Cùng ngày, các bị can đã nhận được bản cáo trạng, dài 25.000 chữ và chia ra 4 chương lớn :

        — Âm-mưu. — Các bị can đã khởi thảo và đồng tiếp tục một chương trình kế hoạch nhằm mục tiêu chiếm đoạt quyền hành tuyệt đối. Họ cũng đồng tình hành động trong việc thực hiện những trọng tội của họ về sau này.

        — Trọng tội với hòa bình. — Trong 64 trường hợp, các bị can đã vi phạm 34 hòa ước quốc tế, khởi diễn những cuộc chiến tranh xâm lăng và khích động cuộc xưng đột ở khắp hoàn cầu.

        — Trọng tội chiến tranh. — Các bị can đã ra lệnh hay dung túng cho những cuộc ám sát tập thể đại quy mô, những sự tra tấn, bắt làm nô lệ hàng triệu công nhơn, cướp phá kinh tế,

        — Trọng tội với nhân loại. — Các bị can đã tàn sát các chánh khách đối lặp, cũng như các thiểu sổ về dân tộc và tôn giáo. Họ đã hủy diệt hoàn toàn các tập đoàn về nhân chủng.

        Đó không phải chỉ là giấy tờ tư pháp. Cáo trạng này còn đày rẫy những chi tiết khó tin nhưng có thực, vô cùng ghê rợn, vượt quá mức khủng khiếp về những sản phẩm của một trí óc tưởng tượng bệnh hoạn nhất ! Bạn đọc lên sẽ đủ thấy buồn nôn !..

       
        Sự phản ứng của các bị can ra sao ? Hai tháng trước, họ đã được phi cơ chở tới Nuremberg và giam ở lao xá thành phổ. Họ có thể lựa chọn và tiếp xúc với các luật sư. Nhưng dù vị luật sư nào có tài hùng biện đến đâu chăng nữa cũng sẽ bất lực để làm nhẹ bớt gánh nặng tội lỗi của các thân chủ !

        Tưởng cần phải nói ngay là gánh nặng ấy cũng không đến nỗi quá đáng.

        Gilbert, giáo sư chuyên viên thần kinh tài ba của Mỹ, biệt phái làm việc tại Ban giám đốc lao xá Nuremberg đã tập hợp tất cả những sự quan sát tỉ mỉ, quý báu về hành vi và thái độ của các tù nhơn. Công việc của y khá dễ dàng vì y nói rất sỏi tiếng Đức. Để bắt đầu, y thử trắc nghiệm họ về trí thông minh : y hỏi họ về hết thảy mọi vấn đề, kiểm soát lại trí nhớ của họ, bảo họ giải đáp những bài toán nhỏ mọn hay giải thích những hình ảnh tượng trưng. Những kết quả đạt được sẽ cho phép y có thể tính hệ số thông minh đối với một người "C trung bình" là khoảng từ 90 đến 110.

        Theo hệ thống này, biểu hiệu chiến thắng thuộc về Schacht với hệ số 143, theo sau là Seyss-Inquart 141 và Goering 138. Cuối danh sách là Sauckel chỉ có 118» Kaltenbrunner 113 và Streicher 106. Tuy nhiên những con số này cũng không hẳn là một tiêu chuẩn về tinh thần : một kẻ chai đá phạm trọng tội cũng vẫn có thể có một hệ số thông minh trên trung bỉnh rất nhiều.

        Rồi Gilbert mời các tù nhom viết một vài câu về trạng huống của họ đối với bản cáo trạng. Những câu giải thích vắn tắt này đã tiết lộ nhiều điều rất ý nghĩa.

        Trước hết là ba bị can (sau này họ sẽ được tha bồng) :

        — Fritzsche, người bình luận của đài phát thanh Bá-Linh viết theo thể văn bi-lạc-kịch : «Đây là một bản cáo trạng kinh khủng nhất của lịch-sử. Chỉ một tâm trạng này lại càng kinh khủng hơn là dân tộc Đức sẽ có quyền tố cáo những người nào lợi dụng chủ-nghĩa lý tưởng của họ ! »

        — Papen đã tìm thấy những lý lẽ : Tôi vô cùng kinh hoảng :

         1) do sự khinh xuất, nước Đức đã xông vào cuộc chiến tranh này và gây thảm họa.

         2) do sự chồng chất những tội trạng của một vài đồng bào tôi mắc phải. Sự kiện sau này thiệt là khó hiểu về phương diện tâm lý. Theo ý tôi, thủ phạm chánh yếu là đa thần giáo và chế độ độc tài đã biến đổi Hitler thành một người dối trá, bệnh hoạn.

        — Schacht viết một cách gọn gàng, cộc lốc : «Tuyệt đối tôi không hiểu rõ người ta muốn tố cáo tôi điều chi ?.. »

        Thế còn các «đao phủ» Frank và Kaltenbrunner do bản cáo trạng đặc biệt chỉ định là những kẻ chịu hoàn toàn trách nhiệm về những sự tàn ác rùng rợn nhất... họ viết ra sao ?

        — Frank. — «Tôi chờ đợi vụ án này như một phán quyết do ý muốn của Thượng-Đế và dùng để kết liễu một thời đại khủng khiếp đầy rẫy đau thương, chịu đựng dưới triều Hitler ! »

        — Kultenbrunner trái lại, cổ gắng phản kháng : «Tôi không hề tự coi như đã phạm một trọng tội nào về chiến tranh. Tôi chỉ làm tròn nhiệm vụ cấp chỉ huy của một cơ quan an ninh. Tôi từ chối trả nợ thay cho Himmler. »

        — Doenitz tỏ ra vẻ phẫn uất : «Không hề một tội trạng nào trong bản cáo trạng này lại có liên hệ đến tôi. Đó là sự khôi hài đặc biệt kiểu Mỹ... »

        — Keitel nêu ra kỷ luật nhà binh : «Đối với một quân nhơn, mệnh lệnh là mệnh lệnh ! »

        — Ribbentrop cho là người ta đã tố cáo y một cách nhầm lẫn :   « Người ta chưa hề tố cáo những người phạm tội thực sự, »

        — Speer duy nhất là người đã thẳng thắn tỏ bày sự can đảm : «vụ án này là cần thiết ! Đối với những trọng tội ghê tởm như vậy, cần phải có một trách nhiệm cộng đồng và tập thể — mặc dù là dưới một chế độ độc tài. »

        Goering vừa thoát khỏi khó khăn nhờ sự thay đổi ý kiến mau lẹ : «Kẻ chiến thắng luôn luôn là quan tòa, kẻ chiến bại là bị can ! »

        Vị thống chế to béo, đồ sộ này rất yếu kém về sức khỏe. Y gầy đi nhiều : sưng cuống phổi, kèm theo sốt rét dai dẳng, kêu là đau tim — lại thêm những hậu quả của một liều thuốc giải độc !

        Andrus, đại tá giám đốc trại giam Mondorf (Lục- xâm-bảo) đã tường thuật như sau :

        — Goering khi mới tới đây, với nụ cười ngây ngô và hai va-ly đầy nhóc các thứ thuốc, có vẻ là một lão già lẩm cẩm. Nhưng chúng tôi đã tước hết đủ các thứ thuốc viên, thuốc bột và ống chích rồi dần dần chúng tôi đã «dàm lại cuộc đời» y thành một người xứng đáng với tên tuổi của con người !

   
        Hàng ngày, người ta giảm dần liều thuốc ma-túy của y. Nếu y phàn nàn thời bác-sĩ tù-nhơn Pflucker, thầy thuốc điều trị các tù nhơn, lại đánh trúng yếu điểm là tính phô trương, tự đắc vô biên của đương sự :

        — Một người khí phách như ông cần phải chịu đựng mọi thiếu thốn một cách dễ dàng hơn là những kẻ tính chất nhu nhược !

        Đến nỗi Goering đành phải nghiến răng chịu đựng và nhẫn nại phục tòng,.. Thế mà trong thời vàng son thuở trước, y đã hai lăn dùng rồi ngưng hẳn một liều thuốc giải độc ! Ngay ở trong tình trạng bị giam hãm, y đã có can đảm tiến tới cùng... Kết quả thiệt là phi trường : sự buông rơi thả lỏng về vật chất và thần kinh đã được thay thế bằng sự cương nghị và hăng say hoạt động thời oanh liệt xa xưa. Con người xuất hiện trên ghế bị cáo sẽ không giống chút nào với thân hình tàn tạ, xơ xác... khi ra đầu hàng người Mỹ !

        Robert Ley là người duy nhất trong số các tù nhơn sẽ bị tan rã dưới những yếu tố nặng nề của bản cáo trạng. Kể từ lúc bị bắt, tên cựu độc tài của Mặt- trận Lao-động, tên bài Do-Thái hung hãn nhất đã mất hết ý thức về mọi sự vật. Trong Xà-lim, y phác họa một bài trần tình gởi cho Hoa-Thịnh-Đổn mà khi đọc lên người ta thấy rõ ràng sự lộn xộn đáng thương hại về tư tưởng của y. Đây là những điểm chính yếu:

        — Đức sẽ trở thành một tiểu-bang của Mỹ.

        — Mỹ sẽ theo một chế độ giống hệt như chủ nghĩa Quốc - Xã nhưng loại bỏ sự bài Do Thái quá trớn; nhờ hình thức này, Mỹ sẽ cấu tạo lâu dài vai trò của một siêu cường quốc trên hoàn cầu.

        Chính y là bác-sĩ Robert Ley sẽ đảm nhiệm trọng trách thực thi dự án đại quy mô này. Từ Xà - lim trong khám  đường Nuremberg, nhờ một số cộng sự viên phụ tá đắc lực, y sẽ hướng dẫn mọi hoạt động và áp dụng mọi biện pháp thích nghi...

        Khi nhận thấy chớ hề ai đếm xỉa tới những khổ công của mình, y bèn viết một bức thư cho Henry Ford.

   
        Nhấn mạnh về những kinh nghiệm quý báu, dồi dào của y trong lúc kiến thiết các xưởng máy xe hơi Volkswagen, y xin một chỗ làm và sẽ nhận việc «ngay khi vụ án kết thúc».

        Nhưng bản cáo trạng đã tàn nhẫn lôi y ra khỏi những lý luận, mưu cơ vô ý thức. Thế nào ?.. Người ta lại dám buộc tội V. Robert Ley, về sự lưu đày hàng triệu thợ thuyền ra ngoại quốc và cư xử vô nhân đạo đổi với họ ở Đức ư ? Thiệt là phẫn uất, quái đản không tài nào tương tượng nổi !..

        Ley nhớn nhác, lơ láo, không thể tự chủ được các dây thần kinh, đi ngang dọc trong xà lim một cách cuồng nhiệt. Thỉnh thoảng y nói lắp bắp một mình : Sự xúc động quá mạnh đã làm tái phát chứng bệnh cà-lăm trước kia đã gần khỏi. Theo lệ thường Gilbert, bác sĩ thần kinh, hàng ngày đến thăm y trong chốc lát. Y vội vàng chạy đến trước mặt ông và nói lắp bắp :

        — Làm... làm thế nào tôi... tôi có thể bào... bào chữa được sự tố cáo này ? Tôi... tôi không biết chi về... về các tội trạng ấy ! Chắc chắn là... là công lý phải được sáng tỏ... tỏ nhưng...

        Đôi mắt mở to, y đứng dựa lưng vào tường, hai tay khoanh lại, y tiếp tục lắp bắp :

        — Hãy... hãy bắn ngay tôi đi ! Dù sao... sao các ông cũng là... là kẻ chiến thắng ! Nhưng... nhưng chớ đưa tôi ra tòa như... như một tên cường đạo... tầm thường...

        Hơi thở hổn hển, y rời khỏi tường để lại đi ngang dọc như một con thú dữ ở trong chuồng. Đôi lúc y lẩm bẩm những câu không rõ và đánh dấu bằng những động tác khoa chân múa tay như đóng kịch !... Bác sĩ Gilbert nhún vai và rút lui. Ông không thể ngờ là ngay tối hôm ấy Robert Ley sẽ thanh toán xong xuôi bản chung kết đời sống của con người tội lỗi !

        Đêm 25 rạng 26 tháng 10 năm 1945...

        Người lính gác Mỹ thỉnh thoảng lại hé mở ô cửa nhỏ để nhìn vào xà lim của Ley, lúc đầu khi trông thấy tù nhơn đang loay hoay đi vòng tròn... bèn hỏi :

        — Này !... Sao ông không cố gắng ngủ đi ?

        Ley thong thả kéo lê từng bước... lại gần cửa lớn. Những giọt nước mắt chảy dài trên gương mặt tàn tạ, y lắp bắp :

        — Ngủ... ngủ ư ? Các người chết không... không để cho tôi... tôi ngủ ! Hàng triệu thợ ngoại quốc, hàng triệu người Do-Thái... tất cả đều bị giết... ám sát !... Làm thế nào tôi... tôi có thể ngủ được ?...

        Người lính gác quay mặt và tiếp tục đi tuần. Đến lần sau, y nhận thấy Ley đứng ở trong một góc cầu tiêu và chỉ trông thấy hai ống chân. Lính gác không hề để ý tới vì là một cảnh tượng quá thường...

        Hai vòng sau, vì thấy Ley đứng nguyên ở chỗ cũ, lính gác hết sức băn khoăn và nhìn đồng hồ : 20 giờ 10 phút. Suy nghĩ lung lắm và một ánh hoài nghi lóe ra trong đầu óc, y bèn kêu qua ô cửa nhỏ :

        — Này !... Bác sĩ Ley...

        Không có tiếng tra lời. Càng kinh hãi hơn, y chạy đi cầu cứu thời viên hạ sĩ quan trực cùng chạy đến với hai người lính.

        Cửa mở ra, bốn người chạy vào trong xà lim và đờ ngưòi ra vì sửng sốt ! Họ nhìn một cảnh thương tâm : Ley mặt tái xám và sưng phù, gục xuống thành chậu. Y đã dùng cái khoá móc gài áo choàng của quân đội Mỹ để làm một dây thòng lọng và buộc vào cán cần giật nước. Các mảnh vải dài, xé ở chiếc mền dùng làm dây thắt cổ. Ley cũng không để cho sự tình cờ nào xảy ra : để làm tắt ngấm những tiếng khò khè, rên rỉ, y đã tọng vào trong mồm một nắm giẻ rách xé ở chiếc quăn xà lỏn...

        Các lính gác gỡ y xuống và đặt nằm trên giường. Một người chạy đi gọi thầy thuốc và mặc dù đã tận tình cửu chữa bằng mọi phương pháp : chích thuốc hồi sinh, làm hô hấp nhân tạo... cũng không thể cứu sống được y.

        Theo nghiêm lệnh của đại tá Andrus, vụ tự tử này được tuyệt đối giữ bí mặt trong nhiều ngày : y sợ là các tù nhơn khác sẽ noi gương bạn đồng tù Ley ! Lẽ dĩ nhiên là họ vẫn biết được như thường — các tin tức loan truyền rất mau lẹ trong lao xá — nhưng không hề ai tỏ vẻ mảy may xúc động...

        Goering kêu lên :

        —  Xin ngợi khen Thượng Đế ! Với các bài diễn văn lộn xộn và những lời khai phô trương, Ley sẽ chỉ làm cho chúng ta thành trò cười trước tòa án. Một tên say khướt cò bợ rất buồn ! - dù sao chăng nữa, cuối cùng y cũng sẽ chết chìm trong hũ rượu !

        Đó là tất ca bài điếu văn, rất vắn tắt nhưng đầy ý nghĩa cho một kẻ tưởng mình là Á thánh !...

        Trên các ghế bị can, chỗ ngồi bỏ trống duy nhất không phải là của Ley ! Hai tù nhơn khác cũng sẽ không có mặt trước tòa : kỹ nghệ gia Gustav Krupp von Boh- len und Halbach và con người bí mật Martin Bormann.

        Khi gài Krupp vào vụ án đại quy mô này, bản cáo trạng có ý định, hay ít nhất một cách tượng trưng, đề cập tới những kỹ nghệ chiến tranh của Đức Quốc Xã.

        Nhất là ngườỉ ta khiển trách Krupp :

        « Đã tán trợ và biệt đãi triều đại của bọn âm mưu Quốc Xã, giúp đỡ họ củng cổ thế lực và ảnh hưởng trọn vẹn trên nước Đức, góp phần vào cuộc chuẩn bị chiến tranh. Đã tham dự vào sự phác họa những chương trình kế hoạch quân sự và kinh tế là căn bản của những cuộc chiến tranh xâm lăng ; tán thành và tự đứng ra chỉ huy các trọng tội đối với nhân loại, nhất là việc tổ chức và khai thác sự lao động bó buộc ».

        Krupp đã 76 tuổi. Đó là một bệnh nhơn đau nặng, gần như hoàn toàn tê liệt và sống trong một tình trạng ngớ ngẩn thường xuyên. Y không thể nào đọc nổi bản cáo trạng được tống đạt cho y tại lâu đài Bluhnbach (Áo), còn nói chi đến sự hiểu biết nội dung ? Cuộc khám nghiệm của các chuyên viên Mỹ và quốc tế do tòa án cử ra đã không hề nghi ngờ chi về điểm này : Krupp chỉ còn là một người chết được triền hoãn, một tử thi sống nhưng không suy nghĩ, không nói năng, không cử động nữa !...

        Luật sư biện hộ cho y xin đình cứu hồ sơ và nói :

        — Không thể nào buộc tội một người mà chính người ẩy cũng không biết việc chi xảy ra cho mình.

        Jakson kịch liệt phản đối. Y trình bày là ảnh hưởng của Krupp đã gây quyết định trong diễn tiến những cuộc chiến tranh xâm lăng, là triều đại của (1 Vua thép » đã công khai và mạnh mẽ thúc đẩy sự xung đột. Và để chứng minh, y nêu ra những con sổ : Tiền lời của Krupp từ 57 triệu Đức kim năm 1955 đã tiến tới 97 triệu năm 1938 và tăng lên 5 triệu năm 1941 !

        Song song, trị giá kế toán của hãng Krupp từ 76 triệu Đức kim năm 1955 đã vọt lên 257 triệu năm 1945.

        Jackson kết luận :

        — Dù tôn trọng quyền bào chữa chăng nữa, trên thực tế tòa án lại không thể nào không chấp nhận việc xét xử Krupp.

        Người Anh tán thành lý luận này. Người Nga không bình luận chi cả. Duy có Charles Dubost, công tố viện Pháp tuyên bố với một ý kiến trái ngược :

        — Không thể nào xét xử một người hấp hối mà không vi phạm những nguyên tắc thiêng liêng nhất của luật pháp, mà không có cử chỉ điên rồ sơ đẳng nhất !

        Nhưng người Anh Mỹ vẫn chưa chịu thua. Một ủy ban quốc tế các thầy thuốc sẽ tái khám bệnh nhơn. Thiệt là một ủy ban bất hử, gồm toàn những tay cự phách danh tiếng khấp hoàn càu :

        — Thiếu tá Tunbridge, cố vấn y học của quân đội Anh miền sông Rhin ;

        — Giáo sư Piedelièvre, viện đại học Ba-Lê ;

        — Giáo sư Nicolas Kurchakov, viện y học Mạc-Tư-Khoa ;

        — Eugène Sepp, chuyên viên thần kinh, hội viện Hàn lâm viện Y học Mạc-Tư-Khoa ;

        — Bertram Schaffner, chuyên viên thần kinh trong Cơ quan Y tế của quân đội Mỹ.

        Nghị quyết của ủy ban lỗi lạc này xác nhận kết luận của những cuộc khám nghiệm đầu tiên :

        « Chúng tôi đồng thanh công nhận rằng Gustav Krupo tuyệt đối không thể nào theo dõi được những cuộc tranh biện về tư pháp. Vả lại y cũng không thể nào di chuyển được ! »

        Nhưng cũng không phải vì thế mà người ta từ khước quyền buộc tội. Tại sao Krupp sẽ không bị xử khuyết tịch ? Hoặc là tòa án bác bỏ giải pháp này thời tại sao lão Krupp lại không được thay thế bằng con trai là Alfred ở trên ghế bị can ?

        Ít nhất các thỉnh nguyện này cũng có một lợi ích : lần thứ nhất, tòa án sẽ có dịp chứng minh ý chí cương quyết của mình muốn xét xử một cách hoàn toàn vô tư. Ngày 14-11-1945, trong một phiên họp sơ bộ, các đại diện công tố viên đã phải chịu đựng một thất bại chua cay, tổn thương tự ái và thể diện.

        Chánh án Lawrence hỏi thẳng Jackson, không hè nương nhẹ :

        — Có thực sự là ông nghĩ rằng vì quyền lợi của Tư pháp nên phải xét xử một người do tình trạng sức khỏe ngăn cản không bào chữa được chăng ?

        Jackson bó buộc phải công nhận là thực thế...

        — Cám ơn ông!

        Lawrence cắt ngang một cách lạnh nhạt rồi quay lại phía Hartley Shawcross, công tố viện Anh và hỏi :

        — Ông có nhận xét với tôi là theo luật lệ Anh cũng như lập pháp Mỹ, một người ở trong tình trạng vật chất và tinh thần như Krupp không thể nào được coi như có thể tham dự vào những cuộc tranh biện chăng?

        — Thưa ông Chánh án : hoàn toàn như vậy.

        Vấn đề như thế là xong, ít nhất là đối với lão già

     
        Krupp. Chỉ còn lại điểm yêu sách thử hai là thay thế người cha bằng người con. Các bạn đồng nghiệp của Charles Đubost, công tố viện Pháp đã ủy nhiệm y trình bài điểm này. Nhưng y chưa kịp nói hết lời thời một trong số thẩm phán Pháp là Donnedieu de Vabres đã cắt ngang với vẻ mặt cố nén sự tức giận tột độ;

        — Phải cháng ông có ý muốn một cách đứng đắn mời tòa án thực thi một vụ tráo tên trong bản cáo trạng ?

        — Nghĩa là... ờ... chúng tôi nghĩ rằng...

        — Cám ơn ông !

        Viên chánh án cắt ngang một cách khô khan, cứng nhắc.

        Trường hợp của Krupp thế là đã giải quyết xong: chỗ ngồi của y trên ghế bị can sẽ bỏ trống. Cũng như chỗ ngồi của Martin Bormann. Tuy nhiên với sự khác biệt là Bormann sẽ bị xử khuyết tịch. Thực ra, tòa án cho là y vẫn có thể tự ý ra trình diện... với điều kiện là vẫn còn sống !

        Nhưng về điểm này, người ta không biết chi cả. Hoặc là người ta chỉ biết, một vài phút sau, ngay khi Bormann, bí thơ của Hitler biến mất : y thuộc một nhóm nhỏ các người sống sót. Sau khi nhà độc tài áo nâu tự tử, đã rời bỏ hầm trú ẩn ở dinh Quốc Trưởng để thử vượt ra ngoài một cách tuyệt vọng. Từ nhiều năm nay, số phận của y đã gắn liên với những giai thoại rất kỳ quặc, phi lý trong những cơ quan tình báo Đồng Minh cũng như trên báo chí thế giới... thời hiện nay y ra sao ?

        Con người, về cuối triền đại quốc xã, hiển nhiên đã có một ảnh hưởng sâu đậm nhất đối với Hitler, đến nỗi đã khuynh loát cả những người thân thiết của Quốc Trưởng, đã biết cấu tạo cho mình một uy quyền lớn mạnh vô song và người ta tự hỏi vào những tháng cuối cùng cuộc chiến tranh, liệu các mệnh lệnh từ dinh Quốc Trưởng ban ra có diễn tả trung thực ý chí của Hitler chăng ?

        Hans Banr, tướng Không quân, phi công riêng của Hitler, hồi năm 1955, từ các trại tập trung Nga-Sô trở về, đã khai:

        — Theo những chỉ thị cuối cùng của Hitler do một trung gian loan báo cho tôi thời tôi phải chở Bormann trên một phi cơ đang đậu tại phi trường Zechlin ở vùng ngoại ô Bá-Linh, nhưng Bormann đã bị giết lúc y muốn vượt qua phòng tuyến Nga ở mép ranh giới Bá-Linh.

        Juan Pilar, người Tây-Ban-Nha, lính trong Sư đoàn Xanh, cũng được Nga giải phóng năm 1955, khai là hồi tháng 5-1945 đã nhận ra xác của Bormann trong một chiếc xe tăng bị đốt cháy.

        Axmann, người kế vị Balđur von Schirach lãnh đạo phong trào Thanh niên Quốc Xã đã thuật lại một vài chi tiết về những giây phút cuối cùng của Bormann :

        — Các bộ binh Nga, ẩn núp trong những căn nhà sụp đổ đã nã súng vào đám người đông nghẹt đang bị ngăn chặn trước hàng rào chống chiến xa trên cầu Weidendamn. Trong đám đông hỗn tạp ấy, tôi nhận thấy Martin Bormann, mặc quân phục Đức Quốc Xã. Thình lình từ một phố ngang hông, nhiều xe Đức kéo đại bác và một chiến xa Mãnh Hổ tiến tới. Thế là xảy ra chạy ùa tán loạn : tất cả mọi người đàn ông, đàn bà, con nít... ai nấy đều muốn chạy đến núp đằng sau chiến xa Mãnh Hổ. Một lát sau, chiến xa này bị trúng đạn và bốc cháy ngùn ngụt. Tôi tỉnh dậy giữa một đám người chết và bị thương.. Tôi lách khỏi đám người chồng chất lên nhau và nhảy xuống một hố bom... ở đó tôi đã thấy Martin Bormann hoàn toàn vô sự ! Một lát sau, trong cái hầm trú ẩn thiên định này, chúng tôi lại gặp người vệ sĩ của tôi và bảá sĩ Stumpfegger, thầy thuốc cuối cùng của Hitler. Rồi chúng tôi chia tay. Tôi và người vệ sĩ định đi về khu Moabit, còn Bormann và bác sĩ định cầu may, đi ngược chiều về phía ga Stettin... Chúng tôi vừa đi độ vài ba trăm thước, sự xuất hiện của một vài xe thiết giáp Nga bó buộc chúng tôi phải quay trở lại. Vì muốn qua sông lần nữa, chúng tôi đi cầu Invalides thời trông thấy Bormann và Stumpfegger nằm gục trên vỉa hè, hai tay chắp lại. Họ chết rồi !

        Các sự kiện trên đây chỉ được xác nhận một phần do lời khai của nhân chứng Erich Kempka, một trong số các tài xế của Hitler, trưóc tòa án Nuremberg ngày 3-7-1946.

        Giữa lời tường thuật của Kempka và của Axmann, người ta nhận thấy một khác biệt chánh yếu : theo Kempka, sau vụ chiến xa Mãnh Hổ bốc cháy và nổ tung thời Bormann không tài nào có thể trú ần trong một hố bom... Y nói :

        — Tôi đã gặp Martin Bormann đêm 1-5-1945 ở đầu cầu Weidendamn. Y hỏi tôi liệu có thể qua cầu được chăng ? Tôi trả lời may ra thời đi được.. Rồi có một vài chiến xa và xe kéo đại bác của chúng ta tiến tới. Các nhóm khách bộ hành ùa lại ẩn nấp đằng sau các chiến xa nhưng vì chi đội xe thiết giáp tiến về phía hàng rào cản nên chiến xa Mãnh Hổ đi đâu, có thể là bị trúng đạn ba-dô-ka, bốc cháy và nổ tung. Lúc ấy Bormann đi sát cạnh chiếc Mãnh Hổ. Lửa bốc cháy ngùn ngụt...

        Một thẩm phán hỏi :

        — Lúc tiếng nổ phát ra, ông ở cách chiến xa bao nhiêu ?

        — Độ ba, bốn thước.

        — Còn Bormann ?

        — Tôi đoán là y lấy một tay bám vào hông chiến xa Mãnh Hổ. Tôi xin kể tiếp tục : Hơi nổ văng tôi đi khá xa. Hơn nữa trên không trưng, tôi đụng mạnh một người khác, rất có thể là bác sĩ Stumpfegger, vừa đi trước mặt tôi một giây trước đây. Vì đụng mạnh quá nên tôi ngất đi... Sau khi tỉnh lại, tôi không thấy chi cả : lửa cháy đỏ rực làm chói mắt tôi. Rồi tôi bò lê về phía hàng rào cản chiến xa. Lúc đó Bormann đã biến mất !

        Luật sư bào chữa cho Bormann hỏi :

        — Chúng ta hãy trở lại lúc có tiếng nổ : ông có trông thấy Bormann té sóng soài trong đám lửa cháy bừng bừng mà ông nói đó không ?

        — Có ! hay nói cho đúng hơn là tôi đã trông thấy một động tác... một cái chi vừa sụp đổ vừa bay trên không khí... nếu tôi có thể diễn tả như vậy !

        — Theo ý ông thời tiếng nồ mạnh quá đến nỗi Bormann không hy vọng gì thoát hiểm phải không ?

        — Chắc chắn thế ! ... Không ai có thể sống sót ở giữa sự bùng nổ và cháy lớn như vậy !

        Chứng nhơn không thể nói chi hơn nữa...

        Tuy nhiên tòa án vẫn chưa được hài lòng. Bằng đủ mọi phương thức có thể được và không tài nào tưởng tượng nổi, người ta sẽ mời Bormann ra trình diện trước Tòa-án Quốc-tế. Đài phát thanh sẽ liên tiếp kêu gọi trong một tháng ở bốn vùng chiếm đóng tại Đức-quốc. Các chánh quyền cho dán 100.000 tấm bích chương và hết thảy báo chí đều đăng tải nhiều lần... Duy nhất ở trong vùng Anh chiếm đóng, trát nã sẽ được phân phối đi dưới hình thức truyền đơn với gần năm triệu bản !

        Ngày nay những mối hoài nghi cuối cùng đã tan biến hẳn : cái chết của Bormann đã được coi như là tuyệt đổi chắc chắn ! Vả lại hồi tháng 10 năm 1954 ở miền Tây-Bá-Linh họ lại đã ghi vào sổ khai tử tên Martin Bormann !

        Một khi chánh quyền đã nói rõ như vậy...

        QUYỀN-LỰC VÀ ẢO-ẢNH

        Ngày 20-11-1945, Pháp-đình Nuremberg giống hệt như một đàn ong vỡ tổ !..

        Trên khán đài báo chí, 250 ký giả từ khắp bốn phương trời tới chen chúc nhau, đó là chưa kể các phóng viên chiến tranh Anh, Nga, Pháp, Mỹ ! Trong bọn họ có một gương mặt rất quen thuộc là văn hào John Dos Passos. Trong phòng xử án, thực sự như Hội Liên-Hiệp-Quốc, tiếng nói hòa lẫn với tiếng máy điều hòa không khí chạy vù vù. Các đèn ống tỏa ra một ánh sáng lạnh lẽo, khác hẳn với những chùm ánh sáng chói lòa của 22 ngọn đèn rọi, chiếu thẳng vào ghế các bị can và bục các quan tòa. Các người điều khiển những máy quay phim thời sự làm việc túi bụi. Phải cần dùng biết bao nhiêu là mực bút máy và phim ảnh để làm phóng sự một vụ án vĩ đại, huy hoàng nhất của lịch-sử.

        Các bị can ngồỉ trên hai hàng ghế dài bằng gỗ; đang nói chuyện với nhau hay với luật sư của họ...

        (Ngoài trường hợp của Krupp được tách rời khỏi vụ án và Robert Ley đã tự tử rồi, còn 22 tội nhơn chiến tranh được đem ra xử trước Tòa-án Quốc- tế Nuremberg. Trong số có :

        — 12 người bị xử giảo là : Frank, Frick, Goering, Jodl, Kaitenbrunner, Keitel, Ribbentrop, Rosenberg, Sauckel, Seyss-Inquart, Streicher và Bormann (khuyết tịch) ;

        — 7 người bị xử tù là Doenits, Funck, Hess, Neurath, Raeder, Schirach và Speer ;

        — Người được tha bổng là Fritssche, Papen và  Schacht).

        Ghế bị can kê đối diện với bục các thẩm phán ở đằng sau bục này, những lá cờ Anh, Nga, Pháp. Mỹ treo giữa các cửa sổ cao vút. Ờ chân bục là chỗ của những tốc-ký viên về bốn thứ ngôn ngữ chánh : Anh, Nga, Pháp Mỹ. Trong khi những người Đức và Nga còn dùng các vật liệu văn phòng cổ điển như bút chì và giấy ghi chép thời những người Anh-Pháp-Mỹ dùng các máy tốc-ký trầm lặng.

        Bên tay phái dãy ghế bị can, trước bậc thềm của khán đài báo chí và công chúng là chỗ công-tố-viện. Hơi lui ra đằng trước, về phía giữa phòng là bàn của các vị đại diện công-tố hay luật sư khi họ lên tiếng.

        Bên tay trái dãy ghế bị can, đằng sau một vách ngăn lắp kính là chỗ các thông dịch viên. Mỗi phần câu hay cả câu nói đều được dịch ngay ra ba thứ tiếng kia. Trong khắp cả phòng, mỗi chỗ ngồi đều có trang bị ống nghe và một chiếc mặt hình tròn để có thể quay nối tiếp vào thứ tiếng nào mình muốn nghe.

        Bên cạnh phòng các thông-dịch viên là vành móng ngựa, của nhơn chứng, có ghế ngồi vì đôi khi có những lời khai rất dài.

        Vành móng ngựa, bàn các đại diện công tố hay luật sư và bục các thẩm phán đều có gắn hai bóng đèn: một màu vàng và một màu đỏ. Chỉ các thông-dịch viên mới có quyền sử dụng và bấm nút hai bóng đèn này. Màu vàng có nghĩa : Xin ông vui lòng nói chầm-chậm. Màu đỏ có nghĩa : Việc thông-dịch đã hoàn tất.

        Một vài chi tiết kể trên đủ chứng tỏ là vụ án này sẽ vô cùng quan trọng, vượt quá xa những tầm mức thông thường. Cuộc tranh biện kéo dài 218 ngày, không kể những ngày lễ và chủ nhặt.

        (Lịch sử sẽ ghi chép một vụ án duy nhất dài hơn nữa : đó là vụ án ở Đông-Kinh, xử các tội nhơn chiến tranh Nhật-bổn, kéo dài 417 ngày ! )

        Biên bản các phiên họp gồm 4 triệu chữ và kín đặc 16 ngàn trang. Công tố viện trình bày 2.650 tài liệu ; luật-sư đoàn trưng ra 2.700 tài liệu. Tòa đã nghe 240 nhơn chứng và chấp nhận 3 trăm ngàn bản khai có tuyên thệ. Các bị can được 27 luật sư biện hộ vời 54 phụ tá và 67 thơ ký. Việc dịch hết các tài liệu ra bốn thứ tiếng Anh, Nga, Pháp, Mỹ sử dụng 5 triệu tờ giấy, nặng hơn 20 tấn. Các phòng ảnh của tòa án chụp 780 ngàn bổn sao các tài liệu, sử dụng 27 ngàn thước băng nhựa và bảy ngàn đĩa ghi âm mỗi câu nói trong những cuộc tranh biện để phòng hờ bổ túc cho những sự trục trặc về tốc-ký, nếu có... Các máy điện-báo đánh chữ liên và các ký giả báo chí gởi đi 14 triệu chữ...

        — Kính thưa Quý vị : Tòa án khai mạc !

        Lời báo trang trọng này vang lên hồi 10 giờ 3 phút ngày 20 tháng 11 năm 1945.

        Bốn thẩm-phán và bốn vị dự-khuyết nối đuôi nhau tiến vào theo hàng một. Sáu người Tây-phương mặc áo dài đen, hai người Nga mặc quân phục. Họ ngồi theo thứ tự như sau (ở ghế các bị can nhìn lên từ trái sang phải) :

        — NGA : Trước hết là thẩm phán dự khuyết, trung tá Alexander Wolchkov, người khá trẻ, môi dầy, tóc dợn sóng ; bên phải là đại tướng Iola Nikitchenko, mím miệng, mắt sắc đằng sau cặp kính không có gọng.

        — ANH : Thẩm phán dự khuyết Norman Bưkett, trong suốt cả vụ án, luôn luôn bó buộc hất mấy lọn tóc bướng bỉnh ra phía sau ; bên phải là Geoffrey Lawrence, vị chánh án của tòa án Nuremberg. Đâu hói, cặp kính luôn luôn ở đầu sống mũi, gương mặt to lớn, vẻ dữ dằn nhưng cũng dịu hiền do một nụ cười hài hước đặc biệt kiều hồng mao ! Ông tỏ vẻ cương quyết duy trì sự hướng dẫn cuộc tranh biện. Đó là một chánh án đại danh, có khả năng, vô tư và đầy khôn ngoan.

        — MỸ ; Thầm phán Francis Biddle, một phong lưu mã thượng, có bộ ria Clark Gabble ; vị dự khuyết John Parker, với mớ tóc xám và chiếc cằm bạnh ra, có vẻ một ông chú quá hiền lành !

        — PHÁP : Giáo sư già Donnedieu de Vabres, cập kính đồi mồi với bộ ria rậm như hải cẫu : vị dự khuyết Robert Falco, hội-thẩm tòa Thượng-thẩm, tóc đen nhánh với đường ngồi thẳng băng, bộ ria cũng gần rậm như chủ nhơn Donnedieu, miệng mỉm cười gần như thường xuyên...

        Một vài ký giả "theo nguồn tin thông thạo" đang chờ đợi trong phiên họp khai mạc này một cảnh tượng vô cùng chấn động : từ nhiều tuần lễ nay. Goering khoe khoang là đang sửa soạn một lời khai vang dội, rùm beng ! Trong trí óc của y, sẽ rất đặc sắc theo kiểu Wagner ! Hết thảy mọi đèn chiếu sẽ rọi thẳng vào thân hình cao lớn của y trong lúc y vẫn hiên ngang, vững chắc, sẽ tố cáo kẻ thù trước sự phẫn uất của quần chúng...

        Thế mà tất cả mọi sự đều xảy ra quá mức tầm thường !

        Ngày thứ nhất dành riêng về việc đọc bản cáo trạng dài lê thê... Hai mươi mốt người ngồi trên ghế bị can đã nghiên cứu kỹ tài liệu này, đến nổi bây giờ họ không mấy thiết tha,..

        Goering ngồi bất động trong một góc, cánh tay tựa vào lan can, cằm tì vào bàn tay, là hình ảnh của sự lơ là, cam phận. Cũng như phần nhiều các người khác, y làm ra vẻ để ý nghe.

        Papen đã cầm lấy ổng nghe, thỉnh thoảng quay chiếc mặt hình tròn để theo dõi sự dịch thuật ra tiếng Anh hay tiếng Pháp là hai ngôn ngữ rất sở trường của y.

        Keitel ngồi rất thẳng, hai tay khoanh trước ngực, có một gương mặt huyền bí, khó thể dò xét được.

        Hess thời vẫn lượn lờ trong bàu không khí hư không, huyền ảo. Y đã tâm sự với Goering, trước khi tòa nhóm họp:

        — Rồi ông sẽ thấy là tất cả mọi ảo tưởng này sẽ cùng tan biến ngay một lúc. Từ nay trong vòng một tháng nữa, ông sẽ là tên Quốc-Trưởng nước Đức!

        Một lát sau, y lại chìm đắm trong cuốn sách mượn của thư viện lao-xá. Đó là một tuyển tập những mẫu truyện ở miền Bavière. Tới một đoạn đặc biệt ngộ nghĩnh, y phá ra cười ! Liền sau đó, y đau đớn dữ dội và được phép đưa về xà lim vì bị co rút bắp thịt dạ dầy.

        Đó là bị can thứ hai vắng mặt trong phiên nhóm đầu tiên: Kaltenbrunner thình lình bị xuất huyết não nên cũng không hiện diện trước tòa.

        Đến buổi chiều Ribbentrop lại bỏ cuộc : trong khi người ta đọc lên những sự tàn ác, dã man và trọng tội đối với nhân loại thời y tái xám mặt đi và ngất xỉu. Thiệt không ai ngờ là y lại có một tâm hồn đa cảm và dễ xúc động đến thế !...

        Ngày thứ hai, tòa mời các bị can lần lượt dùng máy vi âm tuyên bố là mình sẽ tự minh chứng rằng có tội hay không có tội. Lẽ dĩ nhiên đó chỉ là một việc làm thuần túy hình thức nhưng các bị can đều làm một cách rất trang trọng.

        Phần nhiều người đều hài lòng dùng công thức thông thường «Không có tội » nhưng các người khác lại diẽn tả một cách tỉ mỉ hơn là cương quyết hơn !... Ví dụ:

        — Schacht: Tôi không hè có tội vè một phương thức nào cả !

        — Jodl : Không có tội. Hết thảy mọi việc tôi đã làm hoặc bó buộc phải làm, tôi sẽ có thể ngẩng đầu lên trả lời trước Thượng-Đế, trước dư luận thế giới và nhất là trước dân tộc của tôi.

        — Fritzsche: Chắc chắn là không có tội về những điều nói trong bản cáo trạng.

        — Hess lại có vẻ ngắn ngủn, cộc lốc hơn : Không!

        Vị chánh án quay về phía các lục-sự :

        — Ông sẽ ghi câu trả lời này như là « Không có tội. »

        Thấy các ông ký giả cười thời ông nối tiếp, giọng khô khan :

        — Ai làm rộn phiên tòa sẽ bị trục xuất ngay khỏi phòng !

        Đến lượt Goering, nặng nề, dáng điệu vô cùng quan trọng :

        — Trước khi trả lời câu tòa hỏi, tôi xin nhấn mạnh...

        Y tin tưởng rõ ràng là giờ đọc bài đại diễn-văn của y đã điểm. Rủi thay, vị chánh án cắt ngang tức khắc và báo cho y biết là hiện lúc này người ta chỉ hỏi y rằng y nhận là có tội hay không ?

        — Goering; Không có tội trong ý nghĩa bản cáo trạng này.

        Về sau, thống-chế to lớn này còn nhiêu cơ hội diễn thuyết dông dài... Khi được chánh án hỏi, y sẽ nói trong chín ngày liền, có thể nói là không ngừng ! Tự thay thế cho các bị can khác, y sẽ trình bày toàn bản văn chánh trị và những biến cố chính yếu, lẽ dĩ nhiên là trong phối cảnh của y, như y đã nhìn thấy và y cũng muốn cho người khác nhìn thấy như vậy : những bước đầu của Hitler và đảng Quốc-Xã, cuộc nổi loạn hụt ở Munich, thời kỳ đấu tranh bất hủ (Kampfzeit) để giành giựt chánh quyền và cuối cùng là sự chiếm đoạt chánh quyền này !...

        Về phần công tố viện sẽ nêu ra thuyết khai mào về tấn thảm kịch của nước Đức. Qua giọng nói bình tĩnh và khách quan của các thông dịch viên, báo hiệu sự gầm thét của tuyết băng ở trên núi ầm-ầm đồ xuống mà tiếng sấm sét cuối cùng nổ bùng vào một ngày tiên tri, thiên-định hồi tháng 1 năm 1935!

        Hitler trở nên Thủ-tướng Đức-quốc !

        Tin sốt dẻo và giật gân này đăng tải trên báo chí dưới tít cỡ lớn chạy suốt 8 cột ở trang nhất đã loan truyền khắp hoàn cầu, mau lẹ như một tia chớp nhoáng !

        Ngày 30-1-1933, hồi 11 giờ 15, Hitler tuyên thệ trên bản Hiến-pháp Weimar của nước Đức Cộng-Hòa do Tổng-thống già nua Hindenburg đang cầm ở tay. Sau Hitler, đến lượt các vị trong tân Nội-các nhắc lại công thức trọng đại !...

        Hindenburg, Tổng-thống Đức-quốc, một ông già 86 tuổi, uy-nghi và khả kính, có linh cảm thấy những hậu quả của việc bổ nhiệm này ư ? Phải chăng ông tin tưởng thực sự là mình đã đi tới đích sau bao nhiêu thử thách lâu dài và khác biệt ? Sự xúc động làm đôi mẳt mờ lệ và giọng nói run rẩy khi ông nói với « những con người mới» :

        — Và bây giờ, xin Quý ông tiến lên sự hỗ trợ của Thượng-Đế.

        Đế-quốc có xưa từ ngàn năm vừa sinh ra... Nhưng Hitler, trong giây phút cảm động này, biết rõ là uy quyền của mình chưa mấy vững chắc. Nghĩa là ở Đức hãy còn nhiêu đảng phái và một Quốc Hội (Reichstag) mà các dân biểu vẫn còn duy trì nhiệm vụ lập pháp của họ. Và chính ở trong Quốc Hội này, đảng viên Quốc-Xã vẫn chưa được đa số. Trong cuộc bầu cử vừa qua (11-1932) họ lại còn mất đi hai triệu phiếu... và số đại diện của họ tử 230 người tụt xuống 196. Goebbels cuồng nộ cực điểm, đã ghi trong nhật ký: «ít nhất là chúng ta phải mau lẹ nắm vững lấy chánh quyền, nếu không thì chúng ta sẽ thấy thất bại chua cay vì muốn chiến thắng... »

        Tinh trạng còn bi đát hơn, trầm trọng hơn nhiều là những cuộc bầu cử sắp tới sẽ được tổ chức trong năm tuần lễ nữa, vào ngày 5-5-1933 ! Liệu Hitler có chiến thắng vẻ vang không hay sẽ thảm bại nặng nề trước ý chí sáng suốt của toàn thể nhân dân ? Liệu y có bó buộc phải từ chức như các người tiền-nhiệm là Brunning, Papen, Schleicher do sự bấp bênh chánh trị đã làm tiều tụy, hao mòn trong thời gian một vài tháng ?

        Không còn hoài nghi gì nữa, số phận của đảng Quốc-Xã sẽ do cuộc bầu cử này tối hậu quyết định!

        Ngày 27-2-1933, tám ngày trước cuộc bầu cử, Tổng-thổng Hindenburg, thực khách danh dự của  Papen, đang ăn tối ở Câu-lạc-bộ Công-hầu. Thình lình nhiều thực khách nhận thấy, qua ô cửa kính, một luồng ánh sáng đỏ rực bốc lên và lan tràn trên các mái nhà của thành phố Bá-Linh. Hindenburg nặng nề rời khỏi ghế bành và lại gần cửa sổ. Mắt ông chăm chú nhìn, đầy vẻ ngờ vực, vòm nhà Quốc Hội đang bị lửa bao phủ. Ông già lặng điếng người đi... Rất có thể là ông già đã lờ mờ đoán ra vụ cháy nay không phải là một sự kiện tầm thường !...

        Các vòi rồng của lính cứu hỏa chỉ phun nước tượng trưng ! Nhưng ỏng già lạc hậu này đã quá xa vời sự thực để có thể bình luận đứng đắn những biểu tượng rực rỡ, sáng ngời của một kỷ nguyên mới tinh khỏi...

        Nhiều biến cố dị kỳ sẽ diễn ra ngay đêm hôm đó. Tuy cuộc vận động bầu cử đã huy động gần hết các nhân viên lớn bé của đang, bó buộc họ phải đi khắp nước để tổ chức nhiều cuộc họp liên miên... nhưng sự tình cờ trớ trêu hay thiên định hài hước đã có ý muốn là ba lãnh tụ Quốc-Xã Hitler, Goering và Goebbels đều cùng một lượt đến Bá-Linh đúng ngày hôm ấy ! Sau khi báo động được vài phút, Hitler và Goering gặp nhau trên bao lơn Quốc Hội, hơi xa đám lửa và khói. Hitler có Rudolf Diels, giám đốc sở Mật-vụ (Gestapo) đi theo. Goering chạy vội đến trước mặt Diels và thét to lên, giọng đầy bi đát :

        — Đó là dấu hiệu cộng-sán nồi loạn !

        Thế là Hitler tỏ vẻ hãi hùng, khủng khiếp. Mặt đỏ gay, sùi bọt mép, y hét lên như một tên bị quỷ ám :

        — Bây giờ thời không còn thương tiếc chi nữa ! Kẻ nào muốn chặn đường chúng ta sẽ bị hạ ngay tức khắc ! Hãy bắt đầu với những công chức của đảng cộng sản — hết thảy cho đến tên cuối cùng “người ta sẽ bắn vào chúng như bắn thỏ, bất kỳ ở đâu, khi trông thấy ! Chúng ta không cần dè dặt cả với bọn Dân Xã !

        Vậy người ta có biết là ai đã đốt Quốc Hội không ? và người ta đã biết đẫy đủ, chắc chắn, nghĩa là trọn vẹn chưa ?

        Mãi 12 năm sau, ở Nuremberg đại diện công tố viện Mỹ là Jackson sẽ vén màn bí mật của trò chơi xảo trá này đã diễn ra trong hậu trường chánh trị...

        Jackson hỏi Goering đang đứng trước vành móng ngựa :

        — Sau vụ cháy Quốc Hội, tỏi tưởng là ông đã tổ chức một cuộc thanh trừng lớn lao, do đấy có rất nhiều vụ bắt bớ ?

        — Goering : Có lẽ ông muốn nói đến vụ bắt giữ những công chức cộng sản ? Nhưng ông đã lầm to khi muốn gài những biện pháp áy vào vụ cháy Quốc Hội Nhưng vụ bắt bớ cũng vẫn sẽ xảy ra mặc dù không có thảm họa này. Vụ cháy chỉ giản dị làm gấp rút các sự kiện chóng xảy ra.

        — Hay nói một cách khác, tối hôm có đám cháy, danh sách những người sẽ bị bắt đã có sẵn sàng rồi. Đúng thế không ?

        — Ít nhất là đúng một phần lớn ! Vậy ông đã thấy rõ là không hề có một liên hệ nào với những vụ bắt bớ.

        — Tuy nhiên, cảnh sát đã tổ chức vụ ruồng bắt đại quy mô ngay sau khi đám cháy xảy ra.

        — Về cá nhơn, tôi ưa thích là các vụ bắt bớ nên chậm lại một vài ngày nữa thì hơn... nhưng Quốc Trưởng đã quyết định là phải thi hành ngay tức khắc !

        (Sự thú nhận quá kỳ cục : phần nhiều các tay lãnh đạo đều phủ nhận đã cho lập các « sổ đen ». Chắc hẳn là Goering đã không có những sự thận trọng tương tự !)

        Đêm 27-2-1935, hồi 21 g 17, chiếc xe cảnh sát đầu tiên đến trước tòa nhà Quốc Hội đang cháy nghi ngút. Trung úy Lateit với một vài cảnh binh và trưởng toán Scranowitz đi vào... Trong một hành lang do ánh lửa rung rinh của những chiếc ghế bốc cháy đang chiếu sáng ngời, họ trông thấy một thứ ma quái hiện hình một người đàn ông khá trẻ, mình trần trụi vả nhễ nhại mồ hôi, tóc bù xù, mắt nhìn láo liên, nhớn nhác. Y vừa chạy lăng xăng giữa những ngọn lửa, vừa mỉm cười với các thiên thần l

        Sự kinh ngạc đầu tiên qua đi, viên trưởng toán chặn người kia lại ở giữa hai chiếc ghế bành và tuyên bố là bắt giữ y... Viên sĩ quan cánh sát luồn tay vào túi quẫn y, lôi ra một con dao và một giấy thông hành ngoại quốc. Một vài phút sau, khi bị giải đến trụ sớ cảnh sát gần nhất, con người kỳ quặc kia được hỏi cung lần đầu tiên. Để bắt đầu, người ta nhận thấy đó là một tên du đãng, công dân Hòa-Lan, tên là Marinus van der Lubbe.

        Sau chiến tranh, viên cò Zirpins thuật lại :

        — «Đó là một thanh niên nhanh nhẹn, hoạt bát. Y nói tiếng Đức rất sõi. Khi chúng tôi định gọi một thông dịch viên Hòa Lan thời y từ chối, có vẻ phật ý và xác nhận : « Tôi nói tiếng Đức cũng sõi như ông !». Tuy không hề động tới rượu và thuốc lá do chúng tôi tặng nhưng y lại ngốn rất nhiều kẹo và cam. Thỉnh thoảng y lại đòi uống cà phê. Y kể lại câu chuyện cho chúng tôi nghe một cách đầy đủ và có mạch lạc. Khi lập biên bản, y chớ hề bỏ qua một câu nào đo chính y đã nêu ra, đến nỗi vụ hỏi cung kéo dài trong 3 giờ liền. Biên bản dài gần 60 trang và chúng tôi đánh máy ra 8 bản nhưng Lubbe nhất định xin ký vào mỗi tờ trong biên bản.»

        Hình như câu chuyện này có khá nhiều tình tiết bỉ mật và khả nghi nên hết thảy biên bản cùng tài liệu đều biến mất, cả bản chánh cũng như bản sao. Tan biến ra mây khỏi ! Chớ hề ai còn tìm thấy biên bản ấy nữa.

        Nhất định là có nhiều biến cố kỳ dị đã diễn ra trong đêm hôm ấy.

        Viên Giám đốc sở Cứu-hỏa Trung ương hỏi cung các người trong Toán VI là toán đầu tiên đã đến nơi hỏa hoạn và ghi lời khai của họ trong một tờ trình. Đây là một đoạn trích lục :

        «Vì trong trụ sở Quốc Hội chỉ do những ngọn lửa bốc cháy soi sáng và một phần lớn các phòng với hành lang đều chìm đắm trong đêm tối nên một người lính cứu hỏa cố ý muốn vặn đèn sáng lên. Khi tìm chỗ bật điện, y vào trong một căn phòng dùng làm nơi chứa đồ kềnh càng và có một câu thang đi xuồng dưới hầm. Y lần mò đi xuống... Đến các bậc thang cuối cùng, tay trái y chạm phải chỗ bấm điện và bật đèn lên. Y trông thấy, cách đấy vài bước, một cửa sổ mở ra khoang trống để thông hơi. Nhiều ô kính đã bị đập bể và gỡ ra. Có nhiều họng súng lục đen ngòm chĩa qua các lỗ thủng đó. Đằng sau các võ khí ấy là nhiều người mặc sắc phục cảnh sát mới tinh. Người lính cứu hỏa chỉ còn kịp thì giờ trấn tĩnh lại : người ta sỗ sàng ra lệnh cho y phải rút lui ngay nếu không muốn bị hạ tại chỗ ! Y vội vàng leo nhanh lên và báo ngay tinh hình khẩn trương cho viên trưởng toán. »

        Lẽ dĩ nhiên là một tờ trình tương tự không thể nào bịt mắt được mọi người và gợi ra nhiều sự hoài nghi cho cố vấn Gempp, tổng giám đốc các sở bài trừ hỏa hoạn ở Đô-thành. Khi đến thanh tra tại chỗ. Gempp nhận xét ngay là một thảm họa lớn lao như vậy không phải là công trình của một người duy nhất: Lubbe phải có nhiều đồng lõa ! Hơn thế nữa, Gempp đã khám phá ra một sự kiện rất ý nghĩa : với tư cách là chủ-tịch Quốc Hội, Goering đã ra lệnh ngày hòm đó không cần phải canh phòng trụ sở Quốc Hội ! Thế mà theo như thường lệ, phải có một toán lính nhật- dạ canh phòng thường xuyên, hết thảy các nhân viên đều phải rút lui trước 8 giờ tối !

        Ngày hôm sau, trong cuộc hội nghị các cơ quan liên hệ, Gempp đã nêu ra các nhận xét đặc biệt bối rối của mình. Y lại còn thêm là việc cứu hỏa bị trở ngại, khó khăn rất nhiều do sự can thiệp của Goering đã chống đối việc báo động ngay cho toàn thể đội lính nón đồng !.

        Vài hôm sau, Gempp bị cách chức. Người ta phiền trách y : « đã dung túng các âm mưu phá hoại của mác-xít và cộng sản, cũng như các biện pháp khó dễ, phiền toái đối với những lính cứu hỏa vì họ đã chứng tỏ một tinh thần quốc gia thực sự vững chắc ! ». Gempp đã trả nợ về thái độ can đảm của mình và y sẽ còn phải trả giá đắt hơn nữa !..

        Nhưng chúng ta hãy trở lại cái đêm bi thảm trong trụ sở Quốc-Hội bốc cháy. Sommerfeldt, tùy viên báo chí của Goering ở bộ Nội-vụ đã tới gặp chủ nhơn ngay tại chỗ. Goering bảo y soạn thảo ngay một thông cáo chánh thức cho báo chí. Thi hành đúng theo chỉ thị, y đọc một bài độ 20 dòng, nói rất khách quan về vụ cháy diễn tiến ra sao, những nỗ lực của lính cứu hỏa và những cuộc điều tra sơ khởi của cảnh sát... Một giờ sau, y đến Bộ để trình bản thảo thời Goering gắt như điên :

        — Ông hoàn toàn điên rồ ! phải không ? Đó chỉ là một tờ trình cánh sát chứ không phải là một thông cáo chánh trị !.. Này ! Độ 50 ký chất nổ... lố bịch, ngớ ngẩn... phải nói 500 ký, hay hơn thế nữa, 5 tấn !.. (Y cầm bút chì đỏ vòng hai con số không to tướng ở mép tờ giấy). Và đồ bỏ ! Tờ giấy lộn của ông không mấy giá trị !.. Chính tôi sẽ viết lại. Hãy gọi ngay cho tôi một thư ký...

        Tờ thông cáo khốn nạn này được viết lại ngay, rất mau lẹ. Goering đọc luôn một hơi :

        Vụ hỏa hoạn sát nhơn này tiếp tục cho tới nay hành vi bỉ ổi nhất của bọn khủng bố bôn-sê-vích ! Nhưng trong trí óc họ, đấy chỉ là bước đầu : nhiều lâu đài khác sắp sửa bốc cháy — các bộ, các bảo tàng viện, các cơ sở chánh yếu và ngay cả đến đời sổng quốc gia ! Vì muốn đương đầu ngay với sự nguy hiểm chết người này nên Bộ trưởng Goering đã tức thời áp dụng những biện pháp thích nghi và cương quyết nhất ! Toàn thể lực lượng cảnh sát đã được báo động kịp thời. Các nhật báo, tạp chí và bích chương cộng sản đều bị cấm chỉ trong 4 tuần lễ ! Các thứ kê trên của đang Dân-Xã bị cấm trong 15 ngày...»

        Đó là mục đích duy nhất của người ta muổn đạt tới ! Một tuần lễ trước cuộc bầu cử tối hậu quyết định, người ta đã trừ khử bằng một nét bút hết thảy mọi phương thức tuyên truyền của những đổi lập chính yếu với Hitler. Chắc chắn đó là một vụ giả tạo, được sắp đặt chu đáo từ trước !

        Goering đọc lại bản thông cáo, ký một chữ G to tướng và bảo Sommerfeldt đem ngay đến Trung-târn Báo-chí. Ở đây các ký giả Đức và ngoại quốc đang sốt ruột chờ đợi đoạn tiếp những biến cố. Sommerfeldt vô cùng ngạc nhiên là không thấy ai ghi chép cả. Một phóng viên Mỹ càu nhàu :

        — Hết chưa ? Những tin tức này, cách đây hai giờ, tôi đã điện về cho ban biên tập biết cả rồi !

        Không còn giữ được bình tĩnh nữa, Sommerfeldt hỏi :

        — Cách đây hai giờ ư ? Nhưng... ai đã có thể thông tin cho ông mau lẹ quá như vậy !

        — Giản dị, đó là ông Berndt !

        Mỗi lúc càng thêm mê ly và rùng rợn : người cổ tên Berndt lại là một cộng sự viên đắc lực của Goebbels, bộ trưởng Thông tin !

        Tại trung tâm cơ sở Mật vụ (Gestapo) có một nhân vật lấy biệt danh là Gisevius. Lẽ dĩ nhiên là sở Mật vụ biết trước hết mọi sự được âm mưu, trừ định... Gisenius ghi trong tập Bút ký :

        « Đối với chúng tôi, yếu tổ chấn động nhất không phải là vụ hỏa hoạn, nhưng chính là lý lịch kẻ đã gây ra vụ này : vậy tác giả thực sự của vụ cháy không phải là Goering nhưng chính là Goebbels ! Chính y là người đầu tiên đã nảy ra ý kiến quỷ khốc thần sầu này ! Y thừa hiều tầm mức quan trọng của việc bịt miệng báo chí phe tả. Y đã có sáng kiến thảo luận lâu dài với Goering về vấn đề này. Y đã nói bóng gió để vén màn bí mật : Hitler sẽ nhận thấy nhu cău cấp bách phải đánh ngay một đòn ác liệt... Có thể là một cuộc mưu sát bị phá vỡ ở phút cuối cùng, hoặc là một vụ hỏa hoạn vô cùng ngoạn mục !... Nhưng Quốc Trưởng tỏ ý muốn đứng ngoài những sự bố trí, sắp xếp để cho được sửng sốt, ngạc nhiên hơn ! .. »

        Goebbels !... Lúc nào cũng Goebbels !... Phải, những biến cố dị kỳ đã xảy ra trong đêm hôm ấy — dị kỳ và đặc biệt ích lợi hiển nhiên !... Và lại rất hợp thời nữa !

        Một vài giờ sau khi khám phá ra vụ cháy, con ngáo ộp cộng sản bôn-sê-vích được đem ra trình bày với Tổng thống Hindenburg. Người ta thuyết phục lão già này rằng những ngọn lửa ở Quốc Hội là dấu báo hiệu cuộc nổi loạn cộng sản quá khích ! Vì hết sức lo sợ là cuộc nội chiến sẽ làm chìm đám nước Đức trong vùng máu lửa chan hòa nên Hindenburg bị mắc bẫy. Với một bàn tay run rẫy, ông đã ký một sắc luật hủy bỏ « tạm thời và ngắn ngủi » những điều khoản căn bản của hiến pháp : các tự do về cá nhơn, tư tưởng và báo chí, các bí mật thư tín, cấm chỉ khám xét và bắt bớ không có ủy nhiệm trạng.

        Đó là bản án tử hình cho nền Cộng Hòa, ngỏ cửa cho sự độc tài Quốc Xã !

        Sắc luật vừa ký chưa ráo mực thời đợt sóng khủng bố đầu tiên của Hitler đã tràn ngập khắp nước Đức. Ngay đêm hôm ấy, hàng ngàn người bị bắt vì danh sách đã sẵn sàng...

        Các lao xã đầy nhóc và những trại tập trung đầu tiên được dựng lên. Các báo chí đổi lập bị cấm ngặt, cuộc nhóm họp của những chánh khách đối lập không được phép, các lãnh tụ cộng sản bị « rút lui khỏi sự lưu thông » !

        Thể là ở trong những tình trạng khẩn trương, dao động ấy, ngày 5-3-1933 dân Đức đi tới các thùng phiếu. Sự thắng lợi vẻ vang của Hitler được bảo đảm trên giấy tờ... nhưng chỉ trên giấy tờ thôi !... Vì mặc dù trò bịp bơm là bọn quỷ Đỏ đang sửa soạn nội chiến... đại đa sổ nhân dân vẫn bình tĩnh và sáng suốt : Hitler chỉ được có 44 o/o tổng số phiếu !

        Đối với Thủ Lãnh áo nâu, đó là một thất bại chua cay, nặng nè ; 44 o/o chưa khá đủ để trao toàn quyền cho y như y hằng mong ước. Hoặc ít nhất là y đã kiếm được phương thức nào khác hơn...

        Ngày 24-5-1955, trong phiên nhóm đầu tiên của tân Quốc Hội, đảng Quốc-Xã trình bày một dư luật trao toàn quyền hành động cho Hitler, nghĩa là quyền cai trị ngoài sự kiểm soát của Lập-pháp và không hề đếm xỉa tới những nguyên tắc căn bản của Hiến pháp. Chỉ còn có điểm khó khăn thiết yếu : đại đa số Quốc- Hội sẽ từ chối không bỏ phiếu về việc trao toàn quyền này !...

        Cũng không ăn nhằm chi : sử dụng một cách trơ trẽn bản sắc luật, Hitler cho bắt giữ ngay một phần các dân biếu đối lập. Còn những người khác, ngoại trừ sự đề kháng quyết liệt của nhóm Xã-hội, đã bị khá uy hiếp nên đành chịu khuất phục ! Phương pháp cũng giản dị và kiến hiệu, nhất là khi người ta đã có đủ can đảm để sử dụng phương pháp ấy.

        Trước Pháp-đình Nuremberg, nhân viên công tố Mỹ Frank Wallis trình bày :

        — « Mười ngày trước Phiên họp khai mạc của tân Quốc Hội, bi can Frick, hồi đó là Bộ trưởng Nội vụ đã tuyên bố đúng nguyên văn : « Những nghĩa vụ khẩn cấp sẽ ngăn trở các dân biểu cộng sản tham dự vào mọi sanh hoạt Quốc Hội. Chúng ta sẽ giáo huấn họ trong các trại tập trung để làm họ trở nên những phần tử hữu ích cho xã hội. Còn những kẻ thoái hoá, không thể giác ngộ được, không thể phục hồi vào cộng đồng quốc gia thời chúng ta sẽ có cách đơn giản làm cho họ hết thành nguy hiểm !...
     
       « Đúng thế ! Trong thời kỳ đó, một số lớn các dân biểu cộng sản và một số nhỏ các dân biểu xã hội đã bị bắt  để tránh sự phẫn uất của nhân dân !» . Ngày 24-3-1933, trong số 647 dân biểu trúng cử hợp lệ người ta chỉ đếm thấy trong phòng họp có 535/ thiếu 112 vị ! Nhờ thủ đoạn ma giáo đã ăn cắp khéo léo một phần quan trọng của phe đối lặp, nhờ sự khủng bố trắng trợn của Quốc-Xã nên Quốc-Hội, với 441 phiếu thuận và 94 phiếu nghịch, đã tán thành việc trao toàn quyền hành động cho Hitler !

        Vụ cháy Quốc-Hội đã đem lại kết quả vô cùng tốt đẹp ! Thế là Hitler trở thành nhà độc tài suốt đời — một độc tài không hề bị cản trở vì thi hài của một nền Cộng hòa vừa bị xử tử hình ! Tuy nhiên, chế độ hãy còn quá măng sữa, quá mới mẻ để có thể khước từ một vài hình thức bề ngoài về tính cách hợp pháp, nhất là đối với ngoại quốc nhiều hơn là với chính nhân dân Đức vì thế giới đang quan sát và theo dõi các biến cố với sự chăm chú đầy thắc mắc, lo âu...

        Vậy cần phải chứng minh là Đức Quốc Xã vẫn tôn trọng pháp luật. Muốn thế, chỉ có một phương tiện duy nhất : xét xử công khai và đúng hình thức những người can tội gây ra hỏa hoạn...

        Rủi thay, trong thời kỳ đó, kỹ thuật của những trò hề tư pháp hãy còn nhiều trục trặc, điều chỉnh chưa đúng tầm mức ! Nhất là người ta đã quên để ý sự diễn xuất của các quan tòa... Điều thiếu sót rất đáng tiếc : phiên tòa ngày 21 -9-1933 suýt nữa đã làm cho các tân chủ-nhơn của chế độ thêm mắc cỡ,
sượng sùng ! Như thế có thể đoán là các thủ lãnh quốc xã chưa hề biết đầy đủ nghề nghiệp của mình...

        Trong phòng xử án, phiên Đại Hình IV, đứng trước các quan tòa áo đỏ là 5 bị can : Van der Lubbe, Torgier với 3 người Bảo-Gia-Lợi Dimitrov, Tanev, Po- pov, nhân viên của điện Cẩm-Linh.

        Thế mà Torgler và 3 người Bảo kia sẽ được tha bổng! Lực lượng cảnh sát của Goering đã làm hết sức mình để lôi họ ra tòa và gài họ vào như là đồng lõa của Lubbe, nhưng tòa lại xác nhận là sự tham dự của họ về tội ác không hề được chửng minh ! Năm 1933, một vài tòa án Đức hãy còn đủ can đảm và sáng suốt để xét xử rất vô tư, theo tâm hồn và lương tri của mình !

        Van der Lubbe thời bị kết án tử hình.

        Con người Hòa Lan khốn nạn này đã ở trong một trạng thái rùng rợn và khủng khiếp ! Chàng thanh niên vạm vỡ trước kia — đã chịu đựng một cuộc hỏi cung cảnh sát dài trong 3 giờ liền, đã tự đọc biên bản về những lời thú tội và đã ký đủ 450 trang đánh máy — nay chỉ còn là một thân tàn ma dại, xác xơ tiều tụy ! Trong suốt cả thời kỳ thẩm vấn và tranh biện, gần 3 tháng y vẫn ngồi thu hình trên ghế dài, hoàn toàn uể oải, lờ đờ, chỉ thỉnh thoảng lằm bẫm một tiếng «Có» hay «Không» rất mơ hồ, xa xăm...

        Charles Reber, bác sĩ chuyên môn về độc chất học lừng danh khắp thế giới đã viết về vấn đề này :

        « Nếu áp dụng cho một người đây đủ khả năng cả về vật chất và tinh thần, hàng ngày một liều thuốc Scopolamine 0,25—0,50 mi-li-gam, người ta sẽ làm cho y thành ngớ ngẩn hoàn toàn, có thể dìm y xuống ngang hàng với con vật!... Óc y như bị tê liệt, lưng y mỗi lúc thêm gù xuống, y cười một cách ngây ngô, đần độn không có lý do...»

        Đúng là hình ảnh của Lubbe, chàng thanh niên Hòa Lan !... Hinh ảnh quá hiển nhiên mà hết thảy mọi người đều đi chung đến một kết luận : vì ở trong tòa nhà Quốc Hội đang bốc cháy, cảnh sát chỉ tình cờ khám phá thấy tên ngu ngốc, khốn kiếp này nên những người khác đã lôi cuốn y vào trong cuộc phiêu lưu mạo hiểm này rồi lại bỏ rơi y, cô đơn và hiu quạnh ở trên sân khấu chánh trị lưu manh, nham nhở!...

        Vậy chỉ còn tìm hiểu những người ấy là ai ?

        Lubbe đã hai làn ngẩng đầu lên trong những cuộc tranh biện và nói ấp úng, ngượng nghịu :

        —  Những người khác... Những người khác...

        Rồi y lại rơi vào sự lầm lì, câm nín. Rõ ràng là con người kiệt quệ, tan vỡ này không tài nào nói hơn được nữa!... Đó chỉ còn là một thể xác không hồn, một người sống trong cái chết và sẽ đem theo sự bí mật xuống mồ!...

        Ngược lại, một bị can khác đã chửng tỏ sự hăng say đáng sợ ! Trước sự vô cùng bất mãn của vị Chánh án, người Bảo Dimitrov, đang là bị can lại biến thành người tố cáo làm cho các nhân chứng bị ê chè, điêu đứng... Dù cả đến các nhơn vật tối quan trọng như Goebbels và Goering !

        Goebbels (giạn dữ) : Tôi có cảm tưởng là Dimitrov đã lạm dụng tòa án này để tuyên truyền cộng sản !

        Dimitrov: Thưa ông Bộ-trưởng, chỉ một câu hỏi thôi : Trong cuộc đi tới quyền hành, những người Quốc Xã có tự vệ không ?

        Goebbels (giận tái mặt) : Lẽ dĩ nhiên là họ phải tự vệ !

        Dimitrov (ngọt ngào, hòa nhã): Vậy ông Bộ trưởng cũng phải công nhận là chúng tôi — những người cộng sản — chúng tôi cũng có quyền tự vệ, đúng thế không ?

        Goebbels, không thể nào tìm được một câu trả đũa, tự nghĩ nên rút lui êm là tốt đẹp hơn!

        Sự đụng độ nầy lửa giữa Dimitrov và Goering lại càng bi đát hơn ! Đối với ngày giờ trọng đại này, Chủ- tịch Quốc Hội kiêm Thủ tướng Đức đã cho may một bộ quân phục mới tinh khôi. Thế là hôm ấy, xuất hiện một cách oai nghiêm, vững chắc trước vành móng ngựa các nhơn chứng, y nói tràng giang đại hải, diễn thuyết đến toát mồ hôi, khoa trương và thao thao bất tuyệt... Sau khi bênh vực thuyết của chánh phủ về vụ cháy do các người bôn-sê-vích gây nên, y hét vang đả kích lý thuyết sát nhơn của chủ nghĩa cộng sản !

        Dimitrov : Kính thưa Thủ tướng có biết chăng là lý-thuyết sát nhơn ấy đang ngư trị trên một phần sáu thế giới, nghĩa là trên Liên Bang Sô-Viết ?

        Goering (nổi sung) : Dù sao tôi cũng có thể nói cho ông rõ là nhân dân Đức biết điều chi. Họ biết là ở đây ông đã có một thái độ không thể nào tha thứ được: ông đã vào nước Đức để đốt Quốc Hội. Về phần tôi thời tôi chỉ coi ông như mọt tên côn đồ, vô loại cần phái treo cổ là tiện lợi nhất!
Chánh-Án: Dimitrov ! Tôi đã nhiều lần nhắc nhở ông là không được phép tuyên truyền cộng sản trong phòng này. Thế mà ông lại bắt đầu... Vậy ông chớ nên lấy làm ngạc nhiên khi nhơn chứng đã có những ngôn ngữ quá trớn... Chính ông đã chọc giận và khiêu khích y. Đây là lần cuối cùng, tôi cấm ông không được tuyên truyền! Ông chỉ nên đặt những câu hỏi khách quan...

        Dimitrov: Tôi rất lấy làm hài lòng về câu trả lời của Thủ-tướng.

        Chánh - Án: Tôi không cần đến sự hài lòng của ông. Tôi rút lời nói của ông...

        Dimitrov : Tôi còn muốn đặt một câu hỏi khách quan...

        Chánh-Ấn: Không ! Vì tôi đã rút lời nói của ông rồi.

        Dimitrov (quay lại phía Goering): Thưa Thủ-tướng, ông có sợ những câu hỏi của tôi không ?

        Goering (nổi sùng): Câm mồm đi, đồ khốn kiếp!

        Dimitrov: Thưa Thủ-tướng, ông có sợ những câu hỏi của tôi không ? Ông có sợ...

        Nhưng các lính gác đã túm lấy và lôi tuột ra ngoài... Cho mãi tới cửa, y vẫn tiễp tục kêu to :

        — Phải chăng ông sợ những câu hỏi của tôi ? Thưa Thủ-tướng... Phải chăng... ông sợ...

        Trong một vài sự kiện do vụ án tiết lộ ra, những việc ý nghĩa nhất đều thuộc lãnh vực kỹ thuật chuyên môn. Ba chuyên viên do tòa ủy nhiệm — 1 sĩ quan cứu hỏa, 1 nhà hóa-học, 1 chuyên viên về kỷ nghệ nóng, — đều đồng thanh tuyên bó là một mình Lubbe không tài nào gây nổi một đám cháy to lớn như vậy, trong một thời gian ngắn ngủi tương tự! Như thế cũng như nói là y phải có bọn đồng lõa.,.

        Hơn thế nữa, với chất nhựa thông luyện thành khuôn độ ba, bốn viên nhỏ — một sản phẩm thông thường do các bà nội trợ thường mua để đốt lò hay gầy bếp — tên Hòa Lan này chỉ có thê gây nên một vài đám cháy nhỏ rất hạn chế ! Thế mà các lính cứu hỏa phái vật lộn với những đám cháy rộng lớn, thiêu hủy hết thay các phòng họp đại-hội-nghị. Theo các nhà hóa học, kẻ hay những kẻ gây ra hỏa hoạn đã sử dụng một chất lỏng có sức cháy bùng, ngẫu phát mãnh liệt !

        Khi chuyên viên vừa khai xong, thình lình xảy ra một biến cố rất thương tâm !., Vander Lubbe đứng bật lên!.. Đột nhiên, một nụ cười yên lặng làm rung chuyển khắp cả người y, từ đầu đến chân. Rồi không hề có sự chuyền tiếp nào, y lại ủ rũ, ngồi gục xuống !.. Các khán giả ở trong phòng đều vô cùng xúc động và dao động ! Họ đưa mắt hỏi nhau : nụ cười câm nín ấy nghĩa là gì ? Điều bí mặt cả tên du đãng đáng thương hại ấy là thế nào ?

        Ở Nuremberg, 12 năm sau, một lân nữa người ta lại thử cổ gắng vén bí mật ... Jackson, sắc bén và dai dẳng, hỏi cung Goering. Cần phải công nhận là viên thống chế to béo, vạm vỡ này đã đóng rất khéo léo vai trò một người lương thiện bị nghi ngờ một cách bất công !

        — Jackson : Ông có còn nhớ một người tên là Karl Ernst ?

        — Goering : Nhớ chứ ! Năm 1933> y là chỉ huy trưởng các vệ-binh nâu ở Bá Linh.

        — Và bá tước Helldorf ?

        — Y cũng giữ chức vụ ấy nhưng mãi về sau này.

        — Và Heines ?

        — Y vẫn là chỉ huy trưởng các vệ binh ở Silésie năm 1933.

        — Chắc ông cũng biết lời khai của Ernst về vụ cháy Quốc Hội chứ ? Có thể là cả ba người do ông vừa nêu rõ chức vụ — chính Ernst, Helldorf và Heines — đã châm lửa đốt cháy, theo những mệnh lệnh và kế hoạch do chính ông và Goebbels đề ra. Họ dùng lân tinh và dầu hôi do ông cung cấp. Có thể là ông đã để các chất dẫn lửa này trong con đường hầm nối liền tư dinh của ông với Quốc Hội. Ông đã biết biết lời khai ấy rồi chứ ?

        — Không ! Tôi chưa hề bao giờ nghe nói đến lời khai của Ernst !

        — Hãy cứ tạm cho là như vậy. Nhưng ông chối cãi là có một đường hầm chứ ?

        — Bên này đường là Quốc Hội, bên kia là tư dinh của Chủ-tịch Quổc Hội. Đúng là giữa hai tòa nhà có một đường hầm để đẩy các xe goòng nhỏ chở than đốt lò sưởi.

        — Ông có biết chăng là hồi bấy giờ, gần như ở đâu người ta cũng tố cáo ông là kẻ gây ra vụ hỏa hoạn không ?

        — Tôi rất thản nhiên về những tiếng xì xầm ấy với lý do giản dị là chúng không hề dựa trên một căn bán nào vững chắc. Vả lại, tôi tự hỏi tại sao tôi lại phải châm lửa đốt Quốc-Hội ? Lẽ dĩ nhiên là phương diện mỹ thuật sự thiêu hủy phòng họp Đại-hội-nghị không làm tôi buồn rầu chút nào: đó là một căn phòng rất xấu xí và đã từ lâuỷ tôi hy vọng thay thế bằng một cái chi xinh đẹp hơn, xứng đáng hơn nhiều !... Ngược lại, vì tạm thời cần phải có chỗ chứa Quốc-Hội nên bó buộc tôi phái cho các dân biểu mượn Kịch-trường mùa Hè và điểm đó mới làm cho tôi rất buồn rầu, phiền não !

        — Đã có bao giờ khoe khoang — mặc dù vì hóm hĩnh hay ngộ nghĩnh — là chính ông đã đốt cháy Quốc-Hội không ?

        — Tôi không hiểu ý ông muốn nói điều chi ? Đó là một lời bông lơn, riễu cợt ! Xin ông nhớ cho là không bao giờ tôi lại khoe khoang mình là tác giả vụ cháy. Nhưng đúng sự thực tôi đã nói là tôi sắp sửa thi đua với Hoàng-đế Néron ! Tôi nói là có thể người ta sẽ thuật lại rằng tôi đứng trước tòa nhà bốc cháy nghi ngút, mặc áo thụng dài màu đỏ thắm, tay ôm một thất huyền-cầm, vừa đàn vừa hát theo tiếng nổ lách tách của những ngọn lửa rực rỡ, huy hoàng !..

        Người ta cười ở trong phòng ! Goering có vẻ hài lòng... nhưng viên công tố Mỹ vẫn thản nhiên và tiếp nói có mạch lạc :

        — Vậy nếu theo chỗ tôi hiểu thời chớ hề bao giờ ông tuyên bố là đốt cháy Quốc-Hội ?

        — Chắc chắn là không ! Tôi chỉ nhớ là trong một cuổn sách của Rauschning, y xác nhận là đã nói chuyện với tôi về vụ đó.

        Rauschning hồi đó là chủ-tịch Thượng-viện ở Dantzig (Ba-Lan), đã phải lưu vong ra ngoại quốc để né tránh sự báo thù của bọn Quốc Xã. Có thể là vì muốn tranh thủ thắng lợi nên Goering đã ám chỉ tới một đoạn rất có ý nghĩa trong tác phẩm của Rauschning nhan đề : «Đàm thoại vớ Hitler » ấn hành trong khi lưu vong sau khi Dantzig bị sáp nhập vào Đức.

        Đoạn ấy như sau :

        « Sau vụ cháy Quốc Hội được ít lâu, Hitler yêu cầu tôi trình bày rõ tình hình ở Dantzig. Tại dinh Quốc-Trưởng, trong khi chờ tới lượt được yết kiến, tôi có dịp nói chuyện với một vài đại chức sắc của chế độ cũng đang chờ đợi. Himmler, Frick và hai ba Quận-Trưởng đang bu quanh Goering : nhân vật này có vẻ theo đúng nghi thức lắm ! Rõ ràng là rất kiêu hãnh và tự đắc, y cho chúng tôi biết các chi tiết vè vụ bốc cháy Quốc Hội : «Những thanh niên bé nhỏ của y» đã lọt vào Quốc Hội do ngả đường hầm. Vì chỉ có được một vài phút để bổ trí và suýt nữa bị lộ tung tích nên họ chỉ có thể làm được «một công việc cẫu thả, tắc trách», đáng lẽ họ phải thiêu rụi «hết cả căn nhà nhớp nhứa » ! ... Để kết luận, Goering tuyên bố :

        — «Tôi không hề có lương tâm riêng biệt ! ... Lương tâm của tôi tên là... Adolf Hitler ! ... »

        Goering, hiện giờ trước tòa án Quốc tế Nuremberg, lại nói một giọng hoàn toàn khác biệt :

        — Tôi chi gặp Rauschning có hai lần và lại rất ngắn ngủi. Vậy nếu thực sự tôi là tác giả vụ cháy thời có thể là tôi chỉ nói với những người thân tín nhất. Không vì lý do gì tôi lại tự nhiên tiết lộ một bí mật tương tự với một người mà thực sự tôi không quen biết, một người mà ngày hôm nay giá gặp ngoài đường phổ, tôi cũng không thể nào nhận ra được ! Sự « tâm tình » này chỉ là giả tạo, một chuyện vô cùng bịa đặt !

        — Ông có nhớ năm 1942, một bữa tiệc ngày sanh nhựt của Hitler, ở Câu lạc bộ Sĩ quan trong Tổng hành dinh Quốc Trưởng tại Đông Phổ không ?

        — Tuyệt đối không nhớ.

        — Đúng thế ư ? Vậy để nhắc lại cho ông nhớ, tôi sẽ đọc lời khai của tướng Halder, người thực khách hôm ấy, như sau :

        «Hôm đó, trong một cuộc đàm thoại nhát gừng, không mạch lạc, chúng tôi đề cập tới vụ cháy Quốc Hội và giá trị mỹ thuật của tòa nhà lặp pháp này. Tôi vô cùng sửng sốt khi nghe thấy Goering kêu to : « Người duy nhát trong chúng ta thực sự biết rõ ràng vụ này, chính là tôi ! ... Dù sao chăng nữa, chính tôi đã đốt cháy Quốc Hội I ...». Và y vỗ đùi thích thú ! Tiếp theo sự hăng say quá trớn này là sự yên lặng kinh hoàng của cử tọa. Rõ ràng là chính Hitler củng vô cùng khó chịu... Chỉ mãi vài phút sau, cuộc chuyện trò mới tiếp nỗi. »

        — Chớ hề bao giờ lại có một cuộc đàm thoại tương tự ! ... Tôi xin đối chất với Haldei. Tôi không hiểu y lấy nguồn tin ở đâu về câu chuyện dựng đứng như vậy ? Có thể là vì trí nhớ kém cỏi của y đã chơi khăm y — trí nhớ kém cỏi ấy, y đã thường chứng minh trong lãnh vực binh bị...

        Jackson nhún vai !... Bị nao núng trước những lời phủ nhận cương quyết ấy, ông đành thông qua vấn đề...

        Sau này chúng tôi đã hỏi Robert Kempner là phụ tá của Jackson :

        — Jackson tại sao lại thông qua mau lẹ như vậy ?

        — Trời ơi ! Goering còn phải trả lời rất nhiều về những vụ ám sát và các trọng tội khác nên chúng tôi có thể bỏ qua vụ cháy khốn kiếp này !

        Quan niệm khá kỳ dị, quái đản : dù sao «vụ cháy khốn kiếp» này cũng hủy diệt luôn trái tim của một nền dân chủ, một tòa nhà có khắc trên mặt tiền dòng chữ : «Của Nhân Dân Đức» ! ...

        Chắc chắn đây không phải là một chuyên nhỏ nhặt, phù phiếm !

        Kempner, trước khi xét xử, trong lúc dự thầm, đã nhiều lần hỏi cung Goering về một vài khía cạnh của vụ cháy :

        — Làm thế nào chỉ một giờ sau vụ cháy, ông đã có thể xác nhận với tùy viên báo chí rằng thủ phạm chính là cộng sản ?

        — Khi tôi đến Quốc Hội thời Quốc Trưởng và các nhân viên cận thần đã ở đấy rồi. Về phần tôi  thời tôi chưa có chủ định rõ rệt lắm nhưng Hitler đã minh bạch tố cáo những người cộng sán...

        — Khoan đã ! ... Chúng ta hãy quan niệm vấn đề trong phối cảnh, tình trạng hiện tại ngày nay, nghĩa là ở xa xôi, bình thản, bên ngoài sự cảm xúc của cái đêm sôi động ấy ! Vậy ông có nghĩ là trước khi mở cuộc điều tra mà đã gán ghép cho cộng sản là thủ phạm vụ cháy thời có vẻ quá sớm chăng ?

        — Có thể lắm ! Tuy nhiên Quốc Trưởng đã tỏ ý muốn là diễn tiến phải như vậy. Bây giờ nếu tôi nghĩ đến một giả thuyết khác...

        — Xin ông cứ tiếp tục, chứ đừng ngưng lại... Nếu ông nghĩ đến một giả thuyết khác...

        —  Nếu cần phải loại trừ sự phạm tội của cộng sản, tôi chỉ thấy có một giải thích...

        — Ví dụ như sẽ làm cho Ernst, chỉ huy trưởng các Vệ binh Nâu ở Bá-Linh dính líu vào đấy, phải không ?

        — Đúng thế ! ... Nếu không phải là cộng sản thời tôi chỉ còn thấy có Ernst ! Chắc chắn y là một người rất có thể làm được bất cứ việc chi.

        — Theo ý ông thời ai có thể có quyền lợi để châm ngòi lửa vào bó đuốc tượng trưng ấy ?

        — Tôi chưa phân biệt rõ quyền lợi của Ernst trong vụ này. Hay ít nhất... chúng ta hãy giả thử là y suy luận như sau : «Chúng ta hãy đốt Quốc Hội và quy tội cho bọn cộng sản». Trong giả thuyết này, tôi chỉ thấy được một giải thích : rất có thể là các Vệ binh Nâu sẽ hy vọng nắm giữ được một vai trò quan trọng hơn nữa trong chánh phủ !

        Sự kiện khá ngộ nghĩnh : điều giải thích trên hoàn toàn ăn khớp với lời khai của một nhơn chứng khác, Hans Gisevius, cựu nhân viên sở Mật Vụ (Ges- tapo) :

        «Goebbels đã tiếp xúc với Ernst. Sau khi bày tỏ dự định với Ernst, y lại còn đề ra những khuyến cáo để thi hành cho có kết quả thực tiễn. Người ta thỏa thuận là sẽ đùng một chất lỏng mà tôi quên mất tên nhưng hết thảy các chuyên viên hỏa công đều biết rõ. Người ta dùng máy phun chất ấy ở khắp nơi và trong một thời gian ngắn, tự nó sẽ bốc cháy bùng !

        «Người ta xâm nhập Quốc Hội bằng đường hầm nối liền trụ sở với dinh chủ tịch, nghĩa là nhà của Goering. Đã thành lập một toán com-măng-đô với mười Vệ binh rất đáng tin cẩn. Chỉ mãi về sau người ta mới tiết lộ cho Goering sự bí mật này... Y cũng tinh nguyện tham dự và đóng góp vào phần việc người ta mong đợi y : nhất là lợi dụng sự xáo trộn đầu tiên để tung lực lượng cảnh sát theo dõi một dấu vết giả tạo, nghĩa là âm mưu phá hoại của cộng sản.

        Jackson : Hiện tình của mười Vệ bỉnh đã thực sự đốt cháy Quốc Hội bây giờ ra sao ?

        Givesius : Theo nguồn tin của chúng tôi thời họ chết hết rồi. Tất cả không còn sót ai ! Phần nhiều đều bị thanh toán trong «Đêm những lưỡi dao dài» bất hủ, 30-6-1933, với lý do tham dự vào cuộc âm mưu khởi loạn của các Vệ binh... Duy nhất còn một người là Gewehr được chuyển sang ngành Cảnh sát. Chúng tôi vẫn không ngớt theo dõi y cho tới một ngày kia, y gục ngã trên mặt trận miền Đông !

        Bây giờ người ta mới biết rõ, không những chỉ có mười Vệ binh nói trên mới lấy sinh mạng của mình để trả giá hiểu biết một bí mật ghê gớm, kinh khủng ! Hết thảy những ai được ký thác sự bí mật này, nhất là những người dại dột đã mở cuộc điều tra khách quan đều bị loại trừ tàn nhẫn, không chút xót thương !

        Cố vấn Gempp, giám đốc Sở bài trừ hỏa hoạn đô thành bị bóp cổ chết, sau khi được nghỉ việc ít lâu,

        Người ta xì xào là một dân biểu bảo thủ, sau khi thảo một tờ trình mật về các trường hợp của vụ cháy, được khám phá thấy chết gục trên bàn giấy, một viên đạn xuyên thủng thái dương.

        Hanussen, nhà tiên tri «lừng danh» bị ám sát trong một khu rừng ở ngoại ô thành Bá-Linh : y đã dại dột loan báo, hai hôm trước khi đã xảy ra vụ cháy, là y đã trông thấy "một tòa nhà rộng lớn ngùn ngụt bốc lửa"...

        Kỹ sư Bell — thông-tín viên của Hanussen, đã từng cung cấp những câu chuyện tâm tình nghe lỏm được trong giới thân cận trực tiếp của Hitler — cho rằng tốt hơn hết là phải trốn sang Áo. Trước khi rời khỏi lãnh thổ Đức, y ngưng lại ở Munich để trao cho người bạn thân là ký giả Gerlich một vài tài liệu bí mật... Các tài liệu này giá trị hàng tấn cốt mìn ! Đúng sự thực, đó là :

        — Những chi tiết tỉ mỉ tiết lộ vụ cháy Quốc Hội ;

        — Bản sao một thỏa ước giữa đảng Quốc Xã và ông Deterding, nhà đại tư bản Anh của hãng dầu Royal Dutch, về việc đài thọ phí khoản cho các Vệ binh nâu để trao đổi lấy một chế độ ưu đãi do đảng Quốc Xã, sau khi lên cầm quyền sẽ dành những quyền lợi về dầu hỏa ở Đức cho Deterding !

        — Một danh sách các nhơn chứng có thể xác định là chính Hitler đã ám sát một trong những người cháu gái của y ;

        — Chương trình kế hoạch của một chiến địch nhằm sàm báng và bôi nhọ Giáo Hội Công Giáo ;

        — Một kế hoạch của Roehm, tham mưu trưởng các Vệ binh nâu về việc thanh toán Hitler sau khi chiếm đoạt quyền hành.

        Cũng như một vài thứ châu báu độc, các tài liệu này cũng mang lại tai họa cho những người có trong tay. Dù kỹ sư Bell đã khôn khéo lẫn trốn sang Áo nhưng Uhl, chỉ huy trưởng một toán Vệ binh đã khám phá ra nơi ẩn náu của y và hạ y bằng 6 phát súng lục !

        Công trạng này cũng làm cho Uhl đến lượt mình bị ám sát ngay trong cơ hội thuận lợi đầu tiên.

        Nhân dịp này, « Đêm những lưỡi dao dài » cũng đồng thời cho phép làm biến mất tiêu ký giả Gerliclu

        Eugen Anton Bolz, cựu chủ tịch xứ Wurtemberg, người đã nghiên cứu hồ sơ «có chất nổ» này, đã bị hành quyết trong cuộc thanh trừng đẫm máu sau cuộc mưu sát Hitler ngày 20-7-1944.

        Đại úy Rohrbein, khi bị tù, khoe khoang là minh đã dự vào toán com-măng-đô đốt Quốc Hội liền bị bắn ngay tức khắc.

        Ernst, chỉ-huy-trưởng các Vệ binh nâu ở Bá-Linh người dẫn các thủ phạm vụ hỏa hoạn vào đường hầm, đã phạm một lỗi lầm, vụng dại không thể nào tha thứ được là gởi lên thượng cấp một tờ trình bắt đầu bằng câu : «Đây là bài tường thuật chính xác nhất về vụ đốt cháy Quốc Hội do tôi đã hân hạnh được tham dự». Không ai lại ngu ngốc đến như thế : một đồ tể lành nghe sẽ lo liệu đối phó với tên bép xép đáng buồn này !

        Vệ binh Rall là một đồng lõa khác, người bị bắt vi tái phạm, lại còn ngu ngốc hơn nữa : y đến tòa sơ thẩm nơi ở của y để xin ghi lời khai thú tội ngẫu phát. Vì những nỗi thắc mắc, lo âu quá chậm hay vì nhu cầu muốn tỏ ra mình có đôi chút giá trị ư ? Dù sao chăng nữa, tòa án chỉ biết làm tròn nhiệm vụ mình : biên bản các lời khai của Rall được gởi lên Tối-Cao Pháp-Viện ở Leipziz; nhưng sở Mật vụ vẫn theo dõi, dòm ngó... Do Reineking, lục sự tòa án, trước kia cũng là Vệ binh nâu, báo động nên Mật vụ bèn chặn lại biên bản nguy hại này và huy động ngay các chuyên viên thanh toán ! Ba tên sát nhơn lành nghề, trong sở có Reineking, đang đêm đột nhập vào phòng của Rall, bắt cóc y và đem ra một cánh đồng ở gần thủ đô Bá-Linh. Không cần phí một viên đạn : người ta siết cổ y một cách nhã nhặn, lịch sự ! để nạn nhơn ở trong một bụi rậm, bọn sát nhân đi đào hố... nhưng sau khi đào xong, họ trở lại thời nạn nhơn đã biến mất !... Rall hồi tỉnh, mặc áo sơ-mi, chân không, y chạy ra phía đường cái một cách tuyệt vọng.. Người ta đuổi bắt được y, lại siết cổ nữa — lần này thời siết ra trò ! — và chôn y...

        Muốn hoàn tất nhiêm vụ của mình, sở Mật vụ lại gởi Reineking vào trại tập trung Dachau và y sẽ thấy ở đây một cái chết không mấy hiển hách, huy hoàng, vinh quang, rực rỡ !

        Bây giờ thời tiếng nói cuối cùng đã tan biến thành sự yên lặng hoàn toàn và những người chịu trách nhiệm thực sự có thể thở phào khoan khoái. Vết máu loang lỗ của vụ cháy để lại ở đẳng sau sẽ kết thúc trong cõi hư-vô...

        Tuy nhiên... ở Nuremberg, Goering sẽ lại còn trông thấy một lần nữa những ánh lửa dị thường, chặp chờn, ma quái do y tưởng quên lãng đã lâu rồi. Có nghĩa là Tòa chờ đợi lời khai của một ma quỷ mới hiện hình...

        Nguồn tin của nhơn chứng Gisevius không được chính xác : vệ binh Gewehr, một trong số các thủ phạm vụ cháy, vẫn chưa chết ở Nga. Y đã sống sót sau cuộc tham bại và tan rã của chế độ, trôi dạt vào vùng Mỹ chiếm đóng, trong một trại tù binh. Chính các luật sư biện hộ cho Goering đã khám phá ra Gewehr. Nếu Goering đã nói thực khi xác định là y rất xa lạ với vụ cháy thời cựu vệ binh Gewehr đã khai chắc chắn trước tòa ; «Sự tố cáo này không tài nào đứng vững được. Thực sự tôi đã tham dự vào toán 10 người đêm hôm đó, đi vào đường hầm, nhưng chúng tôi không hề nhận được lệnh đốt cháy Quốc Hội !»

        Thế là chỉ một lời nói của y làm sụp đồ tan tành giả-thuyết là vụ cháy đã do các người quốc-xã gây ra để lấy cớ đánh một đòn quyết liệt. Thắng lợi vẻ vang đối với Goering !

        Sự kiện khá ngộ nghĩnh : chính đương sự lại không mấy thích thú ! Khi một trong số các luật sư đến báo tin mừng cho y biết thời Goering lại tỏ vẻ không bằng lòng, bối rối, gần như sợ sệt và nói :

        — Trong vụ này, cần phải xử trí hết sức thận trọng! Các loại nhơn chứng vào giờ cuối cùng đôi khi dành cho ta nhiêu sự ngạc nhiên! (Y ngưng lại như để tìm kiếm thêm một lý lẽ): Trước tiên, chúng ta hãy tưởng tượng là vụ cháy đã thực sự do các vệ binh nâu gây ra. Như thế không có nghĩa là bó buộc tôi phải biết điều ấy, có đúng thế không ? Và sau rồi, ai có thể bao đảm cho chúng ta là con người kia, hiện đang là tù binh, lại không tìm cách mua chuộc sự tự do của y với giá một lời khai sẽ rất nặng nề, hiên nhiên cho tôi? Không!... Ông hãy cứ tin tôi đi ! Tốt hơn hết là nên từ khước nghe lời khai này. Sẽ nguy hiểm, rất nguy hiểm... Rõ ràng ông tưởng là đã làm một việc tốt đẹp nhưng... thôi chúng ta không nói đến nữa !... Ông bằng lòng chứ ?

        Thế là các người biện hộ sẽ không nại vệ binh Gewehr ra làm chứng trước tòa. Và cái đem bí mật nhất trong lịch sử Đức Quốc Xã sẽ giữ nguyên mãi một ánh sáng bập bùng, lờ mờ, khá nghi!...

        Franck Wallis, đại diện công tố viện Mỹ trình bày:

        — Sau khi đã tin tưởng chắc chắn vào sự kiểm soát chánh trị trong nước, bọn âm mưu Quốc Xã bắt đầu củng cố uy quyền của họ. Trên con đường ấy, bước đầu tiên là hệ thống hóa sự tàn sát, vô cùng tàn nhẫn các đối phương. Để thanh toán họ, người ta dùng hai phương pháp: ám sát thuần túy đơn giản và trại tập trung. Các trại tập trung đầu tiên xuất hiện ngay từ năm 1933. Cơ cấu này phổ biến rất mau lẹ và lan tràn ra khắp nước như vết dầu loang !...»

        Theo sau triều đại Hitler, trong những tháng quyết định, một bầu không khí lo lắng âm thầm đang ngự trị toàn thể nước Đức. Các tân chủ-nhơn của chế độ bèn khởi sự hành động bằng «Sự xáo trộn cần thiết» hay« sự giác ngộ ». Đó là những danh từ không mấy yên tâm để chỉ những biến cố càng ít yên tâm hơn nữa ! Các sự kiện thường xảy ra lúc thì ở ngoài phố, lúc thì ở những nơi được ngụy trang rất tinh vi, cẩn thận đối với những cặp mắt tò mò. Mười hai năm sau ở Nuremberg, công tố viên đọc tờ khai của viên lãnh sự Raymond Geist.

        Hồi đó Geist là Bí thơ tòa Đại sứ Mỹ ở Bá Linh. Người ta đặc biệt chú ý đoạn sau đây :

        «Các trại tập trung, thành lập ngay từ năm 1933, đặt dưới quyền sở Mật Vụ. Sau vụ bầu cử ngày 5-3- 1933» sự phẫn uất của nhân dàn bộc phát mạnh mẽ, dưới hình thức những khiêu khích đại qui mô đối với các người Cộng sản, người Do Thái và tất cả mọi thứ người khác. Nhiều toán Vệ binh lảng vảng khắp các đường phố, đánh đập hành khách, đập bề cửa kính để cướp phá hàng hóa và tiến tới cả những vụ giết người » ... Còn đối với những người Đức bị Mật Vụ bắt «để bảo đảm an ninh cho họ» thời người ta áp dụng với họ nhiêu phương pháp tàn nhẫn và uy hiếp quá dáng ! Các nạn nhơn lên tới con số hàng trăm ngàn người. »

        Người ta có thể phán đối là lời nhân chửng này — của một người Mỹ viết 12 năm sau những dữ kiện kể trên — rất có thể thiếu vô tư và kém trung thực!... Nhưng bây giờ ta hãy nghe lời nói của Goering khi được luật sư Otto Stahmer, một người biện hộ chánh yếu của y hỏi tới :

        — Goering : Lẽ dĩ nhiên là thuở ban đầu thường có những sự quá trớn ! Chắc chắn là có những cú đấm đá hay dùi cui... nhưng nếu người ta để tâm đến ý nghĩa bao la của sự thay đổi chế độ, thời phải thẳng thắn chấp nhận là cuộc cách mạng này — cuộc giải phóng nước Đức — đã đổ máu ít nhất và có kỷ luật, trật tự nhất trong hết tháy những cuộc cách mạng 1...

        — Stahmer : Ông có kiểm soát các sự chi xảy ra trong lao xá không ?

        — Tôi đã ra chỉ thị triệt để cấm ngặt mọi sự bạo hành đối với các tù nhơn. Về những vụ còn lại. tôi vẫn chấp nhận là có một vài điều quá trớn...

        — Một khi đã biết rõ những lạm dụng rồi thời phán ứng của ông ra sao ? Ông có can thiệp để chấm dứt ngay khỏng ?

        — Tôi chỉ đích thân phụ trách các trại tập trung cho đến mùa thu 1934. Bây giờ nếu ông cho phép thời tôi có thể tóm tắt lại vụ Thaelmann : có lẽ là trường hợp điển hình và đặc biệt nhất vì y là lãnh tụ đảng Cộng Sản. Tôi không nhớ rõ ai đã nói cho tôi biết là y bị đánh đập. Tôi bèn cho dẫn ngay y, không cần phải báo cho cơ quan liên hệ biết, để tôi đích thân hỏi cung y. Y khai thực sự là người ta đã đánh đập y nhất là trong cuộc thẩm vấn đầu tiên... Tôi bảo y :
     
        — Bạn Thaelmer thân mến ! Nếu chính bạn là người cầm quyền thì các người của phe bạn không những chỉ đánh đập tôi mà thôi, nhưng có thể là họ sẽ chặt đầu tôi ngay tức khắc !

        Y công nhận điều đó. Tôi tiếp tục bảo y là từ nay về sau, nếu có điều chi khiếu nại thì cứ trực tiếp nói chuyện với tôi, không những chỉ liên hệ đến y thôi, nhưng nếu sự bạo hành phạm cả đến các bạn đồng tù nữa ! Lẽ dĩ nhiên là không thể nào tôi có tai mắt ở khắp mọi nơi cùng một lúc, nhưng tôi không muốn, với bất cứ giá nào, một người lại có thể bị ngược đãi, hành hạ một cách vô lý, dã man, tàn bạo ! Goering rất lấy làm thích thú được kể lại giai thoại này. Phải chăng y đã hành động như một kẻ chiến thắng vô cùng đại lượng ? Rủi thay ! Thái độ cao quý đó lại mâu thuẫn dị thường với bài đại diễn văn của y ngày 3-3-1933 : Harcourt Barington, đại viện công tố Anh bèn nhắc lại một vài đoạn, nhất là đoạn này :

        “Các biện pháp của tôi thoát ly hẳn những nguy hại về sự thận trọng, dè dặt thuộc pháp lý ! Với nhiệm vụ hiện tại của tôi thời tôi không biết dùng nền Tư- pháp làm gì ? Tôi chỉ biết có hủy hoại, tàn sát, diệt trừ tận gốc ! Có thế là hết”

        Lẽ dĩ nhiên là con người đáng sợ Jackson cũng hỏi Goering về việc thiết lập các trại tập trung :

        — Nếu tôi không hiểu lầm thời phái chăng ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên, ông đã cho thành lặp các trại tập trung để giam giữ những đối phương ngoan cố không biết giác ngộ ư ?

        — Các sự việc không diễn tiến hẳn là như vậy. Cứ nghe ông nói thời dường như chúng tôi đã nhả thầm : "Đây là một số người đối lập hay một số người cần phải bảo vệ khỏi sự công phẫn của quân chúng nhân dân ; vậy chúng ta hãy gởi họ vào trại tập trung ! Sự thực thời việc thành lập các trại tập trung gần như là sự tự nhiên phải xảy ra, như là hậu qua không tài nào tránh khỏi về đợt tấn công chớp nhoáng của chúng tôi đối với những công chức và đảng viên cộng sản. Có thể nói là ngày này qua ngày khác, chúng tôi đã có nhiều ngàn người trong tay — những người cần phái giam giữ nhưng không phải ở trong các lao xá ! Do đấy là nhu cầu khẩn thiết phải lập ra một trại tập trung..ơ rồi hai... hay ba...

        — Vậy theo ý ông thời các trại tập trung là một cơ cấu cấp bách và thiết yếu chăng ?

        — Đúng thế!... Hay ít nhất là từ thuở ban đầu ! Sau này, tình trạng cần phải thay đổi. Khi người ta đã bắt đầu giam giữ không phải vì lý do chánh trị thời nhân danh Thủ tướng Đức quốc, tôi đã ký sắc lệnh...

        — Xin ông vui lòng dẹp điều ấy lại ! Chớ nên ra ngoài đề một cách vô ích! Để tranh thủ thời gian, xin ông cứ giản dị trả lời những câu hỏi của tôi. Chúng ta hãy trở lại những ngày đầu của chế độ : Ông đã triệt để cấm ngặt mọi sự kiểm soát của Tư-Pháp đối với những vụ giam cầm Ông chủ trương làm cho các Tòa án hợp lệ không thể nào săn sóc đến các vụ đó ! Phải chăng có đúng như thế không ?

        — Tôi xin phép tòa để trình bày lời khai về điểm này...

        — Jackson : (luôn luôn với giọng đanh thép). Những lời khai là công việc của người biện hộ cho ông, Chúng ta chớ nên dìm cá cho nó chết đuối ! Các trại tập trung...

        Nhưng chánh-án Lawrence đã kịp thời can thiệp:

        — Tòa cho là nhơn chứng (Đúng sự thực, Goering đã khai trước vành móng ngựa các nhơn chứng và có tuyên thệ) cần phải có quyền được khai tất cả điều gì có về cần thiết để trả lời những câu hỏi của công- tố-viện.

        Jackson đành chịu khuất phục với vẻ miễn cưỡng rõ rệt.

        Goering mỉm cười nói tiếp :

        — Tôi chỉ muốn trình bày giản dị là chúng tôi đã ra một nghị định: tất cả những ai bị đưa vào trại tập trung, nội trong 24 giờ sau, đều phải nhận được bản tống đạt về một hay những lý do liên hệ tới sự giam giữ và được phép mướn luật-sư.

        Nhưng nghị định này lại hình như trái ngược hẳn với câu nói của Goering đã nên ở trên:" Những biện pháp của tôi thoát ly hẳn sự nguy hại do những thận trọng dè dặt về pháp-lý! Vậy phải kết luận thế nào ? Phải chăng các trại tập trung đã thực sự — hay ít nhất là buổi đầu của triều đại quốc xã — là một cơ cấu tương đối có thể chấp nhận được !...

        Diels, nhà trinh thám, cựu chỉ huy trưởng sở Mật Vụ Đức, đã khai trước Tòa án Quốc tế Nuremberg, giới hạn vào năm 1933 là năm đầu tiên của chế độ độc tài Quốc-Xã:

        — Các trại tập trung không hề được thiết lập do sự thi hành một mệnh lệnh hay một chỉ thị nào cả. Nói cho đúng ra, cũng không hề có sự thành lập chánh thức : một ngày đẹp trời kia, các trại mọc ra như nấm !... Một vài cấp chỉ huy Vệ binh nâu tự tổ chức các trại của họ , mỗi người theo đuổi quyền lợi riêng tư của mình ! Vì họ không muốn trao các tù nhơn cho sở Cảnh sát hay hơn nữa, vì các lao xá không còn đủ chỗ chứa... Vả lại, hiện nay đã là triều đại của hình phạt bằng roi vọt trên khắp cả nước !

        Câu nói cuối cùng này tóm tắt rõ hết tình hình ! Gần như ở khắp mọi nơi, các toán vệ binh thiết lập theo sáng kiến của họ những phòng tra tấn bí mặt do các tay anh hùng rơm áo nâu có thể vui vẻ hành động, đánh đập túi bụi những người không có chi bảo vệ cả !... Tin tức về các dữ kiện này vượt qua biên giới Đức và gây nên ở khắp hoàn cầu một làn sóng công phẫn tột độ ! Nhưng Hitler hãy còn chú trọng đến dư luận ở ngoại quốc và thử cố gắng xóa nhòa những cảm giác ghê rợn, đáng buồn này ! Trong trí óc của y, thiệt là đơn giản : chỉ việc sát nhập các trại tập trung và những sào huyệt bí mật vào trong guồng máy cai trị ở địa phương của xử sở để có thể hợp thức hóa dễ dàng những cơ cấu này.

        Rủi thay ! Các Vệ binh nâu lại không nghe lọt tai luận điệu xây dựng kể trên. Họ không hề có ý muốn tự để mình bị chèn ép, kìm hãm. Thế là sự tranh chấp về chánh trị biến chuyền mau lẹ thành sự bất tuân thượng lệnh và cuộc biểu dương sức mạnh hùng hậu... Diels khai trước tòa án Nuremberg:

        — Với tư cách là Chỉ-huy-trưởng sở Mật Vụ, tôi phải can thiệp vào hết thảy mọi sự chống đối trong nội bộ : nhất là trường hợp các Vệ binh từ chối không chịu phục tòng các chỉ thị của thượng cấp. Đó không phải là một công việc dễ dàng !... Hãy nêu lên một ví dụ điển hình :

        "Chúng tôi nghe nói có một căn phòng tra tấn ở trên lầu tư một cơ sở Vệ binh địa phương. Đã nhiều lần các nạn nhơn ở đây mấy lần định nhảy qua cửa sổ tự tử còn hơn là chịu đựng mọi sự hành hạ dã man. Chúng tôi biết được tin là do mật báo của dân cư ở trong các nhà kế cận.

        "Tôi bèn tiếp xúc với chỉ huy trưởng một đội cảnh sát địa phương và y nhận lời trợ lực tôi. Chúng tôi cho nhiều cánh sát võ trang lựu đạn vây kín tòa nhà kể trên. Các vệ binh lập tức phản ứng bằng cách bố trí súng liên thanh ngay ở cửa lớn và cửa sổ. Khi tôi kêu to cho họ biết là Goering đã ra lệnh triệt thoái khỏi nơi này thời họ trả lời bằng những chuỗi cười ngạo nghễ và chửi thề tùm lum ! ...

        "Lời nói bóng gió đến các trái lựu đạn của chúng tôi cũng không mang lại kết quả tốt đẹp hơn : Chỉ sau một cuộc tranh luận lâu dài, vất vả, họ mới bằng lòng trao tù nhơn cho chúng tôi và rút lui.

        "Chúng tôi bèn lên lầu tư : có nhiều phòng trống trơn, trên, sàn gác có phủ một lớp rơm mỏng. Các tù nhơn dường như gần chết đói. Họ ở trong một tình trạng ghê rợn, kinh khủng ! Muốn rút tỉa được những lời thú nhận, trước tiên các Vệ-binh giam họ suốt ngày đêm vào trong những loại tủ đứng chật hẹp, thực sự giống những chiếc quan tài dựng ngược mà người ta chỉ có vừa đủ chỗ đứng thôi. Còn những cuộc hỏi cung thời đó chỉ là những cảnh tượng dã man, mọi rợ vô cùng tận : giờ này qua giờ khác, họ bị độ mười tên súc sinh thay phiên nhau "tầm quất" bằng thanh sắt, dùi cui hay roi da...

        Khi chúng tôi đến, các tù nhơn chỉ còn là những bộ xương bọc da, mình đầy những thương tích nung mủ, nằm thành hàng trên ổ rơm dơ dáy. Nhiều người trong bọn có bộ mặt sưng phù đến nỗi họ khó nhọc lắm mới mở được mắt và máu đọng thành vẫy cứng ở hai lỗ mũi. Không một ai có thể đi nổi !... Chúng tôi phải khiêng họ xuống cầu thang và đặt lên những chiếc xe băng ca. Về tới lao xá của Quận cảnh sát, tôi cho các bác sĩ khám nghiệm họ. Đọc tờ trình của thây thuốc, dù ai mạnh khỏe đến đâu cũng phải buôn nôn !

        Dần dần sở cảnh sát, phần nhiều là phải dùng tới võ lực mới đóng cửa được hết tất cả những phòng tra tấn này !

        Ngược lại, sự nắm giữ trong tay những trại tập trung bất hợp pháp vấp phải những chống đối mãnh liệt suýt gây ra cuộc phiến loạn. Đây lời khai của Diels lại tiết lộ rõ ràng :

        — Viên thị trưởng thành Papenbourg (Westphalie) báo cho tôi biết là các vệ binh đồn trú trong một trại ở miễn này đã cư xử như  là những người Thụy điển trong trận chiến tranh Ba Mươi Năm . Họ khám nhà, bắt người bừa bãi và nhất là sử dụng dùi cui mau lẹ và thường xuyên ! Để cho tôi có thể chiếm đóng trại dễ dàng, Grauert, Quốc-Vụ-Khanh phụ tá của Goering, cấp cho tôi 50 cảnh sát Bá-Linh võ trang súng trường. Nhưng các vệ binh không hề bị nao núng, tuyên bố với đại diện của tôi là họ sẽ vui lòng tiếp đón chúng tôi bằng súng liên thanh ! Tôi báo cấp tốc cho Grauert biết và được tăng cường thêm 200 cảnh binh ở Osnabruck. Thế là tôi có thể bao vây trại nhưng không làm thế nào tiến vào được. Bây giờ thì Cảnh sát và Vệ binh đối diện nhau, ngón tay đặt sẵn trên cò súng hờm sẵn !

        "Vô cùng kinh hoàng, tôi trực tiếp báo cho Hitler biết và xin chỉ thị là Cảnh sát có được phép sử dụng võ khí hay không ? Hitler lạnh lùng hạ lệnh cho quân đội đem pháo binh đến và tiêu diệt trại dưới làn mưa trái phá ! Trước sự đe dọa ghê gớm này, các Vệ binh phai đầu hàng, nhưng tôi chỉ có đủ thì giờ tổ chức việc tiếp thu trại... Một báo cáo khác gọi tôi khẩn cấp về Kemna, gần Wuppertal (Ruhr).

        Ở Kemna, các Vệ binh nâu đã thực thi những sự tra tan đặc biệt tinh vi  ! Họ bó buộc các người cộng sản bị giam phải uống nước mắm cá mòi rồi phơi đày họ suốt ngày ở ngoài nắng, không được uống một giọt nước nào ! Hoặc lại khôi hài hơn nữa, người ta bắt họ trèo lên cây và hàng giờ liền, phải bắt chước tiếng chim tu hú kêu

    
        Một phần lời khai của Diels sẽ được xác nhận hồi năm 1947, do lời khai các nhơn chứng trong vụ xét xử những vụ tra tấn ở Kemna. Ví dụ như người ta biết là tù nhơn bị giam từng toán 25 người trong các xà lim chật hẹp chỉ vừa đủ cho 5 người ! Ban đêm, lần lượt từng người một bị điệu ra hỏi cung —  nghĩa là bị đánh đập cho tới khi ngất xỉu ! Ban quân nhạc cử bài quốc ca để làm át tiếng kêu gào của họ ! Đôi khi muốn thay đổi trò chơi, người ta bó buộc họ phải nhai và nuốt các điếu thuốc lá đang cháy dở...

        Đó là tình trạng hiện nay năm 1933, chỉ một vài tháng sau triều đại Quốc-Xã ! Vậy trong các số tân chủ-nhơn của chế-độ, phải chăng không có người nào để giải thích những dấu hiệu ghê gớm ấy, triệu chứng của sự kinh hồn táng đởm sắp tới ư ?

        Phải tin tưởng là không có ai cả ! Dù sao, Goering chỉ hài lòng, thỏa mãn là đặt các trại tập trung dưới uy quyền quốc gia : không phải vì những lý do nhân đạo nhưng chỉ là muốn củng cố uy quyền của mình. Vì mặc dù đã được Chánh phủ tiếp thu nhưng các trại tập trung vẫn y nguyên như hồi mới thành lập : những nơi để tra tấn và sát hại !... Các tù nhơn bị hạ sát ngay khi họ định vượt ngục , theo những danh từ hiền lành trong các giấy khai tử ! Còn những người khác thời tự tử ! Và Đức-Quốc trở thành quê hương yêu dấu của sự yên lặng, yên lặng hoàn toàn vì sợ hãi !...

        Trong các thành phố, người ta tổ chức những hình phạt thiêu hủy. Người ta đốt cháy hàng ngàn tác phẩm nghệ thuật ãã góp phần vào việc kiến tạo nước Đức — nước Đức trước thời đại Hitler — có một trình độ văn hóa và khoa học lẫy lừng !... Đó là tình trạng hiện, tại của dân tộc các tư tưởng gia và các thi sĩ . Còn về báo chí thời chỉ đang tải những điều gì của Goebbels, Bộ-trưởng Thông tin cho phép đăng. Cho đến nỗi ngoại trừ vài người đã được rỉ tai, còn đại đa số quần chúng đều không biết rõ sự thực bỉ ổi, ghê rợn ! Hay ít nhất là trong lúc này vì sau đây cần phải giả điếc và đui — hoặc là đút nút tai và nhắm mắt lại — để được ở yên lành trong sự ngu dốt, như thế lại càng rất tiện lợi và đỡ nguy hiểm !

        Hết thảy mọi sự sẽ vô cùng hoàn hảo trong quan điểm của chế độ Hitler, nếu không có các nước ngoại quốc. Vì ở bên kia biên giới Đức, báo chí vẫn còn được tự do. Những tin tức do các đại nhật báo nhận được của phóng viên gởi về làm bùng nồ một trận bão tố đầy phẫn uất, căm hờn! Ngay từ năm 1933, độc gia ở khắp hoàn cầu đều hiểu rõ sự chi xảy ra ở Đức sau vỏ bề ngoài kiêu hãnh của Đức Quốc Xã. Và sự phản ứng của họ được diễn tả ngay bằng ngay tiếng kêu, khẩu hiệu này :

        — Chủng ta hãy tẩy chay nước Đức : không mua hàng hóa của Đức, không đi nghỉ hè ở Đức !... Phải bày tỏ cho Đức biết sự bài xích và sự khinh rẻ của chúng ta để bó buộc chấm dứt ngay cơn ác mộng này !.. .

        Chỉ trong vài tuẫn lễ, Hitler đã đạt được thành tích ghê gợn là hủy diệt thanh danh của nước Đức, nhưng Goebbels không hề bối rối. Y xác nhận một cách trơ trẽn là tất cả mọi lời tố cáo này chỉ là sự vu khống đê hèn, do bọn Do Thái quốc tế  bịa đặt ra và loan truyền đi khắp nơi !... Y hét lên :

        — Đối với chiến dịch bôi nhọ rất bỉ ổi, nhơ nhuốc này, nước Đức cần phải trả đũa ngay tức khắc !

        Và ngày 1-4-1933, y ký một sắc lệnh về việc chống tẩy chay  để trả thù những sự tấn công phi lý, quá trớn của báo chí ngoại quốc. Lẽ dĩ nhiên là không tài nào sửa sai được các bài báo của những ký giả Anh, Pháp, Mỹ hay Thụy-sĩ, cung không thể nào báo thù các phóng viên được ủy nhiệm ở Bá-Linh vì sẽ gây nên những trục trặc về kỹ thuật và xáo trộn về ngoại giao. Trái lại, đã sẵn có một con vật tế thần, rất hay ho và tiện lợi để dùng làm bung xung : người Do Thái ở Đức !

        Trước tòa án Nuremberg, người ta mời bị can Julius Streicher khai rõ ràng về cái ngày bất hủ "chống tẩy chay" ! Và Streicher — người coi việc bài Do-Thái quá độ như một lẽ sống chính yếu của đời y —đã thuật lại rõ ràng, trong đó sự ngây thơ con nít lẫn lộn với sự xảo trá ghê tởm nhất :

        — Một vài hôm trước ngày 1-4-1933, tôi được triệu hồi về Munich và Hitler tiếp tôi trong văn phòng tòa Nhà Nâu. Y tỏ bày cho tôi biết là báo chí ngoại quốc đang mở một chiến dịch công kích dữ dội Tân Đức Quốc. Vậy nhu cầu khẩn thiết của chúng ta là phải nói ngay cho bọn Do Thái quốc tế biết : "Thôi thế đủ rồi"! Và để cụ thể hóa sự canh cáo này, y chỉ định tỏi sửa soạn một ngày "bài Do Thái" .

        "Khi nhận nhiệm vụ nay, tôi đã ban hành ngay những chỉ thị hết sức nghiêm ngặt : Không một người Do Thái nào sẽ bị ngược đãi ; các Vệ binh canh gác trước những cửa hàng hay xí nghiệp Do Thái, đồng thời phải ngăn cản hết tháy mọi tổn hại về vật chất !... Đã hiển nhiên là nhờ có những biện pháp thích nghi này mà ngày « Chống tẩy chay » đã qua đi — nói về toàn thể — không hề gây nên một biến cố nào. Tôi có thể nói là đã qua đi một cách rất gương mẫu ! »

        Một cách gương mẫu !... Đáng nên chú ý đến danh từ này !... Thế mà người ta bôi vẽ lem nhem các tủ kính trong những cửa hàng Do Thái ; các Vệ binh ngăn cản khách hàng không được mua bán gì trong những cửa tiệm này ; họ cũng đứng canh gác trong phòng mạch các thầy thuốc và văn phòng các luật sư Do Thái ; họ ngồi trên xe cam nhông, chạy khắp các phố phường từ sáng đến chiều, hò hét vang trời khẩu hiệu tốt đẹp của Streicher : « Các người Do Thái phải chết!... »

        Đồng thời, cả cơ quan Lập Pháp cũng rồ máy chạy ào tới ! Vê điểm này, chỉ cần đọc cuốn « Tuyền tập các Luật pháp và Sắc lệnh của Đức Quốc Xã năm 1933 » cũng khá đầy đủ, khỏi cần bình luận thêm !... Chính các bị can Frick và Neurath đã ký bản văn kiện dự liệu tước bỏ quốc tịch các người Do Thái di trú ở Đức. Chính Frick đã ký sắc lệnh trục xuất người Do Thái, gần như hầu hết, ra khỏi các chức vụ chánh thức trong báo chí và đài phát thanh, ngăn cấm họ không được bước chân vào các ngành đại học, không được hành nghề Y-tế, Tư-pháp và cả Canh-nông nữa ! Họ chí có việc chết đói... vì những biện pháp thích nghi và tương tự sẽ nối tiếp nhau trên lãnh vực thương mại, kinh tế, kỹ nghệ, thông thương trên biển và trên sông ngòi... Nói tóm lại là trong tất cả mọi lãnh vực hoạt động...

        Để chờ đợi tận diệt họ một cách thuần túy và đơn giản.

        Hiện bây giờ thời những sáng kiến và khởi xướng trong lãnh vực quốc-tế đang làm cho thế giới quên đi những biến cổ trầm trọng ở nội địa. Hitler rời khỏi Hội Hội-nghị Tài-giảm Binh-bị — lẽ dĩ nhiên sau khi đập mạnh cửa ! — và tuyên bố là Đức không còn là một thành phần của Hội Vạn Quốc nữa ! Y muốn được rảnh tay để tự do thực hiện một điểm trong chương trình kế hoạch đại quy mô của y : sự tái võ trang !

        Số 100.000 người do Hòa ước Versailles đã hạn chế cho nước Đức sẽ trở thành những đạo quân hùng mạnh của Đức Quốc-Xã! Tuy nhiên trong sự triển nơ này, Hitler sẽ vấp phải một tảng đá ngầm : con số hàng triệu dân quân tự vệ sẽ sử dụng vào việc gì ? Vị lãnh tụ của họ, viên chỉ huy trưởng  Roehm đã biểu lộ rõ rệt là một nhân vật mỗi lúc càng thêm khó chịu, vướng víu ! Thế mà Hitler lại không hề khoan dung cho những quyền hành nào khác lạ đối với quyền hành của y !... Như thế hiển nhiên có nghĩa là Roehm phái tan biến di, sẽ bị bôi tên trong sổ bộ đời !

        Chưa hề bao giờ những phương pháp của Hitler và bè lũ — nhất là của bị can Goering — lại tỏ ra vô cùng tàn nhẫn đến như thế ! Khi mà cứu cánh của họ là củng cố ảnh hưởng và uy quyền trọn vẹn trên toàn lãnh thổ thời tất cả mọi phương tiện đều tốt đẹp! Một cách cương quyết, lạnh lùng, nhà độc tài áo nâu cho hạ sát Roehm và đoàn dân quân cổ xưa, đó là chưa kề hàng trăm người khác sẽ bị thanh toán cùng trong trưòmg hợp này chỉ vì lý do duy nhất là họ không tán thành đường lối chánh trị của tên đồ tể Hitler !

        Goering, một trong những diễn viên cừ khôi nhất của cái « Đêm những lưỡi dao dài », sẽ tường thuật trước tòa án quốc tế Nuremberg thảm kịch này, theo quan điểm của y :

        — Hồi cuối tháng Tư năm 1934, giữa nhóm Roehm và chúng tôi đã có sự đối lập căn bản : bất mãn vì đường lối quá khôn ngoan, khéo léo do chúng tôi tặng cho công cuộc cách mạng, Roehm muốn theo một đường lối cấp tiến hơn ! Còn hơn thế nữa, y cho là Bộ Chiến tranh — thực tiễn là việc chỉ huy quân đội — đương nhiên sẽ phải về tay y ! Cao vọng này bị Quốc Trưởng cương quyết bác bỏ !

        Hồi đó một cấp chỉ huy hạ đẳng các Vệ binh báo cho tôi biết là Roehm âm mưu hành động đối với Hitler và những cận thần. Vì tôi quen biết Roehm —  và lại quá thân mật nữa ! — nên tôi cho gọi ngay y đến để có một sự giải thích thành thực. Lẽ dĩ nhiên là y thề nguyền, cam kết trung thành với Hitler. Xác nhận là ý nghĩ một sự mưu toan ám muội không hề bao giờ thoáng đến với y !...

        Tuy nhiên vài ngày sau, tôi được biết là y đã tiếp xúc với các giá nhất định thù nghịch về đường lối chánh trị của chúng tôi : một bên là nhóm của tướng Schleicher, bên kia là nhóm của Gregor Strasser, cựu Tổng thơ ký phong trào Quốc Xã, do chúng tôi đã phải khai trừ y khỏi Đảng. Tôi thấy có bổn phận phải báo cáo với Hitler. Tôi ngạc nhiên xiết bao khi thấy Thủ Lãnh tuyên bố là y đã biết hết cả những âm mưu của Roehm và tình trạng hình như rất khẩn trương... nhưng hiện giờ thời y muốn ở trong sự đợi chờ để theo dõi sát nút mọi biến cố...

        Ngày 29-6-1934, tôi theo Hitler đến Essen để dự lễ cưới của Quận Trưởng Térboven. Lễ nghi vừa chấm dứt thời tôi thấy Himmler đến : y bấm Thủ-Lãnh ra chỗ vắng và nói chuyện lâu... Rồi Hitler ra hiệu cho tôi theo sang phòng bên cạnh : y nói cho tôi biết vè báo cáo của Himmler là cuộc nổi loạn các Vệ binh sắp xay ra... và cho tôi những chỉ thị cần thiết... Tôi vội vã trở về Bá-Linh để hành động ngay tức khắc đối với bọn âm mưu ở khắp miền Bắc nước Đức. Có người chỉ bị bắt giam ; còn những người khác — ví dụ như Ernst, chỉ huy các Vệ binh nâu ở Bá-Linh - sẽ bị xử bắn. Hitler sẽ về ngay miền Bavière vì chính ở nơi đây đang có một cuộc hội họp các đồng lõa chánh yếu của Roehm !

        Đúng sự thực là chớ nên để mất giây phút nào nữa! Có rất nhiều đơn vị Vệ-binh nâu đã được cấp phát võ khí và đang ở trong tình trạng báo động. Sự trả đũa chớp nhoáng của chúng tôi đã cứu vãn được tình thế ! Duy chỉ có một nơi xảy ra cuộc đụng độ ngắn ngủi và có hai chỉ huy Vệ binh địa-phương bị giết. Ở Bá-Linh, trong các hầm khu Tổng hành-dinh của Ernst, chúng tôi thấy có một số súng lục liên thanh... còn nhiều hơn tất cả súng của Cảnh sát góp nhặt lại !.„

        Tôi đã nói là một phần lớn bọn âm mưu phải bị bắt giam nhưng không bị bắn. Rủi thay ! Chúng tôi lại gặp những tai nạn bất ngờ : nhất là sự thiệt mạng của vợ chồng tướng Schleicher !

        Theo cuộc điêu tra thời khi nghe thấy tống đạt giấy bắt giam, Schleicher cầm ngay lấy khẫu súng lục, có lẽ là để tự vệ ! Thấy thế, hai cảnh binh cũng rút súng khỏi bao da... Bà Schleicher nhảy xô vào một người cảnh binh và trong cuộc xung đột ngắn ngủi tiếp theo, súng của người cảnh binh nổ... Y xác nhận là tự nhiên súng nổ chứ y không hè nghĩ đến việc sử dụng võ khí !...

        « Trái lại, có nhiều vụ hành quyết không phải là những tai nạn ! Trong buổi chiều, tôi được tin là người ta bắn gục cả những người tuyệt đối không dính líu gì vào vụ âm mưu của Roehm. Sáng ngày mai. tôi yêu cầu Hitler — đã trở về Bá-Linh trong đêm — ra lệnh cấm ngặt các vụ hành quyết. Nhờ có lệnh này, hai người rất nguy hại trầm trọng và do chúng tôi đã kết án trước tiên được toàn mạng. Nhưng với bất cử giá nào, cần phải tránh để cho sự kiểm soát thanh trừng không vuột khỏi tay chúng tôi ! Sau đó, kết quả của hành động này được báo cáo cho Quốc Hội biết và được các dân biểu cũng như Chủ tịch Quốc Hội tán thành, coi như là những biện pháp tự vệ chánh đáng và thích nghi của Quốc Gia !... »

        Tự vệ chánh đáng của Quốc Gia !... Điểm đáng ngạc nhiên không phải là sự giả dối của chứng mình này —  dù sao những kẻ sát nhơn cũng không bao giờ thiếu các lời bào chữa ! — nhưng nhất là sự kiện do các lãnh tụ Quốc-Xã lại chịu khó nêu ra một chứng minh !

        Dù sao, việc giải thích cái « Đêm những lưỡi dao dài » chỉ là một thần-thoại do các người sử dụng bó buộc người khác phải tin tướng. Sự thực lại khác biệt hẳn !...

        Givesius — hồi đó là nhơn viên cao cấp Cảnh sát ở Bộ Nội-vụ — với tư cách nhơn chứng ở Nưremberg, đã đem tới một phủ nhận nghiêm khắc về những xác nhận đạo đức của Goering ;

        — Để bắt đầu, tôi xin nhấn mạnh là vụ âm mưu Roehm không hề có bao giờ ! Thực ra tôi tự trách mình đã bênh vực những người chỉ huy Vệ binh, nhưng chân lý bó buộc tôi phải công bằng đổi với họ : chớ hề bao giờ họ nghĩ tới việc nổi loạn !... Có thể nói là sự đổi lập giữa Roehm với các Vệ-binh một bên, còn bên kia là Hitler và Goenng đã có một sắc thái sâu đậm và trầm trọng !

        Thế là Hitler ra tay trước để tranh thủ thời gian ! Một vài hôm trước ngày 30-6-1934, y đã khôn ngoan sắp xếp để cho hầu hết các Vệ binh đi nghỉ phép. Rồi y triệu tập một cuộc họp các Chỉ-huy-trưởng Vệ-binh vào ngày 30-6-1934, tại một đồn nhỏ ở vùng rừng núi Wíessee, miền Bavière. Lẽ dĩ nhiên là các chỉ-huy-trưởng tới đó một cách hoàn toàn ngây thơ vô tội !... Đời thuở nhà ai, người ta trông thấy bọn « âm-mưu » sắp sửa phát động một cuộc nổi loạn lại đi xe lửa hạng nhất co toa phòng ngủ, để đến thảo luận với người mình sắp lật đổ ?

        Hitler đã đánh miếng đòn rất trúng đích ! Các lính Mật-Vụ chỉ việc nhặt ngay các du khách khỉ họ ở trên tầu bước xuống và giải ngay hộ về lao xá. Tại đây đã có sẵn một tiểu-đội hành hình đang chờ đợi...

        Còn vụ Vệ binh võ trang nổi loạn ở Munich thời đó chỉ đơn giản là một tưởng tượng thuần túy và bịa đặt hoang đường. Các Vệ-binh cũng không hề tập họp và các vị chỉ huy của họ, những tên «phản bội» Roehm và Heines đang ngủ một giấc ngon lành của người công bình, chính trực, ở cách đấy một giờ xe lửa. ít khi nào ai dám ngờ tới là ngày hôm qua, nếu cứ tin theo lời Hitler thời Munich đã bị đẫm máu do sự nổi loạn các binh sĩ của họ !

        Ở Bá-Linh, tôi đã được hân hạnh ngồi trên hàng ghế lô để theo dõi diễn tiến của sự dàn cảnh. Một vở tuồng cảnh-sát mà cả báo chí cũng như công chúng đều được phép là khán giả ! Lại có cả một màn hài hước nữa !... Ngày 26-6-1934, nghĩa là bốn hôm trước ngày định mệnh, con người trứ danh Ernst —  tên chánh yếu trong bọn âm mưu, chỉ huy trưởng các Vệ binh Bá-Linh — đã xin tiếp kiến Bộ trưởng Nội- Vụ. Y trình bày rằng được biết có một vài tiếng xôn xao, bàn tán là các Vệ binh ở Bá-Linh đang sửa soạn cuộc nổi loạn : y cam kết là cả binh sĩ của y cũng như chính bản thân y chớ hề bao giờ có ý tưởng như vậy ! Ba ngày sau, y sẽ đi nghỉ mát ở Madère nhưng y chưa đi xa mấy. Hôm sau, cảnh sát bắt y trên tầu thủy đang sắp nhổ neo, giải y về Bá-Linh để xử bẳn ! Vả lại, chính tôi đã chứng kiến lúc y trở về, tại phi trường Tempelhof. Sự kiện lại càng thú vị, ngộ nghĩnh hơn nữa là trước đây một vài giờ, báo chí đã đăng tải một thông cáo loan tin việc hành quyết y».

        Lý do nào đã thúc đẩy Hitler thanh toán vô cùng dã man những người, trong 12 năm liền, đã cấu tạo nên đoàn Cận-vệ thân tín của y ? Và tại sao y lại lựa chọn đúng ngày 30-6-1934 : (Đêm những con dao dài) ? ...

        Các sự kiện do vụ án Nuremberg phát giác sẽ chơ phép trả lời hai câu hỏi này.

        Cũng như tất cả mọi người đã nắm được quyền hành sau một cuộc tranh đấu cam go và dai dẳng, Hitler sẽ thấy mình vấp phải những thỉnh cầu khẩn thiết của các người đã giúp đỡ y chiến thắng. Các Vệ binh cho là họ có quyền hưởng thụ mọi phần thưởng cụ thể : chức vụ béo bở, lương cao bổng hậu, lợi tức dồi dào, ngồi mát ăn bát vàng ! ... Thế mà Hitler lại không hề nghe lọt tai những yêu sách ấy ! Không phải là vì sợ dư luận quần chúng rất có thể bất mãn, căm phẫn trước quang cảnh những quân cường đạo nghênh ngang xe ngựa, nhưng duy nhất vì y không thể nào chấp nhận người ta lại dám bó buộc y ! Các chỉ huy trưởng Vệ binh lại dám gào thét ư ? Vậy thời y sẽ có cách làm cho chúng nín thinh vĩnh viễn ! ...

        Dù sao, sự thanh toán đại quy mô không thể chờ đợi lâu hơn nữa ! Hindenburg, Tổng thống Đức, là người già nua, yếu đau luôn, chưa biết sống chết ngày nào ? Vậy trên thực tế, vấn đề kế vị phải đặt ngay ra từ bây giờ. Trong trí óc Hitler thời vấn đề này đã được giải quyết từ trước : chỉ có việc leo tới chức vị cao trọng nhất của Đức-Quốc là y có thể tập họp trong tay hết thảy mọi quyền hành, kể cả chức Tổng-Tư-lệnh Quân-đội ! Do đó, nhu cầu khẩn thiết là phải loại trừ hết mọi chướng ngại vật trước khi Hindenburg viễn du sang thế giới bên kia ! Kẻ thù nguy hiềm nhất chắc chắn là Roehm với 3 triệu Vệ binh dưới trướng ! Vậy Roehm sẽ bị thủ tiêu !...

        Các chi tiết về vụ hành hình này đã được ghi trong tập Bút-ký của bị can Frank viết trong xà lim ở lao xá Nuremberg. Hồi đó, với tư cách Bộ trưởng Tư pháp miền Bavière, Frank có thể dự vào vụ này : thực sự đó chỉ là một vụ ám sát tầm thường ! Y tường thuật là ngay từ 6 giờ sáng, những lính s.s. đã giải đến lao xá Munich các chỉ-huy trưởng Vệ binh ngây ngô, dớn dác, không thể hiểu sự chi đã xảy ra cho họ... Đến trưa, lúc ấy đã có độ 200 người phân chia ra các xà lim để trống, thời lại có xe bò chở đến một toán mới gồm có Roehm và các người phụ tá, cận thần của y. Con người sáng tạo và chỉ huy các Vệ binh nâu đã hân hạnh được Hitler đích thân bắt giữ, lúc ở trên giường nhảy xuống đất...

        Bọn lính s. s. giam Roehm vào xà lim sau khi đã đặt một khẩu súng lục ở trên bàn... Nhưng y không chịu tự tử, còn tru tréo lên xin mời Thủ-lãnh chiếu cố đến đây để chính tay hạ sát y ! Ngoài sân đã vang lên những loạt súng đău tiên của tiểu độỉ hành hình. Thế là hai lính s. s., súng cầm tay, tiến vào xà lim của Roehm. Một ngưòi trong bọn mở cửa và kêu to :

        — Xin kính mời Tham mưu trưởng hãy chuẩn bị !...

        Roehm đã sẵn sàng : mình trần, mắt nhắm nghiền, y đứng bất động giữa xà lim. Hai lính s. s. đồng nổ súng ! Thân thể đồ sộ của Roehm cứng nhắc rồi nặng nề ngã vật ra phía sau... Thấy y còn rên rỉ, thoi thóp, một trong hai tên đao phủ cúi xuống, tì họng súng vào gáy y và ban cho y một phát ân huệ !...

        Như vậy là rồi đời một trong những tay thợ chánh yếu đã sáng tạo ra sự chiến thắng oanh liệt của Hitler ! Chắc chắn cái chết của y không phải là một sự mất mát quá nhiều : đồ súc sinh khát máu, con người hoàn toàn thô bỉ và tàn bạo, tên chuyên môn kê-gian (đồng tính gian dâm) không cần giấu giếm tật xấu của mình, Roehm có thể là một trong những tên ghê tửm nhất của một bè lũ vô cùng khả ố, ghê rợn !...

        Tuy nhiên, không phải để loại trừ một tên có thú tính ấy mà Hitler phải ra tay hạ sát! Dù trong sạch và vô tư chăng nữa, Roehm cũng sẽ bị thủ tiêu với một phương thức tương tự ! Sự hủy diệt của y sẽ nhất định phải biến đổi các Vệ binh vào hàng ngũ những dụng cụ mù quáng và tuyệt đối ngoan ngoãn ! Và Hitler sẽ có thể ung dung ngự trị, khỏi cần phải chia sớt cho ai...

        — Tôi sẽ còn rất nhiều việc phải làm nếu tôi lại thắc mắc, lo âu về mỗi người Đức đã tình nguyện gia nhập vào nghề nghiệp sát nhân !

        Câu nói tiết lộ này gây nên những « náo động khác biệt » ở Nuremberg. Lời khai này lại càng chấn động hơn nữa vì tác giả sự thú nhận trơ trẽn, vô liêm sỉ đó không hề thuộc loại lính Quốc Xã quen biết :  đó là một ông bự, một đại vương, Nam tước Constantin von Neurath, cựu Bộ Trường Ngoại-giao Đức !

        Ngay sau « Đêm những lưỡi dao dài », 30-6-1934, Hitler quay sang nhìn, với những ánh mắt đầy thèm khát, về các lãnh thổ lân cận. Trong trí óc y thời một biên giới, theo định nghĩa, rất có thể xê dịch hay xóa bỏ đi... Lẽ dĩ nhiên là phải có ích lợi cho y !

        Ngày 23-7-1934, cảnh sát Thụy-sĩ bắt được trên hồ Constance, một tàu chứa đầy chất nổ : bom và khí giới, đạn dược, từ Đức chở tới để tiếp tế cho những người Quốc-Xã Áo... Hai hôm sau, một tiếng sét nổ vang trên bầu trời quốc tế : «Bọn sát nhơn ngoại quốc » — theo lối nói của Neurath — định làm một cuộc đảo chánh ở thủ-đô Viên (Áo). Họ thất bại nhưng En-gelbert Dollfuss, Thủ-tướng Áo đã gục ngã dưới làn mưa đạn ! Trong suốt cả thời gian nạn nhơn hấp hối thời bọn sát nhân ngồi cách xa phản đi-văng (có nhuộm máu đào) vài bước, đang nói chuyện ồn ào, hút thuốc và chế nhạo người sắp chết cố nấn nỉ xin mời một Linh mục đến... nhưng không được !..

        Cùng giờ này, Hitler ngồi trên ghế lô tại nhạc kịch-trường Bayreuth, đang nghe ngâm thơ Wagner một cách say mê, đắm đuối ! Bài thơ «Vàng sông Rhin» xứng đáng được sự chú trọng đặc biệt của y ! Tuy nhiên y chỉ có thể nghe nhạc bằng một tai, còn tai kia để dành nghe những lời thì thào của các phụ tá đang báo cáo sự diễn tiến của những biến cố ở Áo...

        Trước khi tấm màn nhưng rủ xuống kết thúc buổi trình diễn, tờ trình cuối cùng của họ đưa cho y coi là một thất bại đau đớn, nặng nề : cuộc đảo chánh do đoàn Vệ binh S.S.89 mưu toan đã hỏng hết trơn hễt trọi ! Để bổ xung cho thảm họa này, Mussclini phái đoàn quân tinh nhuệ đến vùng biên giới đèo Brenner để cụ thể hóa sự quyết định của Ý là triệt để hỗ trợ Áo chống đối lại Đức Quốc-Xã với bất cứ giá nào !

        Một người cháu gái Wagner cũng tham dự cuộc hòa nhạc, ngâm thơ, đã ghi chú như sau : «Thủ-lãnh mặt tái mét, vẻ dữ tợn, bơ phờ, hốc hác, trông rất dễ sợ !...»

        Mặc dù cuộc thất bại cay chua bó buộc y phải cấp tốc áp dụng những biện pháp thích nghi và quan trọng nhưng trước tiên, y cung ghé vào quán ăn ở Nhạc kịch trường...

        Y giải thích với những cận thần:

        — Tôi căn phải xuất hiện, dù chỉ một giờ thôi! Nếu không, người ta sẽ tưởng là tôi có dính líu vào câu chuyện kinh khủng này !...

        Nói cho đúng ra, sự hiện diện của y trong quán ăn chớ hề đánh lừa được ai cả ! Và mười một năm sau, ở Nuremberg, đại diện công tố viện Anh là Hartley Shawcross chỉ đơn giản nhận xét rằng :

        — Các bằng chứng thâu lượm được trong cuộc dự thẩm đã chứng minh rằng vụ ám sát Dollfuss được quyết định ở Bá-Linh và do Hitler hiệu chính độ 6 tuần lễ trước ngày thi hành.

        Vậy năm 1934, cuộc mưu toan thứ nhất của vụ Anschluss (hay là sự sáp nhập thực thụ Áo vào Đức xảy ra ngày 11-3-1934) đã không thành ! Và sự thảm bại này lại kéo theo luôn cả dự định đầu tiên khuếch trương thế lực Hitler ra ngoài biên giới Đức Quốc-Xã. Ngược lại, bây giờ cả thế giới đều biết rõ về các đường lối chánh trị và phương pháp đối ngoại của Hitler ! Những phương pháp này sẽ chỉ thay đổi về hình thức, còn nội dung vẫn nguyên vẹn. Câu ngạn ngữ đã nhiều lần xác nhận :

        «Một người có kinh nghiệm trị giá gấp hai người ! »

        Rủi thay ! Trong suổt cả thời kỳ từ 1934 đến chiến tranh (1939), chớ hề có sự theo dõi và kiẽm soát chặt chẽ của các nước dân chủ, kể cả Nga Sô bản chất vốn hoài nghi !...

        Vậy tình hình nước Áo về năm 1934 ra sao? Engelbert Dollfuss — đứng đầu chánh phủ là một người mà tham vọng và nghị lực mâu thuẫn dị thường với thân hình nhỏ thó ! — có biệt danh là « chú bé tí hon » khá tinh tế để vui đùa với những câu bông lơn ít nhiêu vô hại do đồng bào chế diễu mình ! Chắc chắn là y không hề thiếu ý chí và khéo léo nhưng không phải vì vậy mà y thành công trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng của thời đại. Có lẽ vì ở trong một nước vừa chặt chội vừa mất thăng bằng như Áo — 6 triệu dân mà 2 triệu ở thủ đô Viên — nên những vấn đề cam go này không tài nào giải quyết được.

        Tuy là lãnh tụ đảng Dân chủ Công giáo như Dollfuss ngự trị như một nhà độc tài. Y lại còn học hỏi cả những bài về chế độ chuyên chế của « đại ca » Ý- Đại-Lợi là Benito Mussolini. Đã nhiều lần y gặp gỡ nhà độc tài áo đen để tham luận y kiến... Vậy năm 1954, Mussolini chưa phải là bạn thân và đồng minh của Hitler, hãy còn sợ hãi sự bành trướng của thế lực Đức. Do đó, y đã tuyên bố rõ ràng với Dollfuss về ý muốn của y là :« Giải phóng các dân tộc ở triền sòng Danube đang bị nòi giống Nhật-nhĩ-mao áp bức!... »

        Dollfuss — có vẻ ơ hờ, lãnh đạm với chương trình này — hiện đã có nhiều thắc mắc lo âu khác, nhất là nguy cơ sẻ bị « kẹt cứng » và nghiền nát nhừ giữa hai phe đối lập tả và hữu. Vì thế, muốn củng cố địa vị y phái nghe lời khuyến cáo của La-Mã. Tháng 2-1934 lấy cớ là có sự đe dọa của một cuộc đình công, do các liên đoàn xã hội sách động phong trào, y cho nã súng đại bác vào khu chung cư xinh đẹp của thợ thuyền. Y ngăn chặn sự bành trướng của các đảng Xã hội và Quốc gia, dành riêng sự hoạt động cho đang Dân chủ Công giáo và tổ chức bán quân sự của y là « Mặt trận Ái quốc»... Thế là một cách bất hạnh và tiền định, vô phương cứu chữa, y đi vào con đường do các nhà độc tài đã đi: bó buộc phải đàn áp, kiểm duyệt, loại trừ... và thành lập các trại giam !... Tuy đó là những phương pháp không có vẻ công giáo, không dân chủ... nhưng lại vô cùng tiện lợi và hiệu nghiệm !...

        Bên kia biên giới Áo, ở Đức, các tân chủ nhơn của chẽ độ Quốc-Xã đưa mắt tự hỏi nhau?... Hitler do dự... Nếu y muốn thôn tính Áo bằng một cuộc Sáp- nhập (Anschluss) ít nhiều ngẫu phát thời đồng thời y cũng muốn có một sự liên minh chặt chẽ với Ý... Vì thế nên y đã mạnh dạn tuyên bố là sẽ không bao giờ y xâm phạm đến sự độc lập của Áo !...

        Thế là y đã làm yên tâm Mussolini ! Tuy nhiên về phía kia, y tin tưởng mãnh liệt rằng, dù không can thiệp chăng nữa, sự khủng hoảng nội bộ ở Áo cũng sẽ tiến tới một cuộc cách mạng quốc xã ! Khi cần đến, nếu các biến cố không khởi phát mau lẹ theo ý muốn thời người ta lấy ngón tay khẽ thúc đẩy... Cùng trong ý nghĩa ấy nên Habicht, lãnh tụ Quốc-Xã Áo được bật đèn xanh để toàn quyền hành động cho công cuộc phá hoại và khủng bố ! ..

        Trước tòa án Nuremberg, bị can Goering thành thực công nhận những âm mưu của các người trung gian :

        — Lẽ dĩ nhiên là triều đại của những người Quốc Xã ở Đức cần phải lôi cuốn theo sự bành trướng của đảng Quốc Xã Áo. Do đấy là sự căng thẳng nội bộ trong cái xứ nhỏ bé này ; sự căng thẳng sắp sửa biểu diễn bằng cuộc tranh đấu công khai. Những cảm tình nồng hậu của chúng tôi tất nhiên là hướng về phía các người quốc xã Áo, nhất là khi họ đang vấp phải mọi sự ngược đãi trầm trọng ! Dollfuss bắt giam hàng trăm người...

        Một tiếng chuông hơi khác biệt đã được gióng lên do một nhà ngoại giao Mỹ, George Messersmith, hồi đó là Tổng Lãnh-sự ở Bá-Linh và sau này là Đại- sứ ở Viên (Áo) đã gởi tờ khai đến tòa án quốc tế Nuremberg :

        — Một vài ngày sau khi đảng Quốc - Xã nắm quyền hành, nhiều nhơn vật cao cấp Đức đã tiết lộ với tôi rằng sự liên kết nước Áo là một nhu cầu chánh trị cũng như kinh tế và sự liên kết này sẽ xảy ra bằng cách này hay cách khác. Chỉ còn việc giản dị quyết định là khi nào và thế nào? Cũng như trong khi tôi lưu trú ở Áo, Tổng thống Liên bang Miklas, Thủ tướng Dollfuss và nhiều nhơn vật khác thường nói với tôi về áp lực nặng nề của Đức đòi với Chánh phủ Áo !

        — Trước hết áp lực này được thể hiện một cách trực tiếp bằng những hành vi khủng bố của các đảng viên Quốc-Xã Áo (tuy bị cấm ngặt nhưng luôn luôn hoạt động rất hăng say)... Khi các người này thấy là sắp sửa bị bắt thời họ lại vượt qua biên giới sang Đức và các người cuồng tín khác lại tình nguyện sang thay thế liền ! Vì vậy những cuộc mưu sát thường liên tiếp xảy ra : tàu hỏa trật bánh, bạo hành trong các trung tâm du-lịch, ném bom vào các dinh thự và cơ sở Công-giáo vì bọn Quốc-Xã cho đấy là một trong những yếu tố chánh yếu của sự đề kháng. Hơn nữa, người ta duy trì một áp lực gián tiếp do sự đe dọa thường xuyên của đoàn Vệ binh Áo. Tổ chức này, thực sự là một lực lượng binh bị hùng hậu có hàng ngàn người, được thiết lập ở Đức, gần kề biên giới Áo. Thành phần gồm có những người Quốc-Xã Áo đã phải trốn quê hương, lẽ dĩ nhiên là cơ cấu này chỉ được thành hình do ơn thánh sủng của Bá - Linh.

        Thế là ở trong tình trạng những bạo hành về vật chất và tinh thần, bầu không khí dọa nạt, bêu xấu được nhấn mạnh theo những tiếng bom nổ, người ta tiến tới ngày định mệnh 25-7-1934 một ngày mùa hè rực rỡ, thanh tịnh, uể oải...

        Trong Quận Cảnh sát XVI, viên cò Dobler, vẻ mơ màng, đang ngắm nghía mảnh giấy có những chữ;

        « 12g 45, Phòng thể-thao, số 11 hẻm Thất-Tinh, đoàn 89».

        Nơi hẹn hò của bọn âm mưu. Cò Dobler là thành phần trong cuộc mưu loạn. Người ta trông cậy vào y và y sẽ hành động...

        Đến phút cuối cùng, y lại quyết định là không hành động nữa ! Sự trỗi dậy cuối cùng của lương tâm giữ y lại ở trên ngưỡng cửa sự phản bội. Dobler nhấc máy điện thoại và gọi Mặt trận Ái quốc là một tổ chức bán quân sự thuộc đảng của Dollfuss và nói thì thào :

        — Một việc rất khẩn cấp ! Hiện bây giờ tôi không thể nói rõ tên được nhưng tôi thuộc sở Cảnh sát. Trong 15 phút nữa, tôi sẽ đợi người thám tử của ông trước tiệm cà-phê Weghuber.

        Mặt trận Ái quốc đặc phái Mahrer, một người cương nghị và đáng tin cẩn, đến tại chỗ. Trong một góc tiệm cà-phê. Dobler tiết lộ cho y biết tin tức sốt dẻo, khó tưởng tượng nổi :

        — Chiều nay, bọn Quốc-Xã dự định tổ chức cuộc mưu sát Dollfuss. Cần phải báo cho ông ấy biết với bất cứ giá nào...

        Tuy hết sức kinh hồn táng đởm nhưng Mahrer vẫn còn giữ được can đảm, sáng suốt. Do một sự tình cờ may mắn, y trông thấy đi ngang qua cửa phòng một người bạn thân của y là Mayer, cựu đại úy kỵ binh. Hiện giờ, cựu sĩ quan này giữ một vai trò hàng đầu của Mặt trận Ái quốc, nhất là giao thiệp rất mật thiết với cơ quan chánh quyền. Một người rất ích lợi!...

        Mahrer đứng lên và mời Mayer ngồi vào bàn. Rồi Dobler kể lại lần thứ hai câu chuyện huyền hoặc này. Y vừa dứt lời thời Mayer vào ngay phòng điện thoại gọi một nhân vật Nội các là thiếu-tá Fey, Bí thơ ủy viên Quốc gia, nghĩa là Bộ trưởng Nội vụ. Vì Mayer không dám nói công khai nên Fey đề nghị sẽ phái đến nơi một cộng sự viên đắc lực. Nơi hẹn là một tiệm cà phê khác...

        Đúng là theo phong tục tập quán cổ truyền của dân chúng kinh thành Viên !... Trong thành phố duyên dáng, dễ thương và lờ đờ, uể oải này, những công việc trọng đại nhất, bí mật nhất đều thương lượng tại quán cà-phê ! ...

        Rủi thay ! Người ta đã mắt một khoảng thời gian quý báu... Cần phải đợi cộng sự viên của Fey tới nơi để cho Dobler kể lại câu chuyện — lần thứ ba !... Vị này nhún vai, lắc đầu : do một nguồn tin khác, y đã biết rõ một vài sự kiện xác nhận là vụ mưu sát sắp xảy ra...

        Chỉ còn việc báo cáo ngay cho Dollfuss biết. Vị Thủ-tướng nhỏ thó này đang họp Hội đồng Nội các. Trước ngày có cuộc gặp gỡ với Mussolini — hiện vợ và các con y đang ở Riccione với gia đình Thủ-tướng Ý-Đại-Lợi — y muốn giải quyết những việc thông thường...

        Fey rón rén đi vào phòng hội đồng, cúi xuống phía Dollfuss và thì thào bên tai xin trình bày một việc tối mật... Nổi sung, Dollfuss chỉ hơi quay lại và nói to :

        — Chắc-chắn-là không đến nỗi quá khẩn cấp như thế chứ !

        — Thưa Thủ tướng ; vô cùng khẩn cấp. Tôi xin ngài...

        Đành nhẫn nại, Doilfuss bèn xin lỗi các Bộ-trưởng và theo Fey vào phòng bên cạnh. Câu chuyện của Fey không hề làm y xúc động. Từ nhiều tháng nay, dưới ấn tượng sự khủng bố của Quốc Xã, những người Áo đã nói đến, gần như công khai, một cuộc âm mưu đảo chánh. Đẵ rất nhiều lần, người ta báo cáo những sự chuẩn bị : mỗi lần như thế, đều là tin báo động hụt !

        Dollfuss hỏi :

        — Lại một tin đồn vô căn cứ hay là một con vịt cồ ?

        — Thưa Thủ - tướng, tôi tin tưởng chắc chắn là có sự trái ngược... Lần này quan trọng lắm ! ...

        Fey phải nhấn mạnh mới xin được Dollfuss cho áp dụng một số tối thiểu những biện pháp phòng ngừa thích nghi. Thực sự ra, những phương pháp ấy rất nhỏ nhoi ! Dollfuss trở lại phòng họp, báo tin cho các Bộ-trưởng biết và xin họ cứ về nhiệm sở để chờ đợi các chỉ thị cần thiết...

        Luôn luôn có vẻ hoài nghi, Dollfuss nói thêm :

        — Nếu không có chi xảy ra thời chúng ta lại gặp nhau vào hồi 5 giờ chiều !

        Như vậy là chủ-định của bọn âm mưu đã bị phá vỡ về một điểm chánh yếu : Đáng lẽ đoàn Vệ binh s.s. 89 phải bắt trọn ổ các thành phần Chánh phú ! Do thế đã có sự lựa chọn giờ : cuộc hành động sẽ khởi phát trong lúc đang họp Hội đồng Nội các.

        Ngược lại, những biện pháp cảnh sát do Dollfuss và Fey ban hành đều có vẻ nhút nhát, chậm chạp, và hiệu một cách dị thường ! Trước phòng Thể thao, trong hẻm Thất Tinh, một viên Cò đang sải những bước dài trên vỉa hè. Qua các cửa sổ mà bọn âm mưu quên không ngụy trang, y trông thấy độ 50 người đang trút bỏ quần áo dân sự đề mặc bộ quân phục Áo... Y cũng trông thấy các xe cam nhông chạy tới, trên đầy nhóc nhiều két súng đạn và chứng kiến các binh sĩ giả hiệu bước lên xe... Để trả lời cú điện thoại báo cáo của y, một nhân viên cao cấp hứa sẽ huy động ngay một nhóm thanh tra... Đúng sự thực là người ta không làm chi, tuyệt đối không làm chi cả !

        Trong khi đó, hai xe cam nhông chở đầy bọn âm mưu đã chạy đến gần Thủ tướng phủ, một xe khác chạy về hướng Đài Phát thanh... Một toán thứ ba gồm 5 người, ở trên một xe hòm kiễng rất khỏe, chạy vè phía hồ Worth để bảo vệ Tổng thống Liên-bang Miklas đang nghỉ mát ở đây...

        Toán thứ nhất không gặp sự chi trục trặc và đến trước Thủ tướng phủ, vẫn do các lính canh gác thường lệ, võ trang súng dài nhưng không có đạn ! Tưởng là xe của quân chánh quy, bạn đồng đội, các lính gác vội vàng mở ngay cánh cồng sắt nặng nề.. Đồng hồ chỉ 12 giờ 55 phút.

        Xe vào đậu trong sân danh dự và các Vệ binh nhảy xuồng đất. Sau khi đã áp đảo một vài lính cảnh sát trực, họ chạy ồ ạt vào trong nhà... Sẵn có trong tay các bản đồ với đây đủ chi tiết tỉ mỉ về tòa lâu đài cổ xưa Metternich, họ chiếm đóng rất mau lẹ các vị trí chiến lược. Trong 5 phút, họ đã dồn hết thảy, các viên chức, công nhơn, bồi văn phòng vào trong một sân nhỏ. Đồng thời họ khóa chặt cửa lớn trông ra ngoài để phòng ngừa mọi bất trắc...

        Rồi bọn nòng cốt của toán này — gồm 8 tay kiện tướng về những cuộc chiến đấu ngoài đường phố và mưu sát bằng bom — chạy thốc lên cầu thang, qua các hành lang đến tận những cơ sở trung ương mà họ hy vọng sẽ thấy Thủ tướng ở đó.

        Lúc ấy Dollfuss đang ở trong phòng Danh dự, xưa kia là khung cảnh của Hội nghị Vienne. Y đang tranh luận với thiếu tá Fey và phó Quốc-vụ-khanh Karwinsky, Giám đốc An ninh... Khi nghe thấy sự huyên náo, ồn ào, tiếng kêu la và tiếng giày bốt, y nhận xét ngay lần này thực sự có báo động trầm trọng !... Karwinsky nắm lấy cánh tay y, lôi đi và nói :

        — Thưa Thủ-tướng, chúng ta chạy lên làu ba... Ở đấy có bảo đảm hơn...

        Dollfuss ngỡ ngàng, bối rối, đành để cho y kéo tuột đi. Nhưng hai ngươi vừa chạy được vài bước thời đụng ngay vào Hedvicek, tên đầy tớ già nua mà sự tận tâm, trung thành với Thủ tướng không thể nào hoài nghi được ! ... Y nói :

        — Không ! ... Thưa Thủ tướng... đừng đi lối ấy ! ... Xin ông theo tôi và tôi sẽ dẫn ông đi qua một cửa bí mật ăn thông với phòng Văn khố. Rồi ông sẽ đi xuống và ra phổ ..

        Dollfuss ngập ngừng... Trong giây phút, bộ ba xe - pháo - mã này đóng một vở tuồng câm thiệt ngộ nghĩnh : một con người nhỏ thó bị nắm chặt cả hai tay và lôi đi xềnh - xệch giữa nhân vật quan trọng Karwinsky và tên khiêm nhường Hedvicek ! Gần ngay đó, trong một cầu thang xoáy trôn ốc, vang lên tiếng giầy của quân sát nhem nện trên các bậc sắt...

        Cuối cùng, Dollfuss quyết định theo con đường của Hedvicek. Ba người chạy đến khung cửa bí mật: cánh cửa không chịu nhúc nhích vì đã bị ai khóa chặt và không tìm thấy chìa khóa đâu ! Hoảng kinh, họ quay trở lại... vừa đúng lúc trông thấy, ở phía bên kia hành lang, cánh cửa cầu thang trôn ốc mở tung...

        Đó là những kẻ giết người : tên thứ nhất, Planetta cầm súng lục và tiến về phía Dollfuss... Ông này giơ hai tay lên nửa chừng, có thể là để che mặt, có thể là muốn hất khẩu súng khỏi tay hung thủ... Thế là Planetta đứng khựng lại, chỉ cách xa độ nửa thước và nồ cò ! ... Dollfuss bị trúng đạn vào nách, loạng choạng nhưng vẫn còn đứng vững. Một phát đạn thứ hai xuyên qua cuống họng ! ... Thủ tướng hơi xoay tròn người, rồi ngã vật ra đằng sau và rên rỉ :

        — Cửu tôi với !.. Cứu tôi với !

        Planetta hét vang :

        — Đứng lên .

        — Tôi không thể đứng được...

        Người bị thương thì thào trước khi ngất đi !

        Hai người trong bọn âm mưu khiêng nạn nhơn đặt lên một đi văng hẹp. Planetta nhặt một miếng vai bọc đồ và ném phủ lên mặt y. Bây giờ người ta không còn săn sóc đến y nữa...

        Đồng hồ trong tòa lâu đài Metternich chỉ 13 giờ đúng !

        Trong thời gian đó, toán thứ hai tiến tới Đài Phát thanh. Các vệ binh đập vỡ cửa kính ở tầng trệt, hạ một thanh tra cảnh sát định cản đường họ và tràn vào phòng Phát thanh... Các chuyên viên kỹ thuật bó buộc phai ngưng cuộc hòa nhạc buổi trưa và người xướng- ngôn-viên bị một họng sủng lục kê vào mang tai, phải đọc bản thông-cáo sau đây :

        "Chánh phủ Dollfuss đã từ chức... Bác sĩ Rintelen sẽ lãnh đạo tân Nội các..."

        Rintelen, thống-đốc kiêm vua không ngai ở tỉnh Styrie, đang suốt ruột chờ đợi bản thông cáo này một cách vô cùng nóng nảy ! Đã một giờ rồi, y đi đi lại lại trong phòng khách đặc biệt của khách sạn Hoàng gia, trước máy phát thanh bật đèn !.. Y chừ đợi vỏ ích.

        Qua nhiên, đoàn Vệ binh 89 đã quên lãng một điểm căn bản và tối quan trọng : chiếm đoạt dây ăng-ten và trạm phát-thanh ở ngoại ô thành Viên, trên đồi Bisam. Và những kỹ sư của trạm này vẫn tuyệt đối trung kiên với Chánh phủ !.. Ngay khi nghe thấy giọng nói ấp úng ... những tiếng ngượng nghịu đầu tiên của Xướng-ngôn-viên tội nghiệp kia, họ đã cúp ngay làn sóng điện phát thanh !.. Nhờ có hành vi đơn giản này mà Rintelen không hề nghe thấy chi cả ! Sự kiện lại càng trầm trọng hơn nữa là các đơn vị bí mật Quốc- Xã, được báo động trên toàn thể lãnh thổ Áo, không hề nhận được các chỉ thị cần thiết đo đài phát thanh phải thông báo cho họ : không có lệnh tập họp, không có chỉ định nơi tiến quân... Bị cất đứt mọi sự tiếp xúc các toán quân của Hitler không tài nào hành động nổi ! Tại bộ Chiến tranh, được về sớm do cuộc họp dở dang của Hội đồng Nội các, những Bộ trương đã có thì giờ bàn định... Họ điện thoại cho Tổng thống Liên bang Miklas và ủy nhiệm cho Schuschnigg, bộ trưởng Quốc gia Giáo dục xử lý thường vụ. Ồng này rất mạnh vì những quyền hành đặc biệt rộng lớn do Tổng thống giao phó, nên đã hành động kịp thời !..

        Ở một vài địa phương có nhiều vụ lộn xộn không mấy quan trọng và những cuộc đụng độ nhỏ bé... nhưng bất kỳ ở đâu, quân đội cũng làm chủ tình thế. Ở thủ đô Viên, quân đội tái chiếm đài phát thanh sau cuộc nổ súng trong 2 giờ liền !

        Còn đoàn Vệ binh có nhiệm vụ bắt giữ Tổng thống Miklas sẽ bị ngăn chặn rất sớm, ngay trước khi ra tay ! Là những người lính Áo rất đúng điệu, họ ngừng chân giải khát trong một tiệm cà phê lớn ở Klageníurt... và cảnh sát dã đến "lượm" họ khi họ đang ngồi thoải mái trong các ghế bành !..

        Cuộc đảo chính đã thảm bại ngay từ lúc khởi phát! Tòa nhà duy nhất còn ở trong tay bọn phiến loạn là Thủ tướng phủ. Tuy các lực lương trung kiên đang bao vây chặt chẽ nhưng không dám tấn công vì e ngại cho tính mạng các nhân viên Chánh phủ do bọn Quốc-Xã bắt giữ làm con tin.

        Tuy nhiên bọn phiến loạn cũng đang ở trong tình trạng vô cùng nan giải và tuyệt vọng ! Sự kiện khá ngộ nghĩnh là cả người lãnh đạo thực sự cuộc "võ trang đấu tranh" này, cũng như người chịu trách nhiệm trực tiếp về quân sự đều không thấy ai cùng ở với họ : một sự chậm trễ bí mật đã ngăn cản họ không đến kịp thời để tham gia cuộc đảo chánh !..

        Còn bác sĩ Rintelen đáng lẽ phải đứng ra thành lập Chánh phủ mới, cũng không xuất hiện nốt ! Và cũng lại có lý do chánh đáng : bị bắt trong phòng riêng ở Khách sạn Hoàng gia ngay chiều hôm ấy, y nhồi một viên kẹo đồng vào óc !.. Tuy thoát chết nhưng đến cuối cùng những chuỗi ngày tàn của đời y — vào hồi năm 1946 — y vẫn bị tê liệt !

        Bọn sát nhơn, bị vây chặt trong Thủ tướng phủ, chỉ còn sử dụng được một lá bài duy nhắt : ba con tin Dollfuss, Fey và Karwinsky ! Tuy nhiên, họ cũng chưa biết sử dụng lá bài này ra sao ? Hoàn toàn lúng túng nên chúng chỉ nhìn thấy có một giải pháp : hỏi ý kiến thiếu tá Fey.

        (Về sau này, thái độ của Fey đã được chấp nhận do một Hội đồng danh dự các Sĩ quan cao cấp. Các quân nhơn này xác nhận — cần phải nói là khá ngộ nghĩnh ! — là Fey đã hành động dưới sự hăm dọa của những họng súng lục !...)

        Nhưng bây giờ thời cử chỉ của Fey có vẻ mơ hồ, không dứt khoát. Để bắt đầu, y nhấc máy điện thoại, xin liên lạc với Chánh phủ lâm thời Schuschnigg. Rồi theo lời yêu cầu của bọn phiến loạn, y viết trên tờ giấy thường, một ban văn tuyên bố đại khái là Dollfuss muốn tránh hết mọi sự đổ máu... Vậy Rintelen phải trở nên Thủ tướng và chính y, thiếu tá Fey, sẽ nắm giữ quyền chỉ huy cảnh sát và Quân đội ! Y trao bản văn này cho một bồi văn phòng do bọn phiến loạn cho phép đi ra ngoài...

        Lẽ dĩ nhiên là Schuschnigg và các Bộ trưởng của y đều cương quyết từ chối, không hề để ý đến một bản văn bị cưỡng đoạt do sức mạnh tàn bạo ! Và để chấm dứt, họ cử một bạn đồng nghiệp là Neustaedter Sturmer Bộ trưởng Xã-hội, đến trước Thủ tướng phủ để chuyền giao cho bọn phiến loạn một tối hậu thư của chánh phủ hợp pháp : hoặc là họ phải đầu hàng ngay tức khắc, hoặc là quân đội sẽ tấn công liền !...

        Dollfuss vẫn còn nằm trên đi-văng. để trông nom ông dược tiện lợi hơn, một Vệ binh ngồi ngay vào chiếc ghế bành đằng sau bàn giấy của ông. Để tỏ lòng hào hiệp, cao thượng, y cho phép hai tù nhơn khác (một cảnh binh và một nhơn viên viên văn phòng) săn sóc cho người bị thương. Được họ đặt khăn dúng nước lạnh vào mặt, ông hồi tỉnh dần... và thì thào bằng một giọng rất nhỏ :

        —  Các Bộ trưởng của tôi ra sao ?

        Được biết Fey và Karwinsky vẫn yên lành, ông có vẻ yên tâm. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của ông rất đáng lo ngại ! Bị tê liệt, rất suy yếu, ông cảm thấy là cuộc đời sắp kết liễu... Nhưng lời cầu khẩn của ông xin mời một thầy thuốc và một Linh mục đều bị bọn Vệ binh cương quyết từ chối. Về vấn đề săn sóc thuốc men, Dollfuss chỉ được phép có một nùi bông gòn nhét vào vết thương to tướng ở cổ. Hiền nhiên là sự băng bó quá đơn giản này không thể nào làm ngưng máu chảy !

        Dollfuss rên rỉ

        — Tôi khát nước !... Cho tôi uống !... Vì tình thương !..,

        Viên cảnh binh tù nhơn không dám cho ông uống nước ngay, chỉ có thể tẩm nước cho ướt môi ông. Lát sau, ông xin nói chuyện với viên chỉ huy bọn Vệ binh. Người này tên là Hudl, chạy đến, cúi sát xuồng người hấp hối... và nói với giọng kính nể không ngờ :

        Thủ tướng muổn nói chuyện với chúng tôi ư ? Thiệt rủi ro là ông đã chống cự ; chúng tôi không có ý muốn hại ông !

        Dollfuss nói ú ớ :

        — Chậm quá !... Vô ích !... Tôi cần phải nói chuyện với Schuschnigg :

        Thế là Hudl lại tìm thấy bộ điệu cao ngạo của tên lính nhà nghề và y cắt ngang tàn nhẫn :

        — Tôi cóc cằn !... Ông hãy ra lệnh đình chỉ mọi cuộc tấn cuộc tấn công vào Thủ tướng phủ và trao ngay Chánh phủ cho Rintelen !

        Dollfuss, dù đang ở trên ngưỡng cửa Tử thần, cũng cương quyết từ chối, không chịu nhượng bộ. Không muốn là đồng lõa của bọn sát nhơn, ông thều thào nói :

        — Tôi không thể làm được... Tôi sẽ không chịu khuất phục... Cho mời thầy thuốc... vì tình yêu Thượng đế !...

        — Tôi đã làm rồi !... Người ta đang đợi thầy thuốc sắp đến !

        Hudl xác nhận như vậy, nhưng đó chỉ là câu nói dối trắng trợn !

        Dollfuss cảm thấy những sức lực cuổi cùng sắp sửa tử giã minh ! Với giọng nói càng yếu ớt hơn, ông đòi gặp thiếu tá Fey. Các vệ binh đi tìm y ở phòng bên và dẫn y đến gần đi-văng. Để hiều thấu những lời nói cuối cùng của người hấp hối, y bó buộc phải cúi thấp xuống, để sát tai vào đôi môi Thủ-tướng bé nhỏ... Dollfuss thì thào qua hơi thở :

        — Ông sẽ nói với vợ tôi... Ông sẽ yêu cầu Mussolini... Ông ấy đã hứa với tôi... là sẽ trông nom các con tôi...

        Fey vô cùng xúc động để có thể trả lời... Bỗng nhiên người hấp hối mở mắt ra. Một nụ cười rất dịu hiền biến dạng gương mặt tái mét... và ông thì thầm bằng một giọng rõ hơn :

        — Tại sao tất cả mọi sự này ?... Lúc nào tôi cũng chỉ muốn... hòa bình và hạnh phúc... cho tất cả mọi người !... Không bao giờ tôi công kích ai... Luôn luôn chúng tôi bó buộc phải tự vệ... Xin Thượng đế tha thứ cho các người...

        Một co giật cuối cùng của bắp thịt, nụ cười biến mất, ánh nhìn tan vỡ !... Trên cửa, chiếc đồng hồ lớn chỉ 15g 45.

        Mãi tới xế chiều, bộ trưởng Sturmer mới đến trước Thủ tướng phủ và đòi gặp thiếu tá Fey. Đương sự hiện ra ở lan can, giữa hai Vệ binh. Từ dưới đất lên tới lan can, có một cuộc tranh luận mà tính chất khả ố thi đua với khôi hài !...

        Fey : — Rintelen đâu ?

        Sturmer : — Trong 10 phút nữa nếu không triệt thoái khỏi Thủ tướng phủ, chúng tôi sẽ tấn công !

        — Tôi cấm ngặt mọi cuộc tấn công.

        — Anh không còn chi để ngăn cấm nữa : anh là tù nhơn rồi !

        Ngay lúc đó, bên trong tòa lâu đài, một Vệ binh điện thoại cho Bác sĩ Rieth, đại sứ, Đức để loan tin cuộc đảo chánh thất bại. Rieth nhảy vội lên xe hơi và chạy thẳng đến Thủ tướng phủ để can thiệp kịp thời và có lợi cho bọn âm mưu. Y tới giữa lúc cuộc điều đình sắp kết liễu...

        Để cứu mạng những con tin, Sturmer chấp thuận cho bọn âm mưu được một giấy thông hành đến tận biên giới Đức. Y cam đoan với danh dự của một quân nhơn !...

        Cách đấy vài bước, Rierh, đại sứ Đức vừa chui ra khỏi chiếc Mercedes bóng loáng !... Để nhập đề, y tuyên bố với một nhân viên cao cấp Áo :

        — Một chuyện điên rồ !... Tuyệt đối điên rồ !...

        — Đại sứ thấy thế ư ? Thực tình, tôi khá ngạc nhiên về câu bình luận này. Hơi hào hoa, phong nhã chút xíu phải không ? Dù sao chăng nữa, chúng tôi đã biết rõ là những người chịu trách nhiệm về vụ đồ máu ngày hôm nay cần phải bị tâm nã ở bên kia biên giới...

        Ngượng ngùng, đại sứ Rieth tiến về phía bộ trưởng Sturmer để tình nguyện hỗ trợ đắc lực... Ở đây, y lại gặt hái được sự hất hủi tàn nhẫn hơn !... Mặt lạnh như tiền, Sturmer nói :

        — Những biến có hiện tại và mọi hậu quả đều có tính chất thuần túy nội bộ của Áo ! Vả lại theo ý tôi, dường như ông hơi hấp tấp quá khi tự phô trương với quân phiến loạn !...

        Tiến thoái lưỡng nan, đại sứ Rieth lại ẩn náu vào tính ngạo mạn đặc biệt kiểu Phổ-lỗ-sĩ :

        — Trong những điều kiện tương tự, tôi thấy không có sự chi cần phải làm ở đây !

        Cuối cùng, hồi 19g30, bọn phiến loạn đâu hàng, quân đội chiếm đóng lâu đài và người ta khám phá thấy ngay thi hài Dollfuss. Tái xanh, tái xám vì giận dữ, Sturmer, thay vì cho đưa các vệ binh sang biên giới Đức, lại cho giải thẳng về lao xá... Trước tòa án, Sturmer đã khai :

        — Đúng là tôi đã hứa hẹn theo danh dự của một quân nhơn, nhưng lời cam đoan ấy chỉ có giá trị với một quân nhơn khác. Tôi xin để tùy quyền tòa án quyết định là có nên coi như đức tính của quân nhơn thuẫn túy đối với những người đã từ chổi lời kẻ hấp hối xin mời một thầy thuốc và một Linh mục ?

        Tất cả những bị can đều bị kết án tử hình, ngoại trừ Hudl : cựu trung úy của đạo quân Áo-Hung, có rất nhiều thành tích và huy chương, tên chỉ huy trưởng đoàn Vệ binh bị khổ sai chung thân. Thực ra y chỉ đền tội có 4 năm : Vì tới ngày 11-3-1938, vụ sáp nhập Áo-Đức (Anschluss) sẽ biến đổi tên sát nhơn Hudl thành một anh hùng dân tộc, danh tiếng vang lừng !

        Pianetta người đã nhồi hai phát đạn vào Dollfuss — vừa tiến lên giảo-hình đài vừa tung hô : « Hit- ler vạn tuế !... »

        Nhưng y có biết đâu là thần tượng Hitler thân mến của y đã «chân giò lảng ra», vội vàng né tránh thiệt xa ! Cho là các tay sai của mình như là « những phần tử khả nghi, vô cùng bất mãn ». Hitler chối bỏ hết mọi liên hệ với cuộc mưu toan và lại còn tiến tới mức giả dối là bày tỏ lòng hối tiếc !... Đến phút cuối cùng, Quân đội và đoàn Vệ binh Đức Quốc Xã kìm hãm ngay đoàn Lê-dương Áo đã di chuyền về phía biên giới. Về phần Goebbels đã cấp tốc phái các điệp viên đến các tòa soạn báo chí để thu hồi lại những « thông cáo » được soạn thảo sẵn từ trước và sẽ loan báo thành qua rực rỡ cuộc đảo chánh ở Áo ! Còn đại sứ Rieth hiển nhiên là đã bị tồn thương danh dự, đành phải nhường lại tòa dinh thự xinh đẹp ở thủ đô Viên cho tân đại sứ Von Papen !

        Đúng sự thực là cuộc rút lui có trật tự này chẳng đánh lừa nổi ai!... Vả lại 4 năm sau (14-3-1938) trong kinh thành Viên, hàng trăm ngàn lá cờ chữ Vạn bay phấp phới rợp trời !... Những người sống sót trong cuộc âm mưu trước kia, long trọng diễu hành theo bước chân ngỗng và các vị chức sắc Quốc Xã oai vệ khánh thành các bia kỷ niệm... Cũng như sau này, trước tòa án Nuremberg, đại diện công tố viện Mỹ Sidney Alderman đã xác nhận .

        Vụ Sáp nhập Áo-Đức (Anschluss) thực hiện rồi, nước Đức của Hitler kiêu hãnh nhận làm của mình vụ ám sát Doilfuss — về ý tưởng, thực hành và trách nhiệm !...

        Trên các bàn giấy Công-tố-viện ở Nuremberg, hồ sơ dày cộm về vụ Dollfuss đã nhường chỗ cho một hồ sơ khác không kém phần dày cộm và xúc động!..,. Tòa án sẽ cúi xuổng nhìn một chương đặc biệt mơ hồ và chưa hề ai biết rõ về lịch sử triều đại Hitler : trường hợp đặc biệt về cái chết của Tổng-thống Hindenburg!

        Ngày 26-7-1934, nghĩa là một hôm sau khi xảy ra vụ ám sát Dollfuss, tình trạng sức khỏe ông già thình lỉnh suy nhược trầm trọng. Với tuồi 87, người ta không thể nào chịu đựng nổi những xúc động gớm ghê mà không ảnh hưởng đến sức khỏe ! Tại nhà nghỉ mát của Ông già ở Neudeck, người ta đang chờ đợi sự nguy hại nhất!... Mặc dù những nỗ lực phi thường của Lammers giám đốc Thủ-tướng phủ, do Hitler đặc phái đến để thử cố gắng xoa dịu sự giận dữ — và sự sợ hãi — của Tổng thống... nhưng Hindenburg không hề bị lừa phỉnh !... Trước đây không đầy một tháng, ông đã phải dự khán vụ thanh trừng dẫm máu trong « Đêm những lưỡi dao dài », 30-6-1934 !... Bây giờ thời những kẻ sát nhơn ăn lương Quốc-Xã, lại hạ gục người lãnh đạo Chánh phủ của một nước vừa là láng giềng, vừa là bạn thân !... Không còn hồ nghi gì nữa; triều đại Hitler là trièư đại của quân sát nhơn !...

        Đối với một người vừa công bình, chánh trực, vừa sùng đạo Công giáo như Vị Nguyên thủ già nua này, sự phát giác thiệt vô cùng ghê rợn ! Ông nằm liệt giường sau cuộc viếng thăm của Lammers...

        Các thầy thuốc riêng của ông — trong số có giáo sư danh tiếng Sauerbruch — đang nỗ lực một cách tuyệt vọng để duy trì — chỉ còn sống từng ngày tệ hơn thế !... từng giờ...

        Như vậy đối với Hitler, có nghĩa là y phải gấp rút tranh thủ thời gian ! Đã tới lúc căn phải đánh một đòn ác liệt ! Từ lâu, y đã quyết định chiếm đoạt quyền hành của Tổng-thổng Đức-quốc: chức vụ này sẽ trao phó cho y quyền Tư-lệnh Tối-cao của Quân đội. Vậy y cần phải — với bất cứ giá nào — có lực lượng đó, tuy nhỏ mọn (quân số 100.000 người do đặc ân của Hòa ước Versailles !) nhưng là đoàn quân nhà nghề, thiện chiến, — cũng như quân đội của Đức Quốc-Xã tương lai — để cho y có thể thực thi những dự định còn hoàn toàn bí mật !... Trong khi Hindenburg hãy còn thở, ngày 1-8-1934, Hitler đã mật lệnh cho các Bộ- trưởng gia-nô, rất trung kiên, ưng chuẩn đạo luật :

        « Các chức vụ Tổng thống và Thủ tướng Đức quốc đều do một người duy nhất thi hành. Như vậy, những đặc quyền hiện tại của Tổng thống sẽ quy thuộc về Thủ lãnh — Thủ tướng Hitler ».

        Đồng thời người ta cũng muốn cho Quân đội tuyên thệ trước vị tân Nguyên thủ Quốc gia. Về lý thuyết thời coi như thế là tạm xong nhưng cần phải được phê chuẩn. Và Hitler rất vội vã, tựa như tên ăn cắp muổn giấu kín món đồ vừa chọt được. Ngay buổi chiều hôm đó, trong khi các chữ ký trên đạo luật mới vừa ráo mực, y đã có ý can đảm đáng buồn đi tới Neudeck để trình diện trước Hindenburg ;

        Y biết rõ là ông già đang hấp hổi nhưng y không mấy thắc mắc lo âu, Tuy nhiên y cảm thấy nhu cầu khẩn thiết cần phải phổ biến ngay từ ngày mai một giai thoại « rất lâm ly, thống thiết » về những giây phứt cảm động này. Theo đó thời người ta đã dẫn thẳng y vào trong buồng, nơi Hindenburg ngủ chập chờn do người con trai là Oscar đang canh thức...

        Anh này khe khẽ nói:

        — Ba ơi!... Ba !... Thủ-tướng vừa tới...

        Hindenburg không hề có phản ứng chi cả. Kiên nhẫn, Oscar nhắc lại câu trên... Lần này ông già hơi động đậy nhưng cũng chưa mở mắt... Rồi ông thì thào :

        — Tại sao y không đến sớm hơn nữa ?

        — Vì Thủ tướng quá bận rộn.

        — Ta hiểu...

        — Ba ơi !.. Thủ - tướng muốn nói chuyện với Ba một vài việc.

        Thế là chậm chạp, khó nhọc, người hấp hối dần dần mở mắt ra. Một ánh nhìn bí ẩn lọt qua đôi môi tàn úa và, trong một vài giây, chậm chạp nhìn Hitler, nhưng đôi môi ông già vẫn bất động, không một tiếng nói thốt ra... Rồi hai mắt khép lại vĩnh viễn...

        Nếu câu chuyện trên đây là đích xác thời chắc chắn là người ta có thể giải thích ánh nhìn này như một sự tố cáo cuối cùng và khủng khiếp ! Trong trí óc Hitler — chính y cũng là chuyên viên đại tài về những ánh nhìn « nặng trĩu ý nghĩa » — thời quảng đại quần chủng cần phải trông thấy ở đó một: «nhiệm vụ thiêng liêng »!

        Rủi thay !.. Lại thêm một lần nữa đã có sự ngụy tạo quá tầm thương như vậy ! Đúng sự thực, khi Hitler tới, các thầy thuốc của ông già, hai con gái và con trai ông đang đứng ở chung quanh giường. Đã nhiều giờ, Hindenburg vẫn trong tình trạng hôn mê. Rất có thể là ông không còn đủ sáng suốt để nhận biết người khách là ai. Hơi thở khò khè cuối cùng, một vài tiếng nói hơi rõ ràng , «Hoàng đế tôi... Tổ Quốc tôi... » Và thế là hết !

        Bây giờ Hitler đã đạt tới mục tiêu thử nhất: y có thể ngự trị một mình ! Hơn nữa, trong tập Bút-ký, Papen đã xác nhận rất thành thật là «cái chết của Hindenburg đã trừ khử được chướng ngại vật cuối cùng của uy quyền tuyệt đối ! »

        Lẽ dĩ nhiên là Hitler không cần đợi cái chết của Ông Già mới bắt đâu những sự chuẩn bị cho các dự định của y. Từ 15 tháng trước đây, hồi tháng 4-1935, Nội các do y chủ tọa, đã quyết định việc thành lập một Hội đồng Bảo vệ Đức quốc mà nhiệm vụ, hãy còn giữ bí mật, là vận dụng và động viên hết mọi khả năng về nhân lực, tài lực và vật lực của nước Đức!...

        Ngay trong phiên họp thứ hai của Hội đồng này Keitel, hồi đó là đại tá, đã nhấn mạnh sự nhu cầu khẩn thiết phải cấu tạo một nền kinh tế chiến tranh và tuyên bố quyết định sẽ theo đuổi tới mức cuối cùng của chương trình đó. Hồi tháng 2-1934, trong phiên họp thứ sáu, đến lượt tướng Beck xác định rằng cần phải tiến tới một «tình trạng báo động thiết thực !». Cùng ý nghĩa ấy và do những quyền hành rộng rãi đã được ban phát, luôn luôn tuyệt đối bí mật, hồi tháng 3-1935 mà Schacht sẽ giữ bộ Tài-chánh và điều hành Đức-Quốc Ngân-Hàng. Trong thời chiến tranh, y sẽ phối hợp hết thảy mọi ngành hoạt động kinh tế của nước Đức. Như vậy, giữ một vai trò tối quan trọng về việc tồ chức Quốc-Gia cho hoàn hảo trong thời chiến tranh, y đã hiển nhiên tham dự vào sự hoạt động mà Công-tố-viện của vụ án Nuremberg sẽ gọi là «cuộc âm-mưu đổi với nền hòa bình thế giới !..»

        Ngay từ tháng 9-1934, tám tháng sau khi Hitler lên cầm quyền, chánh phủ Đức đã nỗ lực, phần thời thiết lập các kho dự trữ mọi nhu-yếu-phẩm, phần thời thay thế các sản phẩm khan hiếm. Người ta bắt đầu tồn trữ dầu xăng, dầu ma-dút, than; bằng đủ mọi phương thức, cần phải tăng mức sản xuất dầu xăng và cao-su Tổng-hợp. Còn về phần tiêu thụ của dân sự, người ta tìm hết mọi cách để hạn chế đến mức tối thiểu mà không làm cho dân chúng xôn xao ! Như thế, phân nhiều các xưởng máy sẽ chánh thức tiếp tục hoạt động cho phía dân sự, nhưng trên thực tế, các sản phẩm của họ sẽ hoàn toàn dành cho quân đội.

        «Những súng đại bác thay thế bơ sữa !.. »

        Khẩu hiệu tuyên truyền này, do Goering sáng chế ra, đã được hoan hô nhiệt liệt ở khắp mọi nơi. Hàng đoàn người thất nghiệp tan biến trong nháy mắt, vì sự phát triền khổng lồ kỹ nghệ quân nhu thu hút rất dễ dàng những cánh tay có thể sử dụng được, đó là chưa kể một chương trình đại quy mô về các xa lộ chiến lược. Còn về những lo ngại vẩn vơ do sự hoạt động hăng say như vậy có thể ngẫu nhiên phát sanh ra, thời người ta đã tiên liệu sự kiện đó bằng cách làm cho nhân dân choáng váng, rối trí vì những cuộc biều tình liên miên, vô cùng tận ! «Bánh mì và trò xiếc» (Panem Et Circenses) : công-thửc la-tinh cổ xưa này chưa hề mất hết sức quyến rũ nguy hại của nó !

        Thomas Dodd, đại diện công-tố Mỹ, đọc ở Nurem- berg một bản tài liệu tối mật khám phá thấy trong văn khố Thủ-tướng phủ, đề năm 1934. Người ta thấy có đoạn chính-yếu :

        «Goering, trong một phiên nhóm có Schacht và các chức sắc cao cấp của chẽ độ tham dự, bày tỏ ý muốn quyết liệt của y là trong thời gian 4 năm, sẽ tổ chức hoàn toàn nền kinh tế Đức phục vụ chiến tranh. Y nhấn mạnh là hành động như vậy, y đã theo đúng chỉ thị của Hitler tại bộ Chiến tranh ! Theo lời vị Thủ lãnh thời một cuộc xung đột với Nga-Sô không tài nào tránh khỏi nên chúng ta, ngay từ bây giờ và trong tất cả mọi hành vi, cần phải để ý đến một cuộc động viên cấp tốc ».

        Những câu nói phát giác này rất có giá trị, nhất là người ta bổ khuyết thêm bằng câu tâm sự điếng hồn của Hitler :

        — «Tôi đã giải phóng con người khỏi những ảo tưởng bẩn thỉu, nhục nhã, đầu độc mà người ta gọi là lương tâm, đạo đức !»

        Bây giờ chủng ta hãy thử xem sự hủy diệt lương tâm và đạo đức đã thể hiện ra sao ? Không thiếu chi các ví dụ ! ... Ngày 7-3-1936, trước Quốc-Hội rất đầy đủ, Hitler trịnh trọng tuyên bố :

        — Chúng ta không hề có một yêu sách đất đai nào ở Âu-châu. Và nhất là chúng ta biết rõ rằng các vấn đề Âu châu không bao giờ có thể tìm thấy sự giải quyết trong một cuộc chiến tranh ! ...»

        Thế mà ngay hôm đọc bài diễn văn này, y đã phát động chiến dịch Sáng-Tạo (Shulung ; chiến dịch thứ nhất của hàng loạt vô tận đều dùng tên mật-mã). Đó là việc xua quân đội tiến vào Rhénanie, vùng phi quân-sự, chiểu theo nhiều hòa-ước quốc tế !

        Lẽ tất nhiên là Hitler không thiếu chi những lý lẽ để chứng minh sự vi phạm trắng trợn các quy ước hiện hành :

        «Đối với nước Pháp, chúng ta đã rất nhiều lẫn bày tỏ tình thân hữu và những bảo đảm về thiện chí. Nhưng để trả lời những sự cởi mở, thân thiện đó Pháp không tìm được sự chi tốt đẹp hơn là ký kết với Nga-Sô một minh ước quân sự để chĩa mũi dùi duy nhất vào Đức ! Như thế, về phần Đức, cũng tự coi như không còn bị ràng buộc hay liên hệ chi với những hòa ước đã thành cổ xưa, lạc hậu ! Để bảo toàn những quyền lợi sơ đẳng nhất — từ của dân tộc Đức đến sự an ninh ở các biên thùy — ngày hôm nay, Chánh phủ Đức-Quốc đã tái lập hoàn toàn chủ quyền quốc gia trong vùng phi quân sự Rhénanie ».

        Lý lẽ thiệt vững chắc ! — ít nhất là đổi với những người kém hiểu biết. Hitler đã đạt tới mức trình bày hành động của mình như là một phản ứng ngẫu nhiên —  và hoàn toàn có lý — của sự ký kết minh ước Pháp- Nga. Chỉ mãi về sau này, ở Nuremberg, người ta mới biết rõ sự thực. Đúng ra, một tài liệu khám phá thấy trong Văn-khố của Đức Quốc-Xã đã tiết lộ rằng việc quân đội tái chiếm miền Rhénaníe ngày 7-3-1936. đã được định đoạt ngay từ 2-5-1935, nghĩa là trước ngày ký kết minh ước Pháp-Nga rất xa :

        «Bí mật ! Tối mật ! Chiến dịch có tên mật mã là Sáng-Tạo (Schulưng) cần phải được phát động thình lình và thực thi chớp nhoáng ! Trong công việc chuẩn bị, người ta không cần đếm xỉa tới sự thiếu sót hiện tại về tiềm lực binh bị của chúng ta. »

        Xúc động lớn lao ở Genève ! Hội Vạn Quốc (Quốc Liên) từ lâu nay chỉ thu hẹp vào phạm vi những cuộc biểu diễn về tinh-thần, lý tưởng, đành hài lòng ghi nhặn «Sự tự do vi phạm của chánh phủ Đức về những hòa ước Versailles và Locarno »... Sự-kiện lại càng trầm trọng hơn nữa là những cường quốc liên hệ trực tiếp đến vụ này, nhất là Pháp, chỉ khư khư trong lãnh vực những sự phản đối suông ! Cũng như cuốn theo chiều gió !..

        Sau khi thanh toán xong vụ này, thiệt là dễ dàng để lao đầu vào đủ mọi thứ đầu cơ, được hỗ trợ mạnh mẽ bằng những luận điệu bất hủ : «Nếu thế nọ»... hay « Nếu thẽ kia... »

        Tuy nhiên, nhân cơ hội này, người ta có thể nói mà không sợ nhầm lần là nước Pháp, hồi tháng 3- 1936 đã bỏ lỡ mất dịp may duy nhất để củng cố nền hòa bình : chỉ cần tỏ một hành động cương quyết là Hitler bị nhạo báng làm trò cười cho thiên hạ, những lời tuyên bố lớn lao của y biến thành những sự khoe khoang, phách lối, sẽ phải rời bỏ sân khấu chánh tri... Như thế lại còn tệ hại hơn là sự bại trận — một cuộc chiến ! Vả lại Hitler rất có thể thực hiện được một vài chương trình ấy bằng các phương thức ngoại giao, nghĩa là hòa bình... Nhưng Hitler — đâu có chịu nghe những chuyện hợp lý này — dằn giọng nói :

        — Tôi không thể nào cho phép tôi chờ đợi được nữa ! Những phương thức ngoại giao của ông rất chậm chạp và các thành quả — hãy cứ ví dụ là có thành quả — sẽ còn lâu mới chín mùi ! Vậy thời gian cấp bách lắm rồi và hối thúc chúng ta sát gót...

        — Thưa Thủ-tướng : vậy trong trường hợp này, tôi phải xin Thủ-tướng tìm kiếm ngay một Bộ-trưởng Ngoại-giao khác ! Về phần tôi thời tôi từ khước không chịu làm đồng lõa cho một vụ xâm lăng tương tự !...

        Tuy nổi cơn thịnh nộ nhưng mãi 15 ngày sau, Hitler mới chấp nhận sự từ chức của Neurath. Đồng thời để che giấu dư luận về sự bất hòa trầm trọng ở trong nội bộ của Nội-Các, y bổ nhiệm nam tước Neurath là hội viên trong Hội-đồng Cơ-Mặt. Và Neurath, sau khi suy nghĩ chín chắn, đành chịu khuất phục với lòng tri ân nồng hậu... Y sẽ còn chịu khuất phục nữa khi Hitler — tràn trề mỉa mai — lại bổ nhiệm y nhận lãnh chức vụ cao cấp là Bảo-Trợ-Viên vùng Bohême- Moravie, tên mới của nước Tiệp-Khắc tội nghiệp, đáng thương !

        Đã rảnh tay về ngoại giao. Hitler sẽ tấn công sự đối lập của các quân nhơn... Dù sao chăng nữa, y cũng không mấy thích thú « những tướng lãnh gieo họa kia, cần phải thúc mạnh chân vào mạng sườn để bó buộc họ phải làm chiến tranh ! ». Tuy nhiên, Hitler cũng nhận xét thấy là y không thể nào xua đuổi họ như các tên đày tớ tầm thường, quân đội sẽ không thể nào khoan đung cho y. Thế là để loại trừ họ, y sẽ dùng đến những phương pháp hình như vay mượn trong các loại văn chương trinh thám hạng bét !...

       

        Trước Tòa án Quốc-tế Nuremberg, sự gợi lại giai đoạn này bắt đầu bằng một biến cố lớn lao !... Nhơn chứng Gisevius, trước khi khai để bênh vực cho Schacht, đã trình bày cho tòa biết cuộc đàm thoại khá lạ lùng, kỳ cục diễn ra với sự hiện diện của y giữa hai luật sư Stahmer (bào chữa cho Goering) và Dix (biện hộ cho Schacht).

        Hình như Goering có ý muốn né tránh, với bất cử giá nào, để người ta khỏi phơi bày trước công chúng điều bí ẩn và đê tiện của vụ Blomberg « để tôn trọng kỷ niệm của một quân nhơn vừa quá vãng ! »... (Đúng ra, Blomberg mới chết một vài tuần trước khi phiên tòa khai mạc). Và nhơn chứng Givesius, vì muốn gỡ tội cho Schacht, dám liều lĩnh khui ra câu chuyện thương tâm này !.. Qua sự trung gian của luật sư Stahmer, bị can Goering mặc cả với Givesius : hoặc là Givesius «phớt lờ» vụ này đi, hoặc là Goering sẽ « thồ lộ tâm tình » và trong sự khui « hũ mắm » ra như vậy, người ta sẽ thấy vô số chứng cớ bê bối của Schacht!..

        Tối hậu thư này nhắc nhở lại một cách đáng buồn những ngày tươi đẹp của triều đại Hitler ma các chức Sắc luôn luôn dàn xếp VỚI nhau để « giật các đô dơ ở trong nhà ». Tuy nhiên vẫn còn sót lại một vài đồ dơ !... Khi phiên tòa kết thúc, cả thế giới đều buồn nôn !... Dù sao chăng nữa, nhơn chứng Givesius đã biết là chế độ này hết thời rồi và y cũng biết quá rõ Goering, để có thể tin tưởng trong chốc lát là vị thống chế to béo kia duy nhất chỉ tìm cách bảo toàn kỷ niệm của một quân nhơn quá vãng ! Các tư tưởng anh hùng hào kiệt không phải chính ở trong truyền thống các lãnh tụ Quốc Xã : sự thực thời Goering chỉ cốt ý bảo vệ chính bản thân y ! Và Givesius không còn lý do nào chánh đáng để dè dặt, nề nang Goering nữa nên y bèn « thồ lộ tâm tình » trước tiên.

        — Ngày 12-1-1938, một thông cáo ngắn cho báo chí loan tin vụ hôn nhơn của Thống chế Von Blomberg, cựu Bộ trương Chiến tranh. Vài ngày sau, các báo đều đăng tải một tấm hình của cặp uyên ương này — coi như một sự dụng ý — chụp đứng trước một chuồng khi trong sở thú ở Leipzig ! Thế là những tiếng xì xào bắt đầu loan truyền đi rất mau lẹ về vấn đề dĩ vãng của « Thống chế phu nhơn ! »...

        Thế là Helldorf, cò Cảnh sát ở Bá-Linh nhận ngay được một hồ sơ với dãy đủ chứng cớ hiển nhiên và chi tiết tỉ mỉ :

        « Thống chế Blomberg đã đi kiếm vợ trong đám cặn bã và mạt lưu xã hội : một cô gái điếm — để dùng đúng danh từ của Nhà Nước — có cạc hành nghề trong 7 thành phố lớn ở Đức và hơn thế nữa, đã có một tiền án về việc bán các hình ảnh khiêu dâm, phô diễn trò lục-sở Con Heo ! » « Helldorf vô cùng bối rối !... Nếu cứ theo cấp bậc và chức vụ của Blomberg thời Helldorf phái chuyển hồ SO' theo hệ thống quân giai đến Himmler, chúa trùm ngành Cảnh Sát và Công an của Đức Quốc-Xã : Thế nhưng Himmler, nếu không ghét toàn thể quân đội thời ít nhất cũng ghét cái thành phần quí phái gốc Phổ-lo- sĩ đã cấu tạo nên bộ xương sống nòng cốt cùa quân đội. Không còn hoài nghi nữa, y sẽ lợi dụng ngay cơ hội này để dữ dội tấn công toàn thể bộ chỉ huy đầu não...

        « Helldorf —- vô cùng lo lắng để tránh khỏi một vụ gây tai tiếng tương tự — bèn quyết định như không biết đến cái hệ thống chí-tôn-nghiêm của cơ quan mình ! Y đem hồ sơ có chất nổ ghê rợn này đến cho Keitei, cộng sự viên cạn thần của Blomberg, đồng thời cũng là tình thông gia — vì con gái y lấy con trai riêng của Blomberg với người vợ trước... Keitel hoàng kinh, chỉ còn biết khuyên Helldorf đến nói rõ chuyện với Goering. Vị thống chế to béo này cho là mình chưa hề biết vụ tiền án của « Blomberg phu-nhơn » và ngược lại, con tiết lộ cho Helldorf biết một vài sự kiện khác...

        « Vài tháng trước đây, Blomberg đã đến hỏi ý kiến Goering là y có thể nào giao du thân mật với một thiếu phụ dòng dõi hạ cấp ma không sợ bị thoái hóa, suy vong ?... Ít lâu sau, y lại đến thăm Goering và lần này khẩn khoản xin sự hỗ trợ đắc lực và chánh thức: y muốn xin phép cưới cái « bà đã có một dĩ vãng » theo như lời y diễn ta một cách dè dặt, tinh tế... ít lâu sau nữa, y lại đến năn nỉ Goering giúp đỡ y ; theo lời y giải thích thời rủi thay ! ý-trung-nhơn của y mới có một người thứ hai đang si mê, ve vãn !... Goering bèn đưa cho tên quấy rầy, phiền toái kia một số tiền khá lớn bằng ngoại tệ và hạ lệnh cho y phải ra đi ngay, không hẹn ngày về, như sang Nam Mỹ. chẳng hạn !...

        «Thiệt lạ lùng, ngộ nghĩnh ! ... Goering không hề báo cáo vụ này cho Hitler biết. Và hơn thế nữa, y lại cùng với Thủ lãnh — nhơn chứng danh dự — đến tham dự lễ hôn nhơn kết hợp Blomberg với « bà có một dĩ vãng» ! ...

        «Nhưng bây giờ thời đã có hồ sơ khủng .khiếp này ! Goering cầm lấy hồ sơ ở tay Helldorf rồi cũng sợ liên lụy, nên chuyển tới Hitler. Sau cơn kích động thần kinh mãnh liệt, Hitler quyết định cách chức ngay Blomberg. Để có người thay thế Blomberg ở bộ Chiến tranh, y đã sẵn sàng có một ứng cử viên đắc lực : đại tướng Von Frictsch !

        «Hitler tham khảo ý kiến với Goering và Himmler thời họ không chịu và lại đưa ra một bác bỏ nặng nề : có một hồ sơ liên hệ tới việc Frictsch đã phạm pháp mà Hình luật Đức coi như là một trọng tội ! Một việc khá cũ kỹ vì đã xảy ra từ năm 1935 !... Hồi đó, sở Mật Vụ đang nỗ lực làm việc, có lẽ chưa khám phá ra hết những kẻ thù của chế độ, bèn nảy ra ý kiến truy tố cả người đồng tình luyến ái ! (Đúng ra ở Đức, sự kiện này vẫn bị luật pháp trừng trị). để tìm ra tung tích một số tối đa các người phạm pháp, họ bèn đi một vòng các lao xá với trại tập trung và « yêu cầu » sự giúp đỡ của các tù nhơn để dọa nạt, bêu xấu những người đồng tình luyến ái ! ... Trong cuộc điều tra ngộ nghĩnh này, họ đã có sự may mắn bất ngờ tìm thấy một tù nhơn có thể hiến cho họ một chuyện đặc biệt tục tĩu — vô cùng khiếm nhã đến nỗi người ta không dám nhắc lại trước công chúng ! Theo lời tù nhơn thì vai chủ động đáng buồn này là một người tên Von Fritsch — hay Von Fritsche, y cũng chẳng nhớ rõ nữa !...

        « Ngay từ năm 1935, Mật-vụ chuyển tờ khai này đến Hitler. Phẫn ức cực độ, Thủ-lãnh hạ lệnh hủy diệt ngay tức khắc hồ sơ bẩn thỉu này. Và y hét lên là như vậy, người ta không còn nghe thấy nói đến « chuyện con heo » này nữa !... Nhưng rồi mãi 5 năm sau, Goering và Himmler lại khui ra chuyện này. Hơn thế nữa, Heydrich, chỉ huy trưởng các vệ binh, tên đao phủ tương lai của nước Tiệp-khắc, lại tìm thấy hồ sơ đã coi như là bị thiêu hủy rồi. Về phần Goering, y lại bày ra việc cho giải tù nhơn kia đến Phủ Thủ- tướng. Lẽ dĩ nhiên là chiếc xe bít bùng của khám lớn hãy rẽ qua vào điện Karinhall, tư dinh của Goering và y dọa nạt tên tù nhơn kia là nếu phản cung thi sẽ bị hành quyết ngay tức khắc ! »

        Tới đoạn này luật sư Dix, biện hộ cho Schacht, ngưng lời nhơn chứng Givesius và hỏi :

        — Tại sao ông biết các điều ấy rõ ràng quá vậy ?

        — Sau này người ta đã nói về vụ nầy rất dài ở Tòa-án Binh. Tôi đã tham dự những cuộc tranh luận và biêu quyết vời tư cách là nhơn viên cao cấp của Bộ Nội-vụ.

        — Tôi thấy rồi ! Xin ông cứ tiếp tục...

        — «Vậy là tướng Von Fritsch được gọi đến Thủ tướng phủ và Hitler nói cho y biết rằng y bị tố cáo ô nhục như vậy... Fritsch, con người quý phái từ gót chân đến tận móng tay, tỏ vẻ công phẫn tột độ ! Trước sự hiện diện của Goering, y xác định trên danh dự của một quân nhơn rằng « những thác loạn » của y đã được hoàn toàn bịa đặt ! Không buồn trả lời, Hitler tiến đến một khung cửa nhỏ, mở toang cánh ra... Và Fritsch hoa mắt, choáng váng, thấy tù nhơn đi vào, lấy ngón tay trỏ vào mặt y và nói giọng cương quyết : « Chính hắn ! »

        « Điếng hồn, viên tướng khốn khổ này phải trong giây lát mới trấn tĩnh lại được. Không thể nào bài bác một chứng cớ minh bạch như vậy, y chỉ có thể yêu cầu mở cuộc điều tra... Nhưng Hitler không muốn biết thêm chi nữa ! Bằng một giọng đanh thép, y đòi hỏi Fritsch phải xin từ chức ngay tức khắc và y chấp thuận ém nhẹm vụ này để đổi lấy sự ra đi kín đáo của Fritsch. Nhưng đương sự từ chối, không chịu khuất phục, bỏ ra về và ngay hôm ấy đến báo động cho tướng Beck, tổng tham mưu trưởng. Đầy can đảm và cương quyết, Beck can thiệp ngay với Hitler, trình bày là một sự tố cáo quái gở như vậy chỉ có thể xác nhận được do một cuộc điều tra tư pháp. Có những cuộc tranh luận rất sôi nổi ở Thủ tướng phủ... để chấm dứt, Hitler triệu tập hết thảy các chỉ-huy trưởng quân sự —  lúc đó họ chưa hay biết chi cả ! — và tàn nhẫn báo cho họ biết tin: cách chức Thống-chế Von Blomberg, Bộ trưởng Chiên-tranh và tổng tư lệnh Von Fritsch sẽ được Von Brauchitsch thav thế !

        « Tuy nhiên vụ Frifsch không kết liễu quá đơn giản như vậy ! Trong nhiều tuần lễ, thành phần Tòa án Binh — có nhiệm vụ thẩm định về đơn xin phục hồi danh dự của Fritsch — đã có nhiều cuộc tranh luận rất gay gắt giữa hai phe thân và chống các phương pháp của Hitler. Đổi với phe chống Hitler thời đối tượng tranh giành vượt quá mức cá nhơn của Fritsch một cách dị thường! Cuối cùng lần này họ sẽ có cơ hội chứng tỏ trước một thẩm-cấp tối cao về tư pháp, sự ô nhục của những phương thức do Mật-vụ đã sử dụng để thanh toán các người đối lập với chế độ độc tài, khát máu !...

 
        « Sau khi các thẩm-phán đã được chỉ định, tòa án bắt đầu làm việc. Người ta hỏi cung các nhơn chứng của Mật-vụ, khảo sát kỹ càng các biên bản, tái lập các dữ kiện xảy ra... Các thẩm phán có thể xác định rất mau lẹ rằng đây là một sự nhầm lẫn — hiển nhiên là cố ý ! Tác giả chánh về vụ phạm thuần phong mỹ tục này, không phải tướng Von Fritsch (có chữ T ở giữa), nhưng là đại úy hồi hưu tên Von Frisch (không có chữ T ở giữa) !...

        « Ngoài ra, cuộc điều tra lại tiết lộ thêm một dữ kiện bối rối hơn nữa ! Ngay từ ngày 15-1-1938, Mật- vụ đã biết rõ mình phải làm gì ? Vì chính hôm ấy, họ dã khám nhà đại úy Frisch và hỏi cung mụ quản gia... Thế mà mãi 9 ngày sau (24-1-1937), Goering mới cho giải tên tù nhơn đến Thủ-tướng phủ để y trỏ ngay vào mặt tướng Von Fritsch !... Hay nói một cách khác khi dàn cảnh vụ này, Goering đã cố tình, có ác ý gây nên một bằng chứng gia tạo đề hạ gục địch thủ !...

        « Nắm vững các yếu tố này và chắc chắn là đang đứng trước một âm mưu khổng lồ, chúng tôi bèn lôi tướng Von Brauchitsch tân tổng tư-lệnh quân đội về phe chúng tôi. Chúng tôi cho rằng tướng này phải đòi hỏi Tòa-án Binh mở một cuộc điều tra phụ... »

        Dix, luật sư của Schacht, ngưng lời Givesius :

        — Xin ông khoan đã... Với danh từ « chúng tôi» ý ông muốn nói đến những người nào ?

        — Một nhóm người ngẫu nhiên kết hợp lại và trong số đó, Schacht giữ một vai trò đặc biệt, hoạt động rất tích cực ! Chính y đã móc nối với đô đốc Raeder, các tướng Von Brauchitsch, Von Rundstedt và cả đến Guertner, bộ trưởng Tư-pháp... để giải thích cho họ biết là cơ hội thuận lợi và giờ hành động đã điểm !... Y nhấn mạnh về nhu cầu khẩn thiết phải triệt để khai thác sự khủng hoảng ấy và nhắc nhở là chính các tướng lãnh phải giải phóng nước Đức khỏi chế độ khủng bố này! Vả lại tôi có thể xác nhận là Brauchitsch đã long trọng hứa hẹn sẽ tấn công ! Tôi cũng có thể nói đến sự chính xác này vì lý do đơn giản là sự cam đoan của Brauchitsch đã diễn ra ở trước mắt tôi và riêng đối với tôi. Tuy nhiên ông cũng vẫn đặt một điều kiện :

        « Luôn luôn Hitler vẫn được lòng dân. Vậy chúng ta cần phải đếm xỉa tới chuyện thần thoại xác thực đã cấu tạo nên ở chung quanh y. Để có thể cung cấp cho dân tộc Đức và cả thế giới chứng cớ cuối cùng về sự lừa bịp của y, chúng ta hãy ráng đợi sự phán quyết của Tòa-án Binh. ».

        « Thế là Brauchitsch lui lại sự can thiệp của y cho tới ngày tòa phán quyết. Sự chậm trễ này sẽ phát sanh ra nhiều hậu quả nặng nề. Trong lãnh vực mưu mô và tính toán. Hitler có thể trả đũa lại hàng triệu điếm đối với các tướng lãnh nào tinh ranh, xảo quyệt nhất ». Cũng như luôn luôn trong các loại việc này, y đã tranh thủ thời gian và đi trước phong trào bằng cách bổ nhiệm Goering Chánh án Tòa án Binh ! Tới ngày đã định, tòa án họp dưới quyền chủ tọa của Goering đã thảo luận liên miên trong nhiều giờ... và đình hoãn lại « vì những trường hợp đặc biệt! »... Vì chính ngày hôm ấy, Hitler đã quyết định cho quân đội Quốc-Xã tiến sang Áo...

        « Vì thế cho nên Goering, Chánh án Tòa án Binh, tỏ ý cương quyết muốn cho các mệnh lệnh hành quân phải được ban bổ ngay tức khắc trước khi tòa xét xử. Các mệnh lệnh này sẽ bó buộc quân đội di chuyển —  không phải hướng về nội địa hay vào thủ đô Bá-Linh, nhưng là hướng ra ngoại địa, nhằm trực chỉ kinh thành Viên (Áo)...

        « Tòa án chỉ có thể tái nhóm sau đó một tuần lễ. Khi đó thì ván cờ đã xong xuôi: Hitler thắng lợi vẻ vang trên khắp mọi chiến tuyến ! Các tướng lãnh vừa trải qua một cuộc phiêu lưu đầy mạo hiềm, kỳ dị của một « chiến dịch » và họ đã gặt hái được những tiếng hoan hô cuồng nhiệt với nhiều vòng hoa chiến thắng !...

        Bây giờ nhân dân Đức đã vô cùng hoan hỉ và những người đối lập cuối cùng của chế độ trở nên hoàn toàn bối rối... thì tòa án có thể phán quyết mà không sợ nguy hiềm nữa! Tòa án nhận xét thấv Von Fritsch hoàn toàn vô tội nhưng Brauchitsch cho là bằng cớ chánh thức của những mưu mô Quổc-Xã đến chậm quá !... Trong bầu không khí tâm lý mới do cuộc Sáp- nhập Áo cấu tạo nên, y tự nhận thức là y không có quyền để thử làm một cuộc đảo chánh ! »

        Nhơn chứng Givesius đẽ khai xong. Y cúi đầu chào và rời khỏi vành móng ngựa. Lời khai của y đã mang ra ánh sáng một giai đoạn của lịch-sử Đức Quốc- Xã, cho đến nay chưa mắy người biết : vụ tướng Von Fritsch chỉ độ 24 giờ sau rất có thể khởi phát cuộc nổi dậy của Quân-Đội !... Thiệt là sự trớ trêu, cay đắng của sổ mệnh: Nếu không có sự chênh lệch nhỏ nhoi về thời gian này thời nhơn loại đã rất có thể tiết kiệm được cờn ác mộng về Hitler, các trại tiêu diệt cũng như các trận chiến tranh đẫm máu, các tàu bị bắn chìm cũng như các thành phổ bị tàn phá ! Chỉ độ một ngày sau...

        Quảng đại quần chủng vẫn không hay biết chi cả !... Cuộc Sáp-nhập Áo đã thực hiện xong, không cần một phát súng — còn những cú dùi cui thì cũng chẳng ai nghe thấy nữa! — làm say mê cả những người do dự nhất !... Sự say mê đắm đuổi này còn tồn tại trong một thời gian... 18 tháng sau (9-1939) khi người ta loan báo về cái chết của Von Fritsch, gục ngã trước thủ đô Varsovie (Ba-Lan) : tin tức này chỉ thoáng qua, không hề ai biết đến ! Chỉ có những người thân cận với vị tướng khốn khổ này mới biết rõ là chính y dã tìm cái chết ấy...

        Nhưng một thi hài — dù là một thi hài của một tướng lãnh ! — có nghĩa lý gì đâu trong nước Đức Quốc- Xã vì chế độ độc tài toàn sắt và máu này S6 gây ra hàng triệu xác chết !...

       

        Cuộc xáp-nhập Áo (Anschluss) ngày 11-3-1338, đối với nhà hùng biện Hitler là sự kết-hợp vui vẻ giữa hai nước anh em có nhân dân cùng một chủng tộc ! Đối với nhà độc tài Hitler, đó là việc quân đội Đức xâm lăng nước Áo !

        Tuy nhiên nội vụ bắt đầu một cách vô cùng hiền lành, ngây thơ !

        Kurt Von Schuschnigg, tân Thủ tướng Áo, ghi trong tập Bút ký :

        « Đầu năm 1938, Von Papen, đại sứ Đức ở Viên, mở một cuộc thăm dò kín đáo để xem phản ứng của chứng tôi ra sao, nếu được mời sang chơi Tổ Phượng- Hoàng (Berchtesgaden) để đàm - luận với Thủ lãnh Hitler ?... Tôi chấp thuận về nguyên tắc... nhất là Papen đã minh định rõ ràng :

        — Mặc dù kết quả những cuộc đàm thoại ra sao, lẽ dĩ nhiên là cũng không hề có một ảnh hường trầm trọng nào xảy ra đối với tình hình hiện tại của Chánh phủ Ảo. Dù trong giả thuyết bi quan nhất nghĩa là hai vị Thủ tướng phải chia tay mà chớ hề giải quyết được một vụ nào trong số các vấn đề còn đọng lại thời các sự việc vẫn giữ y nguyên như cũ !... »

        Rất có thể là Schuschnigg suy nghĩ rằng như vậy thời quá tốt đẹp để thành sự thực — nhưng y không muốn lẩn tránh ! Ngày 11-2-1938, y lên chuyến xe lửa tốc hành đến Vienne — Salzbourg, có trung tá Bartl, tùy viên quân sự và Bộ-trưởng Ngoại-giao Guido Schmidt tháp tùng. Tới Salzbourg, họ rời toa giường ngủ và tiếp tục cuộc hành trình bằng xe hơi. Đầy vẻ khả ái, tươi cười và niềm nở, Papen tiếp đón họ trước hàng rào biên giới và nói :

        — Thủ-lãnh, trong trạng thái tin thần tuyệt hảo, đang chờ ông... Nhân tiện tôi hy vọng là ông sẽ không phản đối sự hiện diện của một vài tướng lãnh ở Tổ Phượng-Hoàng chứ ? Sự hiện diện thuần túy có tính cách ngẫu nhiên, tôi có thể chắc chắn bảo đảm với ông điều đó !...»

        Schuschnigg, đứng trên cương vị một tân khách được mời, lẽ dĩ nhiên là không thể nào phản đối sự «hiện diện ngẫu nhiên» ấy !... Tuy nhiên trừ phi là đặc biệt ngây thơ, chắt phác lắm... chắc y phải bắt đâu suy nghĩ là ngày 12-2-1938 không phải là một ngày được hoàn toàn nghỉ ngơi thoái mái! Như ngày nay chúng ta đã biết — Nhờ có sự tiết lộ bí mật trước tòa án Nuremberg — Hitler đã thận trọng tính toán tỉ mỉ miếng đòn táo bạo và ác liệt này !... Ba tướng lãnh được triệu tập khẩn cấp đến Tổ Phượng-Hoàng tiêu biểu rõ ràng sự cộng tác chặt chẽ các võ khí tối tân trên mặt đất: Keitel, tân Tổng tư-lệnh quân đội Quốc-Xã, pháo thủ Von Reichenau và phi-công Sperrle, Thủ-lãnh không mời họ để kiềm tra với họ về vấn đề công vụ. Nhiệm vụ của họ sẽ có một tính chất đặc biệt khác: ló mặt ra, tỏ vẻ nóng lòng sốt ruột, đợi vào yết kiến Thủ-lãnh để làm cho Schuschnigg bực bội, rã rời... và làm áp lực với y một cách trầm lặng như kiên trì...

        Vả lại nếu Papen, nhà ngoại giao tinh tế, chối cãi sự làm áp lực ấy thời tướng Jodl, một quân nhơn thuần túy, sẽ mô tả điều này với tính cách vô tư tàn nhẫn !... Trong tập nhật ký của y, đọc ở Nuremberg, người ta thấy đoạn tiết lộ này :

        « Keitel, Reichenau và Sperrle được triệu tập đến Berchtesgaden thời Schuschnigg, Schmidt và Bartl phải chịu một áp lực chánh trị và quân sự rất ghê gớm !...»

        Hitler, có ba tướng lãnh kể trên tháp tùng, ra đón các tân khách tại chân bậc thềm trước biệt thự. Y mặc quần đen, áo vét màu nâu kiểu chiến đấu và thắt ca-vát gắn huy hiệu chữ Vạn. Sau lễ nghi giới thiệu, y dẫn Schuschnigg vào văn phòng.

        « Thủ-lãnh ở trong trạng thái tinh thần tuyệt hảo !»: đại sứ Papen đã minh xác như vậy !... Nhưng khi cánh cửa văn phòng vừa khép lại thời nụ cười của Hitler vụt biến mất ! Vô cùng sửng sốt, Schuschnigg hiểu ngay là chủ nhơn sẽ chuyển sang thế công, không những đối với bản thân mình nhưng với toàn thể Áo- quốc !... Đúng sự thực là Hitler đã quyết định thanh toán vấn đề Áo : « bằng cách này hay cách khác ! » theo như lời y thường giải thích ! Đối với y, miễn là đạt tới mục đích, còn phương tiện nào cũng đều tốt đẹp ca !.. Y cũng không hề lùi bước trước một tiểu-xảo bần tiện nhát ; y đã biết rõ rằng Schuschmgg là người nghiện nặng, hút mỗi ngày hàng 60 điếu thuốc lá... nhưng chính y cũng không hút nên Thủ-tướng Áo đành bỏ qua luôn, bó buộc phải nhịn thuốc trong lúc y vẫn có mặt ở đó !...

        Tưởng cũng nên nhắc lại : trong khi có cuộc gặp gỡ Hitler - Schuschnigg thời cuộc bang giao Đức-Áo đã được quy định do Hiệp-ước ngày 11-7-1935, có chữ ký của Hitler ! Trước tiên, hiệp ước này gợi ra một lời tuyên bố long trọng của Hitler hồi tháng 5 năm 1935 : « Đức không hề có chủ tâm, cũng như không hề có tham vọng xen lẫn vào công việc nội bộ của Áo và hơn nữa, không xâm-lăng hay sáp-nhập nước này. » Theo điều I, hiệp ước xác nhận :

        « Chánh-phủ Đức Quốc-Xã công nhận chủ-quyền hoàn toàn của Cộng-Hòa Liên-bang Áo ».

        Và điều II nhấn mạnh :

        « Mỗi chánh phủ của hai nước liên hệ phải coi tình hình chánh trị xảy ra ở nước kia, gồm cả vấn đề Quốc-Xã Áo, như là một vấn đề thuần túy nội bộ của nước ấy — vấn đề mà mình sẽ không can thiệp một cách trực tiếp hay gián tiếp. »

        Thiệt là đích xác và minh bạch nhưng Hitler có cần chi đếm xỉa tới các hiệp ước, dù là có chữ ký của mình ! Cau có, cẩu trệ, miệng luôn luôn chửi thề và dã tâm lộ liễu, Hitler hăng say kích thích Schuschnigg đáng tội nghiệp, sẽ « kết-liễu ông » như lời nói của một nhơn chứng.

        Sau khi cuộc đàm thoại thứ nhất chấm dứt, Thủ- tướng Áo, chắc có lễ trong niềm thắc mắc lo âu, muốn tự minh oan với hậu thế, bèn soạn thảo một thứ biên- bản, trong đó những câu chính yếu được ghi chép đúng nguyên văn. Thiệt là một tài liệu rất khá ố, ghê tởm. khỏi cằn phải bình luận thêm :

        — Schuschnigg. — Văn phòng huyền điệu xiết bao ! Cảnh sắc núi non xinh đẹp dường nào ! Tôi tưởng là trong khung cảnh hùng vĩ này đã phát sanh ra bao nhiêu hành vi lịch sử... Phái không, thưa Thủ tướng ?

        — Hitler. — Phải, đúng thế ! Chính ở nơi đây, tư tưởng của tôi đã chín muồi ! Nhưng không phải chúng ta hội họp nhau ở đây để phô trương phong cảnh hữu tình hay ba-hoa đến thời tiết đẹp !...

        — Thưa Thủ-Tướng: trước hết tôi thành thật cám ơn ông đã có sáng kiến về cuộc hội ngộ này. Tôi có thể cam đoan với ông là chúng tôi chú trọng, với một quan hệ lớn lao, đến hiệp-ước Đức-Áo ngày 11-7-1936 do chúng tôi vẫn triệt để tôn trọng. Chúng tôi đã làm hết sức mình để chứng tỏ lòng ham muốn của chúng tôi là theo sát tinh thẫn và từng li từng tí sự cam đoan ấy, nghĩa là có một đường lối chánh trị kiểu Đức.

        —À! Đúng thế ư? Thưa ông Schuschnigg, thái độ của chánh phủ ông như thế mà ông gọi là một đường lối chánh trị kiều Đức ư ? Về phân tôi thời tôi chỉ có thể nói với ông là các sự kiện không thể nào tiếp tục mãi như thế được ! Tôi có một sứ mạng lịch sử để làm trọn vẹn thời tôi sẽ làm trọn vẹn vì Thượng-đế đã lựa chọn tôi để làm tròn sứ mạng đó ! Tôi được tình yêu thương của nhân dân tôi ủng nộ và cổ võ... Nhân dân Đức mà ở giữa đám đông người ấy, tôi có thể đi lại rất tự do tùy theo sở thích, không cần tới một người nào hộ vệ cả !...

        — Thưa Thủ-tướng, tôi cũng vui lòng tin tưởng như vậy.

        — Thưa ông Schuschnigg, ít nhất tôi cũng có đầy đủ quyền-hành như ông để tự coi như một người Áo. Thế tại sao ông không thử tổ chức một cuộc trưng-cầu dân-ý, hoàn toàn tự do, để mời các người Áo lựa chọn giữa ông và tôi ? Ông sẽ thấy có một sự ngạc nhiên đầy thú vị !

        — Nếu có thể được!... Tuy nhiên, ông hẳn đã biết rõ, cũng như tôi, đúng là không thể được !...

        — Điều này, chính ông nói ra đấy !... Về phần tôi thời tôi trả lời ngay để ông rõ là tôi sẽ giải quyết vấn đề Áo bất hủ ấy bằng cách này hay cách khác. Tôi chỉ ban bố một mệnh-lệnh là trong thời gian một đêm, cái vở kịch lố lãng ở dọc theo biên thùy sẽ bị thanh toán ngay tức khắc ! Dù sao chăng nữa, liệu ông có thể tin tưởng một cách đứng đắn là ông sẽ đủ sức bắt giữ tôi, dù chỉ trong nửa giờ ? Ai biết đâu đấy ?... Rất có thể là sáng ngày mai, tôi sẽ ở thủ-đô Viên, tựa như làn giỏ mùa xuân và lúc đó, ông sẽ thấy điều sẽ xảy ra cho ông !

        — Thưa Thủ-tưởng, như thế thời máu sẽ chảy, dù chúng ta muốn hay không !... Chúng ta không phải là người duy nhất ở thế gian này : hãy còn nhiều cường quốc khác ! Việc xâm lăng nước Áo sẽ khởi phát một cuộc chiến tranh !

        — Nóỉ như thế thì dễ dàng lắm khi người ta đang ngồi trong một ghế bành êm ấm ! Dù sao cả thế giới phải hiểu rằng một nước hùng mạnh, lớn lao không thể nào khoan dung vô hạn định những sự khiêu khích lố lăng của một anh hàng xóm nhỏ bé... không chút xíu giá trị nào !... Hôm nay tôi lại tặng cho ông một cơ hội nữa — cơ hội cuối cùng đấy ông Schuschnigg ạ ! — để có dịp tỏ rõ thiện chí của ông. Hoặc là trước đêm nay, chúng ta phải tiến tới một giải pháp, hoặc là biến cố sẽ dồn dập và tiếp tục xảy ra : chúng ta sẽ thấy mau lẹ kết quả !... Thưa ông Schuschnigg, ông nên suy nghĩ kỹ —  tôi chỉ có thể đợi đến đêm nay thôi ! Vậy xin ông coi những lời tôi nói đây là một công thức về thuật hùng biện ! Không phải là một chuyện phỉnh phờ, lòe bịp đâu, ông hãy tin chắc như thế !

        — Thưa Thủ tướng, ông có thể minh định rõ ràng những ước muốn của ông không ?

        Hitler (tàn nhẫn) : Chiều nay chúng ta sẽ nói chuyện đó !

        Trong khi ngưng lại vào buổi trưa, Schuschnigg thảo luận với Schmidt, bộ-trưởng Ngoại Giao. Một lát sau, thơ-ký dẫn họ sang văn-phòng khác : ở đây đã có Papen và Ribbentrop. Vừa đưa cho Schuschnigg một tài liệu đánh máy là bản dự-thảo một hiệp ước mới, Ribbentrop vừa giải thích :

        — Đây là những sự nhượng bộ tối đa do vị Thủ- lãnh đã sẵn sàng chấp thuận cho ông.

        Ve các sự nhượng bộ bản dự - thảo chỉ nêu ra những điền-kiện không thể nào chấp nhận được : chánh phủ Áo phải cam đoan chuyển giao bộ Nội-vụ cho tên Quốc-Xã Seyss - Inquart, nghĩa là trên thực tế, toàn thể những quyền hành về Cảnh-sát, Công-an ; phóng thích hết thảy những người Quổc-Xã bị bắt, trong số có cả những tên khủng bố và đồng lõa về vụ ám sát Dollfuss ; chấp nhận cho các người Quốc-Xã Áo được gia nhập vào chánh đảng của Ao là Mặt Trận Ái Quốc... v.v...

        Schuschnigg ghi trong tập Bút-ký :

        «Ribbentrop bình luận dài dòng về từng điểm trong dự-thảo và để kết thúc, nhấn mạnh là toàn thể bản hiệp ước chỉ gồm có một điểm duy nhất : hoặc là chúng tôi phải chấp thuận hay bác bỏ tất cả. Chủng tôi chỉ có thể bày tỏ sự kinh hoàng sâu sắc mà thôi ! Schmidt nhắc lại cho Papen nhớ là trước khỉ chúng tôi khởi hành ở thủ đô Viên, y đã minh xác với chúng tôi những lời bảo đảm chánh thức : «Mặc dù kết quả của những cuộc đàm thoại ra sao, lẽ dĩ nhiên là không hề có một ảnh-hưởng trầm trọng nào đến tình trạng hiện tại của Chánh phủ Áo ». Papen có vẻ bứt rứt, ngượng ngập... cho là chính y cũng ngạc nhiên một cách khổ tâm ! Tôi bèn hỏi là ít nhất chúng tôi cũng có thể tin tưởng vào sự hiểu biết thân hữu và thông cảm của nước Đức ? Ribbentrop và Papen đều trả lời một cách khẳng định và có vẻ quả quyết lắm ! ...

        —  Vài phút sau, Schuschnigg sẽ rõ thế nào là sự «hiểu biết thân hữu» ?.. Ngay tiếp nối cuộc đàm luận, Hitler đã không ngại mà nói trắng trợn :

        — Thưa ông Schuschnigg, tôi đã quyết định thử cố gắng một lần cuối cùng ! Đây là bản dự thảo. Không cần tranh luận rằng vô ích : tôi sẽ không thay đổi một dấu phẩy ! Hoặc là ông ký ngay, hoặc là chúng ta không còn chi nói với nhau nữa ! Trong trường hợp này, tôi sẽ hoạch định chương trình hành động ngay trong đêm nay !..

        — Khi đã biết nội dung bản dự thảo và căn cứ vào tình hình hiện tại, tôi chỉ có thể ghi chú những điều kiện của ông... Tôi cũng rất sẵn sàng để ký kết. Nhưng tôi căn phải lưu ý ông là theo Hiến pháp Áo thời các Bộ-trưởng được bổ nhiệm do vị Nguyên-thủ Quốc-gia, nghĩa là Tổng-thống Liên-bang. Cũng như sự ân xá là một đặc quyền tuyệt đối của Tổng-thống. Như vậy chữ ký của tôi chỉ có thể đoán ước là sẽ đệ trình lên Tổng-thống các điều kiện của ông. Cũng vì lý do ấy, tôi không thể nào bảo đảm sự tôn trọng thời hạn 3 ngày do ông giao hẹn với chúng tôi !

        — Cần phải đúng hẹn !.. Đó là điêu thiết yếu !..

        — Tôi không đủ thẩm quyền để bảo đảm điều ấy !

        Hitler nổi cơn thịnh nộ, đứng phắt lên, nhẫy ba bước tới cửa, mở toang ra và kêu to — hay hét lên thì đúng hơn :

        — Keitel !..

        Rồi y lại quay lại phía Schuschnigg và nói tiếp:

        — Lát nữa đây tôi sẽ loan báo cho ông.

        Schuschnigg đi ra. Trong hành lang, y gặp tướng

        Keitel vội vã chạy tới theo tiếng gọi của Hitler...

        Keitel đã kể lại giai đoạn này trước tòa án Nuremberg ;

        — Vừa được bổ nhiệm chức vụ Tổng tư-Iệnh, tôi chưa hè bao giờ tham dự một hội nghị chánh trị hay quốc-té. Đến nỗi lúc ban đầu ngày hôm ấy, tôi tự hỏi không hiểu người ta vời mình đến đây làm chi ?.. Tuy nhiên, dần dần tôi nhận xét ra sự hiện diện của ba vị tướng lãnh đi tản bộ ở trong nhà có giá trị tương đương như sự trang trí cho một cuộc biểu dương lực lượng quân sự rất hùng hậu !... Buồi chiều, tôi nghe thấy gọi tên tôi... Khi vào văn phòng Thủ-lãnh, tôi ngờ là sẽ nhận được các chỉ thị cấp tốc !.. Nhưng Hitler chỉ bảo tôi là Schuschnigg muốn thảo luận với Schmidt và nói tiếp : «Xin ông cứ ngồi xuống. Trong lúc này, tôi chưa có điều chi cần để nói với ông ... Và đúng thế ! Rồi y quay lưng lại phía tôi và trầm ngâm chiêm ngưỡng phong cảnh một cách say mê, đắm đuối ! »

        Đó chỉ là một sự bịp bợm tầm thường, một mưu mô uy hiếp thực sự, khá ấu trĩ nhưng làm tiêu hao một cách thảm khốc sự chống đối của những người Áo. Ở Nuremberg, cựu bộ trưởng Ngoại-giao Schmidt mô tả bầu không cuộc hội nghị lạ lùng ấy như sau :

        — Hitler xác định là tối hậu thư của y sẽ hết hạn ngày 15-2-1938: hiện chúng tôi đang là ngày 12!.. Y nói là đã có ý muốn xâm-nhập Áo ngay từ hồi đầu tháng 2-1938 nhưng đến phút chót, y đã thay đổi ý kiến để thử cố gắng lần cuối cùng, hy vọng sẽ tiến tới một giải pháp hòa bình hơn... Trong cuộc hội nghị, y đã nhiều lần gọi vị tướng này tướng kia. Tôi phải thú nhận là chính tôi và Schuschnigg cũng không được yên tâm về sự an toàn cá nhơn của chúng tôi. Chúng tôi sợ là sẽ bị bắt cóc trong trường hợp cuộc thương thuyết thất bại... Trong bầu không khí thác loạn thần kinh này, mọi sự đều rất có thể xảy ra như thường !...»

        Sự sợ hãi đầy ý nghĩa : một vị lãnh đạo chánh phủ và bộ trưởng Ngoại-giao đến thăm viếng Thủ- tướng một nước tự nhận là bạn thân, phải e sợ bị bắt giữ ! Người ta vô cùng bẽ bàng trước một việc làm ô nhục những mối bang giao quốc tế ! Vẫn chưa hết !.. Ngay từ trước khi mạc hội nghị, các người Quốc Xã đã tung ra một toàn bộ âm mưu nhằm tăng cường những thắc mắc lo âu thông thường. Các điều tra viên của Liên-Hiệp-Quốc đã tìm thấy một danh sách dưới hình thức khuyến cáo, do Keitel ký và Hitler duyệt y. Đó là tất cả một chương trình về chiến tranh cân não : dùng sự trung gian của những điệp viên Quốc-Xã ở Áo, nhân viên thuế-quan, công nhơn các hãng du lịch... để phao truyền những tin tức giả tạo nhưng có thể tin được : Ví dụ như các tin giật gân và sốt dẻo này : hủy hết các giấy phép trong vùng Sư-đoàn VII ; tập trung một số lớn các toa xe lửa tại những ga lựa chọn như Munich, Augsbourg và Ratisbonne; tăng cường lực lượng Cảnh-sát hùng hậu dọc theo biên giới Áo-Đức; những cuộc tập trận giả của các đơn vị leo núi Alpes ơ miền Bavière... vv...

        Bị hăm dọa về quân sự, uy hiếp về vật chất, giao động về tinh thần : dưới ba áp lực đủ mọi màu sắc ấy, chắc chắn là Schuschnigg sẽ phải đầu hàng !... Độ nửa giờ sau tiếng hét : « Keitel ! » do Hitler sủa ầm lên, Schuschnigg đặt bút ký cái mà người ta gọi là sự đầu hàng vô điều kiện của nước Áo !... Tưởng chúng ta cần phải nói ngay là cũng không phải vì sự đó mà Hitler tha thứ cho Schuschnigg : sau khi cuộc Sáp-nhập Áo hoàn tất rồi, Schuschnigg sẽ bị bắt giữ và kéo lê cuộc đời tù nhơn 7 năm ròng rã trong các trại tập trung và chỉ được phóng thích hồi 7 năm sau (1945) khi chế độ Quốc-Xã ở Đức hoàn toàn tan rã !...

        Nhưng hiện bây giờ, chúng ta chưa tiến tới thời kỳ đó. Ưu tư và suy nhược, bộ ba Schuschnigg, Schmidt và Barti trở về thủ đô Viên... Miklas, Tổng-thống Áo, chắc chắn là đã thấu triệt phạm vi giá trị những điều khoản do người ta đệ trình ký tên, nhưng y vẫn quyết định ký vì biết quá rõ là mình không có quyền lựa chọn !... Trái tim đau nhói, nặng nề, y ký sắc-lệnh phóng thích các người Quốc-Xã Áo bị giam giữ, bổ nhiệm Seyss-Inquart làm bộ trưởng An-ninh và Cảnh- sát.   

        Chúng ta cần phải trả lại cho Seyss-Inquart sự công bằng này là y hành động công khai, không chút giả dối: vừa được chỉ định xong, y vội vàng bay sang Bá- Linh để nhận mệnh lệnh của Hitler... Lúc trở về, y gởi ngay cho các nhơn viên trực thuộc một thông-tư bắt đầu bằng câu :

        « Hỡi những ngươi Cảnh-sát Đức ở nước Áo !...» Thế là ló dạng sự mục nát nội bộ của một Quốc-Gia !

        Schuschnigg vẫn còn muốn kháng cự lại... Dù sao, hiệp ước mới do y vừa bị Hitler cưỡng đoạt chữ ký, cũng còn công nhận rõ ràng nền độc lập và chủ quyền trọn vẹn của nước Áo, xác định cá sự từ khước của nước Đức không bao giờ can thiệp vào những chuyện nội bộ của Cộng-hòa Liên-bang Áo. Dựa vào các điều khoán ấy, Schuschnigg ký sắc lệnh mở cuộc trưng-cầu dân-ý : những người Áo hãy quyết định lựa chính thể của họ :

        Ngày 10-3-1938, những giấy bích chương, yết thị dán ở khắp các tòa thị sảnh loan báo là cuộc trưng- cầu dân-ý đã ấn định vào ngày 13-... Toàn thể công dân được mời đến bỏ phiếu cho « một nước Áo tự do, độc lập và xã hội, công giáo và đoàn kết ». Schuschnigg hy vọng được từ 70 đến 73 % sổ phiếu « thuận »...

        Mọi sự ấy có vẻ tốt đẹp quá, gần như ngây thơ và một quan sát viên vô tư rất có thể mỉm cười... Nhưng ở Bá-Linh, người ta đâu có cười ! Nếu may ra sự tính toán của Schuschnigg lại đúng y boong thời trước thế giới, Hitler và chế độ Quổc-Xã sẽ chịu một thất bại chua cay, nếu không phải là quyết-liệt ! Thủ- lãnh không muốn thế và cũng không thể nào chấp thuận một cuộc phiêu lưu mạo hiểm tương tự ! Vậy cuộc trưng-cầu dân-ý không dược mở ra ! Với bất cứ giá nào !...

        Seyss-Inquart vội vàng chạy đến Schuschnigg và nói :

        — Hitler vô cùng tức giận ! Theo tin mới nhất tôi vừa được biết thời Goering bó buộc là cuộc trưng câu dân ý phải được hủy bỏ sau đây một giờ ! Y đòi hỏi tôi trả lơi bằng điện thoại. Nếu trong một giờ nữa, tôi không gọi lại thời y sẽ kết luận là người ta ngăn cản tôi không được nói chuyện với y và y sẽ tùy nghi hành động, thích ứng với sự khẩn trương !...»

        Schuschnigg chạy ngay đến Tổng-thống Miklas... Nửa giờ sau, — đúng là 11g30 ngày 11/3/1938 — y trở về văn phòng, cho mời Seyss-Inquart đến và nói:

        — Tôi xin ông báo cho Goering biết là chiếu theo tình hình hiện tại, chung tỏi chấp thuận những yêu sách của ông ấy.

        Seýss-Inquart nhún vai, trở về văn phòng và gọi điện-thoại cho Bá-Linh để báo tin là cuộc trưng cầu dân ý đã được hủy bỏ, Mười phút sau, y trở lại Thủ-tướng phủ, lạnh lùng trao cho Schuschnigg một mảnh giấy xé trong một tập sổ tay để ghi chép và nói :

        — Đó là nguyên-văn của Goering đọc cho tôi trong điện thoại !

        Mấy dòng ngắn ngủi vắn tắt một cách tàn nhẫn :

        « Muốn tránh sự tòi tệ hơn nữa, chỉ còn một cách duy nhất : Schuschnigg từ chức và bổ nhiệm Seyss- Inquart làm Thủ-tướng Áo. Việc bổ nhiệm này phải dược chánh-thức-hóa sau đây hai giờ ! Quá thời hạn đó, quân lực Đức sẽ xâm-nhập Áo quốc ! »

        Schuschnigg, mặt tái mét, trở lại dinh Miklas. Tin tức của tối hậu thư này đã loan truyèn khắp thủ-đô Viên như vết dầu loang... Suốt dọc đường, các bạn thân, các cố vấn thành thạo đều nài nỉ Schuschmgg cử quyết tâm kháng cự :

        — Ông hãy hiệu triệu dân chúng 1... Ông huy động quân đội !... Ông cầu cứu khắp thế giới : kêu gọi Ba- Lê và Luân-Đôn !... Những cường quốc sẽ không ngồi nhìn cuộc tấn công bằng võ khí này mà không cựa quậy ! Họ không thể nào dung tha một tên cướp đường đường làm đảo lộn cả trật tự quốc tế !... Hôm nay đây... là chúng ta... ngày mai kia... đến lượt nước khác !...

        Nhất là người ta hối thúc. Schuschnigg phải quay sang phía Ý-đại-lợi... Mussolini sẽ không bao giờ bỏ rơi Áo là nước bạn vẫn được mình che chở !...

        Đúng sự thực là năm 1934, khi xảy ra vụ ám sát Dollfuss, Thủ-tướng Ý đã tức khắc tập trung quân đội trên đèo Brenner để tuyên bổ cho Hitler biết là mình sẽ triệt để bảo vệ sự độc lập của Áo ! Tuy nhiên sự kiện ấy cách đây đã 4 năm !... Bây giờ là năm 1938 nên La-Mã lẫn tránh một cách tinh-tế :

        « Nếu trong trường hợp được người ta tham khảo, thăm dò thời Chánh-phủ Ý tuyên bổ là mình không đủ tư cách, thẩm quyền để tỏ bày ý kiến »...

        Thông cáo này của Điện Quirinal là một phát súng ân huệ cuối cùng !... Lúc đệ đơn lên Tổng-thống xin từ chức, Schuschnigg cũng không chịu rút lại đơn khi Miklas thì thầm :

        — Tôi thấy là ngày nay mọi người đều bỏ rơi tôi !

        Sau khi cố gắng nài ép, Miklas cũng được Schuschnigg chấp thuận sẽ ở lại xử-lý thường-vụ cho tới khi bổ nhiệm vị tân Thủ-tướng. Đó chính là điểm làm hư hết mọi việc : Tổng-thống từ chối chỉ-định một người Quốc Xã !... Y không muốn tuân lệnh của Bá-Linh : tuy cô đơn nhưng cương quyết, y muốn ra mặt chống đối tới cùng!...

        Trong văn phòng Thủ-tướng phủ, Schuschnigg đang sắp xếp lại các hồ sơ ngồn ngang trên bàn giấy, để sửa soạn cuộc bàn giao... Đôi lúc y ngước mẳt nhìn lên tường : nơi có treo bức tượng mặt của Dollfuss ở bên cạnh bức hình oai phong lẫm liệt của nữ hoàng Marie Thérèse !...

        Ở phía dưới, trước dinh Thủ-tướng, một đám đông người cuồng tín đang hò hét vang lừng những khẩu hiệu Quốc-Xã !.. Thế là sự chung cục !..

        Một chung cục làm cho những người này hớn hở, vui tươi... những người khác đau buồn, khóc lóc !.. Hàng mười ngàn dân kinh thành Viên diễn hành trên các dường phố, cao giọng hát bài Quốc-ca Đức: ccDeuts- chland uber alles !..»

        Các lính Cảnh-sát — chắc chắn là ở khắp các nước trên thế giới, người Cảnh-sát sẽ luôn luôn tùy thời để thích ứng dễ dàng với những sự thay đồi của chế độ và đứng về phe nào mạnh cánh hơn ! — đã đeo những chiếc khăn tay chữ Vạn làm cho họ được hoan hô nhiệt liệt !.. Một thanh niên trèo lên mặt tiền Thủ-tướng phủ và kéo lên một lá cờ chữ Vạn khổng lồ !...

        Nhưng hàng mười ngàn người khác lại đang sống trong sự thắc mắc lo âu, phập phồng lo sợ !... Không những là các người Do-thái ở khu vực Leopoidstadt đang cuồng nhiệt sửa soạn đi trốn khỏi cơn thịnh nộ, tàn sát của các Vệ-binh nâu... nhưng tất cả những người mà các chữ Cộng-Hòa, Tự-Do, Nhân-Phẩm... còn có một ý nghĩa thiêng liêng !.. Họ dán tai vào ra- đi-ô để chờ đợi một phép lạ không tài nào xảy ra được!..

        Một tảng đá duy nhất còn dựng đứng trước sự tràn ngập của dòng nước lũ quốc-xã : Tổng-thống Miklas !... Với sự dũng cảm tuyệt vọng của những người không còn chi để mất mát nữa, y vẫn luôn luôn từ chối không chịu bổ nhiệm Seyss-Inquart làm Thủ- tướng. Sự ngoan cố này tạo nên một chướng ngại vật thiệt bất ngờ !.. Goering ở Bá-Linh và bọn tay sai tin cẩn của y ở Viên, do đường dây điện thoại trực tiếp của tòa Đại-sứ Đức, đang trao đổi với nhau những chuyện tâm tình cuồng nhiệt !.. Ở Nuremberg, đại diện Công-tố Mỹ Alderman sẽ làm mọi người vô cùng xúc động bằng cách trình bày trọn vẹn cuộc đàm thoại ấy :

        Y tuyên bổ là « nhờ có sự tổ chức rất hoàn hảo của Không-Quân Đức Quốc-Xã do các máy nghe lén được móc nối trên đường dây đã ghi rành mạch hết cả bằng tốc-ký !»

        Thực sự là một «tài liệu điện-thoại » rất phong phủ về những sự nhầm lẫn và hồi hộp, sửng sốt và giật gân ! Tài liệu này luôn luôn bắt đầu cùng ngày 11-3-1938, hồi 5 giờ chiều, do Goering gọi điện thoại. Y thấy ở bên kia đầu dây một người có cái tên không có vẻ Đức chút nào : Odilon Globocnik ! (Tuy nhiên về sau không có chi ngăn cản tên này trở thành Chỉ- huy trưởng các Vệ binh Áo ! ). Với giọng say sưa, bồng bột, Globocnik loan báo là Tổng thống Miklas, chịu khuất phục trước sự đe dọa, vừa bỏ nhiệm Seyss Inquart làm Thủ tướng !

        Goering tỏ vẻ rất hài lòng, nhưng 20 phút sau, có lẽ hoài nghi nên y lại gọi nữa. Lần này, chính Seyss- Inauart trả lơi.

        Goering : Globocnik vừa nói với tôi là mọi việc xong xuôi rồi : ông đã là Thủ-tướng !

        Seyss-Inquart : Y lầm đấy ! Tôi chỉ khuyến cáo Miklas nên bổ nhiệm tôi nhưng tôi đã biết rõ y lắm : cần phải trung bình mất từ 3 đến 4 giờ để cho y quyết định !... Ngoài ra, chúng tôi đã hạ lệnh cho các Vệ-binh và các toán Xung-phong giữ gìn trật tự.

        — Thế không được !... Nhất định là không được ! ... Ông nên hiểu là bây giờ máy đã phóng rồi ! Ông hãy nghe tôi đây : cần phải nhắc lại cho Miklas là ít nhất phải trao cho ông ngay tức khắc tất cả những quyền hành của một Thủ-tướng — tôi nhắc lại : ngay tức khắc ! — và bổ nhiệm các Bộ-trưởng theo danh sách của chúng ta, nghĩa là thuộc về quân đội...

        — Thưa Thống-chế, tôi xin lỗi phải ngắt lời ông... nhưng đây là Muhlmann, một trong số các điệp viên của chủng ta, vừa mới ở dinh Tổng-thống về. Ồng cớ muốn nghe y trình bày không ?

        Rồi Seyss-Inquart trao máy cho Muhlmann.

        Muhlmann : Tổng-thống Liên-bang vẫn luôn từ chối và yêu cầu Đức cứ hành động công khai bằng đường lối ngoại-giao. Chúng tôi nghĩa là 3 điệp viên Quốc-Xã — muổn nói để khuyến cáo y nên làm ngay việc duy nhất còn lại cần phái làm, hay nói một cách khác là phải chịu khuất phục !

        Goering : À, được rồi !... Cho tôi Seyss-Inquart...

        Alô ? ... Đây là những chỉ thị : Ông trở lại ngay văn phòng Miklas và muổn tỏ ra là chúng ta không đùa đai, xin ông dẫn đi theo tướng Muff, tùy viên quân sự của chúng ta ở Viên. Muff sẽ trình bày là nếu tối hậu thư của chúng ta không được chấp nhận ngay tức khắc thời quân đội Đức, hiện đã tập trung ở dọc theo biên giới Áo, sẽ thẳng tiến ngay trong đêm nay. Thế là nước Áo sẽ không còn tồn tại nữa ! ... Nếu Miklas không muốn như vậy thì chậm nhất là trước 19 giờ 30, chúng tôi phải có tin xác nhận về việc bổ nhiệm ông làm Thủ-tướng. Ông nghe rõ chứ ?... 19g30 : thời hạn cuối cùng !... Nếu đến nay Miklas vẫn chưa hiểu thời y còn 4 giờ nữa để quyết định ; y cần phải hiểu ngay trong 4 phút ! ... Hết !

        Hồi 18g28, nghĩa là sau lg08 phút, Goering gọi Keppler, một trong sổ những cận thần do y biệt phái tới Viên.

        Keppler : Tôi vừa nói chuyện với Muff. Y đã gặp Miklas nhưng ông này lại từ chối một lần nữa... Cương quyết ! ...

        Goering : Vậy Seyss-Inquart cứ việc hạ bệ đi ! Y chỉ cần huy động các Vệ-binh là xong ! Về phần tôi thời tôi sẽ báo động cho Quân-lực Quốc-Xã : trong 5 phút nữa, các tiền quân của chúng ta sẽ vượt biên giới. Đồ con nít ! ...

        Ngay lúc đó, một trục trặc kỹ thuật làm ngưng trệ sự liên lạc. Ba phút sau, sự liên lạc được tái lập và Goering hổn hển nói không ra hơi :

        —  Aỉỏ 1 .. Keppler đấy ư ?

        — Không ! ... Đây là Veesenmeyer, công-cán ủy-viên bộ Ngoại-giao. Keppler vừa qua dinh Thủ-tướng Liên-bang.   

        — Ý ông muốn nói là Tổng-thống Liên-bang ư ?

        — Không !... Đến dinh Thủ-tướng. Xin ông nhớ cho là cũng y như vậy thôi : vì hiện Tổng-thống đang có mặt ở dinh Thủ-tướng.

        — Mặc kệ ! Tôi sẽ đợi ở đầu dây... Cần phải xúc tiến gấp ! — Chúng ta còn đúng 3 phút nữa ! ...

        Cuộc chờ đợi ngắn ngủi rồi Keppler xuất hiện và nói :

        — Alô !... Thổng-chế đấy ư ? Tôi vừa về, sau khi gặp Miklas : y vẫn luôn luôn không muốn hiểu biết chi cả ! — À ! ... Đúng thế ư ? Vậy ông bảo Seyss-Inquart : lúc nào y về thời gọi tôi ngay !

        — Thưa Thống-chế, xin ông vui lòng đợi một giây : y đã về kia ! ... Y đây rồi : tôi trao máy cho y

        Goering : Thế nào ! ... Ông tiến tới đâu ròi ?

        Seyss-Inquart : Ở tử-điểm ! ... Tổng thống Liên- bang vẫn giữ nguyên vị trí cũ : luôn luôn y không có quyết định...

        — Nhưng ông có nghĩ là một vài phút sau đây y sẽ quyết định không ?

        — Thực ra thời y đang thảo luận với Thủ-tướng nhưng tôi không tin là cuộc đàm thoại có thể kéo dài quá 5 phút. Nhiều nhất là 10 phút !..

        — Trong trường hợp đó, tôi sẽ đợi 10 phút : có thể được lắm ! Nói cho đúng ra, tôi đã vượt quá mức các chỉ thị của tôi. Bây giờ, nếu trong 10 phút nữa, Miklas còn ngoan cố thời ông sẽ nắm lấy quyền hành !.. Ông nhớ rõ như thế chứ ?

        — Chắc chắn thế ! Nếu cần thời chúng tôi sẽ thẳng tiến...

        — Hoàn toàn !.. Ông sẽ gọi lại tôi : luôn luôn vẫn ưu tiên, thượng khẩn ! Nhớ chứ ?

        Ở Nuremberg, đại diện Công-tố Mỹ, Alderman đặc biệt càng nhấn mạnh vào những câu nói cuối cùng. Như thế chứng tỏ là hai kẻ đồng mưu Goering và Seyss-Inquart đã quyết định nắm lấy quyền hành, mặc dù Mikỉas vẫn cương quyết từ chối !... Muốn đạt tới mục tiêu, họ dự liệu việc động viên các tổ chức quốc- xã ở Áo và đồng thời sự can thiệp của quân đội Đức.

        Goering, bị kích thích tột độ hồi 19g57, lại gọi Seyss-Inauart :

        — Thế nào !.. Tin tức ra sao ?..

        — Thủ-tướng Schuschnigg sẽ loan báo trên đài phát thanh là Chánh-phủ Đức Quốc-Xã đã gởi tối hậu thư cho Chánh phủ Liên-bang Áo. Ngoài ra Chánh-phủ Áo đã từ chức. Tướng Schilhavsky, Tổng tư lệnh quân đội Áo đã cấm trại toàn thể binh sĩ. Các ông ấy cho là họ chỉ còn có thể chờ đợi cuộc xâm lăng . Nếu tôi hiểu không lầm thời thay vì bổ nhiệm ông làm Thủ tướng, họ đã bỏ rơi ông phải không ? Ông không còn là Bộ-trưởng ư ?

        — Không phải thế !.. Không ai bị bỏ rơi cả ! Có thể nói là Chánh-phủ bị rút lui. Người ta cứ để cho mọi việc diễn tiến như thường lệ với ẩn ý này : chúng ta thử chờ xem quân Đức có dám xâm lăng không ?..

        — Trong trường hợp đó thời mặc kệ !.. Tôi sẽ hạ lệnh cho quân đội thẳng tiến và chiếm đóng lãnh thổ Áo. Về phần ông thời ông sắp xếp để nắm ngay quyền hành ! Trước tiên, ông hãy báo cho các Bộ trưởng, các tướng lãnh... nói tóm lại các người lãnh đạo... là kẻ nào cố ý phản đối một cách trực tiếp hay gián tiếp sẽ bị xét xử trước tòa án quân sự. Tôi nói lại cho rõ : tòa án quân sự của quân đội chúng ta — lẽ dĩ nhiên là coi như đang hành quân !.. Rõ ràng chứ ? Hoàn toàn ! Việc phòng ngừa này cũng áp dụng luôn cả với Tổng-thống Liên-bang : khi từ chối bổ nhiệm ông làm Thủ tướng, Miklas đã kháng cự chúng ta, phải không ?

        — Phải !.. Chắc chắn là như vậy !

        — Vậy mọi sự đã giải quyết xong. Bây giờ ông đã phong chức chánh thức ! Chúc ông gặp may mắn và... Hitler vạn tuế !..

        Goering, đúng sự thực ra, cũng chưa được yên tâm lắm !.. Sự đợi chờ làm y bực bội, những cuộc tranh luận chánh trị làm y nổi sùng !.. Đến 20g26 phút y lại gọi tướng Muff, tùy-viên quân-sự của tòa Đại- sứ Đức ở thủ-đô Viên :

        — Ông sẽ nói với Seyss-Inquart như sau: chúng ta coi như chánh phủ Áo đã từ chức ! Tất cả chánh phủ, ngoại trừ Seyss-Inqưart!.. vậy y phải thay thế chánh phủ bất lực để áp dụng mọi biện pháp thích nghi do tình thế khẩn trương đòi hỏi. Dù sao chăng nữa, quân đội của chúng đã bắt đầu hành động và chúng ta đã long trọng tuyên bố là bất cứ một kháng cự nhỏ mọn nào cũng sẽ bị trừng phạt theo quân luật !.. Seyss- Inquart chỉ việc trông non kỷ luật trật tự khỏi rối loạn nhiều quá...

        — Y sẽ lo việc đó. Chính y đang đọc bài hiệu triệu...

        — Đã hiển nhiên rằng giải pháp tốt đẹp nhất là Miklas phải từ chức !

        — Khốn thay, y lại không làm chi cả ! Tôi vừa đàm luận với y trong 15 phút. Thiệt là bi thảm ! Y tuyên bố với tôi là trước sự đe dọa, y sẽ không chịu nhượng bộ với bất cứ giá nào và y cũng không bổ nhiệm một Thủ-tướng khác trong này.

        — Y sẽ bó buộc nhượng bộ sức mạnh.

        — Không chắc chắn !

        — Sao ? Ông muốn nói là y sẽ ngồi yên trong ghế bành để đợi người ta đến bắt ư ?

        — Chắc chắn là y có ý muốn làm như vậy : ngồi yên trong ghế bành !

        — Thiệt ra nếu sự đó làm cho y thích thú ! Rõ ràng là khi người ta có 14 đứa con thời rất khó lòng mà làm khác được ! Vậy ông nói rõ cho Seyss In- quart biết là y phải nắm lấy Chánh-phủ !. . . Vạn tuế Hitler !.. Chấm hết.

        Rồi Goering, luôn luôn không hề mệt mỏi, lại gọi điện thoại cho Keppler. Rất có thể là tên này sẽ báo cáo cho y biết nhiều tin tức tốt đẹp..,

        Keppler : Tổng thống Miklas vẫn luôn luôn từ khước nhưng không thể nào ngăn cản được Chánh-phủ Schuschnigg từ chức ! ... Seyss-Inquart vừa nói trên đài phát thanh : y là người duy nhất trong hết thảy các Bộ trưởng hiện đang tại chức và xử lý thường vụ hết mọi việc. Cựu Chánh phủ đã ra lệnh cho quân đội không hề được kháng cự. Các binh sĩ Áo không bắn một nhát súng nào !

        Goering : Điều đó... ông nên nhớ là người ta bất chấp ! Điều chính yếu bây giờ là Seyss-Inquart phải nắm ngay lấy tất cả những phương thế chỉ huy đầu não, chiếm đóng đài phát thanh. Đợi chút xíu... chưa hết : y cần phải gởi ngay cho chúng ta một điện tín. Tôi sẽ đọc cho ông ghi :

        — Chánh phủ Lâm thời Áo — vì nội các Shuschnigg từ chức — tự coi như có bổn phận chánh yếu phải tái lập an ninh, trật tự công cộng trên toàn lãnh thổ quốc gia. Vì thế, Chánh phủ Áo khẩn thiết kêu gọi Chánh-phủ Đức hỗ trợ đắc lực cho mình làm tròn nhiệm vụ thiêng liêng này và nhất là giúp đỡ kiến hiệu để tránh khỏi đổ máu ! ... Trong mục đích ấy, tha thiết xin Chánh-phủ Đức phái ngay quân sang Áo, càng sớm càng tốt !

        — Ghi rồi !... Xin lưu ý ông là ở đây mọi sự đều yên tĩnh. Chỉ có những Vệ-binh và các toán Xung- phong đang diễn hành trên các đường phố...

        — Không có chi đáng e ngại ! ... Còn nhiều việc khác : y phải khóa chặt các biên giới để ngăn cản các tay tồ ấy chuồn đi với két bạc... Còn về biên giới Áo- Đức, quân đội chủng ta sẽ vượt qua ngay ! Vậy ông bảo y gởi ngay cho chúng ta bức điện tín. Hay thôi... khỏi cần gởi nữa !... Vô ích... vì tôi đã có sẵn đây rồi !... Y chỉ giản dị đánh điện hai tiếng : «Đồng ý !»... Lần này tôi nghĩ là thực sự xong xuôi cả rồi. Vậy thời chúc ông may mắn và... Vạn tuế Hitler !...

        Keppler — hồi 21g54, khi trả lời một cú điện thoại ở Bá-Linh — loan báo là Seyss-Inquart đồng ý !... Đúng ra, sự đồng ý này là hoàn toàn vô dụng !...

        Hitler đã hạ lệnh xâm lăng lãnh thổ Áo rồi ! Văn- kiện do tướng Jodl ký và Hitler phó thự với tư cách Tổng Tư-lệnh tối cao, thực sự có ghi chú : 20g45 ngày : 11-3-1938, nghĩa là sớm hơn 1 giờ trước khi Seyss- Inquart trả lời ! Bá - Linh cũng khỏi cần chờ đợi sự cầu cứu giả tạo của Chánh-phủ Áo-quốc !

        Ở thủ đô Viên, vào khoáng nửa đêm, các Bộ- trưởng đã từ chức đang vây quanh Tổng-thống Miklas để năn nỉ xin ông chấp thuận tối hậu thư của Hitler. Nhận thức là không thể nào kháng cự lâu hơn nữa, Miklas đành ngậm ngùi ký tên dưới bản tài liệu phong chức cho tên phản bội Seyss-Inquart là tân Thủ-tướng Áo.

        Bây giờ sự thắng lợi của Hitler đã vẻ vang trọn vẹn ; ngay cả ở phương diện hợp pháp, mặc dù y không hề quan ngại tới điểm này !

        Người ta sẽ nhận xét rất mau lẹ là sự thắng lợi vẻ vang này vượt quá mức của khung cảnh cuộc «Sáp- nhập» !... Không những Hitler chỉ thôn tính một lãnh thổ có 7 triệu dân nhưng y lại đồng thời thọc mũi dùi vào chiến tuyến — cho tới nay vẫn ít nhiều đoàn kết — của những người chiến thắng đệ nhất thế chiến 1914 - 1918 ! Trước sự hoảng hồn, khiếp đảm của Anh và Pháp vì nước Ý phát-xít nhiệt liệt tán thành hành động sáng suốt của vị Thủ-lãnh áo nâu !... Mussolini, bốn năm trước đây, đã đóng vai anh hùng hảo hán, triệt để bảo vệ nền độc lập của Áo... nhưng bây giờ y lại mỉm cười đứng nhìn sự biến dạng của một nước bạn chí thân !... Ngay ở đây, màn hài hước cuối cùng vẫn còn diễn, ra trong điện thoại !

        Luôn luôn vẫn cùng trong đêm 11-3-1938, hồi 22g25, hoàng tử Philippe de Hesse, đại sứ Đức ở La- Mã, gọi điện thoại cho Hitler :

        — Tôi vừa ở điện Palazzo Venezia về. Thủ-tướng Ý đã tiếp nhận rất nồng hậu những tin tức liên hệ tới nước Áo !... Ông ấy nhờ tôi chuyển đến Thủ-lãnh mối tình thân hữu thắm thiết !

        Ở đầu dây bên kia, Hitler không giấu nổi sự vui mừng :

        — Ngay sáng sớm mai, ông đến nói với Mussolini là y đã giúp đỡ một công cuộc vĩ đại cho quyền-lợi Đức- quốc ! Không bao giờ tôi quên ơn y ! Ông nói rõ là y sẽ thấy tôi luôn luôn sát cánh với y, trong niềm vui tươi cũng như trong sự tồi tệ... Không bao giờ tôi lại quên y !...

        Hai kẻ đồng mưu ca ngợi lẫn nhau, rất sung sướng về ý nghĩ những miếng đòn ác liệt có kết qua ích lợi mà họ đã cùng làm chung với nhau ! Tại sao chúng còn ngại ngùng ?

        Các nước đại dân chủ đã chứng kiến, một cách thụ động, sự siết cổ nước Áo !... Rồi từ sự lơ là, than nhiên, họ sẽ chuyển qua sự đồng lõa tích cực

        Hiện nay đài phát thanh của Goebbels hàng ngày đã loan truyền một điệu nhạc chiến tranh : «Hành khúc của những người Sudètes ! »

        Một hòa khúc vui tươi nhưng sẽ trở nên vô cùng ghê rợn khi được đánh nhịp bằng những gót giầy sắt của quân đội Đức Qu6c-Xã !...

    

        Thế là người ta không hề từ bỏ một phương pháp đã được điều nghiên thận trọng và đem lại kết quả rất tốt đẹp. Trong vụ Sáp-nhập Áo (Anschluss), sự hân hoan bồng bột ngẫu nhiên hay được sắp xếp rất khéo léo, những khẩu hiệu được hò hét vang trời và những điệu kèn nhà binh oai hùng đã hoàn toàn át những tiếng chau mày nghiến răng của một cuộc dàn cảnh, dựa vào sự hăm dọa dối trá, bêu xấu... Vì hết thay mọi sự đã đi trơn tru, không hề vấp váp thời tại sao không bắt đầu lại ?

        Tấn thảm kịch mới này đang được sửa soạn, đã được loan báo công khai ngày 12-9-1938, nhân dịp hội nghị thường niên của đảng Quốc-Xã. Tại vận động trường Nuremberg, trước một đám người rất đông dao, vừa ngoan ngoãn vừa cuồng nhiệt Hitler gào thét :

        — Tôi không chấp nhận, với bất cứ giá nào, đứng nhìn như một khán giả, sự áp bức các người anh em Đức của chúng ta ở Tiệp-Khắc. Những người Đức đang sống ở Tiệp-Khắc không phải là cô đơn hay là không có ai bảo vệ. Toàn thể hoàn cầu nên ghi nhận rõ đièu này !

        Lẽ dĩ nhiên là một vài ngày sau bài diễn văn nẫy lửa này, miền Sudètes (có rất nhiều người Tiệp gốc Đức) là sân khấu cho nhiều cuộc hỗn loạn đẫm máu. Thêm một lần nữa, Hitler đã khởi phát cuộc khủng hoảng chỉ có thể diễn tiến theo chiều hướng sự bạo động. Từ 1933, năm đầu tiên của chế độ Quốc-Xã, sự chống đối giữa các nhóm dân tộc thiểu số đang sống chung trên đất Tiệp không ngớt khẩn trương : sau cuộc Sáp-nhập Áo, sự căng thẳng trở nên tột độ, không tài nào chịu nổi. Không còn hoài nghi nữa, các người Đức miền Sưdètes — hay nói đúng hơn, những công dân Tiệp gốc Đức đang sống ở triền núi Bohême miền Sưdètes — phải chăng đã thực sự tin tưởng là đấu tranh để bảo vệ quyền lợi thiểu số của mình ?... Họ chưa hề biết rằng họ chỉ là công cụ cho một đường lối chánh trị xâm lăng : lãnh tụ của họ, Konrad Henlein, đơn giản chỉ là một người thực thi những mệnh lệnh của Bá-Linh ! Tháng 3 năm 1938, sáu tháng trước bài diễn văn xách động ở vận động trường Nuremberg, Henlein đã được gọi sang dinh Thủ-tướng Đức để nhận các chỉ thị rõ rệt : đảng của những người Đức ở Sudètes sẽ đưa ra những yêu sách nào cho chánh phủ Tiệp không thể chấp nhận được. Mặc dù thủ đô Prague có chịu khuất phục chăng nữa, Henlein lại đòi hỏi ngay tức khắc các điều kiện quá đáng hơn nữa

        Và thế vẫn chưa hết, để nâng đỡ Henlein, Bá-Linh sẽ đặc phái cho y một cố vấn là trung tá Koechling. Trước tòa án Nuremberg, công tố viện đã xuất trình một bản văn liên hệ tới nhiệm vụ này, do tùy viên của Hitler ký :

        « Tối mật ! Chiều qua, có cuộc đàm luận giữa Thủ lãnh với trung tá Koechling. Viên sĩ quan này, tuy vẫn trực thuộc quyền Tư-lệnh Tối cao, được biệt phái sang giúp đỡ Henlein. Y sẽ được sử dụng những quyền hành quân sự rộng rãi. Toán biệt động quân gồm những người Sudètes được thành lập ở Đức, sẽ đặt dưới quyền chỉ huy của Henlein.

        Toán biệt động quân này có nhiệm vụ :

        — Bảo vệ các người Đức ở Sudètes;

        — Duy trì sự cổ võ, kích động, tiếp tục những rối loạn và những xung đột mãnh liệt.

        Như vậy là quá rõ ràng : cần phải duy trì sự kích- động và cổ võ tiếp tục gây ra những cuộc rối loạn và những xung đột mãnh liệt ! Mặc kệ những người Đức ở Sudètes nếu họ vẫn tin tưởng là đấu tranh theo truyền thống của họ. Còn về mục đích cuối cùng của những sự rối loạn và đụng độ mãnh liệt này, hiện tại chỉ thấy ở một hồ sơ tối mật, để trong tủ sắt tại dinh Thủ-tướng.

        Tuy nhiên, hồ sơ này đã có một cái tên : « Vụ màu xanh » ! Phải chăng do sự mỉa mai nên Hitler đã lựa chọn cái màu của hy vọng ? Những người Đức ở Sudètes sẽ vô cùng ngạc nhiên nếu họ biết được các chương trình, kế hoạch và biên bản tụ-hội trong hồ sơ : chớ hề một lần nào lại đề cập tới điểm liên hệ đến những quyền lợi và hoài bão của họ ! Thủ lãnh bất chấp về số phận của họ và nhằm cao siêu hơn : sự hủy diệt tuyệt đối và đơn giản nước Tiệp-Khắc để có thể cho phép y cấu tạo nên những điều kiện chiến lược lý tưởng để thực thi các dự định xâm lăng của y. Ngày 30-5-1938, trong một tài liệu mật nhan đề : « Khảo cứu về vụ màu xanh », Hitler đã phác họa giai đoạn đầu tiên của chiến dịch :

        « Tôi đã quyết định — một cách bất di bất dịch —  hủy diệt Tiệp-Khắc bằng một giải pháp quân sự trong một ngày rất gần đây. Vậy chúng ta chỉ cần nhận thức, hay nếu cần thiết, tạo ra một cơ hội thuận lợi về hai phương diện chánh trị và quân sự. Mọi sự chuẩn bị cho công cuộc này cần phải bắt đầu ngay tức khắc. Các điều kiện cần thiết cho một cuộc tấn công tương tự gồm có :

        — một lý do đầy đủ, có nghĩa là

        — một chứng minh về chánh trị và

        — một khởi phát tàn bạo để thâu lượm được một hiệu quả kinh ngạc, sửng sốt tối đa !

        « Giả thuyết lý tưởng nhất sẽ là một hành động chớp nhoáng sau một biến cố, sẽ cấu tạo nên một sự khiêu khích không tài nào dung tha nổi đối với Đức, để có thể cho phép chúng ta, — ít nhất là trước một phần dư luận quần chúng của các nước khác, — có quyền can thiệp bằng võ lực !

        Ba tuần lễ sau, y giải thích cho Keitel biết thế nào là một « hành động chớp nhoáng » và phân biệt rõ 2 giả thuyết :

        1) Một cuộc tấn công tàn bạo, không cần lý do, cũng không cần chứng minh. Bác bỏ giả thuyết này : vì nguyên nhân rất nguy hiểm đối với chúng ta vẽ toàn thể dư luận quần chúng của thế giới. Một phương pháp tương tự sẽ chỉ được áp dụng để thanh toán kẻ thù cuối cùng còn lại trên lục địa.

        2) Tấn công sau một thời kỳ khó khăn về ngoại giao, càng ngày càng trầm trọng sẽ đưa tới chiến tranh. Sự ngẫu nhiên này không mấy hấp dẫn vì sẽ để cho đối phương có thì giờ tổ chức công cuộc phòng thủ.

        3) Can thiệp chợp nhoáng sau một biến cố (Ví-dụ như cuộc ám sát vị đại sứ của chúng ta ở Prague, sau một cuộc biểu tình của người Đức !).

        « Ngay từ bây giờ, chúng ta cần phải chuẩn bị cho những khả năng của giải thuyết 2 và 3 ! »

        Người ta tự hỏi viên đại sứ Đức ở Prague sẽ suy nghĩ và nói năng ra sao khi biết được là vị Thủ- lãnh của mình lại trù tính một cách nông nổi là cho người ám sát mình để cấu tạo nên một yếu tố căn thiết ?...

        Không những không lấy thế làm khó chịu, quân đội lại còn bắt tay vào việc rất hăng say. Trong điệp văn ngày 26-8-1938, tướng Jodl minh xác là biến cố phải xảy ra trong một ngày đẹp trời để cho ưu-thế của Không-quân Đức có thể hoạt động trọn vẹn và giờ giấc phải lựa chọn thế nào để cho Bá-Linh được chánh thức báo trước, chậm nhất là giữa trưa ngày « N ». Ở khắp mọi nơi, người ta đều xúc tiến những cuộc chuẩn bị : chính Hitler đã quyết định tấn công vào ngày 1-10-1938 ! Quân đội và Không quân nhận được những mệnh lệnh đầy đủ chi tiết, xe lửa và cơ sở lao động đều sẵn sàng. Máy đã nổ rồi, chỉ còn chờ sang số là chạy liền !...

        Chỉ còn lại một vấn đề duy nhất nhưng rất quan trọng : thái độ của Anh và Pháp. Liệu hai đại cường quốc dân chủ này chịu khoanh tay một lần nữa không ? Chớ hè có dấu hiệu chi là chắc chắn cả !

        Trong cuộc hội nghị thường niên của đảng Quốc- Xã ở Nuremberg (12-9-1938), đại sứ Pháp André Francoís Poncet đã tuyên bố với Thủ-lãnh Hitler trước mặt các nhà ngoại giao quốc tế :

        — Vành hoa chiến thắng xinh đẹp nhất vẫn luôn luôn là vành hoa do người ta hái được mà không làm chảy nước mắt một bà mẹ !

        Poncet nói bằng tiếng Đức. Hitler mặt tái mét, trừng-trừng nhìn ông... rồi quay đi không trả lời...

       

        Trong miền Sưdètes, sự kích động và cổ võ —  do Bá-Linh sắp xếp và cầm chịch — diễn tiến rất tốt đẹp ! Lẽ dĩ nhiên là sự áp lực trên các đường phố thúc đẩy chánh quyền Tiệp-Khắc phải dẹp loạn. Tình trạng xuống dốc một cách nhanh chóng rất đáng lo ngại. Luân-Đôn lo sợ sự tồi tệ hơn nữa, bèn thử làm trung gian và phái đến tại chỗ một quan sát viên trọng tài là nhân vật khá kính : Lord Runciman of Doxford !

        Runciman đi khắp mọi nơi trong miền Sudètes : y thăm dò, ngắm nhìn và nghe ngóng... Ngay từ ngày đầu tiên, y đã nhận thấy là nhiệm vụ của y không dễ chịu chút nào ! Tại mỗi thành phố, lúc y ngừng chân, một đám đông người được bí mật báo trước, tập họp ở trước khách sạn của y, hò hét vang trời, — không hề mệt mỏi, — câu « thánh kinh » do Goebbels sáng chế :

        « Cha ơi Cha ! Xin Cha giải-phóng chúng con khỏi tay bọn người Tiệp-Khẳc và gông cùm của họ ! »

        Sau cùng là một Runciman suy nhược, thân kinh căng thẳng, trở về Luân - Đôn để thảo tờ trình về « cái xứ đốn mạt ấy » như lời y nói. Tờ trình đầy dẫy vẻ bi quan : y không thấy có một giải pháp nào cả !..

        Bây giờ tất cả mọi người đều chắc chắn là Hitler sẽ chuyển sang thế tấn công. Sự lo sợ làm toàn thể Âu-châu gần như đứng tim, nghẹt thở ! Ở Bá- Linh, Ba-Lê, Luân-Đôn đều cùng một nỗi lo âu thắc mắc : thùng thuốc súng sẽ bùng nổ bất cứ lúc nào !

        Ở Pháp, người ta vẫn chưa đành chịu nhẫn nhục. Thủ-tướng Edouard Đaladier bay sang Luân-Đôn để thăm dò những ý muốn của Chánh-phủ Anh. Nhờ có biên bản về những cuộc đàm luận với Thủ tướng Anh Neville Chamberlain nên ngày nay, xa cách hơn 30 năm, chúng ta có thể đo lường tầm mức sự thất vọng lớn lao đã xâm chiếm hai chánh khách Tây-phương.

        Daladier : — Thưa Thủ-tướng, theo ý kiến tôi, hòa bình có thể vãn hồi được nếu Anh và Pháp tuyên bố là sẽ không bao giờ chấp nhận sự hủy diệt nước Tiệp Khác.

        Chamberlain: — Thưa Thủ-tướng, khi nghe ông nói thời tôi cũng suy nghĩ như vậy. Thực sự, máu tôi sôi sục lên khi tôi thấy Đức không hề bị trừng phạt khi phạm hết tội ác này đến tội ác kia để khuếch trương cuộc đô hộ khắp Âu-châu !.. Khốn thay, những quan điểm về phạm vi tình cảm ấy rất nguy hiểm. Chúng ta chớ nên quên là chúng ta mạo hiểm khích động những lực lượng đáng ghê sợ ! Trong ván bài này do chúng ta bó buộc phải chơi xả láng, không phải là vấn đề tiền bạc, nhưng chính là những sinh mạng ! Tôi không thể nào tham gia một cách nông nổi vào một cuộc xung đột đầy hậu quả có thể rất ghê rợn đổi với hàng triệu đàn ông, đàn bà và con nít... Vì thế nên trước hết chúng ta phải tự hỏi liệu chúng ta có khá hùng mạnh để chắc chắn thắng trận không ? Hết sức thành thực... tôi không hề nghĩ như vậy !.. »

        Thế giới chỉ còn chờ đợi Hitler, sau khi bế mạc Hội- nghị đảng Quốc-Xã, sẽ mở cuộc tấn công. Thình lình trong bầu trời dông bão ấy, một tia ánh sáng lóe ra !..

        Chamberlain — khinh thường tính thận trọng của người lịch sự thượng lưu và cả sự kiêu hãnh Anh-cát- lợi ! — quyết định nêu một sáng kiến không tiền khoáng hậu : ông, một bô lão Quốc-Gia khả kính, tự nguyện bay sang Đức để gặp tên bạo phát Hitler ! Vì trước sự kinh ngạc của hết thảy mọi người. Hiter sốt sắng chấp thuận và tuyên bố rất sẵn sàng tiếp kiến Thủ-tướng Anh.

        Chamberlain, không hề bỏ phí thì giờ và ngay sáng ngày mai 15-9-1938, bay tới Berchtesgaden. Ông gặp một Hitler trọng kính nhưng cương quyết, một tình trạng còn trầm trọng nhiều hơn là ông tưởng ! Thủ- lãnh áo nâu không hề giấu ông là quân Đức đã sẵn sàng... chỉ còn đợi lệnh là tung ra hàng đoàn cơ giới, chiến xa, phi cơ để tấn công lãnh thổ Tiệp... Hay ít nhất là phải có một giải pháp can thiệp kịp thời và nhanh chóng, rất nhanh chóng !..

        Chamberlain — trước tiên thử cố gắng trì hoãn để chờ thời, lấy cớ là bó buộc phái tham thảo ý kiến các bộ trưởng của mình — thực sự thâu lượm được lời bảo đảm của Hitler là Đức sẽ không cựa quậy chi cho tới khi ông trở lại Bá Linh... Ba ngày sau, một quả bom mới rung chuyển Âu-châu : trong một thông điệp chung, Anh và Pháp khuyến cáo Edouard Benès, Tổng thống Cộng-hòa Tiệp-Khắc nên nhương lại miền Sudètes cho Đức !

        Lẽ dĩ nhiên là trước hết Benès từ chối. Ba-Lê và Luân-Đôn bèn gây với y một « áp lực thân thiện » tương tự như, nếu không lầm, một cuộc dọa nạt bôi nhọ ! Sự thuyết phục của họ đã có hiệu quả một cách rất kỳ quặc ! Ba lần 24 giờ sau, Benès đành chịu thua...

        Trong một thông điệp gởi cho các cường quốc Tây-phương, Benès long trọng tuyên bố :

        « Trước sự cấp bách của nhiều trạng huống và những thôi thúc khẩn cấp của Anh và Pháp, Chánh- phủ Cộng-Hòa Tiệp-Khắc chấp thuận, với sự đắng cay sâu sắc những đề nghị Anh-Pháp Chánh phủ-Cộng-Hòa Tiệp-Khắc nhận xét là mình cũng không được tham khảo ý kiến để khởi thảo những đề nghị này »

        Hòa bình dường như được vãn hồi. Chắc chắn là Chamberlain và Daladier bị mất mặt nhưng thế giới thở phào khoan khoái !.. Trong một cuộc hội kiến mới ở Gođesberg, gần Bonn, Chamberlain chánh thức loan báo cho Hitler biết là Prague đã nhượng lại cho Bá- Linh miền Sudètes. Bỗng nhiên, trong khi ông đang trình bày sự diễn tiến về việc nhường đất thời Hitler ngắt lời ông một cách tàn nhẫn :

        —  Thưa Thủ-tướng, tuy rất đau buồn nhưng tôi không thể nào hài lòng về những gì ông vừa tặng tôi. Viên thông ngôn Schmidt đã kể lại : « Chamberlain không khỏi nhún vai !.. Mặt tái đi, ông phải khó khăn lắm mới trấn áp được cơn tức giận ! »

        Hitler tiếp tục giải thích là cần đồng thời thỏa mãn các yêu sách về đất đai của Ba-Lan và Hung đối vói Tiệp-khắc. Hơn nữa, những thủ tục dự trù về việc nhượng mièn Sudètes sẽ kéo dài quá lâu. Cần phải hủy bỏ ngay những kỳ hạn, giảm bớt đến mức tối thiểu thủ tục bàn giao các quyền hành...

        Chamberlain, lòng đau đớn, ê chề, nín thinh. Đây là ngõ cụt, không còn lối thoát nữa ! Các thủ đô Âu-châu lại lên cơn sốt rét. Tuy nhiên, những cuộc đàm thoại sẽ tiếp nối. Hitler trao cho Chamberlain một « bản trần tình » đòi hỏi quân đội Tiệp-Khắc phải triệt thoái ngay tức khắc khỏi một vùng được phân ranh giới trên một bản đồ đính kèm tài liệu : « Cuộc rút lui các lực lượng Tiệp sẽ bắt đầu ngày 26-9-1938 và kết thúc vào ngày 28-9-1938 là thời hạn lãnh thổ triệt thoai se trao lại cho Đức. »

        Chamberlain thất kinh, bảo Henđerson, đại sứ

        Anh ở Bá-Linh :

        — Nhưng đó là một tối hậu thư !

        Chamberlain, đã lấy lại được sự đường hoàng lạnh lùng trong cương vị Thủ tướng của Anh-hoàng, điềm đạm nói :

        — Thưa Thủ tướng, tôi rất lấy làm tiếc, với sự ngạc nhiên đau đớn mà nhận thấy là ông không hề làm chi nhằm nâng đỡ các nỗ lực của tôi để cứu vãn hòa bình !

        Hitler, chợt hiểu là mình đã đi quá trớn, bèn phản đối, đây vẻ ngượng ngập :

        — Đâu có phải là một tối hậu thư ! Chỉ giản dị là bản trần tình... danh từ ấy đã có ghi rõ ràng... ở phía trên bản văn...

        Y ngưng lại khi nghe thấy gõ cửa. Một tùy viên đem vào một tờ giấy. Hitler liếc mắt nhìn rồi đưa cho viên thông ngôn và nói :

        — Xin ông dịch hộ... Đây sẽ làm cho ông Chamberlain vui thích !

        Bức điện tín chỉ có một câu:

        « Benès vừa loan báo trên đài phát thanh việc tổng động viên các lực lượng Tiệp-Khắc. »

        Tuy nhiên số mạng vẫn còn ngập ngừng... Trong khi người Anh che giấu sự xao xuyến của họ dưới vẻ mặt vô cảm giác, lạnh như tiền thời Hitler đột ngột lại hòa hoãn, làm lành... Y xin được Chamberlain sự cam kết cho chuyển giao bản Trần-tình-tối-hặu-thư đến Prague. Có thể y tin chắc là cuối cùng Benès sẽ chịu khuất phục. Việc gởi bản tài liệu này có vẻ chạy đua với đồng hồ qua các chướng ngại vật. Viên đại sứ Anh Henderson ở Bá-Linh trao nhiệm vụ cho đại tá Macfarlane. Sĩ quan này lên ngay xe hơi và phóng nhanh ra vùng biên giới Đức-Tiệp. Y có cảm tưởng là đang đi giữa mặt trận : đó đây — ở cả hai phía — đầy dẫy những hầm trú ẩn đào một cách vội vã những đống kẽm gai, những ổ súng máy, tất cả đầy nhóc binh sĩ. Phong cảnh trang trí và các diễn viên đã sẵn sàng, người ta chỉ còn đợi chờ 3 cú gõ mạnh là mở màn!... Bỏ chiếc xe hòm kính, Macfarlane đi bộ giữa đêm tối hàng mười cây số, qua nhiều ngõ ngách biên thùy và đường đất, nguy hiểm thường xuyên vì lo sợ bị một toán tuần tiễu Đức hay Tiệp bất chợt và bắn ngã gục...

        Cuối cùng, bản tài liệu cũng đến tay Chánh-phủ Prague. Benès cương quyết bác bỏ hết mọi điều khoan một cách tàn nhẫn!

        Cùng ngày hôm ấy, 26-9-1938, tại Lâu-đài Thể-thao ở Bá-Linh, Hitler đọc một bài diễn văn bất hủ ! Trong sự yên lặng và căng thẳng tột độ, giọng nói khàn khàn của y tung ra những câu nảy lửa sẽ được chuyền ngay đi khắp cả hoàn cầu :

        — Tôi đã minh xác với ông Chamberlain là dân tộc Đức chỉ duy nhất ham muốn hòa bình. Tôi cũng đã xác định với ông và tôi nhắc lại xác định ấy là nếu vấn đề Sudètes được giải quyết, chúng tôi sẽ không có một yêu sách nào về đất đai ở Âu-châu. Chính tôi cũng quả quyết với ông là từ nay tôi sẽ không chú ý gì tới nước Tiệp-Khắc nữa. Dù sao chúng tôi cũng không muốn có những người Tiệp ở trong nước Đức Quốc Xã !

        Một vài giờ sau, y tuyên bố với Horace Wilson, cố vấn của Chamberlain :

        — Hiện nay, sự quyết định sẽ lệ thuộc vào Chánh phủ Prague. Tùy ý Benès lựa chọn giữa sự chấp nhận hay từ chối những đề nghị của Đức. Nếu y từ chối thời Quân-lực Đức sẽ gạch tên Tiệp-Khắc trên bản đồ thế giới ! .,

        Người Anh này đứng thẳng người lên và dõng dạc nói với Hitler :

        — Nếu sự thể như vậy, tôi chỉ có việc hoàn thành một sứ mạng do Thủ-tướng Anh trao phó. Thưa Thủ tướng, xin ông nhận lấy bức thông điệp sau đây : trong trường hợp mà nước Pháp, vì thi hành những lời cam kết quốc tế, phải dính líu vào cuộc chiến tranh với Đức, thời nước Anh sẽ đương nhiên tự coi như là đứng bên nước Pháp !

        Không còn chi làm nổi cơn thịnh nộ của Thủ-lãnh Hitler hơn nữa !... Y nói :

        — Nếu Anh và Pháp muốn tấn công chúng tôi thì họ đừng ngại ngùng chi cả ! Xin cứ việc tự nhiên : Về phần tôi thời đã sẵn sàng đề phòng mọi bất ngờ... Nếu các chánh phủ của ông muốn thế thời chỉ trong một tuần lễ nữa, tất cả chúng ta sẽ có chiến tranh !

        Thực sự không còn hy vọng gì nữa chăng ?

        Pháp đã quyết định đấu tranh cho Tiệp-Khắc. Trước hôm có bài diễn văn ở Lâu đài thể Thao (26- 9-1938), Daladier đã gặp lại Chamberlain. Cuộc đàm luận của hai vị lãnh đạo chánh phủ, tuy rất ngắn ngủi nhưng đầy vẻ trầm trọng, khủng khiếp :

        Daladier : Theo ý kiến tôi, cần phải mở cuộc tấn công trên bộ đối với Đức. Còn về không chiến, người ta cần phải oanh tạc ngay một vài đại trung tâm quân sự và kỹ nghệ.

        Chamberlain : Thái độ của chúng ta sẽ ra sao, nếu sau đây hai ba ngày, Đức sẽ xâm lăng Tiệp-Khắc. Tôi sẽ không giấu gì ông là chúng tôi đã nhận được những tin tức đáng lo ngại về tình trạng hàng không của Pháp ! Ông hãy tưởng tượng là chúng ta tuyên bố chiến tranh và 24 giờ sau : một trận mưa bom rơi xuống Ba-Lê, các nhà máy, căn cứ quân sự và phi trường của ông. Vậy liệu nước Pháp có đủ năng lực để tự phòng thủ và nhất là để trả đũa hữu hiệu không ?

        Daladier : Hỏi như vậy có phải là ý ông muốn nói rằng chúng ta không nên hành động gì chăng ?

        Cuộc hồi hương của Thủ tướng Daladier và Bộ- trưởng Ngoại giao Georges Bonnet bị trậm trễ vì bão thổi mạnh trên biển Manche và miền bắc nước Pháp. Tại phi trường Bourget, trước một đám đông ký giả bao vây chung quanh cầu thang, Bonnet kéo cổ áo choàng lên một cách rét mướt. Đôi môi thiếu máu của y chỉ thốt ra được một câu:

        — Hình như chiến tranh không thể nào tránh khỏi!

        Ở kinh thành ánh sáng Ba-Lê, cơ quan Phòng-thủ Dân-sự phân phối các mặt nạ chống hơi ngạt. Ở Bá- Linh, người ta kiểm soát lại và điều chỉnh động tác những ổ súng cao xạ và còi báo động. Ở Luân-Đôn, Chamberlain làm việc đến nửa đêm để soạn thảo bài diễn văn sẽ đọc trước Quốc-Hội. Thời hạn cuối cùng do Hitler chỉ định đã quá mất vài giờ. Cuộc xâm lãng sẽ bắt đầu vào ngày mai ! Chamberlain, chậm chạp, với những nét gạch đậm, ghi những điểm chính của lời tuyên bố long trọng: Anh sẽ đứng liền bên cạnh Pháp!... Tuy nhiên trong khoảng tối tăm, một đốm lửa cuối cùng vẫn chưa chịu tắt ngấm. Chamberlain ngỏ lời với Mussolini xin can thiệp với Hitler để triển hạn nội vụ. Sự vận động có vẻ chậm quá : cả một guồng máy chiến tranh khổng lồ là quân đội đang di chuyển... có lẽ không tài nào ngưng lại !...

        Thế mà người ta ngưng lại được ! Hồi 5 giờ sáng ngày 28-9-1938, đáng lẽ chính ngày « N » về cuộc tấn công của Đức, Lord Perth, đại sứ Anh tại La-Mã, thình lình bị lôi dậy khỏi giường, đang khi giấc điệp mơ màng... Luân-Đôn ủy cho y lập tức đến gặp ngay Mussolini để nhờ nhà Lãnh tụ áo đen chuyển giao đề nghị — nếu không muốn nói là thỉnh cầu — của người lãnh đạo chánh phủ Anh. Perth vội vàng đến ngay nhà Bộ-trưởng Ngoại-giao, bá tước Ciano, con rể Mussolini. Y đã mất một thời gian quý báu về những sự đi lại vô ích. Nhưng tới 11 giờ sáng, chính Mussolini gọi điện thoại cho Attolico, đại sứ Ý ở Bá-Linh :

        — A lô.... đây Thủ-tướng Ý ! Anh nghe rõ tiếng tôi chứ ?.. Vậy anh nghe đây : hãy để tất cả mọi việc đó, chạy ngay lại Thủ-tướng phủ và báo cho vị Thủ- lãnh biết là chánh phủ Anh sẵn sàng chấp nhận sự trung gian hòa giải của tôi. Anh nói với Thủ-lãnh là sự tối hậu quyết định vẫn chỉ thuộc quyền ông, là tôi hoàn toàn ủng hộ ông ! Nhưng theo thiển ý tôi thì một sự trung gian tương tự có thể đem lại nhiều kết quả rất tốt đẹp... Anh hiểu rõ tôi chứ ?

        — Vâng, tôi hiểu rõ lắm.

        — Vậy anh đi nhanh lên !

        Attolico, quả nhiên là hết sức vội vàng. Không đầy 5 phút sau, y đã điện thoại cho Ribbentrop, Bộ trưởng Ngoại-giao Đức. Trong niềm hân hoan, xúc động, y quên cả sự đàng hoàng của một vị đại sứ, đến nỗi líu lưỡi, nói lắp bắp :

        — Tôi không có một sứ mệnh... cá nhơn của Thủ- tướng Ý... Tôi cần phải gặp vị Thủ-lãnh... ngay tức khắc... tối khẩn !.. mau lên !.. mau lên !..

        Ribbentrop hiểu ngay là đây không phải lúc nêu ra những nghi-thức ngoại-giao thông thường, bèn nói:

        — Ông nên đi thẳng ngay đến Thủ-tướng phủ và cắm một tá cờ Ý thiệt to ở mũi xe để cho các lính gác mở lối cho đi...

        Thế là Attolico nhảy từng hai bước xuống thang, hét tài-xế, bảo cắm ngay một lá cờ lớn, thiệt lớn, thiệt đẹp !..

        Hiện tại người ta đang tranh đấu từng giây phút một !..

        Thực ra, vẫn không ai hiểu tại sao những đại bác Đức lại chưa nhả đạn ? Từ giây phút nọ đến giây phút kia, viên đạn trái phá đầu tiên có thể nổ tung trên các vị trí Tiệp. Tại Thủ-tướng phủ, một tùy viên lại phạm thượng một cách khó hiểu là dám đi tìm Hitler ngay giữa cuộc hội nghị ! Attolico, đang giậm chân sốt ruột ngoài hành lang, bèn từ xa kêu lên cho Hít- ler biết sứ mệnh của Mussolini... Vị Thủ-lãnh áo nâu suy nghĩ rất ngắn ngủi rồi quyết định :

        — Ông nói với Thủ-tướng là tôi chấp thuận.

        Cùng vào giờ đó, ở Luân-Đôn, Chamberlain đã bắt đầu bài diễn văn :

        — Ngày nay, chúng ta phải đương đầu với một tình trạng đặc biệt trầm trọng. Cũng trầm trọng như tình trạng mùa hè 1914...

        Trên dãy ghế các dân biểu, cũng như trên khán đài công chúng, ai nấy đều nín thở... Hiển nhiên là Thủ tướng đã quyết loan báo Anh sẽ phải giao chiến... Thế là dưới hàng ngàn cặp mắt ấy, phép lạ đã ứng nghiệm : bề ngoài chỉ là một gián đoạn tạm thời —  viên bí thư đưa cho các vị chánh khách già một tờ giấy. Chamberlain lướt đọc bức điện tín. Một khuây khỏa sâu thẳm làm dịu bớt những vết nhăn trên trán. Chậm chạp nhưng cương quyết, ông cầm bản ghi chú —  chương trình cuộc tuyên chiến — và xé nhỏ ra... Rồi trở lại giọng vô cùng bình thản, ông nói tiếp :

        — Tôi hân hạnh loan báo với Quý vị một tin rất quan trọng : ông Hitler mời tôi sáng ngày mai tới Munich. Có mời luôn cả hai ông Daladier và Mussolini. Tôi hy vọng là Quốc-Hội sẽ cho phép tôi di chuyển để tôi có thể lợi dụng nỗ lực cuối cùng này ngõ hầu đạt tới một kết quả mỹ mãn. Tôi sẽ hết sức cố gắng...

        Ông không thể nói nhiều hơn nữa, một trận bão vỗ tay hoan hô bùng nổ dưới những mái vòm tòa nhà Quốc-Hội nghiêm khắc... Người ta chưa hề thấy cảnh tượng này từ sau phiên họp lịch sử ngày 4-8-1914 do Edward Grey loan báo việc nước Anh tham dự Đệ nhất Thế-chiến !..

        Rất ít có cuộc hội nghị nào đã làm chảy nhiều mực như hội nghị Munich. Tuy nhiên hội nghị rất ngắn ngủi — không đầy 48 giờ đồng hồ ! Ngày 30-9 1938, đã quá khuya, Chamberlain, Daladier, Mussolini và Hitler đồng ký bản hiệp ước bất hủ, dự liệu việc nhượng lại miền Sudètes cho nước Đức. Còn về phần Tiệp-Khắc, chỉ đành chịu khuất phục !..

        Thế mà chiến tranh cũng vẫn xảy ra ! Thực vậy ít ra hội nghị Munich cũng chỉ là một chuyện đầu hàng hèn nhát nhiều hơn là một cuộc mặc cả của những phường bịp bợm.

        Trong khi cuộc thảo luận của bốn nhà lãnh đạo chánh phủ tiến dần tới một kết luận thảm hại thời phái đoàn đại diện Tiệp-Khắc — thực sự bị giam lỏng ở khách sạn Regina, do các nhân viên Mật-Vụ canh phòng cẩn mặt — đang chờ đợi trong niềm thắc mắc lo âu. Sau cùng, hồi 1g30 sáng, một xe hơi đến đón Hubert Masaryk, cố vấn tòa đại sứ và hai nhân vật cao cấp của thủ đô Prague và đưa họ tới tòa nhà màu nâu. Họ vô cùng ngạc nhiên khi chỉ thấy các người Anh và Pháp thôi, còn những người Đức và Ý đã đi ngủ rồi.

        Masaryk đã ghi trong tập kỷ yếu:

        « Bầu không khí có vẻ ghê rợn, bất tường. Rõ ràng là những người Pháp muốn lảng tránh đi nơi khác. Trái lại Chamberlain ngáp rất tự nhiên, không cần dè dặt và có vẻ thoải mái lắm. Với một giọng khá tàn nhẫn, người ta tuyên bố với chúng tôi là một hiệp ước vừa được ký kết và hiệp ước này là một bản án chung thẩm ! Chúng tôi chỉ có việc đi về... »

        Tuy nhiên vẫn còn nhiều phản ứng...

        Ở Bá-Linh, đại sứ Pháp Poncet không hề che giấu sự công phẫn của mình : « Thế là chúng ta đối xử như vậy với các bạn đồng minh duy nhất đã triệt để trung kiên với chúng ta ! »

        Ở Prague, Bộ trưởng Ngoại-giao Tiệp Khắc nhận xét: « Dù sao, chúng tôi sẽ chưa phải là những người cuối cùng bị hy sinh như vậy. Sau chúng tôi, sẽ đến lượt những người khác cùng chung một số phận ! » Ngày 1-10-1938, đúng là ngày đã do Hitler quyết định, quân đội Đức chiếm đóng miền Sudètes. Benès từ chức và lưu vong sang Mỹ. Một nền hòa bình ngột ngạt, bấp bênh kinh khủng đè nặng trĩu toàn thể Âu- châu !...

        Chamberlain, khi xuống máy bay tại phi trường Luân-Đôn, rút trong túi áo ra bản hiệp ước Munich, vung lên như một chiến lợi phẩm và nói to với các ký giả đang bao vây ở cầu thang :

        —  Hòa bình cho thời đại chúng ta !

        Vẻ lạc quan ấy, một vài bạn đồng hương với ông không mấy tán thành. Winston Churchill, hồi đó chỉ là một dân biểu tầm thường, đã không ngớt lời công kích trên diễn đàn Quốc Hội : « Đó chỉ mới là một ngụm đầu tiên về mùi vị cảm thấy trước của một chén thuốc đắng mà hàng năm, người ta sẽ đưa cho ta uống !... »

        Neville Henderson, đại sứ Anh ở Bá-Linh viết cho Lord Halifax, Bộ-trưởng Ngoại-giao Anh :

        « Đối với tôi, vụ này thiệt vô cùng đau đớn, có thể nói là làm cho tôi ghê tởm, chán ngấy ! Thực sự là tôi buồn nôn và tôi muốn trút bỏ hết mọi trách nhiệm. Tôi sẽ vô cùng biết ơn ông nếu ông có thể đổi tôi đi nơi khác. Tôi rất thích thú không bao giờ còn muốn dính líu tới người Đức nữa !... »

        Hòa bình cho thời đại chúng ta !... Thiệt là nhạo báng, khôi hài ! Ngày 21-10-1938 — chỉ ba tuần lễ sau khi chiếm đóng miền Sudètes — Hitler và Keitel đồng ký một «chỉ-thị mật» sẽ được độc trước tòa án Nuremberg :

        «Các nhiệm vụ sắp tới của Quân-lực Đức và những chuẩn bị của bộ Tư-lệnh tối cao : thanh toán dứt khoát Tiệp-Khắc ; tái chiếm lãnh thổ Memel !...»

        Hiện bây giờ, Hitler không cần phải khó nhọc để sáng chế hay cấu tạo nên những duyên cớ. Chưa đầy sáu tháng sau hội nghị Munich, ngày 14-3-1939, Hacha, Tổng-thổng Cộng-hòa Tiệp-Khắc và Chvalkovsky, Bộ- trưởng Ngoại-giao Tiệp đến Bá-Linh «thể theo lời mời của đại sứ Đức ở Prague ». Cuộc mời mọc khác thường này giống hệt như một sự triệu tập ! Từ nhiều ngày nay, báo chí quốc-xã đã không ngớt tố cáo rùm beng người Tiệp-Khắc đã ngược đãi dân tộc thiểu số Tiệp và — tội ác không thể nào tưởng tượng nổi ! - cả những công dân Đức đi qua Tiệp-Khắc !... Các bài xã thuyết vô cùng phẫn uất, nhận xét thấy nhu cầu cấp bách phải thanh toán mau lẹ cái ổ xáo trọn này ở ngay giữa trái tim Âu-châu. Trách nhiệm hoàn toàn về nước Đức phải làm cho mọi người tôn trọng trật tự và hòa bình. Nhất định là người ta đã thấy rõ hết mọi sự !

        Hacha và Chvalkovsky, đến nơi vào buổi tối, phải chờ mãi đến 1 giờ đêm mới được cái hân hạnh ghê gớm dẫn đến tiếp kiến vị Thủ-lãnh áo nâu. Vào giờ đó, quân đội Đức đã nhận được lệnh thẳng tiến sang thủ đô Prague ! Hitler không cần phải giữ bí mặt nữa và để thay lời phi lộ đã lạnh lùng tuyên bố một cách vô cùng trắng trợn :

        — Đối với tôi, lá bài đã vật từ ngày hôm qua. Việc chiếm đóng nước các ông sẽ khởi sự vào ngày hôm nay, đúng 6 giờ sáng !

        Viên thông ngôn Schmidt đã kể lại :

        « Hacha và Chvalkovsky ngồi thụt xuống ghế bành, dường như hoàn toàn cứng đờ vì kinh ngạc !... Duy chỉ có những cặp mắt nhấp nháy chứng tỏ là họ còn sống ! Người ta mời Hacha ký 2 bản văn : bản thứ nhất cấm ngặt các lực lượng Tiệp không hề được kháng cự ; bản thứ hai tuyên cáo là Tiệp-Khẳc sẽ tự đặt dưới quyền bảo hộ của Hitler. Đồ sộ, trơ trẽn, Goering giải thích cho Hacha, ông già nhỏ thó 80 tuổi, là nếu từ chối thời những oanh tạc cơ của y sẽ biến đổi Prague thành một đống gạch vụn !... »

        Vào hồi 3 giờ sáng, Hacha lên cơn đau tim và ngất xỉu... Morell, thầy thuốc riêng của Hitler, đã chờ sẵn đâu đó, bèn chích cho Hacha một phát thuốc cứu cấp. Hacha hồi tỉnh dần dần... Hitler có vẻ sốt ruột lắm nên hỏi gắt:

        — Thế nào !... Ông Hacha ?...

        Tiếng ông già chỉ thoáng qua như hơi thở :

        — Tôi nhận thấy là mọi sự kháng cự đều vô ích. Hồi 3g 35 sáng, Hacha và Chvalkovsky, Hitler và Ribbentrop đồng ký những tài liệu kết thúc đời sống của nước Tiệp-Khắc !... Sáng ngày mai, Hitler tiến vào thủ đô Prague. Y cũng không cần đếm xỉa tới sự lạnh nhạt băng giá của thành phố, sự chê bai trầm lặng của thế giới tự do. Miễn là y thắng lợi vẻ vang !...

        Mù quáng vì y không muốn trông, điếc lác vì y không muốn nghe, y không chịu hiểu là hiện giờ sự công phẫn đã tới mức tột độ. Trong tất cả các thủ đô, sự nhịn nhục của các chánh phủ đã nhường chỗ cho sự tức giận. Ở Luân-Đôn, Chamberlain không cần dè dặt lời nói :

        — Hitler đã nói : « Chúng tôi không có những yêu sách đất đai nào để trình bày nữa ». Y đã minh xác : « Chúng tôi không muốn có những người Tiệp ở trong nước Đức ». Bây giờ thời chúng ta đã biết rõ giá trị của những lời cam đoan tốt đẹp ấy !... Từ nay về sau, liệu chúng ta có thể chấp nhận một uy tín nào cho những lời tuyên bố cùng một nguồn gốc tương tự ?

        Rõ ràng là sự kiên nhẫn của các cường quốc đã tơi mức tối đa rồi ! Chỉ thêm một bước nữa trên con đường chông gai này là sẽ xảy ra chiến tranh, nhưng Hitler đã bị u mê ám chướng nên không nhận rõ thực trạng này. Ngày 23-5-1939 y quyết định cho các tướng lãnh mục tiêu tương lai phải đạt tới : tấn công nước Ba-Lan « vào cơ hội thứ nhất » ! Và hết thảy các tướng lãnh, ngoan ngoãn, bị trấn áp, bắt đâu làm việc... Đức quổc sẽ thẳng tiến một người duy nhất !

        Sẽ là sự tiến đến vực thẳm...

        Đã lâu, trước khi xảy ra cuộc diện tiến tàn khốc cho tình hình quốc tế này, một hiện tượng ghê rợn đã triển nở trong nội địa nước Đức. Vì tính chất quá khả ố, vì hậu quả quá kinh tởm khiến tòa án Nuremberg phải dành mấy ngày để xét xử.

        Bản cáo trạng nhấn mạnh :

        « Ngay từ hồi đầu triều đại Quốc-Xã, phong trào bài Do-Thái đã giữ một vai trò bậc nhất trong lý tưởng và sự tuyên truyền của Hitler. Từ 1933 là năm Hitler nắm chánh quyền, sự ngược đãi các người Do-Thái trở nên một nguyên tắc chánh trị của Nhà-Nước ! »

        Nguyên tắc sẽ dùng làm căn bản cho mọi quyết định điều hành...

        Sao khi loại trừ các người Do-Thái khỏi lãnh vực kinh tế, tiếp đến sự cô lập họ về tình cảm và phương diện pháp lý. Hồi tháng 9 năm 1935 — luôn luôn vẫn ở Nuremberg trong thời cực thịnh — tại hội nghị của Đảng, Goering tuyên bố các « luật lệ về chủng tộc : Cấm những cuộc hôn nhơn và cả những cuộc giao du ngoại - hôn-nhơn giữa các người Do-Thái và Aryens (Đức) ; sự hủy bỏ thuần túy và đơn giản những quyền lợi tự nhiên do các người Do-Thái hiện có với tư cách quốc tịch Đức của họ. Thực sự đó là việc đặt ra ngoai vòng pháp luật của thời Trung-Cổ !

        Đúng 19 năm sau, cũng ở Nuremberg — nhưng: lần này trước Pháp-đình — Goering phải trả lời về giai đoạn những sự ngược đãi của phong trào bài Do- Thái. Robert Jackson, đại diện công tố viện Mỹ không hề bỏ qua cho Goering một chi tiết nào :

        Jackson — Có phải chính ông đã tuyên bố các luật lệ về chủng tộc hay luật lệ Nuremberg ?

        Goering — Phải.

        — Có phải chính ông, năm 1938 đã ký sắc lệnh bó buộc các người Do-Thái phải kê khai tài sản của họ không ?

        — Nếu sắc lệnh ấy có chữ ký của tôi thời tôi là tác giả.

        — Ông đã bổ túc sắc lệnh trên bằng một sắc lệnh khác, theo đó thời tất cả mọi sự nhượng lại một công cuộc kinh doanh hay xí nghiệp Do-Thái đều phải được chánh quyền chấp thuận trước, đúng thế chăng ?

        — Đúng thế, tôi nhớ lại rồi.

        — Vào cuối năm, đúng là ngày 12-11-1938, ông đã bỏ buộc các người Do-Thái ở Đức phải nạp một số tiền phạt tập thể là một tỷ mã-khắc phải không ?

        — Tôi đã giải thích là tất cả những luật lệ ấy do tôi ký tên thời đương nhiên là tôi chịu trách nhiệm.

        — Cũng chính ông, cùng ngày, đã ký sắc lệnh cấm các người Do-Thái không được buôn bán lẻ hay làm việc như các nhà tiểu công nghệ độc lập ?

        — Phải. Tất cả những điều khoản ấy nằm trong các biện pháp thích nghi đề loại trừ các người Do thái khỏi nền kinh tế Đức,

        — Ba tháng sau, 2-1939, chính ông cũng đã ký sắc lệnh bó buộc người Do-Thái phải nạp cho chánh quyền mọi thứ nữ trang và đồ vật quý giá đã mua sắm hao phí ? Và chỉ trong thời hạn hai tuần lễ phải không ?

        —  Tôi không nhớ lắm nhưng có thể là đúng.

        Tại sao Jackson lại có ý nhấn mạnh vè các biện pháp ấy ? Vì một lý do rất giản dị : có thể nói các biện pháp ấy cấu tạo nên một khung cảnh, trong đó sẽ được lồng vào một trong những biến cố ghê tởm nhất trong thời tiền chiến. Biến cố này có rất nhiều giai đoạn bi thảm nhất, thực sự chưa được ai biết đến — hay ít nhất là không ai biết rõ trong thời bấy giờ :

        Ngày 28-10-1938, trên toàn lãnh thổ Đức, cảnh sát đến gõ cửa nhà 17 ngàn người Do-Thái. Đó là những người đàn ông và đàn bà vừa mới đây hãy còn có quốc-tịch Ba-Lan !... Nhưng chánh phủ Varsovie vừa tuyên bố là các giấy thông hành của những người Ba-Lan gốc Do-Thái đang sống ở ngoại quốc đều coi như hết hiệu lực và vô giá trị. Thế là cơ hội ngàn năm một thuở đối với Hitler đề loại bỏ hết những con người đã trở thành vô tổ quốc ! Và Heydrich — tên đao phủ thủ tương lai của Tiệp-Khắc — hồi đó là Chỉ-huy trưởng Cảnh-sát An-ninh, bèn lợi dụng ngay trường hợp này để tổ chức cuộc lưu đày thứ nhất các người Do-Thái của thế kỷ XX.

        Thế là ngày 28-10-1938, một năm trước Đệ II Thế-chiến, nhiêu ngàn người Do-Thái bị bắt, chất đống lên xe cam-nhông hay toa súc vật. Về tài sản, họ chỉ được phép mang theo những thứ gì có thể mang đi dược. Rồi hàng đoàn người đáng thương hại được dẫn đi về phía Đông. Tới gần ga biên thùy Benschen, người ta tập hợp những kẻ khốn nạn này vào trong một cánh đồng... Rồi một lệnh ban ra : thế là những cảnh-binh của Heydrich, dàn thành hàng rào dầy đặc, xông vào đám đông người, rồi đấm đá hay nện bằng dùi cui để xô đuổi họ chạy ra đằng trước về phía biên giới Ba- Lan... Có những ông già, bà lão ngã đổ nhào, vội gượng đứng lên dưới những cú dùi cui bất thình lình, rồi lại té nhào... để chết úp mặt xuống đất ẩm ướt...

        Các đồn canh Ba-Lan, vô cùng sửng sốt, lẽ dĩ nhiên là không tài nào ngăn chặn nổi nhiều người đàn ông và đàn bà đang cuốn quýt chạy đua... Kinh hoàng bị tràn ngập, các lính gác biên thùy đành để cho họ chạy đua... Thế là cuộc trục xuất khổng lồ, do Hitler đạo diễn, đã thành tựu !

        Thảm kịch đầu tiên nay đã là mầm mống cho một thảm kịch thử hai. Trong số những người « hồi hương » có Sendel Grynszpan, thợ giày cùng vợ và các con. Về Ba-Lan vói hai bàn tay trắng, gia đình thiếu thốn, khổ cực vô cùng, y bèn viết thư cho con trai lớn là Herzel đang ở Ba-Lê. Nhận được bức thư cảm động này, Herzel bèn thực thi một quyết định mà hậu quả thiệt vô cùng thảm khốc ! Herzel 17 tuồi, là tuổi của những tâm hồn nổi loạn và bướng bỉnh !... Nhận xét thấy là không hề có một Quốc-Gia nào, một quyền lực tinh thần và đạo đức nào chịu tìm cách sửa chữa những sai lầm mà gia đình y là nạn nhơn, nên chính y phải đứng làm thẩm-phán-quan để xét xử. Sáng ngày 7-11- 1938, ngay khi cửa hàng vừa mở, y đã đến mua một khầu súng lục ở tiệm bán võ khí tại ngoại ô St. Martin. Rồi vài phút trước 9 giờ, y đến tòa đại sứ Đức ở đường Lille. Mục đích của y ? Hạ sát đại sứ Đức, bá tước Von Welczek.

        Thời vừa đúng lúc, bá tước đi ngựa đạo chơi trở về. Đối với Herzel, chưa hề bao giờ trông thấy bá tước, thời đó là một người lạ mặt. Đứng ở giữa sân, chàng thanh niên Do-Thái lễ phép chào nhà ngoại giao và tỏ ý muốn gặp ông đại sứ... Tưởng là mình gặp người đến yêu cầu việc gì nên bá tước giao Herzel cho nhân viên trực rồi tiếp tục đi vào... Ông vẫn còn chưa biết là mình vừa thoát chết: chỉ việc trả lời « Chính tôi đây » là sẽ bị hạ gục ngay tức khắc!

        Lẽ dĩ nhiên là nhơn viên hiện dịch này không dẫn thẳng Herzel đến gặp ngay vị Đại-sứ nhưng y đưa đến văn phòng Von Rath, cố vấn tòa đại sứ, có nhiệm vụ tiếp khách. Đến trước cửa, y bảo Herzel chờ chút xíu để y vào báo trước. Một lát y trở ra, theo sau là Rath... Tay thọc vào túi áo mưa, Herzel đột ngột tiến lên : hai tiếng nổ chát chúa nổi lên trong sự yên tĩnh của hành lang ! Von Rath, bị thương nặng, lảo đảo và té nhào...

        Mặc dù với những nỗ lực tuyệt vọng — nhiều cựu chiến-binh Pháp đã hiến máu và Hitler, vừa được hung tin, đã phái ngay hai bác-sĩ riêng sang Ba-Lê —  người ta cũng không tài nào cứu nổi Von Rath.

        Herzel bị bắt nhưng không hề kháng cự. Tại sở Liêm-phóng, y khai là hành động như vậy đê trả đũa vụ trục xuất gia đinh y. Và y kết luận :

        — Chính là để phản đổi biện pháp vô nhơn đạo này nên tôi đã quyết tâm hạ sát một nhân vật của tòa đại sứ Đức. Tôi muốn báo thù cho người Do-Thái và đồng thời để cho thế giới chú ý tới những biên cố ở Đức Quốc-Xã!...

        Quá giận mất khôn! Herzel Grynszpan chỉ theo sự xung động, kích thích của mình mà không hề ước lượng những hậu quả vô cùng thảm khổc ! Hành vi nóng nảy và bất hạnh của y sẽ là duyên cớ vá khởi điểm cho nhiều sự ngược đãi, tàn bạo mới mẻ của phong trào bài Do-Thái. Nói cho đúng ra, những ngược đãi này không phải là ngẫu nhiên. Tòa án Nuremberg sẽ chứng minh về cơ cấu tổ chức quỷ khốc thần sầu này!

        48 giờ sau vụ ám sát Von Rath, Hitler và các «bạn cựu chiến-sĩ » đang tập họp ở Munich để dự lễ kỷ niệm cuộc khởi nghĩa thất bại năm 1923. Hồi 9 giờ đêm — giữa cuộc liên hoan và dạ tiệc tưng bừng — người ta thấy một Vệ binh vào, cúi xuống thì thầm bên tai Hitler, báo hung tin của Von Rath... Hitler quay lại phía người ngồi bên tay phải là Goebbels, Bộ trưởng Thông-tin và nói chuyện nhỏ, rất lâu. Rồi y ẩy đĩa thức ăn ra, đứng lên. Các thực khách tưởng rằng y sẽ đọc bài diễn văn thường lệ. Ai nấy đêu vô cùng ngạc nhiên khi thấy y rời khỏi phòng, không nói một tiếng.

        Không hề ai biết là y đã nói chuyện gì với Goebbels... nhưng các biến cố sau này, tiếp nối nhau đúng mức và liền khít, hiển nhiên là do cuộc đàm thoại này sanh ra. Goering, mãi 7 năm sau (1945), tuy không tham dự buổi dạ tiệc ấy, cũng không ngần ngại chỉ để phanh phui sự thực và xác nhận:

        — Theo lời người ta nói với tôi sau này, Goebbels được báo tin Von Rath chết đã gợi ra những biện pháp trả đũa... Còn về hình thức các biện pháp ấy thời mãi 3 ngày sau, tôi mới được biết rõ. Trước hết một cách gián tiếp, do viên kiểm soát chuyến tàu hỏa của tôi đã nhận thấy nhiều đám cháy tại thành Halle. Rồi sau cùng, ở Bá-Linh, tùy viên của tôi làm báo cáo vắn tắt cho tôi biết về vụ xáo trộn trong đêm trước : hầu hết ở khắp nơi, một đám đông bị kích thích quá độ đã cướp phá những cửa hàng Do-Thái, đập vỡ cửa kính, đốt cháy các giáo đường Do-Thái. Đó là phản ứng của dân chúng về vụ ám sát Von Rath... »

        Đúng ra, nhưng sự quá trớn ấy đâu có phải là phản ứng của dân chúng. Đêm ấy cũng như các đêm khác, dân chúng vẫn đang ngủ ngon lành !... Ngược lại, một hoạt động cuồng nhiệt ngự trị trong trụ sở cơ quan Mật-Vụ ở Bá-Linh. Rồi chẳng bao lâu, trong các cơ sở trung ương cảnh sát tại các tỉnh lớn, những máy viễn-ký tự kêu lách tách suốt đêm... Trước tòa án Nuremberg, công tố viện đọc một trong các bản « chỉ thị mật » có chữ ký của Heydrich :

        Để trả lời vụ ám sát vị cố vấn tòa Đại-sứ Von Rath thời trong đêm nay 9-11-1938, sẽ có những cuộc biểu tình chống đối người Do-Thái. Để thấu triệt rõ tình hình này, các chánh quyền địa phương cần phải áp dụng những biện pháp sau đây :

        « Ngay khi nhận được chỉ thị này, các chỉ huy trưởng những cơ sơ địa phương Cảnh-sát Quốc-gia — hay những người thay thế — sẽ liên lạc bằng điện thoại với những cán bộ của Đảng. Họ sẽ cùng nhau quyết định một đường lối chung cho sự tổ chức những cuộc biểu tình. Các chỉ huy trưởng Cảnh-sát sẽ loan báo cho cán bộ chánh trị là họ đã nhận được những chỉ thị sau đây của Trung-ương:

        a) Các biện pháp sẽ thi hành — bất cứ trong trường hợp nào — không được làm nguy hại đến sinh mệnh tài sản dân Đức (Aryens). Như vậy, trước khi phóng hỏa một giáo đường Do-Thái, cần phải triệt để bảo đảm là ngọn lửa sẽ không thể nào cháy lan sang những căn nhà kẽ cận...

        b) Còn về những cửa tiệm và nhà ở của người Do-Thái, chỉ phá hoại thôi chớ không được cướp bóc. Sở Cánh-sát được lệnh phải kiểm soát những cuộc biểu tình và bắt giữ những kẻ cướp, nếu có »

        Thế là nội vụ đã được đưa ra ánh sáng để chứng minh tính cách tàn nhẫn về « sự phản ứng của dân chúng» !.Thêm một lần nữa, Hitler, Goebbels và đồng bọn, với sự giả dổi thường lệ của họ, lại nêu ra « nhân dân Đức » để che giấu những hành động của họ. Phải nói là dân hạ lưu mới đúng : đêm hôm đó, họ tha hồ phóng túng, liên hoan tưng bừng, thêm vào chương trình du hí những tiết mục đậm đà của sự hiếp dâm và ám sát !.. Chứng cớ là « quyền tài phán tối cao phong trào », — Đang, thực sự là Quốc-gia trong một Quốc-gia, có cả những tòa án riêng biệt của mình, — sẽ bó buộc phải nhận xét là câu chuyện đã quá rõ ràng :  «Những khẩu lệnh của Bộ-trưởng Thông-tin, bất cứ ở nơi nào, cũng được giải thích giống nhau ; trong khi vẫn chánh thức khư khư giữ vẻ thận trọng toàn vẹn, Đảng đã ngầm tổ chức những cuộc biểu tình với các lực lượng của mình. Dù sao chăng nữa, chỉ duy có Đảng, với những cán bộ và quân đội, mới có thể khởi phát một hành vi tương tự. Công chúng đâu có làm ! Tất cả mọi người Đức, cho đến người cuối cùng, đều biết rõ là đêm 9-11-1938 đã do Đảng tổ chức, dù Đảng nhận hay chối cũng thế thôi ! Cùng trong một đêm, người ta thấy hàng mười giáo đường Do-Thái bốc cháy thời ai nấy hiểu ngay đó là một công cuộc đã được tính toán và chuẩn bị rất chu đáo! Vậy chỉ duy có Đảng mới đầy đủ những phương- tiện về kỹ-thuật và nhơn số để bảo đảm việc thực thi hữu hiệu này ! »

        Sự kiện lạ lùng nhất là Goebbels — người xúi giục và gây ra sự cuồng loạn sắp xếp này — lại không được các bạn đồng nghiệp hoan hô nồng nhiệt. Còn trái ngược nữa !.. Người thứ nhất là Funk, bộ trưởng Kinh-tế, đã tỏ cho Goebbels biết sự phẫn uất của mình bằng những lời mạt sát thậm tệ :

        — Ông mất trí rồi ư, Goebbels ? Tại sao ông lại dám phạm những lỗi lầm bẩn thỉu tương tự ? Ngày nay người ta phai xấu hổ vì đã là một công dân Đức! Tôi đã còng lưng, mỏi gối đêm ngày để duy trì tiềm lực kinh tế quốc gia thế mà ông lại đang tâm ném nhiều triệu đồng qua cửa sổ ! Nếu ông không chấm dứt ngay tức khắc thời tôi sẽ từ chức liền để ông biết tay tôi !»

        Funk — vẫn thản nhiên về khía cạnh nhơn đạo, lãnh đạm trước hàng trăm ngàn tội ác — chỉ thắc mắc lo âu vì những mất mát về vật chất và những ảnh hưởng vang dội tai hại cho uy tín của Đức-quốc ! Cũng giống như Goering đã vô cùng phẫn uất về những lý do tương tự. Trước tòa án Nuremberg, vị thống chế đồ sộ này đã giải thích nội vụ với sự ngây thơ đáng ngạc nhiên :

        — Thủ lãnh đã trở về Bá-Linh ngay từ hồi sáng sớm. Đồng thời, sau khi được biết Goebbels là nguồn gốc các biến cố đêm qua, tôi bèn tuyên bố với Hitler là tôi không muốn có những phương pháp đó với bất cứ giá nào ! Vì có trách nhiệm về kế hoạch Tứ niên nên tôi đã cố gắng một cách tuyệt vọng để thâu lượm được mức năng xuất tối đa. Trong nhiều bài diễn văn, tôi đã kêu gọi nhân dân giữ gìn cả đến những ống rỗng đựng thuốc đánh răng để trao lại cho các Trung-tâm thu hồi. Thế mà nay, trong một đêm, người ta đã phá hoại một cách ngu ngốc hàng nhiều triệu đồng hàng hóa — theo mệnh lệnh của Goebbels ! Rõ ràng là viên Bộ-trưởng Thông-tin Tuyên-truyền đã nhạo báng tất cả những quan niệm về Kinh-tế !... Buồi chiêu, tôi lại tới Thủ-tướng phủ Tôi đang nói chuyện với Thủ-lãnh thời Goebbels đi đến gặp chúng tôi. Trước đó một lát, tôi đã điện đàm với Goebbels và cho y biết rõ cảm nghĩ của tôi về chiến công bất hủ rất đáng buồn của y !.. Không hề bị giày vò, hối hận, y lại còn thao thao bất tuyệt về chương trình bài diễn văn quen thuộc của y. Đột nhiên, tôi lắng tai nghe : y vừa có sáng kiến đưa ra một để nghị lý thú là món tiền phạt tập thể bó buộc toàn thể các người Do-Thái ở Đức phải nạp. Lẽ dĩ nhiên là trước tiên y đề nghị một con số quá cao và lố bịch. Sau một cuộc tranh luận ngắn ngủi, chúng tôi đồng ý với con số một tỷ mã-khắc (Đức-kim) !

        «Tuy nhiên, tôi đã lưu ý Hitler vẽ những ảnh hương tai hại, vang dội lại của một phương pháp tương tự có thể xảy ra do việc thâu tiền phạt. Y bèn nắm ngay lấy cơ hội để bày tỏ sở thích cuối cùng cần tiến tới một giải pháp dứt khoát đối với vấn đề Do-Thái. Chính là vì muốn điều nghiên những khả năng khác biệt nên tôi đã triệu tập phiên họp 12-11-1939. »

        Đó là một cuộc họp rất sôi nồi, trong đó các diễn viên chính của tấn tham kịch bài Do-Thái sẽ chứng tỏ sự trắng trợn, trơ trẽn hoàn toàn. Lại thêm một lần nữa, sự hăng say của dân tộc Nhật nhĩ man về việc lưu trữ cẩn thận các văn khố đã quay nghịch lại các tay chức sắc Quốc-Xã. Các điều tra viên Mỹ đã khám thấy biên bản cuộc họp này ở Bá-Linh, tại Bộ Không-quân. Đến nỗi là năm 1945 toàn thế giới đều biết rõ là trước đây 16 năm, số phận các người Do- Thái ở Đức đã được giải quyết ra sao ?

        Thành phần tham dự cuộc họp, ngoài Goering và Goebbels, gồm có : Heydrich, trưởng ban Mật-Vụ, Frick, Bộ-trưởng Nội-vụ, Funk, Bộ-trưởng Kinh-tế, bá tước Schwerin - Krosigk, Bộ-trưởng Tài-chánh và nhiều các tay khác kém quan trọng hơn,

        Chính Goering khai mạc cuộc họp !

        — Kính thưa Quý vị ! sở dĩ tôi mời Quý vị tới đây là theo mệnh lệnh của Thủ-lãnh muốn tiến tới mau lẹ sự thanh toán vấn đề Do-Thái. Trước hết tôi xin tuyên bố là những biểu lộ tương tự như các biểu lộ cách đây hai ngày không nên tái diễn nữa ! Câu chuyện ấy chỉ đơn giản là ngốc nghếch, vô ý thức : vì rốt cuộc, nạn nhơn đâu có phải là người Do Thái nhưng chính là tôi, người phải chịu trách nhiệm về nền Kinh-tế và sản xuất Quổc-Gia ! Người ta phá hủy một cửa hàng Do Thái và ném hàng hóa ra ngoài đường ư ? Công việc tốt đẹp quá ! ... Chính công ty bảo hiểm sẽ phải bồi thường mọi sự thiệt hại và nền Kinh-tế Đức Quốc Xã sẽ phái chịu thiếu thốn vì sự mất mát các phẩm vật để tiêu thụ. Khi tôi nghĩ đến là người ta đã đốt cháy một tiệm lớn vì tiệm ấy là của người Do-Thái và đã thiệu hủy hàng trăm chiếc áo dài với nhiều ngàn thước vải ! ... Tôi rất có thể châm lửa đốt hết các nguyên liệu do chúng ta nhập cảng thời kết quả cũng sẽ như thế thôi !...

        « Vậy khi đã nói ra điều này thời chúng ta nên nói ít nhưng nói đúng ! Tôi nhấn mạnh với các cơ quan liên hệ về nhu cầu khẩn thiết phải áp dụng mau lẹ mọi biện pháp thích nghi nhằm loại trừ hoàn toàn các người Do-Thái ra khỏi lãnh vực kinh tế. Nguyên tắc căn bản như sau : mỗi người Do-Thái phải nhượng lại các tài sản kinh tế của mình — cửa tiệm, xưởng thợ, bất động sản, đất cát — cho Quốc Gia. Y sẽ nhận được tiền bồi thường. Số tiền này không phải trả ngay cho y nhưng ghi vào số Công trái Quốc-gia. Tuy nhiên y sẽ nhận được món tiền lời để mưu sinh ! »

        Có lẽ người ta đã xem xét trong một giờ liền các thể thức về việc « Đức hóa » sự buôn bán sỉ và lẻ, các xí nghiệp kỹ nghệ, các nhà băng, nhà xuất bản và vân-vân...

        Hồi Goebbels — bị những chi tiết pháp lý ấy làm buồn nản — bèn hướng sự tranh luận về các vấn đề ít trịnh trọng, ít kiều cách hơn :

        —  Trong hầu hết các thành phố Đức, những giáo đường Do-Thái đều bị phá hủy vì bốc cháy. Bây giờ cần phải biết là các khu đất trống ấy sẽ được sử dụng ra sao ? Một vài nơi muốn lập các vườn hoa, nhiều nơi khác lại muốn xây cất những cơ sở hành chánh...

        Goering : Có bao nhiêu giáo đường bị phá hủy ?

        Heyđrich : Tôi có những con số chính xác : 101 bị thiêu hủy, 76 thực sự bị tàn phá vì những cú xà beng, cuốc xẻng, dao búa...

        Goebbels : Theo thiền ý tôi, phải nên lợi dụng dịp này để giải tán các giáo đường Do-Thái. Còn những phí tổn về việc giải tán này, nếu có, sẽ do các người Do-Thái phải trả. Người ta sẽ giao cho chúng một bản kê khai các khoản chi tiêu về việc thanh toán các món nợ, văn khố, nhà cửa, san phẳng các đống gạch vụn... Tôi nghĩ là đồng thời cũng căn phải cấm những người Do-Thái đi coi hát, chớp bóng và xiếc tại các rạp Đức. Chỉ có chúng ta mới có quyền hưởng các thú vui đó: dù sao chăng nữa, các rạp của chúng ta trong hiện tại thực sự có diễn xuất nhưng không bán vé. Vả lại nói một cách thông thường, các người Do-Thái cần phải bị gạt bỏ ra ngoài đời sống cộng đồng. Khi tôi suy nghĩ là cho mãi tới ngày nay, một du khách Đức vẫn còn phải tình cờ chia xẻ một toa tàu có giường ngủ với một người Do-Thái ! Viên Bộ-trưởng Giao- thông chỉ cần quyết định lập nên những toa tàu riêng biệt cho người Do-Thái ! Trong những ngày thiếu chỗ, ví dụ như đầu mùa nghỉ hè, thời các người Do-Thái chỉ còn việc đứng trong các hành lang ở toa tàu !...

        Goering : Chớ nên đi sâu vào các chi tiết nhỏ nhặt vô ích ! Trong những ngày tàu hỏa đầy nhóc hành khách — các ông cứ tin tôi đi, khỏi cần phái nghiên cứu luật lệ phiên toái — thời người ta cứ việc nắm cổ những tên Do-Thái để ném vào lò than hồng hay trong nhà vệ sinh !... ít nhất là chúng cũng có thể ngồi được ở trên các chậu cầu tiêu !...

        Goebbels : Một sắc lệnh khác sẽ cấm người Do- Thái không được bén mảng tới các trung tâm nghỉ mát có suối nước nóng và địa điểm du lịch...

        Goering : Người ta có thể dành cho chúng một vài nơi.

        Goebbels : Nếu ông muốn thế cũng được, nhưng không phải là những nơi tốt đẹp nhất. Tôi lại tự hỏi là có nên ngăn cản chúng không được đi chơi trong rừng. Ông thử nhìn xem chuyện chi xảy ra ở ngoại ô thành Bá-Linh ?... Mỗi chủ nhật, người ta gặp ở trong rừng cả một bày Do-Thái khơi khơi đi dạo mát như không hề có chuyện chi xảy ra cả...

        Goering : Người ta sẽ dành cho chúng một góc rừng nào đó mà những người Đức thuần túy tránh không bước chân đến.

        Goebbels: Kể cả những vườn hoa nữa. Ta không thể nào để cho một người Đức ngòi trên cái ghế dài trước kia đã do một người Do-Thái dầm bùn ờ đó. Người ta sẽ để cho chúng độ hai ba công viên — tất nhiên không phải là những công-viên xinh đẹp nhất ! — với các ghế dài có ghi rõ : « Danh riêng cho người Do- Thái ». Bây giờ, để kết thúc bản danh sách các biện pháp này, là vấn đề học đường : không thể nào tha thứ được là các trẻ con Do-Thái lại có quyền đến học tại một trường Đức. Cần phải bảo vệ thanh niên chung ta khỏi sự truyền nhiễm ấy !...

        Goering : Hoàn toàn đồng ý ! Bây giờ nếu Quí vị vui lòng, chúng ta sẽ sang một vấn đề khác. Tôi đã yêu cầu các Công ty Bảo hiểm lớn phái tới đây một đại diện để có thể cùng chúng ta xem xét một vài khía cạnh chuyên môn về tài chánh. Hiện y đang đợi ở phòng khách bên cạnh... Tôi sẽ cho mời y vào... Thưa Quý Vị: tôi xin phép giới thiệu với Quý vị ông Hilgard, đại diện Nghiệp đoàn Công ty Bảo hiểm... Thưa ông Hilgard, vấn đề như sau : sự vô cùng phẫn uất rất chánh đáng của dân tộc Đức đối với người Do-Thái đã được thể hiện bằng nhiều vụ phá hoại trên toàn lãnh thổ Đức. Vậy tôi giá thiết là một phần lớn các người Do-Thái có bảo hiểm. Xin ông đặc biệt chú ý là điều nay có giải quyết rất dễ dàng : tôi chỉ việc ban hành một sắc lệnh miễn trừ cho các người nhận bảo hiểm khỏi phải bồi thường các sự thiệt hại.

        Hilgard : Không đến nỗi quá đơn giản như thế ! Nhất là về việc bảo hiểm các tấm kính khỏi vỡ, một trong những hóa đơn lớn lao phải thanh toán và đại đa số các người xin bảo hiểm là người Đức ! Có nghĩa là các bất động sản gần như hoàn toàn ở trong tay người Đức. Phần nhiều các người Do Thái chỉ là những người thuê nhà, mướn cửa hàng.

        Goebbels : Khỏi cần sự đó ! Các người Do-Thái phải trả tiền !   

        Goering : Thiệt là điên khùng, dại dột! Chúng ta đang thiếu nguyên liệu — tất cả những cửa kính hay tủ kính đó đều là thứ kính chế tạo ở ngoại quốc và chúng ta phải trả bằng ngoại tệ !... Thiệt là bù đầu, mệt óc, nhức tim!

        Hilgard : Loại kính này chỉ duy nhất do nước Bỉ chế tạo. Trong đêm bất hủ ấy, người ta đập vỡ một sấ kính trị giá phỏng định là 6 triệu mã-khắc ! Tôi còn muốn nhấn mạnh thêm đó là 50% về tổng số sản xuất hàng năm của kỹ nghệ kính ở Bỉ. Vậy cần phải một thời gian ít nhất là 6 tháng cho các nhà sản xuất Bỉ để cung cấp đủ sổ kính thay thế cho kính vỡ.

        Goering : Bây giờ chúng ta tạm không nói đến vụ này nữa. Chuyện đó làm tôi điên đầu, nhức óc ! Chỉ cần hai ba đêm như thế là chúng ta có thể sập tiệm ! Chúng ta sang qua chương khác. Các hàng hóa đủ loại đã biến mất trong các cửa tiệm.

        Hilgard : Trong lãnh vực này, quan trọng nhất là vụ của người bán các đồ châu báu Margraf. Các tủ kính và cửa hàng của y hoàn toàn bị cướp phá cho tới viên ngọc cuối cùng. Chúng tôi đã nhận được tờ khai của y : y đòi số tiền bồi thường là một triệu bảy trăm ngàn mã khắc !

        Goering: Thú vị quá xá ! (Quay sang phía Heydrich) :

        — Nhiệm vụ của ông là tìm lại các thứ nữ trang bị mất cắp. Hãy tổ chức những cuộc bố ráp khổng lồ, nhất là ở trong các khu đói khát...

        Heydrich : Tôi đã ra những chỉ thị cần thiết theo hướng đó.

        Goering : Ngay khi một người nào vào trong tiệm hỏi bán một thứ nữ trang thời chủ tiệm phải ngầm báo cảnh sát bằng điện thoại và người ta đã tước ngay món đồ ấy mặc dù y khai là đã mua lại hay được thừa hướng gia tài...

        Heydrich: Tổng cộng có độ 800 vụ cướp bóc. Bằng đủ mọi phương tiện, chúng tôi sẽ cố gắng thâu hồi lại các hàng hóa...

        Goering : Chúng ta không nên đi ra ngoài đề. Hiện bây giờ tôi đang nói đến các thứ nữ trang. Ông có tưởng là các nhân viên của ông liệu có thâu lượm được kết qua chăng ?

        Heydrich: Tôi không muốn tiến nhanh quá! Một phần lớn các nữ trang ấy bị vất ra ngoài đường, qua cửa kính vỡ và do những người đứng ở ngoài nhặt được. Trường hợp tương tự cũng đã xảy ra đối với những cửa hàng bán áo hay khăn quàng da lông thú. Lẽ dĩ nhiên là quần chủng đã lấy sử dụng liền : các áo choàng lông hải-ly ,chồn dài đuôi đều biến mất...

        Dalègue (phụ tá Heydrich) : Đảng viên ra lệnh cho hết thảy mọi người phải báo ngay cho cảnh sát biết nếu một bà hàng xóm chữa lại một cái áo choàng lông thú hay giạm bán một chiếc cà rá nhận hột xoàn, một vòng tay bằng vàng hay ngọc thạch... Cần phải làm cho kẻ cắp sợ hãi!

        Hilgard : Thưa Thống-chế, dù sao chăng nữa, chúng tôi cần phải tuyệt đối làm đầy đủ những lời cam kết với khách hàng. Vậy bó buộc tôi phải yêu cầu ông chớ nên can thiệp vào...

        Goering : Nhưng chính vì thế mà bó buộc tôi phải can thiệp ! Dù sau chăng nữa, tôi cũng sẽ không để cho ông bồi thường người Do-Thái bằng tiền Đức. Chính ra chúng phải bồi thường thiệt hại chứ không phải chúng ta ! Đúng như thế!...

        Hilgard : Cần phải thông cảm và đếm xỉa đến tình trạng của chúng tôi... Đồng thời, chúng tôi cũng đảm nhiệm, trên một tỷ lệ lớn lao, các dịch vụ bảo hiềm quốc tẽ. Vậy chúng tôi cần phải làm thế nào để cho sự tin tưởng vào chúng ta của những khách hàng ngoại quốc khỏi bị lung lay, sụp đổ...

        Heydnch: Người ta có thể dàn xếp theo một lối khác : công ty sẽ công nhận sự khiếu nại của những người vào bảo hiểm, nhưng khi sắp sửa trả thời chúng ta chặn lại các tiền bồi thường. Theo phương thức đó, bọn Do-Thái không lãnh được xu nào mà các ông cũng không mất mặt !

        Hilgard — Đấy cũng là ý kiến của tôi. Chắc chắn có thể đó là một giải pháp tốt đẹp nhất !

        Goering: Nói tóm lại, các tiền bồi thường cho người Do-Thái sẽ được trả tại Bộ Tài-chánh. Tiền ấy phải trở về Ngân-sách Quốc-Gia. Đó là sự hiển nhiên và minh bạch !

        Hilgard : Xin ông cho phép tôi nói thêm là theo sự định giá của tôi, số thiệt hại trên toàn lãnh thổ Đức trị giá độ 55 triệu mã-khắc.

        Heydrich : Chắc chắn là ông đã định giá quá thấp, rất xa vời sự thực. Những cơ sở của tôi định giá vụ cướp phá các nhà cửa, xí nghiệp và hàng hóa, tổng số lên tới nhiều trăm triệu !

        Goering : Mỗi lúc càng thêm nhiều hơn nữa ! Giá ông tàn sát hai trăm Do-Thái, tôi lại còn thích thứ nhiều hơn là hủy diệt những giá trị tương tự của tài nguyên Quốc-Gia.

        Heydrich: Có 35 người chết!

        Hilgard : Tôi đang tự hỏi liệu những Công-ty Bảo-hiểm ngoại quổc sẽ xúc động tới mức nào về chuyện này ? !...

        Goering: Dù sao, họ sẽ bó buộc phải trả. Càng hay, chúng ta càng nhận được nhiều tiền thời lại càng hay lắm. Vậy thì các người Do-Thái cứ việc khai báo, công ty cứ trả tiền bồi thường và chúng ta sẽ vơ vét ráo ! Rốt cuộc, các ông nên nhớ là có một vài sự thiệt hại sẽ không được bồi thường, như vậy các công ty bảo hiểm sẽ có một số lời kha khá!... Thưa ông Hilgard, ông có thể xoa tay thỏa mãn...

        Hilgard : Tôi vẫn chưa hiểu vì lý do gì ?

        Goering: Thế nào ! Đó là dã tâm, không phải thế ư?!... Vả lại cử việc nhìn ông cũng đủ hiểu ! Ông phải khó nhọc lắm mới giấu được nụ cười : ông rất thỏa mãn và ông đang gầm gừ vì thỏa mãn ! Chính ông đã vô cùng lợi lộc trong chuyện này !

        Heydrich : Tôi muốn lưu ý Quý vị về một điểm khác. Sau khi bị Đức-hóa về kinh tế và những hạn chế khác, các người Do-thái sẽ lâm vào cảnh thất nghiệp. Hay nói một cách khác : chúng ta sẽ chứng kiến sự vô sản hóa các người Do-Thái. Vậy ngay từ bày giờ, tôi bó buộc phải áp dụng những biện pháp thích nghi để cô lập họ. Tôi có ý muốn trình bày với Quý vị một vài đề nghị trong chiều hướng đó... Ví dụ như cần phải tìm cách báo hiệu cho biết từng cá nhơn người Do-Thái, hoặc là để dấu vết lại trên người họ...

        Goering : Bó buộc họ phải mặc đồng phục.

        Heydrich : tôi nghĩ đến một huy hiệu thời tiện hơn.

        Goering : Thiệt là tốt đẹp quá, nhưng ông Heydrich thân mẽn ơi, điều đó sẽ không tránh cho ông khỏi tạo lập lên các xóm Do-Thái bao la ở trong các thành phố. Nhất định ia ông sẽ phải tiến tới đó !

        Heydrich : Các cơ sở Cảnh-sát đã điều nghiên vấn đề... Một xóm Do-Thái thực sự — theo hình thức một khu pho bị cô lập triệt để — dường như không tài nào thực hiện nổi.

        Goering : Thế trong các thành phố chỉ riêng biệt có những người Do-Thái cư ngụ thì sao ?

        Heydrich : Nếu tôi có thể bó buộc chúng phải đến cư ngụ tại các thành phố riêng biệt của chúng — những thành phố hoàn toàn Do-Thái — thời điểm này có thể thực hiện được.

        Funk : Người ta sẽ tập cho chúng phải ở chen chúc, chật hẹp.

        Heydrich : Ngoài ra, tôi lại đề nghị hạn chế sự di chuyển của chúng. Để bắt đầu, người ta sẽ rút hết các bằng lái xe hơi của chúng. Rồi người ta sẽ trục xuất chúng khỏi các bệnh viện và cấm ngặt chúng sử dụng những phương tiện giao thông công cộng : xe điện ngầm, ô tô buýt, tàu hỏa. .

        Goering : Đồng ý về nguyên tắc nhưng cần phải sắp xếp tỉ mỉ các điểm đó. Bây giờ còn lại vấn đề cuổi cùng : kính thưa Quý vị nghĩ sao về một số tiền phạt cho toàn thể người Do-Thái ở Đức và tổng số tiền phạt sẽ là 1 tỷ mã-khắc ? Lý do là trừng phạt một tội ác vô cùng phẫn uất mà nạn nhơn là Von Rath, cố vấn tòa đại sứ — như thế sẽ khóa mồm chúng lại, các ông cứ tin tôi đi !.. Những quân khốn kiếp sẽ phải suy nghĩ nhiều và nhìn kỹ vào vụ này trước khi phạm một vụ ám sát thứ hai... để nối lại cho minh bạch, tôi sẽ không mấy thích thú được hân hạnh là một người Do-Thái ở Đức trong lúc này !.. »

        Goering — khi được hỏi trước tòa án quốc tế Nuremberg về cuộc họp bất hủ này — đã cố gắng cực tiểu hóa những lời khai của y : nhưng y cũng không tài nào phủ nhận được phẩm chất hay nội dung buổi họp. Khi trình bày trước tòa biên bản này ; Công-tố viện đã quyết định tranh thủ thời gian làm cho Goering hết đường bào chữa. Vả lại các biến cố dồn đập xảy ra sẽ không cho phép y được nói dối : rất mau lẹ, những biện pháp thích nghi dự liệu ngày hôm đó đối với các người Do-Thái ở Đức sẽ diễn tiến với một sự thực vô cùng ghê rợn mà cuối cùng những giai đoạn kết thúc là : — huy hiệu ô nhục của ngôi Sao vàng ; — xóm Do-Thái; — sự tàn sát tập thể !


        Nước Đức của Hitler không yêu chuộng hòa bình. Chiến tranh vẫn chưa xảy ra ư ? Đó không phải là một lý do chánh đáng để không gây ra chiến tranh. Bị can Goering — được mời giải thích trước tòa án Nuremberg về thắng lợi quân sự đầu tiên của Đức Quốc-Xã ở Tây Ban Nha — đã trình bày với rất nhiều dè dặt:

        — Ngay từ lúc đầu cuộc nội chiến Tây-Ban-Nha, Franco đã cầu cứu chúng tôi : y xin viện trơ võ khí, kỹ thuật gia và nhất là trong lãnh vực hàng không, Hitler ngần ngại nhưng sau cùng y cũng nhượng bộ do sự nài nỉ của tôi. Chính ra tôi muốn đáp ứng lời cầu cứu của Tây-Ban-Nha Quốc-gia : trước tiên là để ngăn chặn đường tiến của Cộng-sản, sau hết là muốn lợi dụng cơ hội ngàn năm một thuở để tạo môi trường thử thách cho Không-lực Đức hãy còn son trẻ. Sau khi được Thủ lãnh chấp thuận, để bắt đâu, tôi bèn gởi một phần lớn các phi cơ chuyên chở, rồi nhiều đoàn com-măng- đô để thí nghiệm với các phi-cơ khu-trục, phóng-pháo và đại bác phòng không. Đối với tôi, đó là một phương thức hoàn hảo nhất để kiểm-soát và đo lường mức độ hiệu năng của mọi thứ dụng cụ trong nhiệm vụ sẽ được trao phó sau này. Hơn nữa — để bảo đảm cho các nhân viên phi hành một sự huấn luyện tối thiểu —  tôi cho thiết lập một hệ thống luân phiên mau lẹ !.. » Đằng sau lời khô khan và trơ trẽn này, có ẩn giấu một công cuộc mà dân tộc Đức sẽ chỉ được biết vào màn cuối cùng.

        Đoàn Chim ưng !... Hồ sơ tối mật !...

        Lại một lần nữa, vụ án Nuremberg phanh phui sự bịp bợm của Hitler và đồng lõa : Ngày 8-8-1936, ông hoàng Bismark, xử lý thường vụ các việc của Đức ở Luân-Đôn, đã long trọng tuyên bố với Bộ Ngoại-giao Anh :

        — Chánh phủ Đức Quốc-Xã không hề cung cấp cho Tây-Ban-Nha võ khí hay dụng cụ chiến tranh và sẽ không bao giờ cung cấp các thứ ấy cả !...

        Như vậy là hoàn toàn sai sự thực ! Từ nhiều tuần nay, võ khí và binh sĩ Đức đã lâm chiến trong những cuộc đụng độ dữ dội trên đất Tây-Ban-Nha ! Cũng như từ nhiều tuần nay, Bá-Linh đã tiếp tế cho họ, bổ xung các nơi thiếu sót và thay thế những người hồi hương. Đã có những quân nhơn Đức chiến đấu anh dũng vì một duyên cớ ngoại lai ; đã có những quân nhơn Đức bỏ mình lãng nhách ở ngoại quốc !... Đã có nhiều bà mẹ khóc con, vợ khóc chòng, anh chị khóc em — nhưng chỉ khóc ngấm-ngầm ! Cấm ngặt các gia đình tang tóc không được tiết lộ ra một dấu hiệu gì ! Goebbels, Bộ-trưởng Thông-tin đã quyết định như vậy !... Đức đã công khai và khư-khư giữ thuyết trung lập một cách nghiêm chỉnh, vì e ngại mọi sự rắc rối quốc tế. Dù sao. cũng chớ nên chọc giận con mèo : giản dị đối với Goering chỉ là cớ hội không tiền khoáng hậu để cho Không lực Đức — hãy còn quá non nớt — có sẵn môi trường để thử thách cam go. Nói tóm lại, cuộc nội chiến Tây-Ban-Nha chỉ là một thí nghiệm trường

        Do một trớ trêu của số mệnh — rất ngộ nghĩnh! — những vụ quan sát vô cùng quý báu ở miên Nam dãy núi Pyrénées sẽ dẫn dắt Bộ Tư-lệnh tối cao của Không-lực Đức Quốc-Xã đến sự rút tỉa những kết luận sai lầm tai hại !... Các lý-thuyết gia quốc-xã suy luận ngây thơ rằng sự chi đã có thành quả tốt đẹp ở Tây- Ban-Nha, tất nhiên cũng phải thâu lượm được kết quả mỹ mãn ở nơi khác... nghĩa là trong cuộc đại chiến đang chuẩn bị cho tương lai ! Sai lầm sâu đậm và cuối cùng rất ác liệt, chắc chắn là do những đặc điềm về thiên thời, địa lợi, nhân hòa của chiến trường nhỏ hẹp này :

        1) Ở Tây-Ban-Nha, một đoàn quân ưu tú chiến đấu với một kẻ thù rất sút kém cả về hai phương diện võ khí và huấn luyện quân sự.

        2) Các chặng đường hành quân tương đối ngắn ngủi.

        3) Một vài đơn vị Đức chiến đấu ở Tây-Ban-Nha chưa hề được đặt thành vấn đề đối với cấp bậc chỉ huy tối cao.

        4) Với một đoàn quân không nhiều lắm, sự tiếp tế lương thực, võ khí, đạn dược... tương đối khá dễ dàng trong việc tổ chức.

        Trong trí óc các nhà lãnh tụ Quốc-Xã, chiến tranh Tây-Ban-Nha phải cấu tạo nên một thao trường rất tốt đẹp, nơi sẽ xảy ra màn tổng thao diễn cho cuộc chiến tranh tương lai.,. Thực ra cuộc xung đột này — dù vô cùng đẫm máu — là tiêu biểu cho một trường hợp đặc biệt và không nên tái diễn nữa ! Nhưng điều này, các nhà lãnh đạo Quốc-Xã lại quá thấm nhuần ưu thế cao siêu của họ để hiểu biết giản dị như thế !

        Tại sao nước Tây-Ban-Nha khốn khổ kia lao đâu vào sự hỗn mang ghê rợn này ? Xứ sở này đã sống rất lâu trong sự khủng hoảng : năm 1931, vua Alphonse XIII phải thoái vị và chế độ Cộng-Hòa tiếp theo : trong 5 năm đã thay đổi chánh phủ 28 lần !... Ngày 16-2- 1936, khi những cuộc đầu phiếu mới đã thâu lượm được một đại đa số khổng lồ cho Mặt-trận Xã-hội thời các tướng lãnh bèn làm một cuộc « tiếm quyền ». (X Maroc — Tây-Ban-Nha, quân đội nổi loạn và Francisco Franco — tư lệnh các lực lượng đồn trú tại quần đảo Canaries — bèn bay sang Phi-châu để chỉ huy cuộc khởi nghĩa...

        Ở miền Bắc Tây-Ban-Nha, tướng Mola cũng tham dự phong trào... Và do một chiến thuật quỷ khốc thần sầu, Queipo de Llano, táo bạo một cách điên rồ, đã chiếm đóng thành phố Séville... với một quân số khiêm nhường là 80 người!...

        Trong các tỉnh khác — nhất là ở thủ đô Madrid và Barcelone — cuộc dấy loạn đã thảm bại. Đối với quân phiến loạn, chỉ còn một sự lựa chọn : hoặc là họ đầu hàng vô điều kiện, hoặc là họ có thể đem được đoàn quân cứu viện ở Phi-châu vào Mẫu-quổc !... Lẽ dĩ nhiên là họ thích thú giải pháp thứ hai. Trên các chiến hạm, các sĩ quan định đi liên kết với quân phiến loạn thời bị thủy thủ đoàn tàn sát hết trơn, không cần xét xử chi cả ! Làm chủ các hạm đội, Chánh-phủ Cộng-hòa cũng làm chủ cả mọi sự liên lạc hãng hải.

        Trong tình trạng bi đát này, Franco chỉ còn trông thấy một ngõ thoát : cầu cứu sự viện trợ của Mussolini và Hitler. Hai thương gia Đức lập nghiệp ở Tétouan (Maroc) sẽ đứng trung gian. Họ bay về Bá-Linh để mở cuộc điều đình với Goering... thời con cáo già này bèn « xoắn lấy búi tóc cơ hội » để tung đoàn Chim Sắt yêu quý của y vào trong cuộc đánh lộn thực sự. Tuy nhiên, hiện nay vấn để thực tiễn là chuyên chở nhiều hơn chiến đấu : thiếu hạm đội, Franco chỉ có thể đưa đoàn quân về Mẫu quốc bằng phi cơ.

        Thế là Goering sẽ thiết lập một cầu hàng không đầu tiên trong Lịch sử !... Lẽ dĩ nhiên, công cuộc này sẽ được hóa trang rất cẩn trọng, sau vẻ bề ngoài hiền lành, yên trí của một Công ty tư nhơn hỗn hợp Tây- Ban-Nha và Maroc về chuyên chở hàng không (Hisma). Công-ty ngây thơ, vô hại này sử dụng 2 tiểu phi đội, được đặt tên cũng không kém ngây thơ là Phêrô và Paolô. Về nhân lực thời các đơn vị được tập hợp dưới bí danh Imker. Toàn thể gọi tên là Đoàn Chim Ưng và để cho sự ngụy trang được hoàn hảo, hồ sơ mật của vụ này, cất kỹ càng trong tủ sắt ỏ Bá-Linh, được mệnh danh là « Chiến dịch Ảo thuặt Hỏa-quang » Một ảo thuật mà các người Cộng-hòa Tây-Ban-Nha sẽ cảm thấy những hiệu quá vô cùng thấm thìa !...

        Vào những ngày đâu tháng 7 năm 1936, ở hải cảng Hambourg (Đức), một toán du khách khá ngộ nghĩnh lên tàu thủy Usaramo. Tám mươi lăm thường dân, trẻ tuổi, khỏe mạnh : đó là những thương gia, kỹ thuật gia, nhiếp ảnh - nếu cứ tin theo giấy thông hành của họ — đi tham dự cuộc viễn du do một hãng du lịch tổ chức. Biết bao nhiêu là hành lý, rương, két... làm cho các thủy thủ vô cùng ngạc nhiên! Và đây... một két lớn, khi bổc lên tàu, vì vô ý nên rơi xuống và tung tóe ra... Các người có nhiệm vụ bốc rỡ hàng hóa cúi xuống và trổ mắt nhìn : cái vật đen ngòm và bóng loáng, đang nằm chình ình giữa các mảnh ván vụn kia... chính phải ! không còn hoài nghi nữa... đủng là một quả bom 250 ký lận !...

        Tuy nhiên, niềm cảm xúc củng êm dịu dần khi một sĩ quan giải thích — bó buộc phải bí mật tuyệt đối — là các « du khách » ngộ nghĩnh này thuộc đoàn cảm tử quân, đặc biệt được kiến tạo nên nhằm mục đích tái chiếm những cựu thuộc địa Đức ở Phi-châu.

        Đúng sự thực, đoàn quân « đặc biệt » gồm 10 phi- công khu-trục cơ, 10 phi hành đoàn oanh-tạc cơ và một số người khác không phái là chuyên viên. Tới Cadix, tâu Usaramo bỏ neo và đoàn quân này sẽ kết hợp với một toán khác do nhiều phi-cơ chuyên chở đã tải thẳng tới Seville. Ngay hôm đó, cầu hàng-không bắt đầu hoạt động. Trong ít lâu, các phi cơ khổng lồ Junker 52 bay như con thoi giữa Tétouan và Jerez la Frontera, gần Séville, thả xuồng lãnh thổ Tây-Ban- Nha độ 12 000 lính Maroc và 134 tấn võ-khi, quân nhu đủ loại. Franco thở phào, khoan khoái !... Y có thể tấn công được rồi !

        Như đang phải chờ đợi sự gì đã xảy ra, công ty Hisma sẽ không thể nào duy trì được lâu dài sự ngụy trang dưới danh-nghĩa thương mại. Một sáng đẹp trời kia, thiết-giáp hạm Jaima I — vẫn trung thành với Chánh-phủ Cộng-Hòa — bèn tia hàng loạt đạn lên một đoàn phi cơ khả nghi vẫn thường xuyên bay vù-vù trên bău trời Địa-trung-hải !.,. Những viên đạn đại bác lạc hướng, vô hại, mất hút trong bầu trời xanh lơ... nhưng hành động này khá đầy đủ ý nghĩa để khiêu khích sự trả đũa của người Đức !... Các thợ máy trong phi hành đoàn vội vàng ráp cho phi cơ một hệ thống bặt nắp nhả võ khí.,, và một lát sau, nhiều trái bom làm cho tàu Jaima I bị thiệt hại nặng nề! Ngay khi đó, một tuần dương hạm của Chánh-phủ Cộng-hòa phục kích ở ngoài khơi hải cảng Cadix, bèn nhả hàng loạt đạn vào tàu Usaramo vừa đổ bộ một toán mới « các thương gia và kỹ - thuật gia». Tuy bị nhiều phát đạn nhưng tàu này cũng lẩn trốn kịp thời vào trong hải cảng Cadix.

        Rồi chẳng bao lâu những đơn vị hạm đội trung thành với Chánh-phủ Cộng-hòa không phải là các tàu chiến duy nhất thường vãng lai ám ảnh hải phận Tây- Ban-Nha, cho đến nay vẫn rất yên tĩnh. Hết thảy những cường quốc : Anh, Pháp, Mỹ, Ý... đều phái chiến hạm đến bảo vệ sự di-tản các kiều dân của họ. Đức đã phái hai chiến hạm bỏ-túi Deutschland và Admiral- Scheer trực chỉ Tây Ban-Nha. Nghĩa là các người ngoại quốc đều có một ý nghĩ chung : rời khỏi mau lẹ cái xứ khổn khổ này mà cuộc nội chiến mỗi ngày càng thêm ác liệt! Nguyên là hải cảng Malaga, hai ngàn người Đức lập nghiệp ở Tây-Ban-Nha đã hồi hương trên các tàu buôn Ý và Đức do các chiến hạm hộ tổng.

        Nói một cách thông thường, Hải-quân Đức chỉ thực sự giữ nhiệm vụ bảo vệ vụ hồi hương các kiêu bào. Ngược lại, Không-quân Đức không còn e ngại chi nữa: hiện tại họ đã trực tiếp tham chiến rồi !..

        Cần phải nhấn mạnh rõ : sự can thiệp này không phải là duy nhất ! Còn hơn thế nữa !.. Chính Mussolini cũng đáp lời kêu gọi của Franco và để thuộc quyền sử dụng của vị Thủ-lãnh tương lai, không những các phi cơ nhưng còn cả chiến xa và bộ binh nữa. Về phía các người Cộng-hòa lại nhận được võ khí và binh sĩ do Nga-Sô viện trợ. Vẫn chưa hết !.. Ngoài các lực lượng hùng hậu tham chiến của Bá-Linh, La-Mã, Mạc-Tư- Khoa... người ta còn thấy dồn dập kéo đến Tây-Ban- Nha hàng 10 ngàn người tình nguyện : lính chiến đấu vì lý tưởng hay đánh giặc thuê, lính chuyên nghiệp hay anh hùng hiệp sĩ đi tìm cuộc phiêu lưu mạo hiểm với những cảm giác mạnh !.. Những người này phục vụ dưới trướng Franco ; những người kia — đại đa số — tập hợp thành những đạo quân quốc tế danh tiếng lẫy lừng và chiến đấu oanh liệt, vẻ vang cho quyền lợi phe Cộng-hòa !.. Chỉ trong vài tuần lễ, Tây-Ban- Nha sẽ trở thành sân khấu cho một cuộc chiến tranh về lý tưởng...

        Một lò than hồng tương tự rất có thể làm tung tóe ra những tàn lửa vô cùng nguy hiểm cho các nước láng giềng ! Vì muốn phân định giới hạn cho lò than hồng ấy nên ngày 6-8-1936, chánh phủ Pháp đề nghị cấm ngặt sự cung cấp võ khí cho hai phe Franco và Cộng-Hòa. Ba tuần sau, Ba-Lê nới rộng dự án này và khuyến cáo việc thành lập một ủy-ban bất can-thiệp. Hết thảy mọi người điều tán thành : 26 quốc gia trong số có Đức, Ý, Nga... sẽ tham dự phiên họp đầu tiên của ủy-ban. Chưa hề bao giờ trong lãnh vực chánh trị quốc tế, sự giả dối, xảo trá, ma giáo lại tiến quá xa như vậy !.. Người ta có thể cười bằng thích, nếu ở bên kia dãy núi Pyrenees không có con đường Thánh- Giá đẫm máu là nổi ê chề, đau đớn của nhân dân Tây- Ban-Nha... Nhưng đấy lại là một chuyện khác !

        Ủy ban cho ta cảm tưởng là hành động rất nghiêm chỉnh. Có những phiên họp khoáng đại và cuộc họp các tiểu ban, tờ trình, quyết định, tố cáo, phản tố —  thiệt là cả một nhóm người hoàn hảo nhất chỉ hội họp để tìm cách hại lẫn nhau ...

        Như thế, hồi đầu tháng Chạp 1936 Bá-Linh lại tái xác nhận là « không hề có một lực lượng nào của Đức ở Tây-Ban-Nha». Trái lại, Ribbentrop, đại diện Đức, tuyên bố là theo nguồn tin có thẩm quyền, đáng tin cậy thời quân đội Cộng-Hòa hiện có 25 ngàn chí nguyện quân Pháp và 35 ngàn lính Nga !.. Tức thời Maisky, đại diện cho điện Cẩm-Linh, bèn phản pháo một cách chắc nịch là hiện có 6 ngàn lính Đức trang bị tối tân đang phục vụ dưới trường Franco !

        Chín năm sau (1945) ở Nuremberg, trong tập nhật- ký viết tại lao xá, Ribbentrop đã thành thực chứng minh;

        «Đáng lẽ ủy-ban bất can thiệp phải được mệnh danh là ủy-ban can thiệp vì hết thảy mọi hoạt động của các hội viên đều nhằm mục đích ngụy trang, với ít hay nhiều khéo léo, những sự can thiệp liên hệ của nước họ. Thiệt là vô cùng bất mãn và khó chịu !.. »

        Cuối cùng, ngày 8-3-1937, tám tháng sau cuộc nội chiến, Ủy-ban quyết định thiết lập một cơ sở  kiểm soát quốc tế các làn biên giới ở đất lièn và dọc theo bờ biển. Như vậy sẽ cấm ngặt xâm nhập vào nội địa Tây-Ban-Nha tất cả những binh sĩ ngoại quốc hay chuyên chở võ khí. Nhiệm vụ kiểm soát sẽ giao phó cho Anh, Pháp, Ý, Đức !

        Hạm đội Đức sẽ kiểm soát bờ biển phía Đông bán- đảo Tây-Ban-Nha, từ mỏm Gata đến mỏm Oropesa. Như vậy có khác chi cấu tạo nên những kẻ cắp để canh gác kho tàng mà chúng đang thèm khát!... Lẽ dĩ nhiên là người ta vẫn tiếp tục diễn xuất — một cách công khai — trò « bất can thiệp » là khám xét các tàu buôn, lục lọi tỉ mỉ các hầm tàu, xem xét từng chi tiết ban kê khai các hành khách. Nhưng đúng sự thực là không có chi làm giảm tốc độ việc chuyên chở binh sĩ đến thay phiên và cung cấp các võ khí, đạn dược...

        Vì bọn người Nga và Ý cũng hành động tương tự nên cuộc xung đột càng trở nên gay gắt, ác liệt và đắt giá hơn đối với dân tộc Tây-Ban-Nha. Không hề ai thắc mắc lo âu về vấn đề này... kể cả Franco cũng không ngần ngại tung quân Maure ở đây núi Rif vào nội địa để tàn sát đồng bào y. Đáng lẽ cuộc « tiếm quyền » sẽ phải kết thúc ngay trong vài tuần lễ do sự chiến thắng hay thất bại của các tướng lãnh phiến loạn thời lại biến chuyển bất ngờ thành một tai họa vô cùng: thảm khốc !...

        Sự kiện bất ngờ nhất là các phi vụ đầu tiên của Không lực Đức chớ hề đem lại thắng lợi dễ dàng. Tuy nhiên Goering đã tỏ ra khá rộng rãi: đoàn Chim Ưng khởi đầu bằng 4 phi đội xung phong, 4 phi đội khu trục, một phi đội thám thính, 2 thủy phi cơ, một vài khẩu đại bác phòng không và một vài đơn vị truyền tin. Đó là những quân số vĩ đại — ít nhất là về lượng — trong thời bấy giờ ! Trái lại, về phẩm thời còn khuyết điểm nhiều và đã gây sự tức giận lớn lao của tướng Sperrle (tên Tây-Ban Nha ở trên giấy tờ là H. Sanderns), chỉ huy trưởng đoàn Chim Ưng !

        Các khu trục cơ — nhất là các phi cơ 2 tầng cánh, một chỗ ngồi — làm ta liên tượng một cách đáng buồn đến những con chim cu oanh liệt thời đệ nhát Thế chiến l. Chậm chạp một cách đáng thương hại, chúng không tài nào đuổi kịp những oanh tạc cơ của phe Cộng-Hòa ; đấy là chưa kể đến những khu trục cơ — Dewoitine, Curtis hay Ratas của Nga-Sô — đương nhiên vẫn trội hơn, vượt hẳn lên một cách rõ rệt !... Đầy tham vọng, các phi cơ Đức say sưa chiêm ngưỡng các phi cơ tối tân của những bạn đồng nghiệp Ý : khu trục cơ Fiat, oanh tạc cơ Savoia... Sau cùng vào dịp lễ Giáng-sanh Ị936, Goering đã có thể cung cấp cho họ những loại nhanh hợn : khu trục cơ Messẹrschmitt 109, oanh tạc cơ trung bình He. III — và nhất là những oanh tạc cơ bổ nhào đầu tiên : những chiếc Stukas bất hủ !... Bây giờ thời đoàn Chim Ưng có thể bay lượn vẫy vùng, dọc ngang nào biết trên đầu có ai ?... »

        Trong suốt mùa đông 1936, 37, Đoàn này đã hoạt động mạnh, nhất là ở khu vực trung ương, trước thủ đô Madrid... Đoàn tấn công ngay các địa điểm Cộng- Hòa, phía dưới có sắp hàng các phi cơ Nga-Sô và oanh tạc các quân cảng Carthagène, Malaga, Alicante. Nhưng trước hết Đoàn đã mở đầu một cuộc cách-mạng về kỹ- thuật Không-chiến : hỗ trợ thường xuyên và đắc lực cho các lực lượng ở dưới đất bằng cách bổ nhào xuống để oanh tạc các đồn lũy, công sự phòng thủ hay vị trí pháo binh của địch quân ; cũng như đang lúc bổ nhào thời súng ở hai bên sườn bắn nhiều loạt yểm trợ, trong khi phi cơ trỗi dậy, bay sát mặt đất và xông thẳng đến các toán bộ binh... Một chiến thuật vô cùng ghê rợn, hiệu nghiệm cả về hai phương diện vật chất và tinh thần : cần phải có những dây thần kinh đặc biệt vững chãi để chờ đợi một cách chắc chắn những con quỷ có cánh, từ trên trời vừa bổ nhào xuống vừa khạc lửa ra trong những tiếng còi rú ghê hồn !...

        Các người có nhiệm vụ bảo vệ thủ đô Madrid đã hăng say chống cự rất oanh liệt, bám sát lấy vị trí, phản công để trì thủ trận tuyến hay lấp kín những lổ hổng nhỏ nhoi. Ở chung quanh thành Madrid, cuộc tấn công « thắng lợi » sa lầy trong một trận địa chiến. Ngày lại ngày, đài phát thanh của Franco lải nhải loan báo là binh sĩ của y đã băng qua được các khu ngoại ô Madrid : khu ngoại ô này có lẽ rộng lớn nhất hoàn cầu vì những người quốc-gia (Franco) phải mất 2 năm ròng rã để vượt qua!,,. Franco giận sùi bọt mép vì bị chặn đứng do những tên vô sản « đi chân không » và « bọn mạt lưu đạo tặc quốc tế » ! Đối với một vị Đại-tướng Tổng-tư-lệnh tối cao thời điểm này khòng tài nào tha thứ được !...

        Tháng tư năm 1937, trọng tâm những cuộc chiến đấu đột ngột di chuyển về phía Bắc. Đoàn Chim Ưng theo sát nút cuộc di chuyển này. Chẳng bao lâu các người Tây-Ban-Nha miền Basques đã thấy rõ sự hiện diện của Đoàn này ở trong khu vực mình. Ngày 2-4- 1937, các phi cơ Đức xuất hiện trên bầu trời thành phố nhỏ bé Guernica — đúng ra là một thị trấn nhỏ cho đến nay người ta chỉ biết là một nơi hành hương. Một thành phố thơ mộng, êm đêm mà người ta tìm kiếm mãi cũng không thấy các đồn lũy, pháo đài, trại lính... chỉ duy có một xưởng quân nhu ! ... Các trái bom bất đầu rơi lả tả xuồng hải cảng thanh bình này — còn nhiều loạt bom khác do những làn sóng phi cơ nối tiếp, dồn dập ném xuống để phá hủy các nhà cửa, đào các lỗ hổng trên đường phố, giết hại đàn bà, còn nít !... « Đây là lần thứ nhất thế giới được chứng kiến — đầy kinh hoàng, khủng khiếp — sự oanh tạc và pháo kích một mục tiêu thuần túy dân sự. Về sau này, chắc chắn là người ta sẽ thấy nhiều sự phá hoại vô cùng rộng lớn, những cuộc tàn sát gần như không thể nào tưởng tượng nổi ! ... Nhưng trong Lịch sử, các người Quốc-Xã sẽ còn duy trì mãi sự đặc ân đáng buồn là đã khởi đầu những hành động dã man, ghê rợn này !...

        Còn về phần Franco, vì đã được nâng đỡ triệt để, không hề phản kháng mà cũng không tỏ một thái độ hối tiếc nào cả !... Y cũng không dám mạo hiểm làm chạm tự ái những người bạn thân thiết của y vì một vài sinh mạng dân sự — hơn thế nữa, đó là những người của phe Cộng-Hòa !

        Ba tháng sau, những người bảo vệ cuối cùng thành Bilbao đầu hàng Franco. Thủ lãnh này không kịp thì giờ nghỉ ngơi trên những vành hoa chiến thắng đầu tiên. Y còn phải cấp tốc tung quân đội và đoàn Chim Ung vào khu phía Tây Madrid — nơi những quân trung thành với Chánh phủ đã khởi cuộc giao tranh ở Brunete để bẻ gẫy cuộc bao vây thủ đô. Tham chiến lẫn này với những võ khí mạnh mẽ và tối tân, họ đã khiến cho quân sĩ Franco — và cả người Đức nữa ! — thiệt hại rất nặng nề !

        Nhưng phe Cộng-Hòa vẫn không đủ lực lượng để khai thác một cuộc chiến thắng. Sau khi mặt trận được tạm thời vá víu, đoàn Chim Ưng tiến lên miền Bắc để tham dự cuộc chiếm đóng Santander. Rồi đến cuộc chinh phục Asturìes và Franco lại mở cuộc tẩn công mới vào Madrid. Thêm một lần nữa, phe trung thành lại khởi phát cuộc phản công — dương đông kích tây — ở hai mặt thành phố Teruel, sẽ thay đổi chủ hai lần. Cuộc đụng độ rất lộn xộn, ác liệt, đắt đỏ kinh khủng, nhưng lần này cũng thế, Franco cần phải duyệt xét lại mọi chương trình, kế hoạch... Madrid vẫn luôn luôn đứng trơ như đá, vững như đồng !

        Mùa hè 1938 sắp hết. Trong 4 tháng liền, một mặt trận khốc liệt, đẫm máu bùng nổ trên bờ sông Ebre. Và dần dần khúc quanh đã ló dạng... Đoàn Chim ưng đã làm chủ tình thế trên không phận Tây-Ban- Nha, nhờ phần lớn vào các phi cơ Messerschimtt 109, loại khu trục cơ hoàn hảo nhất thời bấy giờ. Đối với phe Cộng-Hòa — dã thiệt hại 75 ngàn người trên sông Ebre — tình trạng mỗi ngày càng thêm trầm trọng, bi đát !...

        Hồi tháng Chạp 1938, đoàn Chim Ưng lại nhận được nhiệm vụ mới : tích cực chuẩn bị cuộc tấn công do Franco sẽ ném vào miền Catalogne. Vụ oanh tạc các trục giao thông của phe Cộng-Hòa đã có kết quả mỹ mãn : ngày 9-2-1939, quân Franco thừa thắng xông lên, đã tiến sát tới biên giới núi Pyrénées ! ... Ngày hôm sau, Franco ào ạt mơ cuộc tấn công cuối cùng vào miền trung tâm Tây-Ban-Nha... Và ngày 28- 2-1939, sự sụp đổ tan tành của thủ đô Madrid đã chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hơn 3 năm, gây canh huynh đệ tương tàn, nồi da xáo thịt !

        Không còn hoài nghi gì nữa : các người trong đoàn Chim Ưng đã tham dự vào cuộc liên hoan tưng bừng của phe Quốc-Gia. Họ có biết đâu là trong trí óc của Hitler, sự chiến đấu và lòng hy sinh của họ là thành phần của một chương trình chánh trị cao siêu !... Nghĩa là họ không hề biết những dữ kiện bất hủ trong bản tài liệu mật « Những nghi thức Hossbach» mà ngày 5-11-1937, Hitler đã tuyên bố một cách trơ trẽn : « Một chiến thắng trọn vẹn và mau lẹ của Franco là điều không nên mong ước. Trái lại, chúng ta có quyền lợi trông thấy chiến tranh Tây-Ban-Nha kéo dài và cùng với vụ này là sự căng thẳng quốc tế ở Địa- trung-hải ».

        Dù sao chăng nữa, nay sự thắng lợi của Franco đã đạt được thắng lợi vẻ vang rồi thời bó buộc Hitler cũng phải tham dự vào chiến dịch này. Và trong khi những chiến sĩ trong đoàn Chim Ưng đang lênh đênh mặt biển trên đường về Đức... thời Hitler đã triệu tập Quốc-Hội để cử hành lễ : « Tuyên dương sự đấu tranh của những người vì nền tự do cho một dân tộc đầy vẻ cao thượng, quý phái, và nói tóm là đấu tranh để bảo vệ nền văn minh Âu-Châu

        Cũng như ở thành phố nhỏ bé Guernica ?... Chắc vậy .

        Còn về phần Goering — được ủy nhiệm tiếp đón các đoàn viên Chim Ưng ở hải cảng Hambourg — đã có một điệu bộ và giọng nói rất kịch :

        — Muổn ra sao thì ra... Các bạn đã chứng tỏ rằng chúng ta là vô địch... không ai thắng nổi !... Chắc không ai còn can đảm hay tinh thần hài hước tinh-tế cao độ để nhắc nhở lại những lời bảo đảm long trọng về sự trung lập ; nói cho đúng ra, những lời lẽ bịp bợm ấy không hề đánh lừa được ai !...

        Ngày 6-6-1939, trong khi 20 ngàn đoàn viên của đoàn Chim Ưng diễn hành ở Bá-Linh — trước vị Thủ lãnh kiêm Thủ-tướng thời những tiếng hoan hô nồng nhiệt, cánh tay giơ thắng, hò hét khẩu hiệu vang lừng đến vỡ phổi, tạo nên một bầu không khi hôn mê, cuồng loạn !...

        Rất có thể là nhân dân thủ đô Bá-Linh sẽ tiết chế bớt sự hăng say, sùng bái của họ nếu họ có thể tiên đoán là chỉ 3 tháng sau, vị Thần tượng của họ sẽ khởi phát cuộc Đệ-nhị Thế-chiến…

        Sidnet Aiderman, đại diện công tổ Mỹ, nóí giọng bình thản của con người tự tin về công việc mình làm :

        — Hôm nay chúng tôi trình bày trước Quý tòa một tài liệu có tầm quan trọng lịch sử. Đây không phải có bản sao nhưng là bản chính. Sự chính xác của tài liệu này đã được bị can Keitel công nhận một cách minh bạch. Đó là biên bản cuộc họp ngày 23-5-1939 tại văn phòng Thủ-lãnh, do chính tay một tùy viên của Hitler viết. Tôi xin phép lưu ý Quý Tòa về ngày tháng : 23-5-1939, hai tháng sau ngày Hitler tiến vào thủ đô Prague (Tiệp- Khắc) và hơn ba tháng trước cuộc Đệ-nhị Thế-chiến ! Trong số các người hiện diện ở cuộc họp này, ba người hiện nay đang ngồi trên ghế bị can là Goering, Raeder và Keitel. Sau khi những điểm này được xác định, tôi sẽ đọc lên các đoạn chính của bản tài liệu đặc biệt tiết lộ này :

        « Hitler tuyên bố thay lời mở đầu: Hiện tại cần phải thích ứng các trường hợp vào những dự định của chúng ta trong khi về dĩ vãng, chúng ta đã thích ứng những dự định ẩy vào các trường hợp ngoại lai. Kể từ đầu nhiệm kỳ, chúng ta đã hoàn toàn sử dụng những năm vừa qua để theo đuổi một cách gắt gao và có phương pháp, mục tiêu cao cả là sự kết hợp những người Đức — tất cả mọi người Đức — dưới một chánh quyền duy nhất, trong một quốc gia duy nhất. Mục tiêu ấy, chúng ta đã đạt tới mà không cần đổ một giọt máu. Nhưng chúng ta cũng lại đi tới một điểm mà các phương tiện thuần túy chánh trị trở thành vô hiệu quả ! Từ nay chúng ta chỉ có thể thâu lượm được những thành quả mới mẻ bằng cách trông cậy vào võ lực, nghĩa là tấn công trên bình diện quân sự. Sau khi nguyên tắc này được chấp thuận rồi, chúng ta hãy xem xét những khả năng áp dụng.

        « Đã hiển nhiên là mục tiêu của chúng ta vượt quá tầm lãnh thồ nhỏ bé của thành phố tự do Dantsig. Điểm chúng ta tìm kiếm là sự bành trướng khoảng sinh tồn của chúng ta và sự chắc chắn có thể cung cấp đầy đủ về các nhu cầu thực phẩm của chúng ta. Vì lý do những thực thể địa dư của lục địa Âu-châu thời sự song hành đòi hỏi này chỉ có thể tìm được thỏa mãn về phía Đông. Do đấy, nhu cầu cần thiết là phải tấn công ngay Ba-Lan trong cơ hội đầu tiên. Tôi không hề nghĩ là người ta lại có thể hy vọng một sự tái diễn đơn giản vụ Tiệp-Khắc. Lân này cần phải chiến đấu thực sự. Vậy cho nên chúng ta hãy bắt đầu cô lập Ba-Lan. Tuy là nhiệm vụ giáo đầu nhưng quyết định. Chính về phần tôi, vì chịu trách nhiệm lãnh đạo chánh trị, sẽ định đoạt ngày giờ tấn công.

        « Trong trường hợp cuộc xung đột Đức-Ba xô đẩy chúng ta vào một cuộc chiến tranh ở phía Tây thời trước tiên bó buộc chúng ta hãy đương đầu với Anh và Pháp. Hay nói một cách khác : chúng ta chỉ có thể chiến thắng Ba-Lan mau lẹ nếu những cường quốc tây phương không can thiệp. Vậy nếu chúng ta không thể nào loại trừ được nguy cơ này thời tốt hơn hết là hãy tấn công ở phía Tây trước tiên, còn Ba-Lan ở phía Đông sẽ thanh toán sau.

        « Cần phải nhận định kỹ là đối vói Anh và Pháp, sẽ là một cuộc tử chiến. Bị phỉnh phờ lừa gạt sẽ rất nguy hiểm : đối với hai cường quốc này không phải chúng ta thoát khó khăn do một vài cuộc chạm trán sơ qua. Trong một cuộc chiến tranh tương tự, người ta không thể nào ngưng lại vì những quan niệm về luân lý, đạo đức cao siêu : vật tranh giành không phải là sự Công-bình hay Bất-công nhưng chính là sự Sống-còn hay Tiêu-diệt của 80 triệu người Đức !

        « Một cuộc chiến tranh tương tự sẽ ngắn hay dài ? Cứ suy xét đúng lẽ, về quân đội cũng như đường hướng chánh trị, về phía đối phương cũng như về phía chúng ta, đều phải nỗ lực để rút ngắn chiến tranh. Tuy nhiên những người lãnh đạo cũng có bổn phận phải trù tính một cuộc xung đột trường kỳ, dài 10 hay 15 năm và áp dụng mọi biện pháp thích nghi về các hậu quả. Chắc chắn là một cuộc tấn công chớp nhoáng sẽ có thể giải quyết mau lẹ chiến trường. Tuy nhiên nếu chỉ duy nhất tin vào một hiện quả bất ngờ là cả một trọng tội. Chắc chắn là chúng ta sẽ tìm kiếm một phương thức để đánh mau, đánh mạnh từ ngày đầu cuộc xung đột... hơn nữa là đánh một cú quyết định và như vậy, chúng ta khỏi cần phải e dè, thận trọng về những thông lệ quốc tế hay tôn trọng các hiệp ước. Nhưng thêm một lần nữa, điều này chỉ có thể kết quả được là sự xâm lăng Ba-Lan không lôi cuốn chúng ta vào trong cuộc chiến tranh với nước Anh.

        « Do đấy mà có sự khẩn thiết là chúng ta phải đồng thời chuẩn bị một cuộc xung đột lâu dài, nhất là cản trở Anh về mọi khả năng can thiệp vào lục địa. Quân đội Quốc-Xẵ có nhiệm vụ chiếm đóng các vị trí chủ yếu cho Hải-quân và Không-quân. Nếu có thể được, một bên chúng ta chiếm đóng Ba-Lan và Bỉ, bên kia đánh bại Pháp, thời chúng ta sẽ thiết lập những căn cứ cho một cuộc tấn công thẳng lợi đối với Anh. Trên đất liền, chắc chắn là Đức sẽ chiến thắng, nhưng chúng ta cần phải huy động toàn thể những lực lượng hiện hữu để hạ gục Anh. Chính cuộc chiến thắng này phải là mục tiêu cuối cùng của chúng ta. »

       
        Trước Tòa-án Quốc-tế Nuremberg, khi được hỏi về tầm độ thực tiễn của cuộc hội nghị này, Goering đã cố gắng thoát ly khỏi khó khăn bằng sự thay đổi mau lẹ ý kiến và khai :

        — Vị Thủ-lãnh cốt ý trình bày những ý kiến của y về tình hình đất nước và trách nhiệm của Quân- đội Quốc-Xã trong giai đoạn hiện tại. Nhất là y muốn báo cho Quân đội biết là y trù liệu một vài sự bất ngờ và quân đội cần phải ý thức sự-kiện đó trong các việc chuẩn bị về kỹ thuật như là phác họa nhiều chương trình kế hoạch hành quân khác biệt để cho y có thể được hoàn toàn tự do quyết định. »

        Đúng sự thực, những ý muốn của Hitler đã thành hình một cách cụ thể hơn và Quân-đội Quốc Xã đã thấu triệt điều đó. Đúng thế ! Một vài ngày sau, Von Brauchitsch, tổng tư lệnh các lực lượng Lục-quân đã gởi cho các Quân đoàn những chỉ thị rất rõ ràng, mở đầu bằng những câu đầy ý nghĩa :

        « Mục tiêu cuối cùng là sự triệt hạ quân đội Ba- Lan. Đường lối chánh trị của Đức Quốc-Xã : mở đầu chiến sự bằng những cú chớp nhoáng để có thể mau lẹ đạt được những kết quả quyết liệt. »

        Song song với những chuẩn bị bí mật ấy, sự « động viên tâm lý » do Goebbels sắp xếp cũng diễn tiến một cách công khai.

        Ngay từ hôm 26-3-1939 — mười ngày sau khi Hitler vào thủ đô Prague — viên Bộ-trưởng Thông tin Goebbels đã ra lệnh cho toàn thể báo chí đăng tải những bài về « các vụ bạo động bài Đức ở Ba-Lan ». Từ khi xảy ra vụ khủng hoảng Tiệp-Khắc, tất cả mọi người đều biết là phải giải thích thế nào về các tin tức như loại này. Lại thêm một lần nữa, Đức Quốc- Xã nóng lòng sốt ruột về việc tấn công một trong những bạn hàng xóm của mình, bèn kiếm cớ gây lộn rất trơ trẽn !

        Bốn mươi tám giờ sau, một trung tâm mới lại được châm mồi lửa xáo trộn ở Âu-châu : thành phổ tự đo Dantzig, một cơ cấu táp nham thiết lập năm 1920 và từ đó đến nay là duyên cớ tranh chấp giữa Đức và Ba-Lan. Đúng ra thời Dantzig được đặt dưới quyền kiềm soát của Hội Quốc Liên nhưng quy chế này không làm hài lòng ai cả. Varsovie — cũng như Bá-Linh — không hề giấu giếm sở thích muốn sáp nhập lãnh địa này. Tóm lại đó là một thùng thuốc súng !... Và chính Goebbels sẽ sắp xếp việc châm ngòi làm nổ tung...

        Beck, Bộ trưởng Ngoại-giao Ba-Lan phản ứng rất mau lẹ. Khi những bài đầu tiên vừa đăng tải trên báo chí ở Bá-Linh, y bèn cho mời ngay đại sử Đức là bá tước Von Moltke đến và tuyên bố là « y sẽ coi tất ca mọi mưu toan của chánh phủ Đức để thay đổi quy chế ở Dantzig như là một cuộc xâm lăng đối với Ba- Lan ». Tuy nhiên vừa tuyên bố những mưu toan ấy là bất hợp pháp, y lại vừa tỏ ý ngầm là chắp thuận sự điều đình...

        Moltke (phẫn nộ) : Ông chủ trương điều đình trong khi ông lại dựa vào các lưỡi lê !

        Beck (lạnh lùng) : Đúng là phương thức của ông phải không ?

        Ở Nuremberg, việc xem xét căn nguyên cuối cùng phát sanh ra chiến tranh này đã gây ra sự khó chịu, phiền muộn cho hết thảy mọi người. Đúng thế, những tiết lộ được khui ra trước các đại diện báo chí quốc tế sẽ đặt tất cả những đương sự — chứ không riêng gì người Đức ! — vào trong một hoàn cảnh rất tinh tế, phức tạp và khó xử !...

        Nhất là về phần Nga-Sô. Nếu các thẩm phán Nga là tham mưu trưởng Nikitchenko và trung tá Volchov vẫn hoàn toàn giữ vẻ thản nhiên, vô cảm giác... thời các bạn đồng hương của họ ở công-tố-viện, dưới sự hướng dẫn của trung tướng Rudenko đã chuẩn bị ăn thua đủ với các luật sư Đức ! Nghĩa là họ muốn — với bất cứ giá nào — né tránh việc tiết lộ một vài sự kiện — những sự kiện sẽ đặt Nga-Sô và Đức Quốc- Xã của Hitler trên một bình diện ngang nhau !

        Để thấu triệt những lý do của sự đấu tranh ngấm ngấm này, cần phải nhớ lại những trạng huống thực sự đặc biệt, trong đó diễn tiến những cuộc điều đình của mùa Xuân 1939. Những trạng huống mà tất cả thế giới đều ghi nhớ rõ nhưng ai nấy đều dụng ý có vẻ tinh tế, không muốn nói ra :

        1) Ba Lan đã biết rõ là Hitler đã ghi tên mình đứng đầu danh sách các nạn nhơn tương lai của y, nên quyết định chống đối. Tuy nhiên Ba-Lan đã đánh giá quá cao lực lượng của mình và ngược lại, đánh giá quá thấp lực lượng của tân quân đội Đức Quốc Xã !

        2) Luân-Đôn và Ba Lê đều hiểu rằng một khi Ba- Lan bị Hitler tấn công thời cuộc cứu viện từ phía Tây không tài nào hữu hiệu được. Cường quốc duy nhất có thể đánh Đức để báo vệ Ba - Lan sẽ là Nga - Sô, người bạn láng giềng phía Đông.

        3) Thế mà Varsovie lại không muốn nghe nói đến sự cứu viện của Nga. Chánh phủ Ba-Lan thừa biết là một khi mở cửa biên giới cho các lực lượng Nga, thời không khác chi « tránh mẹ đánh mau lại gặp mẹ mau đánh !» : thay vì bị Hitler ăn sống thời lại bị Staline nuốt tươi !

        4) Luân-Đôn và Ba-Lê cùng đi tới kết luận như vậy. Người ta lý luận rằng nếu Hitler gây chiến và sau cuộc thất bại của y — không ai hoài nghi điểm này — thời Nga sẽ chiếm đoạt miền Đông - Âu hoàn toàn tan rã. Điểm này không mấy hợp sở thích của những người Tây-phương !

        5) Vậy cho nên chỉ còn một giải pháp để tránh cho Nga khỏi bành trướng thế lực về phía Tây : ngăn cản chiến tranh ! Vậy các người Tây-phương phải liên minh với Nga để làm cho Hitler chùn bước.

        6) Mạc-Tư-Khoa chia xẻ quan điềm này nhưng lại rút tỉa những kết luận hết sức tương phản : nếu Hitler bó buộc phải từ bỏ chiến tranh thời chính Nga- Sô sẽ không còn đủ khả năng để bành trướng về phía Tây. Vậy không những khỏi cần uy hiếp Hitler nhưng trái lại, cần phải khuyến khích y tấn công Ba - Lan !

        Nhờ có mối tương - liên khả ố này, người ta sẽ khởi phát cơ cấu quân sự tàn nhẫn và một khi bộ máy vô nhơn đạo này đã được phóng đi thời không ai có thể ngưng lại được. Thực ra, đó là một cái vòng lẩn quẩn : quái tượng chiến tranh, thoát thai từ những tham vọng của Hitler, vẫn không chịu rời bỏ sân khấu chánh trị !

        Sự kiện ngộ nghĩnh hơn nữa, chính nhà độc tài áo nâu cũng không hề có ý tưởng về mọi sự đầu cơ trục lợi do hành động của mình đã gây ra cho các tay lãnh đạo những đại cường quốc. Vả lại y không thể nào đoán nổi, vì lý do đom giản là những sự tính toán ấy đều căn cứ trên định-đề sự chiến bại của y — sự ngẫu nhiên mà chớ hề bao giờ y chịu suy nghĩ tới !

        Tuy nhiên ở La-Mã, người ta sáng suổt hơn nhiều... Bernado Attolico, đại sứ Ý ở Bá-Linh, là người thấu triệt tỉ mỉ tình trạng nội bộ của Đức và các vấn đề của chế độ Quốc-Xã. Còn những kháng nghị hòa bình của Hitler ư ? Ông không tin một lời nào cả ! Hơn thế nữa, ông lại quả quyết rằng chính Thủ-lãnh áo nâu lại còn tìm các phỉnh phờ, gạt gẫm làm cho Thủ-lãnh áo đen sai lầm..

        Quan niệm tuyệt đối chính xác : tuy đã quyết định tấn công Ba-Lan từ lâu nhưng Hitler vẫn khôn khéo gây cho người bạn thân mến Mussolini có ảo tưởng là y sẽ án binh bất động ít nhất trong ba năm sắp tới... Attolico đã túi bụi khuyến cáo chánh-phủ Ý phải thận trọng đề phòng, đến nỗi bá tước Ciano cuối cùng đã ghi chép trong sổ nhặt ký :

        « Sự ngoan cố của Attolico bắt đầu gây cảm xúc cho tôi. Chỉ có một trong hai điều : hoặc là y đã hoàn toàn mất trí, hoặc là vì ở tại chỗ, y đã quan sát và phỏng đoán mọi sự kiện mà ở đây, chủng ta không được biết rõ. »

        Ngày 6-8-1939, những hoài nghi của Ciano đột ngột trở nên sự thực vững vàng : hiện nay y đã e ngại là Hitler chỉ có ý giễu cợt người bạn đồng minh Ý ! Mỗi lúc càng thêm thắc mắc lo âu, Ciano bèn tỏ bày tâm sự với cha vợ là Mussolini...

        Sau cuộc hội kiến, y đã ghi chép :

        « Chúng tôi đồng ý với nhu cầu hành động. Cử chỉ của người Đức dẫn thẳng tới chiến tranh. Chúng tôi sẽ tham chiến trong những điều kiện vô cùng bất lợi vì sự chuẩn bị về quân sự của chúng còn lâu mới hoàn tất. Tôi bèn đề nghị với Thủ-tướng Ý mội: cuộc hội kiến mới Ciano—Ribbentrop thời ông hoàn toàn tán đồng ý kiến của tôi . »

        Thế là Ciano đi gặp Ribbentrop để thử cứu vãn hòa bình, hay ít nhất là đẽ thấu triệt những chủ tâm xác thực của người Đức. Cuộc hội kiến diễn ra ngày 11-8-1939 ở lâu đài Fuschl, gần Salzbourg, một trong những ngôi nhà riêng của Ribbentrop : Viên Bộ-trưởng Ngoại-giao Đức có một nhược điểm đối với những khung cảnh hùng vĩ, bao la. Đây cũng là một điểm do Công-tố-viện ở Nuremberg không hề quên lãng. Việc hỏi cung nhơn chứng Schmidt, thông ngôn ở Thủ- tướng phủ, cho phép xác định là trước khi leo tới chức vụ cao cấp nhứt của chánh-phủ, Ribbentrop chỉ có một biệt thự tầm thường ở ngoại ô Bá-Linh. Chỉ mới sáu năm sau, y là chủ nhơn ông của :

        — 1 khu đất 750 mẫu tây với sân riêng để chơi gôn ;

        — 1 khu đất hơi nhỏ hơn với một cơ sở chăn nuôi ngựa :

        — 1 khu đất thứ ba ờ miền Kitzbuhel rất thuận lợi cho việc săn bắn loài linh ;

        — lâu đài Fuschl ở ngoại ô Salsburg ;

        — và để kết thúc : 1 lâu đài ở miền Sudètes, xưa kia là tư gia của một bá tước Tiệp-khắc !

        Do đấy người ta có thể suy luận là dưới chế độ Quốc-Xã, chớ nên khinh miệt và không cần đếm xỉa tới chức vụ Bộ-trưởng !

        Sau màn phụ để ngắn ngủi này, chúng ta hãy trở lại lâu đài Fuschl, noi Ribbentrop tiếp đón bạn đồng nghiệp Ý Ciano. Ngay khi mở đầu cuộc đàm thoại, Ciano đã có cảm tưởng là mình từ cung trăng rớt xuống!.. Và sự rơi rớt này thiệt là khủng khiếp: với một cử chỉ tàn nhẫn, Ribbentrop bèn rũ bỏ tấm màn xinh đẹp về những lời hứa hẹn hòa bình và tiết lộ một sự thực vô cùng khá ố !..

        Ở Nuremberg, đại diện Công tố Anh MaxwellFive trình bày trước tòa những đoạn bi đát nhất trong tập nhật ký của Ciano. Bằng một giọng vô tư, y đọc to đoạn nói về cuộc hội kiến :

        « Trong khi chờ đợi sang phòng ăn, chúng tôi đi dạo trên sân thượng thời Ribbentrop báo cho tôi biết — bằng một giọng uể oải, lơ đãng — là Bá-Linh sẽ châm ngòi kho thuốc súng !... Tôi vừa hỏi y là Hitler muốn đòi hỏi gì ở những người Ba-Lan : thành phổ Dantzig hay dẫy hành lang bất hủ ? Y trả lời tôi là mọi sự đó đều đã vượt qua : hiện nay Đức muốn chiến tranh! Thực sự khó chịu vả chán ngấy, tôi bèn tỏ bày cho y biết là trong tình thế hiện tại, sự can thiệp bằng võ lực của Anh và Pháp là điều chắc chắn ! Cũng giống y như là tôi vừa nói chuyện với một bức tường ! Hitler và ngay chính cả Ribbentrop cũng đều quan niệm, rõ rệt là Anh và Pháp sẽ chỉ dự khán như một nhơn chứng thụ động trong cuộc ám sát nước Ba-Lan. Rio- bentrop đề nghị đánh cá với tôi : Nếu hai cường quốc Tây-phương đứng trung lập thời tôi sẽ thua cuộc và phải tặng cho y một bức danh họa của một họa sĩ đại tài Ý ; nếu họ giữ lời cam kết với Varsovie thời y sẽ thua và gởi cho tôi một sưu tập các võ khí cổ xưa đầy tính chất lịch sử ! »

        Trước tòa án Nuremberg, Ribbentrop cố gắng cực tiểu hóa chứng cớ này, có sau khi chết (Ciano đã bị cha vợ là Mussolini ra lệnh xử bắn năm 1943) Ribbentrop chối biến lúc bị đại diện Công-tố Anh hỏi, nhất là đã tuyên bố trắng trợn câu : « Hiện nay Đức muốn chiến tranh ! ». Y khai :

        — Vị thủ lãnh đã quyết định thanh toán vấn đề bằng một phương thức này hay phương thức khác ! Vả lại, thiệt vô lý hết sức khi gán ghép cho tôi một câu nói tương tự : chớ hề có nhà ngoại giao nào lại nói một sự kiện như vậy dù trước một người tâm phúc thân mật nhất của mình. Và chắc chắn là cũng không nói trước một người như Ciano ! »

        Rủi thay! Ribbentrop — đầy tham vọng, xấc láo, anh hùng rơm về chánh trị — không có chút xíu phong độ gì là con nhà ngoại giao! Vả chăng sau khi đã mật nghị, cái ý chí quyết định đi tới chiến tranh đã được chính Hitler chấp thuận và do sự trùng hợp ngộ nghĩnh lại xảy ra cùng một ngày. Trong khi Ribbentrop tranh luận với Ciano ở lâu đài Fuschl thời Hitler tiếp kiến giáo sư Burckhard, Cao-ủy Hội Quốc-Liên về Dantzig.

        Burckhard — Người Thụy-Sĩ có nghĩ rằng tiếng Đức là tiếng mẹ đẻ của ông — đã theo dõi sát nút những biến cố ở Đức nên đã hoài nghi kinh khủng những người Quốc-Xã. Trong cuộc hội kiến này, ông đã thử cố gắng thăm dò kẻ đối thoại:

        — Thưa thủ tướng, tôi muốn hỏi ông một câu rõ ràng: theo ý kiến ông thời tôi có nên để các con tôi ở lại Dantzig không ?

        Không cần tìm cớ thoái thác hay do dự quanh co, Hitler nói thẳng thừng:

        — Thưa giáo sư, Dantzig có thể xẫy ra lộn xộn rất mau lẹ! Tôi tưởng là ông nên cho các cháu về Thụy-Sĩ thời tốt hơn !

        Tưởng không còn chi thành thực hơn nữa !...

        Ciano. — 24 giờ sau được tiếp kiến ở Berchtesgaden - sẽ chờ đợi từ miệng Hitler nói ra điều mà ngày hôm qua y vẫn còn chưa tin là đúng sự thực. Vị Thủ-lãnh — lần lượt vừa hăng say, vừa trắng trợn —  xác nhận những lời do viên Bộ-trưởng Ngoại-giao của mình tuyên bố...

        Trở về La-Mã, Ciano ghi trong tập nhật-ký :

        « Tôi nhận xét thấy là không thể làm chi khác hơn nữa! Hitler đã quyết định tấn công và y sẽ tấn công! Những lời biện bác của chúng ta không giữ y lại được phút nào. Tôi đã cố gắng phác họa cho y thấy cảnh tượng khủng khiếp do cuộc chiến tranh sẽ gây ra cho dân tộc Ý thời y lơ đãng nghe tôi, hình như bỏ ngoài tai mọi lời khuyến cáo ! »

        Ở La-Mã, hết thảy mọi người đều kinh hoàng, sửng sốt! Mussolini — lo âu đè giữ cho nước mình ở ngoài vòng cuộc xung đột cấp bách này — muốn nới lỏng dần những mối liên hệ « vĩnh viễn » đã ràng buộc mình với Đức Quốc Xã. Tuy nhiên vấn đề này rất tinh tế và gay go : cần phải e ngại là Hitler — trong một trạng thái khủng hoảng tinh thần hay nổi cơn điên khùng — dám tung nhiều quân đoàn Đức xâm nhập Ý ! Nhất định là sự tin cậy lẫn nhau vẫn còn ngự trị giữa hai bạn đồng mưu. Không dám gây ra một sự đổ vỡ thô bạo, Ý sẽ cố gắng mưu mô vận động,..

        Để bắt đầu, Ý nêu ra vấn đề thiếu các nhiên liệu. Hitler — dường như phỏng đoán thấy có sự chi trục trặc giữa Bá-Linh và La-Mã bèn thăm dò với điện Quirinal : Đức chỉ yêu cầu được bay sang Ý viện trợ cho nước bạn đồng minh thân mến ; vậy Ý cần dùng các thứ nhiên liệu gì ? Mussolini xoa tay hài lòng : nước Đức sẽ có dịp phục vụ đắc lực ! Y bèn triệu tập các chuyên viên để lập một danh sách các « nhu cầu khẩn cấp» lố lăng thái quá đến nỗi Đức — dù có thiện chí nhất hoàn cầu ! — Cũng không tài nào thỏa mãn được: độ 70 triệu tấn các sản phẩm phần nhiều không có ở trong lãnh thổ Đức như kim loại quý, cao su, dầu nhớt... và chỉ nguyên việc vận tải cũng sẽ cần dùng tới 17 ngàn chuyến tầu chở hàng hóa !

        Ciano ghi trong nhật ký:« Bảng danh sách đập chết một con bò.»

        Ở Bá-Linh, các nhà kinh tế và tài chánh đều nghẹt thở.,.

        Người ta hỏi đại sứ Attolico :

        — Khi nào thời ông cần dùng các thứ đó ?

        Và người Ý này mỉm cười duyên, đáp bằng một tiếng duy nhất :

        — Subito! (Ngay tức khắc !)

        Người Đức đã hiểu : trông cậy vào các người bạn ở bên kia dẫy núi Alpes là vô ích, ít nhất là trong lúc này :

        Trái hẳn với điều lo sợ của Mussolini, thủ lãnh Hitler không hề tỏ vẻ giận dữ : nghĩa là từ mấy ngày nay, sự liên minh của Ý đặc biệt đã mất tầm quan trọng ! Hay nói cho đúng hơn là kể từ phút mà Ribbentrop ký kết ở Mạc-Tư-Khoa hiệp ước bất xâm phạm Đức-Nga. Trong toàn thể thế giới, biến cố này có hiệu lực của một trái bom nặng ký !

        Mười sáu năm sau, trước Pháp-đình Nuremberg, hình bóng của biến cố này hãy còn ám ảnh phòng xử án, diễn đàn báo chí và cho đến phòng của một vài thẩm phán...

        Hiển nhiên là sự gợi ra hiệp ước Hitler-Staline và hậu quả trực tiếp là sự cùng nhau xâu xé Ba-Lan sẽ đặt các thẩm phán Nga vào trong một tình trạng tinh tế, rất khó xử. Họ làm thế nào để thoát khỏi ngõ bí ? Đó là câu hỏi do mọi người đặt ra.

        Thêm một lần, sự thực lịch sử lại được phanh phui và chứng minh dễ dàng. Từ ngày 12-8-1939, ở Mạc-Tư-Khoa đã diễn ra những cuộc điều đình giữa các nhân vật quân sự Anh-Pháp một bên, bên kia là Thống chế Nga Klim Vorochilov...

        Các người Tây phương đến tìm sự đồng minh của Nga để bảo vệ Ba-Lan : Hitler — trước mối đe dọa của một cuộc chiến tranh trên hai mặt trận — sẽ phải suy nghĩ kỹ càng trước khi phạm vào một cuộc xâm lăng mới... Nhưng cuộc đàm phán kéo dài lê thê... Vorochilov quan niệm một cách rất hợp lý rằng Hồng Quân chỉ có thể thẳng tiến lên trước mặt quân Đức Quốc-Xã bằng cách đi vào nội địa Ba-Lan. Thế mà Varsovie vẫn ngoan cố không chịu để cho Hồng-Quân tạm mượn đường đi qua... Đó là ngõ bí : những cuộc điều đình đều dậm chân một chỗ, quay tròn và càng ngày lại càng sa lầy hơn nữa !

        Trong khi đó ở Bá-Linh, người ta đã đo lường được sự nguy hiếm : một cuộc liên-minh quân sự Anh- Pháp-Nga sẽ hủy diệt hết cả những dự định của Hitler. Để dự phòng mưu mô vận động ấy, chỉ còn lại một khả năng duy nhất : tranh thủ thời gian với các người Tây-phương và ký kết trước họ một hiệp ước với Nga. Những cuộc đàm phán về thương mại mở ra trước đây mấy tuần lễ với Mạc-Tư-Khoa sẽ cung cấp một nhập đề cần thiết. Vậy chỉ cần xúc tiến mạnh mẽ hơn nữa !... Ngay từ ngày 16-8-1939, bá tước Von Der Schulenburg, đại sứ Đức ở gần điện Cẩm-Linh đã báo cho Bộ trưởng Ngoại giao Nga Molotov biết là Bộ Ngoại giao Đức Ribbentrop sẽ rất vui thích được mời sang Mạc-Tư- Khoa. Molotov — con người cứng cỏi, óc đáng phái, cuồng tín — nhăn mặt lại... Một cuộc viếng thăm tương tự thì ăn nhằm gì ? Tranh luận về một sự liên minh giữa hai kẻ tử thù là Quốc-Xã và Cộng-sản ư ? Thiệt là một trò hề, đầy tính chất tiếu lâm, kỳ cục !...

        Nhưng thình lình Staline lại can thiệp kịp thời... Đó là một trí óc mềm dẻo và trắng trợn, đặc biệt minh mẫn, một kiện tướng trong làng cừ chánh trị, cao tay ấn hơn cả ông « Niet » tương lai (Nikita Khrouchtchev) : Y khuyên cáo Molotov nên tiếp xúc với đại sứ Đức và báo cho biết chánh phủ Nga sẽ hân hạnh được tiếp đón Ribbentrop để đàm phán và đi tới kết thúc một hiệp ước... Đó là một sáng kiến làm mọi người kinh ngạc, rụng rời mà Staline sẽ giải thích ngày 19-8-1939 trong phiên họp mật của ủy ban Chánh trị Liên-bang Sô-viết :

        — Chúng ta tuyệt đối tin tưởng rằng nếu ký kết một liên-minh quân sự với Anh-Pháp thời chúng ta sẽ bó buộc Đức phải từ bỏ dự định xâm lăng Ba-Lan. Như vậy là chúng ta có thể ngăn cản chiến tranh. Tuy nhiên, trong giả thuyết này sự tiến triển chánh trị chắc chắn là y sẽ đi theo một chiều hướng vô cùng nguy hiểm cho chúng ta. Về phía khác, nếu chúng ta chấp thuận đề nghị của Đức về một hiệp ước bất xâm phạm thời chắc chắn là Đức Quốc-Xã sẽ lợi dụng hiệp ước này để nhảy vào Ba-Lan và cuộc tấn công này sẽ tự động lôi cuốn theo sự can thiệp của những người Tây phương.

        « Trong một trạng huống tương tự, chúng ta sẽ có nhiều hy vọng lớn lao ở ngoài vòng xung đột và có thể xác định theo sở thích của chúng ta, khi thời cơ thuận tiện nhất sẽ đến lượt chúng ta can thiệp. Vậy chúng ta phải chọn lựa và tán thành phương thức xử thế ấy. Nói tóm lại, đường lối của chúng ta đã được vạch sẵn : chúng ta phải chấp thuận đề nghị của Đức và tống khứ phái đoàn Anh-Pháp về... lẽ dĩ nhiên là với sự bày tỏ lòng thành thực hối tiếc của chúng ta

        Tôi khỏi căn phải nhấn mạnh về điểm này : một cuộc chiến tranh giữa Đức Quốc Xã và những cường quốc Đồng-Minh sẽ có thể phục vụ cho những quyền lợi của chúng ta. Lẽ chủ yếu là đối với chúng ta, cuộc chiến tranh này phải kéo dài lê thê để làm kiệt quệ cả hai địch thủ. Trong thời gian đó, chúng ta sẽ bành trướng thêm công tác chánh trị trong các nước dự chiến để khi chiến tranh chấm dứt, chúng ta sẽ chuyển qua giai đoạn hành động. »

        Thiệt là một chương trình kế hoạch quỷ khốc thần sầu, nhưng lại còn cao đẹp hơn những sự đầu cơ trục lợi rất cam go, đang được mưu định sắp đặt ở Luân-Đôn, Ba Lê và Bá-Linh. Nói vắn tắt là Staline muốn cho Hitler gây chiến tranh và y sẽ tùy nghi hành động theo lối ngư ông thủ lợi ! ...

        Hai ngày sau phiên họp của ủy ban Chánh trị Liên-bang Sô viết, phái đoàn quân sự Anh-Pháp xách khăn gói quả mướp về nước. Vả lại cũng hai ngày sau 25-8-1939, Ribbentrop ký một hiệp ước bất xâm phạm tại điện Cẩm-Linh. Bá-Linh và Mạc-Tư-Khoa tự ca ngợi lẫn nhau. Ở thủ đô các nước khác, sự kinh ngạc, rụng rời ngự trị và ghê sợ những tai họa thảm khốc đột ngột xảy ra.

        Vậy cũng đúng hai năm sau, ngày 21-3-1941, một vài tuần lễ trước khi quân Đức xâm chiếm Nga - Sô, Staline công khai tuyên bố :

        — Có nhiêu người tự hỏi : tại sao chánh - phủ Nga Sô lại có thể ký kết một hiệp ước bất khả xâm phạm với lũ quỷ sứ ấy : những con người vô đạo, vô pháp như Hitler và Ribbentrop ?

        «Phải chăng Nga - Sô đã phạm một lỗi lầm trọng đại ? Vậy tôi xin trả lời những sự chỉ trích ấy.

        «Một lỗi lầm ư ? Chắc chắn là không phải ! Hiệp ước bẩt xâm phạm là một hiệp-ước hòa bình. Theo ý kiến tôi, chớ hề có một Quốc-Gia nào thực yêu chuộng hòa bình lại không có quyền ký kết một hiệp ước tương tự với một nước láng giềng, mặc dù các người lãnh đạo nước ấy là những tên phạm trọng tội ! »

        Do sự lý luận một chiều ấy, Staline tìm cách tự minh oan để chạy tội. Ở Nuremberg, các thẩm phán và công tố viện Nga-Sô không thoát ly khỏi khó khăn một cách dễ dàng như vậy ! Sự khác biệt hẳn với vị « Cha già Dân tộc» là họ phải đụng độ với các luật sư của đối phương. Nếu hồi năm 1945-1946, các luật sư chưa biết đến bài diễn văn của Staline thời trái lại, họ có thể sử dụng một tài liệu khác, có thể còn hóc búa hơn, khó chịu hơn nhiều !

        Đó là thỏa hiệp mật bổ túc bản văn chánh thức của hiệp ước bất xâm phạm. Mật vì thỏa hiệp này dự liệu và tổ chức sự chia phần giữa Đức và Nga về chiến lợi phẩm do cuộc chiến tranh Ba Lan đem tới. Trong nguồn tư tưởng ấy, các nhà ngoại giao chuyên nghiệp sử dụng một thứ ngữ vựng mà sự thận trọng, kín đáo không đánh lừa được ai cả ! Trong cơ hội này, người ta nói vè «sự định ranh giới những khu vực ảnh hưởng ở Đông-Ảu ». Danh từ thiệt là đẹp đẽ nhưng sự thực lại không mấy tốt đẹp như thế : Ta hãy thử xét đoán : «Trong trường hợp có những sự thay đổi về lãnh thổ xảy ra ở các miền thuộc những Quốc-Gia ven biển Baltique (Finlande, Estonie, Lettonie, Lituanie) thời biên giới thuộc phía Bắc xứ Lituanie sẽ cấu tạo nên một đường phân chia giữa các khu vực anh hưởng của những cường quổc đã ký kết.

        «Trong trường hợp có sự thay đổi lãnh thổ ở các vùng đất đai hiện nay thuộc Ba-Lan, thời những khu vực ảnh hưởng riêng biệt hỗ tương sẽ được định ranh giới do một đường dài khác theo dòng sông Narew, Vistule và San. Còn về phía đông-nam Âu-châu, Nga- Sô nhấn mạnh là sẽ đặc biệt chú ý đến xứ Bessarabie (Lỗ-ma-ni) trong khi Đức tuyên bố là hoàn toàn không hề thiết tha vụ lợi ở miền này.»

        Thỏa hiệp này do Molotov và Ribbentrop đồng ký và kết thúc bằng câu :

        «Đôi bên đều cam đoan giữ gìn bản hiệp ước này tuyệt-đối bí mật !»

        Đúng sự thực là sự tối mật này được duy trì... cho mãi tới tháng ba 1946 ! Đó là thời kỳ các luật sư Đức bào chữa cho những bị can ở Nuremberg đã biết rõ sự hiện hữu của bản tài liệu tối mật và tối nguy hại này !

        Tin tức lan tràn rất mau lẹ như một vết dầu loang trong các hành lang của Pháp-đình và có tính cách của một biến cố vô cùng chấn động. Thiệt là tréo cẳng ngỗng : một trong những cường quốc đang ngự trên bục các thẩm phán lại rất có thể xuất hiện trên ghế bị can và lại đúng vào một trọng tội do các bị can đang trả lời! Trên phương diện pháp lý, tình trạng này có vẻ rất minh bạch. Cho đến nay, mới chí đặt vấn đề « sự chuẩn bị một cuộc chiến tranh xâm lăng » đối với bè lũ Hitler. Nếu bây giờ luật sư bào chữa lại có thể xác định sự tham dự của Nga-Sô vào cuộc chiến tranh xâm lăng này thời hết thày mọi công trình kiến trúc của vụ án khổng lồ này sẽ sụp đổ tan tành như lâu đài xây trên cát !..

        Còn về đường lối quanh co, khúc khuỷu — do tài liệu quý báu vô giá này đã dùng để đi tới Nuremberg và cuối cùng nằm trên bàn giấy một luật sư —  thời ai nấy đều phỏng đoán một cách mơ hồ... Người giữ tài liệu này — luật sư Seidl, biện hộ cho Rudolf Hess — vẫn hoàn toàn yên lặng một cách ngoan cố ! Mãi mười hai năm sau (1958) y mới chấp thuận vén màn bí mật. Giai thoại hi hữu này cũng đáng nên kể lại đây :

        Hồi tháng ba năm 1946, trong một lúc tạm đình chỉ phiên tòa, Seidl nói chuyện phiếm với một ký giả báo chí Mỹ. Anh này nói ngầm cho ông hiểu là y có những liên lạc vô cùng mật thiết với bộ ngoại giao ở Hoa-Thịnh-Đốn. Rồi một vài ngày sau, y bám Seidl ra một nơi vắng, với vẻ mặt đồng lõa, y đưa cho ông một tài liệu phóng ảnh : bản thỏa hiệp mật bổ túc hiệp ước bất xâm phạm Nga-Đửc. Seidl — sau phút kinh ngạc, sửng sốt qua đi — nhận thấy là mình đang giữ ở trong tay một quả bom thực sự nổ chậm, một chất nổ khá mãnh liệt để làm tiêu tan cả tòa án quốc tế và vụ án Nuremberg. Để bắt dẫu, ông đưa cho bị can Ribbentrop coi tài liệu thời y công nhận là chính xác. Rồi ông lại nói chuyện với David Maxwell-Five, công-tố-viện trưởng Anh thời ông này nhún vai, suy nghĩ giây lát rồi đưa ra một ý kiến vừa thú vị vừa bất ngờ : tại sao Seidl lại không giao thiệp trực tiếp với các đương sự chánh yếu nghĩa là các vị đại diện Nga- Sô ??!..

        Seidl bèn đến văn phòng các người Nga. Ông viết giấy xin gặp tướng Rudenko, trưởng phái đoàn nhưng chỉ được viên phụ tá Zorya tiếp kiến.

        (Chính Zorya, sau đó ít lâu, chết vì tai nạn ở phòng khách sạn « trong khi lau chùi súng lục » — nếu tin theo bản thông cáo chách thức!)

        Zorya — không mảy may xúc động — chỉ giản dị tuyên bố là « Phái đoàn Nga Sô coi tài liệu này như là ngụy tạo !»

        Rất có thể là Zorya đã nói đúng sự thực: vì cho tới khi luật sư Seidl đã cho nổ quả bom ở ngay giữa phiên tòa thời Rudenko mới đánh điện về hỏi Mạc-Tư- Khoa và được biết bản thỏa hiệp mật ấy có thực !

        Seidl thình lình mở cuộc tấn công ngày 25-3-1946:

        — Một tuần lễ trước ngày khởi đầu cuộc chiến tranh — 3 ngày trước khi cơ cấu tấn công Ba-Lan được sắp xếp dứt khoát — Nga và Đức đã ký kết một thỏa hiệp mật, phụ đính vào hiệp ước bất xâm phạm.

        Chánh án Lawrence :

        — Thưa luật sư, tôi tưởng là ông chưa lãng quên những chỉ thị minh bạch của tòa án: vụ án này không thể trở thành một diễn đàn để cho người ta đọc các diễn văn.

        — Tôi chớ hề có ý muốn đọc diễn văn. Tôi chỉ

        muốn giản dị trình bày trước Quý tòa một tài liệu...

        — Tài liệu ấy hiện chúng tôi chưa hề trông thấy. Vậy ông đã cho sửa soạn một bồn nhì để dùng về việc khởi tố chưa ? Xin Công-tố viện cho biết có phản đối việc đọc bổn tài-liệu này không ?

        Rudenko (nhìn công tổ viện chánh yếu của Nga-Sô):

        — Thưa ông Chánh-án, hiện lúc này tôi chưa biết có sự hiện hữu của tài liệu ấy và tôi tuyệt đối phản kháng việc đọc trước phiên tòa. Tôi không biết là người biện hộ định trưng ra những điều khoản bí mật nào, nhưng về phần tôi thời tôi cho là khả nghi, khó tin lắm để không nói chi hơn nữa!... Vì vậy tôi thỉnh cầu ông không có phép đọc bản tài liệu liên hệ.

        Seidl : Trong trường hợp này, tôi bó buộc phải nêu ra nhơn chứng là ông Molotov, ủy viên bộ Ngoại- giao Nga-Sô.

        Chánh Án : Thưa luật sư, để bắt đầu xin ông vui lòng cho dịch bản tài liệu ấy. Hiện chúng tôi chưa biết rõ nội dung.

        Seidl: Trong tài liệu ấy, người ta thấy...

        Chánh Án (cắt ngang): Không!... Thưa luật sư, chớ hề bao giờ Tòa lại nghe ở miệng nói ra điều chỉ có ở trong bản văn. Chính tòa muốn có đủ khả năng xem xét tài liệu ấy bằng Anh văn cũng như Nga văn. Khi đã xem xét cẩn thận rồi, tòa sẽ tỏ bày ý kiến.

        Như vậy có nghĩa là trong lúc này, nội vụ, nếu không nói thoáng qua để che lấp thời ít nhất cũng tạm để dành vào một nhà chứa xe!... Nhưng luật sư đâu có chịu thua ngay và dễ dàng như vậy ! Một tuần lễ sau, Seidl lại mở cuộc tấn công mới và hỏi Ribbentrop :

        — Lời mở đầu của thỏa hiệp mật ký kết ngày 23-8-1939 giữa Đức và Nga nói đại khái như sau: «Xét vi sự khẩn trương hiện tại trong cuộc bang giao Đức, Ba-Lan, nếu sự xung đột xảy ra, sẽ thỏa thuận như sau...

        Ribbentrop : Tôi không nhớ rõ nguyên văn nhưng đại ý thời đúng như vậy.

        Chánh Án (nói với luật sư Seidl): Bây giờ ông có ý muốn đọc cho chúng tôi nghe tài liệu gì ?

        Rudenko : Tôi muốn lưu ý Tòa-án vè sự kiện chánh yếu :

        Chúng ta ngồi đây không phải là để tranh luận về những vấn đề liên hệ tới chánh trị của những cường quốc đồng minh nhưng là để điều tra những chứng cớ cụ thể đang đè nặng trĩu trên vai các tội nhơn chiến tranh Đức. Chỉ giản dị là người biện hộ đang cổ gắng làm lạc hướng chúng ta về mục tiêu đó. Vì thế tôi thiển nghĩ rằng luật sư sẽ không được phép đặt những câu hỏi lạ khác với nhiệm vụ của chúng ta.

        Chánh Án: Thưa luật sư, ông có thể đặt những câu hỏi đó...

        Bây giờ thời Seidl nhìn thấy rõ khả năng khơi xướng được rồi! Ribbentrop nói liền, không chờ ai mời gọi :

        — Như người ta đã biết, miền đông Ba-Lan bị Hồng quân chiếm đóng và miền Tây do quân lực Đức trấn giữ. Có điều chắc chắn — không còn ai hoài nghi nữa ! — là về vấn đề Ba-Lan, Staline đã trật đường ray khi phiền trách Đức đã gây một cuộc chiến tranh xâm lăng : Nếu có xâm lăng thời cả đôi bên đều thực sự bị trách cứ và liên đới hỗ tương !...

        Tuy nhiên lời khai này đã quá rõ ràng, sẽ cấu tạo nên màn cuối cùng của cái mà hết thảy mọi người coi như một « quả bom». Cuộc đại biến này — sau một sự khởi phát rất gay go, khó nhọc — đã kết thúc một cách lãng nhách !... Cũng không thể nào khác hơn dược nữa: một vụ án vô cùng vĩ đại và ngoạn mục như thế — do ý muốn của những cường quốc chiến thắng — sẽ không thể nào bị tiêu tan ra mây khói vì một tờ giấy lộn, bất kề nội dung ra sao !... Thêm hai lần nữa, Seidl còn thử cố gắng sử dựng tờ giấy này nhưng Tòa đều bác bỏ, đúng như lời ông phỏng đoán. Tòa lại còn tìm thấy một lý do tuyệt hảo để hành dộng như vậy : Seidl vẫn từ chối không chịu nói rõ xuất xứ của tài liệu này. Đến nỗi Tòa đã tài tình chơi nước cờ cao là bác bỏ hết cả những cuộc tranh luận, mọi sự tham chiếu về « giấy tờ có nguồn gốc khả nghi ! »

        Sự luận lý theo kiểu đó thời những người Nga không thể nào đồng thời vừa là tòng phạm, vừa là quan tòa của một trọng tội, đã tan biến thành mây khói. Vụ án vẫn tiếp tục xử — nhưng bán thỏa hiệp mật không phải vì thế mà bị hủy bỏ. Được coi như một dữ kiện lịch sử, hiện nay ban thỏa hiệp ấy đã xuất hiện trên tất cả mọi tác phẩm nói về căn nguyên phát sanh hay yếu tố cấu tạo nên Đệ-nhị Thế-chiến (1939-1945).

        Hồi năm 1939, Hitler — vô cùng mạnh mẽ về thỏa hiệp mặt bổ túc hiệp ước bất xâm phạm Đửc-Nga — coi như là điện Cẩm-Linh đã bật đèn xanh cho y. Các chữ ký vừa ráo mực thời y đã hạ lệnh tấn công — để rồi lại hủy bỏ lệnh ấy sau đó một vài giờ !

        Có chuyện chi xảy ra ? Vì những lý do bí mật, nhà độc tài áo nâu đã chấp thuận cho Âu-châu đang lo sợ, phiền não, một thời hạn ân huệ cuối cùng. Những lý do ấy, hoàn cầu sẽ biết rõ là nhờ có lời khai trước tòa án quốc tế Nuremberg của Birger Dahlerus, người Thụy Điển, là nhân chứng gỡ tội chánh yếu của Goering.

       

        Sidney Alderman, đại diện Công-tố viện Mỹ lại lên tiếng :

        — Trong các Văn-khố của Bộ Tư-lệnh tối cao Quân-lực Đức, người ta đã khám phá thấy hai bài diễn văn của Hitler đọc ngày 22-8-1939 trước một số tướng lãnh. Với sự chấp thuận của Tòa-án, tôi sẽ đọc những đoạn rất ý nghĩa sau đây:

        «Tôi đã triệu tập Quý vị để báo cáo cho Quý vị biết những yếu tổ khác biệt cấu tạo nên căn bản sự quyết định của tôi chuyển qua hành động. Đề bắt đầu, tôi đã nhận thấy từ ít lâu nay là sớm hay muộn, chúng ta sẽ bó buộc phải thanh toán vấn đề Ba-Lan. Như Quý vị biết, tôi đã quyết định ngay từ mùa xuân này,

        Trong các lý do, trước hết tôi muốn nêu lên chính con người của tôi rồi đến cá nhơn của Mussolini. Vì lẽ những năng lực chánh trị của tôi, các biến cố sắp tới chỉ tuyệt đối tùy thuộc vào tôi, vào đời sống của tôi. Rất có thể là chưa bao giờ ai thấy một người hưởng thụ được một uy quyền có thể so sánh với uy quyền của tôi. Vậy đời sống về thể chất của tôi cấu tạo nên một yếu tố xác thực đứng hàng đầu tiên. Rủi thay ! Bất cứ lúc nào tôi cũng có thể bị một tên điên khùng hay một tên sát nhơn trừ khử. Yếu tố thứ hai là đời sống của Thủ-tướng Ý. Chính ông này cũng giữ một vai trò quyết định. Ngược lại, trong phe đối phương — nghĩa là Anh và Pháp — người ta chỉ thấy ở chức lãnh đạo nhưng con người không có chút năng lực, ý chí nào, các chánh-trị gia ở dưới mức trung bình!

        « Ngoài những yếu tố cá nhơn ấy, tình hình chánh trị lại vô cùng thuận lợi cho chúng ta. Vậy các tình trạng hợp thời này có thể sẽ không xảy ra nữa trong hai ba năm sau. Dù sao, tôi cũng có thể chết bất tử vào ngày mai. Vậy cho nên tốt hơn hết là phải hành động ngay không chậm trễ, nhất là hiện nay, sự can thiệp của các nước Tây-phương hãy còn do dự, bấp bênh. Vì cần phải mạo hiểm thời chúng ta nên chấp thuận các mạo hiểm ấy với sự quyết định không tài nào lay chuyền nổi. Về phần tôi thời tôi chỉ có một lo sợ duy nhất : đến giây phút cuối cùng lại có tên ngu si khốn kiếp nào đề nghị với chúng ta một giải pháp điều đình !»

        Thiệt là ngôn ngữ kỳ lạ của một người không bao giờ mệt mỏi ngớt kêu gào thiện chỉ hòa bình ! Cùng ngày hôm ấy, trong một cuộc trình bày thứ hai, Hitler tiếp tục triển nở những tư tưởng của mình :

        « Một thời kỳ hòa bình lâu dài quá không có ích lợi chi cho chúng ta !

        « Sau khi nguyên tắc này được đặt ra thời việc tiêu diệt Ba - Lan phải là mục tiêu của chúng ta. Để khởi phát những hành vi cừu định, tôi sẽ tìm được một lý do, có chánh đáng hay chuẩn nhận được không thời chúng ta không cần đếm xỉa tới ! Không ai có thể hỏi kẻ chiến thắng là có nói đúng sự thực hay không ? Lý lẽ của kẻ mạnh nhất luôn luôn vẫn tuyệt hảo ! Vậy không chút tình trắc ẩn nào nhưng là sự tàn bạo trọn vẹn, chớ hề nhu nhược ! Trong giai đoạn thứ nhất của cuộc đấu tranh này, cần phải tiễn tới các dòng sông Vistule và Narew. Tiềm lực kỹ thuật cao siêu của chúng ta sẽ bẻ gẫy tinh thần, dũng khí của những người Ba-Lan. Sự mau lẹ trong việc tiến quân của chúng ta sẽ làm nốt phần còn lại. Các lực lượng Ba Lan sẽ bị săn đuổi không ngừng cho tới khi bị hoàn toàn hủy diệt. Vài ngày sau đây, tôi sẽ hạ lệnh tấn công, rất có thể là vào sáng thứ bảy... »

        Thứ bảy nghĩa là 26-8-1939. Lẫn này lá bài tẩy đã lật ngửa ; chiến tranh !

        Đúng sự thực là ngày thứ sáu 25-8-1939, Hitler đã ra lệnh cho quân-lực Đức khởi phát cuộc tấn công vào sáng ngày mai, thứ Bảy 26-8-1959, hồi 4g45 sáng. Thình lình chiều thứ Sáu 25-8-1939, lệnh trên bị hủy bỏ. Có nghĩa là Thủ-lãnh vừa nhận được một tin tức làm cho y phải suy nghĩ : sự kỷ kết một hiệp ước cứu trợ hỗ tượng giữa Luân-Đôn và Varsovie ! Hitler ngần ngại... Sự quyết định và long trọng hứa hẹn của Anh sẽ đến cứu viện Ba-Lan đã làm biến đổi tình hình. Hay ít nhất là người ta không tìm được một phương thức nào làm cho Chánh-phủ Anh hủy bỏ quyết định này! Hitler lý luận rằng dù sao chăng nữa, chữ ký cũng chỉ là chút xíu mực trên một mẩu giấy ! Nếu người ta có thể minh chứng cho người Anh biết là họ sẽ có lợi lộc để cho Ba-Lan bị tiêu diệt...

        Giữa lúc tình trạng vô cùng khẩn trưong như vậy, đột ngột xuất hiện trên sân khấu chánh trị quốc tế một nhơn vật, mới ngày hôm qua đây hãy còn chưa có ai nghe nói tới : đó là kỹ nghệ gia Birger Dahlerus. Một người trung lập, một tư nhơn đặt biệt, nghĩa là một người cô đơn, chỉ nghiêm chỉnh đại diện cho chính bản thân mình. Mấy năm trước đây, tình cờ y có quen biết Goering. Ngày nay, nhận thấy là Âu-Châu đang biến đổi thành một vạc than hồng, một lò sát sinh tàn khốc, y hy vọng có thể ngưng lại thảm họa này. Rất có thể là y tin tường rằng với một chút thiện chí của cả đôi bên, người ta sẽ tránh được sự vô phương cứu chữa !...

        Sáu năm sau, con người ngây thơ có thiện chí này, chấp thuận đến Nuremberg để làm nhơn chứng gỡ tội do luật sư của Goering nại ra. Lời tường thuật của y sẽ cấu tạo nên một trong những giai đoạn dị thường, quái đản nhất của vụ kiện. Dahlerus khai :

        — Trước hết tôi cần phải giai thích rằng một công dân Thụy-Điển tâm thường như tôi lại có thể nảy ra ý tưởng len lỏi vào làng chánh trị cao siêu để tìm kiếm trong giờ phút chót một thỏa hiệp Anh-Đức. Lý do là tỏi đã biết quá rõ nước Anh vì tôi đã sống ở đó 12 năm liền và tôi cũng gần hiểu biết nước Đức. Vậy trong một dịp lưu trú ở Luân-Đôn vào cuối tháng sáu 1939, tôi có thể nhận thấy là dân tộc Anh đã cương quyết xác định là không hề dung tha một cuộc xâm lăng mới mẻ nào của Đức.

        « Ngày 2-7-1939, trong một dạ tiệc ở Câu lạc bộ Lập-Hiến, các bạn thân của tôi trong giới kinh doanh đã nói chuyện với tôi đại ý như sau :

        —  « Chắc chắn là nước Anh muốn hòa bình nhưng không phải với bất cứ giá nào ! Nếu Đức bó buộc chúng tôi phải sử dụng võ khí thời nước ấy sẽ bị đánh tơi bời hoa lá thêm một lần nữa ! Với chúng tôi, sự chiến bại của Đức là tuyệt đối chắc chắn. Dù sao chăng nữa, nếu chọn lựa chiến tranh thời Hitler sẽ thâu lượm được rất ít lợi lộc hơn là chịu điều đình...

        « Về phía khác, tôi cũng nhặn thấy là những cơ sở chánh thức của Đức Quốc Xã có khuynh hướng giấu ẻm nhẹm những báo cáo khả dĩ làm buồn lòng các vị chỉ huy cao cấp. Tôi bày tỏ sự nhận xét ấy với các bạn hữu người Anh. Chúng tôi bèn quyết định — là với bất cứ giá nào - cần phải thông báo ngay cho các nhà lãnh đạo Đức biết rõ trạng huống tinh thần đang thực sự ngự trị ở nước Anh. Và tôi thấy mình có đủ khả năng tiếp xúc với Goering nên bèn quyết định bay tức khắc sang Bá-Linh.

        « Thực vậy, tôi đã có thể xin được tiếp kiến tại lâu đài Karinhall, tư gia của Thống-chế Goering vào hồi bốn giờ chiều ngày 6-7-1939. Tôi báo cho y biết những điều mắt thấy tai nghe ở Anh, nhấn mạnh rất lâu vẽ nhu cầu né tránh mọi cuộc chiến tranh phiêu lưu và để kết thúc, đề nghị một cuộc gặp gỡ : một bên là Goering với hai hay ba nhơn viên Chánh-phủ Đức, bên kia là một vài nhơn vật Anh. 48 giờ sau, Goering tin cho tôi biết là Hitler đồng ý.

        « Cuộc gặp gỡ diễn ra tại Slesvig, gần biên giới Đan-Mạch, trong một ngôi nhà riêng của vợ tôi. Hiện diện có Goering, tướng Bodenschaz, một công chức cao cấp ở Thủ-tướng phủ với 7 người Anh, toàn là kỹ-nghệ gia hay tài-chánh gia. Thay lời phi lộ, các người Anh tuyên bố là trong trường hợp có chiến tranh, Ba-Lan sẽ thấy ở bên cạnh mình cả nước Anh và Đế-quốc Anh Goering đáp lời và xác định rằng, trên danh dự một chánh khách và một quân nhơn, y sẽ cố gắng hết mình để tránh một cuộc chiến tranh... tuy là Tư-lệnh đoàn Không-quân mạnh mẽ nhất thế giới, y rất có ý muốn thử thách tung đoàn chim sắt khổng lồ vào đĩa cân tranh đấu!...

        « Các người Anh trở về hồi sáng 9-8-1939 và ngay sau khi tới Luân-Đôn, họ gởi một tờ trình cho Bộ Ngoại-giao Anh... Ngày 21-8-1939 tôi biết tin về kết quả của một hiệp ước thương mại Đức-Nga và ngày hôm sau, có thể là hiệp ước sẽ mở rộng phạm vi đến những vấn đề chánh trị thuần túy. Ngày 23-8-1939, Goering gọi điện thoại yêu cầu tôi — nếu có thể được — đến Bá-Linh ngay lập tức vì trong thời gian đó, tình hình trở nên trầm trọng khác thường !...

        (Nhất là từ ngày hôm qua, 22-8-1939, trước các tướng lãnh, Hitler đã loan báo khởi phát chiến tranh vào ngày thứ Bảy 26-8-1939 !)

        « Tới Bá-Linh ngày 24-8-1939, tôi đã gặp Goering vào buổi chiều cùng ngày. Y loan báo cho tôi biết là chưa hề có một thỏa hiệp nào giữa Đức và Ba-Lan, đề nghị tôi bay sang Luân-Đôn để giải thích tình hình. Sáng hôm sau, 25-8-1939, tôi bay sang thủ đô Anh. Bộ- trưởng Ngoại-giao Halifax tiếp kiến tôi vào buổi chiều. Sau khi loan báo cho tôi biết là Henderson, đại sứ Anh ở Bá Linh vừa nói chuyện với Hitler, ông bày tỏ hy vọng sẽ tiến tới một sự dàn xếp và để kết thúc, ông cho tôi hiểu ngầm rằng kể từ nay, ông tưởng là có thể không cần dùng đến những sự giúp đỡ của tôi nữa...

        (Ở đây nữa, cũng cần phải chú ý tới ngày tháng : thứ sáu 25-8-1939!... Buổi sáng cùng ngày hôm ấy, Hitler đã ra lệnh tấn công vào ngày mai, thứ Bảy 26-8- 1959. Y đã rút lại lệnh này ngay trong buổi chiều, sau khi biết được kết qua hiệp ước tương trợ Anh — Ba- lan).

        « Hồi 8 giờ tối hôm ấy, 25-8-1939, tôi gọi điện thoại cho Goering. Y lại nhấn mạnh thêm sự trầm trọng của tình hình và yêu cầu tôi lại thử cố gắng hết mình để họp một hội nghị « của sự may mắn cuối cùng » !... Thứ bảy 26-8-1939, tôi lại gặp Halifax. Tôi gợi ý với ông xin cho biết thiện chí của Chánh-phủ Anh để tiến tới một giải pháp điều đình : ví dụ như gởi cho Goering một bức thư đo tôi sẽ đưa ngay sang Bá-Linh... Halifax — sau khi tham khảo ý kiến với Chamberlain —  chấp thuận đề nghị của tôi. Thông điệp do ông thảo xác định rõ ràng là Chánh-phủ Hoàng-gia Anh không hề xao lãng một khả năng nào để tiến tới một sự giải quyết hòa bình. Tôi lại bay liền sang Bá-Linh.

   
        « Mãi khuya hôm ấy, tôi được Goering tiếp kiến trong một toa xe lửa đặc biệt. Trước tiên tôi bày tỏ cho y biết là Đức đã nhầm lẫn khi đánh giá quá thấp sự quyết định của Anh : hết thảy mọi hành động quân sự đối với Ba - Lan hay lãnh thổ Dantzig sẽ lôi cuốn theo một cuộc chiến tranh với Anh. Rồi tôi đưa cho y bức thư. Y mở thư ra một cách nóng nảy, sốt ruột, chăm chú đọc cẩn thận rồi đưa cho tôi, nhờ tôi dịch ra tiếng Đức, từng chữ một để tránh sự giải thích sai lầm. Rồi y gọi một tùy viên, ra lệnh cho ngưng đoàn xe lửa ở ngay ga thứ nhất. Y quay về Bá- Linh bằng đường bộ để cấp tốc báo cho Hitler biết nội dung của bức thông điệp...

        « Tôi theo y trên một xe hơi thứ hai. Chúng tôi về tới Thủ-tướng phủ vào đúng nửa đêm. Goering vào ngay trong dinh ; còn tôi thời tôi cho là đến đợi kết quả ở khách sạn sẽ thuận tiện hơn. Tôi chưa kịp nghĩ ngơi. Độ 15 phút sau, hai sĩ quan đến mời tôi đi theo ngay : Thủ-lãnh muốn gặp tôi... Tôi thấy Hitler, có Goering ở bên cạnh. Y bày tỏ ngay cho tôi biết đường lối chánh trị của y. Ngồi nghe y diễn thuyết như vậy — độ 20 phút ! — tôi bắt đầu suy tư là những nỗ lực của tôi sẽ không đi tới đâu cả. Tuy nhiên, lúc y chửi rủa người Anh thời tôi cắt ngang liền ! ... Tôi tuyên bố cho y biết — vì đã sống và làm lâu năm ở Anh với tư cách thợ thuyền, kỹ sư và giám đốc xưởng máy — chắc chắn là tôi hiểu biết rõ người Anh hơn y nhiều và theo thiển ý tôi : y đã sai lầm nặng nề về trạng thái tinh thần của họ.

        « Hơi sửng sổt đôi chút, y bèn thay đổi đề tài để mô tả cho tôi thấy sự trang bị tuyệt hảo của các lực lượng Đức ! ... Dần dần y mất bình tĩnh. Sải bước thiệt dài khắp phòng, dường như mỗi lúc y càng thêm bị kích thích quá độ ! Đột nhiên, y hét lớn: « Sẽ chế tạo các tàu ngầm, còn nhiều tàu ngầm nữa... chế tạo các phi cơ, còn nhiều phi cơ nữa... và ta sẽ chiến thắng ! »

        « Trong 15 phút, y nguôi dịu đi, cũng khá đột ngột, cám ơn tôi vè những nỗ lực cho lý tưởng hòa bình và yêu cầu tôi trở về Luân - Đôn ngay tức khắc để cho họ biết rõ trạng huống và địa vị của y...

        « Tôi chiều theo sở thích của y mặc dù tôi thấy « những sự dâng hiến quảng đại » của y có vẻ vô lý quá !...

        « Sau khi xác nhận là Đức ước ao một cuộc đồng minh hay ít nhất là một sự thỏa hiệp với Anh, y đề nghị Anh giúp đỡ y để chiếm hữu Dantzig và dãy hành lang, đánh đổi lấy sự hứa hẹn viện trợ quân sự : « Quân lực Đức Quốc-Xã sẽ góp phần hữu hiệu vào việc phòng thủ Đế-quốc Anh, bất cứ ở miền nào trên hoàn cầu !... »

        Thiệt là hài hước đến mức tối đa ! Dahlerus sẽ còn đi lại nhiều lẫn như cái thoi giữa Bá Linh và Luân-Đôn, không ngờ rằng mình chỉ là con cờ cho những vận dụng, mưu đồ của Hitler. Thực vậy, Thủ- lãnh áo nâu vẫn còn hy vọng cô-lập hóa Ba-Lan bằng cách vận động để Anh từ khước — một cách trực tiếp hay gián tiếp — sự hứa hẹn viện trợ quân sự. Tới điểm này thời David Maxwelỉ-Fyve can thiệp và hỏi nhơn chứng :

        — Thưa ông Dahlerus, tôi vui thích được ông nói cho chúng tôi biết một vài sự việc do Goering đã không kể lại VỚI ông. Ví dụ như phải chăng y đã cờ tình giấu giếm ông là hai ngày trước đây — 22-8- 1939 — Hitler đã tuyên bố cuộc tấn công cấp bách và không tránh khỏi với Ba-Lan ?

        — Y chưa hề bao giờ tiết lộ cho tôi biết theo ý nghĩa ấy.

        — Tôi tưởng là y cũng nói cho ông biết là Hitler chỉ đơn giản tìm cách cô lập Ba-Lan phai không ?

        — Không ! Chưa hề bao giờ.

        — Y có nói cho ông biết là việc tấn công Ba-Lan vào sáng sớm ngày 26-8-1939 đã được quyết định rồi phải không ?

        — Y không nói với tôi một lời nào về vụ ấy.

        — Y có giải thích cho ông biết tại sao cuối cùng cuộc tấn công lại được hoãn đến ngày 31-8-1939 không ?

        — Y không hề nói cho tôi biết kế hoạch tấn công.

        — Y không nói cho ông biết... Khoan đã !... Tôi muốn đọc lên chính những lời nói của Goering :

        « Chính ngày nước Anh long trọng tuyên bố là bảo đảm biên thùy Ba-Lan thời Thủ-lãnh gọi điện thoại báo cho tôi biết là y đã triển hoãn việc xâm lăng Ba- Lan. Trước tiên, y có ý muốn phòng ngừa sự can thiệp của Anh... »

        Vậy Goering chưa hề bao giờ nói với ông là người ta duy nhất trông cậy vào ông trong mục đích đó — với hy vọng là ông sẽ đạt được kết quả làm cho Luân-Đôn từ bỏ lời hứa phải không ?

        — Y không hề nói bóng gió theo ý nghĩa ấy.

        — Điểm này xong rồi và căn cứ vào cuốn sách của ông nhan đề : « Mưu toan cuối cùng », tôi muốn xác định về trạng thái tinh thần của các nhà lãnh đạo Đức trong giai đoạn quyết định như thế. Với sự chấp thuận của Tòa-án, tôi sẽ đọc mọt đoạn của ông mô tả cuộc tiếp xúc với Hitler :

        « Y tuyên bố là nếu chiến tranh phải xảy ra thời y sẽ chế tạo các tầu ngầm, tầu ngầm, tầu ngầm... và còn nhiều tầu ngầm nữa !... Mỗi khi láy lại, tiếng nói của y lên cao thêm một âm giai, đến nỗi những lời nói cuối cùng không rõ và khó hiểu. Rồi y trấn tĩnh lại Lấy dáng điệu một nhà hùng biện công cộng, y thét to :

        — Và tôi sẽ chế tạo các phi cơ... phi cơ... và phi cơ !... Tôi sẽ tiêu diệt những quân thù của tôi !

        « Y có vẻ — thưa ông Dahlerus, tôi vẫn nói theo lời trong sách của ông — giống như một ma quái hơn là một con người !... Hiển nhiên là tôi đã có chuyện với một người mất bình thường. Trong một cuộc tiếp xúc thứ hai, y tiến thẳng lại phía tôi, chằm chằm nhìn tôi bẳng một ánh mắt lơ đãng rồi lao mình vào cuộc độc thoại rất hăng say .. miệng y hôi quá khiến tôi phải cổ gắng lắm mới không lùi lại. Bây giờ y cũng không giữ nổi bình tĩnh. Khoa tay múa chân như một tên bị quỷ ám, y gầm thét :   

        — Nếu Anh muốn chiến đấu một năm, tôi sẽ chiến đấu một năm. Nếu Anh muốn chiến đấu hai năm, tôi sẽ chiến đấu hai năm ! ... Bây giờ nếu Anh muốn chiến đấu mười năm thời tôi cũng sẽ chiến đấu mười năm !...

        « Vừa hò hét như vậy, y vừa đung đưa người từ đằng trước ra đằng sau. Để kết thúc, y cúi xuống quá đến nỗi nắm tay co quắp của y chấm gần sát đất ! »

        Đó là nói về Thủ-tướng Đức. Bây giờ xin ông nói cho tôi biết về Bộ-trưởng Ngoại-giao Quốc-Xã. Tôi ngờ rằng ông có cảm tưởng là Ribbentrop đã tìm hết cách để làm thất bại những nỗ lực của ông, phải thế không ?

        — Đúng thế !

        — Nếu tin lời Goering thời Ribbentrop lại còn muốn đi xa hơn nữa ! Trong cuốn sách của ông có viết :

        «Khi tôi từ giã Thống-chế Goering để bay sang Luân-Đôn một lần cuối cùng, y nồng nhiệt cám ơn tôi thời tôi trả lời có thể là chúng ta sẽ còn gặp nhau sớm hơn nữa !... Thế là y lấy dáng điệu trang trọng để bao tôi «Có thè lắm!... Tuy nhiên có một vài nhơn vật đang cố hết sức làm cho ông không sống sót qua vụ nầy ! » Và trong một chương khác, ông viết :

        «Khi tôi gặp lại Goering vào tháng mười cùng năm ấy, y báo cho tôi biết là Ribbentrop đã thử phá hoại phi cơ của tôi : y hy vọng là phi cơ sẽ rơi xuống biển !...»

        Đó là hình dáng vị Bộ-trưởng Ngoại-giao Đức- Quốc-Xã !

       

        Đến giây phút cuối cùng — ngày 26-8-1939 — Edouard Daladier, Thủ-tướng Pháp gửi cho Hitler một thông điệp cá nhơn :

        « Trong giờ phút quá trầm trọng này, tôi muốn tỏ bày sự xác tín là không hề có một người chân thành nào lại có thể chấp thuận sự khởi phát một cuộc chiến tranh tàn phá mà lại không thử cố gắng, thêm một lần nữa, giải quyết vụ xung đột Đức — Ba-Lan bằng những phương thức hòa bình. Sự ưa chuộng hòa bình của ông chắc chắn là có thể sử dụng vào ý nghĩa này mà không hề làm tổn thương chút nào đến danh dự của nước Đức. Ông cũng như tôi, chúng tôi đều chiến đấu ở tiền tuyến trong Thế-chiến vừa qua. Ông đã biết — cũng như tôi — sự ghê rợn xiết bao với sự oán trách nặng nề do những tàn phá của cuộc chiến tranh này đã in sâu vào ký ức các dân tộc và như thế là chưa kể đến kết quả cuộc xung đột !... Nếu chẳng may, máu Pháp và máu Đức lại phải chảy thêm một lần nữa trong một cuộc chiến tranh — còn lâu dài hơn, còn tàn sát hơn ! — thời mỗi người trong hai dân tộc này sẽ chiến đấu trong hy vọng chiến thắng ! Nhưng các kẻ chiến thắng thực sự sẽ là sự man rợ, bạo tàn và sự cuồng nhiệt tiêu hủy.»

        Ngay chiều hôm đó (26-8-39), Robert Coulondre, đại-sứ Pháp ở Bá-Linh trao thư này cho Hitler. Sau cuộc hội kiến, trở về tòa đại-sứ, ông rất suy nhược, chán nản và viết thư cho Ba-lê :

        « Trong 40 phút, tôi đã giải thích bức thư vô cùng cảm động của Thủ tướng Pháp. Tôi đã nói hết tất cả điều chi do trái tim của con người và của người Pháp có thể gợi ra cho tôi để dàn xếp. Thủ-tướng Đức chấp thuận nguyên tắc một mưu toan cuối cùng để giải quyết hòa bình. Tôi đã nêu lên trách nhiệm của y trước lịch sử để van nài y nắm lấy sự may mắn cuối cùng này. Tôi đã khẩn cầu y là trước kia y đã cấu tạo nên một nước Đức Quốc-Xã mà không phải đổ một giọt máu, thời bấy giờ cũng không cần phải đổ máu — kể cả máu của binh sĩ và đàn bà con nít ! —  trước khi chắc chắn tuyệt đối là không còn làm thế nào khác hơn... Tôi đã xác nhận với y là uy tín của y — dù cả ở ngoài biên thùy Đức — đã khá lớn lao để không thể nào bị suy giảm vì một cử chỉ nguôi dịu, khuây khỏa ... có thể là những ngườ1 sợ hãi y sẽ ngạc nhiên lắm nhưng lại càng thán phục, khen ngợi y nhiều hơn và những người mẹ — tất cả những bà mẹ ! — sẽ chúc lành và phù hộ cho y. Chắc chắn là tôi đã làm y xúc động nhưng không làm y xiêu lòng. Sự quyết định của y đã sẵn có rồi !...»

        Coulondre, trong tập nhật ký, đã mô tả dài cuộc hội kiến bi đát này :

        « Tôi có sự chắc chắn rất mau lẹ là Hitler muốn chiến tranh với Ba-Lan ! Tiếng nói của y sỗ sàng và khô khan. Tôi nói : « Thưa Thủ-tướng, hiện ông đang đứng trước sự phán xét của Lịch-sử. Vậy xin ông chớ làm cho máu của quân sĩ, đàn bà, con nít...» Y yên lặng trong vài giây và tôi nghe thấy y thì thầm : «À phải: đàn bà, con nít... Ta vẫn thường nghĩ đến họ...». Rồi ngẩng đầu lên, y nhìn Ribbentrop — lúc ấy đang đứng gần chiếc ghế bành của Thủ-lãnh, giữ vẻ thản nhiên, trơ như đá ! Thình lình y đứng phắt lên, nắm lấy tay Ribbentrop và kéo ra ở một góc ở gian phòng rộng lớn... Trong khoảng hai ba phút, tôi nuôi một hy vọng điên rồ, vô lý : tất cả mọi sự lăng xăng, dao động kia, phải chăng là một vở hài kịch, một trò hề chánh trị sâu sắc ?... Rồi Hitler trở về chỗ tôi và tuyên bố : «Bây giờ thời không còn làm được nữa!» Tôi đành xin kiếu từ».

        Hiện bây giờ thì chỉ duy có nước Anh là còn duy trì được một hy vọng hão huyền. Luân-Đôn thử cố gắng khởi phát những cuộc tiếp xúc trực tiếp Bá- Linh — Varsovie và Hitler giả bộ nhập cuộc, luôn luôn trong mục tiêu cô lập-hóa Ba-lan... Tuy nhiên ở Varsovie, người ta vẫn chưa bao giờ quên được cái gương tầy liếp của con người đáng tội nghiệp Hacha ở Tiệp- Khắc : hết thảy mọi người thương thuyết đến Bá-Linh thế nào cũng bị một áp lực mạnh mẽ đến nỗi sau cùng đành phải nhượng bộ về mọi đường lối cũng như cựu Tổng-thống Tiệp-Khắc. Ba-Lan cho là như vậy thà chiến đấu còn hơn : «dù chúng tôi có phái bị sát hại trong chiến tranh».

        Một quyết định vừa anh hùng vừa thảm khổc ! Varsovie chưa hề biết có thỏa hiệp mật Đức — Nga, cũng như chưa hề có một ý thức gì vè phạm vi cuồng nhiệt trong những mưu toan, dự định của Hitler. Quân lực Ba-Lan tin tưởng là sẽ đại thắng quân lực Đức ; bộ tham mưu Ba-Lan cũng tin tưởng chắc chắn là Pháp sẽ hành quân ngay và các quân đoàn Pháp sẽ nuốt chửng các pháo đài của chiến lũy Siegfried. Đó là thái độ sẽ cho Hitler mạnh miệng tuyên bố :

        « Chúng tôi đã vô ích chờ đợi một thương thuyết viên Ba-Lan đến đây với đầy đủ uy quyền cần thiết ! » Ribbentrop lại tiến thêm một bước nữa ! Trong một cuộc hội kiến vào hồi nửa đêm — thực là cả một sự điên rồ quá cỡ ! — y đọc cho đại sứ Anh nghe những đề nghị «do chúng tôi sẽ phát biểu khi một thương-thuyết-viên Ba-Lan đến đây ». Giai đoạn vừa bi thảm vừa lố bịch này xảy ra ngày 30-8-1939 - Đại sứ Anh Henderson đã kể lại như sau :

        «Tôi đã tuyên bố với Ribbentrop là Chánh-phủ Hoàng-gia Anh mong muốn một cuộc điều đình chân thành và trung thực !... Thay vì trả lời, Ribbentrop đọc cho tôi nghe rất nhanh một tài liệu khá dài viết bằng Đức ngữ. Khi tôi xin y một bổn sao tài liệu này để chuyển về Luãn-Đôn thời y từ chối. Tôi vô cùng ngạc nhiên : những thông lệ ngoại-giao và sự lịch-thiệp sơ đẳng nhất bó buộc phải thông báo bản viết về tất cả mọi đề nghị mới mẻ. Nhưng hiển nhiên rằng Ribbentrop không phải là nhà ngoại-giao, cũng không phải là con người lịch sự ! Khi tôi nhấn mạnh thời y nhún vai, ném tài liệu xuống bàn và làu nhàu :

        — Dù sao chăng nữa, cũng chậm quá rồi . . . ! Người Ba-Lan tưởng là không cần phái ngay đến chúng tôi một thương-thuyết-viên. Trong trường hợp ấy... »

        Trong thời khắc quyết định này, tình trạng tinh thần của người Ba-lan ra sao ? Nhơn chứng Dahlerus — với một sự ngây thơ cảm động, đã tiếp tục vẫy vùng khó nhọc với hy vọng cứu vãn hòa bình — sẽ nói dài trước tòa án Nuremberg :

        — Tôi điện thoại cho George Forbes ở tòa đại- sứ Anh thời ông báo cho tôi biết tình hình cuộc hội kiến Henderson với Ribbentrop. Vô cùng kinh hoảng, tôi bèn đến gặp Georing và bày tỏ cho y biết là người ta không thể nào đối xử với vị đại-sứ của một đại cường quốc một cách sỗ sàng như vậy được ! Y cho phép tôi gọi Forbes để đọc cho y chép bản văn những đề nghị của Đức. Ngày hôm sau — 31-8-1939 — tôi gặp Henderson. Y yêu cầu tôi đi theo Forbes đến tòa đại sứ Ba-Lan để trao cho đại-sứ Lipski một bổn sao tài liệu kể trên. Chúng tôi được Lipski tiếp kiến ngay và ngạc nhiên thấy y dường như không mấy chú ý đặc biệt đến bản văn này. Cần phải nói rõ là Lipski không ở trong tình trạng bình thường : mặt xanh mét, các vết nhăn nổi lên, hình như y đang bị suy nhược thần kinh. Cứ nghe y nói thời nếu chiến tranh xảy ra, sẽ có cách mạng nổi lên ngay ở Đức và quân đội Ba- Lan sẽ thẳng tiến tới Bá-Linh.

        David Maxwell-Fyve cắt ngang :

        — Khoan đã !... Thưa ông Dahlerus... Cứ theo như lời khai của ông George Forbes thời Lipski cho rằng những đề nghị của Đức cấu tạo nên một vi phạm về chủ quyền Ba-Lan và mặc dù bị hết thảy mọi người bỏ rơi, Ba-Lan sẽ không bao giờ chịu khuất phục, dù phải chiến đấu một mình và chết một mình !... Theo ý kiến ông, phải chăng điểm này đã giải thích trạng thái tinh thần của Lipski ?

        — Chắc chắn như thế! không thể hoài nghi được.

        — Nếu tôi không lầm thời ông còn gặp lại Goering vào ngày hôm sau — 1-9-1939 — phải không ?

        — Đúng ! Thống chế Goering báo cho tôi biết là chiến tranh đã bùng nổ: người Ba-Lan đã tấn công đài phát thanh Gleiwitz (Haute Silésie) và cho nổ sập cây cầu ở gần Dirschau, miền Dantzig.

        (Trong trường hợp này, chúng ta cần mở một dấu ngoặc : những vụ khiêu khích này gán ghép cho người Ba-Lan đã nhắc lại một cách đáng buồn những lời của Hitler : «Để khởi phát những cuộc xung đột, chắc chắn là tôi sẽ tìm thấy một lý do, dù có chánh đáng hay không cũng không mấy can hệ !». Các chứng cớ được nặn ra ở Nuremberg rất có thể là ở trong một hồ sơ cảnh-sát hay hơn nữa, của một sự dàn cảnh trong phim trinh thám ! Chúng tôi sẽ nói rõ ở đoạn sau.)

        — Thưa ông Dahlerus : bây giờ xin ông vui lòng trở lại cuộc hội kiến với Goering vào buổi chiều 1-9- 1939» vài giờ sau khi bắt đầu chiến tranh. Ông đã viết đúng nguyên văn ở trong sách :

        «Đối với Goering, mọi biến cố đã diễn tiến theo đúng một chương trình kế hoạch chính xác mà không còn chi có thể đảo lộn được nữa ! Trước sự hiện diện của tôi, y đã tiếp kiến hai Quốc Vụ Khanh để trao cho họ một « thanh gươm danh dự » và sau một bài diễn văn dài, bày tỏ hy vọng là một khi tới mặt trận, họ sẽ đeo gươm này một cách xứng đáng, trang nghiêm... Người ta có cảm tưởng là mọi người đó đều hành động trong một cơn say sưa, cuồng nhiệt !..»

        Có phải ông nói như thế không ?

        — Phải ! Tôi đã có cảm giác không phải là mình đang tiếp xúc với những người cũ. Tôi không thể nhận ra họ nữa !

        — Hay nói một cách khác : trong số ba nhơn vật đầu não của Đức : người thứ nhất, Thủ-tướng Hitler, là một người bất bình thường ; người thứ hai Goering, sống trong một thú say sưa và người thứ ba Ribbentrop, đã thử muốn ám sát ông bằng cách phá hoại máy bay riêng của ông !.. Tôi cám ơn ông.

       

        Hồi 4g50 sáng ngày 1-9-1939, thiếu-tá Sucharski, chỉ huy trưởng trại lính Ba-Lan Westerplatte (một bán đáo ăn sâu vào trong vịnh Dantzig) gởi cho thủ đô Varsovie một vô tuyến điện như sau :

        «Hồi 4g45 sáng, thiết giáp hạm Đức Slesvig-Holstein đã khai hỏa vào vị trí của chúng ta. Cuộc bắn phá tiếp tục...»

        Thế là nhờ có hai cầu này mà thế giới biết được sự bắt đầu cuộc đại biến ! Cung giây phút đó, quân đội Đức — tập trung trong những vị-trí khởi hành ở dọc theo biên thùy — ào ạt mở cuộc tấn công sang lãnh thổ Ba-Lan... Hồi 10 giờ sáng 1-9-1939, Hitler đọc trước Quốc-Hội một bài diễn văn làm lạnh gáy nhiều người Đức. Một vài câu nói ấy hãy còn gợi lên âm vang ghê rợn trong phòng xử án ở Nuremberg :

        « Đêm qua, lần thứ nhất, Ba-Lan đã cho quân đội chánh quy tiến sâu vào lãnh thồ chúng ta : những người ấy đã sử dụng võ khí ! Nhưng cũng từ sáng nay, hồi 5g45 (Ở đây, vì quá hăng say, ngây ngất, y đã lầm hẳn một giờ !) chúng ta đã trả đũa ngay tức khắc : từng viên đạn một, từng quả bom một ! »

        Vậy sự vi phạm biên giới Đức đã diễn tiến ra sao ? Lahousen, cựu tướng Áo, được mời ra khai trước vành móng ngựa nhơn chứng ở Tòa-án Quốc-tế Nuremberg, do đại diện Công-tố Mỹ John H. Amen chất vấn.

        Lahousen, người Áo, nhơn viên phòng nhì của Vienne, sau cuộc Sáp-nhập Áo vào Đức (Anschluss : 11-3-1938), được hoán chuyển sang một cơ sở tương đương của Quân lực Đức : Abwehr, cơ sở trứ danh một cách đáng buồn do đô-đốc Canaris, con người bí mật chỉ huy. Rất mau lẹ, Lahousen trở nên một trong những cộng sự viên tâm phúc và thân mật nhất của Canaris.

        Amen : Canaris có giữ một cuốn nhật-ký phải không ?

        Lahousen : Có và ngay từ trước khi mở đầu cuộc chiến tranh. Riêng tôi đã góp phần vào việc soạn thảo nhiều bản văn, tài liệu và khái lược đủ loại.

        — Vì lý do gì, Canaris lại giữ một cuổn nhật-ký đầy đủ như vậy ?

        — Tôi sẽ trả lời ông bằng chính lời lẽ của y :

        « Để một ngày kia, có thể xác định trước thế giới và đặc biệt là trước nhân dân Đức những hành động và tâm trạng của những người lãnh đạo vận mạng của dân tộc này». Vả chăng, với sự đồng ý của Canaris, tôi đã giữ bổn sao các tài liệu do tôi đã góp phần soạn thảo.

        — Xin ông vui lòng nói cho chúng tôi biết sự khởi phát của chiến dịch Ba-Lan. Người ta có yêu cầu sự hỗ trợ của CO’ sở Abwehr không ?

        — Có! Đó là việc được ngụy trang dưới một tên mặt mã: « chiến dịch Himmler ». Việc lựa chọn danh xưng ấy chỉ là tượng trưng. Khoảng trung tuần tháng 8 năm 1939, chúng tôi có nhiệm vụ phải cung cấp một số các sắc phục, võ khí và quân bạ của quân lực Ba- Lan. Người ta không hề cho biết là các dụng cụ ấy sẽ được dùng vào việc gì? Tuy nhiên, dường như chúng tôi chắc chắn là người ta sẽ dùng vào một việc xấu xa nhỡ nhuốc. Ngay khi các dụng cụ ấy đã được gom đủ thời một Vệ-binh đến lấy mang đi.

        — Sau này Canaris có giải thích cho ông biết việc sử dụng các đồ vật ấy không ?

        — Có ! Ngay khi đọc thông cáo thứ nhất của quân lực Đức tố cáo quân đội Ba-Lan đã vi phạm lãnh thổ Đức, tất cả chúng tôi đều được giáo hóa: hiện nay chúng tôi đã biết rõ việc sử dụng các sắc phục và võ khí Ba Lan. Một hay hai ngày sau, Canaris mới nói đầy đủ chi tiết: người ta cho các tù nhơn của một trại tập trung mặc các sắc phục ấy để sau giả vờ gây nên cuộc tấn công đài phát thanh Gleiwitz.

        — Ông có biết rõ số phận những người đã tham gia chiến dịch ấy, nhất là các tù nhơn ?

        — Sau cuộc chiến bại và sự tan rã của chế độ, trong khi nằm điều trị ở quân y viện, tôi có dịp tâm tình với một Thiếu-tá Vệ-binh là người có một vài tin tức về mặt trái của vụ này. Theo y biết thời tất cả những người tham dự — tù nhơn của trại tập trung hay nhơn viên của những cơ sở đặc biệt — đều bị thanh toán hết! Tôi không biết chi hơn nữa...

       

        Tuy nhiên Tòa-án Nuremberg hiện có một tài liệu rõ ràng hơn nhiều; lời khai có tuyên thệ của Naujocks, sĩ quan vệ-binh, là nhơn viên của đoàn Vệ-binh ngay từ khi mới thành lập và (cho đến năm 1941) được biệt phái sang cơ quan s. D. (Sicherheitsdienst, một ngành đặc biệt của sở Mật-vụ Gestapo).

        Đó là mẫu người chiến đấu Quốc-Xã, sự pha trộn nguy hiểm của một lính đánh giặc thuê và người tra tấn, hiện thân tốt đẹp của một loại người mà các tay lãnh đạo Quốc-Xã muốn đề nghị cho Thanh-niên Đức phải noi theo!... Lời khai của y đặc biệt rõ ràng và vô cùng khó chịu :

        — Heydrich, chỉ huy trưởng cơ quan s. D., ngày 10-8-1939, ra lệnh cho tôi chuẩn bị một cuộc tấn công giả tạo vào đài phát thanh Gleiwiu, cách biên giới Ba- Lan vài cây số. Y giải thích cho tôi: chúng ta cần phải có một chứng cớ hiển nhiên về sự khiêu khích của Varsovie để cho báo chí ngoại quốc cũng như sự tuyên truyền của chúng ta.

        « Cùng đi theo với năm hay sáu bạn đồng nghiệp S. D, tôi đến Gleiwitz đề chờ lệnh thực hành. Các chỉ thị của tôi rất rõ ràng : chiếm máy phát-thanh và duy trì được một thời gian vừa đủ để cho một người Đức nói tiếng Ba-Lan đọc trên máy vi-âm một bài diễn văn nảy lửa và đẫm máu theo như ý muốn... Tên Ba- Lan giả hiệu này sẽ tuyên bố là giờ phút cuộc thanh toán khổng lồ đã điểm và các người Ba-Lan cần phải tập hợp lại để hạ sát bất cứ người Đức nào muốn chống cự lại!... Heydrich nói thêm là Hitler đã quyết định tấn công Ba-Lan và cần phải trông mong cho chiến tranh bùng nổ trong một vài ngày gần đây...

        « Ngày 23-8-1939, tôi đến Oppeln (cũng ở miền Haute Silésie) để gặp Henrich Muller chỉ huy trưởng sở Mật-vụ Gestapo. Trước sự hiện diện của tôi, Muller cùng với một cộng sự viên nghiên cứu khả năng gây ra biến cố ở biên thùy. Lẽ dĩ nhiên là một biến cố giả tạo : các lính Ba-Lan giả hiệu sẽ tấn công các lính Đức chính cống! Nếu trí nhớ tôi không lầm thời địa điểm được lựa chọn là xã Hohenlinden. Muller dự trù quân số độ một liên-đội. Đồng thời y cũng bố trí độ 10 tội nhơn đã bị án tử hình: Các người này mặc binh phục Ba-Lan và sẽ do một thầy thuốc — dưới quyền Heydrich — chích cho một liều độc dược. Khi thuổc sắp ngấm, người ta sẽ gây thương tích cho chúng bằng những vết đạn bẳn rồi vất xác chết ra vùng phụ cận làng, như là chúng đã bị hạ sát trong cuộc đụng độ. Sau khi dàn cảnh xong, các ký giả báo chí sẽ được dẫn đến nơi để có thể tham-quan chiến trường tại chỗ !...

        « Muller — được tôi báo cáo về dự định tấn công đài Phát-thanh Gleiwitz — hứa hẹn «làm quà» cho tôi một người trong số các tội nhơn tử hình! Vì lý do an ninh, y gọi những kẻ khốn nạn này là các « đồ hộp » Ngày 31-8-1959 — nghĩa là trước hôm Đức tấn công Ba Lan một ngày, Heydrich điện thoại cho tôi — trong ngôn ngữ mật mã do chúng tôi đã thỏa thuận với nhau từ trước — ra lệnh thực thi chương trình vào hồi 8 giờ tối. Y nói tiếp : «Ạnh sẽ hỏi Muller để lấy đồ hộp».

        « Tôi lại gọi Muller thời y hứa sẽ cung cấp đồ hộp cho tôi vào chiều tối, gần bên những căn nhà ở đài- Phát-thanh Gleiwitz. Y giữ đúng lời hứa: vào giờ nói trên, xe hơi chở đến một « quân nhơn Ba-Lan » ở trong tình trạng hôn mê... Tuy không có vết thương nào rõ rệt cả nhưng mặt lem nhem đầy máu, hiền nhiên là y sắp chết rồi! Việc còn lại rất dễ dàng!... Chủng tôi chiếm đóng đài Phát-thanh : một người Đức nói tiếng Ba-Lan gào thét độ ba bốn phút... Chúng tôi bắn chỉ thiên vài ba phát súng lục... rồi rút lui êm!...»

       

        Thế là người ta chế tạo một biến cổ trầm trọng ở biên thùy ra sao ? Như người ta hằng chờ đợi, Anh và Pháp đã rất tôn trọng những cam kết của họ mặc dù sự cứu viện đối với Ba-Lan trước hết chỉ thể hiện trên giấy tờ!... Hai cường quốc này đòi hỏi Đức phái ngưng ngay tức khắc những hành vi cừu địch và triệt thoái binh sĩ về phía sau biên thùy.

        Ngày 5-9-1939, Neville Henderson, đại sứ Anh tuyên bố với Hitler và Ribbentrop :

        — Tôi long trọng báo để các ông biết là Chánh-phủ

        Hoàng-gia Anh chờ đợi ở Chánh-phủ Đức một sự hứa hẹn chánh thức và hoàn mãn trong ý nghĩa này. Trong trường hợp mà sự hứa hẹn này không tới Luân-Đôn trước 11 giờ sáng nay thời tình trạng chiến tranh sẽ xảy ra giữa hai nước.

        Schmidt — thông dịch viên ở Thủ-tướng phủ — đã kể lại cuộc hội kiến cuối cùng này một cách bi đát:

        « Hitler đang ngồi ở bàn giấy và Ribbentrop đứng ở phía tay phải, trước cửa sổ. Tôi ngừng lại trước vị Thủ-lãnh một vài bước và dịch cho y nghe tối hậu thư của Anh. Hitler có vẻ sững sờ, kinh ngạc. Yên lặng, bất động, y nhìn thẳng ra trước mặt... Sau vài phút — đối với tôi dường như quá lâu dài ! — y quay phắt lại phía Ribbentrop, cũng đang trơ, ra như đá !.. Hitler hét lên, giận dữ như để nhắc lại cho viên Bộ-trưởng Ngoại giao phỉnh gạt y về sự phản ứng của người Anh : « Và bây giờ thế nào ? »... Ribbentrop tra lời, giọng rất nhỏ : « Tôi ngờ là trong một giờ nữa, người Pháp sẽ trao cho chúng ta một tối hậu thư tương tự »... Một lát sau, trong phòng đợi, tôi cũng thấy sự ngã lòng, nán chí như vậy. Khi tôi xác nhạn tin tức này thời Goering kêu lên :

        — Nếu chẳng may chúng ta lại thua cuộc chiến tranh này thời xin Thượng-đế hãy thương xót chúng ta !»


        Hiện trong lúc này thời những nỗi lo ngại của Thống-chế Goering hình như không được chánh đáng lắm. Anh và Pháp — án binh bất động —tham dự vào cuộc ám sát nước Ba-Lan! Tuy nhiên, nếu họ can thiệp ngay tức khắc thời có lẽ bộ mặt hoàn cẵu sẽ thay đổi hẳn !... Trước tòa án Nuremberg, bị can Jodl cựu Tham-mưu trưởng Quân-lực Đức đã xác nhận điểm này với sự thành thực trọn vẹn :

        — Chắc chắn là chúng tôi thừa đủ lực lượng đè bẹp Ba-Lan, nhưng không bao giờ chúng tôi lại có thể đương đầu với một cuộc tấn công đồng-tâm nhất-trí của ba cường quốc địch. Nếu chúng tôi thoát được cảnh bế tắc hồi năm 1939, chỉ duy nhất là tại 110 sư đoàn Anh-Pháp đã hoàn toàn giữ thế thụ động đối với 23 sư đoàn Đức ở biên giới miền Tây ! »

        Thế là nhờ sự từ chối hành động của những người Tây-phương mà Đức đã có thể đạt được thắng lợi vẻ vang trong cuộc hành quân chớp nhoáng thứ nhất : ngày 5-9-1939, quân Đức vượt sông Vistule : ngày 11- 9 tiến vào Lwov (Lemberg) và ngày 18-9, thủ đô Varsovie bị bao vây chặt chẽ và được kêu gọi đầu hàng. Số phận Ba-Lan đã được định đoạt và hơn nữa là từ ngày 17-9, Hồng-quân của Nga đã tràn ngập các tỉnh miền Đông...

        Liền trong mười ngày, kinh thành Varsovie thống khổ đã chống giữ với sự can đảm tuyệt vọng, rồi bị đè bẹp dưới hỏa lực ào ạt của pháo binh và bom của Không-quân Đức. Đây là lần thứ nhất, một thành phò bị triệt hạ thành tro bụi ! Nếu tin theo lời Thống-chế Kesselring, cuộc tiêu diệt này không hề trái ngược với các điều khoản của Hiệp-ước La Have. Varsovie được phòng ngự rất kiên cố và có một dàn súng cao-xạ rất khủng khiẽp ! Thiệt là một khẳng-định vô cùng quái đản, đáng ngạc nhiên — ít nhất là đối với những ai còn nhớ lại sự thiếu chuẩn bị ghê gớm của quân đội Ba Lan !...

        Nước Ba-Lan khốn nạn, bị xâm lăng cả hai phía Đông và Tây, bị xóa tên ở bản đồ thế giới !... Tuy nhiên đây mới chỉ là bước đâu của nỗi thống khổ vô bờ bến !... Ở Nuremberg, lời khai của tướng Lahousen đã chứng minh là nỗi thống khổ ấy không phải là kết quả của một sự liên tiếp ác liệt những trường hợp, nhưng là do một chương trình, kế hoạch tỉ mỉ đã dự trù từ trước. Chính Amen, đại diện Công-tố Mỹ lại lên tiếng hỏi nhơn chứng Lahousen :

        — Ông còn nhớ chăng những cuộc hội nghị ở Tổng Hành-dinh Hitler do ông tham dự cùng với Canaris, ít lâu trước ngày thủ đô Varsovie sụp đổ chứ ?

        — Tôi nhớ lại cuộc hội nghị ngày 12-9-1939 ở trên đoàn xe lửa đặc biệt của Hitler. Hiện diện có Ribbentrop, Keitel, Jodi, Canaris và tôi. Canaris — sau khi vừa nói chuyện lâu với Ribbentrop — phản đối việc dự trù ném bom Varsovie và nêu lên những phản ứng tai hại sẽ xảy ra trong dư luận quốc-tế. Keitel trả lời là việc ném bom thủ đô Ba-Lan là một phần trong hàng loạt biện pháp đã do Hitler và Goering trực tiếp quyết định và Quân-đội không hề được tham khảo ý kiến !...

        « Rồi Canaris lại cực lực phản đổi các dự định khác mà y được biết : những vụ hành quyết khổng lồ và các biện pháp tiêu diệt mọi giới trí thức, quý phái và giáo sĩ Ba-Lan... nói tóm lại là tất cả những phần tử có thể tạo nên một phong trào kháng chiến Quốc-Gia. Y tuyên bố đại khái là một ngày kia, thế giới sẽ chất vấn chánh phủ Đức và cả Quân-lực Đức vì đã cho phép áp dụng những biện pháp thích nghi tương tự !

        « Ở điểm này, Keitel vẫn còn ẩn nấp sau những mệnh lệnh riêng biệt của Hitler ! Những mệnh lệnh treo gương tốt : nếu Quân lực Đức ghê tởm không làm nhiệm vụ dơ bẩn này thời — dù muốn dù không — chấp thuận cho các cơ sở Cảnh-sát Công-an làm thay thế mình. Dù sao chăng nữa, việc thanh toán giới trí thức và những phần tử quốc-gia đã được quyết định rồi thời sự kiện ấy sẽ phải xảy ra. Keitel không hề giấu giếm là các biện pháp ấy...

        — Xin ông vui lòng khoan đã !... Đây là điểm tối quan hệ : đúng ra thời các biện pháp thích nghi đã được quyết định từ trước, nghĩa là trước khi chiến dịch Ba Lan kết thúc; đó là những biện pháp gì ?

        — Oanh tạc tàn khốc Varsovie, tiêu diệt trọn ổ cơ giới đã nói ở trên... và dĩ nhiên là cả những người Do Thái !

        — Có thế thôi ư ? Còn vấn đề cộng tác mật thiết với những người tự trị ở miền Ukraine có được đặt ra không ?

        — Có chứ ! Keitel — chắc chắn là hành động theo như chỉ thị của Ribbentrop — đã ủy nhiệm cho Canaris xúi giục và gây ra, ở miền Ukraine thuộc Ba Lan, một phong trào khởi nghĩa nhằm mục đích diệt trừ một cách thuần túy và đơn giản những người Do-Thái và cả những người Ba-Lan đang ở miền này.
     
        Lẽ dĩ nhiên là các bị can — do lời khai của La. housen đả động tới — đều hết sức chối cãi !... Những phủ nhận của họ, những bằng chứng bề ngoài của họ không lừa gạt được ai cả : các biến cố thực sự diễn tiến ở Ba-Lan đem đến một xác định ghê rợn cho những lời khai của nhơn chứng. Đã hiển nhiên là mọi sự khủng bố của Quốc-Xã trong các lãnh thổ chiếm đóng đã được tổ chức rất thận trọng, ý thức từ trước và ngay từ lúc khởi đầu cuộc chiến tranh !...

        Trong trí óc của Hitler, việc xâm chiếm miền tây Ba-Lan (Nga-Sô đã dành phần miền đông Ba-Lan !) đã là một sự kết thúc chưa ? Chắc chắn là chưa ? Chương trình của y dự trù một cuộc xô đẩy về hướng Tây. Chỉ cần đọc lại cuốn « Cuộc chiến đấu của tôi » Mein Kampf) do y viết năm 1935 (đã ngay từ đấy !) và tuyên bố đúng nguyên văn : « Chúng ta — những người Quốc-Xã — có bốn phận phải theo đuổi mục đích lớn lao của chúng ta tặng cho dân tộc Đức khoáng sinh tồn mà họ có quyền hưởng !... Vậy về các lãnh thổ phải xâm lăng thời chúng ta nên nghĩ ngay đến Nga-Sô và các nước khác bao bọc Nga-Sô tại biên giới Âu-Châu. Chỉ có một cuộc xâm lăng tương tự mới là một hành động duy nhất có thể minh chứng những sự hy sinh về nhơn mạng ».

        Tại bộ Tư-lệnh tối cao của quân lực Đức, người ta bí mật chuẩn bị cuộc tấn công Nga-Sô — cái Liên- bang Sô-viết ấy mà Ribbentrop vừa ký kết một hiệp ước bất xâm phạm ! Điều đó có ăn nhằm chi : ngay từ 23-11-1939, trong cuộc họp các chỉ huy quân sự, Hitler đã lạnh lùng tuyên bố : «Các hiệp ước ư ? Chúng ta chỉ tôn trọng các hiệp ước khi nào còn ích lợi cho chúng ta. Thêm một ngày cũng không được »!

        Sau khi đè bẹp Ba-Lan rồi, y sẽ tấn công Nga-Sô ngay nếu y rảnh tay. Nói tóm lại, đối với y, Anh và Pháp chỉ là những con người múa rối để cản trơ... Cho đến nay, nếu ở mặt trận phía Tây chỉ xảy ra những cuộc tiểu chiến vật lộn nhau ở vùng phi-chiến-địa, thời Hitler lại không dám khởi sự ở phía Đông trong khi các quân đội Anh-Pháp vẫn đóng ở đó, cách Cologne và Aix la Chapelle độ vài giờ chiến xa !

        Y đã nói với các tướng lãnh :

        — Tôi đã do dự mãi... Hãy tấn công ở phía Đông đã, rồi phía Tây sau, hay ngược lại ? Xin các bạn nhớ cho là không tạo nên Quân-lực Đức như ngày nay để cho mốc meo ! Tôi đã luôn luôn quyết định mở cuộc tấn công khi gặp cơ hội thuận tiện. Ngày nay đã quyết định rồi : trước tiên hãy thanh toán bọn Anh-Pháp... Lẽ dĩ nhiên là chúng ta sẽ lựa chọn thời cơ thuận lợi nhất. Còn sự vi phạm nền trung lập của Bỉ và Hòa-lan ư ?.. Người ta không đếm xỉa tới. Một khi chúng ta đã thẳng lợi vẻ vang rồi thời sẽ không còn ai phiền trách chúng ta đâu ! Chúng ta sẽ không phải khó nhọc để bày đặt ra một vụ bào chữa như hồi 1914 !»

        Đúng sự thực thời Hitler cũng chưa quyết định hẳn như lời y nói. Ở Nuremberg, người ta tiết lộ một giai đoạn đầy ý nghĩa. Trước khi Ba-Lan bị đè bẹp ít lâu, người ta thấy xuất hiện ở Bá-Linh nhơn vật Knut Bonde — lại một người Thụy-điển nữa ! — tưởng là mình có thể đem lại hòa bình do những cuộc điều đình tối mật !..

        Được Goering khuyến khích, y bay sang Luân- Đôn và xin tiếp kiến Bộ-trưởng Ngoại-giao Halifax. Do sáng kiến riêng biệt của Bonde, y đề nghị với Halifax những cuộc thương thuyết hòa bình trên căn bản tái lập quốc gia Ba-Lan và một chế độ tự trị cho những người Tiệp Khắc.

        Halifax không từ chối. Nếu Hitler chịu công nhận «một thứ Quốc-Gia Ba-Lan», chấp thuận những người Tiệp-khắc «một vài thứ tự do» thời mọi sự đều khả dĩ được cả !.. Và ông nói thêm : «Nếu ở Đức, còn một người có thể khôi phục được hòa bình thời người đó là Goering». Lời khuyến cáo không lọt được vào tai người điếc !.. Bonde bay về thủ đô Stockholm và qua một người trung gian, báo tin cho Goering. Rất hoan hỉ, vị Thống chế mập lù này hứa sẽ chuyển đến Hitler những đề nghị của Anh. Bonde đợi chờ, đầy tin tưởng... Y sẽ còn phải chờ đợi lâu... Gcering yên lặng như tờ ! Đã nhiều lần, Luân-Đôn thăm dò tin tức ở Stockholm về kết quả của nội vụ, mãi cho đến khi Halifax chợt hiểu là Bá-Linh từ chối điều đình...

         Người ta chỉ biết đoạn kết câu chuyện này ở Tòa- án Nuremberg. Một trong so các luật sư bào chữa đã tìm được bản báo cáo của vị nam tước Thụy-Điển Bonde nên vội vàng nói chuyện với Goering thời Goering nở một nụ cười giác ngộ, chán nán và nói;

        — À phải !.. Tôi nhớ lại rồi!...  Lại một cơ hội lỡ dở !... Hồi đó tôi có báo cho Hitler biết những đề nghị của Halifax biết những đề nghị của Halifax nhưng y từ chối. Tôi còn nhớ những lời của y :

        — Một thứ Quốc-Gia Ba-Lan ?.. Thiệt ra còn thảo luận được !... Nhưng một vài thứ tự do cho những người Tiệp-Khắc ?.. Đây là không thành vấn đề!...

        Cho tới ngày nay người ta vẫn còn run rẫy vì lời nói đó : vậy ra Hitler ưa thích xô đẩy thế giới vào một thảm họa đẫm máu, thay vì chấp nhận một nền tự trị tối thiểu cho những người Tiệp-Khắc!.. Người ta không đòi hỏi y từ khước việc sáp nhập lãnh thổ Tiệp-Khắc; chỉ một vài sự tự do nhỏ bé cho các dân cư... như vậy cũng hãy còn quá đáng lắm !

        Trong xà lim ở Nuremberg, Goering hoàn toàn nhận thức rằng sự tiết lộ giai đoạn kể trên sẽ vô cùng thiệt hại, bất lợi cho uy tín của Hitler, có thể duy trì được trước mặt nhân dân Đức ! Thế là với một chút can đảm, y khước từ sự lợi ích — thực ra rất mong manh ! —  do y có thể hưởng thụ trong vụ này. Như vậy, y vẫn sẽ còn trung kiên, dù trước cái chết, với vị Thủ-lãnh của mình, con người đã từ chối không chịu chấm dứt chiến tranh, mặc dù người ta đã nhiều lần đề nghị và tặng cho y rất nhiều quyền lời ! Và rất điềm tĩnh, Goering yêu cầu luật sư là « đã qua rồi thời cho qua luôn ! »

        Còn về nhân dân Đức, chưa hề ai biết được chuyện này : dịp may mắn duy nhất mà vị Thủ-lãnh yêu quí, thần tượng của mình đã lấy chân đá hắt đi !... Nhân dân Đức đã và đang tin tưởng mãnh liệt rằng những nỗ lực hòa bình của Hitler, dù bất cứ ở đâu cũng vấp phải sự từ chối, khinh miệt, rẻ rúng, đến nỗi khiến cho Đức không còn được lựa chọn nữa : vì khắp cả thế giới đã thề nguyên tiêu diệt Đức thời bó buộc Đức phải đấu tranh để tìm lẽ sống dưới ánh sáng mặt trời !

        (Chắc chắn đỏ là trong phạm vì mà dân Đức thích đi theo bước chân ngỗng hơn là suy nghĩ nhiều !... Còn đối với những người ngu dốt, điên rồ, hãy còn giữ được óc sáng suốt mà muốn sử dụng lương năng, lý trí của mình... thời mặc kệ xác họ : chế độ Quốc- Xã sẽ có cách làm cho họ câm họng... )

       

        Kể từ sau cuộc chiến thắng chớp nhoáng ở Ba-Lan, Hitler tưởng là mình vô địch !... Sáu tháng sau khi kinh đô Varsovie sụp đổ, Quân-lực Đức lại rung động nữa và lằn này hướng về phía Bắc, Ngày 9-4-1940 không hề khuyến cáo — cũng không tuyên bố chiến tranh quân Đức tràn ngập hai nước Đan-Mạch và Na- Uy — Để đề phòng cuộc đồ bộ của Anh chăng ? Thiệt là một chuyện hết sức khôi hài và vô duyên ?

        Harley Shawcross, đại diện Công-tố Anh lên tiếng : — Từ nhiều năm nay, bị can Rosenberg — vớí tư cách là Trưởng-ban Chánh-trị Ngoại-quốc của đảng Quốc-Xã — đã hăng say hoạt động để cấu tạo nên một « Đạo quân thứ năm » ở Na-Uy. Con cờ thí — tặng phẩm rất nguy hiểm của y — là một nhóm chánh trị nhỏ, mệnh danh « Liên - hiệp Quốc - gia » của Vidkun Quisling — con người mà cái tên sẽ trở thành chính biểu hiệu của sự phản bội ! Ngày mà Đức chiếm đóng Na-Uy, các đoàn viên của Quisling lại bắt giữ ngay các bộ-trưởng, chỉ huy quân sự và bảo đảm an ninh cho Quốc-vương.,. Hay nói một cách tổng quát là phải loại trừ ngay từ trước mọi sự chống đối.

        « Rosenberg tất nhiên là người thứ nhất đã trù tính sự bành trướng thế lực Đức vào « các nước gốc Đức ở phía Bắc ! »... Đi tìm một bạn đồng minh nặng ký, y bày tỏ ý kiến với Đại đô-đốc Raeder, tư lệnh Hải-quân. Trong một bản trần tình đính trong hồ sơ, y trình bày là cần phải có sự ăn khớp, phù hợp, đồng thời rất tỉ mỉ của những cuộc hành quân. Trong khi những người của Quisling bất ngờ xâm chiếm các trung tâm trọng yếu ở kinh thành Oslo và một tân « Chánh-phủ » kêu gọi sự cứu viện của Đức thời Hải- quân Đức đồ bộ lên miền phụ cận thủ đô và nếu cần, sẽ ném bom các vị trí miền duyên hải !...

        « Dự định của y, thoạt đầu đã thấy rất mê ly và hấp dẫn, nên được tiếp đón rất nồng nhiệt !... Raeder — cũng như Doenitz, hồi đó là chỉ huy trưởng các đoàn tàu ngầm — xem xét dự định này với hảo ý và ủy nhiệm cho các cơ sở Hải-quân điều nghiên mọi khả năng và phác họa chương trình, kế hoạch..,

        « Người ta dự trù thiết lặp một căn cứ cho đoàn tàu ngầm ở giữa miền duyên hải Na-Uy và một trạm tiếp vận (sửa chữa nhỏ nhặt và dự trữ nhiên liệu) ở Narvik (Na-Uy),

        «Theo ý nghĩa thời dự định, kế hoạch về Na-Uy khác biệt hẳn với những cuộc xâm lăng khác của Quốc- Xà : đây là lần thứ nhất, thay vì thúc đẩy cuộc tấn công, Hitler lại tỏ ra hững hờ lãnh đạm... đến nỗi giới Hải-quân phải nhấn mạnh mãi mới xin được sự chấp thuận !... Tuy nhiên, sau này y lại điều khiển nội vụ một cách say sưa, quyết liệt. Cuộc hội kiến với Quisling đã gây cho y một cảm tưởng tốt đẹp : Ngày 14-12-1939, y hạ lệnh chuẩn bị ngay mọi sự cần thiết. Sáu tuần lễ sau, Keitel được ủy nhiệm đặc trách cuộc hành quân, thiết lập một bộ Tham mưu độc lập, chuyên biệt về việc hiệu chính cuộc xâm lăng. Về phần Hitler sẽ định đoạt những khía cạnh chánh trị trong một chỉ thị mật ngày 1-3-1940 như sau :

        « Cuộc xâm lăng Đan-Mạch và đổ bộ Na-Uy sẽ đồng thời khởi phát... Trước hết, cần phải hành động chớp nhoáng để gây kinh hoảng bất ngờ ! Như vậy, tất cả mọi sự chuẩn bị đều phải được ngụy trang rất thận trọng để che mắt địch quân... Trong trường hợp sự ngụy trang không thực hiện được, nhất là việc tập trung các tầu thủy để chuyên chở binh sĩ thời người ta sẽ tiết lộ — cho các binh sĩ cũng như cấp chỉ huy đơn vị biết — một địa chỉ cập bến và những mục tiêu giả tưởng ! Sau khi chiếm đóng hai nước này, không quân sẽ tổ chức ngay tức khắc dàn cao xạ phòng không để bảo vệ những căn cứ mới của chủng ta, cũng như sử dụng căn cứ ấy trong việc không- chiến với Anh. Không thể nào tôi lại khòng nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của điểm này... Với chiến dịch này, chúng ta theo đuổi nhiều mục đích : đề phòng mọi sự can thiệp của Anh trên bán đảo Scandinavie cũng như ở biển Baltique, bảo đảm sự cung cấp cho chúng ta các thứ quặng sắt Thụy-Điển, cấu tạo những căn cứ cho Hải-quân và thêm một lần nữa, bành trướng các vị trí khởi phát về Không-quân để tấn công Anh... Chúng ta cần phải nỗ lực khoác cho chiến dịch này vẻ bề ngoài của một cuộc chiếm đóng hòa bình và thân hữu, nhằm mục đích bảo vệ sự trung lặp của các Quổc-gia ở Bắc-Âu! »

        Trước Tòa án quốc tế Nuremberg — mặc dù sự chính xác hiển nhiên của các tài liệu do Công tố viện xuất trình — các luật sư đều nỗ lực trình bày cuộc xâm lăng này như một biện pháp đơn giản về an ninh để chổng đối sự đe dọa một cuộc chiếm đóng Na- Uy của Anh. Rủi thay ! Những niên hiệu và dữ-kiện đã nghịch lại với lập luận của họ. Chiến dịch này —  dưới tên mật mã lả Weser ! — không hề có tính cách phô trương với ít nhiều gấp rút, nhằm làm quay gót kẻ thù. Đó chính là một công cuộc đã được dự định và chuẩn bị từ lâu. Vả lại các người Anh-Pháp — cũng như chính các người ở bán đảo Scandinavie — đều vô cùng sửng sốt, ngạc nhiên !..

        Người ta đọc thấy trong bản trần tình của Chánh- phủ Đan-Mạch :

        «Hồi 4g20 sáng ngày 9-4-1940, đại sứ Đức ở thủ đô Copenhague và một tùy-viên Không-quân dến tư dinh của Bộ-trưởng Ngoại giao Đan-mạch. Viên đại sứ tuyên bố huỵch toẹt ngay là Bá-Linh đã có đủ bằng chứng cụ thể là Anh có ý định chiếm đóng những căn cứ ở Na-Uy và Đan-mạch: vì thế nên ngay từ giây phút này, các lực lượng Đức đã vượt qua biên giới. Trong một vài phút nữa, các oanh tạc cơ Đức sẽ bay lượn trên vòm trời thủ đô Copenhague. Tuy nhiên, họ sẽ không ném bom, ít nhất là trong trường hợp những người Đan-Mạch sẽ vẫn giữ bình tĩnh và không hề có chút đối kháng nào ! Nếu trái lại, thủ đô sẽ chịu đựng một cuộc tấn công thảm khốc và khổng lồ !..»

        Nói tóm lại, đấy chính là sự nhắc nhở lời đe dọa ở Tiệp-Khắc đã làm cho con người đáng tội nghiệp Hacha bị tàn tạ và thủ đô Prague phải đầu hàng vô điều kiện !.. Đan-Mạch — một nước nhỏ xíu và thực sự đã giải giới — chỉ đành chịu khuất phục ! Hơn thế nữa, sự bất ngờ đã đóng trọn vẹn vai trò ; một nhơn viên cao cấp của Bộ chiến-tranh ngồi trên xe hơi đến văn phòng, bình thản lướt qua một người lính gác —  cũng không hề để ý là người lính ấy mặc quân-phục Đức Quốc-Xã — bắt đầu nghi ngờ có sự chi trục trặc, sau khi tiếp theo một tiếng hét ghê rợn, một viên đạn xuyên qua cổ áo ba-đờ-suy bẻ đứng !

        Tuy nhiên ở Na Uy, chiến dịch không diễn tiến một cách quá dễ dàng !.. Đúng ra thời Hải-quân Đức đã đổ bộ quân sĩ lên nhiều địa điểm ở duyên hải. Về sự-kiện này, cần phải ghi lại một trong số các tài liệu huyền hoặc; quái đản nhất của vụ án Nuremberg : Các chỉ thị tổng quát ngày 4-4-1940 (5 ngày trước khi phát động chiến dịch Weser l), tài liệu tối mật do các bộ óc Hải quân soạn thảo. Người ta chú ý đến đoạn này :

        «Các chiến hạm sẽ tiến vào vịnh nhỏ Oslo, hóa trang thành tầu buôn với ánh đèn hàng hải. Nếu bị các hải phòng hạm hay trinh-sát Na-ưy kêu gọi thời phải trả lời dưới tên hiệu tàu Anh. Việc hóa trang này sẽ kéo dài được thêm chừng nào hay chừng nấy. Những câu trả lời do tín hiệu Morse hay do dấu hiệu sẽ đánh bằng Anh-ngữ. Các đơn vị chiến hạm sẽ phù hợp với các tính đồng-nhất của Anh như sau :

        — Tău Koeln — H.M.S. Cairo.

        — Koenigsberg — Calcutta.

        — Karl Peters — Faulknor.

        — Leopard — Haycyon

        — Wolf — Tầu phóng ngư lôi của Anh.

        — Các phụ-hạm — Các tàu phóng ngư lôi Anh.

        Kéo cờ Anh lên và phải canh chừng cho cờ được luôn luôn soi sáng. Gặp trường hợp một trong số tàu của chúng ta không né tránh được trả lời những câu hỏi của những tàu gặp gỡ bất ngờ thời hãy tranh thủ thời gian bằng cách đáp lại quanh co để trì hoãn:

        — Xin nhắc lại dấu hiệu cuối cùng (Please repeat last signal).

        — Không thể nào hiểu được các dấu hiệu của ông (Impossible to understand your signal).

        Nếu có phát súng yêu cầu thời đáp :

        —  Xin ngừng bắn ! Tầu Anh đây. Bạn thân ! (Stop firing : British ship. Good friend !)

        Khi được hỏi đi đâu thì trả lời :

        — Về phía Bergen. Chúng tôi truy tầm tàu hàng Đức. (Going Bergen, chassing German steamers.)

       

        Trygve Lie — Tổng thơ ký tương lai của Hội Quốc- Liên — hồi đó là Tư-lệnh các lực lượng Na-Uy đã gởi cho Tòa-án Nuremberg một tờ khai :

        « Cuộc tấn công của Đức hưởng thụ được sự bất ngờ trọn vẹn. Dọc theo bờ biển, các trung tâm và thành phố đều bị chiếm đóng như đã dự liệu, với những thiệt hại nhỏ nhoi đối với quân xâm lăng. Trái lại chương trình Quisling — muốn bắt giữa Quốc-vương, các bộ trưởng và dân biểu — đã thất bại hoàn toàn, đến nỗi chúng tôi có thể tổ chức được một vài cuộc kháng chiến ở trong nước. »

        Chắc chắn là cuộc kháng chiến kể trên sẽ sụp đổ rẫt mau lẹ, nhưng hậu quá của cuộc xâm lãng mới mẻ này đã vượt quá xa tầm mức quan trọng, liên hệ tới những lời cam kết về đất đai và cả đến sự mắt mát —  trầm trọng hơn nhiều ! — về mấy chiến hạm bị đánh chìm do các đội phòng ngự duyên hải hay các tầu Anh gặp ở dọc theo bờ biển. Chính là những tiếng vang dội, phản ứng về tinh thần ở khắp hoàn cầu đã đè nặng trĩu trên cán cân !... Đến cả những người hiếu hòa nhất, những người đã cho rằng : «Đức không đến nỗi quá phạm lỗi nặng nề khi xâm lãng thành phố Dantzig và dãy Hành - lang ! », bây giờ cũng đã hiểu rồi !... Khi xâm chiếm hai nước ở Bắc Âu (Na-Uy và Đan- Mạch), Hitler đã làm cả thế giới đứng lên chống đối nước Đức. Ngay cả đến ông già Chamberlain — vừa trao lại quyền lãnh đạo Chánh-phủ cho Winston Churchill — cũng bày tỏ sự phẫn uất bằng những lời lẽ không có vẻ thuộc về nghị-viện (hay ít nhất là ở Anh !...):

        — Cần phải cho rằng cuộc xâm lăng này là sự ác hại cuối cùng của những tội nhơn hung ác, ma quái đang cầm quyền ở Đức ! Bây giờ toàn thế giới đều biết là không có một dân tộc nào sẽ được yên ổn nếu người ta chưa hạ sát được con chó dại ấy tên là Hitler !...»

        Thiệt là những lời nói tiên tri : « con chó dại ấy » đã mất hết cả phương pháp xử trí !... Sáu tuẫn lễ sau cuộc xâm chiếm Đan-Mạch và Na-Uy, y tuyên bố —  trước một cử tọa mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao, đầy lon và huy chương ! — là bây giờ Đức cần phải chiếm dóng những căn cứ quân sự ở Bỉ và Hòa- Lan. Còn những lời xác định về sự trung lập thời đã coi như « cuốn theo chiều gió » !... Với bất cứ giá nào, Quân lực Đức cần phải kéo dài phòng-thủ-tuyến (một uyển-từ xinh đẹp xiết bao !) tới miền Zuidersee! Hòa- Lan).

        Không ai phản đối cả !... Các tướng lãnh chỉ huy quân sự Đưc — rất khoái trá được mơn trơn về vấn đề danh vọng của họ — chỉ nhún vai chút xíu... Đối với đô đốc Raeder, các tướng Keitel và Brauchitsch thời cứu cánh chứng minh cho phương tiện ! Còn quy tắc danh dự của họ ư ? Hãy cứ hứa đại đi, rồi sẽ nuốt lời tùy theo sở thích !...

        Hồi 5 giờ sáng ngày 10-5-1940, các xe tăng và thiết giáp Đức ào ạt tiến sang Bỉ, Hòa-Lan và Lục- xâm-bảo. Sau khi đã nhiều phen ngần ngại, Hitler bèn quyết định đánh mau và đánh mạnh ở phía Tây. Kế đó, nếu Anh-Pháp bị đè bẹp thời y sẽ quay lại phía Nga-Sô...

        Thủ lãnh Đức và các nhà chiến lược của y cho là không đủ khả năng chọc thủng chiến lũy Maginot (Pháp) bèn tính xâm chiếm các nước trung lập là những nơi mở cửa ngõ đi vào miền Flandre và biển Manche. Hơn thế nữa, ngay từ năm 1938, Không lực Đức đã cho là sự chiếm đóng các lãnh thổ Bỉ và Hòa-Lan sẽ có một ích lợi thiết thực và quyết định trong các trận Không-chiến đối với Pháp và nhất là với Anh !

        Ở đây nữa, sự giả nhơn giả nghĩa trắng trợn của Hitler lại bùng nổ trước mắt thế giới. Từ năm 1937, Đức Quốc xã không ngớt trấn an La Haye và Bruxelles: —  « Không bao giờ tôi lại vi phạm sự trung lập của các ông. Hơn thế nữa, chúng tôi lại còn bảo đám nền trung lặp ấy đối với bất cứ một người nào hay nước nào ! »

        Ngày 6-19-1939, Hitler lại tái xác nhận những sự bảo đảm ấy... để rồi ba ngày sau, đã tuyên bố trong những « Chỉ thị về đường lối Chiến tranh » :

        — Những cơ cấu của Thủy-Lục-Không quân sẽ sửa soạn một chiến dịch tấn công trên cánh Bắc của mặt trận phía Tây... Cuộc tấn công này sẽ được thực thi với sự mau lẹ chớp nhoáng và cường lực tối đa ! Mục tiêu của chúng ta là chiếm đóng một miền rộng lớn ở Hòa-Lan, Bỉ và phía bắc Pháp để có thể kiến tạo một căn cứ tốt đẹp về hải chiến và không chiến đối với Anh ».

        Thế là kể từ ngày 10-5-1940, khi xảy ra cuộc tấn công thực sự mãnh liệt và mau lẹ, Âu-Châu đi vào thời đại hỗn mang đầy những quân cường đạo !.,.

        Năm 1914, vua Đức hãy còn lưu ý tới những tập quán thông thường là gởi cho Bruxelles một tối hậu thư ! (Tuy nhiên điều đó không hề thay đổi chi sự vi phạm nền trung lập của Bỉ). Năm 1940, Hitler khinh miệt loại dự phòng ngớ ngẩn ấy ! Viên đại sử Đức ở Bruxelles báo cho ngoại trưởng Bỉ Spaak là « Để phòng ngừa một cuộc xâm lăng của Anh-Pháp nên bó buộc Đức phải dùng quân sự bảo đảm nền trung lập Bỉ ! » Thế nhưng cuộc viếng thăm của đại sứ Đức xảy ra hồi 8g30 sáng nghĩa là đã quá 3 giờ sau khi quân Đức tràn vào đất Bỉ !...

       
        Bỉ và Hòa-Lan đã thử cố gắng một cách can đảm chặn đứng cuộc tràn ngập lửa và sắt... Sự chống cự của Hòa-Lan kéo dài được 4 ngày và Bỉ 18 ngày. Tuy nhiên ở Hòa-Lan đã diễn ra một trong những chi tiết ghê tởm nhất mà sau này, cả hai bên đều nêu ra đề dùng như một tiền-lệ : vụ ném bom hải cảng Rotterdam !

        Goering : Để kết thúc mau lẹ chiến trường Hòa- Lan, tôi đã đề nghị thả một sư đoàn Dù xuống các hậu cứ của quân đội Hòa-Lan. Nhất là quân Dù cần phải chiếm đóng ngay ba đầu cầu lớn ở Moerdijk, Dordrecht Rotterdam và sự làm chủ ba chiếc cầu này là chủ yếu cho việc tiến quân. Trong khi chiến dịch diễn tiến dễ dàng và khả quan thời các đơn vị Dù — nhảy xuống

        Rotterdam — đã ở ngay trong một tình trạng gần như tuyệt vọng ! Các lực lượng Hòa-Lan đã bao vây họ và rất có thể họ sẽ bị tiêu diệt...

        Nhơn chứng thứ nhất được nại ra về vấn đề này là thống-chế Kesselring, đề trả lời những câu hỏi của luật sư Stahmer, người bào chữa cho Goering.

        Stahmer : Nhiệm vụ của ông trong việc oanh tạc Rotterdam như thế nào ?

        Kesselring; Hồi đó tôi là tư lệnh phó Không quân. Các lính Dù đặt dưới quyền chỉ huy của tướng Student. Chính y xin Không quân can thiệp đề giải cứu các đơn vị Dù đang bị bao vây... Cuộc tấn công đã diễn ra theo các chỉ thị nhận được. Hình như kể từ lúc xin Không quân can thiệp cho đến lúc các phi CO' xuất hiện trên vòm trời thành phố, các lính Dù đã thoát khỏi vòng vây... đến nỗi vụ oanh tạc trở nên vô ích ! Nếu các sự kiện phù hợp với nhau thời tôi chỉ có thể tuyên bố là tôi thành thực ngậm ngùi và thương tâm một cách sâu đậm ! Nhưng dù sao chăng nữa — và tôi xin nhấn mạnh điểm này — đây là một trường hợp đáng tiếc nhất trong những sự kiện bất khả đo lường của chiến tranh thường xảy ra, trong hết thảy mọi quân đội, còn nhiều hơn là người trần tục có thể giả thiết được !...

        — Những hậu quả quân sự về vụ ném bom này ra sao ?

        — Hậu quả trực tiếp là sự đầu hàng của quân đội Hòa-Lan.

        Một phút sau, nhơn chứng hơi mất sự bình thản, uy nghi... David Maxwell-Fyve, đại diện Công-tố viện Anh sẽ hỏi y nhiều câu rất bối rối, khó trả lời !...

        David : Vụ oanh tạc Rotterdam bắt đầu hồi mấy giờ ?

        Kesselring : Nếu tôi nhớ rõ thời bắt đầu hồi 2 giờ chiều.

        — Lúc đó ông có biết là người Hòa-Lan đã điều đình từ 10 giờ sáng để cho quân đội đầu hàng không !

        — Không !

        — Ông có biết là hồi 12g 15, một sứ giả Hòa- Lan đã tiếp xúc với các tướng Student và Schmidt không ? Và hồi 12g 55, tương Schmidt đã thảo những điều kiện đầu hàng rồi không ?

        — Bây giờ tôi mới biết các điều đó.

        — Người ta không loan báo cho ông ư ?

        — Không.

        — Õng nghĩ thử coi ? Lúc đó, chúng ta chỉ cách xa vụ khởi đầu ném bom có 55 phút ! Nói tóm lại là 1 giờ. Hình như là...

        — Hình như là tướng Student cần phải thu hồi lệnh tấn công. Y có làm không ? Tôi không được biết rõ. Dù sao tôi không được thông báo trước, cũng như không biết rõ các phi đội tham dự...

        — Theo tôi nghĩ : Nếu người ta muốn thâu hồi lệnh tấn công thời có thể làm được lắm, nhất là bằng vô tuyến điện, vừa dễ dàng và rất mau lẹ phải không ?

        — Đúng thế ! Hay ít nhất là theo ý tôi nghĩ như vậy.

        — Vậy theo ý tôi thời tôi cho rằng chắc chắn là đã có người trông thấy các oanh tạc cơ bay đến... Chắc chắn là tướng Student phải trông thấy !... Vậy y có rất đủ khả năng để thâu hồi mệnh lệnh ở phút cuối cùng, nếu không ra lệnh được cho các phi cơ đang bay lượn trên trời, thời ít nhất vè các trái bom hiện còn đang ở trong hầm tầu. Ông nghĩ sao ?

        Kesselring : Chắc chắn là y có đây đủ khả năng nhưng có lẽ tại y không biết rõ tình hình chiến lược, nghĩa là tình trạng hiện tại của quân đội Dù.

        — Hình như đối với tôi, trong một cuộc điều đình thành thực, người ta đã thỏa thuận về những điều kiện đầu hàng và đã tranh luận cẩn thận. Dù sao chăng nữa, một quân nhơn — xứng đáng với danh từ ấy — căn phải thâu hồi ngay mệnh lệnh tấn công như vậy. Có phải thế không ?

        — Phải ! Nhất là khi người ta đã tiến tới giai đoạn ấy...

        — Nói tóm lại, vị tư lệnh có đủ khả năng để thâu hồi lệnh phi cơ oanh tạc và y phải làm thế vì y đã điều đình với người Hòa-Lan rồi. Thế mà cuộc oanh tạc đã xảy ra !... Tôi tin tưởng rằng cuộc ném bom Rotterdam chỉ là một hành động khủng bố, nhằm mục đích bó buộc Hòa-Lan phải đầu hàng mau lẹ !...

        Còn về Goering, y lại nêu ra một thuyết hơi khác biệt :

        — Tôi đã ra lệnh sử dụng 3 phi đội, mỗi phi đội từ 25 đến 30 máy bay. Lúc phi đội 1 ở trên vòm trời Rotterdam thời cuộc điều đình về đầu hàng đang diễn tiến nhưng chưa ngã ngũ ra sao... Tuy nhiên các đơn vị Dù đã bắn hỏa châu màu đỏ nghĩa là không được ném bom... Rủi thay ! Các phi công không trông thấy và lại ném bom trên các mục tiêu được chỉ định... Các phi đội II và III trông thấy hỏa châu đỏ nên quay trở về với những trái bom. Không hề có sự liên lạc vô tuyến điện giữa Rotterdam và các phi cơ. Sự liên lạc duy nhất của quân Dù với Bộ Quân-Lực phải qua Tổng Hành-đinh của tôi ; tại đây sẽ chuyển tiếp các tin tức cho ban Kiểm-soát của Sư-đoàn Không-quân. Sư đoàn này có thể liên lạc trực tiếp các phi cơ đang bay...

        « Nếu phi công của phi đội I đã trông thấy hỏa châu đỏ thời sẽ không có sự chi xảy ra. Dù sao chăng nữa, một phần lớn các vụ phá hoại không phải là do vụ oanh tạc nhưng là do các đám cháy. Trong các bất động sản bị thiêu hủy có nhà máy chế chất béo ở trong dầu mà những kho dầu khổng lồ băt lửa và lan tràn khắp khu phố. Để kết luận, tôi cần tuyên bố là sự can thiệp cương quyết và hữu hiệu của đội lính cứu hỏa ở Rotterdam chắc chắn là sẽ hạn chế khu vực hỏa hoạn, mặc dù bão táp đã bắt đầu thổi... »

        Lẽ dĩ nhiên là đội lính nón đồng ở Rotterdam có thể chịu đựng để dùng làm bung xung !... Nhưng Tòa-án quốc-tế Nuremberg nhận xét là không có đầy đủ yếu tố để buộc tội hay tha bổng. Dù sao chăng nữa, các yếu tố buộc tội vẫn không thiếu chi. Cả những bằng cớ cũng như thế !..

       

        Ngay sau khi kinh thành Ba-Lê thất thủ, Goebbels đã rầm rộ tuyên bổ là chiến dịch chóp nhoáng ò Pháp đại thắng là « do thiên tài của một vị tướng soái danh tiếng lẫy lừng nhất trong các thời đại !..» Ngày nay đã được chứng minh rằng chương trình kế hoạch của chiến dịch này là công trình — không phải là của Hitler ! — của tướng Eric Von Manstein. Và Hitler cũng không hề ghét bỏ việc sáo đội lốt công !..

        Chương trình kế hoạch này thực sự là tuyệt vời : tướng Gamelin đáng tội nghiệp không tài nào chống đối nổi... 5 ngày sau cuộc xâm lăng của quân Đức. Thủ tướng Paul Reynaud điện thoại cho Luân-Đôn... Tổng đài của Bộ Ngoại-giao Anh chuyển dây về nhà riêng của Thủ-tướng Winston Churchill.

        Reynaud kêu to, tuyệt vọng :

        — Chúng tôi thua đến nơi rồi !.. Chủng tôi đang bại trận !..

        Churchill cắt ngang, đầy kinh ngạc :

        — Sao ? Không thể nào như thế được !.. Mới có ít lâu !..

        — Quân Đức đã chọc thủng Sedan. Các lực lượng bộ binh hùng hậu tràn ùa vào lỗ hồng, theo sau các xe thiết giáp... Trước mũi dùi của họ, các oanh tạc cơ địch đâm nhào xuống để tiêu diệt quân đội chúng tôi. Mũi dùi tiến sâu vào phòng-tuyến Pháp, mỗi lức càng thêm mở rộng ra... Địch quân tiến như vũ bão trên trục Laon-Amiens về phía bờ biển. Chúng tôi sẽ thua trong một trận duy nhất !..

        Nếu Pháp không hoàn toàn bại trận thời chắc chắn cũng đã bị thua trong chiến dịch năm 1940. Và cùng với Pháp : cả Anh nữa, do đoàn quân viễn chinh hồng-mao đang bị đàn áp nặng nề ở hải cảng Dunkerque, rất có thể bị tiêu diệt trọn vẹn !..

        Thế là phép lạ xẫy ra !... Von Rundstedt, tư lệnh các sư-đoàn trung ương, bất ngờ nhận được cú điện thoại gọi từ Đại Tổng Hành dinh Quốc trưởng Hitler...

        Vị « tướng soái danh tiếng lẫy lừng nhất trong các thời đại» đã quyết định can thiệp !., Nhờ có những văn-khố của Bộ Quân-lực Đức, ngày nay người ta đã biết rõ cuộc đàm thoại vô cùng quái đản này !

        Tiếng nói ở đâu dây vói một giọng vừa lịch sự vừa cương quyết:   

        — Thưa đại tướng, tôi được ủy nhiệm chuyển đến ông một mệnh lệnh của Quốc-Trưởng về vấn đề các chiến dịch ở chung quanh Dunkerque. Xin ông vui lòng chỉ thị cho Sư-đoàn thiết giáp Von Kileist không được vượt qua sông đào St Omer.

        Không tin vào hai tai của mình, Rundstedt hét lên :

        — Vô lý quá !.. Tôi hy vọng là ông nói chuyện đứng đắn đấy chứ !.. Các xe tăng của chúng ta đang tiến vào thành phố...

        Tiếng nói cắt ngang :

        — Tuyệt đối cấm ngặt vượt qua sông đào St Omer !

        Rundstedt ngây ra như ngu độn;

        — Chính là... Này !.. Không tài nào như thế được !..

        — Trong trường hợp này... Chấm dứt!

        — Chấm dứt !

        — Chấm dứt !

        Và như thế nên tại sao người Anh lại có thể cho rút xuống tàu gần như trọn vẹn cả đoàn quân viễn chinh — độ hơn 340.000 người — và chở về đảo Anh. Một cuộc cứu cấp mà những hậu quả lại còn nặng nề han cả Stalingrad và El Alamein !.. Thế là Anh vẫn luôn luôn còn một đạo quân và bắt đầu từ con số độ 15 sư đoàn ấy, Anh đào luyện nên sự thẳng trận vẻ vang !

        Ngày nay, người ta đã biết tại sao lại có phép lạ ẩy ? Chính vì Goering đã nhấn mạnh với Hitler để dành cho đoàn không quân yêu của y lãnh nhiệm vụ thanh toán quân Anh. Cứ nghe lời y nói thì chỉ nguyên các phi công thôi, cũng đủ rồi !... Hitler tin tưởng lời y. Nhưng đám cháy các kho xăng khổng lồ — suốt nhiêu ngày— tỏa ra ở trên biển và bãi biển những đám khói dày đặc và đen kịt.. Các phi công Đức cũng không thể nào quan sát được lúc quân Anh xuống tàu... Sau cùng khi Rundstedt lại được lệnh tiến vào thành phố thời các đoàn quân của Gort đã xa quá tầm súng rồi...

        Tham vọng quá lố của Goering và của «vị tướng soái danh tiếng lừng lẫy nhất trong các thời đại» đã dẫn đưa tới khúc quẹo thứ nhất của chiến tranh. Vậy chúng ta cũng chá nên phiền trách họ !...

        Hitler — ngàv 22-6-1940, ở Rethonđes — mê sảng và mừng quýnh, phác họa một bước nhảy vọt : ngay chính ở nơi đây — hồi năm 1914» Đức đã thú nhận là bại trận — các nhà đặc sứ Pháp sẽ ký kết bản đầu hàng của nước họ ! Đức Quốc-Xã sẽ tổ chức cuộc chiến thắng vẻ vang...

        Ảo tưởng rất ngắn ngủi !... Qua biển Manche, tiếng gầm thét của Thủ tướng Anh vang dội :

         «Chúng ta sẽ bảo vệ đảo của chúng ta và sẽ cố giữ đến cùng !... Chúng ta sẽ chiến đấu trên bãi biển... trên sân bay... trên các đường phố và trên các ngọn đồi!... Chúng ta sẽ chiến đấu không ngừng và không bao giờ chịu hàng phục !...»

        Về phần Hitler, y chỉ tin chuyện ấy có một nửa !... Ở Nuremberg, người ta sẽ đọc các chỉ thị mật do Hitler đã gởi từ ngày 16-7-1940 cho Keitel và Jodi : «Mặc dù tình trạng quân sự tuyệt vọng, hình như Anh vẫn không sẵn sàng chịu khuất phục nên tôi đã quyết định chuẩn bị — nếu cần — thực thi một chiến dịch đổ bộ lên đảo. Nhằm mục tiêu đó, quân Anh cần phải bị thiệt hại nặng nề về tinh thần cũng như vật chất để không thể nào chống đối hữu hiệu với các lực lượng của chúng ta !... »

        Goering mập lù xoa tay... Cuối cùng người ta sẽ thấy sự chi sắp xảy ra... Không quân Đức đã triệt để sẵn sàng : trong hai hay ba tuần lễ nữa, những căn cứ mới của y ở Hòa lan, Bỉ, miền bắc Pháp sẽ hoàn tất — xin Thượng đế hãy thương xót những người Anh đáng tội nghiệp !... Cuộc đại tấn công của Không quân, chiến dịch bất hủ Blitfc, khởi đầu hồi rạng đông ngày 15-8-1940 : 2.600 máy bay bắn phá miền nam đảo Anh !... Buổi chiều đã hao hụt mất 75 : phần nhiều là các oanh tạc cơ ! Goering nhăn mặt và nghĩ rằng muốn ăn món ốp-lết thời phải đập vỡ trứng nên cứ tiếp tục...

        Ba tháng sau, tâm hồn chết điếng, y đành bỏ cuộc. Không quân Đức đã mất 2.500 máy bay và những phi hành đoàn ưu tú — một vụ trích huyết mà không bao giờ có thể trỗi đậy để chóng lành mạnh được !...

        Tưởng cũng cần phải nói rõ : Không quân Hoàng gia Anh đã tổ chức thiệt chu đáo, phấn khởi vì một lý tưởng rất huyền điệu, chứng tỏ một sự hăng say, bền bỉ, thuần túy Anh-cát-lợi, đã thắng lợi vẻ vang. Chắc chắn là Anh cùng phải chịu đựng những sự thiệt hại ghê gớm, nhưng không vì thế mà sự quyết định bị ảnh hưởng và các nhà lãnh đạo cũng đã chuẩn bị một cuộc tra đũa vô cùng ghê gớm !...

        Trong dịp lễ tuyên dương công trạng các phi công của Không quân Hoàng gia Anh, Churchill đã long trọng tuyên bổ :

        — Chưa hề bao giờ nền tự do của thế giới lại lệ thuộc vào sự dũng cảm, tận tụy hy sinh của một nhóm người nhỏ bé...»

        Hải quân Đức cũng đã rút tỉa được kinh nghiệm quý báu về sự thất bại chua cay này : hiện thời chưa đặt thành vấn đề đổ bộ lên Anh. Hai tiếng «hiện fhời» chỉ dùng để che đậy một sự chắc chắn phũ phàng : sẽ không bao giờ đổ bộ lên đấy cả !

        Dù sao chăng nữa, Đức đã bị kẹt rồi : vướng mắc và bận rộn ở nhiều nơi khác !... Ý-đại-lợi — «bạn Đồng-minh của Đức nhưng không đồng tham chiến» — đã không cưỡng nỗi sự cám dỗ tuyên chiến vào giây phút cuối cùng : vì Pháp sụp đổ rồi thời tốt hơn hết là nên cắn xé một mảng thịt ở thân hình thoi thóp ấy, đã không tài nào tự bảo vệ nồi !... ít lâu sau —  hồi tháng 10 nảm 1940 — thấy ngon miệng quá, Mussolini bèn tấn công luôn Hy lạp... chưa hề bao giờ nhà độc tài La-mã áo đen này lại lố bịch, nhố nhăng đến thế !... Đoàn quân xinh đẹp của y — chuyên nghiệp về những dáng điệu oai hùng và những câu nói rỗng tuếch, kêu vang — chẳng bao lâu đã ở trong một tinh trạng rất gay cấn, vô cùng bi đát, do tội lỗi của những quân Hy-Lạp khốn kiếp đang chiến đấu dữ dội như sư tử !... Thế là bó buộc Hitler phải chạy đi cứu viện anh bạn xui tận mạng, không những ở miền Balkans, nhưng còn ở cả Bắc Phi do đoàn quân của thống chế Grasiani đang sắp sửa bị quân Anh tiêu diệt và có thể bị chôn vùi dưới các bãi sa mạc !...

        Tuy nhiên mục tiêu chính của Hitler vẫn là sự triệt hạ Nga-Sô. Ngay từ 18-12-1940, trong khi trận không-chiến còn đang vô cùng dữ dội trên bầu trời Anh, y đã soạn thảo một bản văn trở nên danh tiếng, đó là « Chỉ thị 21 » bất hủ :

        «Quân lực Đức cần phải chuẩn bị sẵn sàng nghiền nát Nga bằng một chiến dịch chớp nhoáng, ngay cả trước khi kết thúc chiến tranh với Anh !.. Mọi sửa soạn phái bắt đầu ngay từ bây giờ để có thể hoàn tất chậm nhứt vào ngày 15-5-1941 »

        Tài liệu này có chữ ký của Hitler, do Keitel và Jodl phó thự và lấy ám hiệu là Chiến dịch Barberousse.

        Tuy nhiên, ngay cả từ trước ngày 15-5-1941, Hitler sẽ còn đuổi theo một con thỏ thứ hai và cả con thứ ba nữa !...

        Ở Nam-Tư, Chánh-phủ — đã gia nhập minh ước của Trục Đông kinh — Bá linh — La-mã, — đột nhiên bị lật đổ. Quân lực Đức có bổn phận nhắc nhở cái xứ nhỏ bé này là phải triệt để tôn trọng lễ nghi !.. Sự nhắc nhở này đã vô cùng tàn bạo ; với một sự dã man chưa từng thấy, các oanh tạc cơ của Goering phá hủy thủ đô Belgrade, tự do nhằm các khu vực đông dân cư... Rồi là chuyện một mũi tên bắn hai con mồi: Đức sẽ thanh toán Hy lạp bằng «một sự phản ứng như sét đánh» theo luận điệu các thông cáo của Bá-linh !.. Thực ra, đó lại còn là một cuộc xâm lăng đã chuẩn bị từ lâu ngày. Ở Nuremberg, Công-tố viện xuất trình một bản chỉ thị mật của Hitler, ngày 12-11-1940 nghĩa là 6 tháng trước khi cỏ chiến dịch và theo đó thời Bộ Tư lệnh tối cao đã nhận được mật lệnh chuẩn bị cuộc xâm lăng Hy lạp...

        Hiện bây giờ, chiến tranh đang mở rộng phạm vi và kích thước một cách ghê rợn ! Sự phá hoại điên rồ, sự tàn ác, dã man, sự thèm khát quyền thế không còn biết ranh giới là gì nữa !.. Một hình ảnh đặc sắc nhất của triều đại đầy ác mộng này được cung cấp cho chúng ta do những vụ biến cố ở đảo Crète. Trong các hồ sơ của Tòa án Quốc-tế Nuremberg, có tờ báo cáo của Chánh-phủ Hy-lạp :

        «Sau khi quân Đức chiếm đảo ít lâu thời xảy ra những cuộc báo thù đầu tiên : một số lớn dân cư, phần nhiều là những người tuyệt đối không hành động chi cả, bị hành hình. Các làng Skiki, Brassi và Kanadès bị thiêu hủy, lấy cớ là trong khi đánh nhau, một vài lính nhảy dù Đức đã bị Cảnh-sát Hy-lạp hành quyết ! Trên khoảnh đất ở các làng bị tàn phá, chánh quyền Đức cho dựng lên những tấm bia khắc cả hai thứ chữ Đức và Hy-Lạp :

        « Thiêu hủy để trả đũa vụ ám sát dã man một liên đội Dù và một tiểu đội Công-binh bị lọt ổ phục kích của những người đàn ông và đàn bà võ trang... »

        Trong trí óc của Hitler, tất cả những cuộc chiến đấu ấy, tất cả những sự khủng khiếp ấy mới chỉ là bốn món ăn chơi !... Cuộc chiến tranh chống Nga-Sô, sự tiêu diệt nước này trong một chiến dịch như sét đánh ngang tai, đối với y còn quan trọng hơn là một mục tiêu đạt tới — chính là một sự ám ảnh !... Chớ hè một lần nào y lại có ý tưởng là những tinh toán của y rất có thể sai lầm. Trên những đỉnh cao chót vót — đến chóng mặt! — do tham vọng điên rồ thác loạn dẫn dắt y tới, hình như không một nhầm lẫn nào có thể xảy ra được!...

        Tháng 7 năm 1940, Hitler đã long trọng tuyên bố trước những cố vấn và chỉ huy quân sự :

        — Cần phải làm cho Nga-Sô bị lung lay tận gốc rễ ! kết quả này cần phải đạt được trong chớp nhoáng. Nếu chúng ta khởi cuộc tấn công vào tháng 5 năm 1941 thời phải mất độ 5 tháng...

        Tin tưởng rằng mình là con người Thần-sứ, chịu sứ mệnh của Thượng-để, y không hoài nghỉ chỉ cả... Ở Nuremberg, người ta biết rằng ngay từ tháng ba năm 1941, các dự định cửa Đức đã khá tiến triển để có thể giải quyết việc phân chia lại lãnh thổ Nga- Sô thành 9 xứ Bảo-hộ do 9 Cao-ủy Đức cai trị !... Các chương trình kế hoạch rất rõ rệt dự trù việc khai thác kinh tế những miền đất đai chiếm đóng, dưới quyền hành của Goering. Ngày 2-5-1941, trong một cuộc họp các Quốc-Vụ-Khanh, người ta đã thiết lập một chương trình mà sự trơ trẽn, lố bịch đã miêu tả rõ tinh thần và tâm lý của các nhơn viên cao cấp Quốc-Xã :

        « Chiến tranh chỉ sẽ tiếp diễn một cách ích lợi nếu ngay từ năm thứ ba trở đi, toàn thể Quân lực Đức đã có thể được nuôi dưỡng với những sản phẩm về canh nông và chăn nuôi của Nga. Một sự trích xuất tương tự có nghĩa chắc chắn là sẽ có nhiều triệu dân cư bị chết đói...»

        Nhưng người Nga có đoán biết sự chi đang chờ đợi họ chăng ? Người ta không dám nói quyết. Tháng 11 năm 1940, Ngoại-trưởng Nga Molotov hãy còn sang Bá-Linh để thăm viếng chánh thức. Ngoại-trưởng Đức Ribbentrop — thay vì lời chúc mừng — đã trắng trợn tuyên bố :

        «Ngày nay, không một cường quốc nào trên thế giới lại có thể thay đổi sự kiện là giờ phút cuối cùng của Anh đã điểm ! Đế quổc Anh sẽ bị đánh mạnh và sự bại trận chỉ còn là vấn đề thời gian... »

        Chính ngay lúc đó còi báo động kêu vang. Ribbentrop bó buộc phải dẫn vị khách quý xuống hầm trú ẩn. Sau khi phi cơ Anh bay khỏi, Molotov không thể nào không nói trào phúng :

        — Nếu Anh bị bại thời sao lại còn bó buộc chúng ta phải tiếp tục cuộc mạn đàm ở sâu dưới lòng đất ?..»

        Vào cùng thời kỳ ấy, Ribbentrop cũng tiếp một chánh khách nữa là Ngoại-trưởng Nhật Josouke Ma- tsouoka. Không hơn gì bạn đồng thuyền ở La - Mã, người bạn đồng minh ở Viễn Đông này cũng không được thông báo rõ rệt về những ý muốn thật sự của Hitler. Nhưng Matsouoka — có tài bén nhạy và linh mẫn hơn Thủ lãnh áo đen Mussolini — không giấu nồi sự kinh ngạc khi nghe thấy Ribbentrop xác định :

        — Nếu chẳng may Nga-Sô lại tỏ ra một thái độ đe dọa thời Quốc-trưởng sẽ nghiền nát chúng ngay !...

        Ai hiểu nấy nghe!... Trên đường về, Matsouoka ngừng lại ở Mạc-Tư-Khoa để ký với điện Cẫm-linh một hiệp ước bất xâm phạm. Như vậy, Nhật sẽ không bị lôi cuốn vào một cuộc phiêu lưu vô ý thức...

        Đúng sự thực ra, về vấn đề phiêu lưu, điên rồ, Đông kinh sẽ lao mình vào một cuộc mạo hiểm ít ra cũng thác loạn tương tự và xứ Mặt trời mọc cũng ra khỏi đấy một cách tồi tệ như đế quốc chữ Vạn !...

       

        Sidney Alderman, đại diện Công-tố Mỹ — với một giọng bình thản — trích đọc hai dòng trong một bản văn đánh máy, những câu nặng nề nhất về hậu quả trong tất cả lịch sử Đức:

        « Thời-khắc-biểu của chiến dịch Barberousse. Quốc Trưởng đã quyết định: phát động vào ngày 26-6-1941 ! »

        Các nhà lãnh đạo Quốc-Xã đều tin tưởng là đã dự trù hết mọi sự. Ngay từ tháng 5 năm 1941, Rosenberg được bổ nhiệm đặc trách các vấn đề Trung-Âu đã tuyên bố trong một bản trần tình:

        — Mục tiêu chánh trị của cuộc chiến tranh này đã rất minh bạch : đó là giải phóng Đức quốc sau nhiều thế kỷ bị áp lực của một nước Nga hùng mạnh. Vì thế cho nên cần phải phân chia lãnh thổ bao la của Nga thành nhiều xứ Bảo-Hộ, tùy theo các dữ kiện lịch sử và nhân chủng. Xứ Bảo-Hộ miền Đông sẽ gồm cả miền Bạch-Ruthénie và sẽ phải nỗ lực để tiến triển tới sự Đức-hóa trọn vẹn. Xứ Ukraine kiến tạo thành một quốc-gia độc lập, sẽ trở thành một đồng minh của Đức. Xứ Caucase — với dải đất phẳng như băng-hà — sẽ là một liên-bang đặt dưới quyền cai trị của một Cao-ủy Đức. Còn chính về nước Nga thuần túy thời chỉ có thể trông cậy vào những nguồn lợi riêng biệt của mình.

        «Xử Bảo-Hộ miền Đông — gồm những Quốc-gia ở ven biển Baltique và vùng Bạch-Ruthẻnie sẽ căn phải : phần thì loại trừ ngay những phần-tử thành-tích bất hảo về phương-diện nhân chủng; phần kia là thực- dân hóa các dân tộc nguồn gốc Nhật nhĩ man để có thể — trong một tương lại rất gần đây — toàn thể các xứ Bảo-hộ sẽ được thôn tính vào Đức quốc... Như vậy, trên thực tế, biến Baltique sẽ trở thanh một cái hồ lớn của Đức !.. »

        Hitler — với một chương trình vĩ đại tương tự! — chắc chắn phải tự hào là một Thượng-đế vô biên !.. Vả chăng y cũng không hề giấu giếm điều ấy. Trong khi quân Đức đã tiến vào lãnh thổ Nga từ nhiều giờ rồi, y còn trịnh trọng tuyên bố :

        — « Tôi đã quyết định trao phó vàn mệnh Âu-Châu cho các quân nhơn anh dũng và quả cảm của chúng ta ! »

        Ở Nuremberg, người ta sẽ chuyên chủ chứng minh những lý do cuộc xâm lăng mới mẻ này. Để mở đầu, Công-tố viện đọc các tờ trình của bá tước Von Der Schulenburg, đại sứ Đức ở Mạc-Tư-Khoa gởi về cho Chánh-phủ. Và người ta đọc thấy, ngày 4-6-1941, ba tuần lễ trước ngày tấn công :

        «Thái độ của Nga rất đáng hài lòng !.. Bằng đủ mọi phương thức, điện Cẩm-Linh vẫn nỗ lực để tránh né một cuộc xung đột với Đức. »

        Ba ngày sau, đại sứ Đức lại nhấn mạnh thêm sự khao khát hòa bình ấy :

        «Hiền nhiên là Staline và Molotov — những người duy nhất chịu trách nhiệm về đường lối ngoại giao —  đều vô cùng thắc mắc lo âu để duy trì mối bang giao tốt đẹp với Đức ! Đó là nguồn gốc phát sanh ra thái độ của điện Cẩm-Linh và cả thái độ của báo chí khi nói đến những biến cố ở Đức với một sự khách quan trọn vẹn...»

        Lẽ dĩ nhiên là nhân dân Đức — với bất cứ giá nào ! — không được phép biết nội dung các tờ trình áy ! Trái lại, họ sẽ chỉ được biết là Nga-Sô đã tích cực chuẩn bị để tấn công Đức ! Duy chi có cuộc tấn công chớp nhoáng của Quân - lực Đức mới có thể diệt trừ ngay từ trong trứng cái mưu mô phạm trọng tội áy...

        Đâu là sự thực ?... Một người đã có dịp biết đầy đủ hết thảy mọi thứ chỉ xảy ra trong hậu trường của Đức Quốc-Xã, kể từ lúc áp dụng những kế hoạch của Hitler cho đến cuộc thảm bại ở Stalingrad. Con người ấy mà cả thế giới đều biết tên : đó là thống chế Pau- lus !.. Ngày 11-2-1946, khi Công-tố viện Nga-Sô mời y ra trước vành móng ngựa các nhơn chứng thời sự xuất hiện của y gây xúc động cho mọi người ! Các ký gia đều nghển cổ lên để nhìn cho rõ một người mới vào : mảnh khanh, thanh nhã, rất bình tĩnh, gương mặt thản nhiên dưới ánh sáng nhột nhạt của phòng xử án, chậm rãi, Paulus nhắc lại công thức tuyên thệ do chánh án Lawrence đọc to:

        «...nói sự thực, tất cả sự thực, chỉ cổ sự thực. »

        Rudenko, trưởng Công-tố viện Nga-Sô, hỏi cung nhơn chứng của y:

        — Ông là Thống chế quân đội Đức phải không ? Trước khi bị bắt làm tù binh, phải chăng ỏng đã chỉ huy quân đoàn VI ?

        — Đúng thế.

        — Xin ông vui lòng tỏ bày cho chúng tôi rõ các điều ông đã biết về những chuẫn bị của Chánh-phủ Hitler và bộ Tư-lệnh tối cao Đức liên hệ đến vụ xâm lăng Nga-Sô.

        — Nói về hành động cá nhơn tôi thời tôi chỉ có thể trình bày : Ngày 3-9-1940, tôi nhận chức vụ mới tại Tổng Tham mưu. Trong số các hồ sơ hiện hành, tôi thấy có một bản phác họa chương trình kế hoạch các chiến dịch chống Nga sô. Tác gia là Tham-mưu trưởng quân đoàn XVIII. Tướng Haider — vị chỉ huy trực tiếp của tôi — đặc ủy nhiệm tôi hoàn tất công việc trọng đại này, căn cứ vào các dữ kiện sau : nghiên cứu rất kỹ lưỡng những khả năng tấn công, dựa vào các địa hình, địa vật, các lực lượng tham chiến ngay tức khắc, các viện binh... Đức sẽ tung ra từ 130 đến 140 sư đoàn quốc gia. Để thiết lập cánh quân phía Nam, tôi phải lưu ý đến việc sử dụng — bằng các lực lượng của chúng tôi — lãnh thổ Lỗ-ma-ni. Còn về các mục tiêu, người ta đã chỉ định cho tôi hai yếu điểm :

        1) Tiêu diệt các đơn vị Hồng quân đang trấn đóng ơ Bạch-Nga.

        2) Ngăn cản những đơn vị còn có thể chiến đấu khỏi thoát ly ra các hậu cứ sâu thẳm và mênh mông bát ngát...

        Chương trình các chiến dịch đã hoàn tất, bộ Tư- lệnh tối cao bèn soạn bản Chỉ-thị 21 bất hủ là căn cứ cho các sự chuẩn bị quân sự và kinh tế. Bây giờ chỉ còn việc soạn thảo và điều chỉnh lại những chi tiết của hệ thống tấn công. Hệ thống này được Hitler duyệt y ngày 3-2-1941 tại biệt điện Tổ-Phượng-Hoàng. Bộ Tư-lệnh tối cao dự trù là cuộc tấn công sẽ được khởi phát vào một ngày có thể điều động những quân số khổng lồ tại lãnh thổ Nga : khoảng chừng ngày 15-5-1941 !.. Rồi Hitler lại quyết định thanh toán Nam-Tư vào cuối tháng ba 1941 nên ngày kể trên được triển hạn 5 tuần lễ.

        — Cuộc xâm lăng Nga-Sô xảy ra trong điều kiện nào ?

        — Như tôi vừa nói, cuộc tấn công được thi hành theo một kế hoạch sửa soạn từ lâu và ngụy trang rất cẩn thận. Một cuộc thao diễn khổng lồ được tổ chức ở Na-uy và trên các bờ biển Pháp hồi tháng sáu 1941 làm cho người ta lầm tưởng có một cuộc đổ bộ sắp tới ở Anh, để cho không ai chú ý tới những việc đang sửa soạn ở phía Đông !

        — Ông nghĩ thế nào về những mục tiêu do Hitler của Đức Quốc-Xã thèo đuổi trong cuộc xâm lăng này ?

        — Sự kiện duy nhất chỉ định cho chúng tôi đạt tới mục tiêu — lập một chiến tuyến Volga-Archangelsk, mục tiêu này vượt quá xa những khả năng quân sự của chúng tôi — cũng đủ chứng tỏ tính chất điên rồ thực sự về những cao siêu vĩ đại của đường lối chánh trị xâm lăng Quốc-Xã !.. Trên phương diện chiến lược, chiến thuật, sự thực hiện được mục tiêu tương-tự sẽ đòi hỏi việc tiêu diệt hoàn toàn Hồng-quân.,.

        «Còn về các mục tiêu kinh tế, chính tôi đã nghe thấy Hitler tuyên bố: « Nếu không thể chiếm được các mỏ dầu hỏa ở Maikop và Grozny (miền Caucase) thời tôi sẽ bó buộc phải chấm dứt chiến tranh !.. »

        « Nói tóm lại : đã hiển nhiên đó là một cuộc chiến tranh xâm lăng, Trong khi chiếm đoạt lãnh thổ Nga làm đất thực dân và khai thác những nguồn lợi phong phú, Hitler nghĩ là có thể chiến thắng ở phía Tây và sau cùng thiết lập được tối-thượng-quyền để làm bá chủ khắp cả Âu-Châu,»

        — Một câu hỏi cuối cùng: Theo ý kiến ông thời ai là những người chịu trách nhiệm lớn lao về sự khởi phát cuộc xâm lăng trọng tội này ?

        Chánh Án: Tòa xin lưu ý tương Rudenko về điểm này: câu của ông vừa hỏi nhơn chửng cũng chính là một trong những câu trong cáo-tố yếu-kiện, do các bị can đang bị xét xử. Vậy nhơn chứng không nên bày tỏ ý kiến về vấn để này.

        — Vậy Tòa có cho phép tôi đặt câu hỏi một cách khác không ?

        — Có.

        Rudenko : Trong số các bị can, ai là người đã tích cực tham gia vào căn nguyên vụ xâm lăng Nga-Sô.

        Paulus: Tôi chỉ có thể trả lời trong phạm vi do tôi đã có dịp tự tạo cho mình một dư luận về những người hiện nay đang ngồi trên ghế bị cáo. Đầu tiên tôi gọi chính tên những cố vấn quân sự của Hitler là Keitel, Trưởng bộ Tổng tư lệnh, Jodl, Trưởng-bộ Tổng Tham-mưu và Goering với cả ba chức vụ: Thống chế Quốc-Xã, Tư-lệnh Không-quân và Cao ủy trang bị võ khí.

        Chánh Án: Có vị Luật sư nào cần hỏi nhơn chứng không ?

        Luật sư Nelte (biện hộ cho Keitel) :

        — Nếu tôi không hiểu lầm thời ông đã nói là ngay từ mùa thu 1940, ông đã phỏng đoán những ý muốn của Hitler. Hay nói một cách khác: Ngay từ hồi đó, ông biết là Hitler đã quyết định tấn công Nga-Sô ư ?

        Paulus : Theo tính chất nhiệm vụ người ta giao phó cho tôi — hoàn tất một kế hoạch chiến sự chống Nga-Sô — tôi có thể giả thuyết là công việc lý thuyết này sẽ thể hiện do một công cuộc thi hành thực tiềm

        — Các sĩ quan thuộc Tổng Tham-mưu không bao giờ nói đến chuyện này ư ?

        — Có chứ!... Và tất cả mọi người đều thú nhận nỗi thắc mắc lo âu của mình.

        — Riêng về phân ông thời ông có tin chắc chắn vào tính chất trọng tội của vụ xâm lăng này không ?

        — Chúng ta hãy nói là những dấu hiệu quan sát được sẽ không loại bỏ sự kiện ngẫu nhiên nay.

        — Tuy nhiên, chính cả ông, cũng như không có một nhơn viên khác trong Tổng Tham-mưu hay vị chỉ huy trưởng nào, chớ hề ai nghĩ đến chuyện phản kháng với Hitler ư ?

        — Theo chỗ tôi biết thời không có ai cả!

        — Thế ông có bày tỏ những nỗi thắc mắc lo âu của ông với vị chỉ huy trưởng trực tiếp là tướng Haider hay tướng Von Brauchitsch không ?

        — Nếu tôi không lầm thời tôi ra đứng trước vành móng ngựa này với tư cách nhơn chừng để khai về những sự kiện trách cứ các bị can. Vì thế xin quý tòa miễn cho tôi khỏi trả lời những câu hỏi chỉ nhằm vào cá nhơn tôi.

        — Thưa Thống-chế, hình như ông quên là chính ông cũng ở trong thành phần các bị can, vì ông thuộc vào nhóm các chỉ huy trưởng là nhóm đã bị tổ cáo liên kết với các trọng tội.

        — Không phải là tôi không biết điều ấy. Chính vì lý do ấy nên tôi xin phép được miễn trả lời những câu hỏi nhắm vào cá nhơn tôi.

        — Để xin tùy quyền Tòa quyết định.

        Chánh Án : Tòa nhận định là nhơn chứng cần. phải trả lời.

        Paulus : Tôi không nhớ là có nói chuyện này với Tư-lệnh trưởng Quân-lực Đức nhưng trái lại, tôi đã thảo luận với cấp chỉ huy trực tiếp của tôi là tướng Halđer, đứng đầu bộ Tham mưu.

        Nelte : Tướng Halđer có chia xẻ quan điểm với ông không ?

        — Chắc chắn là ông ấy có chia xẻ những nỗi niềm thắc mắc lo âu của tôi.

        — Vì những lý do quân sự hay luân lý, đạo đức.

        — Về tất cả mọi lý do quân sự cũng như tinh thần.

        — Như vậy đã chứng minh là ông và tướng Haider đã hoàn toàn biết rõ tính chất cuộc tấn công Nga- Sô... và mặc dù sự hiểu biết đó, ông không hề có một cử chỉ nào phản đối ! Sau đó ông lại được bổ nhiệm Tư- lệnh Quân-đoàn VI là Quân-đoàn đã thẳng tiến đến tận Stalingrad ! Vậy ông đã nhận chức vụ đó mà không hề lúc nào nghĩ rằng mình là dụng cụ clho một cuộc xâm lăng trọng tội ?

        — Trong hiện trạng hồi bấy giờ đối với người quân nhơn, tôi cũng công nhận là dưới ảnh hưởng của sự tuyên truyền cuồng tín của chế độ Quốc-Xã, tôi —  cũng như tất cả các người khác — đều quan niệm là phải làm tròn nhiệm vụ đối với Tổ Quốc..

        — Mặc dù ông đã biết rõ các dữ-kiệm !

        — Hồi đó, tôi chưa biết rõ các dữ kiện, như mãi sau này mới được tiết lộ ra, nhất là ở Stalingrad. Vả lại, cũng mãi về sau này, tôi mới nhàn thức được tính chất trọng tội của cuộc xâm lăng : khi tôi có thì giờ suy ngẫm và xác định một vài mỗi liên hệ từ nhân đến quả... Trước kia tôi chỉ mới biết một phần sự thực và tôi chưa hề có một ánh nhìn bao quát,

        — Ông có công nhận cho những người khác —  địa vị kém hơn ông — cũng đồng hưởng quyền lợi về thiện ý, về cùng một quan niệm là chỉ đơn giản làm tròn bổn phận với Tồ-Quốc ?

        — Chắc chắn như vậy, không còn hoài nghi nữa!

        Luật sư Sauter (biện hộ cho Fuck và Schirach) :

        — Một câu hỏi khác : Khi Stalingrad bị vây hãm và tình trạng của Quân-đoàn VI trở nên mỗi lúc càng thêm tuyệt vọng, một số điện tín đã được gởi tới Đại Tổng Hành-dinh của Quốc-Trưởng. Các điện tín bảo đảm với Hitler về sự trung kiên bất diệt của những đoàn quân anh dũng và hy sinh, Ông có thể nói sao với chúng tôi về vấn đề này ?

        Paulus : Tôi chỉ biết là có một vài bức điện tín tương tự đã được gởi đi vào lúc cuộc chiến đấu gần chấm dứt. Dù sao, người ta cũng nỗ lực tìm kiếm một ý nghĩa cho tấn bi kịch ghê rợn này, với những nỗi thống khổ và cái chết của biết bao nhiêu người !... Trong các điện tín ấy chiến trận được trình bày như một công nghiệp anh hùng, một sự kiện cao siêu mà Tổ-Quốc sẽ vĩnh viễn ghi ơn, tưởng niệm... Ngày nay, tôi hối tiếc đã để cho các điện tín ấy gởi đi. Cần phải tự đặt mình vào trong môi trường ghê rợn của thảm kịch...

        — Các điện-tín ấy do chính ông gởi đi.

        — Thế là chúng ta đã không nói đến cùng một thứ điện tín. Về phần tôi thời tôi chỉ nhớ lại một bức duy nhất, bức cuối cùng.

        — Tuy nhiẽn, hình như trong số các điện tín ấy có nhiều bức có chữ ký của ông. Những điện tín thể nguyện chống giữ « cho đến người cuối cùng », một lời nói đã thực sự làm kinh hoàng dân tộc Đức !

        — Trong trường hợp này, xin ông vui lòng trình bày các bức điện tín ấy.

        — Thế còn bức điện tín cuối cùng là bức do ông chấp thuận đã cho gởi đi...?

        — Trong bức điện tín ấy tôi đã mô tả vắn tắt những nỗ lực và hy sinh của Quân-đoàn tôi và tôi bày tỏ hy vọng là sự từ chối đầu hàng của chúng ta sẽ trở nên một gương xán lạn cho tương lai.

        — Tôi tưởng là dữ kiện đó đã có đủ giá trị để bổ nhiệm ông lên chức vị Thống-chế !...

        — Tôi không biết điểm đó. Không hề có chi nói rõ việc bổ nhiệm tôi là sự trả  lờibức điện tín ấy.

        — Cũng không ai ngăn cản người ta bổ nhiệm ông làm Thống-chế và ông đã nhận chức vị đó.

        — Tôi bó buộc phải nhận chức vị của người ta cấp cho tôi.

        Giáo sư Exner (người bào chữa cho Jodi) :

        — Nhân chứng đã biết chắc chắn là những vụ chuyển quân của chúng ta về phía Đông bắt đầu ngay từ tháng hai 1941. Vậy ông có thể cho chúng tôi biết đại khái tầm quan trọng của những thực lực Nga-Sô ở dọc theo giới tuyến Đức-Nga và ở biên giới Lỗ-Ma- Ni không ?

        Paulus : Đã từ lâu, những tin tức của chúng tôi vẽ các thực lực Nga-Sô chỉ rời rạc, có từng đoạn một...

        — Trong kế hoạch chiến sự của ông, chắc ông đã phải căn cứ vào những con số minh bạch chứ ?

        — Chúng ta hãy nói là những giả-thuyết.

        — Một sự kiện khác : Ông vừa nói là ở Stalingrad, tình trạng mỗi lúc càng trở nên tuyệt vọng. Tại sao trong trường hợp ấy, ông không thử tìm cách chọc thủng vòng vây ?

        — Hồi đó, người ta đã làm cho chúng tôi tin tưởng rằng cả số mệnh của nước Đức đều lệ thuộc vào sự cầm cự lâu dài của Quân-đoàn VI.

        Luật sư Laternser (bào chữa cho bộ Tổng Tham- Mưu và bộ Tư-lệnh tối cao):

        — Ông có biết chăng là năm 1939 — theo sự nhận xét của các chuyên viên quân sự Đức — Nga-Sô đã xâm chiếm Ba-Lan với những lực lượng hùng hậu và đặc biệt quan trọng, còn quan trọng nhiều hơn là nhiệm vụ của họ đòi hỏi không ?

        — Tôi không hề nghe thấy nói thế.

        — Ông có biết chăng là đã từ lâu — ngay cả trước khi Đức thiết lập hệ thống tấn công ở phía Đông —  Nga-Sô đã tập trung đầy đủ những lực lượng rất hùng hậu ở dọc theo biên thùy... nhất là những xe thiết giáp ở chung quanh Bialystock không ?

        — Một cách mơ hồ... Tôi không biết sự chi rõ rệt.

        — Tôi tưởng là ông có tham dự hội nghị quân sự ngày 3-2-1941 ở biệt điện Tổ Phượng-Hoàng của Hitler phải không ?... Vậy xin ông nhớ kỹ lại xem hồi đó cấp chỉ huy trực tiếp của ông là tướng Halder đã ước định là sự tập trung của Nga-Sô lên tới 100 sư đoàn bộ-binh, 25 sư đoàn kỵ binh và 30 sư đoàn cơ giới phải không ?

        — Tôi không nhớ rõ.

        — Này !... Một hội nghị tương tự chắc chắn không phải là một cuộc nhóm họp thường lệ. Đáng lẽ phải in sâu vào trí nhớ của ông : mặc dù ông có thể lãng quên những con số chính xác chăng nữa, nhưng chắc chắn là ông cũng có cảm tưởng rằng về phía Nga-Sô, đấy là những sự tập trung đặc biệt chứ ?

        — Tôi chỉ có thể nói là tôi không hề nhớ lại đã có một cảm giác tương tự.

        Nikỉtchenko (thẩm phán Nga-Sô) :

        — Ông có biết chi về những chỉ thị của chánh phủ Đức, hoặc là của bộ Tư lệnh tối cao liên hệ đến thái độ của quân đội cư xử với các thường dân Nga-Sô ?

        — Tôi nhớ lại một chỉ thị theo đó chúng tôi không cần phải có những tôn trọng thái quá đối với thường dân Nga-Sô.

        — Ông hiểu thế nào về « những tôn trọng thái quá » ?

        — Là tất cả những biện pháp của chúng tôi phải duy nhất chú trọng đến các nhu cầu quân sự.

        — Dưới quyền ông có những sư đoàn Phòng-Vệ (S.S.) không ? Sở Mật-Vụ có phái các chi đội đến quân đoàn của ông không ?

        — Không !.. Cả trước và ngay trong khi giao chiến ở Stalingrad.

        Vị Chánh-án cho phép nhơn chứng Paưlus ra về. Sự rút lui của Paulus có vẻ tượng trưng. Đó không phải chỉ là sự kết thúc lời khai của y nhưng đó cũng là sự truy niệm cuối cùng cuộc thảm bại ở Stalingrad đã chấm dứt giai đoạn thắng thế oanh liệt của chiến dịch Barberousse. Kể từ ngày hôm ấy, đối với dân tộc Đức —  và các nhà lãnh đạo của họ — đó là cuộc chạy đua tới hang sâu, vực thẳm !..

        Hiện bây giờ thời đã quá xa xăm cái thời kỳ mê sảng, điên cuồng mà Rosenberg phát minh ra cương- yếu về Đế-quốc thế giới của nước Đại Đức ... mà Goering quở trách các nhà chế tạo phi cơ là hãy còn chưa sản xuất ra một oanh tạc cơ có thể mang được 5 tấn bom sang tận Nữu-Ước « để chứng tỏ cho bọn Yankees biết là chúng ta rất có thể bắt họ nín thinh luôn !»... mà Hitler, say sưa vì những men chiến thắng đầu tiên ở Nga, đã cho nghiên cứu một cuộc tấn công trực tiếp đối với Hoa-Kỳ !.. Stalingrad, El Alamein, cuộc đổ bộ Anh-Mỹ ở Bắc Phi....đó là bao nhiêu giai đoạn tiến tới sự sụp đổ cơn ác mộng của Hitler ! Và cũng tiến tới vụ án ở Nuremberg...

        Nhưng Tòa-án Quốc-tế Nuremberg không hề có ý muốn đào sâu lịch sử quân sự và để dành công việc này cho các nhà sử-học. Sau khi đã khai thác hai yếu tố buộc tội là sự âm mưu để chiếm quyền hành và sự khởi phát một loạt những cuộc xâm lăng, tòa sẽ chuyên chú về hai chương trọng tội chiến tranh và trọng tội đối với nhân loại, nghĩa là tòa sẽ đề cập đến việc cứu xét toàn thể những sự kiện nhắc nhở lại một cách mãnh liệt sự tàn bạo, dã man không tiền khoáng hậu của những cuộc xâm lăng vô nhơn đạo !..

        Trong số nhiều tài liệu do Công-tố viện Nga trình bày trước Tòa-án Quốc-tế Nuremberg có những tập Hồi- ký của Rauschning, cựu Chủ-tịch Thượng-viện (quốc- xã) ở Dantzig, vào thời kỳ thành phố này hãy còn là một Quốc-gia tự do... Trong tác phẩm này — xuất bản dưới nhan đề «Cuộc đàm thoại với Hitler» — người ta thấy chính miệng vị lãnh tụ áo nâu tuyên bố như sau: — «Chúng ta cần phải kiến tạo nên một kỹ thuật tài giảm nhân khẩu. Do danh từ này, ý tôi muốn nói đến sự tiêu diệt hoàn toàn các nhóm — tôi nói các nhóm về nhân chủng — và tôi quyết định hoàn toàn tất cuộc tiêu diệt này vì đó là một trong số các nhiệm vụ của tôi. Tạo hóa tàn ác lắm! Vậy chúng ta cũng có quyền tàn ác !.. Nếu tôi đã có quyền ném bông hoa tinh túy của dân tộc Đức vào hỏa ngục chiến tranh, không hề ngừng sự hy sinh một dòng máu vô cùng quý báu, thời hiển nhiên là tôi cũng có quyền tiêu diệt hàng triệu người thuộc về một nòi giống hạ đẳng và sinh sản như loài chấy rận !..»

        Ngày nay người ta vô cùng bối rối trước sự đê tiện, cẩu trệ của lời tuyên bố trên và sự dã man, tàn bạo của những người đã hoan hô nồng nhiệtLãnh tụ Hitler — người mắc chứng hay bịa chuyện hoang đường với những tác phong thần-linh giả tạo của Wagner — đột ngột xuất hiện dưới nét mặt nhăn nhó của một tên bài Thiên-Chúa giáo tân thời !.. Chương trình quốc xã — nhất là chương trình lại không dám thú nhận — lệ thuộc vào một tên bạo tàn ghê gớm nhất, nhưng không bao giờ y lại có thể thực hiện được trên một quy mô tương tự nếu không có sự hỗ trợ đắc lực của một vài người có năng khiếu hóa trang y, bao trùm y trong một thứ màng lưới triết lý và không tưởng... Joseph Goebbels — tay cầm chịch của bọn chúng —  chắc chắn là đã biết né tránh pháp luật: ngay khi quyền lực y sụp đổ thời y « không diễn xuất nữa ! »... Việc tự ái của y chỉ là một cử chỉ điên khùng cuối cùng, chắc chắn đó không phải là một hành động can đảm. Tuy nhiên người ta lại thấy trên ghế bị cáo ở Nuremberg bốn tuyên - truyền - gia chánh yếu của chế độ là Rosenberg, Stretcher, Schirach và Fritzsche. Đó là những con người can tội trọng, không những đã góp phần vào sự đăng quang của chế độ nhưng lại còn —  và nhất là đã có ý hệ thống hóa — làm hư hỏng và đầu độc tinh thần cả một thế hệ thanh niên, chủ tâm lừa dối cả một dân tộc !..

        Trong cặp tư này, người duy nhất có thể « nặng kỷ» là Alfred Rosenberg, đại lý-thuyết gia của Đảng, tác giả cuốn « Thần-thoại của Thế-kỷ XX», thâu lượm được kết quả vô cùng tốt đẹp (ít nhất là ở Đức !)... Đó chính là mẫu người trí thức giả hiệu, say mê đọc những sách hiểm hóc, khó khăn mà y không tài nào hiểu nồi, thiên vị một cách mãnh liệt, tự cao tự đại, tin tưởng mù quáng và rùm beng, thủ đoạn và vụ lợi. Tóm lại, đấy là một trong số những người mà sự hiện diện duy nhất ở trong Chánh-phủ đủ để xét đoán cả một chế độ!... Trong sự nóng lòng sốt ruột muốn đem áp dụng ngay lý thuyết của mình nên y đã chấp nhận — hay thỉnh cầu — các chức vụ :

        — Giám đốc một cơ sở có nhiệm vụ tái kiểm nhận sự hoạt-động của « Đạo quân thứ năm » trong hầu hết các nước Âu-Châu ;

        — Chỉ-huy trưởng một toán Biệt-động quân để cướp phá các viện Bảo tàng và những sưu-tập của tư nhơn trong các nước bị chiếm đóng ;

        — Cao ủy các lãnh thồ bị chinh phục ở miền Đông.

        Chính y đã trồ hết tài nghệ trong chức vụ cuối cùng này: sự dã man, tàn bạo, điên rồ, khát máu của y đã tha hồ tung hoành như múa gậy vườn hoang.

        Rosenberg có hai kẻ tử thù đáng ghét nhất là những người Do Thái và hội thánh Công-giáo. Trong các chỉ thị gởi cho Viện nghiên cứu vấn đề Do Thái y nhấn mạnh :

        « Đối với Đức Quốc-Xã, vấn đề Do Thái chỉ được giải quyết khi nào người Do Thái cuối cùng đã rời khỏi lãnh thổ chúng ta. Vậy mà Đức quốc — hy sinh một cách rộng rãi máu các quân nhơn của mình — đã canh chừng cho toàn thể Âu-Châu được giải phóng khỏi những ký sinh trùng đó, nên tôi nghĩ là chúng ta có thể phổ biến rộng rãi nguyên tắc này và nhân danh tất cả những người Âu-Châu để tuyên bố : Đòi với Âu-Châu, vấn đề Do Thái sẽ chỉ được giải quyết khi nào người Do Thái cuối cùng đã rời khỏi lục địa.»

        Thiệt là những danh từ rất hoa mỹ và lịch sự !... Vẻ lịch sự này không hề có trong các thói quen của bị can Julius Streicher : « Thủ-lãnh» miền Francovie và người bài Do Thái số một !... Trong tuần báo của y: « Con người xung-kích » (Der Sturmer), ấn hành tới mức kỷ lục 600.000 số, y chớ hè lui bước trước một sự ô nhục nào !... Hồi tháng 5 năm 1939 — trước cuộc chiến tranh khá lâu — y đã viết :

        « Cần phải tung ra một cuộc chinh phạt đối với những người Do Thái ở Nga. Cần phải dành riêng cho chúng kết quả thông thường dành sẵn cho các tên sát nhơn, các tên phạm trọng tội nặng nhất. Người ta phải xét xử chúng, hành quyết chúng, tiêu diệt chúng và trừ tuyệt căn ung nhọt này đến tận gốc rễ !...»

        Còn về việc tìm hiểu tại sao viên cựu giáo học ấy — sau thành quận-trưởng và tướng danh dự các đạo quân xung kích — lại trở thành một tên bài Do Thái hung hãn, cuồng bạo như vậy, có lẽ đó là một vấn đề thuộc về thần kinh bệnh học... Trái lại cũng khá dễ hiểu tại sao, trước tòa án quốc tế Nuremberg, y khai là không hề biết chút gì về biện pháp tiêu diệt Do Thái ? Vì Streicher sợ chết !... Cái chết của 6 triệu người Do Thái đã làm cho y rất thản nhiên — xin lỗi, y không biết sự đó ! — nhưng lại cố gắng bám víu lấy mạng sống của y một cách tuyệt vọng.,.

        Đến nỗi y chối cãi hết, chối cãi toàn diện. Không !.. Y không hề biết chi đến những điều kiện sinh sống —  và chết — ở trong xóm Do Thái tại thủ đô Varsovie (Ba-Lan). Y vẫn cố ý chối cãi mãi cho tới khi Griffith-Jones, đại diện Công-tố Mỹ tỏ bày cho y rõ trắng đen là tuần báo của y đã đăng tải một bài phóng sự về xóm Do Thái, một bài báo hoàn toàn bỉ ổi, nói nhiều về tư cách, hạnh kiểm các ký giả Quốc-Xã và chế độ:

        « Chúng tôi đã biệt phái một trong số những cộng sự viên kỳ cựu của chúng tôi đến các xóm Do Thái ở miền Đông, Đó là một người đã biết quá rõ những người Do Thái mà không hề điều chi trong lãnh vực này có thể làm ngạc nhiên được. Và sau khi viếng thăm xóm Do Thái ở Varsovie, y đã viết :

        « Các điều tôi vừa trông thấy đã nhất quyết dẫn chứng cho tôi biết chắc chắn rằng những tên Do Thái không còn phải là con người nữa !... Đó không có chi hơn là cặn bã của nhơn loại, những sinh vật bị quỷ Satan và Tội ác ám ảnh, một nòi giống không có quyền hiện hữu dưới ánh sáng mặt trời !... »

        Và Công-tố viện Griffith-Jones lại hăng say nói tiếp: —Mặc dù ông cho là không biết rõ những con số nhưng chắc chắn ông cũng đã biết là kể từ lúc khởi đầu cuộc chiến tranh, người ta đã ám sát hàng triệu người Do Thái ư ? Người ta đã xuất trình trước Tòa án này — có sự hiện diện của ông — các bằng chứng không thể nào chối cãi được mà bó buộc ông phải công nhận...

        Streicher: Về phần tôi thời tôi chỉ biết được một chứng cớ : bản chúc thư của lãnh-tụ Hitler. Trong bản này, y tuyên bố là những cuộc tiêu diệt khổng lồ đều thực hiện do mệnh lệnh của y. Vậy tôi tin tưởng điều đó — kể từ ngay mà tõi biết có bản chúc thư.

        — Ông có tưởng tượng là người ta có thể tiêu diệt 6 triệu người Do Thái trong năm — chúng ta hãy tạm nói — năm 1941 không ?... Ông có tương tượng là một chế độ khác — bất cứ dưới hình thức nào —  lại có thể cho phép một cuộc tàn sát tập thể như vậy không ?...

        Streicher cho rằng yên lặng là tốt hơn hết. Y không muốn công nhận rằng sự tuyên truyền căm thù và sát hại của y — đã theo đuổi từ nhiều năm nay — dĩ nhiên là góp phần vào kết quá ghê rợn này ! Tuy nhiên, có thời kỳ y tự khoe khoang là đã trưng dụng đến người Đức cuối cùng trong cuộc đau tranh diệt trừ « giòi bọ Do Thái!...»

        Cái mồi ngon lành được chỉ định trong cuộc tuyên truyền này là thanh niên Đức. Và « Lãnh-tụ » của đám thanh mên này — hết thảy mọi chức sắc Quốc-Xã đều là lãnh-tụ trong phạm vi nào đó ! — con người tươi cười và khả kính Baldur Von Schirach, hồi năm 1938, cho là rất cần thiết nên gởi cho tờ lá cải nhớp nhủa của Streicher bài sau đây mà tòa soạn vội vàng đăng tải: Chính là thành tích có giá trị lịch sử mà tạp chí, của ông đã soi sáng cho các tầng lớp nhân dân sâu rộng nhất về hiểm họa trên thế giới vì các người Do Thái gây ra. Tạp chí của ông đã có lý khi sử dụng —  cho công cuộc lành-mạnh-hóa xã hội này — một luận điệu không quen dùng trong các khách thích văn chương. Bọn Do Thái quốc tế không bao giờ nghỉ đến sự dè dặt đối với dân tộc Đức. Vậy chúng ta cũng không có lý do gì để dè dặt đối với bọn chúng! Điều mà chúng ta cố ý quên sót làm ngày nay thời thanh niên của chúng ta sẽ phải trả giá đắt đỏ ngày mai!...»

        Tuy nhiên, khi phạt Schirach 20 năm cấm cố, Tòa-án không căn cứ vào công cuộc tuyên truyền ghê tởm này nhiều hơn là những tội ác đã phạm dưới triều đại y làm Quận-trưởng thành Viên (Áo). Nhất là về tội trạng y đã cho lưu đày 60.000 Do Thái gốc Áo. Đúng sự thực, công cuộc hành động của Schirach đã có những hậu quả bao la hơn nhiều. Chính y đã thành lập nên phong trào đoàn-ngũ-hóa thanh-niên vô cùng quái đản, nuôi căm thù và bạo động, bị u mê, ám chưỏng vì những bài ca kích thích sự tàn bạo và khát máu...

        Sau những bài ca hát là tội ác. Thomas Dodd, đại diện Công-tố Mỹ, nêu ra một giai đoạn điển hình, đầy ý nghĩa :

        Đó là một đoạn ghi chú khám phá thấy trên cuốn sổ Nhật-ký của viên Bộ-trưởng Tư-pháp, liên hệ tới vụ xử án Linh-mục Paul Wasmer. Trong một bài giảng thuyết, Linh-mục này đã trỗi dậy để phản kháng một bài ca Thanh-niên Quốc-Xã bắt đầu bằng câu :

        «Hãy loại trừ cho chứng ta Giáo hoàng và các giáo sĩ Do Thái ».

        Sự phản kháng này đã đem lại cho Linh-mục tội trạng nhục mạ nhơn viên Chánh phủ. Vậy ở dưới chế độ Quốc-Xã, chỉ việc công kích những chiến dịch gây căm thù trong đám Thanh-niên cũng đủ bị truy tố theo Hình-luật ! Tuy nhiên, Schirach vẫn khai là không bao giờ y xía vô các việc nội bộ của Hội thánh Công giáo hay Tin-lành.

        Trái lại, Schirach công nhận là y cố đào tạo nhóm Thanh-niên này trong cuộc huấn luyện bán quân sự. Trong, lãnh vực này, những con số đã nói lên một cách hùng hồn. Năm 1938, trong hàng ngũ Thanh- niên Quốc-Xã, người ta đếm được 45.000 đoàn viên trong Hải quân, 60.000 trong Cơ giới hóa. 55.000 trong đơn vị huấn luyện thuyền buồm và 74.000 trong Không-quân!... Những con số này trích trong một bài báo « Quan sát viên của nòi giống Nhật-nhĩ- man» (Voelkischer Beobachter), cơ quan chánh thức của đảng Quốc-Xã. Ở đoạn cuối cùng, người ta đọc thấy đoạn tiết lộ sau đây :

        « Ngày nay có 7.000 chuyên viên xạ-thuật huấn luyện võ khí cá nhơn cho 1.200.000 đoàn viên Thanh niên Quốc Xã »

        Ở Nuremberg, Schirach sẽ là thành phần hiếm hoi trong số các bị can dũng cảm đã nhận mình có tội. Y cung khai rất thành thực và đôi khi có vẻ lịch sự nữa :

        —  «Tôi đã xây dựng cả một thế hệ Thanh-niên trong sự tin cậy vào Hitler và sự triệt để trung kiên đối với Lãnh-tụ... Tôi tưởng là phục vụ đắc lực một Lãnh-tụ sẽ dẫn dắt dân tộc và Thanh-niên Đức đến sự oai hùng, tự do và hạnh phúc. Hàng triệu Thanh- niên cũng đã tin tưởng như tôi. Họ đã trông thấy trong chế độ Quốc-Xã một lý tưởng rất xứng đáng với sự yêu mến thiết tha. Vì lý tưởng đó mà rất nhiều người trong bọn đã oanh liệt hy sinh ! Đấy là sự nhầm lẫn, tội lỗi và trách nhiệm ghê gớm của tôi: tôi đã xây dựng đoàn Thanh-niên này trong sự tôn thờ một người chắc chắn là một tên sát nhơn vĩ đại nhất trong Lịch-sử !..»

        Rủi thay ! Schirach chỉ nhặn thức được điều này sau khi chế độ Quốc-Xã bị sụp đổ tan tành...

        Sự kiện ngộ nghĩnh nhất là Hans Fritssche —  người cuối cùng trong cặp tư bất hủ, tuyên truyền gia vĩ đại của chế độ, bình luận gia chánh thức của đài Phát-thanh — chỉ gia nhập Đảng sau khi Hitler đã nắm chánh quyền. Những cuộc nói chuyện của Fritzsche — phần nhiều là những bài diễn văn chánh trị thực sự ! — chẳng bao lâu đã rất được lòng dân chúng... Hơn thế nữa, y lại nắm trọn trong tay toàn thể báo chí Đức : độ 2 300 nhật báo và tạp chí ! Là cánh tay phải của Goebbels, lẽ dĩ nhiên là sau vụ tự tử của cấp chỉ huy, y phải ngồi ở vị trí mà Tòa-án Quốc-tế Nuremberg dành cho tên này ở trên ghế bị cáo.

        Fritzsche gặp được nhiêu may mắn : y sẽ được tha bổng !... Trong các khoản lý do, chắc chắn là Tòa-án khiển trách y đã loan truyền các tin tức giả tạo hay xuyên tạc sự thực... nhưng cũng nhận xét là không thể nào chứng minh được rằng y đã cố ý làm việc đó một cách đây ý thức...

        Trong cuộc hỏi cung, Fritzsche đã gây nên một xúc động nhỏ : là tù binh của Nga bị giam ở Mạc- Tư-Khoa y đã ký nhiều biên bản, cấu tạo nên một cách thực tiễn những lời thú tội... Và ở Nuremberg, y sẽ trở lại vói cùng những lời thú tội ấy. Và y giải thích những lý do chánh đáng của sự biến đổi hoàn toàn này :

        — Tôi đã ký những tài liệu ấy sau nhiều tháng bị giam cầm rất gay cắn, trong sự cô lập hoàn toàn. Tôi đã ký sau một cuộc đàm thoại — do sự tình cờ thiên định — với một tù binh khác. Người này nói cho tôi biết là cứ mỗi tháng một lần, tòa án sẽ căn cứ vào các biên bán hỏi cung để tuyên án : Như vậy là khỏi cần nghe trực tiếp lời khai của bị can. Tôi tưởng là khi ký các điều người ta bảo tôi ký thời tôi sẽ được xét xử ngay, nghĩa là chấm dứt cuộc giam giữ này rất có thể kéo dài vô tận !... Nói lên điều này, tôi cần nhấn mạnh là tôi không hề bị ngược đãi và tôi lại còn được đối xử một cách nhân đạo, nhưng chế độ lao tù lại vô cùng nghiêm ngặt !

        Rudenko, đại diện Công-tô Sô-viết :

        — Ông có tin tưởng một cách đứng đắn là người ta sẽ để ông ở trong một nhà nghỉ mát không ?... Hình như là sự hoạt động của ông trong lúc sinh thời Hitler — đương nhiên là phải đưa ông đẽn nhà pha ! Và nhà pha không phải là một đại lữ quán. Để xác định ra vai trò của ông trong thời chiến tranh, xin phép Tòa cho tôi đọc lời khai của một đồng bào ông là cựu Thống-chễ Schoerner. Đây là nguyên-văn lời khai ấy :

        « Tôi biết rõ là Fritzsche rất được lòng người ưa chuộng lớn lao, giữa các tay lãnh đạo Quốc Xã cũng như trong quảng đại quần chúng. Là nhà bình luận trên đài Phát-thanh, y trình bày mỗi tuần một lần về tình hình quân sự và chánh trị. Các lời thuyết minh ấy có in dấu vết một sự trung kiên triệt để, một sự trung thành cuồng tín đối với vị Lãnh-tụ và đảng Quốc-Xã — luôn luôn được tôi coi như là những chỉ thị chánh thức.

        Chánh án : Lời khai ấy được ghi ở đâu, vào lúc nào ?

        — Ở Mạc-Tư-Khoa.

        — Tác giả lời khai ấy được tự do hay bị giam cầm ?

        — Thời đó y là tù binh chiến tranh.

        — Y có ký bản khai ấy không ?

        — Dĩ nhiên là có !

        Hiển nhiên là các chứng cớ do Công-tố viện Nga- Sô trình bày hình như hơi có vẻ khả nghi !... Tuy nhiên Rudenko cũng đạt được — ít nhất là một lần ! — làm cho Fritzsche bị khó khăn, bối rối.

        Rudenko: Ngày 2-5-1940, sau khi Đửc đồ bộ ở Na- Uy, ông đã giải thích trên đài phát thanh những lý do về hành động ấy. Và ông kết luận... Đây bản sao bài diễn văn của ông :

        « Quân đội Đức đã phải làm tròn nhiệm vụ vì Anh sắp sửa vi phạm nền trung lập Na-Uy. Vậy sự bó buộc nầy không thể hiện bằng một hành động chiến tranh nhưng bằng sự duy trì hòa bình. Không một người nào bị thương, không một căn nhà nào bị phá hủy, đời sống hàng ngày vẫn tiếp tục điều hòa như trước. »

        — Đó là một sự nói dối trơ trẽn, vô sỉ, ông có chấp nhặn như thé chứ ?

        — Không !... Đúng ra, vừa ở Na Uy về, chính mắt tôi đã trông thấy chiến dịch diễn tiến ra sao. Tuy nhiên, tôi muốn bổ túc bản văn của tôi bằng cách đọc lên câu sau đây :

        « Dù ở nơi nào mà quân đội Na-Uy—theo chỉ thị của cựu Chánh phủ — muốn kháng cự chăng nữa thời dân sự cũng không hề bị động chạm tới, vì những người Na-Uy đấu tranh ở ngoài các thành phố và làng mạc... »

        — Hãy cứ tạm cho là như thế đi !... Bây giờ tôi lại xin trình Tòa một tài liệu khác : tờ báo cáo chánh thức của Chánh-phủ Na-Uy. Bị can Fritzsche ! Xin hãy nghe đây và ông sẽ thấy bài diễn văn của ông mô tả sự thực đến mức độ nào :

        « Do vụ xâm lăng của Đức ngày 9-4-1940, Na-Uy bị lôi cuốn vảo một cuộc xung đột võ trang, lần đầu tiên từ 126 năm nay. Chiến tranh tàn khốc lan tràn khắp cả lãnh thổ quốc gia trong hai tháng liền và gây ra nhiều tồn thất trị giá tới 250 triệu đồng (couíonne). Hơn 400 000 nhà cửa bị thiệt hại hay phá hủy và gần một ngàn dân sự bị giết.

        — Này bị can Fritzsche ! Bây giờ ông có chịu công nhận là bài diễn văn ngày 2-5-1940 của ông chỉ toàn là những chuyện láo khoét, giả dối không ?

        Fritzsche nói vòng vo tam quốc nhưng không công nhận sự chi cả. Vả lại Tòa-án cũng không nhấn mạnh thêm : trong thời chiến, sự tuyên truyền của nhà nước bó buộc phải vượt qua những tiêu chuẩn cổ truyền của sự lương thiện thuộc về báo chí. Người ta thấy cả những ví dụ điển hình ở những người Anh-Mỹ.

        Tuy nhiên các hạt giống do bọn tuyên truyền Quốc- Xã gieo rắc đã được mùa và có nhiều hoa mầu quái đản. Lý tưởng quan niệm của họ đòi hỏi không những sự tận diệt các người Do Thái nhưng cũng tấn công luôn cả Thiên-Chúa giáo ! Vả lại hai mục tiêu này cũng lẫn lộn với nhau : muốn tàn sát hàng triệu người vô tội, cần phải bắt đầu chối bỏ những nguyên tắc về Thiên-Chúa giáo.

        Rosenberg đã viết trong cuốn Thần-thoại của thế kỷ XX :

        « Điểm đặc sắc nhất trong cuộc thế giới cách mạng của thời đại chúng ta là sự thức tỉnh về ý thức chủng tộc. Một thứ Phúc-Âm mới mẻ : thần thoại về máu. Sự chắc chắn về bảo vệ — đồng thời cùng với sự thuần chủng, tình khiết của máu — thực thể tinh túy, thiêng liêng của con người. Ngày nay chúng ta tin tưởng ... chúng ta tin tưởng vì chúng ta đã biết là dòng máu Nhật-nhĩ man ở phương Bắc đã biểu dương sự Nhiệm- mầu ấy, đã thay thế và chiến thắng những phép Bí-tích ngày xưa. »

        Lời nói hồ đồ, ghê rợn xiết bao ! Có lẽ triết gia Goethe sống lại cũng phải trở về mồ !... Hơn thế nửa, trong các nhà lãnh đạo Quốc-Xã, Rosenberg là người nói tiếng Đức thành thạo nhất ! Các người khác — nhất là Hitler — đôi khi còn phạm lỗi văn phạm. Nhưng bầu không khí ở Đức Quốc-Xã vô cùng thuận tiện nên những xác định lộn xộn, kỳ cục này lại sanh hoa nở trái xum xuê .. Kết quả tốt đẹp mà Rosenberg có thể thưởng thức ngay — khi được bổ nhiệm chức Cao ủy các lãnh thổ chiếm đóng ở miền Đông — là y sẽ nhận được những tờ báo cáo điển hình, ví dự như :

        « Trước sự hiện diện của một Vệ-binh SS , một nha sĩ Do Thái phải tháo gỡ — hay nhổ hẳn ra —  những vẩy hàn, vỏ bọc răng hay răng giả bằng vàng của hàng nhiều trăm người Do Thái gốc Đức và gốc Nga, trước khi chúng bị hành quyết.,. Rồi hết thảy mọi người: đàn ông, đàn bà, con nít bị giam vào các vựa lúa và châm lửa đốt... Nhiều người khốn nạn bị thiêu sống ở nơi khác, các nông dân và gia đình họ bị bắn vì người ta nghi ngờ là họ thuộc thành phần một toán dẫn quân. Trong thế giới Quốc-Xã, không hề còn chỗ nào cho những sự thận trọng về nhơn đạo nữa !.. Bormann, trong một chỉ thị mật gởi cho các Thống-đốc đã nhấn mạnh về điểm. này :

        « Chế độ Quốc-Xã và Thiên-Chúa giáo tuyệt đối xung khắc, không thể nào hòa giải được. Quan niệm của chúng ta về thế giới rất cao siêu hơn quan niệm của Thiên-Chúa giáo ! »

        Và Rosenberg đã viết một một cách bình thản :

        « Lý tưởng của chúng ta không tài nào chấp nhận sự hiện hữu của một học thuyết khác dù là tình yêu thương của Thiên Chúa giáo, tình nhân đạo của Hội Tam-điểm hay triết-lý của La Mã cổ xưa !.„»

        Với những tư tưởng tương tư, sự đấu tranh với Hội thánh Công giáo trở nên khó tránh khỏi. Không những là chỉ theo như lời Bormann: « sự nhu cầu thiết yếu cấu tạo nên một tôn giáo Quốc-Xã để sẽ dần dần thay thế học thuyết Công-giáo «... nhưng nhất là trong sự tổ chức cuộc đấu tranh bài tôn giáo, cuối cùng người ta sẽ sử dụng trong cuộc đấu tránh ấy tất cả những phương tiện của Quốc-gia và của Đảng.

        Tưởng cần nên nói là trước hết Hội-thánh Công- giáo cũng tìm đường gián tiếp để đạt tới kết quả tốt đẹp. Hội thánh sẽ ký kết một hiệp-ước thân thiện với Hitler vì ở điện Vatican, người ta hãy còn tin tưởng vào sự ích lợi của những Hiệp ước để ngăn chặn dòng thác lũ .. Các Giám-mục và Linh-mục chịu khuất phục trước nhà độc tài áo nâu và lại tán thành, ca ngợi y nữa vởi niềm hy vọng làm lắng dịu bầu không khí để cho y vui lòng. Cả hai Hội-thánh Công giáo và Tin- lành đềư chấp thuận hết thảy mọi thỏa hiệp, mọi nhượng bộ... vừa tìm cách tồn tại vừa tôn trọng lề luận mới... Nhưng thái độ này cũng nhấn mạnh hơn nữa phẩm giá, lòng can đảm và sự cương quyết của hàng Giáo phẩm cao cấp và các Cha sở khiêm nhường khác ở những làng mạc xa xăm... Vậy cần phái có sự can đảm tuyệt vời : chi cần một câu nói hớ hênh, dạt dột ở trên tòa giảng là đủ đi đến... trại tập trung ! Sở Mật- vụ nghiêm trị hết thảy mọi người: Công-giáo, Tin lành và cả những người thuộc Giáo phái Chúa tái sanh.

        Để củng cố cuộc đấu tranh này, bọn Quốc-Xã sẵn sàng áp dụng phương tiện cũ rích là âm mưu tổ chức một cuộc tự động biểu tình hay «ngẫu phát»  Nuremberg, công tố viên Storey trưng ra về vấn đề này nhiều chứng cớ rất nặng nề... Ví dụ như một báo cáo của sở mật vụ về những biến cố xảy ra ở Rottenburg, một giáo khu nhỏ bé và hẻo lánh miền Bavière :

        «Ngày 23-7-1938, Đảng đã tổ chức hồi 9 giờ đêm một cuộc biểu tình thứ ba phản đối Giám-mục Sproll. Từ các vùng lân cận, người ta đã tải đến đây từ 2.500 đến 3.000 người trên xe ca. Lại một lần nữa, dân chúng ở Rottenburg — thay vì gia nhập cuộc biểu tình — lại tỏ một thái độ cừu địch hiển nhiên với những người tham dự. Rủi thay, những người có trách nhiệm tổ chức lại đánh rơi mau lẹ sự kiểm soát các thành phần của họ. Đám đông ùa vào tòa Giám-mục, phá cổng và cửa trong rồi lan tràn khắp mọi nơi. Độ 200 người vào phòng riêng của Giám mục, ném các hồ sơ qua cửa sổ và châm lửa đốt một cái giường».

        Những quang cảnh tương tự tái diễn gần như trong khắp các giáo khu ở Đức. Và cũng đều đặn, các tờ trình cảnh sát nói rõ thái độ minh bạch của dân chúng là không hề tán thành những lạm dụng quá trớn ấy. Vậy sự tự động, «ngẫu phát» của những người biểu tình thiệt là xinh đẹp quá chừng !..

        Điều này có ăn nhằm chi! Nếu Hội-thánh không muốn nhượng bộ thời sẽ bị nghiền nát ngay tức khắc dù các tín đồ có muốn hay không, cũng thế thôi! Trong các lao xá và trại tập trung, các Linh-mục và cả những người thế tục cả gan dám xác nhận rõ ràng sự lưu luyến của họ đối với tôn giáo, không ngớt ùn ùn kéo đến mỗi ngày thêm đông đảo cho mãi tới khi chiến tranh chấm dứt. Nếu sở Mật-vụ nghiêm trị, hành hạ nhất là hàng Giáo phẩm Ba-lan thời chính các nước khác cũng đã cung cấp một số lớn các giáo sĩ bất trị, khó lòng chế ngự nổi !.. Kể từ năm 1942, sau khi đã có thỏa hiệp với Tòa-thánh Vatican, trại tập trung Dachau trở thành nơi duy nhất giam giữ hàng giáo phẩm và người ta đếm thấy hàng ngàn tu sĩ đủ các thứ giáo phái. Rất nhiều người Đức — nhất là từ các giáo khu miền Bavière — đến đây, nhưng cũng có những người Hòa-Lan, Bỉ, Ý, Tiệp-khắc, Lục-xâm-bảo và Pháp —  trong số có Giám-mục Théas ở thành Tarbes. Người ta kể chuyện lại có một Linh-mục bị các Vệ-binh SS ở trại đội cho một vòng dây kẽm gai thay vì mão gai !.. Chắc có lẽ đây là một sự đùa giỡn tuyệt hảo ở trong trí óc những con người được huấn luyện đế cư xử theo lối man di, mọi rợ !..

        Hồi tháng chín 1941, cuộc hội họp những cấp chỉ huy ở các địa phương về việc đấu tranh với Hội-thánh Công giáo đẫ nhấn mạnh rõ ràng « một mục tiêu cấp thời » và « một mục tiêu dài hạn ». Mục tiêu thứ nhất: ngăn cản bằng đủ mọi phương thức cho Hội-thánh khỏi chiếm lại trạng huống, địa vị đã mất mát. Mục tiêu thứ hai: tập hợp một số tối đa các tài liệu và vật dụng để có thể chứng minh — khi thời cơ thuận tiện — những hành động chống đối Quốc Gia của Hội-thánh trong thời kỳ mà dân tộc Đức tranh đấu cho sự sống còn của mình.

        Thiệt không có chi là khó khăn để bày tỏ cho được rõ ràng, minh bạch hơn !

           
        Cuộc đấu tranh chống đối Hội-thánh, trước tiên đã do Đảng, sở An ninh và Cảnh-sát điều khiền, nay lại duy nhất trao phó cho sở Mật-vụ. Như thế có nghĩa là tất cả những giáo sĩ bị bắt đều có một chỗ ở duy nhất và một số phận duy nhất: trại tập trung — và đối với nhiều người là cái chết!..

        Ở Nuremberg, người ta nêu ra chứng cứ của mục sư Brunotheek đã có sức chịu đựng và sự may mắn để sống sót ở địa ngục trần gian Dachau:

        «Trong hai cái trại — đã trù liệu để chứa mỗi trại 200 người — được nhồi nhét độ 3.000 giáo sĩ Công-giáo và Tin-lành, bị bằt ở khắp mọi nước Âu-châu. Họ sống ở đây trong những điều kiện vô nhơn đạo và ghê rợn. Một số lớn chết vì đói khát hay bị đánh đập. Chính mắt tôi đã trông thấy một Linh mục già Ba-Lan chết ra sao : vì tội duy nhất là không biết nói tiếng Đức !.. Tên trưởng toán — một cựu sĩ quan Vệ-binh nâu cùng bị giam không rõ về tội gì — hỏi Linh mục một câu và lẽ dĩ nhiên là không biết tiếng Đức nên Linh-mục không trả lời được... Thế là tên súc sinh cầm một mảnh ván phang mạnh vào đầu Linh-mục : sọ vỡ, máu chan hòa, Linh-mục chết trong đêm... »

        Tuy nhiên — dù số mệnh ghê rợn đang chờ đợi họ ở đàng sau hàng rào kẽm gai có luồng điện cao thế chạy qua — có rất nhiều người khác vô cùng can đảm trỗi dậy, thay thế cho những người đã khuất, công khai phản đối những sự ngược đãi, không những đối với Hội-thánh, mà còn đối cả với những người Do Thái và các người vô tội nữa. Linh-mục ở nhà thờ Ste Edwige, kinh thành Bá-Linh, sau mỗi thánh lễ không ngăn ngại để kết thúc bằng câu: « Và bây giờ chúng ta hãy cầu nguyện cho những người Do-Thái !». Thế là ông bị bắt giam và chết trước khi giải tới trại tập trung Dachau ...

        Đó chỉ là một ví dụ điển hình trong muôn một. Rồi lại có một lý do khác để thêm vào những nỗi thắc mắc lo âu của Giáo-hội: Hitler, Rosenberg và Bormann — những con người đã sáng tạo ra một nền « văn minh » do các Vệ-binh nâu là biểu tượng để trông nom việc nhổ các răng bọc hay răng giả bằng vàng — đã tùy theo sở thích của họ mà thay đồi điều răn thứ bảy. Thay vì câu danh tiếng do Thiên-chúa đã đọc cho Mai- sen trên núi Sinai:

        « Anh chớ giết người. » thời họ lại đổi chiếu công thức của họ :

        «Anh sẽ giết... những người yếu đuối, những người mắc bệnh nan y, những người già cả, tất cả những người không còn dùng được vào việc chi nữa !..»  Chắc chắn là họ cố ý giấu giếm dã tâm này nhưng họ vẫn hành động như thường. Nạn nhơn đầu tiên của họ là những người bị bệnh thần kinh.

        Ta chớ nên ngạc nhiên về điểm này : đối với một Bormann hay một Rosenberg thời lòng trắc ẩn, tình yêu thương đồng bào chỉ là những nguyên tắc đáng khinh bỉ và bất hạnh! Trong cuốn: « Thần thoại của thế kỷ XX», Rosenberg đã nói rõ ràng sự kiện đó :

        « Sự rữa nát, giả dối của những trị giá thực tại ấy, sự cám dỗ không lành mạnh ấy, lúc thì gọi là dân chủ, lúc thì gọi là ý thức xã hội, hay còn là tính khiêm nhường, tình yêu thương đồng loại... »

        Thế là thần thoại về dòng máu Nhật - nhĩ - man đã dẫn dắt tới đó và sẽ thắng thế các phép Bí-tích màu nhiệm xưa kia...

        Chắc chắn đó là trong lãnh vực của « Chương trình làm chết bình an » mà Giáo-hội Công-giáo đã tranh đấu hăng say nhất !... Chương trình này lại càng quái đản hơn nữa vì đã được căn cứ vào một nòng cốt vững chắc về pháp lý do bác sĩ Conti — vị « Thủ- lãnh » của Y-sĩ đoàn — phê chuẩn và cho áp dụng. Thỉệt là hoàn hảo và đẹp mắt : Các bác-sĩ — những người đã trịnh trọng tuyên thệ theo lời thề Hippocratc — sẽ có nhiệm vụ diệt trừ những cái miệng « vô ích » chỉ ăn hại !...

        Mặc dù những sự đề phòng rất chu đáo và đặc biệt — việc chuyên chở bệnh nhơn thần kinh đến những cơ sở để tiêu diệt sẽ bí mật giao phó cho một hãng thầu chuyên chở tư nhơn — dân chúng cũng nhận thấy có « sự chi » khác lạ !... Rất nhiều gia đình nhận được những giấy khai tử vô cùng quái đản : bệnh nhơn chết thình lình — lúc thì sưng phổi, lúc thì tại bệnh độc truyền nhiễm — vừa mơ hồ vừa đột ngột nên đã phải hỏa thiêu ! Bù lại, người ta sẽ gởi trả quần áo của đương sự (dù ở dưới chế độ ghê rợn này, vẻ quan liêu chí tôn vẫn không mất hết quyền hành !). Chẳng bao lâu, chương trình « làm chết bình an » chỉ còn là « sự bí mật công khai », nên ai nấy đều biết hết !... Tháng tám 1941, Giám-mục ở Limbourg, trong một văn thư gởi cho các bộ Nội-vụ, Tư-pháp và Giáo-hộì Vụ đã khai hỏa với sự can đảm đến vô cùng táo bạo :

        « Cách xa Limbourg 8 cây số, gần thôn nhỏ Hadamar có một thứ bệnh viện mà từ nhiều tháng nay đã hoàn tất các vụ ám sát tập thể và hợp pháp — hay ít ra đó là theo lời người ta nói công khai ở vùng này. Mỗi tuẫn lễ độ hai ba lần, người ta thấy đến đây những chuyến xe ca đây nhóc người và các trẻ con thì thầm khi xe đi qua: « Lại một toán nữa bị xử hình!...» không có chi là hiếm hoi khi nghe thấy ở ngoài phố, một đứa bé con hét lên với đứa khác : « Mày điên rồi! Người ta sẽ giải mày đi Hadamar để vất vào lò quay !... » Dân chúng đã nhận xét là sau mỗi chuyến xe ca tới, các lò sưởi ở cơ sở này lại nhả ra một làn khói đen kịt và bầy nhầy... »

        Thư của Gỉám-mục ở Limbourg không có hồi âm. Lý do : ở mép lề giấy, một nhơn viên cao cấp nào đó đã ghi : « Xếp, khỏi trả lời ! » và ở dưới có gạch một nét lớn, đầy vẻ giận dữ !...

        Dần dần người ta vét hết ở các nơi những người bị bệnh nan y, rất khó chữa về thần kinh hay các chứng khác. Rồi hệ thống này lan tràn đến các viện dưỡng lão — Và một cách thông thường hơn — đến tất cả những người nào bị vô năng lực để hoạt động thường xuyên...

        Các đao phủ cũng không hề tôn trọng cả những người bị tàn tật lớn vì chiến tranh !... Những sự phản đối kịch liệt của Giáo-hội, những lời tố cáo gay gắt trên tòa giảng của các Giám-mục ở Trèves, Fri- bourg, Munster, Munich... đều rơi xuống, bất lực, dưới chân bức tường yên lặng do các vị chức sắc và nhơn viên cao cấp của chế độ bao trùm các tội ác của chúng. Ở Nuremberg, Công tố viện đọc một bản án (dĩ nhiên là sau khi chế độ tan rã !...) xử một thầy thuốc —  giáo sư Nitsche — chỉ huy trưởng « bệnh viện » Sonnestein :

        «Các bệnh nhơn tới nơi trên những chuyến xe ca có cửa kính sơn màu xanh đậm che mờ. Hai bác- sĩ Schumann và Schmalenbach khám nghiệm chúng để lựa chọn xem những người nào đáng điều trị và những người nào sẽ qua phòng hơi ngạt. Bọn người sau cùng sẽ do các y-tá dẫn sang phòng bên cạnh và chúng phải cởi hết quần áo ra — người ta giải thích là chúng sẽ được tắm rửa. Y tá dẫn chúng xuống hầm và giao cho các Vệ-binh nâu. Những « người tin cẩn » này lùa hết cả chúng vào phòng hơi ngạt. Sau khi cửa đóng kín mít, một bác-sĩ — từ bên ngoài — bấm nút mở các vòi hơi ngạt. Hết thảy mọi thủ tục này đều diễn tiến dưới sự kiểm soát trực tiếp và thường xuyên của giáo sư Nitsche. Ba y tá: Felfe, Graebler, Raepke phụ tá y rất tận tâm và đắc lực, xứng đáng với một lý tưởng cao siêu !... Riêng về Graebler đã hướng dẫn độ 30 chuyến xe ca chớ các bệnh nhơn thần kinh, có nghĩa là độ 15.000 người bị tàn sát dã man, vô nhơn đạo !... »

        Sự kiện đầy ý nghĩa : người phát minh ra tổ chức này không phải là một Vệ-binh nâu nhưng là một viên Cò cảnh sát, bác sĩ Wirth ở Stuttgart. Một người trong số các nhơn chứng được nại ra ở Nuremberg là «thẩm phán » Morgen — một thử ủy-viên Quân-cảnh — đã mô tả với sự khách quan hoàn toàn, những va chạm và khổ cực về thứ phụ tá quý báu của sự tiêu diệt này : «Trong thời kỳ lãnh trọng trách thanh toán khổng lồ các người Do-Thái, Wirth đã có sẵn kinh nghiệm quý báu, lớn lao thâu lượm được về việc tiêu diệt các bệnh nhơn thần kinh... Y đã hăng say bắt tay vào nhiệm vụ đầu tiên này theo mệnh lệnh trực tiếp của Thủ-lãnh Hitler. Sau này y thường nói với tôi về những khó khăn do y đã phải cố gắng vượt qua...

        «Ban đầu, y mơi sử dụng độ mười nhơn viên được biệt phái đến phục vụ y và một bệnh viện cải dạng ở miền Brandebourg. Chỉ mãi sau một thời gian lâu dài những mò mẫm, kinh nghiệm và suy tư, y mới có thể áp dụng một phương pháp rất hài lòng, nghĩa là mau lẹ, không hề để lại dấu vết và có một năng xuất rất khả quan !.. »

        Chính là nhờ có những nỗ lực phì thường của nhà Cảnh-sát quái đản này, nhờ có sự kiên nhẫn vô biên của y để «áp dụng một phương pháp hài lòng» nên các tay Quốc-Xă mới có thể tiêu diệt hàng nhiều triệu người vô tội! Sự ám sát được hệ-thống-hóa: đó là tiêu ngữ của nền Trật-tự mới mẻ ở Âu châu!..

       

        Trong một Quốc gia được tổ chức rất mạnh mẽ như Đức Quốc - Xã, cuộc ám sát có hệ thống lẽ dĩ nhiên phải thuộc vào một uy quyền nhất định. Người thứ nhắt nắm giữ uy quyền ấy — hiện đang ngồi, hay gục rũ xuống thời đúng hơn, trên ghế bị cáo — là Rudolf Hess, « người thay thế » hay nói rõ hơn là người thế- quyền của Hitler!.. Hess đã soạn thảo, ký và áp dụng hàng loạt những biện pháp thích nghi, lấy cớ là bảo vệ chế độ, đã góp phần vào việc làm đầy tràn các trại tập trung! Ngay từ tháng chạp 1934, y đã ký một đạo luật dự trù những vụ truy tố theo hình luật (tiếp theo sự giam cầm) đối với những người nào « mà các lời tuyên bố tỏ ra một thái độ chống đối đảng Quốc-Xã hay các lãnh tụ của đảng ». Thiệt là một trong những công thức hữu hiệu và tốt đẹp nhất để cho phép bắt giữ gần như bất kể ai!.. Vả lại các Vệ-binh nâu sẽ không bao giờ bỏ lỡ cơ hội ngàn năm một thuở ấy !.. Sáu tháng sau, Hess dành những cơ sở Tình-báo và Phản- gián của Đảng cho cơ quan An-Ninh — cơ quan bất hủ S.D. (Sicherheitdienst) mà ngày nay người ta còn nhớ rõ ở trong các miền bị quân Đức chiếm đóng... Chính y lại ký các đạo luật «thuộc về chủng tộc » là dùng để duy trì sự thuần khiết của dòng máu Nhật-nhĩ-man, bóc lột các người Do-Thái gốc Đức hết thảy những quyền lợi sơ đẳng của họ và tích cực tham gia vào việc đấu tranh với Giáo - hội. Sau khi đã giữ một vai trò hoạt động rất hăng say và minh mẫn trong sự chuẩn bị những cuộc xâm lăng Tiệp-Khắc và Ba-Lan, y lại chuyên chú về việc tổ chức các lãnh thổ bị chiếm đóng ở miền Đông. Ví dụ như trong các chỉ thị của y, người ta thấy những câu sau đây:

        « Các đơn vị Waffen — gồm có những người Quốc- Xã đầy kinh nghiệm — đã nhận được sự đào tạo rất hoàn hảo trong hết thảy những câu hỏi liên hệ tới vần đề chủng tộc. Vậy họ sẽ có đủ khả năng và tư thế hơn quân đội để giải quyết những vấn đề được đặt ra trong các miền ở phía Đông. »

        Công-tố viện Anh tuyên bố:

        —  «Nếu người ta nhớ lại những thành tích ghê rợn của các đơn vị Waffen trong các miền này thời chỉ có thể rút tỉa được một kết luận duy nhất: đó là căn cứ của một công cuộc tổ hợp lớn lao thuộc về tội ác !!..»

        Lại chính Hess đã «cải tổ» thủ tục hình sự áp dụng cho những người Ba-Lan và Do-Thái. Kể từ nay, hết thảy mọi «thái độ phạm pháp» của một người Ba-Lan hay Do-Thái, có thể bị trừng trị với bất cứ hình phạt nào, nhất là việc giam giữ trong một trại phục thù và các tội nhơn sẽ bị sử dụng vào những công việc nặng nề nhất. Ngày nay người ta đã biết rõ sự gì bí ẩn của công thức này : sự rùng rợn của trại Auschwitz với những núi thây sông máu !...

        . Rồi đột nhiên, Hess gián đoạn sự hăng say hoạt động của y cho lý tưởng Quốc-Xã để bay sang Anh!... Chính ngay lúc đó, đã rõ ràng y là một người mất quân bình về tinh thăn, nếu không nói là điên khùng. Đúng ra, y cần phải là một người đã hoàn toàn mất ý thức về sự thực mới bày tỏ với người Anh những đề nghị quái đản huyền hoặc. Sau khi đã đe đọa Anh về một sự thất trận hoang đường — bị đói khát vì sự phong tỏa của các đoàn tâu ngầm, bị nghiền nát vì hàng đoàn oanh-tạc cơ, nhiều như ong vỡ tổ — y bèn đề nghị với Anh khả năng kết thúc bằng một nền hòa bình danh dự với các điều khoản :

        — Trả lại những cựu thuộc địa của Đức ;

        — Khai trừ ngay Churchill« vì người ta không thể nào xin Thủ-lãnh Hitler thương nghị với tên xách động chiến tranh ấy ! »

        — Đức Quốc-Xã được tự do hành động trên lục địa Âu Châu.

        Ngược lại Hitler sẽ để cho Anh được hoàn toàn tự do ở trong nội bộ Đế-quốc Anh. (Dù sao đó cũng là một điều khá lịch sự khi người ta nghĩ đến những người Anh sẽ có quyền săn sóc đến chính Đế-quốc của họ !..)

        Vả lại ngay ở Nuremberg, Hess hãy còn đóng tới cùng vai trò loạn trí ! Chẳng biết đấy có phải là một vai trò không ? Thực ra, trong nhiều bức thư gởi cho vợ, y đã xác nhận là y chỉ giả bộ điên khùng... Nhưng cũng đúng như sự nhận xét rất tinh tế của một ký giả Pháp : « Một người giả bộ đủ hết mọi thứ và trong mọi thời gian... Thực sự không phải là người bình thường ». Và Churchill — người đã có trong tay tất cả những tin tức liên hệ đến Hess — sẽ viết năm 1950 :

        « Đã hiển nhiên đó là một trường hợp thuần túy thuộc về bệnh viện !.. »

        Henri Bormann — người sẽ được thay thế Hess, cầm đầu bộ máy của đảng — là nhơn vật bí hiểm của chế độ Quốc-Xã, bị cáo do Toà-án Quốc-tế Nuremberg sẽ xử khuyết tịch. Một bản án đã biết từ trước: trong tất cả những lãnh tụ Quốc-Xã, Bormann — con người hết lòng và nhắm mắt theo Hitler — chắc chắn là tên cuồng tín nhất í.. Chỉ cần đọc lên một vài đoạn trích lục trong bao nhiêu mệnh lệnh, sắc luật và chỉ thị có mang chữ ký của y :

        « Các đân tộc Tư-lạp-phu ư ? Họ sẽ làm việc cho chúng ta. Còn đối với những người trong bọn ấy, do chúng ta không biết sử dụng họ vào việc gì thời họ phải chết !.. Vậy thiệt là vô ích để phổ biến khắp nước Ba-Lan những phương pháp của chúng ta về vấn đề chủng đậu và vệ sinh công cộng. Cả đến sự mắn đẻ huyền hoặc của vợ họ cũng có thể làm cho chủng ta bứt rứt, khó chịu : Vậy các người đàn bà ấy cần phải phá thai và các người đàn ông căn phải uống thuốc phòng ngừa — họ càng có ít con thời lại càng tốt đẹp hom nữa ! Sự giáo dục ư ? Vô ích và lại còn nguy hiểm ! Họ chỉ cần học để biết đếm tới một trăm là quá đầy đủ cho công việc lao động của chúng ta sẽ dành cho họ. Ta sẽ để lại tôn giáo cho họ vì sự đó sẽ choáng thì giờ của họ. Còn về thực phẩm, họ cần phải học tập để siết chặt dây lưng... Ta chỉ cho họ để tạm sống thôi, không có hơn !.. Dù sao chăng nữa, chính chúng ta là những Lãnh-chúa thời chúng ta cần phải phục vụ cho bản thân mình trước tiên !.. »

        Hoặc là nói về sự lưu đày các người Do Thái : « Chính vấn đề này — trong sức mãnh liệt của những sự kiện, trong quyền lợi tối hậu về sư an ninh của dân tộc Đức chỉ có thể giải quyết bằng sự cứng rắn tàn nhẫn, không chút xót thương !...»

        Tuy nhiên, trong số cận thần của Hitler cũng gồm có những người bớt cuồng tín hơn và mới thoạt đầu, có vẻ dè dặt, thận trọng hơn ! Ở Nuremberg, người ta thấy ở trên ghế bị cáo hai người rất thanh nhã, siêu việt, sau khi đã chia xẻ lâu dài những trách nhiệm cao trọng của chế độ, nay lại vội vàng chân giò lảng xa.. Sau cùng, tòa án chấp thuận các lý lẽ và chứng cớ của họ : Franz Von Papen và Hjalmar Schacht được tha bổng !

        Tuy nhiên không phảỉ là thiếu gay cấn, cam go. Trong những cuộc biện luận, hai người này đã bị vặn hỏi, xoay xở khá điêu đứng và không phải là họ dễ dàng thoát hiểm nên cũng không dám tự hào...

        Papen — người thứ nhất phải trả lời về thái độ của mình — con người mà lịch-sử sẽ luôn luôn gọi là cấp-dưỡng-viên của Hitler ! ». Tuy nhiên kể từ triều đại Quốc-Xã, con người quý tộc có nguồn gốc cổ xưa ấy đành phải hài lòng với một vai trò thứ yếu. Đối với một cựu Tể-tướng đại thần thời lần lượt kể cả hai chức vụ Đại-sứ ở Vienne (1934) và ở Ankara (1939) cũng không thể nào cấu tạo nên những cương vị xứng đáng với y !... Hơn thế nữa, y lại chấp thuận các nhiệm sở này theo phương thức một kẻ gia-nô mà chủ nhơn muốn kêu gọi hay tống khứ lúc nào tùy theo sở thích...

        Với cương vị của một nô bộc rất thạo việc, Papec đã luôn luôn biết yên lặng trước hằng hà sa số những tội ác của chế độ — cũng như trước những sự ngược đãi Giáo-Hội mà theo thường tình phải làm khích động, phẫn uất con người Công-giáo ngoan đạo này, huynh trưởng các giáo dân ở Đức. Chính điểm này đã gây ra nhiều sự khó chịu cho y, lúc David Maxwell Fyve, đại điện công tố Anh nêu lên một vài câu hỏi đặc biệt :

        Fyve : Tôi tưởng chắc ông còn nhớ là ở thủ đô Vienne, sau vụ Sáp-nhập Áo vào Đức (Anschluss : 11-3- 1938), ông đã giới thiệu Đức Hồng-Y Innitzer với Hitler chứ ?

        Papen : Phải.

        — Bây giờ tôi muốn mời ông suy ngẫm về phương thức người ta đổi xử với một vị Hồng-Y. Tôi xin đọc để ông nghe lời khai có tuyên thệ của viên bí thơ của Ngài là Linh-mục Weinbacher :

        «Ngày 9-8-1938, một đám đông thanh niên biểu tình đập vỡ cửa kính tòa Hồng-Y, đâm thủng cửa lớn, ùa vào bên trong. Các giáo-sĩ có mặt ở đấy chỉ kịp thời kéo Hồng Y vào trong một nguyện đường nhỏ... Các người biểu tình xông vào buồng riêng của Hồng-Y và cướp phá một cách hung dữ khôn tả xiết !.. Họ đập phá đồ đạc, các đèn treo và đặc biệt nhất là những cây Thánh giá. Rồi chúng phá tan hoang những cửa lớn cua nguyện đường. Bị một tấm ván ném mạnh trúng đầu, tôi té quỵ. Tuy nhiên tôi còn trông thấy độ năm hay sáu tên vô lại túm chặt lấy Hồng-Y, vừa đầy ngài ra phía cửa sổ vừa hét vang :

        — «Hãy ném nó ra ngoài kia, tên nhớp nhúa !..»

        Khá lâu sau, cảnh sát mới tới nơi : một sĩ quan xin lỗi chúng tôi ; một đại diện sở Mật-vụ vừa nói những câu mơ hồ để xin lỗi, vừa tuyên bo là những cảnh sát viên đã không sốt sắng đến can thiệp kịp thời !.. Trong thời gian đó, những người biểu tình khác đã tấn công các văn phòng nhà thờ Saint Etienne và ném một Linh mục qua cửa sổ. Con người đáng tội nghiệp này bị gãy hai xương đùi, phải nằm bệnh viện 4 tháng ».

        Thưa ông Papen, ông vẫn nghe tôi đấy chứ ? Vậy chính ông đã có một vài trách nhiệm cá nhơn đối với Hồng-Y Innitzer phải không ? Ông đã giới thiệu Ngài với Hitler ; ông đã coi Ngài dường như một người được ông bảo vệ. Tôi tưởng là ông đã biết rõ những biến cố ấy chứ ?

        — Phải, nhưng chỉ mãi về sau này,

        — Thế hồi đó, ông đã phản kháng như thế nào ?

        — Thưa ông Fyve, tôi xin phép nhắc lại để ông nhớ là hồi đó, tôi đã rời bỏ chánh trường độ 6 tuần lễ rồi. Vậy tôi không có liên hệ gì với mọi biến cố nữa. Nói như thế, tôi vẫn công nhận là những xúc phạm đối với vị Hồng-Y Giáo-chủ thành Vienne không thể nào chấp nhận được và phạm trọng tội. Nhưng một lần nữa, tôi cũng chỉ là một người thường : các nguồn tin tức của tôi chỉ vỏn vẹn có những điều gì do báo chí có thể đăng tải...

        — Ông chưa trả lời vào câu hỏi của tôi : ông đã phản kháng như thế nào ? Phải chăng ông đã nói với chúng tôi: ông là một người trong số các lãnh tụ Thiên- Chúa giáo ở Đức. Liệu ông có tin tưởng một cách đúng đắn rằng ở Đức, không hề có một giám mục nào —  tôi nói gì ? — không hề có một Linh-mục nào lại không biết rõ sự đối đãi tàn bạo, ghê rợn với một vị chức sắc của Giáo-hội ư ?

        —Tôi không hề nghĩ như vậy. Về phía khác, ông có thể khó khăn đòi hỏi một người thường như tôi lúc đó lại hoạt động một việc công cộng ư ? Ông đã chịu khó nhọc giới thiệu Hồng-Y với Hitler. Vậy ít nhất ông vẫn có thể viết thư cho Hitler. Không những ông không làm chi cả mà 6 tháng sau, ông lại nhận chức vị mới đó y kính tặng ông !...

        Hjalmar Schacht — giống hệt như Frans Von Papen đã nâng đỡ Hitler trèo lên yên ngựa, hay nói theo người Đức : « y giữ ngựa cho Thủ-lãnh ! » — cũng trợ lực Hitler sử dụng những nguồn lợi kinh tế của Đức để đạt tới các mục tiêu chánh trị. Schacht —. thực sự là một « phù thủy về tài chánh », kinh-tế gia lừng danh quốc tế (và rất chánh đáng !) — đã vận dụng hết mọi khả năng cá nhơn để phục vụ một người mà không thể nào y lại không biết rõ những khuynh hướng và chủ trươ.ng phạm tội ác. Ở Nuremberg, công tố viện Mỹ, Jackson, đột nhiên khiển trách y nặng nề... nhưng cũng cần phải cao tay án hơn nữa để làm cho một người như Schacht bối rối...

        Jackson : Theo biên bản của phòng Dự thẩm, năm 1938, trong một bữa tiệc, ông đã nói với một người đàn bà ngồi cạnh : « Thưa bà, chúng ta đã rơi vào tay một bọn phạm tội ác ! Ai có thể ngờ đâu như vậy ?. Ông có nhớ lời khai ấy không ?

        Schacht : Chắc thế : chính luật sư của tôi đã đọc lên ở đây.

        — Tôi tin chắc là ông sẽ vui lòng giúp đỡ tòa án bằng cách nói cho chúng tôi biết rằng ai là những kẻ phạm tội ấy ?

        — Hitler và các bạn của y.

        — Vậy ông cũng ở trong thành phăn đó phải không ?

        Schacht, dưới triều đại Quốc-Xã, trở thành một trong so các chủ nhơn ông vĩ đại của nước Đức : chủ- tịch Ngân Hàng Quốc-Gia (Viện phát hành trung ương). bộ trưởng Kinh-tế, nhà « độc tài» về sự tổng động viên kinh tế. Tuy nhiên, năm 1959, y lại rời bỏ chức chủ tịch Ngân hàng Quốc gia. Ít lâu sau, y lại mất thêm các quyền hành khác để trở thành Quốc-vụ-khanh, không có quyền hành rõ rệt cho mãi tới năm 1945.

        Jackson : Ta chớ nên đi nhanh quá !.. Có phải năm 1936, chánh-phủ Quốc-Xã đã tung ra bản kế hoạch Tứ niên bất hủ không ? Và Hitler đã chỉ định Goering là chỉ huy trưởng và chịu trách nhiệm về kế hoạch ấy. Và ông đã không tán thành sự bổ nhiệm này. Tại sao thế ?

        Schacht : Theo ý kiến tôi, Goering không phải là người xứng đáng với một nhiệm vụ tương tự ! Dù sao chăng nữa, Kế-hoạch Tứ niên cũng mở đầu một đường lối chánh trị trái với đường lối chánh trị của tôi : đó là bước đầu của sự tái võ trang thái quá trong khi tôi chủ trương và ưa thích sự tái võ trang từ tốn, dần dần...

        —  Đó chính là điều tôi muốn nói. Thế là trong lãnh vực này, cái điều ngăn cách ông với Goering không phái chính là sự tái võ trang nhưng giản dị chỉ là vấn đề tìm hiểu xem nền kinh tế Đức có thể tài trợ sự tái võ trang ấy tới mức độ nào ?... Tôi cám ơn ông.

        Nếu người Mỹ Jackson tưởng rằng Schacht đã chịu thua ngay thời lầm to ! Vì con người nhiều thủ đoạn, cố đấm ăn xôi này phản kháng kịch liệt sự xác nhận ấy và những lập luận của y, vừa tinh tẽ vừa chặt chẽ, đến nỗi cuối cùng tòa án phải chấp nhận. Trong các lý do của bản án, Schacht sẽ được coi như là một nhơn vật đầu não của chánh sách tái võ-trang, nhưng người ta lại cho y hưởng trường hợp giảm khinh là chính ngay sự tái võ-trang cũng không phải là một hành vi trọng tội.

        Walter Funk — người kế vị Schacht, đứng đầu Ngân-hàng Quốc-gia và bộ Kinh-tế — lại không thoát hiểm một cách dễ dàng như vậy !.. Đối với y, Công tố viện đã sử dựng một hồ sơ dày cộm, hết đường chối cãi !.. Bắt đầu bảng một đoạn trong bài diễn văn của y đọc ngày 17-11-1938:

        — Quốc gia và Kinh tế cấu tạo nên một toàn thể. Đường hướng của toàn thể này cần phái theo đúng nguyên tắc chung. Chứng cớ điển hình và hoàn hảo nhất là sự diễn tiến mới đây của vấn đề Do-thái ở Đức. Không tài nào có thể loại trừ hết những người Do- thái ra khỏi đời sống chánh trị mà lại cứ để cho họ có quyền tham gia vào đời sống kinh tế!.. »

        Vả lại Funk cũng không mấy khó đễ để công nhận rằng sự thanh toán kinh tẽ các người Do-thái — và tài sín của họ — chính là công trình thiết yếu của y !.. Tưởng cũng nên nói để giải tội cho y là lúc ban đầu, y chống đối sự trưng thu trọn vẹn các người Do-thái —  về động sản cũng như bất động sản — do Đảng yêu sách. Rồi y đành nhượng bộ — « để tránh sự phân tán những tài sản Do-thái » — đúng sự thực là để theo dõi cho của cải cướp bóc được trở về với tài sản Quốc- gia!..   

        Lúc khai đến đây, y bị một trong số các nhân viên Công-tố ngắt lời:

        — Lẽ dĩ nhiên chắc ông đã biết rõ là những sự cướp bóc, lưu đày, tàn sát đã làm theo đúng chỉ thị của Đảng phải không ?

        Trước sự kinh ngạc, sững sờ của mọi người, Funk bỗng cúi đầu, bật khóc nức nở và công nhận:

        — Đúng thế !.. Đáng lẽ lúc đó, tôi đã phải từ chức hồi năm 1938. Chính vì thế mà tôi đã phạm tội — tôi có tội — tôi thú nhận là tôi có tội!,.

        Sự đồng mưu giữa đường lối chánh trị với những tay tổ về kinh tế, xuất hiện đặc biệt hiển nhiên ở trong cái mà người ta gọi là « vụ vàng của ngân hàng Quổc- gia ». Vụ này được tiết lộ do Puhl, cựu phó chủ-tịch Viện Phát hành, một người mà do sự trớ trêu của định mệnh, Funk lại nại ra làm nhơn chứng gỡ tội cho y !.. Puhl khai:

        —  «Mùa hè năm 1942, Funk báo cho tôi biết rằng y đã hứa với Himmler là sẽ tàng trữ trong két của chúng tôi, số vàng ngọc và nữ trang của cỡ quan trung ương Vệ-binh SS. Vậy tôi phải liên lạc với một người tên là Pohl, trương ban tài chánh SS. Và kiểm soát kinh tế các trại tập trung. Khi tôi hỏi đến xuất xứ của số vàng ngọc và nữ trang này thời Funk thoái thác trả lời lơ mơ rằng đó là vật dụng tịch thu ở trong các lãnh thổ bị chiếm đóng ở miền Đông và tốt hơn hết là tôi chớ nên đề cập tới...

        «Các đồ vật ký thác của Vệ-binh SS gồm có nữ trang, đồng hồ, gọng kính vàng và răng vàng. Hằng hà sa số!.. Chúng tôi có thể nhận biết điều ấy vì họ muốn bán các thứ vật dụng này, đã nhờ sự trợ giúp của các nhơn viên Ngân-hàng Quốc-gia, luôn luôn với sự thỏa hiệp của Funk. Tôi được dẫn đi coi những két sắt. Một đứa con nít cũng hiểu biết ngay đó là các chiến lợi phẩm nhặt nhạnh trong các trại tập trung ! Việc bán các vật dụng này — theo mệnh lệnh của Funk — bổ xung cho một ngân quỹ tồn khoản lên tới hơn 10 triệu Đức-kim và cơ sở kinh tài SS. Có thể sử dụng để đài thọ những cơ xưởng chính yếu được khai thác do các nhơn công của những trại tập trung ». Nếu Funk chỉ bị kết án khổ sai chung thân là vì tòa-án không hề đánh giá quá cao về cá tính của y. Trong các lý do của bản án, người ta đọc thấy:

        «Tuy giữ các chức vụ lãnh đạo nhưng thực sự Funk chỉ đóng vai trò một kẻ thực hành.»

        Sự thực là nếu đem so sánh với các cấp chỉ huy Vệ-binh s s, tập hợp trong các xí nghiệp quốc doanh "khổng lồ về cướp bóc và sát nhơn này, Funk hiện diện như một tiểu công chức, không hơn chi hàng Phó Giám-đốc !...

        Còn về «năng suất» thực sự của xí nghiệp s s, chắc chỉ cần nêu lên một vài con số là đủ ! Chúng tôi tạm mượn những con số này trong một báo cáo của Globocnik, đại tá SS gởi cho Himmler về vấn đề : «Chiến dịch Reinhardt» ( gọi theo tiểu danh của Heyđrich), bao hàm toàn thể những biện pháp thích nghi để thâu lượm các tài sản của những người Do-Thái ở Ba Lan hoặc là những người Do-Thái ở ngoại quốc bị lưu đày tới Ba-Lan. Một hoạt động rất đắc lực : truất hữu luôn các bất động sản, sử dụng tối đa nhơn công ở các trại tập trung, thâu nhặt các chứng khoán, ngoại tệ, vật dụng có giá trị đủ loại (gồm cá những vẫy hàn, vỏ bọc, răng giả bằng vàng !...). Sau một bản kê khai gồm nhiều trang, Globocnik kết luận:

        «Tổng số giá trị của danh sách này độ 180 triệu Đức-kim. Tuy nhiên vì chúng ta chỉ căn cứ trên một trị giá tối thiểu nên tổng số thực sự cũng không kém gấp đôi tổng số kê trên ! Tưởng cần nên thêm vào đó các quần áo của tội nhơn mà việc góp nhặt đã cho phép chúng ta gởi đến cho các nhà máy dệt Đức gần hai ngàn toa xe lửa các thứ tơ sợi đủ loại .. »

        180 triệu Đức-kim !... 2.000 toa tơ sợi!... Rất ít công cuộc tư nhơn nào lại có thể thực hiện được một con số kinh doanh tương tự !... sự thực là những công ty khổng lồ luôn luôn hoạt động với sự giáng phúc, ban phép lành của một quốc gia có uy quyền vạn năng!..

       

        Sự khao khát uy quyền có thể bao trùm những sắc thái rất khác biệt từ vẻ lộng lẫy, huy hoàng đầy khiêu khích của một Tiểu-vương ở Đông-phương đến sự yếm thế khắc nghiệt của một Rockefeller!... Đối với một vài lãnh tụ Quốc-Xã, sự khao khát uy quyền được thể hiện bằng cách lũng đoạn và độc chiếm các tước hiệu và chức vị. Nhất là trong trường hợp của Goe- ring, Himmler và cũng như một nhơn viên cao cấp gương mẫu là Frick !

        Không thể chối cãi được rằng Frick là một viên chức thơ lại số 1 của chế độ Quốc Xã. Bộ-trưởng Nội- vụ trong Nội các thứ nhất của Hitler, y giữ chức vụ chủ chốt này cho tới tháng tám 1943 là thời kỳ y được bổ nhiệm«Bảo-hộ viên » — nghĩa là Cao ủy — miền Bohême-Moravie. Trong mười năm liền, y tập trung vào người các chức vụ: bộ-trưởng Nội vụ, giám đốc Cơ-sở bầu cử, Tổng thanh tra Hành-chánh, hội viên Hội-đồng Quốc-phòng, Nội-các Chiến-tranh, cơ quan phối trí Trục Tam-cường (Đức, Ý, Nhật).

        Với nhiều phẩm tước tương tự, y sẽ tổ chức cuộc sai áp của Đảng đối với những cơ cấu của Đức-quốc và của nhân dân ; y sẽ triệt để hủy bỏ sự bán tự-trị của những « Laender » nghĩa là những Quốc-gia cũ (Bade Bavière,Wurtemberg...) cơ cấu tạo thành nước Đức. Nhất là y sẽ ký đạo luật bất hạnh và bất hủ hồi tháng sáu 1936, trao phó cho Himmler và đồng bọn sự hợp pháp giả tạo cần thiết cho việc hoạt động quỷ khốc thần sầu của chúng:   

        «Sẽ thiết lập trong bộ Nội-vụ chức vụ Chỉ-huy trưởng Cảnh-sát Công-an, để kết hợp dưới một uy quyền duy nhất mọi công việc của ngành C. S. C. A. ở Đức. Vị này sẽ có toàn quyền giải quyết tất cả những việc liên hệ tới hoạt động C. S. X. A.»

        Như vậy — theo nguyên tắc — là đặt Hitler, Trưởng-ban Mật-vụ (Gestapo) và Heydrich, Trưởng- ban An-ninh dưới quyền trực tiếp bộ trưởng Nội vụ nghĩa là Frick ! Nhưng tình trạng trực thuộc theo lý thuyết này lại có những hậu qua kỳ cục, dễ tức cười!... Cũng vì Frick thử cố gắng — không một kết quả nào ! — ngăn cản chút xíu những vụ lạm dụng quyền hành thường xuyên của Himmler, nên tên này lạnh lùng dự tính cho ám sát Frick. Như thế lại chứng tỏ — thêm một lần nữa — trong chế độ Cảnh-sát Công-an, sở Cảnh-sát có nhiều xu hường lấn bước trên toàn thể việc Hành-chánh: ở Nga-sô, Staline chết rồi, các người kế vị chỉ có thể cai trị được, sau khi đã thanh toán Béria, chỉ huy tối cao cơ quan Mật-vụ (N. K. V. D.) ! Tưởng cũng nên nói thêm là Frick đã nỗ lực kìm hãm Himmler, không phải vì lý do nhơn đạo, nhưng duy nhất chỉ muốn củng cố uy-quyền cá nhơn ! Với cương vị Bộ-trưởng Nội-vụ, y kiểm soát toàn thể các trại tập trung ; y là nguồn gốc của pháp luật bài Do- Thái và áp dụng những biện pháp thích nghi «làm cho người sắp chết mê đi... » Năm 1943 — sau vụ tiêu diệt khổng lồ các người Do Thái ở Ba-Lan — y lại ký sắc lệnh đặt những người sống sót ra ngoài vòng pháp luật! Hết thảy mọi việc đó — với sự lập nghiêm lạnh lùng của một nhơn viên cao cấp ở bên kia bờ sông Rhin — là thứ máy móc hữu hiệu thực sự nghiền nát một cách dửng dưng những bản thống kê và những mạng sống con người ! Đó là một bức danh họa rất hoàn hảo về lời nói bất hủ này của triết gia lừng danh Nietzsche : « Quốc-gia !... Quốc-gia !... Mi là thứ ghê gớm nhất trong các loài quái vật !... »
     
        Đó là nhờ những người như Funk và Frick có thiên tài tổ chức — nhưng thiếu sót thận trọng ! — nên guồng máy hành chánh của Hitler đã có thể quay đều... quay đều cho đến cuối cùng, không va chạm, gần như không kêu cót két... những người chớ hề bao giờ tự hỏi là mọi hành vi của chúng có thích nghi với nền luân lý sơ đẳng nhất không, chớ hề bao giờ chúng có tự vấn lương tâm không ?... Cho đến nỗi gánh nặng bao la và tội ác của Hitler rốt cuộc sẽ trút cả lên đầu chúng !...

    

        Trong số các bị can của Tòa-án Quốc-tế Nuremberg, những đại chức sắc về quân sự được phân biệt khá dễ dàng, mặc dù những cựu tướng lãnh hay đô đốc này không còn mang các phù-hiệu theo cấp bực của họ nữa !... Họ ngồi rất ngay ngắn và nói với sự vắn tắt nhưng rõ ràng của một sĩ quan nhà nghề. Và khi Công-tố viện đặt họ trước những tội ác đã phạm thời hết thảy đều nại ra tinh thần kỷ luật, tuân theo thượng lệnh và danh dự của quân nhơn. Thứ danh dự ấy — mà tùy theo những cấp bậc khác biệt — họ đã siêng năng bôi nhọ tận tình !...

        Để nhận xét rõ ràng là sự vâng lời mù quáng này có thể dẫn dắt tới những hang sâu vực thẳm nào... chỉ cần nêu lên đây các điểm chính yếu của bản án kết tội tử hình thống chế Keitel:

        1) Keitel hoàn toàn biết rõ các dự định xâm lăng của Hitler đối với Ba-Lan, Tiệp-Khắc, Bỉ, Hòa-Lan, Nam-Tư, Hy-Lạp và bán đảo Scandinavie : Na-Uy, Đan-
Mạch, Thụy-Điển !... Vả lại y còn giữ một vai trò quyết định trong việc điều nghiên các dự định này.

        2) Ngày 8-9-1941 — khi bộ Tư-lệnh tối cao Quân lực Đức ban bố những chỉ thị vô nhân đạo về việc đối xử với các tù binh Nga-Sô — trong một bức thư gởi cho Keitel, chính Canaris đã nhấn mạnh rằng các Hiệp-ước Quốc-tế cấm ngặt mọi sự can thiệp cảnh- sát vào trong lãnh vực này. Thế mà ở rìa mép tài liệu ấy lại có câu chú thích sau đây đo chính tay Keitel viết và ký tắt :

        « Những thận trọng quá đáng của ông rất phù hợp với quan niệm cổ truyền của một cuộc chiến tranh nghĩa hiệp ! Ở đây là sự tiêu diệt cả một ý thức, triết-lý không tưởng! Vì thế nên tôi hoàn toàn tán đồng và lãnh đủ trách nhiệm về các biện pháp thích nghi liên hệ.»   

        3) Chính Keitel — ngày 4-8-1942 — đã ra lệnh giao phó cho Cơ sở An-ninh SD, các lính nhẩy dù Đồng-minh bị bắt trên lục địa.

        4) Keitel chỉ thị cho các nhà chức trách quân sự trong các nước bị chiếm đóng phải hợp tác với đoàn « Biệt-kích Rosenberg » có nhiệm vụ cướp bóc các Bảo- tàng viện và những sưu-tập nghệ thuật quý giá của tư nhơn.

        5) Ngay từ 16-9-1941 — để phòng ngừa những vụ mưu hại các lính Đức ở các nước miền Đông — Keitel đã hạ lệnh sẽ bắn bỏ để thế mạng cho một tên lính Đức, từ 50 đến 100 tên « cộng sản»!... Ngày 1-10-1941, y chỉ thị cho các Tư-lệnh
Vùng phải thường xuyên có sẵn sàng những con tin để « tùy nghi sử dụng », trong trường hợp kịp thời, có thể hành quyết chúng ngay tức khắc!

        6) Sắc lệnh ghê rợn: «Đêm tối và Sương mù » mang chữ ký của Keitel.

        Làm thế nào có thể hòa giải, thỏa hiệp được một «hồ sơ» tương tự với những lời xác nhận của Keitel — đã được nhắc nhở nhiều lần — theo đó y chỉ có phận sự thi hành với tư cách quân nhơn, trong tinh thần truyền thống quân sự thuần túy ? Tòa-án Nuremberg đã nỗ lực, một cách lương thiện, thứ giải thích mâu thuẫn ấy bằng sự nghiên cứu tính tình bị can. Thống chế Veto Blomberg, cựu Bộ-trưởng Chiến-tranh và cựu Tướng-lãnh Quân lực Đức đã khai về vấn đề này:

        — «Chớ hề bao giờ Keitel thử phản kháng chút xíu về những quyết định của Hitler. Chắc chắn là y bất lực không làm nổi ! Trở thành một thứ dụng cụ ngoan ngoãn trong tay Hitler, y dần dần tự đặt mình vào trong một tình trạng vượt quá năng lực của y. »

        Đó cũng rất phù hợp với lời bào chữa của chính Keitel:

        — « Chắc chắn là tôi có quyền hành và cả nhiệm vụ phải trình bày những quan điểm của tôi, nhưng đó chỉ là thứ quyền hành trên lý thuyết ! .. Hitler —  hết thảy những ai quen biết y đều xác nhận điểm này —  chỉ cho phép kẻ đối thoại nói độ một hay hai câu là cùng! Rất mau lẹ, y độc chiếm cuộc thảo luận để hoàn toàn làm khô cạn đề tài — theo phương thức của y. Rồi y đột ngột đề cập tới vấn đề khác, hoặc là chấm dứt
ngang xương cuộc tiếp xúc. Sau này, gần như không tài nào ai có thể trở lại một vấn đề do y đã giải quyết xong xuôi».

        Và Goering — được luật sư bào chữa cho Keitel hỏi tới — nhớ lại một hôm, thống-chế Keitel đã nài nỉ xin kiếm cho y một chức Tư lệnh ở tiền tuyến: «Dù chỉ là một sư đoàn !... Ở bất cử đơn vị nào, bất cứ nơi nào... miễn là tôi có thể rời khỏi Đại tổng hành dinh của Thủ-lãnh !...»

        Nói tóm lại, Keitel là một tên nhu nhược !.. Tuy nhiên sự nhu nhược này — trước một tên thôi miên bị quỷ ảm như Hitler — không thể nào cấu tạo nên một sự miễn xá có thể dùng để tuyên cáo vô tội, khi người ta nghĩ đến những tội ác tày trời do tên múa rối này đã bằng lòng phạm pháp !.. Thiệt là một sự kiện vô cùng quái đản khi chính vẻ nhu nhược này hãy còn biểu lộ ra ở Nuremberg trong hậu trường của vụ án...

     
        Nếu tin tưởng vào Robert Kempner, một trong số các nhơn viên Công-tố viện Mỹ — mãi 12 năm sau mới tiết lộ cho chúng tôi biết biến cố này ! — thời Keitel, trong một giây phút bốc đồng và phẫn uất, đã cho biết (chắc là nói với luật sư của y) là y sẵn sàng công khai nhận tội và cả đến việc tố cáo rất nhiêu tội ác tầy đỉnh ở Đức Quổc-Xã. Rồi hai hôm trước ngày chỉ định, y lại thay đổi ý kiến và cũng giải thích sự chuyển biến này : sau khi đã quyết định giải tỏa lương tâm mình, y bèn ngỏ ý với Goering mà y vẫn luôn luôn — trong một ý nghĩa nào đó — coi như là thượng cấp của y Goering đã cấm ngặt y không được thú nhận như vậy và nói:

        « Chúng ta đang đi trên một chiếc xuồng rất mỏng manh và sóng to gió lớn đang làm tròng trành, nghiêng ngửa... Nếu một người trong bọn chúng ta lại nhấp nhổm, có ý rời chỗ... thời chắc chắn là hết thảy chúng ta sẽ bị lật nhào !.. »

        Chi tiết này tiết 1ộ khá lý thú : trong 10 lần thời 9 lần Keitel hành động là thực thi các mệnh lệnh nhận được và trái hẳn với những quan niệm sâu sắc của y. Con người do cuộc xung đột nội tâm thường xuyên cắn xé như vậy đã tặng cho Tòa án Quốc-tế Nuremberg một hình ảnh vô cùng đáng thương hại !.. Y cũng không có cả sự can đảm đáng buồn là chấp nhận trách nhiệm về những hành động của mình, không ngớt ẩn núp đẳng sau uy quyền của vị Chủ-nhơn quái đản !.. Chiến thuật này — chỉ đúng vẻ bề ngoài và quá rẻ tiền — đã làm cho y bị Công tố viện vặn hỏi tơi bời hoa lá !.. Người khai hỏa đầu tiên là Rudenko, Công-tố viện Nga-Sô :

        Rudenko : Chúng ta hãy bước sang vấn đề đối xử với các tù binh Nga-Sô. Về điểm này, chính Canaris đã gởi cho ông một tờ trình phản đối những cuộc tàn sát thực sự xảy ra trong các trại giam và sở dĩ có những cuộc tàn sát này là do các chỉ thị của Bộ Tư-lệnh tối cao. Ông đã bác bỏ lời phản đối ấy. Bây giờ tôi xin hỏi ông điểm này: trên cương vị một Thống chế — một người hiện tại lúc này vẫn còn đòi hỏi tư cách của quân nhơn ! — ông có hay không cho phép và tán thành vụ tàn sát nhiều ngàn chiến sĩ đã bị giải pháp ở trong các trại giam đặt dưới quyền kiểm soát của ông ?
        
        Keitel : Đã ký các chỉ thị ấy thời tôi phải chịu trách nhiệm theo hệ-thống và cấp bậc quân giai của tôi.

        Câu trả lời của y sẽ không mấy vẻ vang, hiển hách — cũng không mấy can đảm ! — khi David Maxwell Fyve, Công-tố viện Anh quở trách nặng nề về thái độ của y trong thời kỳ các nhơn viên hỏa xa Hòa-Lan đình công.

        Fyve : Tướng không-quân Đức, Christiansen, đã gởi cho ông một điện văn như sau :

        «Do vụ đình công của các nhơn viên hỏa xa, sự lưu thông bắng xe lửa ở Hòa-Lan bị ngưng trệ hoàn toàn. Đã kêu gọi nhiều lần về sự tiếp tục làm việc nhưng không đem lại kết quả mỹ mãn. Cần phải cho phép Quân-đội xét xử qua loa rồi hành quyết — hoặc là hành quyết ngay, khỏi cần xét xử ! — hết thảy những người nào mà thái độ thụ động có phương hại đến sự an ninh của chúng ta, nghĩa là cả những người nào không phải là quân khủng bố hay phá hoại theo ý nghĩa trong nhật lệnh của Thủ-lãnh. Vậy tôi yêu cầu là nhật lệnh ấy cần được điều chỉnh lại ».

        Hỡi bị cáo Keitel !... Vậy để dự phòng mọi kém sáng suốt về trí nhớ của ông, tôi sẽ đọc câu trả lời của ông :

        « Cho phép ông áp dụng mọi biện pháp thích nghi và khẩn thiết, không cần dè dặt đối với ai cả !.. Trong tình thế này, lẽ dĩ nhiên là chúng ta không thấy sự phản đối nào đối với những vụ xét xử qua loa và hành quyết ngay tức khắc !...»

        Hỡi bị cáo Keitel. Theo ý ông thời vụ hành quyết một nhơn viên hỏa xa vì từ chối làm việc, tạo nên một hành vi hung ác, tàn bạo phải không ?

        Keitel: Phải, không còn hoài nghi nữa.

        Lại còn đầy ý nghĩa hơn nữa là vai trò của Keitel trong dự mưu ám sát các tướng Pháp Giraud và Weygand. Cuối cùng hai người này được sống sót là nhờ có mưu chước tuyệt vời của đô đốc Canaris (Đức).

        Chúng ta hãy tóm tắt lại tình hình. Sau cuộc thảm bại của Pháp (1940), Tổng Tham-mưu trương Maxime Weygand được bổ nhiệm Tư-lệnh tối cao ở Bắc Phi...
        

       
        Còn Giraud, bị cầm tù, đành nuốt giận chịu đựng trong pháo đài cổ xưa Koenigstein ở miền Saxe. Ngày 17-4-1942, ông trốn thoát !... Cuộc vượt ngục này có vẻ phiêu lưu, mạo hiểm rất lạ lùng, huyền diệu ! Tuy đã ngoài 60 nhưng tuổi tác không hề ngăn cản Giraud, từ trên cao 45 thước, tuột xuống vách đá cheo leo và dựng đứng, theo chiều dài một dây thừng đan bện liễn trong một năm trời bằng các sợi dây nhợ buộc đồ... Khi vừa khám phá ra sự biến mất của ông, Hitler bèn đặt ngay toàn thể các cơ sở Cảnh-sát Công- an, Hiến-binh và Quân - cảnh trong tình trạng báo động ! Giraud vẫn biệt vô âm tín... Nhờ có bộ thường phục và biết nói tiếng Đức rất sõi, ông đã vượt qua biên giới bằng một phương tiện giản dị nhất : đi xe lửa qua Stuttgart, Metz, Strasbourg và Mulhouse, Và một buổi sáng đẹp trời kia, ông vừa thở hổn hền như muốn đứt hơi vừa chạy qua một cánh đồng ở giáp giới biên thùy : 100 thước trên một khoang đất trống trơn thế mà một toán tuần tiễu Đức rất có thể xuất hiện bất cứ lúc nào !... Khi gần hết hơi thời ông chạy tới chỗ ba cây thông đo một nông dân đã chỉ dẫn cho ông : ba cây thông này ở trên đất Thụy-Sĩ !... Giraud thoát nạn !

        Chính tướng Lahousen — cựu phụ tá cho Canaris, cầm đầu những cơ sở phản gián-điệp — đã tiết lộ mặt trái của vụ này trước Tòa án Quốc-tế Nuremberg. Y đã trình bày — khi được John Amen, Công-tố viện Mỹ hỏi — với sự thành thực hoàn toàn.

        Lahousen : Sau cuộc thảm bại của Pháp năm 1940, Canaris nói cho tôi biết là Keitel đã yêu cầu và khẩn khoản y chuẩn bị việc thanh toán tướng Weygand. Lúc đó...

        Amen : Xin ông khoan chút xíu !... Ồng hiểu như the nào là «thanh toán» ?

        — Thủ tiêu !... Người ta muốn ám sát Weygand !

        — VI lý do nào ?

        — Người ta e sợ — hay ít nhất người ta nói là e sợ — tướng Weygand, lúc đó là Tổng Tư lệnh ở Bắc Phi, sẽ tổ chức, với thành phần nguyên vẹn này của Quân-đội Pháp, một ổ kháng chiến vô cùng quan trọng !...

        — Phản ứng của Canaris ra sao ?

        — Y đã thẳng thắn tuyên bố với tôi là y không thể nào đặt thành vấn đề hoàn tất một nhiệm vụ tương tự và cũng không cần chuẩn bị chi cả ! Đến nỗi mệnh lệnh của Keitel vẫn ngủ im lìm như chết ! Vài tuần lễ sau, tôi theo Canaris đến báo cáo với Keitel như thường lệ. Y hỏi tôi — hỏi tôi vì theo nguyên tắc nhiệm vụ này thuộc thẩm quyền của tôi — là vụ Weygand đi tới đâu rồi ?... Lẽ dĩ nhiên là tôi không thể nào nói thẳng với y là tôi có ý không muốn thi hành mệnh lệnh này... Nếu đã trả lời một câu tương tự thời chắc chắn là ngày nay, tôi không còn được hân hạnh ra đứng trước vành móng ngựa để khai nữa!.. Nếu trí nhớ tôi không lầm thời tôi đã thoát hiểm với những câu mơ hồ như : « Thiệt là vô cùng tế nhị nhưng chúng tôi sẽ hết sức cố gắng...»

        — Ông biết gì về dự mưu ám sát tướng Giraud?

        — Hồi tháng bảy 1942, Keitel ra lệnh cho Canaris phải thủ tiêu Giraud. Vụ này lấy ám hiệu là : « Chiến dịch Gustave». Cả vụ này nữa, cơ quan Phán gián (Abwehr) của Canaris cũng không hề nhúc nhích. Hai tháng sau, Keitel gọi điện thoại về nhà riêng tôi và hỏi :

        — « Gustave đi tới đâu rồi ? Ông biết rõ là chuyện gì phải không ? Tôi muốn biét rõ là ông đã tiến hành tới đâu rồi ? Cần lắm !...»

        Tôi bèn trả lời là tôi không biết rõ chuyện vì Canaris đã tự dành riêng cho mình lo liệu vụ này, nên tôi không thể nào biết tin tức ngay được vì hiện Canaris đang ở Ba-lê.

        Lẽ dĩ nhiên là tôi đã bay ngay sang Ba-lê để báo cho Canaris biết. Thoạt đầu tiên y rất kinh hoảng nhưng rồi y chợt nảy ra một ý kiến siêu phàm, xuất chúng ! Y báo cho Keitel biết là đã trao phó Chiến- dịch Gustave cho Heydrich rồi, nhưng rủi thay, ít lâu sau, Heydrich lại bị các người kháng-chiến Tiệp Khắc hạ sát, nên đành phải bắt đầu lại từ số không !

        Sự giải thích này đã chấm dứt nội vụ vì chúng tôi không còn nghe thấy ai đả động tới nữa. Vả lại Girauđ đã vượt ngực và trốn sang Bắc-Phi rồi. Tuy nhiên mãi về sau này tôi mới nghe nói là sự vượt ngục này làm cho Hitler giận điên lên: y nói đó là một bằng cớ hùng hồn nhất chứng tỏ sự bất lực hoàn toàn về những cơ sở của Canaris. »

        Một vài giờ sau lời khai của Lahousen, bác-sĩ thần- kinh Mỹ Gilbert — theo lệ thường như mỗi buổi chiều vào xà-lim thăm các tội nhơn — thấy Keitel hoàn toàn rũ liệt, tàn tạ... và thồ lộ tâm tình với Gilbert:

        — Tôi không biết nói sao cả !... Về vụ Girauđ, dĩ nhiên là thế, tôi nghĩ rằng... Tôi hằng chờ đợi người ta khui ra vụ này trong một ngày nào đó... Một vết tì ố ghê rợn xiết bao trên danh dự quân nhơn của tôi.! Lẽ thường tình là người ta tố cáo tôi đã chuẩn bị cuộc chiến tranh này... nhưng tôi chỉ giản dị làm bổn phận của tôi và tuân lệnh thượng cấp! Nhưng vụ dự định ám sát này... tôi hãy còn tự hỏi tại sao tôi lại có thể đi lầm đường lạc lối vào một câu chuyện đáng phẫn uất, ghê tởm như thế ?...

       

        Vậy nếu vụ mưu sát Weygand và Giraud không vượt qua giai đoạn của một chủ tâm thuần túy lý thuyết thời cổ. một trường hợp mà sự chủ tâm này đã thể hiện được rồi. Các tài liệu chứng minh sự thực bỉ ổi này đều có ở trong Văn-khổ bộ Ngoại-giao và cấu tạo nên một chứng cớ buộc tội rất ghê gớm đối với Bộ- trưởng Ngoại-giao Ribberitrop :

        « Theo bản văn thứ nhất hồi tháng 11 năm 1944. pháo đài Koenigstein (Saxe) hiện là nơi giam 75 tướng lãnh pháp. Các tù binh này sẽ được di chuyển hàng ngày độ 5 hay 6 người... Mỗi tướng lãnh sẽ được chuyên chở riêng biệt từng cá nhơn bằng xe hơi với một tài xế và một người gác. Xe hơi mang số công-xa, tài xế và người gác, mặc sắc phục, đều là những người tâm phúc, đáng tin cậy. Trong cuộc hành trình, xe của tướng Deboissc sẽ bị trục trặc để có thể tách riêng khỏi các xe khác. Trong dịp này, Deboisse sẽ bị hạ gục bằng một viên đạn vào lưng « trong lúc định đào tẩu !»... Và «tai nạn rất đáng tiếc này» sẽ phải xảy ra ở một nơi hoang vu, vắng vẻ và tốt nhất là vào lúc hoàng hôn... Để tránh khỏi những sự phối kiểm khó chịu, phức tạp xác nạn nhơn sẽ được đốt ra tro và bình đựng di hài sẽ đem về nghĩa trang của pháo-đài Koenigstein. Cũng cần để ý theo dõi cho giấy phép an táng và chứng chỉ hỏa thiêu phải tuyệt đối phù hợp với những qui tắc hiện hành.»

        Một bản văn thứ hai đề ngày 30-12-1944 đã nêu ra những điểm rất chính xác và gương mẫu:

        « Trưởng ban An-ninh gởi Chỉ-huy trưởng các Vệ- binh SS :

        «Sau khi đã cùng với vị trưởng trại tù binh và bộ Ngoại-giao xem xét kỹ lưỡng vấn đề liên hệ, chủng tôi đề nghị:

        1)Trong khuôn khổ một cuộc di chuyển thứ nhất của 5 tướng lãnh, sau sự «trục trặc kỹ thuật» của một xe trong đoàn thời dàn cạnh vụ định đào tẩu, hoặc là :

2)   Bơm hơi độc vào trong lòng xe, ở đấy chỉ có một mình tù binh ngồi. Mặt kính ngăn cách và cửa xe phải khóa kỹ và đóng kín mít. Đó là một hệ thống đặc biệt, dễ dàng tháo ra và lắp vào.

3)   Còn vẽ khả năng một sự đầu độc bằng thức ăn hay nước uổng, những kinh nghiệm theo chiều hướng đó đã chứng minh là phương thức này không hề có những bảo đảm căn thiết.

        « Còn về giấy khai tử để gởi cho báo chí, chúng tôi đã tiếp xúc với cơ quan liên hệ tại bộ Ngoại-giao. Bộ trường Ribbentrop đã cho là cần phải sử dụng cùng một phương pháp đối với hết thảy mọi cuộc thực thi loại này...

        « Tuy nhiên, chúng tôi lại biết là trong nhiều cuộc điện đàm khác biệt, tên người Pháp liên hệ đã được đọc đi đọc lại nhiều lần. Hình như là sẽ tốt đẹp hơn nếu lựa chọn một tù binh khác mà thái độ đối với chúng ta cũng đáng phê bình, chỉ trích như vậy !... Đang chờ đợi các chỉ thị của ông về vấn đề này... Vạn tế Hitler!... Kính cần chào ông.

        Bác.sĩ Keltenbrunner ».

        Đôi khi sinh mạng của một con người can hệ như vậy!... Tướng Deboisse được sống sót chỉ vì một sự kiện duy nhất, thuần túy ngẫu nhiên là tên y được nhắc nhở nhiều lẫn trong điện thoại!...

        Thay thế vào chỗ của ông, quân sát nhơn đã hạ gục tướng Mesny mà con trai cả, bị bắt như một phần tử kháng chiến, đang bị giam trong một trại tập trung. Ngày 18-1-1945, hai phát súng nổ chát chúa trên một khúc đường hoang vắng, cách Koenigstein vài cây số. 48 giò. sau, một trò hề bỉ ồi kết thúc ở nghĩa trang Dresde và một liên-đội lính Đức giàn chào theo lễ nghi quân cách di hài một địch thủ vô cùng dũng cảm!...

        Alfred Jodl — cựu Tổng Tham-mưu trưởng, quân nhơn thứ hai trong số các bị can — là một nhơn vật khá đặc biệt !... Không phải là một tên đê tiện, cũng không phải là một tên nhu nhược! Nghĩa là hoàn toàn do sở thích, không ngập ngừng cũng không dè dặt, y đã tham dự vào công cuộc của Hitler với trí thông mình và những khả năng quân sự của y.

        Bản án tử hình của y sẽ căn cứ vào những điểm chính yếu:

        — Jodi là một nhân vật chính yếu trong số các người sáng tạo và chuẩn bị những cuộc xâm lăng các nước Tiệp-Khắc, Na-Uy, Hy-Lạp và Nam-Tư;

        — Ngay từ 29-7-1940, y đã ra lệnh điều nghiên chương trình và kế hoạch tấn công Nga-Sô !

        — Ngày 7-10-1941, y ký một chỉ thị nhấn mạnh rằng Hitler sẽ không chấp nhận một đề nghị đầu hàng nào của những quân đồn trú tại Leningrad và Moscou: Thủ-lãnh muốn rằng hai thành phố này phải bị hoàn toàn hủy diệt!...

        — Ngày 26-10-1944, y hạ lệnh cưỡng bách dân chúng miền bắc Na-Uy di cư và thiêu hủy nhà cửa họ « để ngăn cản họ khỏi giúp đỡ các người Nga. »

        — Trong một «nhật lệnh hành quân» Jodl đã tích cực góp phần soạn thảo công phu — đoàn quân chiếm đóng các lãnh thồ miền Đông được chỉ thị rõ ràng : «làm lan tràn sự khủng bố này là phương sách duy nhất để ngăn cản dân chúng khỏi mọi sự khát khao tham dự vào cuộc kháng chiến tích cực hay thụ động. »

        Chắc chắn là sự kê khai tóm tắt này cũng đủ chứng minh hàng mười bản án tử hình. Ngoài ra, lại còn chưa kể đến các sự kiện trầm trọng nhất: những vụ hành quyết — nếu không muốn nói là ám sát — các tù binh Anh.

        Ở Nuremberg, Công-tố viện Anh, Roberts, sẽ nói dài:

        Roberts : Ngày 7-10-1942, đài Phát thanh Đức phổ biến thông cáo sau: « Kể từ nay, những toán Cảm- tử (Commando) khủng bố và phá hoại của Anh, cũng như đồng đảng của chúng — vì chúng cư xử không phải như quân nhơn nhưng là bọn côn đồ — sẽ được quân đội của chúng ta đối xử với chúng tương tự như vậy và sẽ bị thanh toán không chút xót thương !..»

        Hỡi bị can Jodl ! Tôi muốn hỏi ông câu này : ông có thấy sự chi khác biệt giữa một giữa một phi công  Anh đi oanh tạc — hãy nói ví dụ là một nhà máy điện trung ương — và một lính nhảy dù Anh, mặc sắc phục, cũng làm nổ máy điện ấy ?

        Jodl : Không có chi khác biệt cả!.. Sự khác biệt xuất hiện ngay khi người lính nhảy dù — tuy mặc sắc phục nhưng bên trong là một bộ quần áo dân sự che giấu ở dưới nách một súng lục liên-thanh và bắt đầu bắn ngay tức khắc lúc y giơ tay lên đầu hàng.

        — Không hề nói về trường hợp đó nhưng tôi chỉ muốn nói đến rất nhiều trường hợp mà quân đội Đức đã hành quyết — tôi có thể nói là tàn sát — những người chỉ mặc sắc phục thôi !.. Hiện tôi đang có trước mắt một tờ trình có chữ ký tắt của Keitel: « Ngày 16-9- 1942, mười người Anh và hai người Na-Uy — đều mặc quân phục Anh — đổ bộ lên bờ biển Na-Uy. Họ được võ trang đây đủ và có cả chất nổ! Ngày 21-9-1942, họ làm nổ tung những cơ sở chính yếu của nhà máy điện trung ương Glomfjord. Trong cuộc phá hoại này, họ hạ gục một lính canh Đức. Các thợ thuyền và nhơn công Na-Uy trong nhà máy điện bị đe dọa đánh thuốc mê nếu hơi tỏ ý kháng cự... Và để nhấn mạnh sự đe dọa này, người Anh phô bày các ống chích có thuốc mê... Trong số 12 người của toán Cảm-tử, 7 người bị bắt còn 5 người kia trốn thoát sang lãnh thổ Thụy Điển.»

        Hỡi bị can Jodl ! Ngày 30-10-1942, bảy tù binh kia bị bắn theo đúng như chỉ thị của ông và tôi xin nhấn mạnh về điểm này, là chỉ thị ấy chưa hề được phổ biến khi họ bị bắt. Vậy ông làm thế nào để chứng minh sự hành quyết đó ?

        — Tôi không thể chứng minh được và tôi cũng không muốn chứng minh. Đó là một hành vi tuyệt đổi trái ngược với Luật-pháp Quốc-tế. Nói ra như vậy là mãi về sau này, tôi mới biết tin tức vụ hành quyết này.

        — Thế còn 50 phi công Anh vượt ngục khỏi trại tù binh ở Sagan, đều bị bắt lại và hành quyết thì ông nghĩ sao ?

        — Tôi công nhận đó là một vụ ám sát.

        — Và ông — một tướng lãnh, một quân nhơn hằng lo lắng đến danh dự của mình — ông lại vẫn tiếp tục phục vụ trung kiên một người đã ra lệnh về vụ ám sát ấy ư ?

        — Tôi chỉ có thể nhắc lại là tôi công nhận tính chất tội án của hành quyết ấy. Nhưng không thẩm quyền một quân nhơn để xét đoán vị Tổng-tư-lệnh của mình. Vai trò Thẩm-phán quan sẽ dành riêng để trả lại cho lịch-sử và Thượng-Đế !

         

        Trong số các bị can ở Nuremberg, hai người sẽ trả lời hành vi của mình về cuộc chiến tranh trên mặt biển: Erich Raeder, cựu đô đốc, tư lệnh tối cao Hải- quân Đức và người kế vị là Karl Doenitz, chỉ huy trưởng tàu ngầm. Cả hai đều là nhà thủy thủ tài ba, xuất chúng, ăn mặc quá bảnh bao, hay ít nhất là vẻ bề ngoài ! Còn về luân lý, đạo đức ?...

        Để bẳt đầu, Công-tố viện trình bày biên bản cuộc hội-nghị ngày 3-1-1942 tại văn phòng Hitler, có sự tham dự của ba Tư-lệnh Hải, Lục, Không-quân, Bộ- trưởng Ngoại giao Ribbentrop và đại sứ Nhật Hiroshi Oshima :

        « Thủ-lãnh Hitler nhấn mạnh là sự hoạt động cuồng nhiệt của những cơ xưởng đóng tàu thủy ở Hoa-kỳ cũng không giải quyết được tất cả vấn đề hàng hải của Đồng-minh, Vấn đề trăm trọng nhất vẫn là sự thiếu hụt thủy thủ đoàn. Vì thế nên Hải-quân Đức can phải đánh đắm các tàu buôn, khỏi cần báo trước, để có thể tiêu diệt tới mức tối đa các thủy-thủ. Ngày mà cả thế giới sẽ hiểu rằng việc đánh đắm một chiếc tàu có nghĩa là cái chết cho phẫn lớn thủy-thủ đoàn của mình thời người Mỹ sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc bù đắp các lỗ hổng ấy... nhất là hơn nữa, còn phải mất nhiều thì giờ để đào tạo các thủy-thủ thực sự lành nghề! Đức tranh đấu cho đời sống của mình, vậy không thể nào lại còn lúng túng về các nguyên tắc nhơn đạo vớ vẩn ! Cũng vì lý do ấy nên Đức bó buộc phải hạ lệnh cho các tàu ngầm — sau khi đã phóng ngư lôi đánh chìm tàu buôn — phải nổi lên mặt nước và nã đại bác đánh đắm các xuồng cấp cứu, trừ phi là tầu ngẫm đã bắt được trọn ổ thủy-thủ đoàn của địch quân nhưng khả năng này hiếm hoi xảy ra ở giữa đại dương mênh mông, bát ngát. Đại-Sứ Oshima hoàn toàn tán đồng quan điểm của Thủ-lãnh và tuyên bố là chính người Nhật cũng bó buộc phải áp dụng những biện pháp thích nghi tương tự !..»

        Một vài tháng sau — chắc có lẽ những suy tư này của Hitler đã phổ biến sâu rộng cho hết thảy những cấp bậc theo hệ thống quân giai — những suy tư này lại tái xuất hiện dưới hình thức một chỉ thị do Tổng- Hành-Dinh của Doenitz loan truyền trên đài Phát-thanh cho tất cả những Chỉ-huy trưởng tàu ngầm. Thiệt là một tài liệu vô cùng khủng khiếp :

        « Cấm ngặt mọi sự cứu cấp toàn thể nhơn viên của chiếc tầu bị đánh đắm gồm các việc : vớt người lên và chuyên chở họ trên các xuồng cứu cấp : vớt xuồng bị đánh chìm và để lên sườn tàu; phân phối thực phẩm và nước ngọt cho nạn nhơn... Đúng sự thực, việc cứu vớt là trái với những yêu-sách sơ đẳng nhất trong những cuộc hải chiến. Tuy nhiên — nếu có thể được — nên bắt giữ các thuyền trưởng và kỹ sư, đó là các chuyên viên khó lòng thay thế được và có thể rất quan trọng cho chúng ta. Còn các nạn nhơn khác, chỉ cứu vớt những người nào mà lời khai có thể giúp ích nhiều về tin tức cho tầu ngầm.. Phải tỏ ra tàn nhẫn, không chút xót thương !... Phải luôn luôn nhớ kỹ rằng khi oanh tạc dữ dội các thành phố đông dân cư của chúng ta, địch quân đâu có để ý tới các đàn bà con nít ? »

        Một năm sau, chỉ thị này — được bổ túc thêm bằng « Nhật-lệnh Hành-quân Đại-Tây-Dương số 56 » —  sẽ nhấn mạnh rõ ràng :

        « Trong các đoàn tàu địch, phần nhiều gồm có một chiếc tàu đặc biệt (Rescue ship), trọng tải từ hai đến ba ngàn tấn, có nhiệm vụ cứu vớt các nạn nhơn bị đắm tău. Vì chúng ta đã chủ trương tiêu diệt hết cả thủy thủ đoàn của các tầu bị đánh chim, vậy sự bắn phá cả chiếc tàu Rescue ship cũng cũng có một tính cách vô cùng quan trọng !...»

        Để kết thúc, Công-tố viện đọc lên vài đoạn trong tập Nhật-ký hảnh trình của các tàu ngầm Đức :

        «U-Boot 37 (tầu ngầm) phóng ngư lôi tàu Anh Sheaf Mead. Tàu Anh chìm ở phía sau, mũi chổng ngược lên, gần như theo đường thẳng đứng !... Các xuồng cứu cấp được hạ thủy và bơi xa xác tàu đắm. Một xuồng tròng trành và lật úp. Nồi xúp-de nổ. Hai thân người, chân tay dang ra, bị hắt tung lên không khí. Tiếng nồ ầm ầm... rồi tàu chìm hẳn. Những người nào không kịp lên xuồng đều bám níu vào tất ca mảnh vụn nồi lềnh bềnh. Một thanh niên rất trẻ, vừa bơi một cách khó nhọc, vừa kêu không ngớt : «Cứu tôi với !... Cứu tôi với !...». Các người khác có vẻ kiệt quệ, quá suy nhược nhưng vẫn bình tĩnh, bị khích- thích do một căm hờn lãnh đạm !... Chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình.»

        Trong trường hợp này, câu «Chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình» có thể diễn tả : «Chúng tôi phó thác các nạn nhơn đắm tầu cho số phận của họ !...»

        Một chỉ huy trưởng chiếc tàu ngầm khác — sau khi đánh đắm tàu thủy Laconia — đã cứu vớt một số các thủy thủ Anh và Ba - Lan cùng các tù binh Ý ở trên tàu bị phóng ngư lôi. Vì thế tờ báo cáo của y được trả lợi bằng một câu khiển trách khá khô khan : «Ông đã vô cùng nhầm lẫn trong sự phán đoán : đáng lẽ chỉ cứu vớt duy nhất các bạn đồng minh Ý chứ không phải những kẻ thù Anh và Ba-Lan !...»

        Eck — trung úy hải quân, chỉ huy tàu ngầm U.852 — ngày 13-3-1944, đánh đắm tầu buôn Peleus rồi nổi lên nã đại bác tàn sát những người sống sót. Nhà chức trách Đồng-minh lùng bắt được y và kết án tử hình. Mười ngày trước khi bị hành quyết, y gởi cho Tòa- án Quổc-tế một tờ khai như sau :

        «Tôi đã ra lệnh ấy khi tôi đang ở trong một vùng do các phi-vụ tuần tiễu của địch thường xuyên kiểm soát. Vậy tôi chắc chắn là các phi cơ thám thính sẽ khám phá rất mau lẹ những cái mảng và xuồng của chiếc tầu bị phóng ngư lôi. Vì chính ngay lúc đó, thực sự là quân địch không biết có sự hiện diện của tôi ở trong vùng này nên tôi cho rằng thiết yếu là chớ nên tiết lộ sự hiện diện để né tránh một cuộc bị săn đuổi và hủy diệt.»

        Vậy tính chất tàn nhẫn không thương xót của các tàu ngầm Đức, người ta đã có cảm tưởng là rất phù hợp với những huấn lệnh của Doenits và đã do y đào luyện. Phải chăng trong nhiều bài diễn văn, y đã tuyên bố những ý tưởng mà không một vị chức sắc nào của chế độ Quổc-Xã chối bỏ :

        «Tôi là một đảng viên xác tín về việc đào tạo lý tưởng.» Hoặc là : « Cần phải ngay từ bây giờ hướng dẫn các sĩ quan thế nào để cho họ tự cảm thấy liên đới trách nhiệm về Đức Quốc-Xã»

        Lại còn tiết lộ hơn nữa là lời tuyên bố của y trong một bản chỉ thị :

        « Đâu đó ở Úc-châu, trong một trại tù binh Đức, viên Thượng-sĩ chánh được chỉ định chịu trách nhiệm về bọn này, đã cương quyết và kín đáo thanh toán những tù binh nào biểu lộ tư tưởng thân Cộng. Đó là một hạ sĩ quan mà lòng cương quyết và trí thông minh — đối với tôi — rất xứng đáng được khen ngợi!.. Ngay lúc y trở về, chính tôi sẽ lo liệu đến việc thăng cấp của y vì con người này đã chứng minh là y có đầy đủ đức tính rất xứng đáng với một cấp chỉ huy!..»

        Tuy nhiên Doenits sẽ chỉ bị kết án có 10 năm khổ sai. Bản án khoan hồng một cách đáng ngạc nhiên này là do những nỗ lực phi thường của luật sư bào chữa cho y. Trước tiên, vị này hướng dẫn thân chủ mình cấu tạo nên màu sắc khác biệt giữa sự từ chối cứu vớt lên tàu ngầm những người sống sót của tàu bị phóng ngư lôi — từ chối do những mệnh lệnh quân sự rất hiển nhiên — và sự kiện rõ ràng về tội ác là theo đuổi cuộc đấu tranh với những người đắm tầu đã bị tước khí giới. Doenitz tán thành thái độ thứ nhất và dĩ nhiên là bác bỏ thái độ thứ hai và kịch liệt phản đối trung úy hải quân Eck (Xem đoạn trên).

        Sau hết, nhất là luật sư đã nêu ra trước Tòa-án những mệnh lệnh với những điểm rất tương đồng của bộ Tư-lệnh Hải-quân Anh một phía và phía bên kia là của đô đốc Chester Nimitz, tư lệnh hạm đội Mỹ ở Thái-Bình-Dương ! Người ta rất khó lòng quở trách Doenitz về một thái độ cùng tương tự với thái độ các nước Đồng-minh !

        Raeder — người tiền nhiệm của Doenitz — sẽ được ít may mắn hơn !... Bản án khổ sai chung thân của y rất có thề làm mọi người ngạc nhiên, ít nhất là lúc ban đầu ! Nếu nghiên cứu kỹ lưỡng vấn đề, người ta nhận thấy Raeder nhậm chức từ 1933 —  nghĩa là trước chiến tranh đã lâu — phải chịu một trách nhiệm lớn lao trong cuộc « Âm-mưu Quốc - Xã và chuẩn bị chiến tranh xâm lăng», nhiều hơn là Doenitz người kế vị từ 1943. Công tố viện đã có thể chứng minh là vụ xâm lăng Na-Uy, lúc khởi đầu, là một kế hoạch của Raeder. Cũng lại chính y, ngay từ 1941, đã tán dương và cổ xúy sự chiếm đóng Hy - Lạp !... Chính Raeder, năm 1942, đã che đậy vụ hành quyết hai toán « Cảm tử » Anh bị bắt ở Bordeaux : sự hành quyết không phải do Mật vụ nhưng lại do Hải- quân thi hành !... Nhất là vụ chiếc Athenia, tàu buôn Anh bị phóng ngư lôi ngày 3-9-1939 (hai ngày sau cuộc tuyên chiến) sẽ cho phép Công-tố viện định rõ thái độ rất công phẫn, vô cùng bỉ ổi của bị can.

        Elwyn Jone, Công-tố viện Anh khai hỏa đợt đầu tiên.

        Jone : Ngày 23-10-1939 — sáu tuần lễ sau vụ phóng ngư lôi tầu Athenia, báo Voelkische Beobachter, cơ quan chánh thức của đảng Quổc-Xã, đăng tải với đầu đề lớn in trang nhất :

        « Chính Churchill đã cho đánh đắm chiếc Athenia » Vậy mà các tài liệu do chúng tôi sẽ trình bày lại xác định là tàu này đã thực sự bị tầu ngầm Đức U.30 đánh đắm. Vụ phóng ngư lôi này xuất hiện như một tội ác vô cớ và Hải-quân Đức lại đê hèn và tự hạ đến mức ngụy tạo một vài tờ báo cáo để hy vọng né tránh và lấp liếm trách nhiệm của mình !...

        Raeder : Đây là sự thực : tối ngày 3-9-1939, một thuyền trưởng trẻ tuổi của một tàu ngăm phóng ngư lôi vào một thương thuyền Anh đang chạy, đèn lửa tắt hết vì tưởng đó là một tuần dương hạm Anh.

        Jone : Chủng ta hãy đồng thời nói đến, trong bản toàn văn này, mệnh lệnh của Doenits phát thanh ngày 23-9-1939 :

        «Việc phóng ngư lôi một tàu buôn không báo trước cần được giải thích là do sự nhầm lẫn với một chiến hạm chánh quy hay phụ thuộc.»

        Daviđ Maxwell Fyve, Công-tố viện Anh : Độ một tháng sau, bộ Thông tin loan báo là tàu Athenia bị đánh đắm đo lệnh của Churchill !... Vậy hỡi bi can Raeder ! Với cương vị là Đại đô-đốc của Hải-quân Đức, ông lại không coi như là một bổn phận của ông phải kháng nghị một sự xác nhặn vừa dối trá vừa bỉ ổi này ư ?

        Raeder : Tôi đã thảo luận điều này với Hitler. Rủi thay, tôi chỉ biết rõ mưu mô tuyên truyền này sau khi nội vụ xảy ra. Tôi ngượng ngập, khó chịu kinh khủng... nhưng thêm một lần nữa, đã quá muộn để can thiệp !

        — Tôi đã có cảm tưởng là ông không hề nghĩ đến...

        — Xin lỗi ông : tôi hằng nghĩ đến luôn ! Tôi rất công phẫn !

        — Và sự công phẫn ấy có diễn tả bằng hành động không ?

        — Thế là thế nào ?... Hành động gì ?

        — Đúng thế... không do một hành động nào cả !... Ông không làm gì... tuyệt đối không làm gì hết !.,.

        Pokrovsky, Công-tố viện Nga : Tuy nhiên ông vẫn còn đây đủ khả năng để từ chức. Rất có thể như thế được, phải không ?

        — Phải.

        — Sự thực là ông chỉ từ chức hồi tháng giêng 1943. Tại sao thế ?

        — Hai điều kiện chính yếu được kết hợp lạỉ hồi năm 1943. Trước tiên, chính Hitler đã hết ưa thích tôi. như vậy sự từ chức của tôi không còn phải là một hành động bất phục tòng. Sau nữa, tôi có thề xa lìa y một cách êm thấm ; Hải-quân khỏi bị sa sút. ngưng trệ...

        — Tôi không hỏi ông là ông đã từ chức trong trường hợp nào. Tôi chỉ hỏi ông về nguyên tắc : có hay không, một sự từ chức tương tự ?

        — Chắc chắn là không tài nào đến gặp Hitler và «quăng» cho y một cái đơn từ chức : y sẽ tưởng là người ta nhất quyết có một hành động vô kỷ luật, bất phục tùng ! Về phần tôi. chớ hề bao giờ tôi lại thực thi điều đó. Tôi đã có quá nhiều quân-nhơn tính để có thể hành động tương tự !...

        (Nghĩa là người ta có thể tin tưởng rằng, trong hết thảy lực lượng binh bị Đức, sự kiện của một quân nhơn xứng đáng với danh xưng ẩy giả thiết sự chấp thuận tất cả mọi công việc hèn hạ. đê tiện !...).

        Goering — thực thụ là có đủ mọi cấp bậc và huy chương đặc biệt được kiến tạo theo chủ tâm và sở thích của y — chỉ thuộc một cách gián tiếp vào các quân nhơn cao cấp. Viên cựu Thống-chế mập lù của của Đức Quốc-Xã trước hết chỉ là một nhà chánh trị, bạn đấu tranh của Thủ lãnh. Rất nhiều các chức vụ và quyền hành của y là tiêu biểu cho phần chiến lợi phẩm mà Hitler phải dành cho tên đồng lõa tham lam vô độ !...

         
        Tự cao tự đại đến mức khó lòng tưởng tượng nổi hiếu thắng, tham lam, lũng đoạn. hưởng thụ, vừa nhu nhược vừa tàn nhẫn : hết thảy mọi sự đó là con người của Goering, không còn chút hoài nghi !.. Nhưng y cũng là một tay tổ chức tài ba vì chỉ trong có mấy năm trời và bắt đầu từ con số không to tướng, y đã tạo ra một nền không quân hùng mạnh! Y là một tay thực tế có khả năng xét đoán mau lẹ và chính xác. Tóm lại y là một tội nhơn chiến tranh cỡ bự!..

        Trước Tòa-án Quốc-tế Nuremberg, lúc thì y tỏ ra một con người xảo quyệt, dai dẳng, lúc thì hèn mạt, đê tiện! Y sẽ gây ra cả một sự bất ngờ lúc Công- tố viện Mỹ Jackson hỏi y một tài liệu liên hệ về việc tái quân-sự-hóa miền Rhénanie năm 1935.

        Jackson : Phải chăng đó là những chuẩn bị cho một cuộc chiếm đóng bằng võ lực miền Rhénanie ?

        Goering : Không đúng chút nào cả!

        — Ý ông muốn cho là những chuẩn bị ấy không hề có tính chất quân sự phải không ?

        — Đó là một biện pháp tổng quát về động viên tương tự như bất kỳ nước nào cũng có thể áp dụng được.

        — Dù sao, đó cũng là những biện pháp khá đặc biệt đến nỗi người ta phải tuyệt đối giữ bí mật đối với ngoại-quốc !

        — Nếu chưa đến nỗi lú lẫn thời tôi nhớ rõ là chưa hề bao giờ có dịp đọc trước bản thông cáo về những chuẩn bị động viên của Hoa-kỳ!

        Jackson nhún vai... Tái mặt đi vì giận dữ, y giật mạnh hai ống nghe gắn ở tai, vứt xuống bàn. Đôi nắm tay khuỳnh vào háng, cặp mắt lim dim, y phải cố gắng mãnh liệt để tự trấn tĩnh lại... Sau cùng y quay về phía tòa án:

        — Tôi xin phép lưu ý Quý tòa về sự thiếu thiện chí rõ rệt của bị can. Theo thiển ý tôi, con người này — dù đứng trước vành móng ngựa với tư cách nhơn chứng hay bị can — đã ngoan cố bày tỏ một thái độ khinh miệt và hỗn xược, dù cả đối với Quý tòa đã chấp thuận cho y những khả năng bào chữa mà Quý tòa chưa hề chấp thuận cho ai cả !..

        Một sự yên lặng ngắn ngủi, nặng nề đặc sệt những luồng điện!.. Rồi chánh án Geoffrey Lawrencé cố ý giơ tay xem đồng hồ và nói :

        — Có lẽ chúng ta nên hoãn phiên tòa đến ngày mai thời tốt đẹp hơn !

        Goering về chỗ... Các bị can khác bắt tay, vỗ vai y... Nhưng chỉ một lát sau, người anh hùng của ngày hôm đó sẽ thú nhận với một luật sư là y không hề nuôi ảo tưởng:

        — Không phải vì thế mà tôi thoát hiểm dễ dàng. Tôi có cảm tưởng là đi qua một cánh rừng mà ở đằng sau gốc cây, có một người đang ngắm súng để bắn tôi !..

        « Goering Trả Đũa ! »: đó là hàng tích chữ lớn, chạy suốt 8 cột ở trang nhất của báo chí ngoại-quổc vào sáng hôm sau. Báo chí đã tỏ ra « chơi rất tận tình» (và quá trớn nữa) đến nỗi bị can Speer đã khai với bác sĩ thần kinh Gilbert:

        — Giá ông có thể gặp Goering chỉ trước đây một năm : một người lười biếng, nghiện ma túy, thổi nát, ích kỷ một cách ghê tởm!.. Chính là kỷ luật, trật tự ở lao tù đã trả lại cho y sự hùng dũng giả tạo ấy. Ông hãy hỏi y tại sao y không ở lại Bá-Linh với vị Thủ- lãnh thân mến ? !.. Tỏi sẽ nói để ông rõ : vì y cho là hè phố ở Bá-linh sẽ trở thành nóng bỏng quá, một khi quân đội Nga-Sô bao vây kinh thành ...

        Dù sao chăng nữa, sự thẳng lợi nhỏ nhoi mà Goering đạt được đối với Công-tố-viện sẽ không ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Tòa-án sẽ công nhận là y có tội theo 4 yếu tố phạm tội như sau : cuộc âm mưu; tội ác đối với hòa bình; tội ác chiến tranh; tội ác đối với nhân loại. Những lý do nêu ra rất nặng nề:

        1) Y là người sáng tạo ra cơ quan Mật-Vụ (Gestapo) và các trại tập trung đầu tiên. Năm 1934, y tổ chức vụ đàn áp các Vệ-binh nâu (Vụ bất hủ « Những đêm của dao găm dài !») và áp dụng thủ tục ghê tởm đi tới kết quả là sự loại trừ các tướng Von Blomberg và Fritsch.

        2) Goering là một trong số 5 người lãnh đạo đã tham dự hội nghị ngày 5-11-1937 mà Hitler đã trình bày những dự định xâm lăng của y.

        3) Đêm trước khi xảy ra cuộc xâm-lăng Tiệp- Khắc, y đe dọa Tổng-thống Hacha là sẽ ném bom hủy diệt thủ đô Prague.

        4) Trong các phiên tòa, y đã nhiều lần xác nhận trách nhiệm của y trong việc sử dụng nhân công ở các trại tập trung. Tổng Tư lệnh Quân-đội, y đã đòi hỏi Himmler phải cung cấp một số nô-lệ phụ trội cho các xưởng phi-cơ ngầm ở dưới đất:

        « Đúng là tôi đã xin một số tù nhơn để xúc tiến việc võ trang các phi-cơ của tôi. Đó là hoàn toàn theo thường tình ! »

        5) Chịu trách nhiệm về chương-trình tứ-niên, y ra chỉ thị cho Sở An-ninh SD. Về việc áp dụng phương pháp đối xử với các thợ thuyền Ba Lan ở Đức gồm có « thủ tục đặc biệt » nghĩa là việc hành quyết những người nào hơi vi-phạm luật-lệ hay thiếu năng lực làm việc.

        6) Goering là một trong số những người chánh yếu sáng tạo việc ngược đãi các người Do-Thái, không những ở Đức nhưng đồng thời ở các lãnh thổ bị chiếm đóng.

        7) Mặc dù việc tiêu diệt các người Do-Thái là thẩm quyền chánh yếu của Himmler, nhưng Goering cũng tích cực tham gia một cách hăng say ! Do sắc lệnh ngày 31-7-1941, y đã ủy nhiệm Himmler và Heydrich phải mau lẹ tiến tới « một giải pháp dứt khoát về vấn đề Do-Thái trong khu vực ảnh hưởng Đức ở Âu-châu ».

        Danh từ « giải pháp dứt khoát » sẽ tạo nên ở Nuremberg một cuộc đấu chọi về ngôn ngữ học giữa Goering với Công-tố-viện Mỹ Jackson. Vì nhận thấy đã có nhiều sai lầm trong việc phiên dịch các lời khai và tài liệu nên Goering vịn cớ đó để giành quyền cho chính mình được dịch sắc lệnh nói trên...

        Vậy trong bản văn này, trước tiên có danh từ : « giải pháp tổng quát ». Trong đoạn dịch, Goering ngừng lại ở câu này và Jackson, quá tin tưởng một lần, không bó buộc y dịch tới cùng — cho đến câu này nhấn mạnh sự thiết yếu của một « giải pháp dứt khoát ». Dù sao chăng nữa — đối với khoảng 6 triệu người Do-Thái ở Âu-châu — cái « ngón xảo trá » về ngôn-ngữ này (tổng quát hay dứt khoát) cũng không hề có chút khác biệt nào : họ đã bị tàn sát không chút xót thương, vô cùng khủng khiếp !...

        Dù Goering cố xác nhận đến mấy chăng nữa — là y chỉ « giản dị » trù tính việc cưỡng bách dì cư các người Do-Thái, chứ không phải là tiêu diệt họ — nhưng các sự kiện đã quá rõ ràng và nặng nề để người ta có thể chấp thuận cho y được hưởng ích lợi một chút hoài nghi...

        Tuy nhiên về điểm khác, việc hỏi cung y đã đem lại một phát giác bất ngờ : con người quyền thế ấy, tư lệnh tối cao không-quân Đức và đồng chí thân mến của Hitler lại ngây thơ đến mức gần như vô ý thức, khi mà sự tuyệt đối không sai lầm của y đang bị lung lay, nguy hiểm ..

        Jackson, Công-tố-viện Mỹ : Kể từ lúc nào mà ông nhận thấy là Đức đã bại trận ? Phải, để nói cho rõ hơn, là Đức không còn đủ năng lực đạt được những mục tiêu chiến tranh ?

        Goering : Kể từ trung tuần tháng giêng 1945, Đức không còn mảy may hy vọng nữa !

        — Phải chăng ông muốn nói một cách đứng đắn rằng ông — một lính nhà nghề — chỉ mãi tới tháng giêng 1945, ông mới hiểu biết là Đức sẽ bại trận ư ?

        — Cần phải nêu ra sự khác biệt giữa một chiến tranh thắng lợi và một chiến tranh kết thúc bằng một cuộc đấu hòa, không ai thắng hay bại. Không còn phải là vấn đề một cuộc chiến thắng của Đức : điều đó tôi biết đã từ lâu... nhưng còn điều chắc chắn về sự thảm bại của chúng tôi thời tôi chỉ mới biết vào ngày đó thôi !...

        Thiệt là thành thực hơn, thẳng thắn hơn cả Tòa án Quốc tế Nuremberg ! Chính Goering đã tự xét xử mình rồi...

        Chưa hề bao giờ trong lịch-sử nhơn-loại, rất nhiều tội ác tầy trời, ghê rợn lại do một số nhỏ bé bị can liên-hệ !... Tuy nhiên, Tòa án quốc tế Nurem- berg, trong sự phán quyết, từ chối không để ý tới một vài trọng tội : đúng sự thực Tòa cho là các chứng cớ do Công-tố-viện nêu ra không đủ yếu tố để buộc tội các lãnh tụ Quốc-Xã. Nhất là trường hợp điển hình trong vụ Katyn kết thúc bằng sự thắng lợi vẻ vang hoàn toàn của Luật-sư đoàn.

        Chính Pokrovsky đề cập đến vấn để lởm chởm này trong nhiều vụ khác nữa. Người ta có cảm tưởng là Công-tố-viện Nga-Sô muốn đi trước phong-trào để tranh thủ thời gian...

        Pokrovsky : Bây giờ tôi xin phép nêu ra những sự tàn á,f dã man của bọn Hitler đối với quân-đội Ba-Lan. Trong toàn thể các tội ác không tên này, nhất là tôi mưổn đả động đến việc tàn sát hàng ngàn tù binh Ba-Lan ở rừng Katyn, gần Smolensk (Nga).

        Trong các lời lẽ của y, không còn chút hoài nghi nào là y đã nhấn mạnh để Tòa án Quốc-tế phái lưu ý đến một trong những biến cố bí mật nhất — và cũng ghê tởm nhất ! — về cuộc Đệ-nhị Thế-chiến. Ngày nay — hơn 20 năm sau vụ án Nuremberg người ta đã găn biết hết mặt trái, nghĩa là diễn tiến thực sự của nội vụ !... Nhưng trong thời kỳ đó,,.

        Muốn thấu triệt hết mạch lạc các sự kiện cần phải lui về dĩ-vãng, đến tận cuộc xâm lăng Ba-Lan của Nga và Đức vào mùa thu năm 1939. Quân-đội Ba Lan không còn tồn tại nữa : các binh lính và sĩ-quan đều bị cầm tù. Tuy nhiên chẳng bao lâu, chánh-phủ Ba- Lan lưu vong ở Luân-Đôn tiếp xúc với Mạc-Tư-Khoa và nỗ lực yêu cẫu sự phóng thích những kiều dân Ba Lan bị giam trong các trại tập trung Nga-Sô. Nỗ lực này thâu lượm được kết-quả mỹ mãn : đúng sự thực là Nga-Sô đã phóng thích hàng ngàn người Ba-Lan. Nhưng ở Luân-Đôn, nơi có phiếu ghi danh rất đầy đủ, người ta nhận ngay thấy là những con số không phù hợp nhau : từ 5 đến 7 ngàn sĩ-quan Ba-Lan thiếu tên trong bảng phóng thích !... Ngày 6-10-1941, Jan Kot, đại-sứ Ba-Lan ở Luân-Đôn, đặt thẳng vấn đề với Andrei Vichinsky, ngoại-trưởng Nga-Sô. Rồi sau khi rời khỏi tòa đại-sứ Nga-Sô, Kot gởi ngay báo cáo về cuộc tiếp xúc này.

        Kot : Tôi xin phép trình bày với ngoại-trưởng một vài con số : khoảng độ 9.500 sĩ-quan Ba-Lan bị Hồng quân cầm tù và đày đi khắp nơi trong nội địa Nga- Sô. Ngày nay họ chỉ mới được phóng thích có 2 ngàn người. Vậy số còn thiếu lại — 7.500 người ! — hiện ở đâu ?... Ví dụ như chúng tôi đã biết rõ là có hơn 4 ngàn sĩ-quan được di chuyển từ các trại Starobielsk và Koziels đến một nơi bí mật... Giữa chúng tôi và những người biến dạng này, hiện có một bức tường mờ ảo không tài nào vượt qua ! Vậy xin ngoại-trưởng vui lòng giúp chúng tôi vượt qua bức tường đó...

        Vichinsky : Thưa Đại-sứ, căn phải để ý đến các trường hợp tinh-tế và phức-tạp. Kể từ năm 1939, rất nhiều sự thay đổi lớn lao đã xảy ra. Có khi cả một dân-tộc đã rời bỏ quê-hương để định cư nơi khác — vậy còn nói chi đến những cá nhơn ! Chúng tôi đã phóng thích một số lớn đồng bào của ông : nhiều người đã tìm việc làm ở nước tôi, nhiều người khác đã trở về nơi chôn nhau cắt rốn...

        — Nếu một người trong số các sĩ-quan ấy được phóng thích thời y sẽ phải cấp tốc liên lạc với chúng tôi ! Đó không phải là những con nít hay kẻ phạm trọng tội mà bó buộc họ phải trốn tránh. Tôi không tài nào giả thiết được là họ vẫn còn luôn luôn sống ở Nga Sô !...

        Với một câu nói lảng tránh, thoái thác, Vichinsky chấm dứt cuộc tiếp xúc, nhưng đại-sứ Ba-Lan không vì thế mà thất vọng... Một tháng sau, y xin được tiếp kiến Staline.

        Kot : Kính thưa Chủ-tịch. chắc chắn ông đã là người chủ trương ân xá những công-dân Ba-Lan sống trên đất Nga. Vậy ông có vui lòng nhấn mạnh với chánh-phủ Nga để cho nghĩa cử cao đẹp này được thực sự áp đụng một cách hoàn hảo và trọn vẹn không ?

        Staline : Phải chăng ý ông muốn nói là hiện còn những người Ba-Lan bị giam ở nước tôi chăng ?

        — Ví dụ như trại Starobielsk đã giải tán năm 1940 mà chúng tôi không hề thấy một người nào ở đấy trở về !...

        — Tôi long trọng hứa hẹn với ông là sẽ ra lệnh mở cuộc điều tra ngay. Xin lưu ý ông là người ta thường thấy những chuyện ngộ nghĩnh tương tự trong cuộc phóng thích tập thể...

        — Kính thưa Chủ-tịch, tuy nhiên tôi vẫn xin ông hạ lệnh phóng thích các sĩ quan Ba-Lan để chúng tôi có thể sắp xếp cán bộ chỉ huy quân đội mới mẻ của nước tôi. Hiện chúng tôi có những tài liệu ghi rõ ngày tháng các sĩ quan ấy được di chuyển từ các trại...

        — Ông có những danh sách đầy đủ chi tiết không ?

        — Hết thảy danh tính đã được các Trưởng trại Nga ghi chú theo văn ABC: hàng ngày họ điểm danh các tù nhơn theo danh sách đó. Hơn nữa, sở Mặt-vụ N.K.V.D. đã lập cho mỗi sĩ quan một hồ sơ cá nhơn. Chúng tôi hãy lấy ví dụ như đạo quân do tướng Anders chỉ huy năm 1939: không hề một sĩ quan nào trong bộ Tham-mưu của tướng ấy trở về...

        Staline nhún vai, nhắc điện thoại lên, gọi cơ sở trung ương N. K. V. D. :

        —  Staline ở máy đây. Xin ỏng cho tôi biết tất cà những tù binh Ba-Lan đã được phóng thích chưa ?

        Rồi y để máy xuống, lại quay về phía Kot và điềm nhiên đề cập tới một vấn đề khác biệt hẳn. Vài phút sau chuông điện thoại reo vang... Sau khi nghe một cuộc giải thích dài — do người của N.K.V.D trình bày — Staline không nói một tiếng, đặt máy xuống... để trở lại vấn đề khác biệt kê trên...

        Sự bí mật về các sĩ quan Ba-Lan mất tích vẫn nguyên vẹn...

        Các tướng Ba-Lan Sikorski và Anđers cũng không may mắn gì hơn !... Tháng chạp 1941, họ được nghe chính miệng Staline nói là không hề còn người Ba-Lan nào ở trong các trại tập trung hay lao xá Nga-Sô. Có lẽ các sĩ quan được phóng thích đã trốn sang Mãn-Châu...

        Mặc dù sự thiếu thiện chí hiển nhiên ấy, chánh phủ Ba-Lan lưu vong ở Luân-Đôn sẽ tiếp tục gởi cho điện Cẩm-linh 49 thông điệp ngoại giao — đúng 49 ! — thỉnh cầu, đòi hỏi, van nài một trả lời dứt khoát về số phận các sĩ quan mất tích ? Nội dung các thông điệp này minh chứng rõ ràng là ở Luân-Đôn người ta vẫn còn luôn luôn hy vọng tìm thấy họ còn sống !... Hy vọng này sẽ tiêu tán một cách tàn nhẫn vào ngày 13-4-1943, khi đài Phát-thanh Đức thông cáo :

        «Tin Smolensk (Nga-Sô) : Dân chúng địa phương vừa chỉ cho các nhà chức trách Đức biết một nơi do sở Mật-vụ cộng sản N.K.V.D đã tàn sát độ mười ngàn sĩ quan Ba-Lan !... »

        Ít lâu sau, báo chí Đức lại đăng tải các chi tiết :
       
        « Nơi ghê rợn được khám phá ra là rừng Katyn, ở 20 cây số phía tây Smolensk, trên đường Smolensk- Witebsk. Đó là chứng cớ hiền nhiên, không chổi cãi được và kinh khủng, rụng rời là Mật-vụ Nga đã tàn sát hơn mười ngàn sĩ quan cấp bậc, trong số có nhiều tướng lãnh của quân đội Ba-Lan cũ !...»

        Thiệt là một quả bom mới nổ sẽ làm rung chuyển khắp hoàn cầu !... Ở Luân-Đôn, tướng Sikorski, lãnh tụ nước Ba-Lan Tự do, công khai yêu cầu Hồng-thập- tự Quốc-tế phải mở một cuộc điều tra sâu rộng tại chỗ. Mọi nghi ngờ đã hướng về đ iện Cẩm-linh. Hai tuần sau, Mạc-Tư- Khoa trả đũa... bằng sự cắt đứt ngoại giao với Ba-Lan Tự do vì « đã loan truyền những vu cáo thô bỉ của Đức Quốc-Xã và đồng lõa với chánh phủ Hitler !...»

        Churchill và Roosevelt vội vàng can thiệp : kẽ nứt nẻ này ở trong mặt trận Đồng-minh có vẻ vô cùng đáng buồn giận !... Do áp lực mạnh mẽ của họ, Sikorski đành phải rút đơn xin Quốc-tế điều tra và nối lại những liên lạc ngoại giao! Thiệt là một trò hề, khó lòng đánh lừa được ai cả!... Rồi 6 tháng sau, máy bay chở Sikorski bị rớt và chìm đắm trong Địa-trung-hải: ai nấy đều hoài nghi có bàn tay phá-hoại của Nga-Sô !...

        Nguyên do tai nạn này sẽ không bao giờ được phanh phui ra một cách xác thực... Trái lại những biến cố đã diễn tiến trong rừng Katyn lại dần dần ra khỏi những lãnh vực cấu tạo nên cơ hội thuận tiện. Bây giờ người ta đã biết rõ ràng các chi tiết...

        Mùa hè năm 1942, các người Ba-Lan bị tập kết vào Tồ chức Todt, làm việc ở một công trường gần Smolensk. Một nông dân Nga nói chuyện với họ về những nấm mồ bí mật ở trong rừng Katyn (Nga-Sô). Họ lén lút tới đó và đào lên xem một trong số các nấm mồ... Rồi không hề ý thức được tầm quan trọng của sự khám phá này, họ lấp mồ lại và trồng lên trên một Thập-giá bằng những cành cây phong...

        Trong 6 tháng liền, không còn ai nghĩ đến bãi tha ma... Về mùa đông, một con chó sói đói — mà người ta thường trông thấy cào đất lên — lại gợi ra sự chú ý đến nấm mồ vô chủ... Người ta nhận xét thấy, cùng ở địa điểm này, có rất nhiều nấm mồ. Khi tuyết tan, người Đức cho đào các nấm mồ ấy lên. Người ta đếm thấy — chồng chất lên nhau thành nhiều từng lớp — 4.185 tử thi !

        Tại sao đài Phát thanh Đức lại đề cập tới con số mười ngàn xác chết ? Có thể là vì muốn gia tăng tới mức tối đa sự khủng khiếp của tin tức giật gân này !.. Ba ngày sau, hãng thông tấn Nga Tass mở cuộc phản pháo bằng một bản thông cáo vô cùng tinh tế, khôn khéo:

        « Các tù binh Ba-Lan — mà xác vừa tìm thấy — đã bị giam trong những trại tập trung ở gần Somlensk và được sử dụng về việc làm đường sá. Khi quân Đức gần tới nơi, sự di tản các tù binh tỏ ra không tài nào thực hiện nỗi, nên họ bị rơi vào tay bọn Hitler!.. Vậy cuộc tàn sát họ đã biện minh một cách hùng hồn và dễ dàng: chính người Đức đã phạm tội ác ghê tởm này!.. Ngày nay Bá-Linh — với những lý do tuyên truyền xảo trá và xuyên tạc! — lại muốn đồ thừa vụ ám sát này cho các nhà chức trách Nga Sô...»

        
        Nói tóm lại, vấn đề vẫn hoàn toàn nguyên vẹn như cũ : vậy cần phải lùng tìm thủ phạm ở phía nào : Với 3 cuộc điều tra nối tiếp nhau, người ta sẽ nỗ lực thiết lập — hay che đậy! — thực sự:

        1) Cuộc điều tra thứ nhất, do giáo sư Conti, « Thủ- lãnh» Y-sĩ đoàn ở Đức điều khiển. Tháng tư 1943, y mời 12 bạn đồng nghiệp ở mỗi nước một người —  Bỉ, Ý, Hòa-lan, Thụy-sĩ, Đan mạch, Phần lan, Tiệp-khắc, Bảo-gia-lợi, Hung-gia-lợi, Lỗ-ma-ni, Croatie và Slovaquie — đến xem xét bãi tha ma trong rừng Katyn. Báo cáo của ủy ban Quốc-tế Điều tra này tuyên bố:

        «Các vụ hành quyết đã xảy ra hồi tháng ba 1940, nghĩa là trong thời kỳ người Nga khởi sự việc giải tán các trại giam những sĩ quan Ba-lan...

        2) Cuộc điều tra thứ hai — của Ba-lan thực hiện sau khi chiến tranh chấm đứt — do Biện lý Martini ở pháp đình Cracovie hướng dẫn. Công việc được xúc tiến rất tỉ mỉ và thận trọng Martini lại còn tìm được cả danh tính các sĩ quan N.K.V.D. (Mật-vụ-Nga) đã hoạt động ghê rợn ở vùng này trong thời kỳ có vụ tàn sát!.. Nhưng y sẽ không tiến được xa hơn nữa: đêm 12-3-1946, y bị hai hội viên trong ủy ban Thân hữu Nga -  Ba-lan hạ sát ngay ở trong phòng riêng !..

        3) Cuộc điều tra thứ ba, do lệnh của điện Cẩm- linh, ít lâu sau khi Hồng-quân tái chiếm Smolensk.

        Ở Nuremberg, Công tố viện Nga - Sô Pokrovsky đọc lên những đoạn chính trong báo cáo:

        «Các y-sĩ luật-học ước định con số tổng cộng các tử thi là 11 ngàn. Phương tiện khổng lồ để thuộc quyền sử dụng của ủy ban, nhất là lời khai của hơn 100 nhơn chứng, sự khám nghiệm của các chuyên viên Y- học, các tài liệu và tang vật khác đã có thể xác định một cách chắc chắn 5 điểm sau đây:

        1) Các tù binh Ba-Lan bị giam trong 3 trại ở phía tây Smolensk, cho tới khi quân đội Hitler xâm lăng, đang làm việc sửa đường, vẫn còn ở nguyên tại chỗ sau khi quân Đức tới cho mãi đến cuối tháng chín 1941.

        2) Trong mùa thu 1941, các nhà chức trách Đức khởi sự ở trong rừng Katyn, cuộc hành quyết khổng lồ các tù binh Ba-Lan.

        3) Vụ hành quyết khổng lồ này là công trình của một cơ sở quân sự, ngụy trang dưới danh xưng «Bộ Tham-mưu Tiểu-đoàn Công-binh 537» do trung tá Arnes chỉ huy cùng với hai phụ-tá trực tiếp là các trung úy Rex và Hodt.

        4) Mùa xuân 1943, các nhà chức trách Đức của đoàn quân chiếm đóng đã chở đến rừng Katyn tử thi các tù binh Ba-lan đã bị bắn ở các nơi khác. Những xác này được chôn trong các nấm mồ ở bãi tha ma Katyn, nhằm xóa bỏ những dấu vết có tính cách súc vật của Đức Quốc-Xã và để gia tăng thêm các số nạn nhơn của « những sự dã man, tàn bạo của Cộng sản ở Katyn !»

        5) Những sự nhận xét về Y-học đã thiết lập một cách chẳc chắn, không chối cãi được, ngày tháng của vụ hành quyết đầu tiên : mùa thu 1941 !

        Luật sư Stahmer, bào chữa cho Goering, đứng lên nói :

        — Tôi nại ra nhơn chứng thứ nhất gỡ tội là đại tá Ahrens.

        Nhơn chứng được dẫn vào và tuyên thệ.

        Stahmer: Đơn vị của ông là Liên-đội Trưyền-tin 537. Vậy đồng thời cũng có cả Tiểu-đoàn Công binh 537 nữa ư ?

        Ahrens: Theo chỗ tôi biết thời không hề có.

        — Tôi tưởng là chính ông đã báo cho Cơ-sở Trung- ương các Nghĩa địa Quân sự biết là ở rừng Katyn có nhiêu nấm mồ khả nghi và có một hay nhiều nấm mồ công cộng. Rồi sau này câu chuyện ra sau ?

        — Một hôm tôi có tiếp giáo sư Butz nói là được ủy nhỉệm về việc đào đất để tìm cổ tích trong rừng Katyn. Ông cho tôi xem một thứ sổ nhật ký có viết ngày, tháng và lời chú thích bằng tiếng Ba-Lan nên tôi không thể đọc được. Y giải thích cho tôi rõ đấy là cuốn nhật ký của một người sĩ quan Ba-Lan và thấy ghi ở đoạn cuối cùng — nhật ký ngưng vào mùa xuân 1940 — sự lo ngại về số phận ghê gớm của tất cả những người Ba-Lan bị cầm tù.

        — Theo một vài người thời hồi tháng ba 1943 có rất nhiều xe cam nhông đã chở hàng trăm hay hàng ngàn tử thi vào rừng Katyn và có thể sẽ cùng được chôn với các tử thi khác... Vậy ông có biết chuyện đó không ?

        — Tuyệt đối không.

        Luật sư Kranzbuehler, bào chữa cho Doenitz, hỏi Ahrens:

        — Phải chăng ông đã có dịp nói chuyện về tha ma nầy với dân chúng địa phương ?

        — Phải, — Năm 1943, tôi có dịp nói chuyện với hai vợ chồng người Nga ở bên cạnh một tòa lâu đài nhỏ, nơi tôi đặt bản-doanh. Họ nói chuyện với tôi là vào mùa xuân 1940, độ 200 tù binh Ba-Lan xuống một ga xe lửa lân cận và có xe cam nhông chở vào rừng Katyn. Rồi người ta nghe thấy những tiếng kêu và súng nổ...

        — Về tòa lâu đài nhỏ, nơi ông đặt bản doanh, có bao giờ ông nghĩ đến việc điều tra về những người ở trước không ?

        — Có, vì lý do giản dị là tòa nhà này làm cho tôi băn khoăn... Nhà gồm có một phòng chiếu phim và cả một xạ trường nữa. Tuy nhiên tôi vẫn không thâu lượm được những tin rõ rệt.

        Smirnov, Công-tố viện Nga, hỏi nhơn chứng Ahrens :

        — Ông có ở trong miền này hồi tháng 9 và 10 năm 1941 không?

        — Không.

        — Vậy tôi tưởng là ông không có đủ thẩm- quyền kể lại những biến cố xảy ra ở đấy trong thời kỳ này. Có đúng thế không ?... Vậy bây giờ xin ông vui lòng nói cho chúng tôi biết là ở đơn-vị ông có ai là Rex không ?... Có à ? .. Tốt lắm !... Vậy xin ông cũng cho chúng tôi biết trước khi ông đến đấy, y đã có ở Katyn chưa ?

        — Có, y đã ở đấy trước tôi.

        — Thế còn trung-úy Hodt ? Thượng sĩ chánh Krimmenski ? Thượng-sĩ Lummert, Trung-sĩ Rose và binh nhì Gieseke ?... Tất cả những người này đều ở trong đơn vị của ông phải không ?

        — Đúng thế !

        — Thế mà ông lại nói là ông không hề biết công việc của họ làm ở Katyn hồi tháng 9 và 10 năm 1941 ư ?

        — Vì hồi đó tôi chưa có ở đấy...

        — Vậy ông có biết chăng là ủy-ban điều tra Nga- Sô đã coi ông là một trong số những người chịu trách-nhiệm trực tiếp về vụ tàn sát tập thể ở Katyn không ?

        Tướng Đức Oberhauser — hồi đó là chỉ huy trưởng Truyền-tin các đạo quân ở khu Trung-ương —  một nhơn chứng khác do luật-sư bào chữa nại ra, đã khai minh bạch :

        — Các nạn nhơn ở Katyn bị hạ sát do một viên đạn ở gáy, nghĩa là bằng súng lục. Trong các đơn-vị Truyền-tin của tôi, nhiều nhất là mỗi Hạ-sĩ quan chỉ có một khẩu súng lục, nghĩa là toàn thể liên đội 537 chỉ có 150 khẩu súng lục. Như vậy, liên đội này không tài nào có đủ phương tiện để thực thi vụ hành quyết khổng lồ này ...!

        — Tại sao ông lại cho rằng 150 súng lục không đầy đủ cho một cuộc tàn sát tương-tự ?

        — Vì Liên-đội Truyền-tin của một đạo quân phải liên lạc trong một không gian bao la và tản mác kinh khủng !... Trong trường hợp này, các đơn-vị 537 ở rải rác giữa Koiodov và Witebsk, trên một trận tuyến dài hơn 500 cây số. Như vậy số 150 súng lục ấy không hề bao giờ được tập trung tại một địa điểm.

        Trong sổ các nhơn chứng buộc tội do Công-tố viện Nga-Sô nại ra, người ta đặc-biệt chú ý đến một thầy thuốc Bảo-Gia-Lợi, bác sĩ Markov ở viện Pháp- y-học Sofia. Y là thành phần trong ủy-ban điều-tra quốc-tế do Đức gởi đến Katyn năm 1943 để khám- nghiệm các thi hài. Chữ ký của y ở dưới cùng tờ báo cáo chung kết, do người Đức dựa vào đấy để quy tội vụ tàn sát tập thể này cho người Nga.

        Markov khai là chính y cũng như các hội viên của Ủy ban, có thể gần như bị các nhà chuyên trách Đức bó buộc phải làm cho ngày tháng vụ hành quyết này lui ngược lên ba năm ! Thế mà theo ý-kiến y thời các tử thi chỉ mới bị chôn ở dưới đất từ 12 đến 15 tháng thôi !... Y cũng khai là trên đường về, các hội viên trong ủy-ban thực sự bị cô lập trong một phi-trường quân sự... rồi người ta bảo họ ký vào giấy báo cáo. Y có cảm tưởng rõ rệt là đã phải ký dưới sự đe dọa nặng nề...

        Vậy ba tháng sau khi vụ án Nuremberg kết thúc, điểm chính yếu này lại được bổ túc thêm do lời khai của một nhơn chứng duy nhất, thực sự vô tư ở trong ủy ban này : đó là bác-sĩ Thụy-sĩ Francis Naville. Do Đại Hội-đồng địa-phương Genève hỏi về vụ Katyn, bác-sĩ Naville sẽ được gột bỏ hết mọi hoài nghị về tính chất thiên vị. Với sự dũng cảm và trăm lặng — vốn là đặc tính của người Thụy-sĩ — các Thẩm-phán quan ở Genève đã minh xác rõ ràng :

        « Rất có thể là thái độ của bác sĩ Bảo-Gia-Lợi Markov đã thực sự bị xúi giục vì sự đe dọa. Vậy chỉ còn tìm hiểu là sự đe dọa này đã thực thi năm 1943, do những lưỡi lê của Đức — hoặc là năm 1946, do những lưỡi lê của Nga-Sô ?..»

        Đúng sự thực là người Nga đã dự trữ một tài- liệu cuối cùng : người ta đã nhặt được ở bãi tha ma Katyn một sổ vỏ đạn có khắc tên hãng sản xuất Geco của Đức. Rủi thay !... Người ta lại có thể chứng minh rằng các võ khí do xí nghiệp này chế tạo đã được xuất cảng sang các nước ven biển Baltique (Phần Lan, Estonie, Lettonie, Lituanie) trong khuôn khổ hiệp- ườc Đức-Nga ở Rapallo. Và Hồng-quân đã chiếm đóng các nước ấy thời « chứng cớ giả tạo kia » không ăn nhằm chi cả !...

        Dù sao chăng nữa, Công-tố viện Nga cũng không hề nhấn mạnh thêm về vụ Katyn. Sự bỏ rơi này cấu tạo nên việc thú nhận ? Ở Nuremberg, rất nhiều người quan niệm như vậy...

        Năm 1952, một ủy-ban điều-tra ở Quốc-Hội Mỹ dở lại từng tờ trong hết thảy mọi hồ sơ liên hệ đến vụ bí mật Katyn...

        Nhất là lời khai của Van Fliet, một trung-tá Mỹ. Sĩ-quan này — tù binh của Đức năm 1945 — là thành phần của một nhóm tù binh đồng-minh (Tây-phương), do các nhà chuyên trách Quốc-Xã dẫn đến Katyn để trỏ cho họ xem bãi tha ma... Sau khi trở về Mỹ, năm 1945, Van Fliet viết một báo cáo, trong có đoạn :

        « Tuy oán ghét người Đức nhưng tôi cũng phải thú nhận là trong vụ này, họ đã nói đúng sự thực !..»

        Cơ-quan phản-gián Mỹ dìm tài liệu này đi — vì e ngại công bố ra sẽ « khuyến khích Nga Sô không tham dự vào cuộc đấu tranh với Nhật-Bản và từ chối gia nhập Liên-Híệp-Quổc ! »

        Tuy nhiên năm 1953, ủy-ban Quốc-Hội Mỹ ấn hành một báo cáo khổng lồ, trong đó Nga-Sô bị tố cáo đã tàn sát 14 ngàn người Ba-Lan !... Mỗi Quốc-gia hội viên Liên-Hỉệp-Quốc đều nhận được một bản báo cáo... Rồi thì...

        Rồi thì... là yên lặng... sự yên lặng của nấm mồ !..

        

        Là các nhà đại sáng tạo ra những quan niệm và danh-từ mới mẻ, bọn người lãnh đạo của chế độ Hitler — ngay từ trước thời kỳ chiến tranh — đã phát minh ra một từ ngữ đặc biệt ghê rợn ! sự « sút giảm dân số » ! Trong các miền nào sẽ dành riêng cho « Nòi giống Đế-vương » thời các dân tộc bản thể hạ cấp — Tư-Lạp-Phu, Do-Thái, Mông-Cổ — sẽ chỉ được quyền sinh tồn nếu các chủ nhơn ông cần dùng đến nô-lệ !.. Còn những ngươi nào ở trong số thặng dư... thời kỹ thuật và cơ cấu tân tiến sẽ cho phép thanh toán họ rất dễ dàng ! Tuy nhiên với điều kiện là phải che đậy sự thanh toán này dưới một bình phong, dù chỉ là chuyện để khỏi làm cho dư luận hoàn cầu hoảng sợ...

        Tướng Heusinger — thanh tra tương lai quân-đội Liên-Bang Đức — đã khai một cách thành thực trước vành móng ngựa các nhơn chứng ở Tòa-án Quốc-tế Nuremberg :

        — Tôi vẫn luôn luôn cho rằng sự đối xử vô nhơn đạo với các thường dân và những phương pháp ghê rợn về việc đấu tranh với quân Du-kích chỉ là một duyên cớ thôi !.. Các lãnh tụ chánh trị và quân sự đã thấy ở trong đó một cơ hội tuyệt hảo để tiến tới việc nhất quyết giảm sút số cho là thừa thãi những dân tộc Tư-Lạp-Phu và Do-Thái !...

        Ý kiến này sẽ được cựu đại tướng Von Dem Bach-Zelewski — người đã khét tiếng trong việc đấu tranh với quân du kích và ai nấy đều biết quá nhiều về thành tích dã man, tàn bạo của y — xác nhận một cách minh bạch. Sau khi chấp nhận là Quân-lực Đức đã tung vào cuộc đấu tranh này — bên cạnh những đơn vị chánh quy — một vài tồ chức đặc biệt do các tên chuyên nghiệp về trọng tội cấu tạo nên, y khai tiếp :

        — Cuộc đấu tranh này vượt quá xa các nhu cầu quân sự thuần túy. Thông thường đây chỉ là một duyên cớ dùng để che đậy những biện pháp thích nghi về việc tiêu diệt cố ý. Nếu cuộc Đức chiếm đóng tại các lãnh thổ miền Đông-Âu kéo dài thêm mấy năm nữa thời những phương pháp này sẽ tiến tới việc hủy diệt độ 30 triệu người, con số phù hợp với chương trình, kế hoạch của các nhà lãnh đạo triều đại Hitler !... »

        Cuộc tiêu diệt này chính yếu là công trình bất hủ của « những toán đặc biệt » (Einsatzgruppenl gồm có bốn toán. Ngay từ năm 1941, Himmler đã thận trách đích thân bày tỏ cho các sĩ quan và người của những toán này căn phải tự coi như là hoàn toàn vô trách nhiệm !... « Trách nhiệm này chỉ duy nhất thuộc về tác giả những mệnh lệnh do các ông thi hành, nghĩa là thuộc về Thủ-lãnh và chính bản thân tôi !... »

        Đây chỉ nói lên một con số : Trong một năm (từ 6-1941 đến 6-1942), toán đặc biệt D — biệt phái đến Quân-đoàn XI của Von Manstein, đã thanh toán một tổng sổ 90.000 đàn ông, đàn bà và con nít ! Đấy là con so do trưởng toán Ohlendorf khai ở Nuremberg và y sẽ bị người Mỹ hành quyết năm 1951 ở lao xá Landsbert. Lại chính y cũng nhấn mạnh rằng phần nhiều các sĩ quan trong các toán đặc biệt này đều là người của Mật-Vụ (Gestapo) và Cảnh-sát Hình sự.

        Để mô tả những cảnh tượng dã man, tàn bạo này, chúng ta hãy nhường lời cho thiếu tá Roesler, sĩ quan Đức ở đơn vị RL 528. Ngày 3-1-1942, y đã gởi cho tướng Schierwind, chỉ huy trưởng quân đoàn IX, tờ báo cáo sau đây :

        «Hồi cuối tháng sáu 1941, Liên-đội của tôi đi qua vùng Jitomir (Nga). Một hôm vào buổi chiều — trong khi tôi đặt hành dinh ở một thị trấn nhỏ — chúng tôi nghe thấy gần ngay đấy, hàng loạt tiếng súng nổ, cách quãng đều đặn, tiếp theo là những phát súng lục... Ngạc nhiên, tôi bèn cùng hai sĩ quan đi về hướng có tiếng súng và tôi ngờ là một cuộc tập trận...

        « Chúng tôi đuổi kịp một đám đông, dầy đặc toàn lính Đức và thường dân đi về phía một bờ dốc đường xe lửa. Vừa tiến lên, chúng tôi vừa nghe thấy những tiếng còi và tiếp theo là hàng loạt tiếng nồ của độ mười khẩu súng và sau đó một lát là những tiếng súng lục nồ rời rạc...

        « Khi đã trèo lên bờ dốc, chúng tôi nhìn thấy một cảnh tượng vô cùng ghê rợn, hãi hùng !... Trên một cánh đồng có đào một cái huyệt đài độ 8 thước, rộng 4 thước đất và đào lên đẳp thành bờ cao ở phía đối điện. Trên đống đất ở miệng huyệt và thành huyệt, máu chảy thành suối... Trong huyệt đã có rất nhiều đàn ông, đàn bà, chồng đống lên nhau... đến nỗi người ta không biết rõ chiều sâu là bao nhiêu !...

        « Đằng sau đống đất & bờ huyệt, đứng sắp hàng một Chi-đội Cảnh-sát do một sĩ quan chỉ huy. Quân- phục của họ vấy máu tung tóe... Ở chung quanh, cách xa một quãng, hàng trăm lính Đức cùng thường dân với gia đình họ đứng thành một vòng khán giả bao la. Tôi đánh bạo đến gần miệng hố. Ở dưới chân tôn trên một lớp tử thi dầy đặc có một lão già râu tóc bạc phơ, ở cánh tay ông hãy còn quặc một cái can. Vì nhận thấy lão hãy còn thoi thóp, tôi bèn xin một người trong số Cảnh-Sát hãy ban cho lão một phát ơn huệ. Cảnh- sát viên cười ngất và trả lời : « Tên này à ?... Tôi đã nhồi 7 viên kẹo đồng vào dạ dày y rồi ! Chắc y cũng chả còn bao lâu nữa !... »

        « Là chiến binh trong Đệ I Thế-chiến, tôi cũng đã tham dự Đệ II Thế-chiến này ở khắp các mặt trận Pháp và Nga... Hơn nữa, tôi cũng đã chiến đấu trong hàng ngũ Biệt-Động Quân năm 1919 ! Chắc chắn là nghiệp binh nhung của tôi đã dạy tôi không được phép đa cảm, dễ xúc động... Nhưng tôi cũng lại chắc chắn là chưa từng bao giờ được chứng kiến một cảnh tượng vô cùng ghê tởm và khả ổ như vậy !...»

        Thế mà những cảnh tượng ghê tởm, khả ố này đã tái diễn hàng ngàn lần... thời các nhà lãnh đạo Quốc-Xã không thể nào nói được là không hề biết chi cả !... Ngay từ năm 1940, bị cáo Frank, toàn quyền Ba-Lan đã nói về điểm này với sự cẩu trệ vô liêm sĩ, trong cuộc phỏng vấn của tạp chí Voelkische Beobachter, cơ quan chánh thức của đảng Quốc-Xã :

        — Ông hỏi tôi về những khác biệt giữa chế độ bảo hộ Tiệp-Khắc và chế độ toàn quyền ở Ba-Lan ư ?.. Tôi sẽ nêu cho ông một ví vụ điển hình. Mới đây, người ta đã dán ở thủ đô Prague (Tiệp-Khắc) những tấm bích chương to tướng báo việc hành quyết 7 người Tiệp. Vậy ở thủ đô Varsovie (Ba-Lan), nếu tôi cũng muốn làm như vậy — mỗi khi bắn bỏ 7 người Ba — thời hết thảy những cánh rừng bao la của Ba-Lan sẽ không đủ dùng để cung cấp sổ giấy căn thiết !..»

        Cuộc tàn sát cũng không ngừng ở cổng những trại tù binh — hay ít nhất là đối với các tù binh Nga-Sô! Do sự tôn trọng về chủng tộc. Hitler miễn xá cho các tù binh Tây-phương, nhưng đối với các tù binh Nga thời không chút xót thương!.. Sau một cuộc chọn lựa, vừa sơ sài vừa độc đoán, «các toán đặc biệt» bắt tay vào việc: trước tiên bắn những người Do thái (lẽ dĩ nhiên! ) rồi đến các người được coi như cộng sản, các người trí thức, các người Á-châu và cứ lần lượt như vậy... Đó là chưa kể sự « lựa chọn » tàn nhẫn được thực hiện trước khi các tù nhơn bị tống vào trại giam... Ở Nuremberg, người ta đọc một bức thư của Rosenberg, viết năm 1942, gởi cho Keitel:

        « Trên 3 triệu rưỡi tù nhơn Nga, hiện nay chỉ còn độ mấy trăm ngàn là thực sự có thể làm việc được.

        Một phần lớn những người khác chết vì đói khát, thời tiết, bịnh tật... Hàng nhiều ngàn tù nhơn đi chân không ngã gục ở dọc đường và bị quân áp tải thanh toán cho xong nốt !... Có rất nhiều nơi giam cầm chỉ có một hàng rào kẽm gai bao bọc nghĩa là không có một lều trại nào cả đến nỗi các tù nhơn phải ngủ ở ngoài trời, ngay trên mặt đất, dưới mưa gió tuyết sương....»

        Himmler trước một cử tọa đông đảo các tướng lãnh — đã trình bày những phương pháp thích nghi, hoàn toàn phù hợp với những nguyên tắc căn bản về tính chất vô nhơn đạo :

        «Tôi không căn đếm xỉa tới số phận những người Nga hay người Tiệp ! Cuộc sinh tồn của những dân tộc khác chỉ làm tôi chú ý đến trong khuôn kho của chúng ta cần dùng đến những tên nô lệ để duy trì và phát triền nền văn minh Đức-quốc.

        « Công cuộc kiến tạo một chướng ngại vật để ngăn cản chiến xa đã trị giá mười ngàn đàn bà Nga bị chết vì kiệt lực ư ?.. Sự kiện đó làm cho tôi vô cùng bình thản một khi công cuộc ấy đã hoàn tất mỹ mãn, trước thời gian trù liệu! »

        Thiệt quá rõ ràng, khỏi cần bình luận thêm nữa !

        Trong số rất nhiều tội ác, đặc biệt có hai vụ được ghi sâu vảo tâm khảm mọi người : các vụ tàn sát ở Lidice (Tiệp-Khắc) và Orádour sur Glane, miền Limousin (Pháp)

        Ngày 9-6-1942 — theo mệnh lệnh và dưới sự kiểm soát của Mật-vụ (Gestapo) bộ binh Đức bao vây chặt chẽ làng Lidice. Những cảnh-sát viên ruồng xét từng nhà... Đàn bà và con nít bị giam trong trường học, còn đàn ông bị nhồi nhét trong các hầm, vựa lúa và chuồng ngựa của nông trại Horak. Sáng sớm tinh sương ngày mai, đàn ông bị bắn bỏ, cứ mỗi toán 10 người. Cuộc nổ súng kéo dài mãi đến hết buổi chiều. Rồi quân sát nhơn đứng chụp hình bên cạnh đống tử thi : 172 đàn ông và thanh niên (từ 16 tuổi trở lên!). Trong sổ 202 đàn bà, 7 người bị bẳn ở Prague, 195 người bị lưu đày đi Ravensbruck. Sau cuộc giải phóng, người ta biết là trong số ấy có 42 người chết vì bị đánh đập, 7 người chết trong phòng hơi ngạt. Còn số 90 con nít bị lôi khỏi tay các bà mẹ, người ta chỉ biết là chúng được gởi đến trại tập trung Gneisenau. Không bao giờ người ta còn tìm thấy chúng nữa !..

        Thảm kịch Oradour diễn tiến ngày 14-6-1944, hai năm sau vụ Lidice. Trước Tòa-án Nuremberg, Công- tố viện Pháp Charles Dubost chỉ đọc tờ báo cáo chánh thức:

        «Sáng thứ bảy 14-6-1944, một Chi-đội Vệ-binh ss. — có lẽ thuộc Sư đoàn Das Reich đang trấn đóng ở trong vùng — vào làng Orađour, hiện đang bị bao vây kín mít! Dân chúng được lệnh ra tập trung tại công trường Chợ. Đàn ông được chia ra thành 5 toán, bị giam trong các vựa lúa, đàn bà và con nít ở trong nhà thờ. ít lâu sau, hàng loạt liên thanh đầu tiên nổ ròn tan... Rồi các vệ binh đột nhập từng nhà ở trong làng và các nông trại lân cận...

        « Hồi 5 giờ chiều, nhiều lính tràn vào nhà thờ và để ở trên bục ghế chỗ hát kinh một cái máy phóng hơi ngạt, một thứ két có những đầu bấc cháy thò ra— Không khí trở nên khó thở. Tuy nhiên không có một người nào mở được cửa kho cung Thánh để làm hồi tỉnh các đàn bà, con nít đã bị ngất xỉu...

        «Thế là người Đức bắn qua cửa sổ. Rồi họ ùa vào nhà thờ và quạt tiểu liên thanh toán nốt những người sống sót !... Để kết thúc, họ rắc trên mặt đất một thứ bột bốc cháy. Chỉ có một người đàn bà duy nhất là thoát khỏi tay tử thần. Khi muốn trốn qua cửa sổ và bị thương do đạn ở ngoài bắn vào, bà ngã xuống đất và giả chết...

        « Vào hồi 6 giờ chiều, các lính Đức khác bắt ngưng lại ở gần làng chuyến tầu hỏa của Quận chạy qua, lùa những hành khách nào về Oradour phải xuổng hết và quạt tiểu-liên tàn sát họ. Rồi chúng ném các tử thi vào đám than hồng.»

        Báo cáo này không phải do Chánh-phủ De Gaulle soạn thảo, nhưng lại do tướng Bridoux, công-cán ủy- viên của Chánh-phủ Pétain ở Vichy.

        Nói cho đúng ra, các bộ trưởng ở Vichy cũng không đáng ngạc nhiên lắm: trong 4 năm chiếm đóng, quân Đức đã bắn 29.660 con tin Pháp và gần 30.000 người thường mà cả sở Mật-vụ Gestapo cũng không có điều chi đáng phàn nàn về họ... Dân chúng một thành phố hiền lành, vô tội như Auxerre !...

        

        Tàn sát thường dân, lưu dày nhân công, tiêu diệt về chủng tộc: cần phải có nhiều cuốn sách dày cộm để mô tả cảnh tượng quái đản của nền «văn minh» Quốc-Xã !... Nhân công ngoại quốc mà Đức cần dùng cho kỹ nghệ chiến tranh đã mau lẹ tiến tới những con số dị thường, khủng khiếp ! Nếu ở các nước Pháp, Bỉ, Hòa- Lan... sự trưng dụng hãy còn thực thi với một hình thức có vẻ trật tự và công bằng — thiệt là trơ trẽn vả mỉa mai hết sức khi phải dùng những tính từ này trong một bản văn tương tự ! — thời lại khác biệt hẳn tại các lãnh thổ bị chiếm đóng ở miền Đông !

        Một ngày đẹp trời nào đó, người ta quyết định làng này hay làng kia phải cung cấp 25 « người tình nguyện » cho công việc làm ở Đức. Nếu 25 người này không tự động đến trình diện ư ?... Mặc kệ họ ! Người ta sẽ triệt hạ hết cả làng, dân cư và nhà cửa. Và cứ như thế những «kẻ bẩn thỉu đốn mạt» ấy sẽ hiếu biết ngay!...

        Sauckel — cựu chỉ huy trưởng đoàn nhơn công nô lệ ấy — đã cố gắng thu hình cho thực bé nhỏ trên ghế bị cáo, trước Tòa-án Quốc-tế Nuremberg. Trong thời oanh liệt, y đã hết sức phô trương những chiến công rực rỡ, huy hoàng của mình về việc trưng dụng thợ thuyền!... Hồi tháng ba 1944, y đã khua chiêng, gõ mõ rùm beng:

        «Trên 5 triệu thợ thuyền ngoại quốc đang làm việc trong các xưởng máy của chúng ta, không có đến hai trăm ngàn người đã vui vẻ, tinh nguyện tới Đức một cách tự nhiên theo ý muốn!... »

        Tuy nhiên, chính sự điên cuồng, khát máu của Hitler và đồng bọn đã thực sự tự do phát triển trong vụ tàn sát các người Do-Thái. Vì tội ác này vượt quá trí thông minh của một người bình thường nên hầu hết các bị can ở Nuremberg đều phải chịu một phần trách nhiệm trực tiếp nặng nề !... Lẽ dĩ nhiên là họ vẫn hăng say bào chữa nhưng sự chối cãi của họ, nếu bỏ lên cán cân Công-Lý thời không thể nào thăng bằng được với sự kiện chủ mưu phạm trọng tội quá rõ rệt, nặng nè.

        Chính cái « giải pháp dứt khoát» bất hủ của Goering đã chấm dứt — vào giữa năm 1941 — giai đoạn đầu tiên về những sự lăng nhục, cướp đoạt, bắt bớ và ám sát cá nhơn. Hiện bây giờ là phương pháp được hệ-thống-hóa — nếu không muốn nói là có tính chất khoa học tinh vi! — do người ta sử dụng nhằm triệt để hủy diệt các người Do-Thái mà hơi thở làm ô uế bầu không khí Nhật-nhĩ-man. Tuy nhiên phương pháp có hệ thống này không loại trừ được một vài sự viển vông, lạc đề. Một danh sách các người Do-Thái ở Âu- Châu sẽ bị tiêu diệt, tổng sổ lên tới 11 triệu : trong số có 350 ngàn ở Anh, 4 ngàn ở Ái-Nhĩ-Lan, 18 ngàn ở Thụy-Sĩ, 6 ngàn ở Tây-Ban-Nha... Dường như là bọn đồ đệ Hitler đã hiển nhiên thấy mình là chủ nhơn ông toàn thể lục địa Âu-Châu : từ Luân-Đôn đến Palerme, từ Madrid đến Mạc-Tư-Khoa !...

        Tuy nhiên chẳng bao lâu Himmler và đồng đảng phải công nhận sự thực hiển nhiên: dù ngay ở thế kỷ XX cũng cần phải có thời gian và những phương tiện vật chất để tàn sát hiệu nghiệm hàng triệu người. Không phải là cứ tập hợp họ vào một nơi — thiếu thốn hết mọi sự, nhất là các nước miền Đông đã cung cấp chín phần mười số nạn nhơn, những kẻ khốn nạn đã vâng lệnh một cách thụ động, tựa như bày gia súc được dẫn đến lò sát sanh — nhưng đấy chỉ là việc tàn sát họ theo đúng với ý nghĩa!... Nghĩa là cần phải áp dụng đúng các yếu tố : thu nhặt các quần áo, giầy dép, nhẫn, răng vàng, kính... Và cả đến tóc phụ nữ dùng để dệt thảm ! Trong các Văn-khố Quổc-Gia, người ta đã thấy những hồ sơ dày cộm về sự tiện hay bất tiện của nhiều thứ hơi ngạt dùng trong các trại tiêu diệt, những sự đối chiếu về năng suất, những bản thống kê thực sự về mức sản xuất, sự khen ngợi hay quở trách các Trưởng trại đã vượt quá hay không đạt tới những tiêu chuẩn phải thực hiện. Ta hãy lấy một ví dụ điển hình là những con sổ trích trong tờ báo cáo của Gerstein, đại tá Vệ-binh SS.:

        1) Trại Belzeck, trên đường Lublin-Lwov : tối đa 20 ngàn người mỗi ngày.

        2) Trại Treblinka, cách Varsovie 120 cây số: tối đa 20 ngàn người mỗi ngày.

        3) Trại Sobibor, cũng ở Ba-Lan: tối đa 20 ngàn người mỗi ngày.   I

        Vậy các cơ xưởng tàn sát hoạt động ra sao?

        Ta hãy nghe câu chuyện của sĩ quan Vệ-binh Globocnick, người đã có tài ba và sáng kiến thay thế hơi ngạt thường do động cơ Diesel phun ra... bằng một thứ hơi ngạt khác (Acide Prussique) vô cùng mãnh liệt, kiến hiệu và mau lẹ hơn:

        « Ở Belzeck, trong sự nóng bức như thiêu đốt của tháng tám, mùi xú khí nồng nặc xông lên, đè nặng trĩu khắp miền, không tài nào chịu nổi. Khắp mọi nơi, hàng hà sa số đàn ruồi. Ngay từ sáng sớm tinh sương, một chuyến tầu hỏa thứ nhất, gồm 45 toa, chở đến 6.700 người Do-Thái, trong số có 1.450 người chết ở dọc đường. Khi tàu đỗ, 200 người lính Ukraine mở khóa cửa tầu và dùng roi da xua đuổi mọi người xuống Từ một máy phóng thanh phát ra những chỉ thị cần thiết: cởi hết quần áo, tháo gỡ răng giả và kính ra, nạp các nữ trang và cà-rá tại ghi-xê, tháo giầy dép và buộc lại thiệt chặt!... Trong cái núi giầy dép ấy — có khi cao tới 25 thước ! — không bao giờ người ta có thể tìm thấy nguyên một đôi trọn vẹn... Đàn bà và con gái lần lượt phải đi qua mặt «người thợ hớt tóc» : với hai hay ba nhát kéo, y cắt tóc để bỏ vào các bao bố.

        «Rồi đoàn người khởi hành vào trại. Hết thảy mọi người đều trần như nhộng... Ở hàng đầu, tôi nhận thấy một thiếu nữ hãy còn rất trẻ, vô cùng duyên dáng, dễ thương ! Phần nhiều các người Do Thái đều phỏng đoán ra số phận đang chờ đợi mình : nhiều người đọc kinh cầu nguyện...

        « Phòng hơi ngạt chật ních người ! Thiếu-tá Wirth bảo : «Hãy dồn nén chúng thiệt chặt !...». Các Vệ- binh bèn lùa từ 7 đến 800 người vào một phòng diện tích 25 thước vuông. Rồi cửa đóng kín mít. Tôi nhìn đồng hồ : 50 giây... 70 giây... động cơ Diesel vẫn không chạy... Người ta nghe thấy tiếng kêu khóc của nạn nhơn. Thiếu tá Wirth dùng cà-vạt quất thiệt mạnh vào mặt tên gốc Ukraine đang giúp đỡ người Vệ~binh thợ máy sửa động cơ. Rồi 49 phút sau, động cơ chạy đều... Hãy còn 25 phút nữa ! Qua cửa kính nhỏ, dưới ánh đèn điện của hành lang, tôi nhận thấy trong phòng hơi ngạt, phân nhiều người Do-Thái đã hết sống ! Tới phút thứ 32, người cuối cùng chết nốt !

        « Ờ phía bên kia phòng, những người trong toán com-măng-đô phục dịch — cũng là người Do-Thái —  mở to cửa ra... Các người chết bị ép nén, người nọ dính vào người kia, đứng thẳng băng như cột... Nhanh lên ! Phải mau lẹ giải tỏa phòng hơi ngạt để cho toán sau vào chứ !... Những người trong toán đặc biệt túm lấy các tử thi và kéo ra ngoài : xác chết nhơ nhớp đầy cứt đái, máu me kinh nguyệt... Ngọn roi của những người Ukraine tới tấp vút xuống bọn người phục dịch Do-Tháì. Độ hai tá nha sĩ lo tháo gỡ các răng giả bằng vàng. Nhiều tù nhơn khác moi móc tìm tòi ở những chỗ sâu kín nhất trong xác chết để tìm các nữ trang hay tiền vàng... Wirth đưa cho tôi xem một hộp sắt tây đầy ắp những vành bịt răng giả và nói : — «Ông hãy nhắc thử xem nặng hay nhẹ : người ta đã bỏ đầy hộp trong hai ngày đấy !...»

        Tưởng cũng nên thêm vào cơn ác mộng này rất nhiều vụ hành quyết cá nhơn, vì phạm lỗi nhẹ trong nội quy hoặc chỉ để làm trò giải trí cho các lính gác. Một số rất lớn chết vì bệnh tật, đói khát và những vụ thí nghiệm «khoa học» của các bác sĩ Quốc Xã !... Đã có quá nhiều bài tường thuật được ấn hành về vấn đề này, do các người sống sót ở các trại Dachau và Auschwitz kể lại, nên chúng tôi khỏi cần tiếp tục mô tả thế giới hắc ám này Con số các nạn nhơn vượt quá mức tưởng tượng :

        160 ngàn người Do-Thái gổc Đức,

        60   ngàn người Do-Thái gổc Áo,

        230 ngàn người Do-Thái gổc Tiệp-Khẳc,

        60   ngàn người Do-Thái gổc Pháp,

        104 ngàn người Do-Thái gổc Hòa-Lan,

        220 ngàn người Do-Thái gổc Lỗ-Ma-Ni,

        750 ngàn người Do-Thái gổc Nga,

        2 triệu rưởi ngàn người Do-Thái gổc Ba-Lan…

        Đó là chưa kể người Nam-Tư, Hung, Hy-Lạp, Bỉ...

        Chuyên viên Reitlinger nêu ra trước Tòa-án Quốc- tế Nuremberg con tổng số khủng khiếp là 4 triệu rưởi nạn nhơn!... Nhưng cũng như văn hào Đức Walter Dirks đã nói:

        «Làm thế nào mà một vài người Đức lại có thể lì lợm, trơ trẽn đến mức có thể coi sự làm giảm sút nhân số này như là một thỏa mãn, khuây dịu cho lương tâm họ !... »

        Một lần duy nhất, người Đức Quốc-Xã — để đạt tới mục tiêu của họ — đã bó, buộc phải trả đắt giá sự hành động vô nhơn đạo của mình ! Ngoại lệ lớn lao này là sự chổng trả anh dũng của xóm Do Thái ở thủ-đô Varsovie (Ba-Lan). Tưởng cũng nên nói rõ là các xóm Do Thái, được thiết lập trong nhiều thành phổ ở Ba-Lan, cấu tạo nên một «giải pháp tạm thời!»... Đến ngày cần phải tiến tới «giải pháp dứt khoát các Vệ-binh nâu ùa vào tấn công một nơi quan trọng nhất là xóm Do-Thái ở VarSovie : một khu tứ giác có tường dẫy bao bọc, dài 4 cây sổ, rộng 2 cây so rưỡi, sống chen chúc độ 400 000 người Do-Thái !...

        Rất mau lẹ, những vụ lưu đày đi các trại tập trung hoặc chết vì đói khát — khẩu phần hàng ngày là 20 gam bánh mì, thêm vào mỗi tháng 100 gam mứt và 50 gam bơ — đã hạ con số này xuống 60-000 người !... Nhưng các Vệ-binh lại còn muốn xâm nhập xóm này để thanh toán hết số người còn lại nên chúng đã va chạm phải một cuộc kháng chiến tuyệt vọng! Nhờ có sự tài tình khéo léo và hàng ngàn vụ lén lút ra ngoài do các lỗ cống rãnh, người Do-Thái đã võ trang đầy đủ các thứ tiểu liên, súng ngắn, lựu đạn, các chai xăng đặc Molotov...

        Từ ngày 25-4 đến 16-5-1943, họ chiến đấu rất hăng say đối với kẻ tử thù... Và trong các hang cùng ngõ hẻm, quanh co khúc khuỷu, trong các nhà gạch ngói đổ ngổn ngang và các đường hầm phòng ngự kiên cố, quân Đức đã bị thiệt hại rất nặng nề... Cần phải tiêu diệt xóm Do-Thái này từng hầm trú ẩn một, từng bức tường một — sự diễn tả lại những nét tổng quát của trận địa Stalingrad!... Rồi ngày 16-5-1943, sau khi đã triệt hạ xóm Do-Thái này đến viên đá cuối cùng, quân Đửc cho mìn nổ tung nhà thờ Do-Thái !...

        « Khu phố này ở thủ đô Varsovie đã hết tồn tại ! Chúng ta đã kiểm điểm được 56 ngàn người Do-Thái bị giết trong khi chiến đấu hay bị chúng ta hành quyết!..»

        Walsh, Công-tố viện Mỹ, nói trước Tòa-án Quốc- tế Nuremberg để kết luận bản báo cáo này :

        — Chúng tôi rất có thể trình bày với Quý tòa hàng tấn tài liệu nữa để chứng minh rõ ràng hơn số người Do-Thái bị bọn Hitler tàn sát và những chi tiết tỉ mỉ về cái chết của họ. Nhưng chúng tôi thiết tưởng các chứng cớ phụ này cũng không hề thay đổi chi tội trạng các bị can...

        Vụ án Nuremberg sắp sửa kết thúc. Các bị can —  ngoại trừ hai ba người trong bọn — không mấy ai nuôi ảo tưởng nữa !... Tội ác của họ đã quá rõ ràng, ghê rợn, vĩ đại để có thể hy vọng chút xíu vào sự khoan hồng. Có lẽ họ cũng đang suy ngẫm câu nói của văn hào Đức Goethe (1749-1832) do Hartley Shawcross nêu ra :

        « Số mệnh sẽ tàn hại dân tộc Đức vì họ tự dâng hiến với một sự nhẹ dạ, cả tin trọn vẹn đối với một tên lưu manh, bợm bãi đầu tiên đã kêu gào tới những bản năng thấp hèn nhất của họ, phỉnh phờ những thói xấu của họ và dạy bảo họ theo quan niệm cẩu trệ, súc sinh nhất về lòng ái quốc !... »

        Các ký giả báo chí tò mò chờ đợi những lời khai cuối cùng của bị can — lệ luật tòa án cho phép họ lên tiếng cuối cùng — sẽ vô cùng thất vọng !.. Các lời khai này, tuy đã được soạn thảo và sắp xếp, duyệt xét và gọt giũa tỉ mỉ đã từ lâu nhưng cũng nhạt nhẽo, vô vị, quá tầm thường!...

        Con người đáng chú ý nhất cũng vẫn là Rudolf Hess : trong lời khai dài dòng văn tự — thực sự như một bài diễn văn — y gán ghép hết thảy mọi khủng khiếp này cho sự âm mưu của bọn Do-Thái quốc-tế hay bọn Tam điểm đã làm xáo trộn, phai mờ trí óc của những con người có thiện chí — trong số chắc là có cả y nữa ! — bằng cách cho họ uổng một vài liều thuốc độc hại...

        Frank vừa khóc nức nở vừa công nhận những lỗi lầm ghê gớm » của y.

        Funk xác nhận là y đã bị mê hoặc, lôi cuốn !...

        Keitel và Raeder khai là họ chỉ làm tròn nhiệm vụ quân nhơn.

        Papen nêu ra Thượng-đế : « Chỉ duy Thượng-đế mới có quyền xét xử !... »

        Còn những người khác đều lần trốn vào trong những lý sự cùn đáng thương hại. Ai nấy đều buộc tội Hitler, đều minh xác là không hay biết gì về những tội ác của vị Thủ-lãnh tối cao và chỉ do một mình y quyết định thi hành !...

        Đã quá xa xăm thời vàng son thủa trước mà kẻ vương bá chuyên chế, hèn mọn nhất của chế độ Quốc- Xã cũng xênh xang mũ áo, cân đai đi vênh vảo dưới bầu trời thần-tượng Hitler !...

        Trước tiên Tòa hoãn đến 23-9-1946, rồi lại đến 30-9- 46. Vì việc soạn thảo một bán án mà mỗi lời nói sẽ đi sâu vào Lịch-sử, đặt ra nhiều vấn đề rất tinh tế, phức tạp... Hơn nữa là Nikitchenko, thẩm phán Nga-Sô, không đồng ý với các bạn đồng nghiệp Tây-phương về nhiều điểm... Cuối cùng ai nấy đành phải bỏ thăm và hài lòng chấp thuận bản án nào được đại đa số phiếu. Nikitchenko trở lại với tục lệ Anh-Mỹ thường chấp nhận các bản án « dị biệt ». Tuy nhiên đó chỉ là sự thỏa mãn về lý tưởng cao thượng : bản án của y sẽ không phải đọc trước phiên tòa, không hề có ý nghĩa thực tiễn nào, đến nỗi chỉ có liên hệ đến văn chương pháp lý cùng với các chuyên viên về Lịch-sử.

        Ngày 30-9-1946, ngay từ 8 giờ sáng, Pháp-đình Nuremberg đã ở trong tình trạng giới nghiêm. Rất nhiều xe Quân-cảnh không ngớt đi lại tuần tiễu tại các đường phố chung quanh... Trên nhiều nẻo đường vào Tòa-án —  cũng như ở các nút chặn — sự kiểm soát đã được tăng cường hùng hậu tới mức tối đa để xem xét tỉ mỉ các giấy thông hành đặc biệt và lục soát rất can thận những cặp, xắc tay... Những người may mắn —  sau khi qua cuộc khám xét cá nhơn tỉ mỉ — có thể vào trong phòng xử án. Các bị can sẽ xuất hiện từng toán nhỏ độ hai ba người (vì thang máy họ được phép sử dụng để di chuyền từ lao xá lên phòng xử án chỉ có một dung lượng hạn chế). Phần nhiều mọi người đều tươi tỉnh, nói chuyện và bắt tay nhau. Duy có Funk và Schacht thời trầm ngâm và trang trọng...

        Goering — luôn luôn như thường lệ vẫn xuất hiện cuối cùng và đứng riêng một mình — mặc bộ quân phục màu xám nhạt, giơ tay bắt tay chặt chẽ Keitel và Scfairach trước khi ngồi vào chỗ mọi khi trên ghế bị can.

        Ngày hôm nay (50-9-1946), các bị can sẽ chỉ được biết một phần số phận của họ : các tội trạng do mỗi người trong bọn đã nhận là có vi phạm. Còn về phân quyết của tòa án thời mãi đến chiều mai (1-10-1946) họ biết được : lần lượt họ sẽ được dẫn từng người vào phòng để nghe tuyên án cá nhơn...

        Thủ tục hơi buồn tẻ, tuy sự đợi chờ của mọi người vẫn căng thẳng !... Giọng nói đều đầu của các thông dịch viên có một hiệu quả trì độn, làm mụ người đi. Sự trình bày các lý do hình như dài lê thê, bất tận... Chỉ ngày mai, bản án mời đề cập tới từng trường hợp.

        Goering — đầu cúi xuống, một ngón tay ấn trên ống nghe để nghe rõ câu tiền định : « phạm bốn tội trạng... » — không hề có một thớ thịt nào chuyền động. Tuy nhiên y vẫn biết rõ điều gì đang chờ đợi y : án tử hình!.. Đôi môi y mím chặt trong một mỉm cười thoáng qua...
        Hess — vẻ mặt xa vắng, dường như cũng không hề nhận biết là người ta đang nói với y — không cần lắp ống nghe vào tai và đang hí hoáy viết điều gì trên mảnh giấy. Lúc Goering cúi xuống thì thào bên tai y về những lý do của tòa án nêu ra, y chỉ hơi nhún vai và lại tiếp tục viết nguệch ngoạc...

        Keitel cứng nhắc !... Kaltenbrunner quai hàm bạnh ra hình như người đang nhai kẹo cao su !... Frank hơi lắc đâu nhẹ nhàng khi nghe nói đến tên y !...

        Streicher khoanh tay một cách đường hoàng, không giấu giếm và dựa vào thành ghế !... Funk cựa quậy luôn, gân mồm giần giật !... Schacht thản nhiên, bất động ở một góc và mỉm cười khi biết mình được tha !... Người ta không hề có cảm tưởng là tham dự màn cuối cùng của một thảm kịch vô cùng ghê rợn !...

        Hồi 13g 45, phần thứ nhất về tuyên đọc bản phán quyết đã kết thúc. Von Papen và Fritzsche (cùng được tha bổng với Schacht) vội vàng đứng lên... nhưng chỉ rời khỏi ghế các bị can sau khi đã chào từ biệt Goering và Doenitz.

        Schacht — bị một người bao vây ở ngoài hành lang để xin thủ bút — bình thản tuyên bố :

        — Tôi có hai đứa con lên 3 và 4 tuồi. Chúng chưa hề biết thế nào là sô-cô-la. Tôi sẽ bán chữ ký của tôi để đổi lấy sô-cô-la !...

        Giữa tiếng cười rộ, giọng nói bất mãn của một ký giả Pháp nổi lên :

        — Thiệt là chán ngấy đến buồn nôn !

        Hồi 14g50 ngày 1-10-1946, Tòa họp phiên thứ 407 và phiên cuối cùng. Lần này, theo lệnh Chánh-án, cấm chụp ảnh...

        Trong một bầu không khí yên lặng, nặng nề và căng thẳng, hết thảy những cặp mắt đồ dồn vào cánh cửa, sau phòng các bị can. Rồi cánh cửa mở ra, nhẹ nhàng, không một tiếng động... Từ khung cửa chữ nhật tối tăm, hình dung hộ pháp, mập lú của Goering xuất hiện trước hai Quân-cảnh. Mặt có vẻ tái mét, kiệt quệ, y cầm lấy các ống nghe một cách mệt mỏi...
         
        — Bị can Hermann Wilhelm Goering...

        Goering xua tay : hệ thống truyền tin của ống nghe trục trặc về kỹ thuật.,. Một sĩ quan vội vàng chạy đến điều chỉnh... Rồi tiếng nói gióng một của thông-dịch viên tiếp tục :

        — ... theo những yếu-tố cáo-trạng đã được công nhận là ông có vi phạm, ông bị kết án giảo hình.

        Goering, rất bình tĩnh, gỡ các ống nghe ở tai, quay nửa vòng bên phải, rất có vẻ nhà binh và đi ra.

        Hess, vì đã từ chối lắp các ống nghe vào tai, nên cũng không nghe thấy mình bị kết án khổ sai chung thân. Một quân cảnh phải vỗ nhẹ vào vai để nhắc nhở cho y hiểu là đến lúc cần phải rút lui...

        Ribbentrop tái mét. Keitel mặt lạnh như tiền. Kaltenbrunner phác một nụ cười. Rosenberg, rõ ràng là phấn đấu mãnh liệt để duy trì một vẻ can đảm giả tạo, Frank, hai tay giơ lên trong một cử chỉ van nài và nhún vai như để chấp nhận bản án của mình. Streicher đứng khuỳnh hai chân ra. Sauckel đầy vẻ u ám và phẫn nộ. Jodl huýt lên một thứ tiếng sáo khinh miệt, trước khi quay đi chỗ khác về... « cái chết giảo hình! »

        Funk — chắc chắn là cũng đã lo sợ phải chịu chưng một sổ phận hẩm hiu! — bật lên khóc nức nở khi nghe thấy bốn tiếng : «khổ sai chung thân». Rồi vụng về. đáng thương hại, y cúi đầu trước các thẩm phán quan!

        Mười tám lần, cánh cửa đã thong thả lăn trên đường ray. Mỗi lần phán quyết của Tòa-án mất độ 4 phút. Tới 15g40 ngày 1-10-1946, Tòa án Quốc-tế Nuremberg bế mạc về nhiệm vụ lịch sử của mình đã kết thúc,

        Bên ngoài, các ký giả báo chí tràn ùa một cách dã man, tàn bạo vào các trung tâm điện thoại và các máy viễn-ký-tự đánh chữ liền. Ngay chiều hôm đó, báo chí khắp thế giới loan tin kết quả vụ án các tội nhơn chiến tranh vĩ đại:   

        — 12 án tử hình: Bormann (khuyết tịch), Frank, Frick, Goering, Jodi, Kaltenbrunner, Keitel, Ribbentrop, Rosenberg, Sauckel, Seyss-Inquart và Streicher.

        — 3 án khổ    sai chung thân : Funk, Hess và Raeder.

        — 2 án 20 năm khổ sai: Speer và Schirach.

        — 1 án 15 năm khổ sai: Neurath.

        — 1 án 10 năm khổ sai: Doenitz.

        — 3 tha bổng: Fritzche, Papen và Schacht.

        Bác sĩ Gilbert, chuyên viên thần kinh, đi từ Xà- lim nọ đến Xà-lim kia ở trong lao xá...

        Goering — tuy đã cố gắng giữ vẻ khinh khoái, ung dung... nhưng hai bàn tay run rẩy ngoài ý muốn, đôi mắt ẩm ướt, hơi thở hổn hển — chứng tỏ là hệ thống thần kinh đã căng thẳng tột độ !... ít lâu sau y tâm sự với ngươi thợ hớt tóc trong lao xá:

        — Vậy thì họ cứ việc treo cổ tôi !... Dù sao chăng nữa, đó cũng là những tên bắn súng rất tồi, nên có lẽ vì thế họ không muốn dán chặt chúng tôi vào tường!... Tôi đã suy nghĩ kỹ là sẽ có 11 án tử hình — đó là không kể Bormann !... Dù sao chăng nữa, đổi với Jodl... điều này làm tôi vô cùng ngạc nhiên !... Tôi ngờ là họ sẽ treo cổ Raeder !...

        Ribbentrop, rõ ràng là xao xuyến và xúc động mạnh vừa đi sải những bước dài trong Xà-lim vừa lẩm bẩm: — « Tử hình!... Bị kết án tử hình !... Mình không thể nào tiếp tục viết được Bút ký nữa !... Người ta lại căm hờn mình đến thế... đến thế kia à ?... »

        Kaltenbrunnner cũng không thể nào tự chủ nổi!.., Keitel và Jodl tự do bày tỏ sự phẫn uất tức giận: không phải là vì họ bị kết án tử hình, nhưng sự treo cổ là một trừng phạt nhơ nhuốc, không xứng đáng với những quân nhơn thuần túy như họ !...

        Sauckel — chắc chắn là con người nổi loạn nhất hoảng hốt nhiều hơn hết thảy mọi người — vẫn tin tưởng là đã khám phá ra một sự phiên dịch nhầm lẫn và quả quyết là bản án của y đã duy nhất dựa trên căn bản sự trục trặc kỹ thuật ấy ! Y nói chuyện đó với hết thảy mọi người: thợ hớt tóc, thày thuốc, bác sĩ thần kinh... Tin tức về sự thất vọng của y lan tràn khắp lao xá... và cuối cùng Seyss-Inquart — cũng bị án tử hình đã viết cho y một bức tâm thư an ủi: « Trong những ngày vang bóng một thời, đại thắng lợi vẻ vang nhất của chúng ta thời chúng ta đã đứng hàng đầu !... Bây giờ trong sự đại họa khốn khổ nhất này, chúng ta cũng căn phải chiếm đóng vững chắc vị trí đó !... Phẩm giá của chúng ta sẽ giúp đỡ dân tộc Đức xây dựng tương lai xán lạn, huy hoàng.»

       

        Còn hai tuần lễ nữa trôi qua — 14 ngày dài vô tận, nặng trĩu một tình trạng căng thẳng, ghê rợn !... Trong các Xà-lim, người ta nghe thấy, từ phòng thể- thao, những tiếng cưa xoèn-xoẹt và những tiếng búa chan-chát !...

        Ngày 15-10-1946 hình như các bị can linh cảm thấy giây phút long trọng sắp điểm rồi !... Gần như hết thảy mọi người đang đọc sách, một vài người viết những bức thư cuối cùng...

        Frank, Kaltenbrunner và Seyss-Inquart — ba người công-giáo duy nhất — xưng tội và rước lễ, riêng biệt từng người ở trong Xà-lim cá nhơn.

        Bác sĩ Muecke — hồi 10 giờ đêm nay, cũng như mọi đêm khác — mang đến cho Goering một liều thuốc ngủ : một viên Seconal làm ngủ mau lẹ nhưng hiệu quả cũng tan biến mau chóng. Nuốt viên thuốc rồi, Goering hỏi rất thản nhiên : « Liệu có căn phải cởỉ quần áo không ? ». Bác-sĩ rút lui với một câu trả lời lơ lửng: « Có nhiều đêm rất ngắn ngủi !... ». Ông không hề biết là chính Goering, sáng nay đã tâm sự với người thợ hớt tóc :

        — Chắc chắn là ngày mai người ta không cần dùng đến ông nữa !... Tôi sẽ để lại cho ông con dao cạo và cái chổi quét xà-bông. (Đột nhiên y mỉm cười, đầy vẻ thông cảm) : Rủi thay ! Tôi không thể nào "tặng ông cái ống điếu để lưu niệm. Khi nào tôi rời khỏi Xà-lim này lần cuối cùng, tôi sẽ đập ống điếu vào cánh cửa cho vỡ tan tành !...»

        Hồi 10g45 đêm 15-10-1946, người lính có phận sự canh gác Goering, nhìn qua ô cửa kính nhỏ xíu thấy tù nhơn nằm trên phản với một dáng điệu vô cùng kỳ quái !...

        Trước hết là hai bàn tay co quắp níu cứng lấy cái mền... Rồi đến cánh tay giần-giật liên hồi... Mặt co dúm lại, hai chân giẫy giụa, thân hình lăn lộn, quằn quại từ trái sang phải...

        — Này !... Này !...

        Tiếng kêu của người lính gác vang dội trong hành lang. Sĩ-quan trực vội vàng chạy đến, mở cửa ra và cúi xuống nhìn vị cựu Thống-chế : sự giần-giật đã dịu bớt nhưng thân hình đồ sộ vẫn còn vặn vẹo, lăn lộn và tì nhẹ nhàng trên hai khuỷu tay, hơi thở hổn hển, những giọt mồ hôi lăn tăn trên má...

        Viên sĩ quan và lính gác hiểu biết ngay là tù nhơn đã thoát ly khỏi tay họ rồi !... Họ đỡ y dậy, vỗ nhè nhẹ vào đôi má nhưng không mấy tin tưởng... Thầy thuốc được cấp báo ngay : mới đầu còn cho là biến chứng của bệnh đau tim... nhưng thình lình « mặt Goering trở nên xanh mét, thân hình đổ xuống và một hơi thở cuối cùng hắt ra... Thế là hết !

        Khi đại tá Andrus, người có trách nhiệm về sự an ninh trong lao xá, tới nơi thì Goering đã chết rồi. Người Mỹ này, với một động tác nóng nảy, nhét vội vào túi áo một tờ giấy đánh máy, do ông vừa nhận được và định sẽ đọc cho Goering nghe. Đó là giấy của Hội-đồng Kiểm-soát Liên-bang Đồng-Minh ở Bá- Linh bác đơn xin ân xá của Goering : bây giờ thời khỏi cần báo cho tội nhơn biết nữa !...

        Sau khi khám nghiệm qua loa, viên thày thuốc đứng lên, nhìn đại-tá Andrus, nhún vai và nói :

        — Tôi ngờ là thuốc độc Cyanure.

        Người Mỹ thì thào :

        — Cám ơn bác sĩ.

        — Này !... Thưa Đại-tá...

        Người lính gác vừa kêu lên, vừa nhặt ở dưới gầm giường một thứ vỏ bằng đồng thau : đó là vỏ đựng ống thuốc độc. Vả lại một lát sau, người ta khám phá thấy những mảnh vụn thủy tinh ở trong miệng nạn nhơn.

        Ống thuốc độc ấy ở đâu ra ?... Ai đã cung cấp cho Goering ?... Sẽ không bao giờ người ta biết chắc chắn cả ! Tuy nhiên, dường như ống thuốc này đã do tướng Von Dem Bach-Zelewski — một tù nhơn khác ở Nuremberg — trao cho Goering. Mỗi khi gặp gỡ viên cựu Thống chế trong các hành lang, tướng Bach đều chào hỏi y với sự lễ phép, kính trọng quá trớ'n — chắc có lẽ để mua vui cho các lính gác và ru ngủ chúng sẽ không chú ý đến nữa !... Cho đến một ngày đẹp trời kia, lợi dụng cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên ấy, y tô màu và phóng đại vở « hài kịch » đến mức độ bắt tay Goering rất lâu...

        Lời tường thuật này do chính Bach-Zelewski kể lại... làm cho các điều - tra viên hoài nghi!.. Mãi tới năm 1951 y trao cho người Mỹ một ống thứ hai mà hình thể và dung lượng giống hệt như ống thuốc trước của Goering... nên bây giờ người ta có thể coi như là màn bí mật đã vén lên sáng tỏ !

        Lẽ dĩ nhiên là vụ tự tử của Goering vào giờ phút chót làm cho đại tá Andrus tức giận phát điên lên... Y ra lệnh lục soát ngay tức khắc — đến hàng trăm lượt! — các Xà-lim của những tội nhơn khác. Một vài giờ sau, y vô cùng sửng sốt, kinh hoàng đứng «chiêm ngưỡng» các chiến lợi phẫm đo những thuộc hạ đã thâu lượm được :

        — 1 đanh vít dài và nhọn của Von Neurath ;

        — 1 lọ thủy tinh (một mảnh vỡ duy nhất đủ cắt đứt mạch máu) của Ribbentrop ;

        — 1 kim băng lớn giấu trong áo sơ mi, 4 cúc, 2 đinh tán mài sắc bén, 1 mảnh thép hình lưỡi dao của Keitel ;

        — 1 dây thừng lớn dài 1 thước của Schacht ;

        — 50 phân kẽm của Jodl ;

        — 5 sợi dây giây nối liền với nhau của Doenitz;

        — 1 cùi dìa, cán mài nhọn hoắt của Sauckel.

        Bất kể một thứ gì kể trên cũng có thể cho phép chủ nhơn tự tử rất dễ dàng !.. Thế cho mãi tới đêm nay, những người có trách nhiệm kiềm soát thường xuyên không hề khám phá thấy !

       

        Tuy nhiên vụ Goering tự tử không hề thay đổi thời-khóa-biểu và dự định. Vài phút trước 1 giờ sáng 16-10-1946, cửa Xà-lim của Ribbentrop xịch mở. Hai Quân-cảnh Mỹ, cầu vai trắng xóa và mũ vành bạc sáng loáng, đi kèm hai bên tội nhơn để dẫn tới phòng thể- thao ở phía bên kia sân. Trong căn phòng rộng lớn, đèn thắp sáng trưng như ban ngày, dựng sẵn ba giáo- hình đài sơn đen. Mười ba bậc dẫn lên tới sàn đài; trên mỗi sàn dài có dựng một cột trụ để thắt cổ. Đây là sự miêu tả rất đơn giản của bác sĩ Pfluecker:

        «Tội nhơn dửng trên một cái cửa sập sẽ mở ra sau khi đao phủ đã luồn dây thòng lọng vào cổ người thọ hình. Tội nhơn sẽ từ trên cao — độ một từng lầu —  rơi xuống... Sàn giảo đài được che kín bằng các tấm nỉ đen. Hai bác sĩ Mỹ chứng nhận là tội nhơn đã chết thực sự.»

        Tưởng cũng nên nói thêm là với hệ thống giảo hình này thời cái chết không xảy ra ngay tức khắc. Tuy nhiên kẻ bị giảo hĩnh sẽ bất tỉnh ngay trong một phần giây đồng hồ.

        Mọi việc đều diễn tiến với một sự mau lẹ tối đa!.. Một vài nhơn chứng đứng quan sát trong một vùng bóng tối : 4 tướng Mỹ, 8 ký giả chọn lọc... Bác sĩ Hoegner, chủ tịch xứ Bavière, chứng kiến cuộc hành hình với tư cách là đại diện nhân dân Đức. Mùi thơm của rượu uýt-ky và thuốc lá vàng nâu lẫn lộn với mùi mạt cưa...

        Đao phủ — trung-sĩ I John Woods, quê ở San Antonio, Texas — tỏ ra rất tháo vát, mẫn tiệp !.. Do hai phụ tá giúp việc rất đắc lực, Woods túm lấy tội nhơn — giống như mèo vồ chuột — trói quặt hai tay ra sau lưng bằng một sợi dây đen, đẩy y bước lên bậc thềm, luôn luôn có hai Quân-cảnh đi kèm bên cạnh, đỡ lấy nách y, tiến vào cánh cửa sập...

        Ở bên ngoài, đám ký giả báo chí đành hài lòng để nghe ngóng và theo dõi tiếng đục ngầu của cửa bẫy sập... Đúng 1 giờ 1 phút sáng 16-10-1946 là đến lượt Ribbentrop. Cũng như tất cả những người theo sau y trong cuộc dạ hành này, y lợi dụng sự được phép nói để tuyên bố một vài lời cuối cùng :       

        — «Xin Thượng-để che chở Đức-quổc!.. Lúc này sắp chết, tôi bày tỏ hy vọng là nước Đức sẽ bảo tồn được sự thống nhất, giữa Đông và Tây sẽ tiến tới việc thông cảm và đồng ý nhau ở điểm này !»

        Rồi áo mũ đen trùm cả mặt... Cửa sập mở ra... Thế là hết... đối với cựu Bộ-trưởng Ngoại giao Đức Quốc-Xã !..

        Những lời tuyên bố cuối cùng của những người khác đại loại cùng một giọng điệu... Ngoại trừ Frank đã cám ơn Tòa-án «về lòng khoan dung»... Streicher đã diễn cả một vở hài kịch: y từ chối không mặc quần áo và cũng không chịu đi... Thế là y vẫn mặc quần xà lỏn, áo thung và bị hai Quân-cảnh hộ-pháp dẫn qua sân lên giảo hình đài. Tiếng kêu cuối cùng của y : «Vạn tuế Hitler !...» đã bị tiếng cửa sập át đi một nửa... và vang dội lên tận nóc nhà của Pháp - đình Nuremberg !

        Mười hai phút sau khi cái chết của Seyss-Inquart được xác nhận, người ta khiêng xác Goering trên băng ca để xếp vào đầu dẫy những người bị giảo hình. Rồi một nhiếp-ảnh viên của Quân-đội chụp cho mỗi tử thi hai bức hình: 1) mặc quần áo; 2) trần truồng. Các hình này, có đóng dấu « Tối Mật », sẽ được lưu-trữ trong mười năm tại văn khố Mỹ-Quốc.

        Nhưng sẽ không bao giờ người ta hiểu tại sao, một vài ngày sau, chúng lại trôi giạt, lạc lõng vào tòa soạn một đại tạp chí Mỹ và lẽ dĩ nhiên được vội vàng đăng tải rùm beng !...

        Hồi 4 giờ sáng 16-10-1946 mười một cỗ quan tài được xếp trên hai xe cam-nhông Mỹ, do một tướng Pháp và một tướng Mỹ cùng đi trên một xe díp áp tải, kèm theo một xe bỏ mui kín. Mỗi xe đều trang bị súng đại liên ! Lẽ dĩ nhiên là các xe ký giả đều chạy đuổi theo và bám sát nút như đỉa đói !...

        Đoàn xe trên mở hết tốc lực và di chuyển trên đường về Furth, Tới Erlangen, xe ngưng đột ngột... Một sĩ quan — ở trên xe dip đi chặn hậu — xuống báo cho các ký giả biết là kể từ giờ phút này, nếu còn ngoan cố theo dõi đoàn xe thời sẽ vô cùng nguy hiểm... vì tính mạng không được bảo đảm !... Rồi đoàn xe vun vút biến mất trong đám sương mù ban mai...

        Chỉ mãi về sau này, người ta mới biết là cùng ngày hôm ấy (16-10-1946), các tử thi được hỏa thiêu ở Munich trong một khung cảnh vô cùng bí mật và nắm tro tàn được rải rác đó đây... trên dòng sông Isar !... Ngay thời đó, các nhà chuyên trách Đồng-Minh cũng lo sợ là những người cuồng tín sẽ lập đền thờ tại nơi di-hài những thần tượng của hộ bị rải rác ở đâu !... Ngày nay sự phòng ngừa ngẫu nhiêu ấy có vẻ quá xa xăm...

        Lao xá Spandau, ở vùng ngoại ô Bá-Linh, là một nơi hiếu kỳ về chánh trị... Đó là nơi duy nhất ở thế giới mà ngày nay, các nước cựu Đồng-Minh đoàn kết với nhau cũng như trong thời kỳ chiến thắng cộng đồng. Nhưng sự quan trọng của lao xá Spandau ngưng bặt tại đây: bởi năm 1959, cả 99% dân chúng không hiều biết sự chi xảy ra trong lao xá này...

        Về 7 tội nhơn bị kết án khổ sai ư ?... Ai thắc mắc lo âu đến số phận của họ ?... Von Neurath, đã 81 tuổi, được ân xá năm 1954. Chắc chắn là dư luận thế giới sẽ không phản đối... nếu sau khi Neurath được phóng thích, Thủ-tướng Liên-bang Đức Adenauer, tay vô địch của nền tự do Tây phương lại không nảy ra ý kiến ngộ nghĩnh gởi cho y một bức điện văn nồng nhiệt khen ngợi...

        Tháng 10-1955, đến lượt Raeder được tự do một năm sau, Doenitz và tiếp tục là Funk rời khỏi pháo đài cổ xưa này.

        Còn những người được tha bổng : nếu Fritzsche chết năm 1953 sau khi giải phẫu ung-thư thời Papen và Schacht rất khoẻ mạnh. Họ cũng có nhiều thắc mắc lo âu các tòa án Đức về việc thanh lọc và tảy trừ những người Quốc-Xã nhưng họ vẫn được binh yên... Nhất là khi họ có những liên lạc mật thiết và mạnh mẽ với Tòa Thánh Vatican hay các ngân hàng Mỹ-quốc !...

        Ngày nay còn lại sự chi đối với vụ án to lớn nhất của Lịch-sử ?... Một vài thỏa ước và nguyên tắc về pháp lý : những mảnh giấy lộn đối với người này... những luật lệ để tuân hành đối với người kia... hay có lẽ cũng là sự tưởng nhớ mơ hồ của thời kỳ ngộ nghĩnh mà các Bộ-trưởng hoặc Tổng tư-lệnh phải báo cáo hành vi của họ trước Tòa-án Quốc-tế Nuremberg...

        Sự thắng thế của Công-bình và Luật-pháp ư ? ...Hơn thế nữa !... Cũng dường như cuốn theo chiều gió..

        Lời giới thiệu

        Lời nói đầu

        CHƯƠNG I: Cuộc săn đuổi khổng lồ   

        CHƯƠNG II: Trên đường tới Nuremberg   

        CHƯƠNG Ill: Quyền lực và ảo ảnh   

        CHƯƠNG IV   : Người ta siết cổ một nước ra sao ?   

        CHƯƠNG V: Như vết dầu loang...   

        CHƯƠNG VI   : Tuyết băng từ trên núi đổ xuổng   

        CHƯƠNG VII: Từ Dunkerque tới Stalingrad   

        CHƯƠNG VIII: Kẻ bài Thiên Chúa giáo hoạt động

        CHƯƠNG IX: Danh dự quân nhân   

        CHƯƠNG X : Từ Katyn đến Auschwitz   

        CHƯƠNG XI: Phán quyết và Hình phạt