Lịch sử Quân sự Việt Nam

 1999 - 2009, vậy là đã 10 năm trôi qua kể từ ngày Nato dưới sự lãnh đạo của Mỹ tiến hành cuộc không kích vào Liên bang Nam Tư nhằm "giải quyết" xung đột giữa KLA và chính quyền Serbia nói riêng và chính quyền Nam Tư nói chung. Nguyên nhân và kết quả của cuộc chiến tranh thì mọi người đều đã rõ, sự xung đột sắc tộc giữa dân Anbani thiểu số và dân Serbia đa số vốn đã tiềm ẩn từ lâu đời, tạm thời lắng dịu dưới chế độ của Tito và bùng phát khi Liên bang Nam Tư lâm vào khủng hoảng. Cho đến tận hôm nay, khu vực Kosovo vẫn tiềm ẩn những nguy cơ chưa dễ gì tháo gỡ được, kể cả khi Mỹ và nhiều nước châu Âu đã ủng hộ cho quy chế "độc lập" của Kosovo.

 Tuy nhiên, chính trị là vấn đề rất khó phân tích và cũng nằm ngoài khả năng của tôi. Tôi lập topic này với ý muốn liệt kê các loại vũ khí mà hai phía (Nato và Nam Tư) đã sử dụng trong thời gian chiến tranh 10 năm trước để mong rằng sẽ góp một phần nhỏ cho các "chuyên gia của vnmilitaryhistory.net" có một cái nhìn chuyên biệt (ở góc độ kỹ thuật quân sự) về cuộc chiến này, qua đó hy vọng sẽ rút ra được một bài học nào đó cho một cuộc chiến tranh "phi đối xứng" hiện đang là mode trên thế giới, ở hầu hết các cuộc xung đột vũ trang gần đây!

 Rất mong có sự tham gia của các bạn!



I. Máy bay và vũ khí không quân:

1, Máy bay ném bom:

a, Máy bay B1 Lancer: Máy bay ném bom chiến lược đa năng tầm xa, dạng cánh thay đổi (cánh cụp cánh xòe)


Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 4.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F101-GE-102.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kN): 136,9.

 Kích thước:
 - Sải cánh (m): 41,67/23,8 (khi cụp).
 - Dài (m): 44,81.
 - Cao (m): 10,36.

 Diện tích cánh (m²): 181,2.

 Trọng lượng rỗng (kg): 87.090.

 Trọng lượng cất cánh tối đa (kg): 216.365.

 Trọng lượng nhiên liệu tối đa (kg): 88.450.

 Tải trọng vũ khí tối đa (kg):
 - Mang bên trong: 34.019.
 - Đeo ngoài: 26.762.

 Vận tốc cực đại (M): 1,25.

 Cự ly hoạt động không tiếp dầu (km): 12.000.


Trang bị, vũ khí:

 - 8 tên lửa hành trình AGM-86B;
 - 24 tên lửa không đối đất tầm gần AGM-69 (trong thân) và 14 AGM-86 hoặc AGM-69 đeo ngoài;
 - 12 bom B-28 hoặc 24 bom B-21 hay B-83 (bom hạt nhân chiến thuật) trong thân và 14 bom B-43/B-61/B-83 hoặc 14 bom MK84/24 bom MK82 bên ngoài.
 - Radar: đo cao ASN-131, xung Dopler AN/APN-213, mạng pha AN/APR-164.
 - Thiết bị điều khiển: APCS, Aevonics IBM, máy tính AP-101C.
 - Thiết bị tác chiến điện tử: AN/ANQ-161, AN/ASQ-184.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Rockwell International phát triển từ 1965, đưa vào trang bị tháng 3-1985. với tốc độ 1,25M, B-1 là máy bay ném bom chiến lược siêu âm duy nhất của Mỹ. Với đặc tính tàng hình (giảm dấu hiệu phản xạ radar tới 75%) B-1 có khả năng thâm nhập và ném bom có điều khiển ở tầm thấp và tầm trung ở khu vực nguy hiểm. Đến năm 1999, B-1 có hai dạng chính là B-1A và B-1B, trong đó chủ yếu là B-1B (96/100 chiếc trong trang bị). B-1B hiện đang được cải tiến theo nhiều phương án nhằm kéo dài thời gian phục vụ đến năm 2044.

 Tại Kosovo, B-1 được sử dụng trong chiến đấu lần đầu với nhiệm vụ mang bom dẫn đường bằng quán tính và điều khiển bằng radar CBU-87.

Nguồn: Jane's All the World Aircraft 1987-1988, Jane's International Defence Review 6-1999.

b, Máy bay B-2A Spirit: Máy bay ném bom chiến lược tàng hình.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 2.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F118-GE-110.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kN): 84,5.

 Kích thước:
 - Sải cánh (m): 52,53.
 - Dài (m): 21,03.
 - Cao (m): 5,78.

 Diện tích cánh (m²): 464,5.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 45.360 - 49.900.
 - Cất cánh tối đa: 181.137.
 - Cất cánh tiêu chuẩn: 168.433.

 Trọng lượng nhiên liệu tối đa (kg): 81.650 - 90.720.

 Vận tốc cực đại (km/h): 764.

 Trần hoạt động (m): 15.240.

Trang bị, vũ khí:

 - 16 tên lửa hành trình AGM-129/AGM-131B/AGM-69A/JASSM.
 - Có thể mang nhiều loại bom (tùy nhiệm vụ) từ B61-11/B-83 (bom hạt nhân) đến MR-36, MK-82, M-117, JDAM, JSOW, bom E.
 - Thiết bị điện tử: GPS, hệ thống INS kết hợp.
 - Radar: AN/APQ-181, máy thu cảnh giới AN/APR-50, hệ thống cắt tín hiệu phản hồi ZSR-63.

Sản xuất và sử dụng:

 Bắt đầu được nghiên cứu từ 1978 với sự tham gia của hàng nghìn công ty, đứng đầu là Northop. Bay thử lần đầu năm 1989, chính thức vào biên chế năm 1993. 
 
 Hiện vẫn là máy bay ném bom chiến lược có tính năng tàng hình độc nhất trên thế giới. Nhờ có kết cấu dạng "cánh bay", dùng động cơ hai dòng khí và lớp vỏ tán xạ sóng điện từ, B-2A có diện tích phản xạ radar cỡ 0,15m², bằng 1/60 so với máy bay không tàng hình cùng kích thước.

 Tại Kosovo, B-2A tham gia chiến đấu lần đầu tiên với phương thức xuất kích thẳng từ Missouri, được KC-135 tiếp dầu một lần trên vùng trời Đại Tây Dương. Đảm nhiệm 30% số mục tiêu trọng yếu tại Nam Tư. Vũ khí chủ yếu là bom JSOW, JDAM dẫn bằng GPS, bom E.

 Nguồn: Jane's All the World Aircraft 1998-1999.

c, Máy bay B-52 Stratofortress: Máy bay ném bom chiến lược.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 6.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin cánh quạt J-57-P-43WB.
 - Số lượng: 8.
 - Công suất (kN): 61,2.

 Kích thước:
 - Sải cánh (m): 56,39.
 - Dài (m): 49,05.
 - Cao (m): 12,40.

 Diện tích cánh (m²): 371,6.

 Trọng lượng (kg):
 - Cất cánh tối đa: 221.350.

 Trọng lượng nhiên liệu tối đa (kg): 174.130.

 Vận tốc (km/h):
 - Cực đại: 957.
 - Trung bình: 819.
 
 Trần hoạt động (m): 16.765.

 Cự ly hoạt động (km): 12.070.

Trang bị, vũ khí:

 - 4 súng máy 20mm, 1 súng máy kiểu minigun 20mm.
 - 20 tên lửa hành trình AGM-69 SRAM và AGM-86. Có khi mang cả tên lửa AGM-142 HAVENAP của Israel.
 - 27 bom 750kg/27 bom 1000kg hoặc 8 bom 2000kg (MK-28/43/53/61).
 - Thiết bị điện tử: Máy thu đối phó điện tử AN/ALR-20A, bộ gây nhiễu radar AN/ALQ-127, máy phát giả tín hiệu mục tiêu AN/ALQ-122, máy phát nhiễu chặn AN/ALT-16A.
 - Radar: Cảnh giới AN/ALQ-153.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Boeing phát triển từ 1947, đưa vào trang bị năm 1952, hiện vẫn là thành phần cơ bản trong lực lượng máy bay ném bom chiến lược tầm xa của Mỹ. Dự kiến sẽ kéo dài thời hạn phục vụ đến 2044.

 Tham chiến tại Kosovo với trang bị: 20 tên lửa hành trình AGM-86B, bom JDAM, AGM-130, CBU-97.

 Nguồn: Jane's Defence Weekly 9/2/91; 31/3/91; 7/4/99.

d, Máy bay F-117A Nighthawk: Máy bay cường kích tàng hình.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F404-GE-F102.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 48.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 13,2.
 - Dài: 20,08.
 - Cao: 3,78.

 Diện tích cánh (m²): 105,9.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 13.608
 - Cất cánh tối đa: 23.814.

 Trọng lượng vũ khí tối đa (kg): 2268.

 Vận tốc (M):
 - Trung bình: 0,9.

 Cự ly hoạt động (km): 1112 (không tiếp dầu).

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - đất: 2 AGM-65 Maverick hoặc tên lửa chống radar AGM-88 HARM.
 - Tên lửa không - không: AIM-9 Sidewinder.
 - 2 bom thả ở tầm thấp BLU-109B hoặc GBU-10/GBU-27, các bom dẫn bằng laser.
 - Thiết bị điện tử: Sensor hồng ngoại, máy chiếu laser, GPS/INS.
 - Radar: Đo cao, bắt mục tiêu bằng quang điện tử.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Lockheed phát triển từ 1974, sản xuất từ 1978, chính thức đưa vào trang bị từ 1989. Là loại máy bay chiến thuật tàng hình đầu tiên trên thế giới. Có kết cấu dạng "kim tự tháp" hạn chế góc phản xạ radar, lớp vỏ làm bằng vật liệu hấp thụ sóng radar, diện tích phản xạ hiệu dụng 0,1 - 0,4m².

 Sử dụng lần đầu tại Panama (1990), tham chiến tại Vùng Vịnh (1991). Sau đó tiếp tục được sử dụng ở Bosnia (1995), vùng cấm bay tại Iraq (1998). Đã từng tham chiến 1788 lần chiếc mà không hề bị "sứt mẻ" trước khi đến Kosovo năm 1999.

 Tại Kosovo được dùng để xâm nhập vào các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nam Tư. Sử dụng nhiều loại bom, trong đó có bom "mềm" BLU-114B. Bị rơi một chiếc do tên lửa đất đối không SA-3 của Nam Tư bắn (xem thêm về việc này tại đây (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=521.0)).

 Nguồn: Aviation Week and Space Technology 5/1999.

e, Máy bay F-14 Tomcat: Máy bay tiêm kích hải quân tầm xa.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 2.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F110-GE-400.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 62.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 16,15.
 - Dài: 16,69.
 - Cao: 4,93.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 12.132.
 - Cất cánh tối đa: 26.580.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 7230.
 - Treo ngoài: 4558 (cả trọng lượng thùng).

 Vận tốc (km/h):
 - Trung bình: 741 - 1019.
 - Tối đa: 2485.

 Trần hoạt động (m): 12.925.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - đất: AGM-123A Skipper/Skipper II hoặc AGM-88
 - Tên lửa không - không: AIM-9 Sidewinder, AIM-120 AMRAAM.
 - 1 pháo M61A1 20mm.
 - Thiết bị điện tử: Thiết bị chỉ thị mục tiêu trên không AMTI, HUD, GPS.
 - Radar: Đa năng AN/APQ-148.

Sản xuất và sử dụng:

 Được thiết kế để hoạt động trên tàu sân bay. Do hãng Grumman phát triển từ 1968, đưa vào trang bị cho hải quân Mỹ năm 1974. Giữa vòng đời, năm 1984 F-14 được thay mới động cơ, lắp thiết bị điện tử số hóa và radar mới, lắp thêm GPS.

 Tham chiến lần đầu tại Libi (1986), sau đó tại Vùng Vịnh (1991). Trong chiến dich Con cáo sa mạc (1998) chủ yếu làm nhiệm vụ cường kích.

 Tại Kosovo, có 28 chiếc F-14 trực chiến trên các tàu sân bay tại biển Adriatic.

 Nguồn: "Thông tin phục vụ lãnh đạo". Số 1/1999.

f, Máy bay F-15C/E Eagle: Máy bay tiêm kích đa năng.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1/2.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F-100-PW-220/F-100-PW-229.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 105,7/129,4.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 13,05.
 - Dài: 19,43.
 - Cao: 5,63.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 12.973/14.515.
 - Cất cánh tối đa: 30.845/36.741.
 - Cất cánh tiêu chuẩn: 20.244.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 7836/5952.
 - Treo ngoài: 3 x 2.309/5396 (cả trọng lượng thùng).

 Trọng lượng vũ khí (kg):
 - Cực đại: 15.921/11.113.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 1482/2,5M.

 Cự ly hoạt động (km): 4.631/4.445.

 Trần hoạt động (m): 18.300/12.700.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: 4 AIM-9L/M Sidewinder, 4 AIM-7F/M Sparrow hoặc 8 AIM-120 AMRAAM.
 - Tên lửa không - đất: AGM-65, AGM-88 HARM.
 - 1 pháo M61A1 20mm và 940/512 viên đạn.
 - Thiết bị điện tử: AN/ASK-6, AN/ASN-108 AHRS, AN/ARC-164. Thiết bị điều khiển hỏa lực: AN/AWG-20, AN/ARX-76, AN/ALQ-135(V), AN/ALQ-128, AN/ALE-45.
 - Radar: AN/AVQ-20, IPM CP-167596K, AN/ARN-118.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng McDonnell Douglas phát triển từ 1965, đưa vào trang bị năm 1974. Đến 1980 có biến thể F-15C trang bị cho Không quân Mỹ. Phiên bản tham chiến tại Kosovo là F-15E được cải tiến năm 1988.

 Tham chiến tại Iraq (1991), thả bom dẫn bằng laser trúng 1 máy bay lên thẳng của Iraq đang bay.

 Tại Kosovo là loại máy bay chủ yếu được dùng để giành ưu thế trên không, đã bắn rơi MiG-29 của Nam Tư.

 Nguồn: World Encyclopedia of Military Aircraft 1981, Jane's Defence Weekly 7/4/1999.

g, Máy bay F-16 Fighting Falcon: Máy bay tiêm kích nhẹ.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F-110-GE-100/F-100-PW-220.
 - Số lượng: 1.
 - Công suất (kN): 128,9/105,7.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 9,45.
 - Dài: 15,03.
 - Cao: 5,09.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 8.273 - 8.627.
 - Cất cánh tối đa: 12.331.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 2.300.

 Cự ly hoạt động (km): 630 - 1.371.

 Trần hoạt động (m): 15.240.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: 4 - 6 AIM-9L/M/P Sidewinder, Python 3 .
 - Tên lửa không - đất: AGM-65A/B/D/G, AGM-88 HARM, Magic 2 (của Israel).
 - 1 pháo M61A1 20mm hoặc GPU-5/A 30mm.
 - Thiết bị điện tử: Tác chiến điện tử AN/ALR-69, AN/ALQ-131, GPS. Thiết bị phóng mồi bẫy/rải nhiễu tiêu cưc ALE-40.
 - Radar: AN/APG-68.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng General Dynamics phát triển từ 1972, đưa vào trang bị cho Không quân Mỹ năm 1979. Được xuất khẩu cho các nước thuộc Nato, Israel, Egypt, Korean, Singapore, Taiwan,...

 Là máy bay điều khiển hoàn toàn bằng điện tử đầu tiên trên thế giới với hệ thống điều khiển bay số hóa. Có hai biến thể chính: F-16A chủ yếu làm nhiệm vụ tiêm kích, F-16B chuyên tiến công mặt đất. Các mẫu nâng cấp tiếp theo: F-16AM, F-16CG/CJ tác chiến điện tử.

 Tham chiến lần đầu tại Liban, sau đó là Vùng Vịnh (1991). Tại Kosovo, có trong trang bị của Denmark, Norway, Belgium, Holand... Trong đó, F-16AM của Holand đã dùng tên lửa AiM-120B AMRAAM bắn rơi 1 Mig-29 của Nam Tư. Nato và Mỹ đã sử dụng tới 24 chiếc F-16CG/CJ làm máy bay gây nhiễu hộ tống và tìm diệt radar của Nam Tư.

 Nguồn: Aviation Week and Space Technology 4/1999. ZVO 6/1999.

h, Máy bay F/A-18 Hornet: Máy bay tiêm/cường kích hải quân.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F404-6E-400.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 71,2.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 11,43.
 - Dài: 17,07.
 - Cao: 4,66.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 10.455.
 - Cất cánh tối đa: 23.541.
 - Cất cánh tiêu chuẩn: 16.651.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 4.926.
 - Treo ngoài: 3.953.

 Tải trọng vũ khí (kg): 7.710.

 Vận tốc (M):
 - Tối đa: 1,8.

 Cự ly hoạt động (km): 3.706.

 Trần hoạt động (m): 15.240.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: AIM-7,AIM-9, AIM-120.
 - Tên lửa không - đất: AGM-84 Harpoon, AGM-65F Maverich.
 - Bom: GBU-10, GBU-12, MK-82/84, CBU-9.
 - 1 pháo M61A1 20mm và 570 viên đạn.
 - Thiết bị điện tử: Tác chiến điện tử AN/ALE-39, AN/ALQ-126B, AN/ALQ-165. Thiết bị quan sát LST/SCAM, AN/AAS-38 FLIR.
 - Radar: AN/APG-65, AN/ASQ-173.

Sản xuất và sử dụng:

 Hãng McDonnell Douglas (nay là Boeing) phát triển từ 1971, đưa vào trang bị năm 1980. Là máy bay đa năng của hải quân và lính thủy đánh bộ, được thiết kế để hoạt động trên tàu sân bay.

 Được xuất khẩu cho một số nước như: Canada, Australia, Tây Ban Nha,... Có một số biến thể chính như: F/A-18A/C/D, F-18E/F (Super Hornet),...

 Tại Kosovo được triển khai với số lượng lớn, Mỹ 38 chiếc, Tây Ban Nha 8 chiếc và Canada 6 chiếc.

 Nguồn: Aviation Week and Space Technology 5/1999, Jane's Defence Weekly 31/3/99.

i, Máy bay Mirage F1: Máy bay tiêm/cường kích đa nhiệm.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí SNECMA.
 - Số lượng: 1.
 - Công suất (kN): 70,6.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 8,4.
 - Dài: 15,23.
 - Cao: 4,5.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 7.400.
 - Cất cánh tối đa: 16.200.

 Tải trọng vũ khí (kg): 6.300.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 2.500.

 Cự ly hoạt động (km): 425.

 Trần hoạt động (m): 20.000.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: Matra Super-530, Matra-500 Magic, AIM-9.
 - Tên lửa không - đất: Exocet AM-39, DEF A-553.
 - 2 pháo ARMAI.
 - Thiết bị điện tử: Thiết bị quan sát CSF BF. Hệ thống quan sát quang điện Thomson CSF TMYO18 Syrele.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Dassault - Breguet phát triển từ 1964 và sản xuất theo chương trình hợp tác Pháp - Tây Ban Nha. Đưa vào trang bị năm 1973. Ngoài Pháp và Tây Ban Nha còn được sử dụng bởi: Achentina, Taiwan, Iraq, Libya, Czech, South Africa.

 Tham chiến tại Malvinas (1982), Vùng Vịnh (1991).

 Tại Kosovo có trong trang bị của Pháp, Tây Ban Nha.

 Nguồn: Jane's All the World Aircraft 1998-1999.

j, Máy bay Mirage-2000: Máy bay tiêm kích đánh chặn đa năng.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí SNECMA M59-P2.
 - Số lượng: 1.
 - Công suất (kN): 64,3 - 95,1.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 9,73.
 - Dài: 14,36.
 - Cao: 5,2.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 7.400 - 7.600.
 - Cất cánh tối đa: 17.000.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 3.170.
 - Treo ngoài: 3.720.

 Tải trọng vũ khí (kg): 6.300.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 2.500.

 Cự ly hoạt động (km): 1.480 - 3.335.

 Trần hoạt động (m): 18.000.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: 2 Matra Super-530 D/F, Matra-500 Magic/Magic 2.
 - Tên lửa không - đất: Exocet AM-39, ASMP.
 - Bom: 18 Matra 250 hoặc BA7100, 16 bom Durandal, 5 -6 Beloga/BM 400.
 - 2 pháo DFFA 30mm.
 - Thiết bị điện tử: Matra Spiral, VCM-65.
 - Radar: RDM/RDI.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Dassault - Breguet phát triển từ Mirage F1, sản xuất từ 1975, đưa vào trang bị năm 1982. Được sử dụng trong không quân Pháp, Ấn Độ, Taiwan. Đã được cải tiến nhiều lần thành các biến thể: B/C/N, kiểu mới nhất là Mirage 2000-5 với radar RDY.

 Tham chiến tại Vùng Vịnh (1991). Tại Kosovo, có 11 chiếc Mirage 2000 trong trang bị của Pháp.

 Nguồn: "Tri thức binh khí" 2-1998, Jane's All the World Aircraft 1987-1988.

Xin phép bổ sung một chút về số lượng Mirage-2000 của KQ Pháp tham gia lực lượng Nato năm 1999 chống lại Nam Tư.

Tổng cộng Pháp góp 12 Mirage-2000 bao gồm 8 Mirage-2000C, phiên bản tiêm kích đánh chặn một chỗ ngồi, và 4 Mirage-2000D, phiên bản tấn công mặt đất 2 chỗ ngồi. Cuộc chiến này đã chứng minh sự cần thiết của phi công thứ 2, đặc biệt là cho các nhiệm vụ tấn công vào ban đêm.

Nguồn: Trang 395 http://books.google.com.vn/books?id=-OhPTJn8ZWoC&pg=PA395&lpg=PA395&dq=Mirage-2000+Kosovo+war+1999&source=bl&ots=74v54-Lk_9&sig=r8eWObZb69IHitnzpb6Sr1JOpLQ&hl=vi&ei=CzwaSs_XJ4mZkQWMjUw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4#PPA395,M1

l, Máy bay Tornado: Máy bay tiêm/cường kích đa nhiệm.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 2.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí RB199-34R Mk 103.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 38,5 - 71,5.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 13,91.
 - Dài: 16,72.
 - Cao: 5,95.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 13.690.
 - Cất cánh tối đa: 20.411 - 27.950.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 4.650.
 - Treo ngoài: 1.197.

 Tải trọng vũ khí (kg): 9.000.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 2.500.
 - Trung bình: 1.480.

 Cự ly hoạt động (km): 3.890.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: AIM-9 Sidewinder, Aspide.
 - Tên lửa không - đất: AS-30, Maverick, Sea Eagle và Komoran.
 - Bom: phá đường băng JP233, bom dẫn bằng laser Paveway, Matra 250, BL 755 MKs1.
 - Pháo: 2IWKA Mauser 27mm.
 - Rocket: LAU-51A, LR-25
 - Thiết bị điện tử: Thiết bị gây nhiễu Skyshadow của Marconi, B02 107.

Sản xuất và sử dụng:

 Do tập đoàn Panavia, liên doanh của Đức, Italia, Anh, Hà Lan phát triển từ 1972, đưa vào trang bị năm 1982 cho không quân Anh. Ngoài các nước trong liên doanh, Tornado còn được xuất khẩu cho Arab Saudi.

 Máy bay Tornado có các biến thể IDS, ADV, ECR... với các chức năng tiêm kích, cường kích và tác chiến điện tử.

 Tại Kosovo, Tornado tham chiến trong trang bị của không quân Anh nhưng cất cánh từ sân bay của Đức.

 Nguồn: Jane's Defence Weekly 31/3/99.

m, Máy bay A-10A Thunderbolt: Máy bay cường kích yểm trợ gần, chống tăng.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 1.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí TF-34-GE-100.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 42.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 16,53.
 - Dài: 16,25.
 - Cao: 4,47.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 10.977.
 - Cất cánh tối đa: 21.500.

 Tải trọng vũ khí (kg): 7.258.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 740.

 Trần hoạt động (m): 10.575.

 Cự ly hoạt động (km): 400.

Trang bị, vũ khí:

 - Tên lửa không - không: 2 AIM-9 Sidewinder.
 - Tên lửa không - đất: 3 AGM-65A Maverick.
 - Bom: 7.200kg bom các loại (tùy nhiệm vụ).
 - Pháo: 1 pháo 7 nòng GAU-8/A.
 - Thiết bị điện tử: Thiết bị gây nhiễu hồng ngoại/điện tử AlQ-119.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Fairchild Republic phát triển từ 1963, đưa vào trang bị năm 1976. Được xuất khẩu cho Korea.

 Đã tham chiến tại Vùng Vịnh (1991). Tại Kosovo, đã có hai A-10A bị bắn rơi.

 Nguồn: Jane's All the World Aircraft 1987-1988, "Thông tin tổng hợp" TTTTKHCN&MT-BQP, 1999.

n, Trực thăng AH-64 Apache: Máy bay lên thẳng vũ trang.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 2.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin trục truyền T-700-GE-701.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 12,65.

 Kích thước (m):
 - Dài: 14,68 - 15,06.
 - Cao: 3,52.
 - Đường kính cánh quạt chính: 14,63.
 - Đường kính cánh quạt đuôi: 2,79.

 Trọng lượng (kg):
 - Rỗng: 4.662 - 4.881.

 Tải trọng vũ khí (kg): 9.525.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 378.
 - Trung bình: 293.

 Cự ly hoạt động (km): 1.701.

Trang bị, vũ khí: AH-64 được trang bị 1 pháo 30mm, tên lửa AGM-114 Hellfire điều khiển bằng laser. Số lượng vũ khí, đạn tùy từng biến thể.

 - AH-64A: 4 AGM-114, 320 đạn pháo.
 - AH-64B: 4 AGM-114, 1.200 đạn pháo.
 - AH-64C: 6 AGM-114, 540 đạn pháo.
 - AH-64D: 8 AGM-114, 1.200 đạn pháo.
 - AH-64E: 4 AGM-114, 1.200 đạn pháo.
 - AH-64F: 4 AGM-114, 1.200 đạn pháo.
 - AH-64H: 38 rocket, 1.200 đạn pháo.

Được trang bị máy thu cảnh giới radar APR-39V/A, bộ gây nhiễu radar ALQ-136, bộ gây nhiễu hồng ngoại ALQ-144, bộ rải nhiễu tiêu cực/mồi bẫy M-130. Trang bị bộ đạo hàng GPS/INS.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng McDonnell Douglas phát triển từ 1975, theo mẫu thiết kế Mod 77, đưa vào trang bị năm 1984.

 Đã tham chiến tại Panama (1989), Vùng Vịnh (1991). Tại Kosovo, 48 AH-64 Apache được Mỹ huy động. Đã bị Serbia bắn rơi 1 chiếc. Bị đánh giá là dễ tổn thương trước các loai MANPAD như SA-7, SA-14,...

 Nguồn: Jane's All the World Aircraft 1998-1999, "Thông tin tổng hợp" TTTTKHCN&MT-BQP, 1999.

o, Máy bay E-2C Hawkeye: Máy bay chỉ huy, báo động sớm.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 5 (1 phi công, 1 phụ lái, 1 cơ trưởng, 1 hoa tiêu, 1 radar).

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin trục truyền T56-A-425 Allison.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kW): 3.661.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 24,65.
 - Dài: 17,54.
 - Cao: 5,58.
 
 Diện tích cánh (m²): 65,03.

 Trọng lượng (kg):
 - Cất cánh tối đa: 23.500.

 Nhiên liệu tối đa (kg): 5.624.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 598.
 - Trung bình: 496.

 Cự ly hoạt động (km): 2.583 - 3.000.

Trang bị, vũ khí: Radar vòm kiêm thiết bị phân biệt địch - ta AN/APA-171. Radar A/APS-138. Thiết bị tác chiến điện tử AN/ALR-73.

 - Bom: 28 bom 225kg hoặc 3 bom 907kg.
 - Tên lửa: Không - không AIM-9 hoặc không - hạm Harpoon.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Grumman (nay là Northrop Grumman) phát triển trên cơ sở mẫu máy bay C-2. Bay thử lần đầu năm 1971, sản xuất loạt năm 1972, đưa vào trang bị năm 1973. Được xuất khẩu cho Israel, Japan, Taiwan, Turkey, Italia, Singapore, Korea, Arab Saudi,...

 E-2C được sử dụng chi viên cho máy bay trên tàu sân bay, là trạm chuyển tiếp giữa máy bay tác chiến và trung tâm chỉ huy tác chiến không quân hỗn hợp.

 Tại Kosovo, E-2C được dùng chỉ huy máy bay trên tàu USS Theodore Roosevelt. Trong chiến dịch này, E-2C được sử dụng chủ yếu cho nhiệm vụ chỉ huy, điều khiển và truyền tin cấp chiến dịch (ABCCC).

 Nguồn: Aviation Week and Space Technology 10/5/1999.

Trong chương trình trên tv Đức có nói tới cái máy bay F117 bị bắn hạ ,tuy nhiên nó hơi khác đi 1 chút là bị bắn bằng MIG 21 . Cấu trúc vật lý của F-117 sẽ hướng sóng  phản xạ theo hướng khác với hướng phát của ra đa nên tín hiệu bắt được cực yếu nhưng ra đa khác đứng ở góc độ khác sẽ thu được nếu như chúng nối mạng với nhau . Luồng tia hồng ngoại phát ra  từ động cơ cũng rất khó định vị  ??? và chúng chỉ bay đêm để tránh tầm mắt thường với chế độ bay đặt sẵn ở độ cao 6000 m tránh tất cả các luồng sóng ra đa
Qua các nguồn tin tình báo quân đội Nam tư đã xác định được 1 trong những lối vào của F117 và thử tất cả các ra đa với các cách do những chuyên gia Nga và Nam tư sáng tạo ta ...Rồi 1 đêm như thường lệ F117 ung dung hiện ra trước màn hình ra đa. ! chiếc MiG 21 trực chiến được lệnh xuất kích và hướng dẫn bằng phôn tới vị trí đánh chặn và người phi công chỉ nhận ra nó bằng mắt thường khi cách có vài trăm mét .2 quả tên lửa sử dụng đầu rò hồng ngoại phóng ra bay trượt mục tiêu và ra da trên máy bay cũng không bắt được mục tiêu. Thêm 2 quả tên lửa bắn kiểu Kachiusa tìm chim ...viên phi công tăng tốc và sử dụng súng trên máy bay và trên cánh đồng Nam tư người dân reo hò nhảy trên xác chiếc tàng hình F117 với những lỗ tròn trên cánh và thân...Tất nhiên Nato rút kinh nghiệm . 8)
B-2A Spirit dùng nguyên tắc tàng hình bằng những tấm hấp thụ sóng ra đa tất nhiên những tấm này nặng nên chỉ dùng lắp phía dưới là chủ yếu .Nó bay rất cao nên các máy bay do thám bằng ra da khó phát hiện hơn nữa rất khó nhận ra nó từ xa do cấu trúc đặc biệt mỏng.
Nhưng người Đức xử dụng phương pháp khác để tìm ra tất cả "tàng hình " bằng ra da thời tiết .Nguyên tắc đơn giản là máy bay khi bay hiện ra trong màn hình là những đám mây. Khi trừ những máy bay được phát hiện bằng ra đa thường và những đám mây lững lờ trôi thì những "đám mây" bay với tốc độ trên 200km/h là cần phải xem xét :o
Việc này được bí mật thí nghiệm khi F-117 tới Đức ...Kết quả là các tay săn ảnh nhận được SMS để chọn góc độ và thời gian thích hợp

P, Máy bay E-3 Sentry: Máy bay chỉ huy, báo động sớm (AWACS).



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 17 (4 lái, 13 điều hành).

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí TF33-PW-100/100A.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kN): 93,4.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 44,42.
 - Dài: 46,61.
 - Cao: 12,93.

 Trọng lượng (kg):
 - Rống: 78.020
 - Cất cánh tối đa: 151.953.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 853 - 906.
 - Trung bình: 770.

 Cự ly hoạt động (km): 1.610 trong 16 giờ.

Trang bị, vũ khí: Được lắp các hệ thống điện tử hàng không, chống nhiễu Have Quich. Máy tính IBM CC-2 nâng cấp, sử dụng hệ GPS. Máy gây nhiễu hồng ngoại nguồn cố định. Radar AN/APY-1/2 nâng cấp, cự ly phát hiện mục tiêu tới 600km.

Sản xuất và sử dụng:

 Hãng Boeing phát triển từ 1970 trên khung máy bay Boeing 707-320B, đưa vào trang bị năm 1977. Đã được cải tiến nhiều lần. Không quân Mỹ có 34 chiếc, Nato có 18 chiếc, Arab Saudi có 5 chiếc. Thông thường bám sát được 300 đến 400 mục tiêu, chỉ huy đồng thời 100 máy bay.

 Khi tham chiến tại Kosovo, Mỹ và Nato đã huy động 33 máy bay E-3 Sentry vào nhiệm vụ đài chỉ huy trên không, gồm 5 E-3C của Mỹ, 17 E-3A và 7 E-3D của Nato, 4 E-3F của Pháp. Ngay trong ngày đầu không kích, E-3 đã chỉ huy một máy bay F-16AM của Holand bắn rơi một MiG-29 của Nam Tư.

 Nguồn: Military Analisis Network.

q, Máy bay E-8 Joint Stars: Máy bay cảnh giới mặt đất tầm xa.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người):
 - E-8A: 10.
 - E-8B: 15.
 - E-8C: 18.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí F-108-CF-100.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kN): 106,76.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 45,16.
 - Dài: 46,61.
 - Cao: 12,93.

 Diện tích cánh (m²): 283,4.

 Trọng lượng (kg):
 - Rống: 78.378.
 - Cất cánh tối đa: 155.128.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 981.
 - Trung bình: 842.

 Cự ly hoạt động (km): 11.760.

Trang bị, vũ khí: Radar SAR, MTI, xung Dopler. Hệ thống phân phối thông tin chiến thuật.

Sản xuất và sử dụng:

 Chương trình E-8 do liên doanh Northrop Grumman phát triển từ 1985, bay thử năm 1988, tháng 5/93 bắt đầu sản xuất và đầu 1996 được đưa vào trang bị. Ngoài Mỹ, còn được sử dụng bởi một số thành viên Nato.

 Máy bay E-8 có thể giám sát một tuyến rộng 150km, dài 180km; có khả năng dò tìm và bắt bám, định vị, nhận biết mục tiêu cố định và di động ở mặt đất, phân biệt được xe bánh xích và bánh hơi, dò tìm được máy bay bay thấp và hạm tàu. Nếu thu hẹp dải quét (10x10km), E-8 có thể xác định chính xác vị trí của cầu, ô tô, xe tăng, bệ phóng tên lửa. Các thông tin và hình ảnh mà E-8 thu được được chuyển đến các trạm mặt đất cơ động để xử lý, sau đó lại chuyển tới trung tâm chỉ huy, dẫn đường cho máy bay hoặc hỏa lực phòng không, thậm chí cả bộ đội mặt đất để tiến công mục tiêu.

 Tại vùng Vịnh (1991), 2 mẫu E-8 đang trong quá trình thử nghiệm đã được dùng để phát hiện tên lửa Scud và giám sát các hoạt động trên bộ của Iraq. Một chiếc bị rơi, không rõ nguyên nhân.

 Tại Kosovo, 2 chiếc E-8C được sử dụng để theo dõi các mục tiêu di động và cung cấp tin tình báo về Trung tâm phối hợp không chiến CAOL ở Viceza, Italia. E-8 được sử dụng kết hợp với máy bay EC-130E (ABCCC).

 Nguồn: Jane's Defence Weekely 15/6/99. "Thông tin phục vụ lãnh đạo" 1/99 của TCKT.

r, Máy bay EA-6B Prowler: Máy bay tác chiến điện tử chiến thuật.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 4.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí J52P-408.
 - Số lượng: 2.
 - Công suất (kN): 49,8.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 16,15.
 - Dài: 18,24.
 - Cao: 4,95.

 Diện tích cánh (m²): 49,1.

 Trọng lượng (kg):
 - Rống: 14.588.
 - Cất cánh tối đa: 29.483.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 6.995.
 - Thùng treo ngoài: 4.547.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 1.315.
 - Trung bình: 774.

 Cự ly hoạt động (km): 3.254-3.861.

Trang bị, vũ khí:
 - Tên lửa: AGM-88A HARM.
 - Thiết bị điện tử: Hệ thống gây nhiễu chiến thuật AN/ALQ-99F/V; bộ gây nhiễu radar ALQ-126B; bộ rải nhiễu tiêu cực, mồi bẫy chủ động ALE-39; hệ dẫn đường AN/ASN-123; hệ thống yểm trợ chiến thuật AN/TSQ-142; bộ gây nhiễu thông tin AN/ASQ-191.
 
Sản xuất và sử dụng:

 Máy bay EA-6B là biến thể của máy bay cường kích hải quân A-6 Intruder, do hãng Grumman phát triển từ 1970, đưa vào trang bị năm 1971. Được nâng cấp lớn năm 1991.

 Đã tham chiến tại Vùng Vịnh (1991) làm nhiệm vụ hộ tống cho các phi đội chiến thuật hoặc F-117A.

 Tại Kosovo đã có 31 chiếc EA-6B được huy động. Hộ tống gần 10.000 phi vụ của Nato. Tuy nhiên, cũng bộ lộ một số nhược điểm như: công suất nhiễu chưa đủ mạnh ở cự ly trên 130km, tốc độ bay chậm, diện tích phản xạ hiệu dụng lớn, thời gian hoạt động ngắn nên không thể theo sát các tốp máy bay tiêm/cường kích có tốc độ cao, hoạt động sâu trong nội địa đối phương.

 Nguồn: Aviation Week and Space Technology 15/3 và 19/4/1999.

s, Máy bay EC-130: Máy bay chỉ huy, điều khiển và truyền tin cấp chiến dịch.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 11.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin cánh quạt T-56-A-15.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kW): 3.362.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 40,41.
 - Dài: 29,79.
 - Cao: 11,66.

 Kích thước trong (m): 12,22 x 3,12 x 2,81.

 Trọng lượng (kg):
 - Rống: 34.686.
 - Cất cánh tối đa: 79.380.
 - Cất cánh trung bình: 70.310.

 Trọng lượng nhiên liệu (kg):
 - Trong thân: 20.108.
 - Thùng treo ngoài: 8.255.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 652.
 - Trung bình: 556.

 Cự ly hoạt động (km): 3.791 - 7.876.

Trang bị, vũ khí:
 
 - EC-130V: Làm nhiệm vụ trinh sát điện tử, được trang bị radar AN/APS-145.

 - EC-130H: Làm chức năng chế áp điện tử, được trang bị các máy gây nhiễu mạnh hơn EA-6B.

 - EC-130E (ABCCC): Nhiệm vụ quan trọng nhất là kết nối, chỉ huy và điều khiển tất cả các đơn vị không kích và bảo đảm của Nato. Một số chiếc còn được lắp hệ thống liên kết dữ liệu, nhận biết tình huống SADL để theo dõi, chỉ huy các đơn vị mặt đất.
 
Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay vận tải hạng trung C-130 có mẫu thiết kế từ 1951, đưa vào trang bị năm 1956.

 EC-130 được sử dụng lần đầu tại Vùng Vịnh (1991). Tại Kosovo, cả 3 dang EC-130 đều được huy động. Đặc biệt, EC-130E đã vào sâu trong lãnh thổ Nam Tư tới gần 40km tham gia tìm cứu phi công, trong đó có phi công của chiếc F-117A bị bắn rơi đêm 27/3.

 Nguồn: Jane's Defence Weekly 3/5/1999.

t, Máy bay KC-135 Stratotanker: Máy bay tiếp dầu đa năng.



Đặc tính kỹ, chiến thuật:

 Tổ lái (người): 16.

 Động cơ:
 - Loại: Động cơ tua bin hai dòng khí i8-CF-100.
 - Số lượng: 4.
 - Công suất (kN): 97,86.

 Kích thước (m):
 - Sải cánh: 39,88.
 - Dài: 41,15.
 - Cao: 12,69.

 Trọng lượng (kg):
 - Rống: 67.069.
 - Cất cánh tối đa: 135.626.

 Lượng nhiên liệu chứa (lít): 118.100.

 Vận tốc (km/h):
 - Tối đa: 941.

 Cự ly hoạt động (km): 4.305.

Sản xuất và sử dụng:

 Do hãng Lockheed chế tạo, đưa vào trang bị năm 1957.

 Trên khung cơ sở KC-135, hãng Boeing thiết kế máy bay vận tải hạng nặng C-135 Stratolifter và máy bay trinh sát điện tử RC-135. RC-135 có kíp bay 16 người, được trang bị máy phân tích xung AN/ALA-6, máy gây nhiễu tạp AN/APR-70, máy thu-chặn AN/APR-17, hệ trinh sát điện tử AN/ASD-1, hệ thu tín hiệu trinh sát QRC-259 có khả năng thu bắt tín hiệu trong dải tần 0,1 đến 12.000 MHz, định vị trên dải tần 20 đến 500 MHz, đối phó điện tử trên dải tần 100 đến 18.000 MHz, trinh sát cùng lúc trên 40 kệnh thông tin, định vị chính xác cùng lúc 400 mục tiêu.

 Trong cuộc chiến Vùng Vịnh (1991), KC-135 phục vụ cho các cuộc chuyển quân đường dài và tiếp dầu cho B-52. Đặc biệt, đã tiếp dầu cho F-117A bay liên tục từ Mỹ qua Arab Saudi.

 Tại Kosovo, cả 3 loại KC-135, C-135 và RC-135 đều được huy động tham chiến. Có tổng cộng 39 chiếc đã được sử dụng, trong đó nổi bật nhất là tiếp dầu cho B-2A từ Mỹ vượt Đại Tây Dương.

 Nguồn: World Electronic Warfare Aircraft. Air Force Times 4/1991.