Lịch sử Quân sự Việt Nam

Chỉ một chuyến đi bởi nhiều lẽ.

Thứ nhất tôi không phải CCB, chỉ là cựu bộ đội. Dù rằng trong câu chuyện của tôi các bạn có thể gặp những CCB hiện còn tại ngũ, đã chuyển ngành, đã về hưu và cả những liệt sĩ là "đồng bọn" của tôi. Câu chuyện kể của một cựu bộ đội nên để cho lui vào những trang sau, khi đã kể xong.

Thứ hai đây là chuyến đi vì 40 năm chúng tôi tốt nghiệp phổ thông và nhập ngũ (1969) từ toàn quốc tụ họp lại tại Đà Nẵng. Nhưng chúng tôi đã nhân cơ hội này làm một chuyến đi thăm những địa danh lịch sử cách mạng, kính viếng hương hồn các liệt sĩ đồng trang lứa, có anh, có em và có cả "đồng bọn". Với họ, chúng tôi như mang một món nợ không thể trả. Tôi sẽ kể chuyện đi đường và muốn câu chuyện được liền mạch.

Những địa điểm chúng tôi đã qua và sẽ được kể trong câu chuyện này:

- Ngã ba Đồng Lộc
- bến phà Xuân Sơn
- Hang Tám Cô
- Địa đạo Vịnh Mốc
- Nghĩa trang LS Trường Sơn
- Cầu Đak K'rông
- Nghĩa trang LS Đường 9
- Thành cổ Quảng Trị
- Nghĩa trang LS huyện Hải Lăng

và một số những danh lam thắng cảnh trên đường đi như động Phong Nha, khu du lịch Bà Nà. Một số chi tiết kể ra có thể "lạc chủ đề" mong các bạn coi như "giải lao" vậy thôi.

Xuất phát từ Hà Nội, chúng tôi chọn đường HCM. Bởi nghe người ta nói quãng Nam Hà, Ninh Bình đang sửa sang nâng cấp mở rộng gì đó, rất ức chế người lái. Kiểm tra trên bản đồ giao thông quãng đường từ HN đến Cầu Giát (Quỳnh Lưu) nếu đi theo đường HCM thì cũng chỉ dài hơn quãng bốn chục cây số. Cho là thêm 1 tiếng đồng hồ lâu hơn, nhưng nếu đi đường 1 có khi bò chậm và tránh nhau tại công trường còn lâu hơn thế. Từ khoảng ngang Cầu Giát đi vào thì đường HCM quanh co nên dài hơn đường 1 nhiều. Chúng tôi rẽ từ đường HCM ra đường 1 ở Cầu Giát. Còn một lý do, ở Quỳnh Lưu chúng tôi còn một anh bạn CCB sĩ quan công binh tên NgôHT. Anh bạn này tuy không đứt liên lạc mấy chục năm nay. Nhưng anh ta chỉ thỉnh thoảng gặp gỡ một nhóm nhỏ những bạn cùng học cũ mà không được biết về việc gần 2 chục năm nay chúng tôi đã tụ tập lại. Mỗi người chúng ta về già lại có một số nhóm "cựu" để mà tham gia. Với số đông chúng tôi anh bạn NgôHT bặt tin đã bốn chục năm.
 (http://4.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/SkEBnesr-lI/AAAAAAAAFRc/iQkWxW7UrCM/s1600/_MG_2788mdf.JPG) Hình chụp đoàn đi với gia đình anh bạn tôi (giữa, hàng trước) ở Quỳnh Lưu, một sĩ quan công binh đã tham gia phá cầu Hồ Kiều(?) nối qua TQ năm 79. Sau đó anh chuyển sang mặt trận Lào Cai phụ trách bãi mìn vùng Bát Xát. Năm 1985 anh ra quân theo chế độ bệnh binh, hành nghề sửa chữa điện tử. Không nói ra nhưng tôi nghĩ anh công binh này có nghề điện tử vì vùng biển Quỳnh Lưu nhiều năm trước đây là cảng đồ điện, điện tử cũ nhập lậu vào VN. Cũng bởi thế quê anh là vùng có "ân oán giang hồ" với anh bạn 10 năm bộ đội và 30 năm cuối làm sĩ quan cảnh sát chống lậu, đã từng dùng tên lửa tìm nhiệt A72 bắn rơi máy bay F-5E (http://2.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/Sh9vEOZglfI/AAAAAAAAFC0/6C59WHWCXlM/s400/090529BaoInQDND.jpg) trong chiến dịch HCM giải phóng miền Nam. Nhà anh NgôHT ở gần cảng cá, chúng tôi được một bữa hải sản ngon đặc biệt từ ốc, ghẹ, mực tươi sống cho tới cá nục nhỏ hấp khô.
Rời nhà anh NgôHT chúng tôi đi theo đường 1 để đến Ngã ba Đồng Lộc. Câu chuyện về những cô gái thanh niên xung phong hi sinh tại đây đã được nói đến nhiều. Tôi đã vài lần có dịp ghé qua đây thắp hương cho các chị. Lần này là cùng với một số bạn và gia đình chưa một lần đến.
Di tích Ngã Ba Đồng Lộc so với lần tôi đến lần đầu, mỗi lần một khác. (http://2.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/SkEBm9U3L6I/AAAAAAAAFRM/E_pE0c9fGfQ/s1600/_MG_2798mdf.JPG) Từ nghĩa trang trung tâm có mộ 10 liệt sĩ TNXP phía sau đài Tổ quốc Ghi Công, đến bây giờ đã có quảng trường rộng lớn với tượng đài kỷ niệm, hiện vật lớn trưng bày ngoài trời (xe, máy ủi, pháo cao xạ). (http://2.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/SkEBmk1EkTI/AAAAAAAAFRE/NXm2QQipj3I/s1600/_MG_2802mdf.JPG) Chỉ có giọng giới thiệu của cô gái thuyết minh người Nghệ-Tĩnh là không thay đổi, cùng với nội dung, luôn gây xúc động mạnh mẽ. Rồi đây sẽ có chuông đồng. Cây cối đã phủ kín dãy núi bốn chục năm trước đỏ quạch đầy vết đạn bom.
Kế hoạch ngày hôm sau đi thăm động Phong Nha và Hang Tám Cô, chúng tôi quyết định sẽ đến nghỉ tại Ba Đồn để có thể đến Phong Nha sớm. Từ Ngã Ba Đồng Lộc chúng tôi lại ra đường 1, ăn tối tại Cẩm Xuyên và mãi muộn mới tới Ba Đồn.

Một chuyến đi tuyệt vời bạn Vitinh@ ạ,mà bạn thật là vui tính,sao máy mình ảnh chưa lên hả bạn ?Mình mong được biết kỹ về chuyến đi của bạn và đồng đội.Thật đáng trân trọng.
Phong quang@ ơi ảnh này có phải Đại Cương Trỗi mình không ?

Chị Hà ơi! đúng là bác Đại Cương nhà Trỗi rồi.
Bác Vitinh ơi! ảnh minh họa máy em cũng không xem được

Phong Quảng (nick QSVN) đã biên chế lái phụ cứng trong chuyến đi này, gần đến ngày đi bị "rút phép", lại phải đôn một tay lái phụ mềm lên thay thế.
Đại Cương không thu xếp đi sớm được, phải đi sau 2 ngày nên chỉ vào được mấy nghĩa trang lớn. Làm cho NgôHT cứ hỏi mãi bận gì.
Lạ nhỉ, những ảnh này là "dắt" đường dẫn bên blog sang. Mà chỉ riêng ảnh CCB thì lên còn CBĐ lại "lặn"! Có phân biệt đối xử? Để xem lại thế nào.

Ảnh không xem được? Thỉnh thoảng vẫn thế!

Các bác tạm khác phục bằng cái "Típ" sau:

Bấm nút phải vào cái "cục ảnh" đó chọn Properties, copy địa chỉ ảnh bỏ lên thanh địa chỉ (cái chỗ hay đánh www.xyzjkhdskf..com ấy) rồi enter (dĩ nhiên !).

Xong, bay giờ quay lại bài viết có cái cục ảnh đó; các bác lại bấm nút phải - chuột, chọn Show Pictures là tấm ảnh đó sẽ xem được bình thường!

Tôi là tác giả, dùng một trình duyệt khác FF như Opera chẳng hạn, cũng không thấy hình. Thậm chí không thấy cục ảnh luôn. Làm sao mà bấm vào nó được?
ViTính còn phải chịu, làm sao giờ? Chả nhẽ phải chuyển ảnh sang Photobucket?

Em nói cái cục ảnh tức là cái cục có dấu X ấy! Cái cục đó đáng ra phải là tấm ảnh ấy ;D

Không có cái cục có dấu X luôn.
Có lẽ tôi đã tìm ra lỗi khi ghép ảnh của người đăng bài. Ấy là khi ghép ảnh vào phải đảm bảo trước thẻ "img" và sau thẻ "/img" phải có một dấu cách (Space) để các thẻ ấy được trình duyệt nhận diện rõ ràng.
Bài của Phong Quảng "du ký" cũng đang không thấy ảnh kìa. PQ thử sửa lại theo gợi ý trên xem sao.
Lưu ý: thay " bằng các dấu móc vuông trước và sau một cách phù hợp.

Ảnh rõ rồi bạn Vitinh@ ạ,trong đoàn mình thấy có vài người trông quen quen,chẳng biết có quen thật không ?

Chị Hà,
Thế giới ảo có cái hay của nó. Nên nếu chị thấy quen thì cũng cứ... giả vờ như không, nếu thấy thế thú vị hơn.
Vì trong đám chị thấy là có người tuổi bạn, đa số tuổi em, cùng trường phổ thông với em chị, cùng trường và khoa với chị ở ĐHKTQS, thậm chí cùng Bộ TLTTLL với chị.
Ôi, lằng nhằng quá. Nếu nhớ lại mà thấy mệt đầu, chị cho béng là mới quen cho xong!

Ngày thứ hai của chuyến đi và những ngày sau dù đêm trước có ngủ muộn thì hôm sau vẫn phải thực hiện kế hoạch "hành quân", 7h xuất phát.
Từ Ba Đồn chúng tôi xuôi đường 1, theo bản đồ thì qua cầu Gianh sẽ theo đường bên phải để đến thẳng Phong Nha. Ấy thế mà tuổi già nó hại mình. Nhăm nhăm tìm biển chỉ đường đi Phong Nha. Qua cầu Gianh thấy biển chỉ "đi đường HCM" lại không theo, không liên hệ được với điều đã biết rằng Phong Nha nằm ngay cạnh đường HCM. Bởi thế "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" cũng không là thừa với U60.
Dừng tại bãi biển Đá Nhảy ăn sáng cháo cá ngon ấn tượng, chúng tôi dự cảm rằng bãi biển xinh xắn có tiếng này của Quảng Bình rồi cũng sẽ bị án ngữ bởi các khách sạn, nhà hàng, ... băm nát. Sẽ lại có xung đột về môi trường, phúc lợi công cộng với kinh doanh và lợi nhuận.
Đi mãi tới Hoàn Lão mới thấy biển chỉ đường đi Phong Nha. Biết rằng mình đã sai lầm, hao phí thời gian và di chuyển vòng thúng.
Chắc không cần thuyết minh nhiều về Phong Nha. Bến thuyền du lịch ở khá xa động, chạy thuyền máy khoảng hơn nửa giờ mới tới. Bên kia bến thuyền là đài kỷ niệm bến phà Xuân Sơn, một trong những điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ trong chiến tranh phá hoại miền Bắc. (http://[attachment=1]) Bây giờ bến phà đã được thay bằng cầu Xuân Sơn ở phía hạ lưu.
Dòng sông Son mùa lũ có mầu "son". Nhưng mùa này xanh trong nhìn thấy cả rong rêu dưới đáy.
Ngược sông Son để đến cửa động Phong Nha, hai bên bờ cảnh đẹp nên thơ. (http://[attachment=2]) Ít người biết rằng giữa con sông và dãy núi mãi lên thượng nguồn là một con đường vòng tránh bến phà với rất nhiều bến cơ động cho phà, cầu phao, ... vượt sông. Con đường ấy hơn chục năm trước đã bị cây mọc dần phủ lấp, nhưng vẫn thấy vệt mòn của đá. Hỏi ra đó là vết kéo gỗ sau này, thời rừng chưa bị đóng cửa, Phong Nha-Kẻ Bàng chưa trở thành Vườn Quốc gia. (http://[attachment=3]) Một tấm ảnh kỷ niệm cho đoàn đi ở chỗ sâu nhất mà an toàn cho khách du lịch. Đã có chuyện rằng muốn ảnh đẹp thì dùng dịch vụ chụp ảnh của địa phương. Các cháu ở đây, dù thất bát nguồn thu vì du khách sẵn máy kỹ thuật số, vẫn có ưu thế vượt trội bởi kỹ thuật ghép ảnh du khách vào nền ảnh hang động vốn được chụp bằng máy tốt và hỗ trợ chiếu sáng hoàn hào. Một điều làm hài lòng du khách là các dịch vụ ở đây không có dạng chụp giật như nhiều nơi khác.
(Lạ thật, vẫn lên thiếu hình, tiểu xảo không ăn thua gì, các bác thông cảm).

Bạn Vitinh@ ơi mình nhận ra Thành em trai Nguyễn Thái bạn mình,còn hai ba người nữa sẽ nhớ dần ra vậytheo dòng chuyện của bạn vậy.Mình cứ thích  mạng là thật,người thật việc thật à chuyện thật,ảo hơi khó chịu bởi lớp người như chúng mình vậy mà đúng không ?Mình sẽ cố nhận ra người quen.Cám ơn bạn .

Tham quan xong động nước Phong Nha, chúng tôi bỏ ý định thăm động khô. Chuyện leo trèo không thích hợp với một số người, số còn lại thì ngại. Theo đường tỉnh lộ 20 chúng tôi đi thăm Hang 8 Cô. Đường vào hang đã được làm tốt cho đến quá hang một đoạn. Nhìn đoạn tiếp theo, chắc rồi sẽ hoang phế vì đi mãi thì sang Lào. Đường này chiến tranh thì cần chứ bây giờ ai đi.
Hang 8 Cô nằm trong Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng. Vài năm trước đây khi đi đến trạm Kiểm lâm chúng tôi đã phải nói khó mà các đ/c vẫn không mở chắn. Vì lúc đó gỗ huê (sưa, trắc) bán theo kg. Cuối cùng vừa tình vừa lý các đ/c cho một người đi theo để đảm bảo rằng chúng tôi chỉ vào viếng các liệt sĩ ở đó chứ không lấy gỗ ra.
Lần này chỉ cần nói chúng tôi vào Hang 8 Cô lập tức rào chắn được nhấc lên. Con đường trải nhựa nhỏ nhưng tốt đi trong rừng nguyên sinh (còn lại) thật thú vị. Tuy nhiên vẫn phải đi thật cẩn thận, còi khi tầm nhìn hạn chế. Trong này thỉnh thoảng vẫn có xe và xe máy. Anh em kiểm lâm đang mở một điểm dịch vụ gần giao điểm đường HCM tây với đường 20 Quyết Thắng.
Lần này tôi đến thì Hang 8 Cô đã được sang sửa bằng bê tông cốt thép, có một nhà trông coi và một đến. Xa trước đó là bãi đỗ xe ô tô và công tình tưởng niệm TNXP đang được xây dựng.
Lối vào thắp hương to rộng trong ảnh được thuyết minh là lối mở hang sau này để quy tập hài cốt các liệt sĩ. Chứ lối vào hang đã bị lấp, nay vẫn còn lấp là một lối nhỏ bên cạnh.
Bia đá đã ghi rõ 4 nữ, 4 nam TNXP cùng 5 chiến sĩ pháo binh. Ở một chủ đề nào đó một CCB đã nhắc nhở là pháo binh mặt đất chứ không phải pháo phòng không.

Hoàn thành mục tiêu cả ngày trước bữa ăn trưa (muộn) chúng tôi quyết đinh bỏ không nghỉ ở Đồng Hới mà hôm sau sẽ thêm di tích lịch sử Địa đạo Vịnh Mốc (Vĩnh Linh). Muốn lợi thời gian tối nay sẽ nghỉ ở Cửa Tùng.
(http://[attachment=1]) Từ Hang 8 Cô chúng tôi chạy lộn ra đường HCM Đông. Dừng lại chụp ảnh đường HCM Tây giao với đường 20. Trước mặt là ra Bắc, bên phải là phía Đông, bên trái phía Tây sang Lào không xa là Hang 8 Cô.
Sau bữa trưa ở Phong Nha, chúng tôi xuôi đường HCM vào Nam. Ở đây còn có di tích Sở Chỉ huy đoàn 559, có khu suối nước nóng Bang hồi chiến tranh đoàn 559 làm khu an dưỡng hồi sức thương bệnh binh. Sợ không kịp thời gian, chúng tôi bỏ qua những điểm đó, tìm đường đến nhà ĐT VNG.
Tôi nhớ trước đây trên đường HCM có mấy tấm biển đề lối về nhà ĐT VNG, cũng thấy hơi lạ. Chuyến này các biển chỉ đường đến nhà các danh nhân lịch sử thì còn, mãi mà chưa gặp biển chỉ về nhà ĐT, dù biết rằng đã đi quá. Phải hỏi đường vòng qua huyện trở lại mất chục km.
Nhà ĐT VNG giản dị như hồi xưa, lợp ngói, bên trong có bàn thờ cha mẹ và những bức ảnh gia đình, ảnh chụp với cụ Hồ thời kháng chiến. Cây roi (mận) nhiều quả, một U60 leo lên lấy cho anh em ăn. (http://[attachment=2]) Cậu cháu họ gọi ĐT bằng ông (áo đen quay lưng ra) đang lúi húi rót rượu, ngay trên nền bậc thềm. Chúng tôi không muốn có một chút khách khí nào.
Thăm nhà ĐT xong, chúng tôi tiếp tục đi ra hướng Đông, đường 1 để chạy vào bãi biển Cửa Tùng. Vẫn còn đủ thời gian để xuống biển tắm, tranh thủ giặt đồ. Thật là khoan khoái.

Đồng đội vitính ơi!
Đồng đội thật là hạnh phúc đấy!
Hàng triệu CCB mong mỏi được trở lại thăm những nơi mình đã từng gắn bó hoặc những địa danh nổi tiếng mà có mấy ai thực hiện được đâu.
Vậy rất mong đồng  đội hãy tường thuật thật chi tiết và đặc biệt là hãy chụp thật nhiều ảnh để bọn tôi cùng được thưởng thức.
Chúc các đồng đội chân cứng, đá mềm!

Vâng, chính vì biết thế nên tôi mới mở chủ đề này. Hi vọng chia sẻ những hạnh phúc đời thường với các CCB. Cám ơn bác đã động viên.

Hôm sau chúng tôi từ Cửa Tùng ngược ra phía Bắc để đến Địa đạo Vịnh Mốc, men theo bờ biển. Địa hình vùng này giống mũi Ba Làng An, Quảng Ngãi. Sát bờ biển là đồi cao hàng chục mét đổ thẳng xuống biển. Chỉ khác mũi Ba Làng An thân đá còn "mũi Vịnh Mốc" này thân đất. Chính bởi thế mà địa đạo ở đây dưới mặt đất hàng chục mét vẫn trổ cửa hông ra biển hứng gió và tổ chức canh phòng chống biệt kích xâm nhập. Vịnh Mốc là đầu mối nối đảo Cồn Cỏ với đất liền.
Ảnh: (http://[attachment=1]) giới thiệu một giếng thông hơi, cũng là lối vận chuyển vật dụng, vũ khí xuống địa đạo. Hơi ngạc nhiên việc đất đào địa đạo chuyển lên cũng phải ngụy trang vì đây là đất mình, bom đạn cầy xới đổ ra có khác gì đâu. Thì cô hướng dẫn trả lời còn phải che mắt biệt kích và thám báo. Đây là lần thứ hai tôi đến Vịnh Mốc. Lần đầu một cô hướng dẫn người Hải Xuân, lần này người Hải Phú, cùng huyện quê tôi.
Chúng tôi được hướng dẫn đi mấy đoạn địa đạo, riêng đoạn sâu nhất tránh bom khoan là không xuống. Điều kiện chật hẹp nên không có ảnh giới thiệu. Ban đầu gặp một ngách hầm có đặt hình nhân mẫu mọi người giật mình, sau quen đến nỗi tôi ngồi làm giả mọi người lại... tưởng thật.  ;D
Ảnh: tập đoàn bom sưu tầm trên đất Vịnh Mốc.(http://[attachment=2]) Cái món này từ khi Mỹ rút quân ta không phải chịu, chúng lại thành của hiếm.
Rời Địa đạo Vịnh Mốc chúng tôi qua cầu Hiền Lương. Dừng xe thả mọi người xuống tham quan, đi bộ qua con sông lịch sử. Có những người trong nhóm lần đầu qua đây. Qua Dốc Miếu, một địa danh nổi tiếng trong chiến tranh chống Mỹ, một điểm thăm của CCB Mỹ, chúng tôi rẽ lên đường HCM để đến Nghĩa trang LS Trường Sơn.
Bổ sung ảnh cuối: thế đất và biển trên đường từ Cửa Tùng đến Vịnh Mốc, 2006.

5 chiến sĩ pháo binh mặt đất thuộc trung đoàn 16 ( đoàn Thuận An ) chính là đơn vị đã yểm trợ cho e4 bọn em đánh Phổ Lại ở Phong Điền năm 1975 đấy bác Vitinh ạ.

Thế này mình  lờ mờ hiểu ra  Vitinh@ là ai rồi .Chuyến đi thật tuyệt,rất mong có ảnh cầu Hiền lương.Cám ơn các bạn.

Chị Hà ơi, đã bảo mới quen cho nó... mới mà lại. VTM sau nhiều năm gặp lại, được em dẫn đến đồng bọn giới thiệu là "bạn gái mới tuyển" còn có người tin. Sướng  ;D

Nhiều lần qua cầu Hiền Lương, giờ tôi tìm lại những ảnh đã chụp nhưng không thấy, đành lỗi với mong ước của chị Hà. Khi nào xin được ảnh của những người cùng đoàn tôi sẽ gửi lên sau.
Nghĩa trạng LS Trường Sơn. Đã có 3 năm liên tục tháng 7 tôi có mặt tại đây, lần này là lần thứ 4, 5 gì đó. Lần nào tôi cũng tới thắp hương chung rồi thắp hương cho cậu em của anh bạn cùng khóa, nó cũng chỉ sau chúng tôi một năm ở trường. Lần này có đông các anh, chị và cả các cháu. Trước và sau chúng tôi còn có nhiều bạn cùng trường tới thắp hương cho em/bạn. Mọi người đều nhân cuộc gặp ở Đà Nẵng mà qua đây.
(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7273;image)
Ảnh: LS Nguyễn Mạnh Minh, 1953-1972, Nam Đồng, Hà Nội. Hoa trước chưa tàn hoa sau lại có nữa.

Rồi chúng tôi đi tiếp đường HCM tới ngã 3 đường 9. Còn nhiều thời gian tôi muốn các bạn ngược về phía Tây thăm cầu Đak K'rông. Đường 9 nối liền đường HCM Đông và Tây để ở khoảng giữa qua cầu Đak K'rông đường HCM đi tiếp vào Nam.
(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7274;image)

(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7275;image)
2 ảnh: Cầu Đak K'rông nhìn từ phía Nam và phía dưới lên.

Lại đi thêm được một di tích lịch sử đường HCM. Quay trở lại đường 9 điểm đến tiếp theo của chúng tôi là NTLS Đường 9.

Xuôi đường 9, sau bữa ăn trưa ở Krông Klang (Đak K'rông) chúng tôi đến NTLS Đường 9.
Lần đầu tôi đến NTLS Đường 9, năm 2006, là do tiện đường mà vào. Không ngờ NTLS Đường 9 năm ấy để lại trong tôi xúc cảm đặc biệt.
Một nghĩa trang rộng lớn, trang nghiêm, thâm trầm. Sự trang nghiêm kiến trúc đài tưởng niệm tạo nên được mà cuối năm ấy tôi lại cảm nhận ở Nghĩa trang Hàng Dương ở Côn Đảo. Như một sự nhắc nhở tới cái bị lãng quên, có thể bị lãng quên, hay không thể biết được. Hay một điều gì thật khó diễn tả. Đây là nghĩa trang của lính chiến. Bởi thế bạt ngàn những ngôi mộ "chưa biết tên".

Quãng 3h chiều rời NTLS Đường 9, vượt kế hoạch khá nhiều, chúng tôi bỏ điểm nghỉ Đông Hà. Dự kiến sẽ đi thêm Thành cổ Quảng Trị rồi ra Cửa Việt nghỉ, hi vọng lại được tắm biển.
 (http://[attachment=1]) Thành cổ Quảng Trị, chúng tôi có những bạn cùng trường là liệt sĩ tại đây, và cả những người còn sống. 15h30 chúng tôi tới đài tưởng niệm các liệt sĩ Thành cổ. Đài tưởng niệm, theo người hướng dẫn du lịch, được xây dựng như nấm mồ chung của các chiến sĩ thân xác hòa vào cát bụi. Đây là nghĩa trang duy nhất không có mộ. Trung tâm của Đài/Mộ là hành trang người lính. Ba lô, mũ tai bèo, bi đông, bao gạo và khẩu AK. Tôi không chọn được góc chụp nào tránh được bóng kính.
 [attachment=2] Thắp hương trên đài mộ, thăm bảo tàng Thành Cổ rồi chúng tôi đi Cửa Việt.
Đường ra Cửa Việt không xấu nhưng cũng không xứng với hình dung của chúng tôi. Đến tận cùng của con đường là Cảng Cá(?). Không có vẻ quân sự, không có khu du lịch. Hỏi dân, được biết bờ bên kia (Bắc) có nhà nghỉ/khách sạn. Mà qua bờ Bắc, hoặc chờ cây cầu đang xây dở qua cửa sông (giống kiểu cầu Nhật Lệ), hoặc ngược ra Bắc tới Do Linh mới có đường đi vào. Hội thảo: vào nghỉ khu du lịch suối khoáng nóng Thanh Tân, Huế.
Theo kế hoạch cũ, sau khi thăm Thành cổ Quảng Trị cả đoàn sẽ ghé thăm nhà tôi ở quê, ăn cháo bột Diên Sanh và ghé thắp hương NTLS huyện Hải Lăng. Bây giờ đã xế chiều, từ ngã ba Huyện rẽ ra phía biển khoảng 3km là đến thôn Diên Sanh, là quê tôi. Trước khi vào nhà, ghé quán cháo bột nói để dành cho chừng hai chục bát khi ra sẽ vào ăn. Cháo bột quê tôi chính là bánh canh ở các vùng miền khác. Tôi không hiểu sao ở quê lại gọi vậy. Có thể vì ở quê tôi chỉ nấu bột gạo, cá lóc (tràu), luôn có củ ném ướp cá không xào. Bởi thế cháo bột quê tôi (mà Nguyễn Duy trong quyển Món ngon... gọi là cháo vạc giường) luôn khác bánh canh Huế mà tôi đã ăn thử rất nhiều "phong cách". Củ ném quê tôi luôn có thì dân Huế kêu hôi. Ngoài ra là cá xào mỡ, nước mầu, nấu thịt, bột mình tinh/gạo/mỳ đủ các loại làm nên thực sự là bánh canh chứ không phải cháo bột. Người bạn Huế cất công tìm ra một quán "Cháo bột Diên Sanh" bên Đại Nội, ăn thử, vẫn là... Huế thôi.
Trở ra đến đường 1 thì trời đã tối, một chút ánh trời đằng Tây. Dù phải để xe bên lộ không có dải đỗ, băng qua đường tầu hỏa chúng tôi cũng quyết ghé Nghĩa trang. Đường 1 đoạn qua Hải Lăng nổi tiếng vì những tai nạn giao thông thảm khốc; miền đất quá nhiều vong. Nằm tại nghĩa trang này chúng tôi có hai người bạn cùng trường, "chưa biết tên", lứa em sau vài năm. Chưa biết tên không phải vì không biết mà vì quy (tập) tên mất đi rồi (nhại thơ xe không kính của PTD). Không còn hương (nhang), một bạn có sáng kiến mồi hai điếu thuốc cắm vào chân hương cũ, thay hương.
Khu nghỉ Thanh Tân, đến được đã quá ải, lại đắt vô lý nên chúng tôi một lần nữa điều chỉnh kế hoạch, vào Huế nghỉ đêm. Thật muộn mới được "cơ sở" đưa tới một nhà nghỉ chuyên dành cho lái xe và tua-gai. 13 người vào 3 phòng, tất cả 450 nghìn. Rẻ bất ngờ, mà chúng tôi đâu có cần gì hơn thế.
Kết thúc một ngày hiệu suất "xem hoa", từ Vịnh Mốc cho tới NTLS Hải Lăng.

Bác Vitinh nói đến Thanh Tân làm em nhớ ! Cái ngọn đồi bây giờ người ta đặt cái tương Đức Mẹ ấy là nguồn nước khoáng nóng chính của Thanh Tân. Nước nóng từ nhưng vũng hõm trên đồi dùn ra, chảy xuống con suối nhỏ dưới chân đồi. Cứ mỗi lần đánh trận về được nghỉ là tụi em hay ra đây tắm, ngâm cho lại người, bấy giờ chỉ biết là nước nóng chứ có biết công dụng gì đâu. Không hiểu có vì nước khoáng ấy mà suốt chiến dịch lính C15 tụi em rất ít được ngủ, ngày đêm đánh trận, đào hầm ,vác đạn mà vẫn trụ được đến ngày Huế giải phóng ;D

Bác Vitinh ơi, cái ảnh các Bác chụp tại NTLS đường 9, cái Bác đội mũ tai bèo mầu bộ đội (bên tay phải) có phải là anh Tín - Bác sỹ viện 108 không ạ? nếu không thì là người anh em sinh đôi với anh Tín không ạ? ??? ??? ???

Đến Huế là chúng tôi đã kết thúc chuyến đi qua các di tích lịch sử, các nghĩa trang liệt sĩ tiêu biểu, nơi có những người anh em bạn bè chúng tôi nằm lại. Từ Huế trở vào chúng tôi chỉ còn quan tâm tới các điểm du lịch và danh thắng. Một vài người chưa có dịp tham quan Huế, anh bạn bác sĩ BCHQS mới nghỉ hưu đưa chúng tôi đi thăm 3 điểm được cho là đặc trưng: chùa Thiên Mụ, Lăng Khải Định và Lăng Tự Đức.
(http://2.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/SksxJg_mjeI/AAAAAAAAFX8/KHUI9MhGoD0/s1600/_MG_3013mdf.JPG)
Buổi chiều dự kiến lên Bạch Mã nghỉ qua đêm, buổi sáng lên Vọng Hải Đài ngắm mặt trời lên. Nhưng trời về chiều âm u có mưa, trong đoàn "lòng người li tán", lại thêm tiếng gọi "bầy đàn" từ Đà Nẵng vọng ra dẫn dắt chúng tôi đi thẳng nhà khách Cục KTQK5. Tại đây chúng tôi sẽ gặp lại những người bạn đã chia tay từ 40 năm trước.
Những tấm ảnh dưới đây kết thúc câu chuyện về chuyến đi của chúng tôi, để giới thiệu thêm với các CCB QSVN một số địa danh của đất nước.
Huế: sông Hương, chùa Thiên Mụ, lăng Tự Đức và doi cát chân đèo Hải Vân (Lăng Cô)

Anh Tuấn, sinh đôi với anh Tín. Cả hai là bạn học với chúng tôi và đều có mặt trong cuộc gặp Đà Nẵng. Anh Tín đi sau 2 ngày với nhóm khác vì rất bận công tác.
À, mà ảnh ấy chụp ở NTLS Trường Sơn.

Đà Nẵng, Bà Nà:
(http://4.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/Skx7LP2tSHI/AAAAAAAAFbc/aJLFyIOeXos/s1600/_MG_3028mdf.JPG)suối Mơ,

(http://3.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/Skx66vHay1I/AAAAAAAAFbU/D71nZkb0suE/s1600/_MG_3031mdf.JPG)
cáp treo 1 dây dài và lên cao nhất thế giới,

(http://4.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/Skx66P_ldgI/AAAAAAAAFa8/hlwld3Hp-8w/s1600/_MG_3059mdf.JPG)tượng Phật (cao 27m),

(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7294;image)nhìn về bán đảo Sơn Trà.

Thánh địa Mỹ Sơn

Cuối cùng là vài bác sĩ trong số các bạn của tôi sát cánh cùng CCB tình nguyện VN tại chiến trường K:
(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7299;image)PM QK5, (http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7300;image)BYT, (http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7301;image)VCP V175, (http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=8487.0;attach=7302;image)NK F309.

Cảm ơn Bác Vitinh nhiều ạ, anh Tín là bạn học cùng lớp ngoại ngữ (nhưng em nhỏ tuổi hơn anh Tín nhiều) trong Trường Đại học ngoại ngữ với em năm 1992, năm đó còn có một số anh nữa là Bác Sỹ của Viện 103. Em cũng mới dự đám cưới con anh Tín năm ngoái.  Anh có gặp anh Tín cho em gửi lời hỏi thăm ạ.

Ảnh của Bác Vitinh chụp phong cảnh đất nước mình đẹp quá, em cũng ước ao có một ngày nào đó được đi xuyên Việt như các Bác vậy! ;D

@Simon : Hai ông Tuấn, Tìn này tôi cứ bị lộn hoài ;D. Không biết Simon có bị thế không nhỉ ??? :o

Chắc Simon chỉ biết anh Tín có người anh em sinh đôi chứ chưa giáp mặt anh Tuấn. Hai anh em này bây giờ hơi khác nhau một chút mới dễ nhận ra.

Buồn cười lắm các anh ạ, khi đi đám cưới nhà anh Tín, chưa bao giờ em biết anh Tín có anh em sinh đôi, khi nhìn thấy anh Tuấn, em vẫy và trêu gọi vào bàn để ngồi cũng ăn với đám bạn cùng lớp, em thấy anh Tuấn tỉnh bơ, em thấy cũng hơi... ngượng và bắt đầu thắc mắc ??? thế là ngồi cùng bàn với em có mấy anh bạn cùng học lớp quân y với anh Tín nói là "đấy là người em sinh đôi với anh Tín đấy".  Một lúc sau anh Tín xuất hiện cười toe toét! Theo em thì anh Tín tươi hơn anh Tuấn Bác Vitinh và Bác PQ ạ, thực ra vì mới nhìn lần đầu thì mình lộn thôi, chứ nhìn vài lần thì em phát hiện ra ngay.  Nhà em cũng có hai anh sinh đôi mà (cũng chạc tuổi các anh đấy) trong nhà không bao giờ nhầm đâu ạ, vẫn có những điểm khác nhau đấy ạ, nhà em thì một anh cũng hay toe toét, còn một anh nghiêm nghị hơn (chắc giống anh Tín và Tuấn).

 Chiều nay em có ngồi với 1 bác Trỗi,bác ấy chỉ cho em bác Vitinh rồi.

Bạn Vitinh@ ơi lại nhận ra thêm Dân vợ của Từ Ngữ,mà không nhận ra Từ Ngữ  người xin việc cho con gái mình thế có chán không cơ chứ.Con mấy người trông quen lắm nhưng chưa nghĩ được ra,già chán thật.

Đừng tin tay PQ. Trong hình là TinhVi đấy!!!
Chị Hà cố nghĩ đi, có cựu giáo viên trường Kỹ thuật Thông tin đấy.

 Ủa!em đang ở SG mà bác.

Vì dạo này thấy PQ và TĐ đang chuẩn bị thi đấu nên nghĩ là đã gặp nhau rồi.  ;D