Penalty Strike - Hồi ký của 1 đại đội trưởng trừng giới Hồng quân 1943 - 1945

[Paul the Octopus]

Trung đội phó của tôi, người thường được tôi gọi theo cấp bậc cũ của ông là đại tá Sergey Ivanovich Petrov, hiểu rất rõ tôi đã khó khăn đến thế nào để theo kịp người của mình. Chân tôi chưa lành hẳn. Ông hiểu rõ và lo hộ tôi bằng cách tự mình nhận cắt đặt phiên gác để tôi được chợp mắt 1 chút. Thật dễ thở khi có ai đó cất hộ gánh nặng trách nhiệm trung đổi trưởng khỏi vai tôi, dù chỉ là 1 lúc. Tôi chìm vào giấc ngủ ngay lập tức giống như mọi người khác. Petrov chỉ đánh thức tôi dậy 1 tiếng rưỡi sau, có lẽ phải mất vài phút tôi mới tỉnh dậy được, chắc lúc đó trông tôi rất shock! Nhưng rồi cuối cùng tôi cũng tỉnh dậy hẳn và nhận ra rằng cần thay phiên gác, những người gác cũng cần được nghỉ! Tôi cực kỳ sung sướng vì trung đội phó cũng đã lo vụ đó, cám ơn ông đã gỡ cho tôi 1 nhiệm vụ nặng nề là đánh thức 1 số người để thay phiên gác. Các đội hậu cần đã tới với xe nhà bếp và xe chở đạn. Mặc dù bụng rỗng nhưng nhiều người đã đến lấy thêm đạn trước rồi mới trở lại bếp. Tất cả sĩ quan đều nhận lệnh của kombat phải giải thích cho lính là tại sao lúc đó ko được phát 100g vodka, nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng kiệt sức nếu uống khi đói. Đó là lý do chúng tôi chỉ nhận được vodka ngay sau khi có lệnh "Tiến lên!"

Quân ta tiếp tục tiến qua Radezh, đó là 1 ngôi làng nhỏ nhưng rất đẹp. Vì lý do nào đó ngôi làng gần như hoàn toàn nguyên vẹn. Mọi ngôi nhà trong làng đều có vườn cây rậm rạp với nhiều cây ăn quả và những khóm hoa rực rỡ, mặc dù lúc này đã qua giai đoạn giữa mùa hè. Có lẽ điều gì đó đã ngăn bọn Fritz đốt ngôi làng đẹp đẽ này. Tuy nhiên chúng tôi ko thể dừng lại tại đây dù chúng tôi đương nhiên cần cảm ơn những người dân làng đã tiếp đón nồng hậu. Có vẻ như tên làng, Radezh, xuất phát từ "radost" có nghĩa là "niềm vui" hoặc "raduga" có nghĩa là "cầu vồng". Chúng tôi lại tiếp tục tiến nhanh để ko cho bọn Đức kịp củng cố trên bờ tây con sông Bug rộng lớn. Mọi đơn vị Soviet trong khu vực này đều lao về phía con sông, nó rộng, sâu và chảy siết hơn hẳn 2 nhánh sông Ryta và Maloryta của sông Pripyat cũng như những sông suối nhỏ với bờ sông lầy lội mà chúng tôi từng vượt qua. Quá trưa ngày 21/7, chúng tôi 1 lần nữa nằm dưới làn đạn địch ở giữa con đường cao tốc và đường sắt cách sông Bug độ 3 - 5km. Đến đêm chúng tôi cắt được 2 tuyến giao thông này, nó nằm về phía nam Domachevo, ngay sau đó chúng tôi đã áp sát sông Bug. Pháo đài Brest, lúc đó chúng tôi chưa biết tới nó, nằm ngay tại đó.

Trái ngược với mong muốn của chúng tôi, sông Bug ko hề nhỏ và nước chảy cũng ko hề êm. Chúng tôi lại phải vượt qua nó. 1 sự im lặng đáng ngờ và có vẻ hung hiểm bao trùm con sông. Ko có địch trên bờ bên ta. Chúng tôi được chuẩn bị để vượt sông vào sáng sớm, vì vậy có thời gian cho quân nghỉ 1 chút. Tuy nhiên cần 1 chút thời gian để tìm các điểm có thể vượt sông và chuẩn bị chiến đấu. Hầu hết lính đại đội tôi trang bị tiểu liên PPSh, thường gọi là papasha tức là "cha yêu". Nạp thêm đạn vào băng đạn tròn của khẩu PPSh rất khó, đặc biệt là trong đêm. Để làm việc này chúng tôi phải tháo rời băng đạn ra, tức là mở nắp, căng lò so mà ko làm rơi đạn khỏi băng, và nạp thêm từng viên. Đây ko phải việc dễ làm, như những người nhiều kinh nghiệm từng nói, nó giống như người đi ủng lần đầu khi 2 chân đang quấn xà cạp. Những người chưa có kinh nghiệm đều để xà cạp tuột khỏi tay khiến các vòng quấn tuột ra, vậy là phải làm lại từ đầu!

Suốt đêm chúng tôi lặng lẽ tìm kiếm và đánh dấu những chỗ sông cạn, nạp đạn và chuẩn bị vũ khí cho việc vượt 1 con sông lớn. Đó sẽ là 1 cuộc vượt sông khó khăn, đặc biệt là trong tình trạng chúng tôi chẳng có phương tiện vượt sông nào. Ko có thời gian đóng bè hoặc bất kỳ thứ gì tương tự. Chúng tôi đã ngạc nhiên và vui sướng khi 1 sĩ quan từ trung đoàn bên cạnh tới cùng 2 người nữa. Anh ta nói mình được lệnh dùng thuốc nổ TNT đốn hạ nhiều cây lớn cho đổ xuống sông để làm nó cạn bớt tạo điều kiện cho chúng tôi vượt sông. Viên sĩ quan nói thêm anh ta sẽ cố cho nổ những thân cây sao cho gốc cây vẫn nằm trên bờ còn cành lá đổ xuống nước. Để giữ bí mật, việc đốn cây sẽ tiến hành trong khi pháo bắn phủ đầu. Tôi ko rõ có phải kombat là người đưa ra kế hoạch này với sư trưởng ko, hay là ngược lại? Nhưng chúng tôi nghi ngờ việc tay sĩ quan kia có thể đốn hạ cây chính xác như cách anh ta nói!

Pháo binh khai hoả vào mờ sáng. Cối của chúng tôi cũng tham gia vào trận pháo kích. Từ lâu chúng tôi đã quên nickname "cối trượt" mà chúng tôi gọi họ hồi đầu. Chúng tôi có thể nhìn rõ cánh đồng lúa mì khô ráo và 1 vệt bùn dẫn vào 1 cánh rừng nhỏ bên sông, 1 quang cảnh quen thuộc với người Nga. Tuy nhiên bên kia sông Bug đã là nước khác rồi, và suy nghĩ đó cứ ám ảnh tôi. Các công binh chiến đấu tới hỗ trợ cho nổ những cái cây, nhưng họ chỉ thực hiện kế hoạch này ở khu vực trung đội tôi. Những cái cây đổ xuống chính xác như họ đã hứa, gốc trên bờ, ngọn dưới nước. Chúng tôi sung sướng vì thấy những cành cây ko bị nước cuốn đi, tôi nghĩ vận may đã quay lại với mình! Khả năng bơi lội của tôi vẫn chưa tiến triển tí nào sau cuộc tắm hố băng trên sông Drut'' ở Belorussia. Khi chúng tôi bắt đầu vượt sông những cái cây đã làm chúng tôi dễ dàng hơn, những cành cây che phủ những chỗ sâu nhất, những chỗ khác thì thường thôi, nhờ vậy chúng tôi ko cần bơi mà giống như vượt qua 1 cây cầu. Toàn trung đội tập trung hết số xà cạp đang có nối thành 1 sợi dây dài để mọi người bám vào, kể cả những người biết bơi.

Lại 1 lần nữa bọn Đức bỏ vị trí, gần như ko có đánh nhau dù phải vượt qua 1 chướng ngại vật thiên nhiên như con sông này. Chúng bắn trả rất yếu ớt, hầu hết là bằng súng nhỏ, và lại rút lui. Chúng đã bị cảnh báo trước về sức mạnh và tốc độ tiến công của bộ binh ta có thể đuổi kịp cả những đơn vị khoá đuôi cơ giới. Quân ta tập trung trên bờ tây sông Bug và lại tái chuẩn bị cho 1 cuộc chiến trên đất bằng. Chúng tôi 1 lần nữa nhận lệnh tổ chức đội hình hành quân trên đường với 2 hàng song song, sau đó tiếp tục đuổi theo quân địch trên đường và qua 1 quãng rừng trống. Chúng tôi nhận lệnh phải quan tâm đặc biệt đến hoạt động trinh sát và chú ý đến các bãi mìn trên đường tiến công.

[Paul the Octopus]

Vậy là chúng tôi đã ở trên đất Ba Lan. Sư kiện lịch sử được mong chờ từ lâu đã tới. Biên giới phía tây Liên Bang Soviet đã ở sau lưng ta! Hôm nay chính xác là 3 năm sau trận phòng thủ kéo dài 30 ngày tại pháo đài Brest. Chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ nặng nề nhưng vinh quang là giành lại biên thuỳ phía tây Liên Xô, giải phóng đất nước Belorussia nhiều đau thương và pháo đài Brest vinh quang. Sự anh hùng của những người phòng thủ pháo đài Brest chỉ được biết rõ nhiều năm sau chiến tranh. Chúng tôi đã nói về nhiều chuyện ngay khi còn ngồi trong các chiến hào trên phần đất Soviet, rõ ràng là phần lớn chúng tôi chưa từng biết tới việc đi ra nước ngoài. 1 số shtrafnik đã tham gia vào cuộc tiến quân giải phóng Tây Belorussia và Tây Ukraina năm 1939, họ là những nhân chứng sống của sự kiện này và kể cho chúng tôi nghe nhiều chuyện trong đó nhấn mạnh sự thù địch của người Ba Lan. Ví dụ họ kể câu chuyện người Ba Lan chào đón Hồng quân bằng những bó hoa, vài bó bên trong có giấu lựu đạn! Chúng tôi ko muốn tin những câu chuyện kiểu này nhưng ghi nhớ chúng như 1 lời cảnh báo.

Khi hành quân trên đất Ba Lan, đội hình đại đội được bố trí sao cho chúng tôi có thể nhanh chóng tản ra tạo thành đội hình tấn công. Chúng tôi có 1 "mũi nhọn" mạnh đi trước gồm những người lính được trang bị que dò mìn. Mới đi được 1km chúng tôi đã gặp 1 cụ già người Ba Lan nói tiếng Nga rất tốt, ông đứng đợi sẵn, mỉm cười và nói chuyện với chúng tôi với vẻ sung sướng. Ông kể bọn Đức đã chuồn đi trên xe tải ngay khi pháo dọn bãi bắt đầu bắn qua sông. Sau khi vượt sông Bug được độ 3 - 4km, chúng tôi được lệnh quay sang hướng bắc nhằm hướng đường cao tốc Brest - Warsaw ở phía đông thị trấn Ba Lan Byala Podlyaska. Chúng tôi phải thiết lập 1 cứ điểm mạnh trên con đường cao tốc này vì nó là tuyến đường rút lui duy nhất của 4 sư đoàn Đức đang bị vây tại Brest. Tiểu đoàn tôi và các trung đoàn của Sư 38 Bộ binh Cận vệ được giao nhiệm vụ khép vòng vây quanh lực lượng Đức này, cắt đường rút về phía tây của chúng.

Chúng tôi nhất định phải tới được đường cao tốc càng nhanh càng tốt. Vì vậy chúng tôi hành quân ko nghỉ trên 1 con đường xuyên rừng, càng ngày rừng càng rậm. Bất thần 1 tiếng nổ vang lên giữa đội hình trung đội 2! Nghe giống tiếng 1 quả đại bác cỡ lớn. Ngay lập tức chúng tôi nghĩ bọn Đức đã đặt 1 đội khóa đuôi mạnh phía trước. Ngay trước mắt tôi, người của trung đội do Fedya Usmanov, bạn tôi chỉ huy lăn ra đất, chết hoặc bị thương. Nhiều người trong trung đội tôi cũng ngã xuống sau tiếng nổ. Bản thân tôi cũng cảm thấy như bị 1 cú đánh mạnh vào ngực nhưng vẫn còn đứng được. Gần như ngay sau đó những tiếng nổ nhỏ hơn vang lên ở cả 2 bên đường khi mọi người chạy tản ra ẩn núp. Có vẻ như bọn Đức đang nã cối cỡ nhỏ vào mục tiêu định trước. Nhiều người cũng đang ngã xuống ở 2 bên vệ đường, những người chạy tới giúp đỡ cũng ngã xuống nốt, có điều gì đó ko thể tưởng tượng nổi đang xảy ra. Thật lạ là ko có tiếng đạn bay tới, những tiếng nổ phát ra mà ko có tiếng rít điển hình trước đó. Thì ra tất cả chúng tôi đã bị lừa, chẳng có trận pháo kích nào, chỉ là trung đội 2 đã đi vào 1 bãi "mìn lò xo", tức mìn nhảy, tôi biết nó có tên là SMI - 35. Loại mìn này được đặt dưới đất với kíp nổ gắn vào 1 sợi dây thép căng giữa 2 điểm được nguỵ trang trên mặt đất. Khi trái mìn bị kích hoạt, nó bật lên cao 1 - 2m rồi mới nổ. Mỗi trái mìn được nhồi hàng trăm viên bi thép có tác dụng như mảnh đạn, vì vậy chỉ cần 1 quả đã hạ được gần như toàn bộ trung đội 2. Ngoài ra 2 bên đường bọn Đức còn đặt hơn 20 quả mìn chống bộ binh loại thường. Bọn chó má đó đã đoán trước được phản ứng của những người sống sót, họ sẽ lao vào rừng để ẩn núp, và đó chính là nơi chúng đặt bẫy mìn. Chúng tôi đã nhầm lẫn tiếng nổ của loại mìn thường với tiếng nổ của đạn cối.

Điều kỳ lạ nhất là nhóm "mũi nhọn" đã đi qua đoạn đường này với cây dò mìn trong tay, theo sau là đại đội trưởng cùng nhóm tham mưu 5 - 6 người, sau nữa là cả trung đội 1. Ko ai trong số đó đạp phải mìn! Trung đội 2 đã ko được may mắn lắm. Nếu họ ko kích hoạt quả mìn chắc ai đó trong trung đội tôi cũng dính. Tôi ko biết sức mạnh siêu nhiên nào đã bảo vệ cho tôi khi đó. Tôi ko có thứ bùa hộ mệnh nào, ko biết cầu nguyện hay bất kỳ loại lời bùa chú nào, là kẻ vô thần nặng từ nhỏ, thậm chí còn từng là thành viên UMA, Hiệp hội những chiến sĩ vô thần. Tôi sống sót vì vài phút trước vụ nổ tôi cảm thấy có gì đó ko ổn với cây tiểu liên của mình. Nó treo trên cổ tôi và đập vào bụng tôi theo mỗi bước chân. Giao liên của tôi, Zhenya, đã nhắc tôi nhiều lần là phải chỉnh lại khẩu tiểu liên, rút ngắn dây đeo lại, vậy là lúc đó tôi dừng lại chỉnh dây đeo. Tiếng nổ xé toạc ko khí gần như ngay sau đó, 1 viên bi kim loại từ quả mìn bắn rất mạnh vào trúng khẩu tiểu liên của tôi làm nó bay mất cả 1 miếng lớn. Đó là lý do tôi suýt ngã lăn ra! Toàn bộ lực va chạm của viên bi kim loại đã bị khẩu tiểu liên PPSh hấp thụ hết. Rõ ràng là nếu khẩu súng vẫn ở vị trí cũ tôi sẽ ko mất 1 miếng trên khẩu súng mà là có 1 lỗ lớn trên ngực. Tất cả những gì tôi phải nhận chỉ là 1 vết tím bầm khổng lồ chạy từ đầu ti bên này sang bên kia. Tôi cũng đã từng may mắn giống thế này 1 tháng trước, khi gỡ mìn trong cánh rừng phía sau vị trí phòng thủ. Tôi cũng thường xuyên được thần may mắn kèm cặp khi vượt qua những trái mìn và những viên đạn trong suốt cuộc chiến. Nhiều người ko có được may mắn đó, gần như cả trung đội 2 chết, 2 người trung đội tôi cũng chết, trong khi tôi vẫn sống.

[Paul the Octopus]

Bạn có thể làm gì được, đó là chiến tranh! Sự may mắn là 1 nhân tố quan trọng trong mọi cuộc chiến. Ko ai có thể chuẩn bị trước hay được chia sẻ sự may mắn. Mức độ huấn luyện, kinh nghiệm hay kỹ năng chiến đấu chẳng đóng vai trò gì ở đây, sự may mắn là cái gì đó mà ta hay gọi là số phận. Fedya Usmanov bị thương nặng, ngực bị xuyên từ trước ra sau. Anh ta có may mắn ko? Anh ta có thể chết như những người khác, điều này khiến anh ta mất 1 thời gian dài mới lấy lại cân bằng, nhưng sau khi rời bệnh viện anh đã trở lại tiểu đoàn. Rất nhiều sĩ quan ko muốn chia sẻ số phận với các shtrafnik và đã ko trở lại tiểu đoàn sau khi bị thương. Người ta có thể hiểu sự lựa chọn đó và ko ai chê trách họ.

Chúng tôi mất rất nhiều người tại đó, phần lớn chết ngay tại chỗ, còn lại chết sau khi bị thương. Sự đáng sợ của loại "mìn lò xo" nằm ở chỗ nó nổ ở độ cao gần ngang bụng. Các vết thương vùng bụng là nguy hiểm nhất trong hầu hết trường hợp và tất nhiên ko thể lập ngay 1 phòng mổ tại chỗ. Điều này là vô phương trong điều kiện chiến trường. Tôi đã chứng kiến nhiều việc trong cuộc chiến, giống như nhiều người khác, nhưng đây là sự cố đầu tiên tôi chứng kiến 1 trái mìn có thể hạ nhiều người đến vậy, ngay 1 quả bom lớn cũng ko làm nổi việc này. Xác người nằm đầy đất, 1 số đã bất động, số khác giãy giụa trong đau đớn. Tiếng gào thét, rên rỉ của những người bị thương, tiếng thều thào của những người đang hấp hối vang khắp nơi. Thật ghê sợ! Ko ai có thể quen với cảnh tượng này, kể cả sau này. Với tôi, đây là cú shock lớn đầu tiên. Hình như nó làm trái tim tôi mất cảm giác với những cái chết sau này. Chúng tôi ko tin có thiên đường sau khi chết, nếu chúng tôi tham chiến, đánh bạc mạng sống của mình thì đó ko phải vì sẽ được lên thiên đường mà chỉ vì lợi ích của đất nước tôi, Tổ quốc tôi, nhân dân tôi.

Chúng tôi để lại 1 nhóm nhỏ, hầu hết là những người bị thương nhẹ, để giúp đỡ những người bị thương khác. Đại đội trưởng báo cáo tổn thất cho ban chỉ huy tiểu đoàn qua điện đài và yêu cầu gửi quân y cùng xe đến sơ tán thương binh. Chúng tôi chôn vội những người chết, chỉ kịp làm 1 bia mộ nhỏ ghi tên những người chôn bên dưới ngôi mộ tập thể. Chúng tôi còn phải tiến lên. Đại đội tôi chỉ còn lại ko hơn 2 trung đội lên đường để hoàn thành nhiệm vụ. Chúng tôi lại ở dưới làn đạn Đức vào xế chiều.

Đạn bắn tới từ khóm rừng cây bulô nhỏ được chúng tôi đánh dấu là "khóm rừng vuông" theo hình dạng của nó trên bản đồ. Chúng tôi đang ở rìa phía tây 1 ngôi làng, khóm rừng còn cách đó khá xa khiến chúng tôi cho nơi đây nằm ngoài tầm súng nhỏ của bọn Đức nên ko bố trí đội hình và nguỵ trang cẩn thận. Thế nhưng đã có 1 khẩu súng máy hạng nặng Đức khai hoả từ khóm rừng. 1 shtrafnik cao lớn đang đứng cạnh tôi bên 1 căn lán từ từ ngã vật xuống đất. Anh ta bị hạ vì loạt đạn đáng lẽ đã bắn trúng tôi và nhiều người khác, chúng xuyên hết vào giữa ngực anh. Tất nhiên chúng tôi ko có nữ cứu thương trong tiểu đoàn trừng giới, mỗi tiểu đội chỉ định 1 số shtrafnik làm cứu thương, điều đó có nghĩa là họ phải mang nhiều đồ để băng bó hơn những người khác. Chúng tôi băng bó người bị thương, kéo anh ta ra sau căn lán và sau đó gửi về trạm phẫu. Hồi đó, theo kinh nghiệm của cánh lính cựu, chúng tôi có vài lý do để chắc chắn rằng ăn đạn xuyên ngực sẽ ko nguy hiểm nếu anh ko chết ngay hoặc có máu phun thành vòi từ vết thương. Tuy nhiên, trường hợp duy nhất chứng minh cho kinh nghiệm này là Fedya Usmanov.

Thì ra khóm rừng vuông chính là nơi bọn Đức dừng lại và thiết lập 1 điểm phòng thủ ngoại vi. Tuyến phòng ngự của chúng ko còn là những nhóm khoá đuôi nhỏ nữa. Mỗi ngôi làng hoặc quả đồi giờ là 1 cứ điểm, cần phải tấn công ồ ạt mới tiêu diệt được. Chúng tôi còn phải chống trả các cuộc phản công đôi khi lên tới 3 - 4 lần/ngày. Tuy nhiên mặc dù tổn thất nặng tinh thần quân ta vẫn cao và thể lực vẫn rất tốt. Đây ko phải do trong tiểu đoàn tôi có nhiều Ctrị viên, tôi chẳng thấy có Ctrị viên vào tới đại đội mình trong suốt những ngày khó khăn đó ngoại trừ viên thiếu tá dữ tướng Olenin, chắc họ đến thăm các đại đội khác. Cuộc tiến công của quân ta trở nên khó khăn và chậm chạp hơn. Phải nói rằng chúng tôi chỉ tiến được 10 - 12 km/ngày với nhiều trận chiến ác liệt đến kiệt sức. Cả kombat và trung đoàn trưởng trung đoàn 110 bên cạnh đều đã cho dừng tấn công đêm, chí ít cũng phải để chút thời gian cho binh sĩ nghỉ ngơi và ăn uống. Thỉnh thoảng người ta còn đãi chúng tôi vodka nhiều hơn khẩu phần vì chịu nhiều tổn thất. Vodka là liều thuốc thực sự chống stress trong tình trạng quá tải cả về thể chất lẫn tinh thần này. Binh lính ko thể xỉn với lượng rượu nhỏ này, nó chỉ làm họ tăng cường sức mạnh, nâng cao tinh thần mà thôi.

Đến trưa 25/7 chúng tôi đã đánh bật được bọn Đức khỏi vị trí phòng ngự cuối cùng nằm giữa tuyến đường sắt và đường cao tốc Brest - Warsaw. Chúng tôi được lệnh dừng lại và phải giữ bằng được mảnh đất này cho đến người cuối cùng, ko để bọn Đức trong cái bẫy Brest có cơ hội tẩu thoát. Con đường cao tốc do chúng tôi trấn giữ trông giống 1 lưỡi dao đâm xuyên tuyến phòng ngự quân ta, kẻ địch cố hết sức chọc thủng cái khe hẹp này. Chúng tấn công vào các vị trí của chúng tôi với sức mạnh kinh khủng, giết chóc, nghiền nát, hành hạ người của ta. Ngay hôm đầu tiên giữ điểm phòng ngự này, chúng tôi đã cảm nhận được bọn Đức liều mạng thoát vòng vây đến mức nào. Chúng tấn công hết đợt này đến đợt khác, và các trận ác chiến diễn ra liên tục.

[Paul the Octopus]

Chúng tôi phải đào hầm hào, tận dụng mọi đặc điểm địa hình thích hợp cho phòng ngự, đó là tất cả những gì chúng tôi cần làm. Địa hình tại đây có đặc điểm là rừng cây dày đặc và tầm nhìn thấp, địa thế này rất bất lợi và nguy hiểm cho quân ta. Bọn Đức pháo kích liên tục bằng đạn nổ, loại đạn mà chúng tôi ít phải đối mặt. Những trái đạn nổ tung khi bắn phải cây cối khiến cho ai nấy đều có cảm tưởng mình bị bắn ở tầm gần từ mọi hướng kể cả từ trên đầu, giữa những tán cây. Thật đáng sợ khi bạn ko biết đạn bay tới từ đâu, có thể cả từ bên sườn, phía sau hoặc từ trên xuống! Tôi lập tức nhớ lại những câu chuyện về bọn bắn tỉa Phần Lan nấp trên cây. Ở Học viện chúng tôi đã được nghe rất nhiều chuyện về chúng. Tôi phải liên tục chạy từ chỗ người này đến người khác trong trung đội, chỉ thị cho họ cách đào hầm hố. Các cựu sĩ quan ko quân, hậu cần và thậm chí cả xe tăng cần những hướng dẫn đó vì họ chẳng có tí kinh nghiệm nào của các "nữ hoàng chiến trận", tức là bộ binh.

Quân địch tấn công bất chấp trở ngại và thương vong. Trước khi màn đêm buông xuống mà với chúng tôi quãng thời gian đó kéo dài như thể nhiều năm, nhóm lính nhỏ bé của tôi đã phải đẩy lui tới 5 đợt xung phong của bọn Đức! Tức là gần như mỗi 30 phút lại có 1 cơn mưa đạn trút vào chúng tôi. Từng đám ko đếm xuể gào thét và nổ súng xông tới, thỉnh thoảng những tên Fritz cuồng loạn lao vào tận vị trí quân ta, và có vẻ như số lượng của chúng ko có giới hạn! Tất cả chúng chạy loạn xạ giữa các vị trí quân ta, tình thế thật đáng sợ khi mà chúng tôi gần như ko thể cất đầu lên nổi dưới luồng đạn súng máy hạng nặng của chúng. Quân ta phải bắn trả giữa tất cả cảnh địa ngục đó, ngắm kỹ để hạ được địch, ko để chúng vượt qua. Đây đó lại có những người của tôi gục chết trên mặt đất. Nhiều shtrafnik dù bị thương nặng và có quyền rời trận địa vẫn ở lại chiến đấu.

Trong khi chặn cuộc tấn công thứ 3 hay 4 gì đó của bọn Đức, tôi đang chạy từ vị trí này tới vị trí khác thì ngã gục vì trúng 1 cú mạnh vào cái chân trái chưa lành hẳn. Vậy đấy, tôi nghĩ, cái chân này lại dính đạn lần nữa! Nhưng khi ngã tôi ko cảm thấy đau đớn chút nào, tôi nhìn lại và thấy 1 cái lỗ ở phần trên chiếc ủng. Thật kỳ lạ, có lỗ đạn mà chân tôi vẫn nguyên. Tôi thò tay sờ ủng để kiểm tra xem có máu ko và lôi ra cái thìa bằng thép ko gỉ của mình. Nó cong gập và xoắn lại! Thì ra viên đạn Đức khi bắn tới đã hết lực hoặc đã đập vào cây nên chỉ có thể làm cong thìa. Giống như những mảnh mìn nhảy từng quật ngã tôi, tôi lại gặp may lần nữa! Thực sự thì cái thìa cũng như khẩu tiểu liên chính là bùa hộ mạng của tôi. Tiếc rằng tôi đã ko giữ được cái thìa này đến hết chiến tranh, nhưng dù sao thì các kỷ vật chỉ là thứ cuối cùng tôi nghĩ đến.

Tối đến các đơn vị hậu cần mang tới cho chúng tôi rất nhiều đạn dược, tất cả chúng tôi đều lấy thật nhiều để dự trữ. Nhiều người thậm chí còn lèn đạn và lựu đạn vào đầy túi chứa mặt nạ phòng độc, vứt mặt nạ đi. Đêm vẫn nóng bỏng. Lợi dụng bóng tối, mấy chiếc xe bọc thép Đức định lẻn qua tuyến phòng ngự của chúng tôi để ra được đường cao tốc nhưng bị các tay súng trường chống tăng đơn vị tôi và các khẩu đội 45mm chống tăng trung đoàn hạ dù trời tối đen. Tôi muốn kể lại sự may mắn của trung đội cối do Misha Goldstein chỉ huy. Trong khi rút lui bọn Đức đã bỏ lại cả 1 kho đạn cối 81mm, loại đạn này phù hợp cả với cối 82mm quân ta, đừng nên chỉ nhìn vào sự khác nhau của cỡ đạn. Goldstein cho bắn số đạn này lên đường cao tốc suốt đêm tạo thành 1 màn chắn hoả lực mạnh và hỗ trợ rất tốt cho cánh lính chống tăng. Tờ mờ sáng chúng tôi thấy cả 1 nhóm lớn gồm lính cưỡi ngựa, xe ngựa và pháo trên đường cao tốc, chúng tiến về phía chúng tôi từ hướng bọn Đức. Cả đám bị pháo và cối ta bắn dữ dội, những tên sống sót quay lui.

Sáng 26/7, các cuộc tấn công của bọn Đức lại tiếp tục với cường độ ko hề giảm sút. Tại 1 trong những cuộc xung phong đó bọn Đức tung ra tới 2 tiểu đoàn bộ binh được 24 xe tăng yểm trợ cùng với máy bay. Đất đá bay tung trời, những tiếng nổ đủ kiểu của bom đạn hoà trộn nhau thành 1 tiếng sấm rền dài. Lần này đã có 2 - 3 xe tăng Đức vượt qua được, nhưng chỉ thế thôi. Phần còn lại của đoàn thiết giáp Đức đã bị chặn đứng bởi sự kiên cường của các shtrafnik và những chiến sĩ sư đoàn Cận vệ. Họ đã chiến đầu hoàn toàn quên mình với tinh thần luôn giữ ở mức cao. 1 cảm giác đặc biệt xảy ra trong trận chiến, đặc biệt là khi trận đánh đó ác liệt và gian khổ, đó là 1 kiểu thăng hoa, khi đó bạn ko còn cảm thấy sợ hãi hay hoảng hốt gì nữa, chỉ còn lại niềm hăng say chiến đấu! Vâng, cái từ "hăng say" đó nghe thật là lạ, nhưng nó đến rất tự nhiên và hoàn toàn có thật! Trong trạng thái xuất thần đó người lính thậm chí ko còn quan tâm đến các vết thương, ko còn biết đau. Tôi biết cảm giác này nhờ trải nghiệm của chính bản thân và các đồng đội. Ai nấy đều chiến đấu dũng cảm và kiên cường, ko 1 ai bỏ vị trí. Tôi nhớ mình đã có tư tưởng so sánh nhiệm vụ ko để địch vượt qua của chúng tôi với những ví dụ khác về lòng quả cảm của những người lính Hồng quân trong các trận đánh Moscow và Stalingrad. "Hãy để hố cá nhân của bạn trở thành trận đánh Moscow và Stalingrad của riêng bạn!" Tôi nói với 1 shtrafnik dưới quyền như vậy. Có lẽ những lời nói này nghe quá cao xa nhưng tôi thấy nó có hiệu quả. Kẻ địch phải nhận thương vong nặng nề, nhưng thương vong quân ta cũng đặc biệt cao. Đó là vì trong các trận đánh trước quân Đức đã gây cho chúng tôi nhiều thiệt hại khi tấn công vào các vị trí phòng thủ tương đối yếu của chúng, trong khi đó thương vong của chúng ko cao.

[Paul the Octopus]

... Năm 1985, nhân kỷ niệm 40 năm Ngày Chiến thắng, tôi đã tìm gặp các đồng đội trong Tiểu đoàn Trừng giới để tổ chức 1 buổi họp mặt. Trong số ít các shtrafnik thường trực và sĩ quan có thiếu tướng Philip Kiselev, từng là đại uý trong trận đánh trên đường cao tốc và phó tham mưu trưởng thứ nhất của tiểu đoàn. Trong các chuyến công du với tư cách tướng quân ông đã thăm lại chiến trường xưa ở Byala Podlyaska, theo ông kể hồi đó vẫn còn những nghĩa trang lớn của các binh sĩ Soviet. Tôi ko rõ những nấm mộ đó có còn tồn tại ko, đã có rất nhiều hành động phá hoại nghĩa trang liệt sĩ Soviet ở Đông Âu. Tướng Kiselev kể ông chưa từng thấy nghĩa trang nào nhiều tên sĩ quan đến như vậy, đó hầu hết là các shtrafnik trong tiểu đoàn tôi. Nhìn những nấm mộ đó có thể xét đoán được cái giá của Chiến thắng nói chung và việc giải phóng Brest nói riêng ...

Bọn Đức cố gắng đến mức liều mạng để phá vây trong 2 ngày nữa và chỉ sau đó chúng mới bắt đầu ra hàng. Cả các chiến sĩ trung đoàn bộ binh Cận vệ và các shtrafnik chúng tôi đều phải đánh quên chết. Chỉ đến bây giờ tôi mới bắt đầu hiểu rõ chúng tôi đã bị quá tải cả tinh thần lẫn thể xác đến mức nào trong những ngày đó. Đến mờ tối ngày thứ 2 ko còn ai cảm thấy sợ chết nữa. Đó là ngày 26/7, bọn Đức tấn công trở lại từ sáng sớm và cài răng lược vào đội hình quân ta. Chúng ko tiến bừa lên nữa mà nằm dán xuống đất vì vừa sợ bị sĩ quan của chính chúng xử tử vừa xuống tinh thần đến mức tuyệt vọng. Tiếng hò hét hăm doạ của bọn sĩ quan Đức quân ta cũng nghe được. Tuy nhiên quân địch vẫn cố áp sát để cận chiến bằng lựu đạn. Mặc cho hoả lực dữ dội của chúng, quân ta mới là người ném lựu đạn trước.

Khi tôi đang thò đầu lên khỏi hào ném 1 quả lựu đạn nữa vào đám lính Đức đang bò tới thì 1 tay súng máy quân ta gục chết ngay cạnh. Tôi lao mình tới khẩu súng máy hạng nhẹ DP vừa im tiếng và cùng lúc cảm thấy 1 đòn mạnh giáng vào bên sườn giống như bị điện giật. Khi ngã xuống đất tôi hoàn toàn mất cảm giác với bên chân phải. Giấy chứng thương của bệnh viện sau này viết đó là 1 "viên đạn xuyên vào mông ở vị trí 1/3 từ trên xuống phá huỷ hệ thống thần kinh". Nói theo cách thông thường tôi bị bắn trúng mông phải, viên đạn cắt đứt hoàn toàn dây thần kinh khiến tôi ko còn điều khiển được chân phải và cũng ko có cảm giác gì về nó nữa.

Cuộc tấn công của bọn Đức bị đẩy lùi, những tên sống sót bò trở lại. Người đồng đội tận tuỵ Zhenya kéo tôi vào 1 chỗ đất trũng, có lẽ là 1 hố đạn pháo. Tại đây tôi nhận thấy viên đạn còn phá vỡ 1 tĩnh mạch lớn khiến tất cả quần áo quanh vết thương nhuốm đầy máu và tôi ko thể cầm máu được. Tôi ko thể ấn chặt tĩnh mạch này lại khi bản thân vết thương cũng ở 1 vị trí quá khó nhìn. Tôi có thể đứng trên cái chân bị thương và dùng nó như 1 điểm để giữ thăng bằng vì ko hề cảm thấy đau đớn gì hết, nhưng ko thể đi được, mọi cố gắng đều vô hiệu. Giao liên của tôi kéo tôi lui về tuyến sau độ 50 - 60m. Tôi rất xin lỗi vì vẫn ko thể nhớ nổi họ anh ta vì toàn chỉ gọi bằng tên. Anh ta nhanh chóng tìm được 1 cô quân y thuộc trung đoàn Cận vệ. Tôi ấn chặt vết thương hết mức có thể để cố cầm máu trước khi cô ta tới.

Cô quân y là 1 cô gái trẻ đẹp và hoàn toàn chưa có kinh nghiệm, có thể thấy rõ trận đánh này là cuộc thử lửa đầu tiên của cô. Cô lấy 1 sợi dây thun ra để cầm máu nhưng khi nhận thấy ko có chỗ nào để buộc cô trở nên rất lúng túng. Đấy là 1 chỗ rất khó để băng bó. Cô gái ngượng chín người khi vô tình chạm vào cái của tôi, điều đó là ko thể tránh khỏi vì vị trí vết thương của tôi là vậy. Tôi thậm chí phải quát cô ta làm nhanh lên, đây là 1 tình huống khó chịu cho cả 2 chúng tôi. Túi băng cá nhân của tôi và số băng cô mang theo ko đủ để băng chặt vết thương chỗ này, tôi từ chối lấy băng của Zhenya vì như vậy anh ta sẽ chẳng còn thứ gì để "bảo hiểm" nếu bị thương sau đó. Chúng tôi phải dùng cái quần lót đẫm mồ hôi và máu của tôi làm băng. Băng bó xong cô quân y và Zhenya khiêng tôi tới trạm phẫu trung đoàn nằm cách tuyến lửa khoảng 200m. Tôi nhìn lại chiến địa lần cuối và bất thần 1 ý nghĩ hiện ra, đó ko phải chiến địa mà là 1 khoảnh rừng bị tàn phá hoàn toàn trong trận đánh khốc liệt. Đạn và mảnh đạn như 1 cơn bão chì đập vụn những thân cây, cành lá tơi tả.

Tôi lập tức cử Zhenya tới chỗ trung đội phó Sergey Petrov, hy vọng ông vẫn còn sống, để lệnh cho ông lãnh trách nhiệm chỉ huy. Độ 1h sau 1 cỗ xe ngựa tới và tôi được đưa lên đó cùng 15 thương binh khác gồm cả shtrafnik và lính trung đoàn Cận vệ. Ngồi cạnh tôi là 1 shtrafnik trong trung đội tôi với khuôn mặt bị thương đến khủng khiếp, 1 viên đạn nổ tung khi bắn trúng 1 bên mũi khiến mắt trái anh ta chỉ còn là 1 hố lớn đầy máu. Sự can đảm và kiên gan của anh có thể nhìn thấy trong bàn tay nắm chặt và hàm răng nghiến lại đến mức cả tay và mặt anh ta trắng bệch như tuyết. Sự im lặng của anh ta cũng rất phi tự nhiên. Có lẽ anh đang cố tập trung để chống lại sự đau đớn ko thể tưởng tượng nổi, chỉ sợ mở mồm ra là sẽ gào hay rên lên.

Kéo xe là 1 con ngựa Đức, giống ngựa kéo pháo to lớn có thể kéo 2 cái xe thế này 1 lúc. Con quái vật của loài ngựa này đưa chúng tôi tới điểm tiếp nhận thương binh tiền phương trung đoàn và tại đây chúng tôi nhận được giấy chứng thương đầu tiên, thường gọi là Thẻ Tuyến Đầu. Nó chứng nhận rằng chúng tôi bị thương trong chiến đấu. Chúng tôi được đưa tới tiểu đoàn quân y gần nhất trên 1 chiếc xe tải lèn đầy thương binh nằm ngồi đủ kiểu. Tại tiểu đoàn quân y chúng tôi bị đưa vào 1 nhà kho dài đầy chật thương binh, được đặt trên 1 lớp cỏ khô dày có mùi thơm và được nhắc nghiêm cấm hút thuốc. Tất cả có thể cháy thui nếu ai đó hút thuốc! Tôi sờ vào túi và nhận ra rằng tôi đã đánh mất tẩu thuốc trong trận đánh, thật tiếc, nó đã trung thành phục vụ tôi 1 thời gian dài.

Thật dễ chịu khi quên hết sự đời trên cái giường cỏ khô thơm tho an bình và thân thuộc này! Thực ra mùi của nó còn lâu mới được gọi là thơm tho vì thấm đẫm mùi khói súng và máu của các thương binh chúng tôi. Trước khi gặp được 1 bác sĩ để chìa tấm giấy chứng thương ra xin được mổ ngay, tôi đã ngủ mất vì ko hề thấy đau. Tuy nhiên có lẽ tôi ko ngủ được lâu vì bị 1 y tá đánh thức. Nhìn mặt cô tôi nhận ra mình đã từng bị đưa vào tiểu đoàn quân y này sau cái lần đen đủi kích nổ quả mìn đúng 1 tháng trước, ngày 26/6. Cô là Tanya, y tá người Kalinin, chúng tôi từng chơi guitar và hát các bài ca Nga lãng mạn cùng cô để phục vụ các thương binh.

Tôi vui mừng nhận ra mình đã nằm trong tay những bác sĩ quen biết. Tôi lập tức hy vọng họ sẽ lại thành công trong việc chữa trị vết thương này và tôi sẽ trở lại mặt trận nhanh chóng. Người ta cáng tôi tới 1 ngôi trường nhỏ hoặc 1 nhà gì đó tương tự để phẫu thuật, có thể nghe thấy tiếng thét và rên từ phòng bên. Vậy ra đó chính là phòng mổ. Những câu chửi rủa rất to bằng tiếng Nga vang lên từ phòng mổ át mọi tiếng kêu gào, tôi nghe cả tiếng bác sĩ quát: "Thuốc gây mê! Đưa tôi thêm thuốc gây mê!" 1 lúc sau tiếng kêu gào tắt dần và những người khiêng cáng khiêng từ trong phòng mổ ra 1 bệnh nhân đã chết. Theo Tanya giải thích bệnh nhân này bị thương rất nặng và vì lý do nào đó thuốc gây mê đã ko có tác dụng. Bệnh nhân đã chết ngay trên bàn mổ ko rõ vì vết thương hay vì bị tiêm quá liều thuốc gây mê. Sau này tôi tìm ra bệnh nhân chết đó là Petukhov, shtrafnik trung đội tôi, vốn là phi công sư đoàn ko quân do Vasily, con trai Stalin, chỉ huy. Thỉnh thoảng Petukhov kể nhiều câu chuyện lý thú về viên sư trưởng, ko thể tưởng tượng là tôi sẽ ko bao giờ gặp lại anh ta nữa.

Tôi là người tiếp theo được đưa lên bàn mổ. Tôi vẫn nhớ mình bị cảm giác sợ hãi đáng khinh xâm chiếm. Tôi thực sự ko muốn chết trong khi mổ như người tiền nhiệm. Tôi ko muốn chết tại đó mà ko phải giữa trận tiền! Giấy chứng tử viết "ngã xuống như 1 người anh hùng trong trận đánh" là 1 chuyện, "chết vì bị thương" lại là chuyện hoàn toàn khác. Nó giống như nỗi sợ mà tôi trải qua hôm đầu tiên ra trận, trong cuộc phòng thủ Zhlobin khi mà tôi bất thần rơi vào 1 trận pháo kích của bọn Đức tại 1 khoảnh rừng trống. Khi đó tiếng rít của mỗi quả đạn bay tới đều có vẻ là quả đạn "dành cho mình", và nó đang bay thẳng vào tôi! Sau vài phút mà với tôi tưởng như dài vô tận, khi đó mong muốn duy nhất của tôi là viên đạn "dành cho mình" hãy bay tới càng sớm càng tốt, thì mọi chuyện kết thúc. Tôi phải thú nhận rằng nỗi sợ đó rất mạnh mẽ, nhưng trong chiến tranh phải tránh được nó, tìm cách vượt qua nó, điều này tôi làm rất thạo. Tôi học cách phân biệt tiếng của các loại đạn và nhận ra rằng ko phải lúc nào cũng cần chúi xuống ẩn núp. Còn tại đây, trong phòng mổ tôi có 1 nỗi sợ hoàn toàn khác, sau này tự nó biến mất. Và đó là 1 chương khác trong câu chuyện chiến trận của tôi, chương về cuộc sống bệnh viện!

[Paul the Octopus]

5
BỊ THƯƠNG

Sau khi shtrafnik Petukhov chết và bị đưa ra khỏi phòng mổ là đến lượt tôi. Tôi tập tễnh trèo lên bàn mổ với sự giúp đỡ của cô y tá, lấy hết can đảm nằm xuống cái bàn nơi 1 người vừa chết. Đó ko phải 1 cảm giác dễ chịu gì nhưng tôi đã cố hết sức. Tôi thấy ngượng vì đã để người khác thấy mình sợ. Đó là 1 ngày nắng đẹp, ánh mặt trời chiếu qua cửa sổ. Phẫu thuật viên là phụ nữ nhưng tôi chỉ có thể nhìn thấy đôi mắt và lông mày, còn lại bị tấm khẩu trang che kín. Hình như cô ta là người mới của tiểu đoàn quân y này, tôi chưa từng thấy cô trong thời gian điều trị trước đây. Nhiều nhân viên y tế mặc áo trắng tinh đến nhức cả mắt, có lẽ đó chỉ là cảm giác của tôi sau nhiều ngày chỉ toàn gặp các binh lính và sĩ quan trong điều kiện bẩn thỉu và mù mịt khói bụi của chiến trận, họ lột quần áo và trói chặt chân tay tôi vào chiếc bàn. Rõ ràng họ làm thế để tôi khỏi quẫy đạp trong cuộc phẫu thuật. Tôi ko chống cự.

1 y tá đeo khẩu trang, có lẽ là 1 người có tuổi, đứng ở đầu bàn chụp tấm khẩu trang có lót gạc lên mặt tôi. Các y tá khác cởi bỏ hàng đống băng đẫm máu, 1 số làm từ quần lót của tôi. Khẽ khàng, gần như chỉ thì thào, họ buông lời chửi bới kẻ nào đã làm cái việc băng bó này. Tôi kể lại với lòng biết ơn rằng đó là cô quân y trẻ và thiếu kinh nghiệm, cô ấy làm vậy để cố cầm máu cho tôi! Y tá bắt đầu xịt ête vào khẩu trang của tôi trong khi phẫu thuật viên nói với tôi với giọng hết sức nhẹ nhàng: "Chúng tôi đang gây mê cho anh, anh sẽ ngủ và ko cảm thấy đau nữa. Vì vậy hãy bình tĩnh, thư giãn, bắt đầu đếm 1, 2, 3 và cứ thế". Lúc đó dường như có 1 con quỷ đã nhập vào tôi khiến tôi trả lời: "Tôi ko đếm. Cứ làm đi!" Dần dần, sau mỗi hơi thở của tôi, tiếng các y tá cứ xa dần. Y tá đứng đầu bàn hỏi tôi gì đó nhưng tôi trả lời rất uẻ oải và cảm thấy phẫu thuật viên đang xẻ thịt mình. Ko thấy đau tí nào, như thể cô ta đang cắt quần chứ ko phải da thịt tôi. Vậy thôi. Ngay sau đó tôi rơi vào 1 vực thẳm tối đen, thế giới xung quanh tan biến.

Tôi tỉnh dậy trong phòng hậu phẫu vì có ai đó vỗ vỗ vào mặt, giọng nói quen thuộc của Tanya vang lên: "Dậy đi! Dậy đi! Tất cả đã qua". Điều đầu tiên tôi hỏi cô là về tư cách của tôi trong cuộc phẫu thuật. Tôi đã cư xử thế nào và có chửi rủa gì ko? Tôi sẽ cực kỳ hổ thẹn nếu vô tình làm giống như người tiền nhiệm, vì vậy tôi cười sung sướng khi nghe câu trả lời của Tanya: "Mọi thứ đều ổn. Anh hoàn toàn bình tĩnh và ko gây trở ngại gì cho cuộc phẫu thuật". Tôi cố thở sâu để ko tỏ ra ngượng ngập trước mặt 1 đám toàn phụ nữ. Do thuốc gây mê vẫn còn tác dụng hoặc do đã quá kiệt sức sau nhiều ngày chiến đấu liên tục, tôi lại chìm vào giấc ngủ. Tôi ngủ suốt ngày hôm đó, cả đêm luôn, và cuối cùng chỉ tỉnh dậy vào bữa trưa hôm sau. Tôi ngủ say tới mức ko biết người ta đã thay băng và kiểm tra lại vết thương cho tôi.

Cảm giác kỳ lạ với cái chân mất điều khiển khiến tôi lo lắng, nhưng tất cả đã được giải quyết nhờ lời trấn an của cô bác sĩ, người đã xử lý cái chân của tôi trước đó: "Coi nào, đó chỉ là 1 tổn thương thần kinh nhỏ! Nó sẽ mọc liền lại và anh sẽ ổn." Cô bác sĩ thêm là tôi cần cảm ơn vì sao may mắn của mình đã khiến viên đạn bay chệch khỏi 1 động mạch lớn vài milimet. Nếu nó bắn trúng động mạch này tôi sẽ ko thể sống sót tới trạm tiếp nhận thương binh tiền phương trung đoàn vì mất máu. Còn nếu viên đạn bắn trúng tôi chệch đi vài milimet về phía đối diện thì nó sẽ cắt đứt hoàn toàn dây thần kinh chân và tôi sẽ ko bao giờ điều khiển được cái chân này nữa, như vậy tôi sẽ trở thành người què và cuộc đời tôi coi như chấm hết. Tuy nhiên số phận đã cứu giúp tôi: "Vậy là anh lại may mắn lần nữa, quan Thượng!" Đó là nickname mà cô bác sĩ phẫu thuật dùng để gọi các Thượng uý. Đây là lần thứ 3 tôi gặp may mắn lớn, chưa tính tới lần viên đạn làm cong thìa. Trường hợp may mắn của tôi có vẻ như đã chứng minh câu nói: "Điều gì xảy ra 1 lần thì chỉ là tình cờ, 2 lần là ngẫu nhiên còn 3 lần là quy luật". Nhiều điều có lẽ là quy luật trong chiến tranh nhưng còn nhiều điều hơn hoàn toàn chỉ là ngẫu nhiên.

Thì ra trong cuộc phẫu thuật người ta đã ko lấy được viên đạn ra, nó chạy vào trong xương chậu theo 1 đường quái quỷ nào đó khiến người ta ko tìm ra. Ngoài ra cũng bởi ko có máy X quang. Tôi chỉ biết đến sự tồn tại của viên đạn này 1 năm sau khi tôi cảm nhận được nó dưới làn da mông. Nó khiến tôi rất khó chịu khi ngồi hoặc nằm ngửa. Phải sau khi chiến tranh kết thúc nó mới bị lấy ra, trong 1 bệnh viện hoàn toàn khác.

Tôi bị cấm đứng dậy trong 2 ngày đầu tiên sau cuộc phẫu thuật. Đến ngày thứ 3 tôi cùng 1 nhóm lớn thương binh nặng được sơ tán về tuyến sau tới 1 bệnh viện khác. Tiểu đoàn quân y cần thêm chỗ cho các thương binh mới tới. Sau đó tiểu đoàn lại di chuyển tới gần tiền tuyến hơn vì sư đoàn giờ đã tiến xa hơn về phía tây. Căn cứ vào số lượng lớn thương binh được chuyển tới, có thể thấy các trận đánh rất ác liệt. Từ chuyện kể của các thương binh tôi có thể mường tượng 1 phần quá trình chiến đấu chống bọn Đức phá vây. Sư 38 Bộ binh Cận vệ với Tiểu đoàn Trừng giới phối thuộc trong đội hình đã bịt chặt được vòng vây. Trưa 27/7 chúng tôi đã hội quân được với các đơn vị vừa vòng qua Brest từ hướng bắc. Quân địch vắt kiệt sức mạnh còn lại của chúng nhằm chọc thủng vòng vây. Chiều tối 28/7, 1 bộ phận quân Đức đã bị bắt làm tù binh ở Brest nhưng 1 số đơn vị Đức vẫn còn cố đánh tháo ra. Cuối cùng, sáng ngày 29/7, quân ta đã bắt kịp những đơn vị hoàn toàn mất tinh thần và bị đánh bại này tại 1 khu rừng khác và tiêu diệt hoàn toàn chúng khi chúng đã tới được khu vực Byala Podlyaska. Vậy là cuộc chiến của Tiểu đoàn Trừng giới trong thành phần Sư 38 Bộ binh Cận vệ đã chấm dứt đúng vào ngày tôi bị chuyển về tiểu đoàn quân y. Moscow gửi lời chào tới những người lính vinh quang của Phương diện quân Belorussia 1 đã giải phóng Brest bằng 20 loạt đạn bắn ra từ 224 khẩu đại bác! Thật tốt khi biết máu của chúng tôi đổ ra đã ko vô ích.

Như tôi biết sau này, tất cả những người tham gia trận đánh đã nhận được thư cảm ơn của Tổng Tư lệnh Stalin. Chúng tôi, các binh sĩ Tiểu đoàn Trừng giới, lần đầu tiên được nhận tấm giấy chứng nhận về lòng biết ơn này. Ai cũng có thể đoán được tầm quan trọng của bức công thư khi nhìn thấy chân dung Tổng Tư lệnh được in trong đó, nó làm tinh thần tăng cao hẳn lên, chẳng khác gì được tái tạo.

Thay băng trở thành công việc hàng ngày của tôi ở bệnh viện. 2 ngày sau tôi khẩn khoản đề nghị được ko chỉ đứng dậy mà còn đi càng nhiều càng tốt. Tuy vậy tôi phải dùng 1 cái nẹp đặc biệt có khoá và băng xung quanh đặt dưới bàn chân của cái chân còn liệt. Sau 1 thời gian tôi thay băng bằng đai vải bạt khiến nó chắc chắn hơn hẳn. Tôi vẫn ko cảm thấy đau đớn gì hết. Chân tôi vẫn liệt và mất cảm giác, nhưng với sự hỗ trợ của "hệ thống lái bằng dây đai" do tôi phát minh, tôi đã có thể tập đi 1 cách hết sức thận trọng, dù chưa được nhanh như tôi muốn. 1 phần bệnh viện được dành riêng cho chúng tôi, các sĩ quan, đó là 1 căn phòng lớn với giường đôi 2 tầng. Tất nhiên tôi là "người thiếu 1 chân" nên được ở tầng 1, trên đầu tôi là anh chàng thượng uý đẹp trai Nikolai. Anh ta bằng tuổi tôi, 1 tay bó bột vì bị 1 viên đạn đập gãy xương. Chúng tôi tình cờ quen biết nhau nhưng rất nhanh chóng trở thành bạn bè. Chúng tôi có nhiều điểm chung về kinh nghiệm sống và nhân sinh quan. Đó là điều thường xảy ra trong chiến tranh. Gặp gỡ ngắn ngủi, tình bạn keo sơn, và bạn sẽ nhớ mãi trong suốt phần đời còn lại. Y tá của chúng tôi là 1 cô gái người Tartar tên là Aza, 1 người có giáo dục và hiểu biết, thật thú vị khi nói chuyện với cô, và chỉ 1 thời gian ngắn sau mối quan hệ giữa cô và Nikolai đã tiến triển thành 1 cái gì đó cao hơn tình bạn. Tôi nhờ Aza kiếm cho ít sách để đọc vì có quá nhiều thời gian rỗi và đã lâu mất thú vui đọc sách. Tôi cực kỳ sung sướng khi phát hiện ra bệnh viện có cả 1 thư viện kha khá, vì vậy mối quan hệ tốt đẹp với Aza cũng hết sức hữu dụng với tôi.

2 tuần sau bệnh viện được chuẩn bị để di chuyển tới gần mặt trận hơn theo bước tiến quân ta. Tuy nhiên nhiều người trong chúng tôi lại bị đưa xa hơn về tuyến sau vì phải điều trị dài ngày. Điều đó có nghĩa là sẽ ko bao giờ được quay về đơn vị cũ, có khi còn phải sang 1 Phương diện quân khác. Như tôi đã nói quan điểm lãng mạn và khát vọng tuổi trẻ khiến tôi tự hào vì được chỉ huy những sĩ quan kỳ cựu, mặc dù họ đang bị tạm thời tước quân hàm. Tôi ko muốn đánh mất địa vị đặc biệt này tí nào. Nikolai cũng muốn trở lại đơn vị cũ sau khi rời bệnh viện. Chúng tôi thậm chí đã có 1 buổi phỏng vấn với 1 vị thiếu tá già, tham mưu trưởng 1 trung đoàn bộ binh Cận vệ. Ông đề nghị 2 chúng tôi về đơn vị mình với tư cách đại đội trưởng hoặc sĩ quan tham mưu nhưng chúng tôi ko chịu. Đề nghị của ông xem ra thiếu hấp dẫn với tôi vì dù sao trung đội trưởng trong tiểu đoàn trừng giới cũng chỉ huy số người ngang với 1 đại đội trưởng bộ binh thường. Cấp bậc của tôi cũng đã là đại uý, thêm vào đó lương tháng của tôi cũng ngang với các đơn vị Cận vệ và cao hơn các đơn vị bình thường 100 rub. Đó là lý do những tay tếu bảo tiểu đoàn trừng giới "gần giống 1 đơn vị Cận vệ". Thậm chí trong các đơn vị thường và cả đơn vị Cận vệ, 1 ngày phục vụ tại tuyến đầu chỉ được tính bằng 3 ngày bình thường trong khi với tiểu đoàn trừng giới là 6 ngày!

[Paul the Octopus]

Vậy là để ko bị đưa về tuyến sau, chúng tôi quyết định chuồn khỏi bệnh viện này để tới điều trị tại 1 bệnh viện khác gần chiến tuyến hơn. Chúng tôi biết rõ nếu ko có giấy chứng thương tức thẻ thương binh tiền tuyến thì rất khó giải thích việc chuyển tới 1 bệnh viện khác, vì vậy chúng tôi quyết định lấy trộm. Chúng tôi ko muốn Aza dính vào phi vụ này nên chỉ đề nghị cô rời khỏi phòng hồ sơ 1 lúc, vậy là chúng tôi có thể ung dung "thực hiện hành vi phạm tội" và chuồn khỏi bệnh viện. Trong tình trạng hỗn loạn và ầm ĩ của việc di dời bệnh viện tới vị trí mới, chúng tôi đã lấy được giấy chứng thương của mình, nhét vào túi hành lý cá nhân và dông tuốt. Chắc người ta rất buồn cười khi nhìn thấy 2 viên thượng uý trẻ, 1 bó bột tay, 1 di chuyển chân nhờ 1 hệ thống dây đai kỳ quặc làm bằng vải bạt cũ. Chúng tôi từ từ lẻn ra khỏi bệnh viện khi người ta đang bận chất đồ lên xe tải, đi bộ được khoảng 2km mà ko ai biết và tới 1 ngã tư có 1 nữ nhân viên điều phối giao thông cực kỳ dễ thương. Chúng tôi nhờ cô dừng 1 chiếc xe tải đang chạy ra mặt trận, vội vàng và lóng ngóng trèo lên thùng xe và thế là thoát hẳn khỏi bệnh viện, nơi chúng tôi đã ở đó 2 tuần.

Sau 1 chuyến du ngoạn bằng nhiều loại phương tiện, thỉnh thoảng cả bằng cách đi bộ, 3 ngày sau chúng tôi tới được 1 trạm cấp cứu của 1 đơn vị pháo binh gần mặt trận và nhờ họ thay băng vì tôi đã bắt đầu thấy ngứa bên trong. Các nhân viên y tế quyết định tháo bột cho cánh tay của Nikolai. 1 đại uý quân y khá trẻ có bộ ria dài dẫn chúng tôi vào 1 cái lều có sơn chữ thập đỏ. Khi anh ta tháo băng, tôi kinh hãi khi nhìn thấy những con dòi béo trắng đang bám đầy vết thương, có con dài tới 2cm. Chắc thấy tôi có vẻ quá sợ nên vị bác sĩ lập tức trấn an: "Đừng lo, trung uý, có dòi trên vết thương là tốt, trong 3 ngày qua chúng đã làm sạch vết thương và ăn hết mủ. Chẳng có gì nguy hiểm cả." Anh ta sát trùng vết thương, băng lại và để chúng tôi đi, chỉ cho chúng tôi vị trí tiểu đoàn quân y gần nhất. Đã rất gần tuyến đầu rồi, tôi thực sự bất ngờ khi nhận ra đây chính là tiểu đoàn quân y cũ của mình! Lại thêm 1 sự trùng hợp may mắn ko thể tin được! Nikolai được gửi tới bệnh viện từ 1 tiểu đoàn quân y khác nhưng cả 2 chúng tôi đều được chào đón. Đầu tiên họ nghĩ tôi lại nhận thêm 1 vết thương nữa nhưng khi 2 chúng tôi kể lại việc trốn khỏi bệnh viện và lý do làm việc đó, các bác sĩ đã hiểu ra.

Mọi việc đó đã diễn ra trong khoảng trung tuần tháng 8. Hôm 18/8, Ngày Ko lực, chúng tôi lại bị chuyển tới 1 bệnh viện gần nhất. Mỗi người được phát 100g vodka ko chỉ trước mỗi cuộc tấn công mà cả trong các ngày lễ, vì vậy chúng tôi đã uống 100g vodka trong bữa trưa trước khi bị chuyển đi, mặc dù chẳng làm gì cho Ko quân! Chuyến đi khá ngắn ngủi, và trùng hợp kỳ lạ, chúng tôi bị đưa tới đúng bệnh viện mà mình vừa chuồn khỏi! Bệnh viện giờ nằm trong 1 thị trấn Ba Lan nhỏ tên là Byala Podlyaska và đang tiếp nhận thương binh tại vị trí mới này. Nikolai lập tức chạy đi tìm Aza, và vì lúc đó đúng vào giờ ăn trưa nên chúng tôi lại được mời ăn và uống rượu. Đương nhiên chúng tôi ko phản đối. Trước khi kịp lấy lại hơi thở, chúng tôi đã bị đưa gấp tới chỗ giám đốc bệnh viện. Đó là 1 vị đại tá vừa lùn vừa gầy, thân hình khô héo khiến cái quân hàm quân y bé tí trông quá to so với vai ông. Tuy vậy, ông sở hữu 1 chất giọng lệnh vỡ đến khó tin, ko thích hợp chút nào với thân hình nhỏ thó. Ông quát chúng tôi 1 trận! To đến mức làm căn phòng gần như rung lên bần bật như đang có 1 trận pháo kích hay oanh tạc.

Đại tá gọi chúng tôi là những tên đào ngũ, doạ tống chúng tôi vào tiểu đoàn trừng giới cũng như báo cáo Đặc vụ về vụ tẩu thoát của chúng tôi, cô y tá cũng phải chịu hình phạt tương ứng vì đã giúp đỡ việc này. Và để cho lời nói có thêm trọng lượng, vị đại tá còn thêm vào 1 số lượng ko hạn chế những lời chửi bới. Vì 1 lý do nào đó toàn bộ tấn kịch này làm chúng tôi buồn cười hơn là sợ, có lẽ khẩu phần vodka đúp đã phát huy tác dụng. Tôi bình tĩnh trả lời rằng tôi đã quen với cuộc sống ở tiểu đoàn trừng giới, và đào ngũ thì thường là đi xa khỏi tiền tuyến chứ ko phải lại gần! Tôi cũng thêm rằng cô y tá chẳng làm gì trong cuộc đào thoát của chúng tôi cả, đơn giản là chúng tôi đã lấy trộm giấy tờ trong tình hình lộn xộn và gấp gáp lúc di chuyển bệnh viện. Có lẽ mặc dù giọng lưỡi rất chối tai nhưng vị đại tá có trái tim nhân hậu, ông nhanh chóng bình tĩnh lại nhưng nghiêm khắc cảnh báo rằng nếu chúng tôi còn lặp lại trò "vượt thoát anh hùng" thì trước hết phải nói với ông để ông thu xếp các vấn đề pháp lý. Ơn Chúa! Chúng tôi cảm thấy rất có lỗi với Aza. Cô ko tỏ ra tức giận vì chúng tôi đã đẩy cô vào tấn kịch này, sự vui mừng của cô khi gặp lại Nikolai là rất rõ ràng khiến tôi nghĩ câu chuyện đã có 1 kết thúc tốt đẹp.

[Paul the Octopus]

Tôi nghĩ bác sĩ mới của tôi rất dễ thương, đó là 1 nữ đại uý khoảng 30 tuổi và rất quan tâm săn sóc tôi. Trước khi tâng bốc cô, tôi phải kể lại trường hợp 1 nữ đại uý từng phục vụ tại trung đoàn tôi ở Ufa, quân khu Nam Ural, chính xác là tất cả sĩ quan trung đoàn đều mê cô ấy và tìm mọi cách để được nhìn thấy cô. Tôi có thể hiểu được họ. Đại uý Quân y Rodina, đó là tên cô, là người cực kỳ mảnh dẻ, nước da bánh mật tươi sáng và rất đẹp, mắt nâu và to cùng mái tóc dày đẹp dưới cái mũ pilotka rất phù hợp với cô. Chúng tôi hát bài ca về Đất Mẹ có đoạn "chúng tôi yêu Đất Mẹ như vợ mới cưới" nhiều hơn tất cả các bài hát khác. Tuy vậy chẳng ai có được cơ hội với cô, 1 trong các phó chỉ huy trung đoàn là chồng cô, thiếu tá Rodin. Anh là 1 frontovik cao to đẹp trai với nhiều huân huy chương. Tại đây, trong bệnh viện này, sự quan tâm của nữ đại uý quân y đã bắt đầu làm tôi bối rối.

Cuối cùng, 1 hôm cô cho tôi 1 cái hẹn buổi tối "chỉ để nói chuyện". Lời hẹn có vẻ quá thiếu hấp dẫn với tôi, phần vì cô hơn tôi 10 tuổi, phần vì tình yêu mãnh liệt của tôi với Rita, người tôi đã gặp tại trung đoàn ở Ufa. Có vẻ tôi đã thành công khi giả bộ bị ỉa chảy để ko tới chỗ hẹn. Tôi ko chê trách gì cô, các tiêu chuẩn đạo đức rất khác trong chiến tranh, và "tiếng gọi của bản năng xác thịt" là khác nhau với mỗi người. Tất nhiên, sự quan tâm của nữ đại uý sau đó thay đổi ngay lập tức, và tôi bị chuyển cho 1 bác sĩ khác chăm sóc, 1 nam bác sĩ. Tôi rất vui mừng vì điều đó. Dù sao tôi cũng đã nói với tất cả bạn bè ở tiểu đoàn cũng như Nikolai và Aza rằng tôi đã lấy vợ, cho họ xem ảnh Rita. Tôi rất nâng niu tấm ảnh nhỏ đã phai màu này và chắc chắn cuộc tình lãng mạn của chúng tôi sẽ dẫn tới 1 đám cưới, trừ phi 1 trong 2 chúng tôi bị giết.

Vì 1 số lý do người ta lại 1 lần nữa định chuyển các sĩ quan về tuyến sau. Chúng tôi cũng đã sẵn sàng tới xin với giám đốc bệnh viện vì còn nhớ lời dặn của ông. Người chăm sóc chúng tôi, Aza, tìm thấy chúng tôi ngay trước khi đến gặp giám đốc, cô thông báo giám đốc bệnh viện đã chuyển chúng tôi vào nhóm sĩ quan đang bình phục, điều đó có nghĩa là chúng tôi sẽ được ở lại 1 bệnh viện gần tiền tuyến. Chúng tôi biết đại tá giám đốc làm vậy để ngăn chúng tôi lặp lại cuộc đào tẩu. Chúng tôi cũng đang bình phục thật. Ngày đó chúng tôi còn rất trẻ, các vết thương dù là thể chất hay tinh thần đều dễ chữa khỏi khi người ta trẻ. Chúng tôi đã có vô khối vết thương tinh thần khi chứng kiến cái chết của các đồng đội. Cuối cùng họ đã tháo hẳn bột cho Nikolai, mặc dù anh vẫn còn phải mang nẹp nhưng đã bắt đầu các bài tập vật lý trị liệu. Tôi cũng dần cảm thấy dây thần kinh chân bắt đầu lành lại, mặc dù chưa thể tháo bỏ những sợi dây nối với thanh nẹp nhưng tôi cũng đã bắt đầu các bài tập phục hồi dưới sự giám sát của bác sĩ.

Hôm sau chúng tôi được đưa lên xe tải tới thị trấn Ba Lan Kalushin vừa mới được giải phóng hồi đầu tháng 8. Tôi ko nhớ nó cách Warsaw bao xa nhưng lúc đó các đơn vị tiền tiêu Phương diện quân cũng vừa mới vượt sông Vistula ở phía nam thủ đô Ba Lan. Chúng tôi được đưa vào 1 căn nhà còn tốt, trong 1 phòng nhỏ trên tầng 2, mỗi phòng cho 5 - 6 người. Chúng tôi chưa từng quen với tiện nghi như thế này! 1 đại uý tiểu đoàn trừng giới của tôi mới bị thương cũng được đưa tới phòng dành cho sĩ quan này, anh ta ko định quay lại tiểu đoàn sau khi bình phục. Anh kể tôi nghe nhiều tin tốt. Chỉ huy Tập đoàn quân 70 đã tưởng thưởng cho các binh sĩ tham gia tiêu diệt các đơn vị Đức tại Brest và tôi được nhận Huân chương Chiến tranh Vệ quốc. Tôi biết các bạn sẽ hiểu niềm vui của tôi. Khi 1 thợ ảnh địa phương, 1 người cận thị trông rất ốm yếu, đi qua phòng tôi, tất cả chúng tôi mời anh ta vào để chụp ảnh mình đang đeo huân huy chương. Những người khác bảo tôi hãy chụp với 2 huân chương, tấm Huân chương Sao Đỏ của tôi và Huân chương Chiến tranh Vệ quốc hạng 2 mượn của người khác. Ko nghĩ ngợi lâu tôi đồng ý và rất kích động khi nhận lại tấm ảnh rất đẹp với 2 tấm huân chương chiến trận. Tôi ko thể kìm nén được và viết nhiều bức thư gửi cho mẹ và chị em gái ở Viễn Đông, cho người yêu mà sau này sẽ là vợ tôi. Việc chụp ảnh với tấm huân chương của người khác ngay sau đó đã đẩy tôi vào hoàn cảnh rất khó chịu, nó đã dạy tôi 1 bài học tốt cho tương lai.

[Paul the Octopus]

Lúc này, cái chân tôi đã chịu nghe lời trở lại. Các bắp thịt đùi phía ngoài bên phải của phần trên, tôi ko biết giải phẫu học nên ko rõ tên chính xác của nó là gì, vẫn còn hoàn toàn mất cảm giác, chỉ giống như 1 tấm vải dầu lớn dính bên ngoài da. Cảm giác về các bắp thịt bên dưới phần mất cảm giác thì rất rõ, thậm chí chỉ cần chạm nhẹ là đau thấu các bắt thịt bên trong. Tôi làm quen với sự phiền toái này rất nhanh chóng. Theo tư vấn của bác sĩ, tôi massage các bắp thịt rất kỹ, rất mạnh mỗi ngày cho đến khi mất cảm giác đau. Tôi đã phải tiếp tục massage như vậy cho đến tận 10 năm sau chiến tranh! Tôi thích banya, tắm hơi kiểu Nga, và massage phần chân mất điều khiển đó đến khi nó thâm tím lại. Kết quả là phần bắp thịt phía trên đó đã hoàn toàn bình phục, mặc dù mất tới 10 năm.

Rồi tôi cũng được cho ra viện. Tình bạn với Nikolai tiến triển trong suốt thời gian đó bắt nguồn từ sự tôn trọng lẫn nhau. Nikolai ra viện trước tôi 1 chút và vì chúng tôi thay đổi số hòm thư quân bưu nên ko giữ được quan hệ thư từ. Tôi sợ rằng anh ta đã hy sinh ngay sau đó. Chiến tranh bao giờ cũng vẫn là chiến tranh, chết chóc là chuyện thường tình. Tôi vẫn còn rất lấy làm tiếc vì tình bạn của chúng tôi quá ngắn ngủi mặc dù tôi vẫn nhớ về anh trong suốt phần đời còn lại.

1 nhóm lớn sĩ quan chúng tôi được xuất viện hôm 1/9. Giấy chứng thương của tôi ghi: "Xuất viện về đơn vị và tiếp tục điều trị tại nơi điều dưỡng trong 17 ngày." Tôi ko sảo hiểu nổi tại sao họ lại viết là 17 chứ ko phải 15 hay 20. Có quá nhiều điều khó hiểu trong y học với 1 người bình thường, và đây rõ ràng là 1 điều như vậy. Cũng tương tự, ko hiểu họ viết "điều trị tại nơi điều dưỡng" có nghĩa là gì? Kiếm đâu ra 1 nơi điều dưỡng và vào lúc nào? Có thứ viện điều dưỡng nào ở ngoài mặt trận này? Tôi ko hiểu tí nào. Lại nói đến chuyện về đơn vị cũ, tôi vẫn ko sao tưởng tượng được làm thế nào để tìm ra tiểu đoàn mình giữa 1 rừng quân. Thật dễ dàng nếu được chỉ cho 1 điểm trên bản đồ, nhưng tìm 1 tiểu đoàn trừng giới từ bệnh viện trong khi tiểu đoàn có thể đã chuyển tới 1 tập đoàn quân khác hoặc tái phối thuộc trong 1 sư đoàn khác thì làm thế nào?

Tất nhiên chúng tôi có bản đồ ở bệnh viện, nhưng ở trường hợp của tôi trong quá trình điều trị tiểu đoàn đã đi xa tới mức ra khỏi tấm bản đồ chúng tôi có. Chúng tôi chỉ còn biết tin vào các sĩ quan vận tải đã bố trí giao thông cho các đơn vị quân đội qua những nẻo đường lớn. Họ có thông tin về tuyến đường và vị trí của 1 số đơn vị. Chúng tôi cũng hy vọng tìm được đường qua những tấm biển được đặt ở các ngã 3 ngã tư. Những tấm biển chỉ đường này thường được làm bằng gỗ hoặc gỗ dán chỉ rõ hướng đi tới "Bưu trạm #07380" hoặc "Gia đình nhà Osipov", đó là nickname tiểu đoàn trừng giới của tôi. Luôn tiện tôi xin kể thêm là những tay shtrafnik vui tính đã dịch dòng chữ viết tắt "8 DPB 1 BF" ko phải là "Tiểu đoàn Trừng giới 8, Phương diện quân Belorussia 1" mà là "Ban nhạc Piano chuyên nghiệp số 8, Dàn nhạc giao hưởng Belorussia 1". Rất hay!

Chúng tôi vẫy xe đi nhờ hết xe con đến xe tải ra tiền tuyến. Mặc dù cánh tài xế rất ko ưa cho khách đi nhờ nhưng dù chậm, dần dần chúng tôi cũng tới được mặt trận. 3 người của tiểu đoàn tôi, tôi và 2 cựu shtrafnik, mặc dù ko đeo cầu vai nhưng đã quyết định cùng nhau ra mặt trận. Khoảng 3h chiều chúng tôi tới 1 thị trấn Ba Lan nhỏ có ngôi nhà thờ lớn, quân ta gọi tất cả nhà thờ Công giáo Ba Lan đơn giản là nhà thờ. Chúng tôi quyết định dừng lại tìm chỗ ăn trưa. Cả 3 bước tới 1 ngôi nhà có vẻ rất giàu, có hàng rào bao quanh rất đẹp nằm ngay cạnh nhà thờ, và xin chủ nhà 1 chút thức ăn, nói với ông ta chúng tôi sẽ trả lại đồ ăn khô được bệnh viện cấp. Hy vọng của chúng tôi là hão huyền: "Niec nema! Wsistko German zabrav!" - "Tôi chẳng còn gì! Bọn Đức lấy hết rồi!" Đây là câu cửa miệng của tay Ba Lan này, và cũng là của hầu hết dân Ba Lan trước mọi đề nghị của quân ta. Thật trái ngược với những người Belorussia và Ukraina thuộc Liên Xô, họ mới là những người thực sự bị bọn Đức cướp sạch. Sau đó chúng tôi nhận ra rằng nếu đề nghị trao đổi bằng tiền hoặc hàng họ sẽ ko bao giờ nói "bọn Đức lấy hết rồi" cả. Thực tế họ có cả mỡ lợn, gà tây và bimber - quốc lủi Ba Lan được ủ từ loại canxi cacbua nổi tiếng. Điều đó thật lạ lùng! Tôi đoán họ dùng canxi cacbua ko phải để trung hoà mùi dầu mà để loại bỏ phần độc tố trong rượu. Hồi đó bụng chúng tôi còn rất khoẻ nhưng tôi đã bị đau đầu khủng khiếp sau khi uống thứ quốc lủi đó.

Tuy vậy chúng tôi chỉ biết tất cả những chi tiết đó mãi sau này còn hôm đó tay Ba Lan láu cá đã quá dễ dàng thoát khỏi chúng tôi. Hắn chỉ cho chúng tôi nhà vị cha cố Ba Lan ngay đối diện bên kia đường. Tay Ba Lan nói bọn Đức đã ko hề cướp bóc vị cha cố này, ông ta giàu và sẽ chào đón những người Soviet. Chúng tôi thấy hay hay và quyết định qua đó chỉ để xem 1 cha cố Ba Lan thực sự trông thế nào. Cả 3 bước tới vòm cổng và kéo sợi dây chuông vì ko thấy có nút bấm. Tiếng chuông cửa vang lên phía bên kia hàng rào và 1 lỗ cửa nhỏ trên cánh cổng mở ra. Trên ô cửa hiện ra khuôn mặt tròn của 1 cô gái Ba Lan trẻ tóc đỏ, cô nhìn chúng tôi 1 cách tò mò. Khi biết rằng chúng tôi muốn gặp cha cố, cô chạy biến khỏi cái "lỗ châu mai" với tốc độ nhanh nhất mà đôi chân của cô cho phép, quên cả đóng lỗ cửa. Nhờ vậy chúng tôi có cơ hội nhìn khoảnh sân sạch tinh tươm trong nhà cha cố cũng như các nhà cửa, kho đụn xung quanh. Chúng tôi nhìn thấy nhiều cô gái Ba Lan trẻ mũm mĩm trong sân, họ cũng đang tò mò xem ai đang viếng thăm họ. Vài phút sau vẫn cô gái cũ quay lại, mở cửa mời chúng tôi vào: "Proshu, panove Oficery", tức là "xin mời các sĩ quan".

Cô dẫn chúng tôi tới 1 căn nhà được xây rất đẹp làm nơi ở của vị cha cố, ông ta chào đón chúng tôi với nụ cười rộng và khoát tay mời chúng tôi vào nhà: "Xin mời vào, các ngài Hồng quân." Chúng tôi ngạc nhiên vì ông nói tiếng Nga rất tốt và vui mừng vì ko phải tìm từ để giải thích về bản thân. Vị cha cố trông rất thông minh, cười nhiều, đôi mắt bình thản và đầy vẻ từng trải. Cha cố đưa chúng tôi vào 1 căn phòng bày biện những đồ gỗ tuy đơn giản nhưng đẹp, có lẽ là phòng ăn, và để chúng tôi ngồi lên sofa, ông ngồi xuống 1 cái ghế tựa và cuộc nói chuyện bắt đầu. Chúng tôi rất thú vị khi nói chuyện với ông, ông trích dẫn cả cuốn "Những vấn đề của chủ nghĩa Lenin" do Stalin viết, "Lịch sử vắn tắt Đảng Bolshevik" và chủ nghĩa Mark nhiều lần. Đúng là 1 cha cố! Ông có vẻ rành lời lẽ của Lenin và Stalin hơn cả chúng tôi dù chúng tôi đã được đào tạo rất nhiều về những vấn đề đó. Theo lời ông chúng tôi hiểu rằng nhân dân Ba Lan rất cám ơn chúng tôi đã giải phóng họ. Ông thích nhà nước Soviet và Hồng quân, nhưng ghét phải nhìn thấy nông trang tập thể ở Ba Lan! Chúng tôi ko hiểu sao ông rất ghét nông trang tập thể đến thế vì nghĩ rằng đây là hình thức sản xuất nông nghiệp hợp lý nhất. Chúng tôi biết rất rõ là quân ta có lẽ đã ko thể thắng cuộc chiến này nếu ko có các nông trang tập thể trên toàn Liên Xô. Mãi sau này chúng tôi mới biết bộ máy tuyên truyền Đức đã bôi nhọ Liên Xô trong 1 thời gian dài để khiến cho người Ba Lan căm ghét cả đất nước và nhân dân Soviet.

Trong khi chúng tôi bàn luận về các vấn đề Ctrị, các cô gái cứ đi ra đi vào phòng hết người này đến người khác. Có ít nhất 10 cô tham gia chuẩn bị bàn và khi vị cha cố mến khách mời chúng tôi dùng bữa tối, chúng tôi đơn giản là chết lặng. Trong đời chưa bao giờ chúng tôi nhìn thấy nhiều bát đĩa, đồ nhậu và rượu vang đến thế được dọn ra để đặc biệt khoản đãi mình. Tất nhiên chúng tôi hết sức hứng thú trong bữa ăn. Rượu vang là thứ chúng tôi rất ko quen uống, tôi đã thử uống cognac lần đầu tiên trong đời và ko thấy thích thú gì! Chúng tôi thưởng thức hương vị của các loại vodka Ba Lan chính cống từ Wyborowa đến Monopolka, và nhiều món ăn khác chúng tôi cũng chỉ mới được ăn lần đầu. Tay Ba Lan láng giềng đã ko nhầm, bọn Đức thực sự ko lấy khỏi đây thứ gì, có khi còn cho thêm.

Cuộc trò chuyện và bữa tối kết thúc khi trời đã gần tối hẳn. Theo cách lịch sự nhất có thể, chúng tôi cảm ơn cha cố vì sự mến khách, bữa tối tuyệt vời và buổi trò chuyện thú vị. Chúng tôi nói với ông rằng chúng tôi sẽ nhớ buổi tối hôm nay rất lâu, thực tế tôi vẫn nhớ rõ buổi gặp gỡ và bữa tối đó đến giờ! Chúng tôi rời khỏi nhà và còn được cha cố và tất cả các cô gái tiễn 1 đoạn. Chúng tôi tạm biệt, cúi chào các cô gái và vẫn ko hiểu sao chẳng có ai là nam giới phục vụ trong nhà cha cố. Chúng tôi quay lại nhà của người Ba Lan đầu tiên đã chỉ cho chúng tôi con đường sáng với mong muốn cảm ơn lời tư vấn tốt của anh ta và cũng bởi sau khi uống số rượu vang hảo hạng chúng tôi cần 1 chỗ qua đêm vì trời lúc này đã tối hẳn. 1 trong những câu hỏi đầu tiên của chúng tôi dành cho tay Ba Lan này là về cả tá con gái phục dịch cha cố, tay chủ nhà mới hỏi lại: "Các anh ko biết tại sao àh?" và kể 1 câu chuyện cười.

Khi Chúa kiến tạo Trái Đất và loài người, Chúa cũng tạo ra cha cố, và vì cha cố được cho là người thay mặt Chúa trên Trái Đất nên Chúa cấm cha cố lấy vợ. Chúa rất nhân từ, Người biết cha cố chỉ là con người bằng xương bằng thịt nên chấp nhận cho cha cố được hẹn hò 1 người đàn bà mỗi năm 1 lần. Tuy nhiên Chúa quên nói với cha cố chính xác đó là ngày nào, hoặc chính cha cố quên ko biết chừng, nên để ko bỏ qua ngày đó, cha cố "hẹn hò" mọi ngày trong năm. Dù sao chúng tôi cũng thấy tay Ba Lan này có vẻ là người vui tính, anh ta khiến chúng tôi hiểu rằng anh ta và hình như phần lớn người Ba Lan ko phải những người Công giáo sùng đạo cho lắm. Chúng tôi qua đêm ở đó, ăn sáng bằng đồ ăn khô mang theo và uống kava, tức là café, mà tay Ba Lan đưa cho. Chúng tôi cho lại anh ta 1 hộp pho mát Mỹ, nó rất nặng mùi và chúng tôi đã hết muốn ăn nó sau bữa tiệc tối qua.

[Paul the Octopus]

Sau đó chúng tôi tiếp tục hành trình. Khá ngạc nhiên là chúng tôi đã tìm ra tiểu đoàn trừng giới của mình 1 cách dễ dàng mặc dù tấm biển chỉ đường ghi hơi lạ: "Gia đình Osipov - Baturin". Chúng tôi nghĩ 1 đơn vị nào đó có tên Baturin đóng cạnh đơn vị mình nhưng cuối cùng thì ra là đại tá kombat Osipov đã rời tiểu đoàn tôi, ông được thăng chức lên sư đoàn phó theo đề nghị trực tiếp từ sư trưởng 1 sư bộ binh. Thật là 1 cuộc thăng chức tốt đẹp! Từ 1 sĩ quan chỉ huy tiểu đoàn, lại còn là tiểu đoàn trừng giới độc lập, ông đã nhảy thẳng lên chỉ huy cấp sư! Tuy vậy chúng tôi đều biết ông đã được thăng đại tá khi chỉ huy tiểu đoàn tôi và như vậy có quyền trở thành 1 sư trưởng. Chúng tôi vui mừng cho ông, nhưng cũng tiếc vì ông đã rời tiểu đoàn. Tham mưu trưởng tiểu đoàn Vasily Lozovoi cũng được thăng chức tham mưu trưởng 1 lữ đoàn, Fillip Kiselev bạn tốt và cùng tuổi với tôi thay thế chức vụ đó. Thông thường, như tôi đã nói, chỉ huy các cấp trong tiểu đoàn tôi có quyền và có thể nhận cấp bậc cao hơn trong các đơn vị bình thường 1 mức. Vì thế mới có chuyện trung đội trưởng là đại uý, đại đội trưởng là thiếu tá, tiểu đoàn phó là trung tá, đó là đặc trưng trong hệ thống cấp bậc của tiểu đoàn trừng giới.

Tôi xin nhắc lại chúng tôi vừa vui mừng vì "Bố" được thăng chức vừa tiếc vì vị chỉ huy chu đáo, thông minh và chân thành đã bỏ chúng tôi. Trung tá Baturin được chỉ định làm tiểu đoàn trưởng thay thế, đó là 1 Ctrị viên và suốt chiến tranh phục vụ ở đâu đó sâu trong hậu phương. Khi được chuyển sang ngạch sĩ quan ông mới chỉ có mỗi kỷ niệm chương "20 năm Hồng quân". Ông ko phải 1 người hấp dẫn, khoảng 50 tuổi, lùn và mập. Bụng ông to tới mức mỗi khi vào phòng cái bụng bao giờ cũng đi trước rồi người mới bước theo sau. Trông ông rất giống Ivan Ivanovich Byvalov, nhân vật trong phim Volga - Volga do diễn viên hài nổi tiếng Igor Il''inski thủ vai. Tuy nhiên rất nhanh chóng sau đó chúng tôi biết Baturin hoàn toàn ko phải diễn viên hài. Các phẩm chất lãnh đạo và sự quan tâm của Baturin với các shtrafnik chỉ được thể hiện sau này. Chúng tôi vẫn còn 9 tháng chiến tranh nữa trước mặt.

Ngay hôm đầu trở lại tiểu đoàn, khi chuyển các giấy tờ cho sở chỉ huy tôi đã biết mình được thăng thưởng thật nhưng ko phải huân chương mà chỉ là Huy chương Dũng cảm. Tôi từng nói rằng với các sĩ quan chúng tôi nó tương đương Huân chương Danh dự được trao cho lính và hạ sĩ quan. Tất nhiên tôi vui mừng và tự hào nhưng cùng lúc tôi cũng thấy cắn rứt lương tâm vì lúc ở bệnh viện đã chụp ảnh với Huân chương Chiến tranh Vệ quốc của người khác và gửi cho tất cả những người thân. Thật xấu hổ! Kombat mới Baturin, tôi ko nhớ họ và tên đệm của ông ta, trao cho tôi tấm huy chương. Ông làm việc này 1 cách rất hờ hững, cũng chẳng quan tâm tới việc tổ chức lễ mừng như Osipov từng làm. Baturin hỏi tôi về các danh hiệu tôi từng nhận và ko hiểu sao nhếch mép cười khi tôi nhìn vào tấm huy chương duy nhất ông có, ko phải do sự xuất sắc trong chiến trận mà đơn thuần là nhân kỷ niệm 20 năm thành lập Hồng quân. Cái bắt tay của ông ta lạnh lẽo, hờ hững và tạo 1 ấn tượng ko tốt. Ấn tượng ban đầu bao giờ cũng được nhớ lâu, phần lớn là vậy, và nếu chỉ huy cũ của bạn là người tốt thì người mới sẽ luôn gặp phải sự hồ nghi. Ông chủ mới sẽ cư xử ra sao, nhẹ nhàng hay cứng rắn, có công bằng hay ko, có quan tâm đến cấp dưới ko hay chỉ quan tâm đến tham vọng và sự thăng tiến của mình? Chúng tôi đã có câu trả lời cho những câu hỏi kể trên rất sớm.

Vậy là cùng với huy chương "Dũng cảm", sự lo lắng cũng đến. Ko rõ tôi có kiếm được thêm huân huy chương nào trong các trận đánh sắp tới ko, và hơn nữa, đó có phải là tấm huân chương mà tôi rất mong mỏi ko? Tôi quyết định im lặng về việc này, thậm chí là với anh bạn Fillip Kiselev, người mà tôi có mối quan hệ rất tốt. Tôi ko nói cho bất cứ ai về tấm ảnh xấu số "1 sĩ quan với 2 huân chương trận mạc". Tôi đã ko thể kìm chế để viết thư cho người yêu và gia đình về phần thưởng Huy chương Dũng cảm, nhưng tôi đã ko nói 1 lời nào về tấm huân chương đáng xấu hổ của tôi.

Tiểu đoàn tôi đóng đâu đó trong khu vực Minsk - Mazovecki, gần sông Vistula phía nam Warsaw, nếu tôi nhớ ko nhầm. Tôi chỉ nhớ mỗi vậy, và có 1 đơn vị Ludowe Woisko Polsko - Quân đội Ba Lan - đóng cạnh chúng tôi. Tất nhiên vì là hàng xóm nên chúng tôi cũng biết nhiều người lính Ba Lan, các zolnier. Hơn tất cả chúng tôi biết chúng tôi có thể cùng chiến đấu bên nhau, và biết người sẽ cùng mình bước vào trận chiến bao giờ cũng là điều tốt. Đúng như chúng tôi đoán, phần lớn họ là người Nga, 1 số thậm chí còn ko có tên Ba Lan, số khác tuy có tên Ba Lan nhưng sống cả đời ở Nga. Dù sao họ cũng đã được bố trí vào quân đội Ba Lan tại Nga! Họ đội mũ lưỡi trai 4 cạnh truyền thống Ba Lan với vẻ rất ko phù hợp, chúng có hình vuông chứ ko tròn như mũ lưỡi trai Hồng quân. Họ chào nhau ko phải với cả bàn tay mà chỉ với ngón trỏ và ngón giữa. Chúng tôi ngạc nhiên với rất nhiều điều, ví dụ họ cầu nguyện vào buổi sáng và tập trung vào chủ nhật. Chúng tôi nghe nhiều chuyện tiếu lâm về vụ này, ví dụ như tất cả cha cố trong quân đội Ba Lan đều là Đảng viên và từng là Ctrị viên trong Hồng quân, và nếu ai đó từ chối tham gia hoạt động tôn giáo sẽ bị doạ tống vào tiểu đoàn trừng giới của tôi. Tôi cũng phải nhắc lại rằng cha cố Ba Lan là người có trách nhiệm chứng minh Chúa tồn tại nhưng chính dân Ba Lan là người kể cho chúng tôi những chuyện tiếu lâm về Chúa, cha cố và đàn bà.

Thật hay khi có 1 đơn vị "Ba Lan" như vậy bên cạnh vì họ thường tổ chức các đêm khiêu vũ. Họ có rất nhiều nữ binh sĩ, vì thế chúng tôi thể nào cũng kiếm được bạn nhảy. Phần lớn họ nhảy polonaise, cracovienne, mazurka và các điệu nhảy Ba Lan truyền thống khác, trong đó có 1 điệu có tên nghe giống 1 từ tục tĩu trong tiếng Nga, điệu Kuevyak, với người Nga nghe giống như điệu nhảy "trim"! Rất nhiều người ko thích nhảy lắm nhưng chúng tôi bị thu hút tham gia các tối khiêu vũ vì sự xuất hiện của các cô gái Ba Lan bận quân phục. Các sĩ quan Ba Lan hết sức cố gắng ngăn cản các mối quan hệ giữa cánh sĩ quan chúng tôi với các cô gái Ba Lan trong đơn vị của họ, tuy nhiên họ thường thất bại.

Đơn vị Ba Lan bên cạnh nhận được rất nhiều quân tăng cường từ các vùng gmina và voevodstvo mới giải phóng. Họ huấn luyện những người mới tới trở thành các zolnier. Chúng tôi cũng thành lập 1 đại đội và vài trung đội độc lập từ những người mới tới bổ sung, nhưng số lượng ko được nhiều như trước. Chúng tôi cũng phải huấn luyện, phần lớn các shtrafnik đến từ các binh chủng khác bộ binh nên ko có kinh nghiệm bộ binh. Điểm tốt là phần lớn các shtrafnik cũ đã có rất nhiều kinh nghiệm chiến đấu, vì vậy chúng tôi ko cần dạy dỗ mà tự các shtrafnik hướng dẫn nhau. Họ làm việc này rất nhiệt tình, mỗi người đều có phương pháp riêng, thỉnh thoảng họ còn dùng cách chửi rủa các shtrafnik mới thậm chí cho ăn đòn.