Ký ức tuổi thơ máu lửa

[lamson1981]

    Bình yên một thời gian rồi súng lại nổ. Nhiều đêm nghe súng nổ ran ở phía xa xa, kèm theo là những ánh chớp sáng lòa ở một góc chân trời. Một buổi sáng sớm nhìn lên QL1 tôi thấy một đống lù lù gồm tre gai và kẽm gai bùng nhùng, Phía bên kia đường ở xóm 21 một lá cờ mặt trận được cắm trên một ngọn cây cao đang bay phần phật in rõ trên nền trời. Thôi rồi, mấy ông Du kích lại về rào đường và chuẩn bị đánh nhau đây. Lính Nghĩa quân trong đồn thì chẳng dám ra mở đường và gọi lính Địa phương quân từ trong quận ra.

  Mọi người cũng chui vào hầm như mọi khi. Vài loạt đạn nhọn và cối cá nhân nổ đì đùng trên QL thì lính cũng ra đến nơi, vì Du kích chỉ rào đường cản xe cơ giới chứ không ở lại tham chiến. Mọi người dưới hầm cũng chui lên và một lúc sau thì có vài tên lính đi xuống. Một tên nói:

-   Mấy người chứa chấp Cộng sản đêm qua về đây để rào đường thì bây giờ phải lên dỡ
-   Mấy ổng rào hồi khuya có ai biết đâu, sáng ra mới thấy – Mọi người lao nhao phản đối

  Một tên lính dí súng vào người mẹ tôi và nói :

-   Bà kia ! lên đường cái kéo bờ rào ra dọn đường !
-   Thôi chết ! lỡ có mìn trong đó nó nổ thì sao ?
-   Đi ngay ! Các bà để Cộng sản rào đường thì phải dọn

  Tôi sợ quá chạy lại kéo lấy tay mẹ và nói :

-   Mẹ ơi, đừng đi ! Đi là chết ngay

  Mẹ tôi nói :
-   Tôi không đi đó ! Lên đó chết thì mấy ông có chịu không ?
-   Các cậu ơi ! Sao lại bắt dân vào chổ chết như thế ? Đã có người chết vì kéo vi rào đường đó. Các ông làm sao thì làm chứ tụi tôi không đi đâu hết ! - Ông tôi cũng nói xen vào.

  Mọi người lao nhao phản đối quyết liệt, tên lính bèn bỏ đi đến các nhà khác. Đi đâu người dân cũng phản đối khi hắn bắt họ lên dỡ bờ rào. Cuối cùng chúng đành phải cột dây thật dài vào những cây tre, vào đoạn kẽm gai trên bờ rào và đứng từ xa để kéo. May thay, không có mìn hay lựu đạn cài trong ấy.

  Những năm trước, hằng đêm Du kích vẫn về và tổ chức chặt tre, bỏ rơm rạ ngang qua QL và cài mìn trong ấy để rào đường chặn xe cơ giới của địch. Bà Hồng là một nạn nhân khi bị bắt đi phá dỡ hàng rào.

  Hôm ấy có rào đường. Ông Hồng thấy bờ rào trên QL ngay trước nhà mình liền vội đánh trâu ra đồng để lánh đi, thì gặp tụi lính ngoài cầu Vinh Hiển đi vào và kêu lại, ông đành phải quay trở vô, đến gần nhà thì chúng bắt ông vào kéo bờ rào,ông đã kéo hai cây tre và không chịu kéo nữa. Đang giằng co với tụi lính thì bà Hồng chạy ra. Vì ông là đàn ông nên bà sợ chúng đánh đập bèn nói.

-   Ông nhà tui đang bị bệnh, xin các cậu cho ổng nghỉ, còn gì ngoài đó thì để tôi dọn cho.

 Nói rồi bà bước ra đường nắm lọn rạ kéo đi. Một tiếng nổ “Ầm !” chát chúa vang lên, bà Hồng bật ngữa ra đường, máu me đầy mình, tụi lính hoảng loạn nằm rạp xuống ven lề đường. Sau một hồi không thấy động tĩnh gì, mọi người mới chạy ra và đưa bà Hồng đi nhà thương Quảng Ngãi. Không biết là loại chất nổ gì nhưng bận đó bà Hồng nằm viện 6 tháng, cũng may là còn giữ được mạng sống đến ngày hôm nay và hiện giờ chân vẫn còn đi cà nhắc. Thời gian đó cũng có vài người chết vì phải đi kéo bờ rào, đến năm 1973 trở về sau thì Du kích vẫn rào đường liên tục nhưng sợ người dân lãnh nạn nên không có cài chất nổ trong ấy nữa.  


Bà Hồng - Một nạn nhân khi lính ngụy bắt đi dỡ bờ rào

[lamson1981]

  Sau Hiệp định Pari thì có sự kiện lấn đất giành dân của hai bên. Bên Giải phóng thì gọi là giữ đất giữ dân, bên ngụy thì ra sức chiếm đất và giành dân. Những cuộc hành quân liên tiếp bằng xe tăng M113 của lính ngụy đi về các xã Phổ An, Phổ Phong là hai xã vùng biển và vùng núi tiếp giáp với xã Phổ Thuận là phải hứng chịu nhiều nhất các đợt càn quét này. Từng đoàn người ở các nơi ấy lũ lượt bồng bế nhau chạy tản cư lên các vùng ven QL1 để tránh bom pháo. Còn người dân Phổ Thuận quê tôi thì cũng có nhiều người méo mặt vì ruộng lúa bị xe bọc thép quần nát, nhiều khi một đám ruộng mà bị 3 đường xe tăng dẫm nát. Có lúc khi hành quân trở về mà chúng vẫn chạy nhiều đường khác nhau, kề nhau, làm cho nát bét cả đồng lúa đang sắp đến kì thu hoạch. Hồi ấy có loại xe bọc thép gì mà có cái thùng phía sau rất lớn, Khi đi càn trở về thì thấy chở trên ấy nào là lúa gạo, tôn rạ, giường tủ, heo gà … Các vật dụng mà chúng cướp được của người dân ở vùng ấy, chúng tôi thường gọi là xe tăng chở lúa.

  Nghe mọi người nói là lính ngụy thực hiện chính sách 3 trắng ( 3 không ) ở các vùng chúng càn quét. Đó là :

Trắng dân, trắng cây cối và trắng Cộng sản

  Những lần càn quét như thế, từ trên đồng nhìn xuống xã Phổ An thấy nhà cửa bị đốt cháy khói bay lên nghi ngút. Làm như thế để chúng tách dân ra khỏi Cách mạng, Cách mạng sẽ không có người tiếp tế và chúng sẽ dễ dàng bắn pháo xuống làng mỗi khi cần thiết.


Lính ngụy đi càn

[lamson1981]

    Một thời gian sau có mấy người quê ở Phổ An bồng bế đến ở với bà con tại xóm tản cư sát nhà tôi. Họ nói rằng bị mấy anh Du kích khi đêm đến chặt cột nhà ở khu dồn Trà Câu buộc họ phải về làng

-   Du Kích mà sao hành động như lính ngụy thế ?- Một số người hỏi
-   Họ bảo phải về quê, cách xa đồn địch để Cách mạng bắn cối vào đồn khỏi vạ lây – Người kia nói.
-   Về quê chúng xuống đốt nhà, đánh đập thì các ông ấy có bảo vệ được không ? – Một người khác nói.

  Có phải là lệnh từ trên của Cách mạng hay không thì tôi không biết. Nhưng ở xóm tản cư sát nhà tôi cũng toàn là dân Phổ An chạy lên, tôi không hề thấy có chuyện đó. Có lẽ đó là do ham thành tích của một số Du kích trong chủ trương vận động bà con về làng của cấp trên. Vận động không được thì bèn quay ra dùng vũ lực. Mà chạy về làng thì bị lính ngụy càn quét đốt phá nên một số người ấy mới chạy đến chổ xóm tản cư nầy.
Người dân nằm kẹt giữa hai làn đạn thật khổ sở vô cùng.

MỘT VỤ CƯỚP XE JEEP LI KÌ

  Sáng hôm ấy Tôi đang thả trâu ở Gò Da thì nghe một loạt súng nổ ở hướng An Sở. Chuyện súng nổ thì như cơm bữa nên cũng chẳng quan tâm làm gì. Một lúc sau thì nghe hàng loạt pháo 105 li từ Gò Hội bắn ra bay về hướng xã Phổ Phong. Có chuyện gì thế nhỉ ? Mọi hôm thường không có bắn pháo vào giờ gần trưa như thế này. Tối hôm ấy về nhà nghe mấy người bàn tán râm ran về việc du kích xã Phổ Thuận đã đóng giả lính ngụy và cướp thành công chiếc xe Jeep, mà nhân vật chính trong vụ này là anh Bình, lúc đó là lính thuộc trung đoàn 1 – sư đoàn 2 ngụy


Anh Bình đang ngồi xem lại giấy tờ khi xưa

[trung-truc]

    . . . Một buổi sáng sớm nhìn lên QL1 tôi thấy một đống lù lù gồm tre gai và kẽm gai bùng nhùng, Phía bên kia đường ở xóm 21 một lá cờ mặt trận được cắm trên một ngọn cây cao đang bay phần phật in rỏ trên nền trời. Thôi rồi, mấy ông Du kích lại về rào đường và chuẩn bị đánh nhau đây. Lính Nghĩa quân trong đồn thì chẳng dám ra mở đường và gọi lính Địa phương quân từ trong quận ra.

  Mọi người cũng chui vào hầm như mọi khi. Vài loạt đạn nhọn và cối cá nhân nổ đì đùng trên QL thì lính cũng ra đến nơi, vì Du kích chỉ rào đường cản xe cơ giới chứ không ở lại tham chiến. Mọi người dưới hầm cũng chui lên và một lúc sau thì có vài tên lính đi xuống. Một tên nói:

-   Mấy người chứa chấp Cộng sản đêm qua về đây để rào đường thì bây giờ phải lên dỡ
-   Mấy ổng rào hồi khuya có ai biết đâu, sáng ra mới thấy – Mọi người lao nhao phản đối
. . .

Chỗ quê tui gọi việc nầy là "đắp mô" đó! Ngày xưa đường vào thị trấn Thủ Thừa quê ngoại tui thi thoảng cũng có xảy ra. Lực lượng "đắp mô" giống như dân công vậy! Mấy ông du kích tới nhà gọi cửa nhà nào có nam giới thỉ xách cuốc xẻng đi đắp, trong khi dân đang "đắp mô" thì du kích cảnh giới rất cẩn thận, phần sau hết như gài trái và căng biểu ngữ thì du kích họ tự làm! Theo lời mấy người bạn của Cậu Tám (cậu ruột của tui) nói thì lính "nghĩa quân" đôi khi cũng có bò tiếp cận vì thấy đèn đuốc của mấy người dân công, nhưng họ không bắn vì cũng là bà con lối xóm! Có người đang là lính bộ binh "VNCH" về nghĩ phép cũng được gọi đi "đắp mô"! Sáng hôm sau cũng như mọi lần thì lính "nghĩa quân" cắt người gác từ hai phía cách cái "mô" chừng 100m cấm người qua lại, chờ lính trong quận ra dò mìn tháo trái . . . rồi cho xe ủi bên "Lục lộ" ủi cái mô đi!

[Hai Ruộng]

 Quê mình cũng vậy Lamson ơi ! Ban đêm thỉnh thoảng mấy ông Giải Phóng lên chặt cây rào đường , đắp mô , có khi thì mượn dao cuốc của dân , có khi thì huy động dân chặt cây cối , sáng ra thì Lính tới lại bắt dân ra phá mô đất , dọn đường . Nhưng mà mấy ông Du Kích cũng khôn , biết là Lính nó sẽ bắt dân dọn , nên mấy ổng không gài trái , thường mấy ổng rào hai đầu  , còn đoạn giữa thì không rào , nhưng chôn mìn chống tăng , chỉ có xe lính GMC cán lên mới nổ , còn xe đạp hay dân đi bộ dù có đạp lên cũng không sao . Còn lâu lâu mấy ổng vác DK75 bắn vào sân bay , thường là đi qua đầu xóm mình , ban đêm sân bay thắp đèn điện sáng trưng , cách 7-8 cây số còn nhìn thây quầng sáng , vì vậy rất dể bắn , dân vùng mình lớn hay nhỏ gì cũng phân biệt được tiếng súng của mấy ông Giải Phóng khi bắn vào sân bay . Khi nào đang ngủ mà nghe tiếng đề pa liên tục liền liền chừng 7-8 phát là biết Mấy ông GP pháo vào sân bay rồi đó , tiếng pháo của lính MỸ thì bắn thưa hơn . Mấy ông GP bắn nhanh rồi còn tháo súng chạy , khi chạy chia ra nhiều hướng để đánh lạc hướng máy bay trực thăng , túa lên như ong vở tổ . Mấy ông du kích khôn lắm , khi trực thăng túa lên là một hai người nghi binh bắn đạn lửa lên trực thăng , để dụ cho nó bu lại , còn mấy ông tháo súng chạy đường khác . Dân trong xóm mình mỗi lần nghe tiếng pháo vào sân bay là phải nhanh chóng chui xuống hầm ngay . Chỉ vài phút sau là máy bay nó bay túa lên bắn như vải trấu vào làng , từng đàn trực thăng bay sát ngọn cây , đèn pha trên máy bay rọi sáng trưng như ban ngày ,  nhiều khi nó bay nghiêng trên nóc nhà vỏ đạn trên sàn máy bay rớt xuống trúng nóc nhà , mình cứ tưởng là nó bắn vào nhà . Pháo sáng thả liên tục , trái nầy chưa tắt , trái khác đã phụt ra . Đồng trống trơn vậy mà không biết mấy ông GP rút bằng cách nào , mất tiêu . Sáng ra dân đi lượm dù trái sáng về may màn , may áo trắng để trẻ con mặc đi học , mỗi lần bị pháo kích như vậy máy bay thả cã trăm trái sáng . Cứ êm êm vài tháng là mấy ông GP pháo nữa . có lần đến khi trời sáng , máy bay thả lính xuống đìa cá ngoài đồng , mò lấy được khẩu pháo , vắng một thời gian , khoảng năm sau lại làm tiếp , cho đến khi Mỹ rút quân thì máy bay không còn nhiều , nên không thấy pháo kích vào sân bay nữa . Mấy ông GP cũng giỏi thật , ban đêm trên trời lúc nào cũng có hai chiếc máy bay thay phiên nhau bay quầng thảo suốt đêm . Dưới mặt đất lúc nào cũng có vài chiếc trực nổ máy sẳn , cánh quạt quay phành phạch , khi cần là cất cánh ngay , bọn lái máy bay có tên phải mang ghế bố ngủ cạnh máy bay . Vậy mà mấy ổng dám chọc như là bọn trẻ con mình chơi ném đá vào tổ ong vỏ vẽ vậy .

[lamson1981]

 
VIẾT TIẾP VỤ CƯỚP XE JEEP LI KÌ

  Sự việc cướp xe Jeep hồi đó tôi nghe người dân, du kích rồi cả lính nghĩa quân đến nhà tôi cũng có kể lại với nhiều chi tiết không giống nhau. Mãi đến hôm nay khi được tiếp xúc với nhân vật chính của câu chuyện này tôi mới rõ từng chi tiết. Khi đến “phỏng vấn” tôi cũng nói rõ mục đích của tôi là viết lại hồi kí  “Tuổi thơ máu lửa” của bản thân tôi đối với những sự kiện mà mình có ít nhiều chứng kiến, chứ tôi không phải là nhà báo viết bài cho một tờ báo nào, hoặc viết để báo cáo thành tích cho anh hay cho xã Phổ Thuận. Do đó tôi mong anh hãy kể hết sự thật, không nên tô hồng lên. Anh Bình vui vẻ và đồng ý với quan điểm đó.  
  
  Anh Bình là cơ sở của Ban an ninh xã Phổ Thuận từ năm 1967, năm 1969 thoát li lên Ban an ninh xã và được bố trí hoạt động ở phía trước, tức là có nhiệm vụ diệt ác trừ gian. Năm 1971 được tổ chức phân công nhiệm vụ hoạt động ở thị trấn Đức Phổ, chẳng may hôm ấy bị địch chặn lại khám xét và bắt tại trận với một khẩu col45 trong người. Địch tra hỏi về tổ chức nhưng anh chỉ khai là thanh niên khi ngẫu nhiên lượm được khẩu súng ngoài đồng thì thích mang chơi chứ chẳng hề có ý bắn ai. Đồng thời mẹ anh đi vận động lo lót vàng bạc nên anh chỉ bị bắt bỏ tù một thời gian. Sau đó được sự đồng ý của tổ chức, mẹ anh lại lo lót để anh được đưa ra đăng kí nhập ngũ vào trung đoàn 2, sư đoàn 1 ngụy, sau đó xin chuyển về trung đoàn 1 của sư đoàn 2 là đơn vị đứng chân ở địa bàn tỉnh Quảng Ngãi để có điều kiện hoạt động cho địa phương. Thời gian tại ngũ anh đăng kí đi học lái xe và khi đó anh vẫn thường về quê Phổ Thuận ghé vào nhà cô T. là cơ sở, dưới danh nghĩa là bồ của anh. Cô T. sẽ chuyển các tin tức quan trọng mà anh cung cấp cho tổ chức. Có khi anh cũng ở lại đêm để họp với Ban an ninh xã.

  Thời gian này tổ chức giao cho anh nhiệm vụ là lên kế hoạch làm sao diệt được địch để gây tiếng vang. Sau nhiều tháng nghiên cứu nhưng vẫn chưa thực hiện được. Khi thì địch đi quá đông, khi thì xin đi nhờ xe nhưng chúng không dừng xe lại. Sau khi nghiên cứu kĩ cách thức đi lại bằng xe Jeep của tụi sĩ quan ngụy ở thị xã Quảng Ngãi, anh báo với tổ chức là ngày mai phải quyết tâm lấy được xe.
  
  Hôm ấy là ngày 10 – 12 – 1973.  Năm người du kích xã Phổ Thuận đóng vai lính ngụy nằm chờ sẳn gần đường 5 ( QL24 ) cách ngã tư Thạch Trụ 1km. Anh Bình thì đóng lon thiếu úy ngồi sẳn ở một quán café ở thị xã Quảng Ngãi để đón lõng bắt xe. Khi ấy có một chiếc xe Jeep chở hai tên lính và một đại úy quân y nhưng không có vũ khí, cũng vào quán uống cafe. Khi ra xe anh Bình hỏi tên đại úy đi về đâu, hắn bảo đi về sân bay Quảng Ngãi, anh liền xin quá dang đi và lên xe ngồi ở ghế sau. Đi được một đoạn, anh rút 2 súng, hai tay dí vào lưng tên lái xe và tên Đại úy rồi bảo.

-   Cho xe quay về Đức phổ !  Ngồi im, không được quay đầu lại !
-   Không tuân lệnh tôi sẽ nổ súng !

  Tên đại úy bất ngờ há hốc mồm ngồi yên ở ghế trước run cập cập, tên lái xe thì mặt không còn chút máu, đành phải ríu ga cho xe chậm lại và quay xe về hướng nam. Ra khỏi nội thị anh Bình thúc cho xe đi nhanh, cầm súng và luôn quan sát động tĩnh của 3 tên địch, đồng thời hăm dọa nếu hắn có hành động gì thì sẽ bị bắn ngay lập tức. Xe chạy qua nhiều đồn bót, trạm gác nhưng thấy trên xe có đại úy và thiếu úy nên chẳng bị dò xét gì.

  Xe chạy đến ngã tư Thạch Trụ thì buộc phải quay lên đường 5. Đến địa điểm hẹn trước thì anh Bình ra lệnh dừng lại. Các anh du kích chạy ra, bắt 3 tên ngụy xuống và 5 người du kích đã đóng giả lên xe chạy tiếp vào thị trấn Đức phổ. Trên xe lúc nầy có anh Nguyễn văn Tròn ( được tuyên dương AHLLVT năm 1978 ) đóng vai đại úy, anh Bình lên vị ví lái xe, mọi người trang bị súng ống đầy đủ.



SƠ ĐỒ TOÀN CẢNH VỤ CƯỚP XE JEEP VÀ TIÊU DIỆT QUÂN NGỤY TRÊN QL1 VÀ ĐƯỜNG 5 ( QL24 )

[lamson1981]

  
    Xe chạy vào tới thị trấn thì hôm đó ở chi khu lính tráng khá đông, thấy hành động lúc này không thể thoát được, các anh bèn quay ra. Đến Trà Câu, các anh tiêu diệt tên Dinh là cuộc trưởng cảnh sát Trà Câu, ra đến An Sở tiêu diệt tiếp ông Công là phó đại diện xã Phổ Long ( Phổ Thuận ). Lúc đó tụi lính ở đồn An Sở mới phát hiện và nổ súng chỉ thiên nhiều loạt, khi ấy xe đã chạy đến cầu Nước mặn. Tên lính gác cầu ra hiệu xe dừng lại, hắn nói :

-   Có chuyện gì mà súng nổ báo động trong kia, mấy anh cho xem giấy tờ
-   ĐM. Mày không thấy xe sĩ quan đi công vụ sao mà còn dám chặn lại ?

  Nói rồi anh Bình chồm ra khỏi xe quờ tay tát tên lính gác, tên lính né tránh và tái mặt khi thấy trên xe có cả đại úy và nhiều lính tráng rằn ri với súng ống lăm lăm nên chẳng dám ho he. Xe chạy tiếp ra nghã tư Thạch trụ thì gặp hai tên lính sư đoàn 2 đóng tiền đồn ở cây số 2 đang đi chợ về xin quá giang. Các anh vẫn ngừng lại và cho lên xe, đến Tiền đồn thì dừng lại và cho xuống. Một tên nói :

-   Các anh quay xuống đi, trên đó có cộng sản đấy !
-   Đi công vụ mà !

  Chiếc xe chạy tiếp về hướng tây trước sự ngơ ngác của hai tên lính nuôi quân. Chạy lên đến cầu Chùa cháy ( cây số 4 ) thì pháo địch nã theo tấp nập hai bên đường 5. Đến đây đã là vùng giải phóng, xe chạy tiếp lên cây số 9 thì rẽ vào rừng. Mọi người đều an toàn. Chiếc xe sau đó được tháo rời ra và chuyển theo đường Trường sơn đi ra bắc rồi tổ chức triển lãm ở Nghệ An là tỉnh kết nghĩa với Quảng Ngãi khi ấy.

  Trong chiến công rực rỡ ấy có vai trò chính yếu là của anh Bình. Với lòng dũng cảm sẳn sàng hy sinh khi có tình huống xấu nhất xảy ra là tên lái xe chạy thẳng vào đồn lính. Nhưng mãi đến hôm nay anh vẫn còn canh cánh trong lòng một nỗi buồn là ta đã bắn lầm một cán bộ nội tuyến.

  Ông Công bị bắn hôm ấy là cơ sở nội tuyến của ta cài vào lòng địch làm chức đại diện phó xã Phổ Long. Để giữ bí mật chuyện nầy, gia đình ông Công cũng không được biết,chỉ có ông Gặp lúc đó là bí thư đảng ủy xã Phổ Thuận là người giao nhiệm vụ cho ông Công và vài cán bộ chủ chốt của huyện Đức Phổ biết. Đội diệt ác hôm ấy không một ai được biết. Hôm ấy ông Công đi lên thôn Kim Giao gặp gỡ với ông Gặp, khi trở về đến An Sở thì ngẫu nhiên gặp chiếc xe Jeep ấy rồi bị bắn chết. Có lẽ trước khi chết ông cũng không hiểu được rằng mình bị bắn.

  Còn một điều đau xót nữa là đến mãi bây giờ do sự mâu thuẩn sao đó giữa những nhân chứng mà ông Công vẫn chưa được công nhận là liệt sĩ. Nhưng một thực tế đã chứng minh là trong quyết định khen tặng huy chương cho anh Bình  ( Nguyễn Thanh B ) lúc đó chỉ ghi là tiêu diệt : 01 đại úy bác sĩ, 01 cuộc trưởng cảnh sát và 02 lính ngụy mà không hề có ghi tên ông Công. Thế mà giờ này vẫn chưa trả lại được nỗi oan cho một cán bộ điệp báo. Việc bắn nhầm này rất ít người được biết, và tôi hôm nay mới biết là do anh Bình kể lại. Chiến tranh xảy ra nhiều điều đau xót quá !  

[lamson1981]

  TRUNG ĐỘI NGHĨA QUÂN Ở ĐỒN QUÁN VỊT

  Trung đội lính nghĩa quân ở đồn Quán Vịt chỉ khoảng mười mấy người. Trung đội trưởng Hạt là một người tầm thước nhưng chắc nịch, lúc nào cũng khoát cái áo giáp trên người, vẻ mặt nghiêm nghị với cặp môi dày làm cho người khác rất khó gần gũi. Mỗi lần có sự đụng độ với du kích thì ông ta điều hành lính chạy răm rắp, những người lính dưới quyền đều tỏ vẻ sợ ông ta.

  Một hôm ông Hạt dẫn lính đi phục kích sớm và bắt được ông D. là cán bộ nằm vùng - người ở thôn Vùng 5  -- đang trốn dưới hầm và bắn chết đem bỏ xác trên QL1.  Sau vụ cướp xe Jeep, lính ngụy tỏ ra hốt hoảng và bớt hung hăng hơn. Ông Hạt sợ bị trả thù nên chuyển đi nơi khác. Đến ngày giải phóng ( tháng 3 -1975 )  tên Hạt bị bắt, hôm ấy anh em của ông D. đánh hắn lộn nhào như một trái banh, may lúc ấy có ông Gặp là bí thư đảng ủy xã Phổ Thuận đến can ngăn kịp thời, ông Gặp nói :

-   Bây giờ đã giải phóng, những tên có nợ máu thì sẽ được giao lên trên để cách mạng trừng trị, mọi người không được tự ý trả thù cá nhân.

  Nhờ thế mà tên Hạt mới thoát chết.
   Sau khi tên Hạt chuyển đi nơi khác thì ông Lang lên thay chức trung đội trưởng. Ông Lang là người có tính tình hiền lành nên những người lính trong trung đội nghĩa quân khi ấy chẳng thấy ai hung dữ với dân. Hằng ngày trung đội làm nhiệm vụ giữ an ninh trên đoạn đường khoảng 2km, từ cầu Vinh Hiển ra đến Cầu Nước Mặn, tối rút về đồn Quán Vịt. . Lính nghĩa quân trang bị vũ khí rất là đơn giản, toàn trung đội chỉ có một khẩu M79, còn lại là AR15, nên khi gặp du kích tổ chức rào đường hay đánh nhau thì lính ở đồn Quán Vịt không bao giờ tham chiến, mà gọi lính địa phương quân từ trong quận ra giải quyết.

  Một hôm đang ngồi chơi nói chuyện thời sự với ông Lang trung đội trưởng thì mẹ tôi hỏi :

-   Chú có học tiểu sử ông Hồ Chí Minh không ?
-   Hồi nhỏ đi học có học nhiều chứ
-   Chú thấy sao ? Ông Hồ có tiểu sử xuất sắc và tài giỏi quá phải không ?
-   Tiểu sử của ông Hồ thì rất là hấp dẫn rồi. Tài năng ông Hồ thì các ông Diệm, Thiệu, làm sao mà bì kịp. Cho nên phe ông Hồ có nhiều người theo là thế.

  Nói đến đây rồi mẹ tôi và ông Lang cũng chẳng nói gì thêm. Hồi đó khi nói về Hồ Chí Minh thì ngay cả những tên ác ôn tôi thấy cũng chẳng bao giờ có lời lẽ xấc láo. Bác Hồ là niềm tin yêu với mọi người dân Việt Nam.

  Ngày nào cũng có những người lính nghĩa quân đến nhà cho nên cả trung đội lính nghĩa quân ở đồn Quán vịt đa số là những người quen biết với gia đình tôi. Trong trung đội, mỗi người cá tính. Ông Luật thì ít nói ,người hơi già, nhỏ con nhưng lại vác M79, trên mình luôn khoác cái áo mang đạn với một hàng đạn M79 trước bụng, Anh Nam người nhận làm con nuôi của mẹ tôi thì hay kể chuyện về gái gú, kể về các con đĩ ở Đức phổ và Quảng ngãi. Anh Nam mang máy truyền tin, mỗi lần bắt sóng hay gọi đi đâu thì luôn dùng tiếng lóng để nói chuyện, qua nhiều lần nghe gọi tôi đã biết được cái từ “con cái” trong khi gọi, ví dụ câu : “Anh cho con cái nó đến ngay đi” tức là :  “Anh cho lính tráng nó đến ngay đi”. Phụ trách máy vô tuyến thì giữ súng ngắn và luôn theo sát trung đội trưởng.

  Anh Cai là người quen biết với nhà tôi cũng từ lâu và cũng hay gọi mẹ tôi là má, anh có tướng mã rất đẹp trai giống như nghệ sĩ, đầu tóc hay để dài và quần áo thường ủi hồ thẳng nếp. Anh kể rằng khi chưa đi lính anh thích bắn chim, mượn cây súng của anh lính kia mà không được nên đã đăng lính để được tha hồ bắn súng, bây giờ ngán ngẫm quá, muốn trút bỏ bộ đồ lính mà chẳng biết làm sao.

  Một buổi tối các ông giải phóng về tổ chức mitinh ở xóm tôi, có bắt loa hát những bài hát địch vận vào đồn Quán Vịt. Sáng ra anh Cai đến nhà và hỏi mẹ tôi.

-   Hồi hôm ở ngoài nầy miting hả má ? Họ nói gì thế ?
-   Họ mitinh nói chuyện thời sự ấy mà, mà họ có hỏi thăm mày nữa đấy
-   Ủa ! Họ nói gì về con ? mà có nói ai nữa không ?  
-   Họ nói bà nhận thằng Cai làm con nuôi mà sao nó hung hăng bắt gà bẻ bí của dân ?

Anh Cai tái mặt lắp bắp nói : - Họ nói thế à ?
              
                 -    Ờ ! Họ hăm rồi đấy, mày đừng làm thế nữa

  Thật tình là buổi mitinh hôm đó không ai nói gì, nhưng mẹ tôi biết được anh Cai có bắt gà của ai đó ở xóm ngoài nên nói lên như vậy, ai dè đánh trúng ngay tim đen làm anh ta tái mặt. Cũng từ đó anh ta trở nên hiền khô, không nghe ai nói bắt gà , bẻ bí nữa. Quen thân với lính mới dám nói như thế và làm công tác địch vận đã có kết quả rỏ rệt.

  Một hôm, thấy anh Cai đến nhà với cái đầu 3 phân trộc lốc. Tôi nói.

-   Ồ ! Anh Cai hôm nay có cái đầu đẹp quá ta

Mấy anh lính khác cười ầm lên, anh Cai thì lặng lẽ bỏ đi đến nhà khác. Tôi hỏi mấy anh khác sao nay anh Cai lại hớt tóc như thế, thì anh Nam nói.

-   Hôm qua trung đội nghĩa quân bị quận trưởng Đức Phổ Đoàn Hiếu về kiểm tra và thằng cai bị quận trưởng đánh 10 hèo vì tội để tóc dài đấy.

Tôi đã thấy chỉ huy lính sư đoàn 2 đánh lính nhiều rồi, nhưng hôm nay mới nghe quận trưởng đánh lính đấy. Mà đúng rồi, quận trưởng khi ấy là thiếu tá trưởng chi khu nên lính trong quận là quân của quận trưởng nên việc đánh lính sau này nghe thường xuyên. Trong quân chủ lực ngụy, những người lính ở chiến trường ngủ quên hay hút thuốc trong khi gác.v.v… mà gặp tên chỉ huy hung bạo thì bị đánh đập tàn khốc như những tù nhân trong tù. Thật là một đạo quân phát xít ! Còn ông Lang thì tôi chẳng thấy ông đánh lính bao giờ, những người lính được cho về nhà ở thị trấn có khi ra đơn vị trễ một hai ngày cũng chẳng nghe bị kỉ luật. Có lẽ ông đi lính cũng vì sự bắt buộc mà thôi.

  Một bữa nọ tôi nghe một người lính nghĩa quân hát bài hát :

       Ghé về thăm lại vùng đông
Nghe tình đất mẹ thắm trong tim này
Bước đi hơn chín ngàn ngày
Quê ta đó đã dạn dày nắng mưa
Sa Huỳnh vẫn mát bóng dừa
Biển xanh thuyền lại sớm trưa đi về
Qua sông Trường nhớ làng quê
Hải Môn, Tân Tự ghé về Phổ Quang
Đẹp sao cứ mỗi tên làng
Mỗi con sông nhỏ ngỡ ngàng chiến công
        ………………………….

Tôi nói :
-   Anh hát bài hát giải phóng nhé !
-   Bây giờ hòa bình rồi mà
-   Hòa bình rồi mà sao anh không về với vợ con mà còn cầm súng ?

Anh lính đó cười to và nói với người lính kia.

-   Thằng nhỏ nó bảo tao sao không bỏ súng về với vợ con mà còn đi lính kìa
-   Thì anh nói hòa bình rồi mà ?

Hai người lính chỉ cười mà không nói gì nữa. Hai tiếng “Hòa bình” là một âm thanh trìu mến, là niềm mong đợi khát khao của những người lính, của mọi người dân khi ấy.

[lamson1981]

   MỘT VỤ ÁM SÁT

   Hôm ấy đi học về đến nhà thấy ở nhà có nhiều lính và cả những người mặt đồ savin. Một người đàn ông cở 40 tuổi với thân hình gầy nhom đang ngồi trên một chiếc ghế để ngoài sân. Tôi chạy vào nhà hỏi bà ngoại tôi .

-   Sao hôm nay có chuyện gì vậy ngoại ?
-   Ông Bình ấp trưởng đã bị ám sát – Bà ghé vào tai tôi nói thầm
-   Bắn chết ở đâu ? Ai bắn ?
-   Ở xóm ngoài, ai mà biết !

Tôi hỏi người đàn ông ngồi ghế ấy là ai thì được bà cho biết đấy là ông Do, người ở xóm ngoài, ông Bình ấp trưởng thôn Vùng 5 bị bắn chết ngay trước ngõ nhà ông Do, nên ông bị bắt vào đây để thẩm tra. Tôi nhìn mà ái ngại và lo lắng cho số phận của ông Do quá. Có lẽ những người mặc đồ savin đang ngồi trong nhà ông tôi là cảnh sát quận, và chắc đã thẩm vấn xong rồi nên tôi thấy không có ai hỏi gì nữa. Một lúc sau thấy có một người lính sư đoàn 2 đi tới, tôi chợt nhận ra đó là anh Hạnh, người trung đội trưởng đã ở nhà tôi những ngày giáp tết 1973, là người đã cho tôi bắn súng AR15 để chào đón giao thừa đêm ấy. có lẽ người nhà ông Do cũng quen biết anh Hạnh nên đã chạy ra Mộ Đức tìm nơi đóng quân của anh và nhờ anh can thiệp. Anh Hạnh vào nhà nói gì đó với các tên cảnh sát một hồi lâu và mọi người bước ra. Mẹ tôi khi ấy cũng bước lại và nói thêm vào là ông Do lâu nay là người dân lo làm ăn chứ chẳng tham gia bên nào. Sau đó vì không có chứng cứ gì nên ông Do cũng được thả ra.
 
  Thực ra việc ám sát ấp trưởng Bình là do một học sinh được du kích trao súng col45 và đã hạ sát ông ta bằng hai hai phát đạn ở cự li rất gần. Mọi người lớn đều biết chuyện ấy, nhưng bọn địch chẳng thể điều tra ra vì lòng dân đã hướng về cách mạng, hơn nữa tụi cảnh sát chỉ thẩm vấn trong diện hẹp những nhà gần đó chứ không dám đi sâu vào những xóm xa hơn nên không thể tìm ra thủ phạm.

  Những sĩ quan ngụy biệt phái đi dạy ở các trường trung học hay những thầy giáo tham gia làm mật vụ cho địch cũng là những đối tượng bị học sinh ám sát.
  
  Sáng hôm ấy ở trường Bán công Lê Văn Duyệt xảy ra một vụ nổ lactic, toàn trường bị một phen hoảng loạn. Chất nổ tự tạo có hẹn giờ thường gọi là lactic. Hôm đó thầy Đ. Hết giờ dạy ra xe honda để đi về, ra đến sân trường thầy quên cái gì đó ở trong lớp bèn quay vào lấy, thì một tiếng nổ ầm văng cả yên xe. Cả trường nhốn nháo mạnh ai nấy chạy. Quả lactic đó là do một học sinh đã lén đặt dưới yên xe vào giờ ra chơi,  và thầy Đ. Đã thoát chết trong gang tấc.

  Từ ngày có vụ cướp xe Jeep, đặt lactic, rồi ông Bình bị ám sát thì bọn ngụy quân và ngụy quyền càng sợ hãi hơn. Những tên ác ôn, xã trưởng, ấp trưởng chỉ dám về xã Phổ Thuận vào buổi sáng, sau khi lính ở các đồn đã mở đường xong, đến trưa là lo về quận, chẳng khi nào dám ở lại đến 3h chiều.

   Một buổi sáng tôi và mẹ đi đến Hội đồng xã để làm lại giấy khai sinh cho tôi. Hội đồng xã nằm ven QL1 ở thôn Vùng 4 gần đồn Quán Vịt. Trước nhà Hội đồng là một cái lô cốt bằng bê tông có lổ châu mai đen ngòm. Vào phòng làm việc thì cũng có một vài người đến chứng giấy tờ gì đó. Trước mặt tôi bây giờ là 2 hung thần của xã Phổ Long ( Phổ Thuận ), một là xã trưởng Lương Hoàng, một là tên ác ôn Dương Giỏi, người đã bắn chết Dì Bằng của tôi vào năm 1971. Tôi cảm thấy sợ hãi và nhỏ bé trước hai con người to lớn ấy. Ông Lương Hoàng thì cái mặt đỏ gay như gà đá, cầm lá đơn đọc xong rồi kí một chữ kí dài như cái lò xo rất đẹp gần hết trang giấy, ông Giỏi thì tướng người cao lớn có bộ râu dê, nhìn mẹ tôi cười cười và nói.

-   Chị đi làm giấy nhỏ tuổi cho thằng này để lâu tới tuổi đi lính phải không ?
-   Chừng nó đủ tuổi đi lính thì chắc hết chiến tranh rồi đấy.

Mẹ tôi nói thế chứ khi ấy có ai biết được khi nào mới hết chiến tranh, nhưng đó là niềm hy vọng của mọi người, không biết những người có nợ máu như ông Dương Giỏi có mong đến ngày hòa bình không nhỉ ?

  Sau hiệp định Pari thì chiến sự trên quê tôi cũng không còn khốc liệt như hồi năm 1972. Đặc biệt là thời gian này trở về sau không hề thấy cảnh máy bay ném bom nữa. Có lẽ Mĩ đã rút quân và cắt viện trợ nên không đủ bom để thả như trước kia. Tuy nhiên, việc rào đường, du kích tổ chức chặn đánh địch vẫn diễn ra thường xuyên. Những lần như thế thì cũng đi tản cư, đến trưa lại về. Nếu đi tản cư thì thường là lúc 5h sáng mọi người gồng gánh, dắt bò đi rào rào cười nói vui vẻ trên đường QL như đi xem hát.

  

[lamson1981]

  MỘT VỤ BẮN NHẦM VÀ MỘT VỤ HIẾP DÂM

  Do nhiều lần bị rào đường chặn đánh nên lính biệt động và lính sư đoàn 2 thỉnh thoảng vẫn đi phục kích vào ban đêm, nhiều người dân đi tháo nước ruộng sớm là nạn nhân của những vụ phục kích này.

  Một buổi sáng sớm, chú Mười của tôi đi xe đạp từ đâu chạy đến dừng ngoài ngõ báo tin cho mẹ tôi.

-   Chị ba ơi ! cha bị bắn chết rồi !

Nói xong chú vội quay xe đi ngay. Nghe tin tôi và mẹ rụng rời cả hai tay, ông nội tôi đã chết rồi sao ? Tôi vội vàng lấy xe chở mẹ chạy về ngay thôn Thiệp Sơn. Đến nơi thì mới biết người chết không phải ông của tôi mà là ông Giật nhà gần đó. Chú tôi khi đêm ở nhà bà con dưới An Sở về đến đầu thôn nghe người ta báo nhầm nên quay xe xuống báo nhầm tiếp cho mẹ tôi. Tôi chạy vào nhà ông Giật xem sao thì cũng có đông người ở đấy. Xác ông được để trên chiếc giường tre, cái đầu bị bắn toát loát đổ ra một đống não được mọi người hốt đem về để sát bên. Lúc ấy có anh Chánh là con bác tôi cũng đến thăm. Anh kể lại.

 Khi mờ sáng anh nghe mấy tràng súng rộ lên ở bìa xóm,tên chỉ huy ở tại nhà anh bắt máy truyền tin.

-   Báo cáo anh ! Em vừa mới tiêu diệt được một tên Việt cộng
-   Để yên đó ! Gài lựu đạn dưới xác, chờ tụi nó đến lấy xác.
-   Dạ !

Một hồi lâu sau, khi trời đã sáng rỏ, anh lại nghe thấy đối đáp giữa tên lính phục kích và tên chỉ huy.

-   Báo cáo anh ! Một ông già đi dạo ruộng chứ không phải VC
-   Đồ ngu ! Sao mày không quan sát gì hết vậy ? Người dân đi ruộng mà mày đui rồi sao ? Chết rồi ! Thôi rút lẹ lên !
   
  Hôm ấy ông Giật đi sớm để tháo nước ruộng, khi đi ông vẫn mặc đồ trắng đường hoàng nhưng tên lính ngủ gật, giật mình sao đó mà nả cả tràng súng vào người ông. Bà Giật thì ôm xác chồng khóc lóc thảm thiết rồi chuẩn bị mai táng, chứ khi ấy thì chẳng biết thưa kiện ai.

  Một lần vào sáng sớm, mấy người đàn bà đi gặt tụ tập đến nhà tôi bàn tán.

-   Hồi hôm, bà C. bị lính sư đoàn 2 hiếp dâm
-   Bà C. ở xóm 21 phải không ?
-   Đúng rồi !

  Rồi một người kể tiếp. Hôm ấy lính sư đoàn 2 đi kích, nữa đêm một tên quàng tấm nilon vào gõ cửa nhà bà C. rồi nói.

                 -    Mở cửa mau !
                 -    Ai đó ? Bà C. hỏi
                 -    quân giải phóng đây ! Có tên ngụy trốn trong nhà bà phải không ?
                 -    Đâu có ai ở đây đâu ?

Bà C. nghi ngờ và sợ lắm nhưng phải đành ra mở cửa để xem thử chuyện gì. Khi cửa đã mở ra thì hắn nói.
 
-   Các đồng chí ra ngoài cảnh giới lính nghe chưa !

Nói xong, hắn kéo người đàn bà vào nhà rồi hãm hiếp. Nhà bà C. chỉ có 2 đứa con nhỏ đang ngủ say nên chẳng phản ứng được gì, nhưng khi cưởng hiếp bà vẫn nhận ra bộ đồ trên người hắn là lính sư 2. Khi xong chuyện, hắn bỏ đi thì mấy người hàng xóm mới dám chạy qua. Dù biết rõ đơn vị lính hôm ấy nhưng chẳng biết tên nào để mà đi tố cáo. Vã lại, tố cáo thì cũng sợ chúng trả thù, vì chuyện lính ngụy hiếp dâm vẫn hay xảy ra ở những vùng chiến sự nhưng thấy có tên nào bị ra tòa án binh đâu.

  Đến trưa khi lính nghĩa quân đã ra mở đường rồi kéo đến nhà tôi cũng bàn tán sôi nổi về chuyện đó. Ông Lang trung đôi trưởng nghe ai trên ấy kể lại và nói.

 - Khi nó lột quần áo, bà C. không biết làm sao, bèn bắt chéo hai chân lên nhau như là bắt đốc, hắn liền đưa tay véo vào hai bắp đùi, đau quá, cuối cùng bà đành thả chân ra cho hắn làm sao thì làm.