Lính Tây nguyên

[TANVINHprc25]

Xin được tản mạn đôi dòng nhân đọc hai bài thơ của anh Nguyentrongluan, Một con đường đi không trở lại và Nghĩa trang dưới dòng sông.


Từng là lính, chúng ta đều biết đến Trường Sơn Đông-Trường Sơn Tây của nhà thơ  đường Trường Sơn Phạm Tiến Duật.
Bài thơ này giàu cảm xúc trữ tình về những chàng trai, cô gái hi sinh gian khổ trên đường Trường Sơn – bên Đông và bên Tây Trường Sơn. Anh lính lái xe vận tải bên Tây thương em Thanh niên xung phong bên Đông vất vả gian truân với mùa mưa đi tải gạo cho chiến trường, xuyên qua những cánh rừng già nhiều muỗi phải buông dài tay áo, rồi thương em bên ấy hiếm rau rừng, lo em có biết lấy măng rừng không...Rồi cô gái thanh niên xung phong thì thương anh bên Tây dãy núi, mùa đông chạy xe vận chuyển hàng và súng đạn qua những con suối khô cạn nước với bướm trắng bay lên hai bên vách đá.

Trường Sơn Tây anh đi, thương em
Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo
Muỗi bay rừng già cho dài tay áo
Rau hết rồi, em có lấy măng không.

Em thương anh bên tây mùa đông
Bướm khe cạn nước bay lèn đá
Biết lòng Anh say miền đất lạ
Chắc em lo đường chắn bom thù

Nhưng cả hai đều xua đi nỗi nhớ, gạt cái riêng tư sang một bên, vượt lên gian khổ để tất cả vì nhiệm vụ.

Anh lên xe, trời đổ cơn mưa
Cái gạt nước xua tan nỗi nhớ
Em xuống núi nắng về rực rỡ
Cái nhành cây gạt nỗi riêng tư.

Cái gian khổ hi sinh, ác liệt của con đường như chìm đi, chẳng là gì trong cái trữ tình và lãng mạn của tình yêu tuổi trẻ. Con đường ra trận trở nên đẹp lung linh và cuốn hút, kêu gọi.

Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn
Hai đứa ở hai đầu xa thẳm
Ðường ra trận mùa này đẹp lắm
Trường Sơn Ðông nhớ Trường Sơn Tây.


Nhiều năm sau, năm 74, nhà thơ Nguyễn Đình Thi có bài thơ Lá Đỏ cũng là một bài thơ đỏ lãng mạn về đường Trường Sơn. Những đoàn quân đang hối hả tiến về phía trước, gặp em gái tiền phương, o du kích địa phương hay nữ tnxp, trên đường hành quân xuyên rừng già Trường Sơn giữa mùa thu đại ngàn lá đỏ rụng ào ào. Chỉ kịp chào em và hẹn gặp nhau ở Sài Gòn. Bài thơ ngắn nhưng đã đi cùng năm tháng.

Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
Em đứng bên đường, như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa
Chào em, em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn

Như thế Đường Trường Sơn vẫn là một bức tranh đẹp. Đã thấy khẩu súng trường trong bài thơ, nhưng chưa thấy chết chóc hi sinh. Bài thơ như niềm vui về sự lạc quan chiến thắng của đoàn quân trên đường ra trận.


Đúng, không chỉ có thế. Đường ra trận và Đường Trường Sơn không chỉ có vẻ đẹp trữ tình và lãng mạn, nó còn có cả sự tàn khốc trần trụi của sự hi sinh chết chóc của cuộc chiến sinh tử. Nó thật như tự thân nó vậy :

Một con đường leo núi vượt sông
Cột mốc là những nấm mồ chết trẻ
Tên những cánh rừng mang tên người không về nữa
 Một con đường nước mắt tưới rưng rưng

Thôi  . Kể làm chi những tên đất tên sông
Bởi ứa máu nhớ mà không trở lại
Trường sơn ơi , xin hương hồn đồng đội
Trở dậy dựng bia cho một con đường

Trở dậy đặt tên cho ngọn núi dòng sông
Hoa rừng trắng đến đời sau vẫn trắng
...
( trích Một con đường đi không trở lại – Nguyentrongluan)

Năm 1969, nhà thơ lính Nguyễn Đức Mậu viết bài thơ Nấm mộ và cây trầm. Bài thơ như một nốt trầm buồn của người lính trận mạc, nó được viết ra từ cảm xúc thật của anh trong bối cảnh ban đêm anh cùng đồng đội dưới ánh sáng đèn dù địch, đào hố để chôn xác các bạn mình tại khu vực một nghĩa trang biên giới trên đường Trường Sơn. Qua ánh sáng đèn dù, nhìn những cây thông bị cháy đen chĩa thẳng lên trời như những cây trầm thay cho nén nhang thắp lên mộ bạn.

Đất đắp mộ Hùng bom trộn lấn
Cây trầm cháy dở thay nén nhang
Cây trầm cháy rồi hương cứ thơm..

Đất Hùng nằm bom đạn đào trơ
Ngày hoa nở, đêm trời sao tỏ
Tấm biển gỗ trên mộ người chiến sĩ
Thành bàn tay chỉ hướng quân thù.
...

Thơm rất xa theo gió thoảng hương trầm
Cây trầm đẹp như cuộc đời chiến sĩ
Sống tươi tốt bao niềm tin bình dị
Thân hi sinh thơm đất, thơm trời.

Cảm ơn các nhà thơ đã cho ta những bài thơ hay, những tác phẩm văn học viết về những người lính một thời chiến tranh gian khổ và hào hùng.

Đọc họ không chê vào đâu được. Câu chữ gọt dũa, trơn tru. Nhưng là những người lính, đã nếm trải gian khổ, chứng kiến những hi sinh của đồng đội bạn bè trên những con đường ấy, chặng đường chiến tranh thủa ấy, là những người trở về với cuộc sống hòa bình vui vầy, thì đọc những bài thơ của đồng đội mình một thời với nhau, dù là bây giờ sau mấy chục năm mới viết ra ta vẫn đầy rưng rưng cảm động. Ta đồng cảm như là chính ta nói ra, viết ra vậy. Nguyentrongluan đã nói hộ chúng ta tất cả trong  Một con đường đi không trở lại và Nghĩa trang dưới dòng sông. Anh làm thơ mà cứ như anh kể chuyện về một con đường, một dòng sông. Mỗi câu chữ như từng khúc ruột mình. Nó chỉ là con đường, chỉ là dòng sông mà sao ta đau đáu suốt cuộc đời. Càng kể lể lại càng như thấy mình có lỗi với đồng đội vậy.

Thôi  . Kể làm chi những tên đất tên sông
Bởi ứa máu nhớ mà không trở lại
Trường sơn ơi , xin hương hồn đồng đội
Trở dậy dựng bia cho một con đường

(trích từ Một con đường đi không trở lại )


Lời của tôi xin đừng gọi là thơ
Lời của người sống sót
Soi lòng mình suống đáy sâu
Khói hương bay trên đầu  con sông cuộn chảy

(trích từ Nghĩa trang dưới dòng sông)

Dịp 27/7 Ngày Thương Binh Liệt Sĩ, người lính hay nhớ nhiều về đồng đội đã mãi mãi không trở về. Có lẽ vậy, hai bài thơ Nguyentrongluan đều viết vào tháng 7 càng da diết và sâu lắng.

Bao đồng đội tôi ngâm mình cùng câu hò thấm ướt
Chiều
          Thạch hãn
                            …rưng rưng

( trích từ Nghĩa trang dưới dòng sông )


Một  con đường đi chỉ một lần thôi
Người về  bâng khuâng đêm đêm nhớ
Người nằm xuống nát hồn mơ quê cũ
Con đường xưa thăm thẳm nhói tim mình
...

Chẳng thể  trở về nên cứ nhói con tim
Nối tim bạn với tim mình bằng đường hành quân  trí nhớ
Lá vàng rơi chiều xưa bên suối nhỏ
Chiều nay ...
... rơi trên tóc bạc chúng mình

(trích từ Một con đường đi không trở lại )



Một con đường đi không trở lại và Nghĩa trang dưới dòng sông là hai bài thơ hay và chan chứa nghĩa tình đồng đội của những người lính một thời, sau mấy chục năm, nay cảm và nghĩ về những con đường và dòng sông mình cùng bao đồng đội đã đi qua, bao đồng đội đã ngã xuống mà trân trọng và biết bao đau đáu nỗi niềm.

Cảm ơn Nguyentrongluan và chúc anh luôn khỏe, viết đều.

Tân Vĩnh 2/2/12

[tralientay]

Tôi đã ấy lại và đọc lại các bài thơ của đồng đội Nguyễn Trọng Luân.
Tôi mạn phép Luân ghi lại trong một file, biên tập lại một chút theo nguyên tắc in ấn, và gửi lại đây.
Tôi đọc nhiều bài thơ của Luân, các bài

Đêm cuối cùng mẹ ru con
Nghĩa trang dưới lòng sông
..

mà nước mắt ứa ra (hình như càng ngày càng dễ ứa nước mắt).

Chỉ muốn nói là rất hay, rất động lòng người. Những bài thơ mà những nhà thơ lính ngày xưa đã lâu không viết được hay như vậy. Những bài thơ mà những nhà thơ mới không thể có những cảm xúc và suy nghĩ như vậy được.

Rất mong các truyện của TTNL, Như Thìn, thơ của NTL có thể thu thập lại và công bố dưới một dạng/cách nào đó nhân 40 năm Quảng Trị.

[TichTuongNhuLe]

.
     NguyenTrongLuan !

     Tiếng tơ lòng của bạn rung lên làm cho bao đồng đội bùi ngùi, xúc động, lim đi trong tiếng nấc . . .

[behienQYV7C]

Xin được tản mạn đôi dòng nhân đọc hai bài thơ của anh Nguyentrongluan, Một con đường đi không trở lại và Nghĩa trang dưới dòng sông.

Tân Vĩnh 2/2/12

BH mới chuẩn bị " cầm bút " phân tích mấy bài thơ của anh Luân thôi, thì anh Tanvinh đã làm xong rồi , hihi , vừa " đồng hương " vừa " đồng cảm " , phải nói là BH phục mấy anh CCB_SV này thật , vừa khỏe về thể chất và tinh thần,  . BH chúc các anh luôn mạnh khỏe , có nhiều bài viết hay cho lớp đàn em như BH hiểu rõ hơn về cuộc chiến mà các anh đã đi qua .

[tralientay]

Bác Luân,

Tôi gửi lại bản mới, sửa thêm một chút.
Tối nay trên tàu từ trường về nhà, đọc lại mấy bài thơ nước mắt lại ứa ra.
Những bài thơ ấy hay lắm. Lâu nay tôi ít đọc thơ và ít khi xúc động vì thơ như vậy.
Nếu còn bài nào bác gửi tiếp.
Mấy bữa này bận quá. Khi nào rỗi chút xin theo chân Tanvinh thử bình mấy bài thơ đó.

[Đậu Thanh Sơn]

CHÀO BÁC TANVINHPrc25 và anh em trên diễn đàn.

Tản mạn với TANVINHPrc25, Thanh Sơn cũng xin có vài dòng về một bài thơ Thanh Sơn rất thích trong hàng trăm bài thơ viết về Trường Sơn của các nhà thơ trong và ngoài quân đội, chưa kể là của lính như bác Nguyễn Trọng Luân hay nhiều anh em khác. Đó là bài "SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG" của nhà thơ Thúy Bắc đã được nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc. Có lẽ trong chúng ta ai cũng từng nghe đi nghe lại nhiều lần bài thơ đã được phổ nhạc đó. Thế nhưng mỗi khi nghe lại trong lòng ta vẫn tràn đầy xúc động, xao xuyến trong lòng. Tâm trạng thật bồi hồi khó tả, nhớ rừng, nhớ suối, và nhớ nhất là đồng đội, nhớ các cô thanh niên xung phong... trong lửa đạn, mịt mù bụi đất đỏ của chiến trường ác liệt.
Toàn bài thơ không có từ ngữ nào viết về khói lửa bom đạn, chỉ nói về sự gian khổ của rừng núi Trường Sơn, "bên nắng đốt", "bên mưa quay". Bài thơ toát lên sự nồng nàn, vẽ nên một tình yêu đầy tính lãng mạn, trong sáng và lạc quan đến thần kỳ, như không có chiến tranh đang xảy ra...

Nhà thơ Thúy Bắc đã rất "đắt" trong dùng tư ngữ, cách điệu tình cảm của những cô TNXP với anh bộ đội một cách tinh tế bằng cái "sợi nhớ"  "sợi thương" . Từ “sợi” ở đây thật hay, thật cụ thể. Nỗi nhớ ấy đã được tác giả cụ thể hóa thành đơn vị bằng "sợi", để cô TNXP "rút sợi thương" để "chằm mái lợp" và "Rút sợi nhớ" để "đan vòm xanh". "rút", "chằm" , "đan" là những động từ miêu tả sự ân cần chăm sóc của cô gái TNXP với anh bộ đội. Những sợi đó là vô hình nhưng ở đây ta cảm nhận như nó là bằng vật chất vậy. Sơi đó không những là sợi để "đan" và "chằm", mà sợi ấy cũng chính là sợi dây tình cảm tuy vô hình nhưng bền chặt và dài lâu tình cảm của những người trên cùng trận tuyến đánh quân thù.

Cũng trong bài thơ "Nước non ngàn dặm" nhà thơ Tố Hữu viết:
"Trường Sơn đông nắng, Tây mưa
Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình"
Do vị trí địa lý ngăn cách giữa nước ta với nước Lào bỡi dãy Trường Sơn hùng vĩ. Vì thế về mùa hè, gió mang hơi nước từ vịnh Thái Lan sang gặp phải dãy Trường Sơn cao ngất, làm mây ngưng tụ đổ mưa xuống Tây Trường Sơn, còn phía Đông Trường Sơn thì trời nắng nóng bỡi gió không còn hơi nước bay từ Lào sang nên gọi là "gió Lào". Từ tháng 7 âm lịch trở đi thì ngược lại. Gió mang hơi nước từ vịnh Bắc Bộ bay sang gặp dãy Trường Sơn thì làm mưa đổ xuống phía Đông Trường Sơn gây nên lũ lụt, phía bên kia tây Trường Sơn lại nắng.

Vì thế nhà thơ Thúy Bắc đã hình dung được hình ảnh cô gái TNXP đã "chằm mái lợp" che mưa cho anh bộ đội "nghiêng sườn Đông che mưa anh, Nghiêng sườn Tây xòa bóng mát". Cả một bầu trời Trường Sơn "Rợp trời thương" tình cảm của những cô gái TNXP. Những sợi nhớ sợi thương đó đã đan thành vòm trời "màu xanh suốt" che mát cho người thương trên đường hành quân ra trận dưới cái nắng lửa Trường Sơn. Trong cái khó khăn gian khổ đó của Trường Sơn, tình yêu của cô gái sao mà bao dung đến thế. Trong cùng một hoàn cảnh như vậy, nhưng cô gái đã quên hết sự gian khổ ác liệt đang xảy ra với chính mình để chắt lọc tình yêu thương ngọt ngào, ấm áp để dành cho người ra trận. Mặc dù đã cô đã hết sức "dang tay, xòe tay", muốn làm hết mình cho người thương, song cô vẫn mang trong lòng nỗi niềm ray rứt và âu lo vì cô vẫn "chẳng thể nào che anh được".

Nếu bạn đã từng đi qua Trường Sơn thì bạn đã chứng kiến những "tọa độ chết" những "Cao điểm mùa hạ"* trên những cung đường đầy bom rơi đạn nổ. Mỗi người lính, mỗi cô TNXP đều cận kề với cái chết, thế nhưng những cô gái TNXP ấy vẫn lạc quan, yêu đời và dành nhiều tình cảm để "nghiêng hết" tình yêu nồng cháy cho người thương. Ở đây từ "nghiêng" cũng thật đắt, thật tài tình trong cách dùng từ của tác giả. Nó trở thành từ chủ đạo trong câu thơ và cũng để kết thúc bài thơ. Chỉ có tình yêu "đúng nghĩa" của nó thì mới tạo ra được hàng trăm, hàng ngàn sợi nhớ, sợi thương như vậy. Một tình yêu trong sáng, thủy chung đầy tình người và tình yêu quê hương đất nước.

Để cùng các chiến hữu thưởng thức bài thơ. Thanh Sơn xin chép lại để anh em cùng đọc.

SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG

Trường Sơn đông
Trường Sơn tây

Bên nắng đốt
Bên mưa quây

Em dang tay
Em xoè tay

Chẳng thể nào
Che anh được

Rút sợi thương
Chằm mái lợp

Rút sợi nhớ
Đan vòm xanh

Nghiêng sườn đông
Che mưa anh

Nghiêng sườn tây
Xoà bóng mát

Rợp trời thương
Màu xanh suốt

Em nghiêng hết
Về phương anh

(Thúy Bắc - 1973)
* Cao điểm mùa hạ - Tập truyện ngắn của Lê Minh Khuê

[tralientay]

Bác Luân,

Tôi gửi lại bản mới, sửa thêm một chút.
Tối nay trên tàu từ trường về nhà, đọc lại mấy bài thơ nước mắt lại ứa ra.
Những bài thơ ấy hay lắm. Lâu nay tôi ít đọc thơ và ít khi xúc động vì thơ như vậy.
Nếu còn bài nào bác gửi tiếp.
Mấy bữa này bận quá. Khi nào rỗi chút xin theo chân Tanvinh thử bình mấy bài thơ đó.

[trachvandung]

Cháu âm thầm theo dõi từng bài của các chú CCB SV, những bài viết rất xúc động. Cảm ơn các chú nhiều. Đặc biệt những bài thơ của Chú Luân làm cháu xúc động mặc dù không mấy khi cháu "bị cảm" với thơ.
Mong các chú sớm tập hợp các bài viết, bài thơ hay để xuất bản cho nhiều người có cơ hội được đọc.
Chúc các chú CCB luôn khoẻ gia đình hạnh phúc.

[nguyentrongluan]

Kính các bác Tanvinhprc25, tralientay, tichtuongnhule, dauthanhson , bạn trachvandung, behien...
Mấy hôm nay bận về Phú thọ cúng giỗ bố nên bây giờ mới vào diễn đàn . Lại gặp các đồng cảm của các CCB một thời thật là vui với tôi .
Tôi nghĩ thế nào là viết thế , ít khi sửa và nhớ lại . Nên hầu như tôi không thuộc thơ mình . Đọc bài  "tản mạn ..." của bác Tanvinh mà mình cũng lại xúc động .Bác Tralientay lại có công sửa gíup, biên tập lại ,  thật là vui vì đồng đội với nhau nên mới chân thành như thế .
Tôi đọc trên VMH lúc đầu thấy ít thơ nên ngại ngần mãi . Nhưng rồi tôi thấy thơ lính  là một sự giãi bầy yêu thương nhau giãi bầy cả cái chết chóc hi sinh vinh quang của đồng đội cô đọng nhất . Nên gửi lên những bài thơ viết về đồng đội mình .
Riêng về Quảng trị tôi viết nhiều hơn vì có nhiều bạn bè hi sinh ở đó .Mỗi khi vào QT , tôi bao giờ cũng đến trước tượng đài SV để đọc những bài thơ của mình . Lần nào tôi cũng đi cùng với người thân của mình . Và lần nào cũng rưng rưng nước mắt .

[nguyentrongluan]

Tháng tư
tìm lại những cung đường

                                                                 Nguyễn Trọng Luân

Tháng tư này anh đi tìm em
Con đường ngày xưa hành quân ra trận
anh nghiêng ngả dọc đường xanh vô tận
cái thủa trẻ trai rộn rã đường vào

Tháng tư nắng gió xôn xao
Chẳng tìm thấy bóng em xắn quần gò lưng gánh đất
 lá ngụy trang gió cứ rung ràn rạt
 vạch lá xốc ba lô cười với nhau

Anh đã già . Em ở nơi đâu
nương rẫy , đồng khô , bán buôn gì , hàng nước ?
Con đường  rung rinh tóc bạc
  thủa tóc em  xanh  dòng  suối  cũng  bồi hồi

Bom dập đèo Đá Đẽo vụn tơi
Tóc em đỏ dưới tầm pháo sáng
Thân em làm bia sống
Dẫn đường xe anh qua

em về đâu ? mấy chục năm qua
Thân gái chải bươn giữa vùng quê khốn khó
Săng lẻ lại loang lá đỏ
Rừng  Quảng bình lặng lẽ , có ngủ quên ?

Mùa mưa Xê -băng - hiêng cuốn trôi
Bao vạt hoa rừng  nuối  tiếc
Mùa  khô  phồng chân tụt dép
Gót hồng in ngấn đá Sê  -pôn

Anh trở về mới một góc Trường sơn
Mà đã thấy hiện về mấy ngàn ngày bom nổ
Anh  tìm em , mô cũng là đất “ Bọ “
Em có về đường Quyết thắng với anh không ?

Tháng tư trời trong
Hoa chuối cài vách hầm làm duyên binh trạm
Áo phụ nữ hong  rừng già trẻ lại
Dậy thì cả  Trường sơn



Những bài ca mình hát suốt cung đường
trọ trọe ngọt ngào vùng bom tọa độ
Bây giờ con trẻ
Bừng bừng bia rượu karaoke

Tháng tư này gía gặp lại em  
mình lại hát đến vang vách đá
Áp mặt vào suối trong nhìn rõ ngày súng nổ
Mắt bạn bè long lanh

Tháng tư trời trong
Tháng tư này nhớ quá
Anh mang tuổi già
Đi tìm cánh rừng cũ từng yêu




Đường Hồ Chí Minh
29 tháng tư  2011