Nhân dân bất diệt

[Giangtvx]

DÙ THẾ NÀO CŨNG PHẢI GIỮ VỮNG

        Máy bay và xe tăng xuất hiện hầu như cùng một lúc. Sáu cái "Mét-xe-smít 109" bay rất thấp; bên trên, hai đội máy bay ném bom; cao hơn nữa chửng một ngàn năm trăm thước, một đội máy bay tiêm kích khác.

        - Đội hình oanh tạc cổ điển, - Nép-tu-lốp thì thào - những cái "Mét-xe" bên dưới yểm hộ cho máy bay bổ nhào xong bay ra; những cái ở trên bảo vệ đoạn xuất phát bổ nhào Chúng nó sắp xơi ta một mẻ ra trò đây.

        - Công khai đối diện thôi. - Ru-mi-an-xép nói - Không còn cách nào khác, nhưng rồi chúng ta sẽ cho chúng biết tay

        Và anh ra lệnh cho các khẩu đội trưởng phát hỏa.

        Nghe có tiếng hô bẳn ở đằng xa và trong chốc lát, mọi tiếng động im bặt; chỉ có tiếng oàng oàng của những loạt đại bác ù ù trong tai. Và thình lình một tràng đạn pháo bắn vụt lên, lao thẳng đến mục tiêu. Tưởng như có một trận cuồng phong thổi tới, toàn thề những khu rừng trăn, bu-lô và bạch dương thân cao vút rạp xuống trong tiếng xào xạc của muôn vàn lộc non mới nhú. Người ta có cảm tưởng như gió đang treo tấm thân dẻo dai của nó lên những cành cây ẻo lả; nhu là gió nổi lên từ sắt thép, đang sắp cuốn vào cơn lốc hung hăng của nó. những con người lẫn cả trái đất nữa. Nhiều tiếng nổ vang tận đằng xa. Một, hai, rồi nhiều tiếng cùng một lúc, tiếp theo lại một tiếng nữa.

        Bô-ga-rép thấy trong ống nghe giọng một người đang hướng dẫn các phần tử bắn, giọng hô từ xa thoảng đến nên nghe dịu hẳn đi. Tất cả niềm hăng say chiến đấu lộ rõ trong những âm thanh trầm bổng của những giọng hô kéo dài ấy, chỉ báo đi toàn những con số. Những con số chiến thắng, những con số nhảy múa một cách cuồng nhiệt, sinh động và gan lì.

        Trong lúc đó, các máy bay ném bom lượn tròn trong không khí tìm kiếm mục tiêu. Nép-tu-lốp chạy về phía các trận địa bắn.

        - Không được ngửng bắn vì bất cứ lý do nào. - Anh ra lệnh cho khẩu đội trưởng khấu đội một.

        - Rõ ! - Người trung úy chỉ huy khẩu đội đáp. .

        Hai chiếc "Gioong-ke" bổ nhào xuống các trận địa. Những

        khấu cao xạ nhiều nòng nổ liên hổi, hết tràng này đền tràng khác.

        - Phải công nhận chúng bồ nhào cừ thật. - Nép-tu- lốp nói.

        - Bắn! - Đồng chí trung úy hô lớn.

        Ba khẩu pháo trong trung đội phát hỏa. Tiếng đạn ùng oàng hòa trong tiếng bom nổ. Đầt và cát tung tóe, trùm lên các pháo thủ.

        Vừa chùi những khuôn mặt bềt mồ hôi và bụi, họ vừa lắp thêm đạn vào pháo.

        - Mô-rô-dồp, chưa việc gì chứ? - Trung úy hỏi to.

        - Chưa sao cả, báo cáo trung úy, - Đồng chí phụ trách máy ngắm Mỏ-rô-dốp nói - tôi sẽ chiến đấu đến cùng.

        - Bắn ! - Người trung úy lại hô.

        Những chiếc máy bay khác lượn trên đội hậu vệ; tiếng súng máy bắn rền và tiếng bom nổ liên tiếp vang tới chính từ nơi ấy.

        Các pháo thủ luôn chân luôn tay; những cử động nhịp nhàng của họ, gắn vào nhau bằng một sự cộng đồng tư tưởng và cố gắng, tượng trưng cho sức mạnh uy nghi của sự lao động tập thề. Không còn là những con người riêng lẻ khác nhau đang phục vụ các khẩu pháo nữa: đồng chí lắp đạn, người xử Giê-oóc-gi, gầy gò; đảng chí giật cò, một người Ta- ta mập mạp ngồi thu lu; đồng chí phụ ngắm, một người Do- thái; đổng chí phụ lắp đạn, một người U-cơ-ren có đôi mắt đen; đồng chí phụ trách máy ngắm cừ khôi, một người Nga béo mập; tất cả đã nhập vào nhau thành một người độc nhất. Công việc chỉ do một người bảo đảm. Con người đó vội Vã đưa mắt ngước trông những chiếc "Gioong-ke" vừa bổ nhào xong lại liệng một vòng nữa đề tiến đến tấn công khẩu đội pháo; con người ấy chùi mổ hôi trên trán, mỉm cười và đằng hắng để bắt chước tiếng đại bác, rồi lại bắt tay làm cái công việc thông minh và phức tạp của nó, con người có trăm tay cần mẫn, hăng say mà sự cố gắng cao quý, cần cù đã xóa sạch không còn để gợn lại trên mặt một chút sợ hãi nào. Con người đó còn làm việc cả ở khẩu thứ nhất và khẩu thử hai của phân đội một, cũng như ở các khẩu khác của phân đội hai. Nó không nghỉ, không chiu nằm xuống, không chạy vào hầm khi bom nồ; mặc cho bom nổ rầm rầm, nó vẫn không ngừng hoạt động mệt nhọc. Mắt nó lấp lánh những tia vui khi các chiền sĩ đại đội ba trong đội dự bị cất tiếng reo to: "Trúng đạn cao xạ rồi, rơi rồi, bốc cháy rồi". Nó không bỏ phí thời gian, nó hoạt động. Tất cả những con người ấy, nhập thành một, chỉ biết có một tiếng: "Bắn!" và tiếng đó, kết hợp với công việc của họ, đã phát ra lửa đạn.

[Giangtvx]

        Đổng chí phụ trách máy ngắm Mô-rô-dổp tóc lởm chởm và mặt tàn hương gào to: "Cố gắng lên!". Và những người sử dụng các viễn kính, các máy ngắm, nhìn thấy thành tích phá hủy của các pháo thù, ném vào trong lửa đạn ấy hết những con số này đến những con số khác.

        Điều bất ngờ đối với quân Đức là đại bác nổ đúng giữa đoàn quân thiết giáp. Viên đầu tiên trúng ngay vào ụ súng một chiến xa hạng nặng, phá hủy nó luôn. Từ trên đài quan sát, người ta nhìn qua ống nhòm, thấy những tên Đức thò đầu ra khỏi nắp ụ súng rồi lại vội vã thụt vào trong xe.

        - Y như chuột chui vào ổ, trung úy ạ. - Một trinh sát viên đứng trên đài quan sát pháo binh nói.

        - Đúng thế, y hệt. - Trung úy nói.

        Và anh ra hiệu cho đồng chí điện thoại viên:

        - Ô-gu-rết-sen-cô, tiêu diệt cái thứ tư.

        Riêng chỉ còn tên Đức béo mập trên chiếc xe tăng dẫn đầu là vẫn chưa ần nấp. Nó vung cánh tay có sợi dây thao quấn xung quanh cổ tay như muốn động viên các xe đi sau. Đoạn, nó lại rút túi ra một quả táo và cắn ăn. Đoàn quân vẫn tiếp tục tiến lên mà chưa tan rã. Những tên lái xe chỉ ngoặt một vòng ở những chỗ xe tăng bị phá hủy và bốc cháy, chắn ngang đường. Một bộ phận chiến xa chẳng buồn leo lên đường, cứ chạy dưới ruộng.

        Cách tiền duyên hai cây số, xe tăng địch từ đội hình hành tiến bắt đầu triển khai. Bị kẹp giữa cánh rừng bên phải và con sông bên trái, chúng tụ thành mảng dày đặc, xếp thành nhiều hàng, lăn xích chạy. Chừng hai chục cái đã bốc lửa trên đường.

        Hỏa lực pháo binh Nga đã chuyền làn, bắn rải ra như một cái quạt khổng lồ trên cánh đồng: các chiến xa phản kích. Những viên đại bác đẩu tiên bay sạt qua đầu các chiến sĩ chống tăng, nổ tung trong các chiến hào bộ binh nấp ở lưng chừng đồi. Sau đó quân Đức nâng cao tẩm bẳn, rõ ràng là chúng định buộc pháo binh Nga phải câm tiếng. Đại bộ phận các xe tăng dừng lại. Một máy bay chỉ điểm xuất hiện trên không. Nó bắt liên lạc bằng vô tuyến điện với các chiền xa. Từ chỉ huy sở, có tiếng kêu qua vô tuyến điện:

        - Các đổng chí ơi, có cái thẳng Đức nào ấy nó cứ gõ vào tai tôi như búa bổ "gủt", "gút", "gút"  ¹...

        - Không sao, - Bô - ga - rép đáp, - "gút" nhưng vừa vừa thôi.

        Ba-bát-gia-nhi-an nói rất khổ với Bô-ga-rép:

        - Xe tăng sắp tấn công, đồng chí chính ủy ạ. Tôi biết rõ cái chiến thuật này lắm, tôi đã thấy lần này là lần thử ba.

        Và anh ra lệnh, bằng máy nói, cho sử dụng súng cối; anh nói thêm:

        - Ngày kỷ niệm sinh nhật vợ tôi mà quân bưu của ta như thế đấy.

        - Trong trường hợp vỡ phòng tuyến, phải rời pháo đi. - Một trung úy pháo binh nói,

        Ru-mi-an-xép bực tức trả lời:

        - Nếu chúng ta di chuyển pháo, chắc chắn là quân Đức sẽ chọc thủng và tiêu diệt đơn vị. Đồng chí chính ủy, cho phép tôi đưa hai khấu đội pháo lên và bắn trực tiếp.

        - Làm luôn đi thôi, đừng lỡ một giây. - Bô-ga-rép nói, vẻ bối rối.

        Anh hiểu rằng lúc này là lúc quyết định.

        Chắc hẳn quân Đức cho rằng sở dĩ ta ngừng bẳn vì đã rời pháo đi, cho nên chúng bắn mãnh liệt hẳn lên. Mấy phút sau, xe tăng xông lên tấn công suốt tiền duyên, Chúng chạy thật nhanh, xả hết mọi hỏa khí bắn dồn dập,

        Vài chiến sĩ Hồng quân, khom lưng, chạy ra khỏi hố ẩn nấp đào ở chỗ cao nhất. Một người ngã xuống vì một viên đạn lạc, những người khác, gập đôi người, chạy ngang qua chi huy sở,

        Ba-bát-gia-nhi-an tiến đến trước mạt họ.

        - Chạy đi đâu, chạy đi đâu hả? - Anh hét lớn, súng lục lăm lăm trong tay.   

        - Báo cáo đại úy, xe tăng. - Một chiến sĩ nói, thở chẳng ra hơi.

        - Các đồng chí đau bụng hay sao mà phải gập người lại như thế? - Ba-bát-gia-nhi-an điên tiết quát - Dũng cảm lên! Nếu xe tăng đến, thì phải đánh chứ sao lại chạy trốn như đồ thỏ nhát ấy. Đằng sau quay, bước!

-------------------
        1. Tiếng Đức, nghĩa lá "tốt" - N.D

[Giangtvx]

        Giữa lúc đó, lựu pháo phát hỏa. Những viên đạn nặng chịch của chúng giáng xuống, mạnh kinh người. Các chiến sĩ pháo binh vừa nhìn thấy kẻ thù. BỊ trúng hỏa lực bắn trực tiếp, vỏ các chiến xa bị vỡ toác, lửa tuôn ra từ những kẽ hở, cuồn cuộn bốc thẳng lên từng cột. Những mảnh đạn mãnh liệt ấy xuyên thủng cả vỏ thép, phá hủy cả những vòng xích; các xe tăng đổ quay trên mình nó, kêu o o.

        - Pháo ta không đến nỗi tồi đâu ! - Ru-mi-an-xép gào vào tai tiểu đoàn trưởng, - không đến nỗi tồi, phải không, đổng chí Ba-bát-gia-nhi-an ?

        Cuộc tấn công bị chặn lại trên toàn trận địa. Nhưng trong khu vực có con đường chạy qua, quân Đức đã chọc được một mũi. Chiếc chiến xa dẫn đầu, sử dụng tất cả pháo và súng máy, lao đến khu vực phân đội các chiến sĩ chống tăng đang mai phục. Bốn xe tăng xông lên đằng sau nó.

        Hỏa lực pháo binh đã giảm sút: hai khẩu pháo hỏng không bắn được; một khẩu thứ ba trúng đạn bắn thẳng bị phá hủy hoàn toàn. Anh em cứu thương khiêng những pháo thù bị thương nặng đi. Cái chết đã bất ngờ giáng xuồng những con người đang dốc hết sức cố gắng. Những con người gục xuống mà vẫn còn chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

        - Này, các cậu ơi, đã đến lúc... Dù thế nào cũng phải giữ vững. - Rô-đim-xép hô lớn.

        Cả ba người nắm lấy những chai cháy.

        Xê-đốp nhổm lên đẩu tiên. Chiếc xe tăng dẫn dầu xông thẳng vào anh. Một tràng đạn súng máy quật Xê-đốp vào ngực, vào đầu; anh ngã gục xuống đáy hố.

        I-nha-chi-ép đã trông thầy cái chết của bạn. Một tràng đạn khác chiu chiu bay qua đầu anh rồi cắm vụt vào lòng đất; cái xe tăng đi qua sát ngay cạnh. Anh chồm sang một bên! Trong khoảnh khắc, anh hồi tưỏng lại hồi anh còn bé, một hôm anh cùng với cha anh đứng trên sân ga, khi hai cha con đã tiễn đưa các hành khách lên xe thì một cái đầu tàu tốc hành rầm rầm đi ngang qua trước mặt đã phủ kín hết người anh một làn hơi nóng và một mùi dầu sôi. Anh lại vươn thẳng người, ném một cái chai và nghĩ, hầu như tuyệt vọng: "Chai lít chọi với đầu tàu hỏa ăn thua gì?" Cái chai rơi trúng tháp xe tăng. Hầu như ngay lúc đó, gặp một luồng gió, một ngọn lửa như rên lên, nhẹ nhàng và mềm mại. Đồng thời, Rô-đim-xép quẳng một gói lựu đạn xuống dưới xích chiếc xe tăng thứ hai. I-nha- chi-ép ném một chai khác nữa. "Cái này, bé hơn - anh tự nhủ như say rượu - Nửa lít cũng đủ".

        Chiếc xe tăng khổng lồ dẫn đầu bị loại ra ngoài vòng chiến. Chắc hẳn tên lái xe muốn lái vòng lại đẳng sau, nhưng không kịp vì lửa cháy. Cái nắp trên mở ra: những tên Đức trang bị tiểu liên, lấy tay che mặt và vội vã tụt xuống.

        Linh tính như báo cho I-nha-chi-ép biết: "Thằng này giết Xê-đốp đây".

        - Đứng lại! - Anh hô lớn.

        Và nắm lấy khấu súng anh chồm ra khỏi miệng hố.

        Tên Đửc béo, với thân hinh cao lớn và đôi vai rộng, cánh tay đeo một sợi dây thao, trơ trọi một mình trên cánh đồng. Bộ hạ của nó, khom lưng, chạy trốn hết vào trong khe đất trũng cỏ mọc um tùm. Tên Đức đứng một mình, vươn hết tấm thân cao lớn của nó. Thoáng nhìn thấy I-nha-chi-ép cầm súng chạy tới, nó tì tiểu liên vào bụng và bóp cò. Gần hết cả tràng đạn bay vèo qua mà không trúng I-nha-chi-ép; riêng có mấy viên cuối cùng là quật vào khầu súng trường của anh, chẻ toác báng ra làm mấy mảnh. I-nha-chi-ép, sau một khoảnh khắc dừng lại, xông đến tên Đức. Tên này muốn thay băng đạn, nhưng nó biết rằng không kịp. Nó vẫn chẳng lung lay; vả lại rõ ràng nó không phải là một thằng hèn. Chân bước vừa nặng nề vừa nhanh nhẹn, nó đi tới I-nha-chi-ép.

        I-nha-chi-ép hoa mắt; tên này đã giết Xê-đốp, một đêm nó đã đốt cháy một thành phố lớn tráng lệ, giết một người con gái đẹp, một cô gái U-cơ-ren, nó giày xéo lên những, cánh đồng, thiêu hủy những ngôi nhà tranh trắng, nó muốn dìm nhân dân vào trong ô nhục và chết chóc.

        - Kìa, I-nha-chi-ép! - Giọng đồng chí hạ sĩ vang lên ở đẳng xa.

        Tên Đức tin vào sức mạnh và lòng can đảm của nó. Suốt bao năm trường, nó đã tập thề dục, nó đã nắm vững nghệ thuật đánh những đòn hiềm ác và sầm sét.

        - Com, Com, ... I van - Nó nói.

        Cáị thế đứng, hùng tráng của nó làm nó ngây ngất. Một mình giữa những chiến xa bốc cháy và tiếng bom nổ rầm rầm, nó đứng, chân đạp lên đất đai đã bị nó chiếm đóng, nó, cái tên đã vượt qua nước Bỉ và nước  Pháp, đã từng giày xéo lên thành phố Bê-ô-gơ-rát và A-ten, nó, cái tên mà chính Hít- le đã thân chinh gắn huân chương "thập tự sắt" lên trên ngực nó.

[Giangtvx]

        Nom nó đứng cứ ngỡ là thời đánh nhau một chọi một đã quay trở lại. Hàng chục cặp mắt nhìn hai con người ấy đối mặt nhau trên mảnh đất bị chiến trận tàn phá. Người của miền Tu-la, I-nha-chi-ép,;giơ cánh tay lên; đơn giản và kinh khủng là miếng đòn của người lính Nga.

        - Quân chó má mày đánh nhau với cà đàn bà con gái I-nha-chi-ép la lên với một giọng khàn khàn.

        Một phát súng trường nổ gọn và khô khan. Đó là Rô- đim-xép bắn.

        Cuộc tấn công của quân Đức bị, đẩy lùi. Bốn lần chiến xa và bộ bịnh cơ gịới Đức tấn công. Bốn lần Ba-bát-gia-nhi- an đưa tiểu đoàn của mình ra chống cự. Các chiến sĩ trang bị lựu đạn và các chai cháy xông lên,

        Các sĩ quan.pháơ binh hạ lệnh với giọng khàn khàn, nhưng tiếng gầm thét của đại bác mỗi lúc một thưa dần.

        Trên chiến trường cái chết của c0n người rất đơn giản.

        - Ván cờ của chúng ta thế là xong, Va-xi-a ạ. - Người phụ trách; công tác chính trị Nép-tu-lốp nói.

        Một viên đạn cỡ lớn đã trúng ngực anh; mỗi lần anh thở ra, mổm lại trào máụ. Ru-mi-an-xép ôm anh khóc.

        - Bắn ! - Một khẩu đội trưởng hô.

        Và lời trối trăng thều thào của Nép-tu-lốp chìm trong tiếng đại bác ẩm ầm.

        Ba-bát-gia-nhi-an bị trọng thương ở bụng trong đợt tấn công thứ tư của chiến xa Đức. Các chiến sĩ đặt anh nằm lên một tấm vải bạt và muốn khiêng anh đi.

        - Tôi còn nói được, còn chỉ huy được. - Anh đáp.

        Và chừng nào đợt tẩn công còn chưa bị đẩy lùi, các chiến sĩ còn nghe thấy tiếng anh. Anh hy sinh trong tay Bô- ga-rép.

           -Đồng chí chính ủy, xin đồng chí hãy nhớ đến tôi, - Anh nói - từ mấy hôm nay đồng chí đã thành bạn thân của tôi.

        Các chiền sĩ chết. Ai sẽ nói lên những chiến công của họ, giờ đây thi thể bất động của họ đã vùi sâu dưới đất ? Chỉ có những đám mây bay gấp là nhìn thấy chiến sĩ Ri-a-bô-côn chiến đấu cho đến viên đạn cuối cùng. Đồng chí phụ trách công tác chính trị Ê-rê-tích,hạ xong mười tên đích, đã dùng bàn tay mà cái chết đã làm cho lạnh giá giật nổ tung một quả lựu đạn tự sát. Chiến sĩ Hổng quân Gơ-lút-scô, bị quân Đức vây chặt, đã nã súng cho đến viên đạn cuối cùng. Các chiền sĩ súng máy Gơ-la-gô-lép, Coóc-đa-khin tuy máu tuôn như suối nhưng hễ ngón tay rời rã còn bóp được cò, hễ con mắt hấp hối còn nhận ra mục tiêu trong đám sương mù rừng rực đỏ, thì họ vẫn còn chiến đấu.

        Vỉ đại thay nhân dân có những đứa con chết một cái chết thiêng liêng, bình thường và khắc khổ trên những chiến trường bát ngát, vòm trời và các vì sao biết đôi điều về họ, mặt đất nghe thấy hơi thở cuối cùng của họ, lúa tiều mạch chưa gặt và những cánh rừng, dọc theo đường cái, chứng kiến những chiến công của họ. Họ yên nghỉ dưới đất, với bên trên là bầu trời, là mặt trời, là những đám mây. Họ ngủ một giấc ngủ say sưa, vĩnh viễn, giấc ngủ của cha ông họ đã từng lao khổ suốt cả cuộc đời: những thợ mộc, thợ đầu, thợ mỏ, thợ dệt, những nông dân cần mẫn của một đất nước vĩ đại. Biết bao nhiêu công việc gian khổ, thường là quá sức, họ đã hiến cho mảnh đất này! Vậy thì mảnh đất này phải được vẻ vang vì lao động, trí tuệ, danh dự và tự do. Không gì có thể cao quý hơn và thiêng liêng hơn hai tiếng "nhân dân".

        Đến đêm, mai táng xong các tử sĩ, Bô-ga-rép trở về hầm của mình,

        - Báo cáo đồng chí chính úy, - Lính gác nói - có liên lạc vừa tới.

        - Liên lạc à ? - Bô-ga-rép ngạc nhiên hỏi. - Ở đâu đến ?

        Một chiến sĩ, vóc người nhỏ bé, đeo xà-cột và súng trường bước vào.

        - Đổng chí chiến sĩ, đồng chí ở đâu tới ?

        - Ở bộ tư lệnh sư đoàn. Tôi mang công văn đến.

        - Làm thế nào mà đồng chí qua được, đường đã bị nghẽn.

        - Báo cáo chính ủy, tôi phải xoay xở, phải bò mất bốn cây số; đến đêm tôi vượt sông và hạ thủ một thằng lính gác Tôi đem về được cái phù hiệu đeo vai của nó, đây ạ.

        - Đồng chí không sợ à ? - Bô-ga~rép hỏi.

        - Sợ cái gi kia ạ ? - Đồng chí chiến sĩ cười to, đáp.

        - Không sợ thật ư? - Bô-ga-rép hỏi bằng một giọng nghiêm trang.

        Người kia chìa ra một gói thư.

        Lá thư nhất, từ Ê-rê-van tới, gửi cho Ba-bát-gia-nhi-an. Bô-ga-rép đọc địa chỉ người gửi: thư đó của vợ Ba-bát-gia-nhi-an.

        Các đại đội trưởng Ồp-chi-nhi-cốp và Su-lây-kin, đống chí phụ trách công tác chính trị Ma-khốt-kin vừa nhanh nhẹn soạn thư, vừa nói khe khẽ:

        - Đồng chí này... hy sinh... hy sinh... hy sinh. Đồng chí này... hy sinh.

        Họ để riêng thư của các đồng chí đã tử trận sang một bên.

        Bô-ga-rép cầm lá thư của Ba-bát-gia-nhi-an và đi ra mộ anh. Bô-ga-rép đặt nó lên một cái mô nhỏ xong phù đất lên, bên trên lại chạn thêm một mảnh đại bác nặng.

[Giangtvx]

        Anh đứng hổi lâu bên nấm mồ đồng chí tiều đoàn trưởng.

        - Đến bao giờ anh mới nhận được thư em, Li-đa ơi ? - Anh thốt lên thành tiếng.

        Hối ba giờ sáng, người ta nhận được một bức điện ngắn đánh bằng mật mã qua vô tuyền điện. Tư lệnh trưởng binh đoàn khen ngợi các chiến sĩ và sĩ quan vì lòng dũng cảm của họ. Họ đã làm cho chiến xa Đức phải thiệt hại nặng; họ đã hoàn thành nhiệm vụ một cách vẻ vang và đã chặn được đường tiến của một binh đoàn địch. Lệnh cho những bộ phận còn lại của tiểu đoàn và pháo binh rút.

        Bô-ga-rép biết là không thể rút lui được; các trinh sát viên cho biết rằng, ban đêm, quân Đức đã mở một cuộc hành quân trên những đường con chạy ngang qua đường cái.

        Các sĩ quan, xúc động, hỏi anh dồn dập. Họ nói:

        - Chúng ta bị bao vây.

        Sau cái chết của Ba-bát-gia-nhi-an, Bô-ga-rép phải quyết định một mình. Lần đầu tiên, anh trịnh trọng nói với các sĩ quan và các đồng chí phụ trách công tác chính trị tập hợp trong hầm, cái câu mà ngoài mặt trận người ta mới thích nhắc đi nhắc lại làm sao, dù chỉ là khi dừng chân nghỉ đêm hay ăn uống: "Tôi đã xem xét tình hình và tôi quyết định...". Bản thân anh cũng ngạc nhiên khi nghe thấy chính mình thốt ra những tiếng ấy. Anh nghĩ: Ồ, giá mà Li-đa nhìn thầy mình!.

        - Các đồng chí sĩ quan, đây làm quyết tâm của tôi. -  Anh nói - Chúng ta sẽ vào rừng, ở đó, nghỉ lại, chấn chỉnh rồi chiến đấu thọc theo hướng con sông để vượt sang bờ đông. Tôi chỉ định đại úy Ru-mi-an-xép làm chỉ huy phó giúp việc tôi. Đúng một giờ nữa xuất phát.

        Anh ngắm nghía những khuôn mặt mệt mỏi của các sĩ quan, những nét nghiêm khắc và xọm đi của Ru-mi-an-xép và nói bằng một giọng khác hẳn, nó gợi cho anh nhớ lại Mát- xcơ-va trước chiến tranh:

        - Các bạn, ta phải giành lấy chiến thắng bằng máu và lửa. Chúng ta hãy đứng lên làm vẻ vang cho linh hồn các bạn

        chiến đấu trung thành của chúng ta - những chiến sĩ, sĩ quan và các đồng chí phụ trách công tác chính trị đã ngã trên trường danh dự.

Ở BỘ TƯ LỆNH MẶT TRẬN

        Bộ tư lệnh mặt trận đóng trong rừng. Nhân viên phòng tác chiến, phòng tình báo, cơ quan chính trị và hậu cần sống dưới những chiếc lều vải và trong những hầm ngụy trang lá xanh, Bàn làm việc kê dưới, những cây dẻ um tùm. Trên con đường mòn trải đầy quả thông như trong chuyện cổ tích, các đồng chí công vụ đi tới, đồ mực vào lọ. Buổi sáng, tiếng máy chữ đập rào rào, dưới đám lá cây ướt đẫm sương, át cá tiếng chim hót; sâu trong các bụi rậm thấp thoáng những mái đầu phụ nữ tóc hoe hoe; nghe có tiếng cười của các chị và giọng gắt gỏng của các nhân viên văn phòng. Trong một cái hầm tối và cao kê nhiều bàn to trên phù đầy bản đồ. Xung quanh chỗ trú ẩn, các đổng chí cảnh vệ đi đi lại lại; người thường trực ngồi ngoài cửa cắm những tờ giấy thông hành vào đầu chiếc đinh đóng vào thân cây trăn cổ thụ. Ban đêm, những gốc cây gãy ngang đất sáng lên những ánh xanh xanh. Dù đóng trong những gian phòng cổ kính của một 1ãnh chúa Ba-lan, hoặc trong những ngôi nhà nhỏ của một cái làng to, hay ở trong rừng, ở đâu cơ quan tham mưu cũng sống một cuộc đời giống như vậy. Chính bản thân khu rừng cũng có một cuộc sống riêng của nó: những con sóc đi nhặt lương thực chuẩn bị cho mùa rét. Chúng nhảy nhót, làm rơi quả thông xuống đầu những người đánh máy chữ, Chim gõ kiến lấy mỏ mổ vào những thân cây và giết chết sâu non. Quạ ô sục sạo trên ngọn những cây sến, trám, bồ đề. Chim non tập bay. Hàng triệu những con kền nâu và đen, những con bọ hung có sừng và những con giáp trùng chạy đi kiếm ăn.

        Chốc chốc, máy bay "Mét-xe-smit" lại xuất hiện trên bầu trời; chúng bay lượn trên rừng cây do thám tình hình bộ đội và những cơ quan chỉ huy.

        -  Má-á-a-a-y bay! - Các đồng chí cảnh vệ kêu to.

        Những người đánh máy thu dọn bàn; trùm lên đầu chiếc khăn tay màu sẫm; các sĩ quan bỏ mũ cát-két để khỏi lộ những vành lưỡi trai sáng loáng; người thợ cạo của cơ quan tham mưu vội vã xếp gọn những cái khăn trắng và chùi bọt xà-phòng trên má khách hàng; các chị phục vụ che kín những đĩa thức ăn nấu cho bữa tới lặng như tờ: chỉ còn nghe thấy tiếng độngJ cơ nổ giòn và từ giữa dải rừng thông bao vây lấy quả đồi cát nơi đặt chh huy sở pháo binh, vang lên giọng nói ngọt ngào và vuí vẻ của vị tướng pháo binh đang trao đổi tình hình với cấp dưới.

[Giangtvx]

        Và người ta mang tới gian hầm trụ sở Hội đồng quân sự, y hệt như trước đây trong gian buồng tranh tối tranh sáng và trần xây vòm giống như kiểu lâu đài một đĩa táo xanh cho tư lệnh trưởng và những hộp thuốc lá "Cao nguyên phương bắc" cho các ủy viên hội đồng.

        Bộ tư lệnh mặt trận đóng cách tiền duyên bốn mươi cây số. Buổi chiều, khi gió lặng và ngọn cây không xào xạc nữa, người ta nghe thấy tiếng đại bác nổ rõ mồn một; Đồng chí tham mưu trưởng cho rằng cần phải di chuyển Bộ tư 1ệnh lùi về đằng sau độ bảy, tám mươi cây số; nhưng tư lệnh trưởng không tỏ vẻ vội vã, ông thích ở gần mặt trận để tiện xuống các sư đoàn và các trung đoàn luôn. Ở như thế ông có thể chỉ huy chiến đấu sát và chỉ bốn mươi phút sau lại có thể trở về chỉ huy sở, đứng trước tấm bản đồ lớn.

        Hôm đó, trong chỉ huy sở Bộ tư lệnh, người ta xao xuyến lắm. Nhiều binh đoàn thiết giáp Đức đã tiến về phía con sông. Có tin đồn là đã thoáng nhìn thấy lính mô-tô Đức ở bên kia dòng nước. Có lẽ chứng đã tổ chúc vượt sông bằng những ca-nô bẹt, lớn và phát triền đến tận mép khu rừng chỉ huy sở mặt trận. Lúc tham mưu trưởng vào báo cáo tình hình đó với tư lệnh trưởng Ê-rê-min thì ông đang hái hạt dẻ.

        Các sĩ quan tham mưu kéo tới, cùng với đồng chí chính ủy: họ dò xét; không phải là không hoảng hốt, bộ mặt của tư lệnh trưởng. Những tin tức đó không gây một ấn tượng nào đối với Ê-rê-min cả. Ông gật đầu tỏ vẻ hiểu những điều mà chính ủy cơ quan tham mưu vừa báo cáo với ông, và bảo đồng chí sĩ quan phụ tá:

        - La-da-rép, vít hộ mình cái cành kia, đấy, chỗ đó ít ra cũng có đến ba chục hạt.

        Các sĩ quan, vây kín xung quanh, quan sát Ê-rê-min đang chăm chú bứt hạt dẻ. Mắt ông tốt lắm thì phải, vì không một hạt nào lọt qua, cả những hạt khuất kín trong những chùm vỏ xanh dưới đám lá gai góc. Bài học về đức tính trầm tĩnh ấy kéo dài khá lâu.

        Sau đó, vị tướng bước mạnh đến gần các sĩ quan đang chờ đợi ông và nói:

        - Tôi biết, tôi biết vì sao các đổng chí tới Bộ tư lệnh ở đâu vẫn cứ ở đấy, không đi đâu cả; tôi đề nghị với các đồng chí là từ nay trở đi, các đổng chí chỉ đến chỗ tôi khi nào tôi triệu tập.

        Các sĩ quan, thẹn thùng, bối rối, quay lui. Mấy phút sau, đồng chí sĩ quan phụ tá đến báo cáo rằng quân đoàn trưởng Xa-ma-rin đang đợi ở máy nói.

        Ê-rê-min trở về nhà.

        Ông nghe Xa-ma-rin nói, chốc chốc lại điểm một tiêng "tốt, tốt". Và, vẫn cái giọng thốt lến tiếng "tốt, tốt", ông bảo;

        - Lắng nghe đây, Xa-ma-rin, các đơn vị bị thiệt hại nhiều là một chuyện, nhưng nhiệm vụ mà tôi đã trao cho đồng chí thì dù có chết hết, chỉ còn một mình đồng chí cũng phải hoàn thành. Hiểu chưa ?

        Đoạn:

        - Hiểu rõ thế là tốt lắm.

        Và ông đặt ống nói xuồng.

        Sê-rê-nít-sen-cô đã nghe thấy cuộc đàm thoại, nói:

        - Tình hình chỗ Xa-ma-rin chắc có vẻ khó khăn. Nếu không đã không phải gọi dây nói.

        - Đúng, Xa-ma-rin rắn như đá. - Đại tướng nói.

        - Quả thế. Dầu sao mai tôi cũng cứ đến thăm đồng chí ấy.

        - Trời hôm nay mới đẹp làm sao, chà! Anh có thích hạt dẻ không? Tay tôi hái đấy.

        - Tôi biết. - Sê-rê-nít-sen-cô vừa nói vừa nở nụ cười.

        Ông lấy một nẳm hạt dẻ.

        - Anh thấy không ? - Vị tướng hỏi một cách hăm hở. - Anh em vừa nghe nói đến lính mô-tô đã ngỡ tôi sắp di chuyển chỉ huy sở.

        - Không sao, không sao đâu, - Sê-rê-nít-sen-cô nói - tôi thấy thế này: đầu tiên một sĩ quan đến trình diện, áo mới, mặt mày nhẵn nhụi, tay trắng trẻo nhưng mắt nhìn thì do dự. Lúc đó tôi nghĩ bụng: chắc hẳn anh chàng vừa ở Viện hàn lâm quân sự ra. Nhưng rồi tôi thấy mỗi ngày anh ta một khác mũi mọc lông ra, tay sém đen. Cái áo không còn phẳng phiu nữa, mặt thì rám nắng, đèn lông mày cũng bạc màu. Thế là, gần gũi xem xét và tìm hiểu thì thấy da anh ta đã dạn dày nắng gió và bên trong, anh ta cũng đã được rèn luyện tốt.

        - Đúng, - Tư lệnh trường nói - đúng thế không sai. Nhưng, thật ra tôi cho rằng chằng có gì đáng tự hào đối với những người đã học tập được cách chiến đấu, đã trở thành cứng rắn và dày dạn. Đồng chí thấy có gì là đáng khen trong đó không nào ? Dù sao thì cũng là những quân nhân!

        Ông hỏi viên sĩ quan phụ tá:

        - Thế nào, cơm chiều bao giờ ăn đấy ?

        - Đang dọn. - Viên sĩ quan đáp.

        -Tốt đấy, - Ê-rê-min nói - sắp ăn cơm anh đừng cắn hạt dẻ nữa.

[Giangtvx]

        Ông nhún vai.

        - Một sĩ quan được tôi luyện, dạn dày kinh nghiệm và lịch duyệt thôi, chưa đủ. Cuộc sống của một sĩ quan ngoài mật trận phải đầy tràn như nước ngập bờ. Anh ta phải ăn tốt, ngủ tốt, đọc sách, vui vẻ, bình tĩnh, cắt tóc cho đúng mốt, theo kiểu nào hợp với mình nhất và đánh không quân địch, tiêu diệt những xe thiết giáp lao vào hậu phương ta, tiêu diệt lính mô-tô súng máy và mọi cái khác nữa. Và từ trong cuộc vật lộn ấy, anh ta rút ra chỉ toàn những điều có lợi đề sống được thoải mái hơn. Như thế mới đúng là quân nhân chứ ! Anh có nhớ chúng mình đã cùng nhau ăn những cái bánh rán con con phết kem tươi ở trung đoàn ra sao không?

        Sê-rê-nít-sen-cô mỉm cười.

        - Ăn cái ngày mà cậu cấp dưỡng than thở: "Cái quân chó đẻ, chúng nó cứ bổ nhào xuống bẳn mãi, làm tôi không nhào được bột!"

        - Đúng thế đấy, chúng nó bổ nhào mãi, cái quân chó đẻ, làm cho không nhào được bột!... Những cái bánh rán nhò ấy ngon đấy chứ, hả ?

        Sê-rê-nít-sen-cô đến sát bên Ê-rê-min và thì thào, giọng đùng đục:

        - Chúng ta sắp đánh quân thù. Và nó sẽ bỏ chạy, nó sẽ bỏ chạy cho mà xem. Nó sẽ nguyền rủa cái ngày 22 tháng sáu, đúng bốn giờ sáng ấy. Con cháu và cả chắt chút nó sẽ nguyền rủa cái ngày giờ ấy.

        Ban ngày, trinh sát hàng không đã xác nhận những tin tức do một viên trung úy bị thương, thoát ra khỏi vòng vây, cung cấp: nhiều binh đoàn thiết giáp Đức, theo nhiều đường khác nhau, đang tập trung ở miền Gô-rê-lô-vét. Viên trung úy chỉ trên bản đổ cái miền đất thấp thưa thớt trồng những cây tùng, nơi quân Đức tập trung. Máy bay chụp ảnh cũng xác nhận những điều anh ta nói về đủ mọi mặt. Những người chăn cừu, đã vượt sông, báo cho anh em trinh sát là, vào khoảng giữa trưa, lúc chị em nông dân đi vắt sữa, đã thầy có dấu hiệu của nhiều binh đoàn bộ binh cơ giới hóa Đức cách con sông hai mươi cây số, ở địa điểm chúng đang tập trung.

         Biết lực lượng không quân của ta trong khu vực này yếu hơn chúng, quân Đức cứ bình chân như vại.

        Xe ô-tô quân sự và cam-nhông vận tải đỗ sát sạt, cái nọ cạnh cái kia. Trời chạng vạng tối, một số xe bật đèn pha lên và dưới ánh sáng ấy cấp dưỡng ngồi nhặt rau cho bữa sáng hôm sau.

        Tư lệnh trưởng cho gọi tư lệnh pháo binh tới.

        - Các đồng chí có bắn tới đây không ? - Ông chỉ vào một cái vòng tròn vạch trên tấm bản đồ một phần hai nghìn, hỏi.

        - Có thể "cả cái" trúng giữa, thưa đại tướng. - Tư lệnh pháo binh nói. Đồng chí này nắm trong tay những khẩu trọng pháo của đội dự bị Bộ tư lệnh tối cao. Đó chính là những con quái vật bằng thép mà Bô-ga-rép đã nhìn thấy hôm anh đến bộ tham mưu.

        Rất nhiều người cho rằng không thể đưa những xe cam- nhông khổng lồ sang bờ bên kia được. Cần phải dùng những cái cầu có sức chịu đựng rất lớn. Bô-ga-rép không biết rằng trận chiến đấu xung quanh nông trường, tiêu diệt binh đoàn thiết giáp đã tạo cho công binh khả năng bắc những chiếc cầu chở được những vũ khí có uy lực lớn.

        - Đến hai mươi giờ, đồng chí sẽ cho phát huy toàn bộ hỏa lực của đồng chí. - Tư lệnh trưởng chỉ thị cho tư lệnh pháo binh.

        Đồng chí tư lệnh pháo binh có nước da hồng hào, miệng như luôn luôn cười mỉm. Ông yêu vợ, yêu mẹ già, yêu mấy đứa con gái và thằng con trai của ông. Ông mê rất nhiều thứ trên đời: đi săn, tán chuyện vui, rượu vang Giê-oóc-gi, một cuốn sách hay. Nhưng cái mà ông yêu nhất trần gian, đó là loại pháo tầm xa. Ông vừa là người phục vụ, vừa là người hâm mộ nó. Mỗi lần hỏng một khẩu trọng pháo, không chiến đấu được, ông đau xót chẳng khác gì mất một người thân thích. Ổng buồn phiền nghĩ rằng pháo tầm xa không thề phát dương hết toàn bộ uy lực bắn trong cuộc vận động chiến mau lẹ này. Khi những khối lớn trọng pháo đến tập trung trong khu vực tham mưu, vị tướng ấy băn khoăn, nửa mừng nửa lo, tự hỏi không biết đến bao giờ mới có dịp đưa những khẩu pháo ấy ra sử dụng. Và khi tướng Ê-rê-min bảo: ".. đổng chí sẽ cho phát huy toàn bộ hỏa lực của đồng chí", giây phút ấy chắc chắn là giây phút long trọng nhất và sung sướng nhất trong đời tư lệnh pháo binh.

        Buổi chiều, Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Bi-ê-lô-rút-xi họp trong một cánh rừng thưa. Qua lá cây, thoáng thấy bầu trời trong trẻo. Những chiếc lá xám, khô héo, như được bàn tay một bà nội trợ cẩn thận đặt nằm ở đó, phù một lượt rêu xanh thẫm, lộng lẫy và xôm xốp.

        Thể hiện làm sao cho được cái giản dị của cuộc hội nghị trong cái góc nhỏ cuối cùng còn tự do này của rừng cây Bi-ê- lô-rút-xi ! Gió thổi tử Bi-ê-lô-rút-xi, buổn rầu và trang trọng; hàng triệu tiếng người dường như gầm thét dưới cành lá những cây sến. Các ủy viên nhân dân và các ủy viên Trung ương Đảng mặc áo đồng phục, mặt xạm nắng và mệt nhọc, chỉ nói rất vắn tắt.

[Giangtvx]

        Thế là như có ngàn vạn sợi dây liên lạc chạy đi từ khoảng rừng thưa ấy tói Gỏ-men, Mô-ghi-lép, Min-xcơ, Bô- bơ-ruí-xcơ, Rô-gát-sáp, Smô-lê-vít-si, tới những thôn xóm và thị trấn nhỏ, tới những khu vườn, những tổ ong, tới những cánh đồng và những bãi lầy của xứ Bi-ê-lô-rút-xi...

        Và gió chiều làm ngân vang dưới đám lá cây đen sầm, tiếng nói giữa hoàng hôn, buồn bã và bình tĩnh, của một dân tộc biết rõ minh sẽ phải chết nô lệ hay chiến đấu vì tự do.

        Ngày tàn. Pháo binh phát hỏa. Những tia chớp dài chiếu sáng phía tây sầm tối. Những ngọn cây sến nhô ra ngoài bóng đêm dường như cả khu rừng với ngàn vạn thân cây đồng thời cùng tiến một bước lên phía trước, dưới một luồng ánh trắng chập chờn. Đó không phải là những loạt đạn lẻ loi, không phải tiếng đại bác ì ầm. Không khí đã gầm lên như trên mặt đất, vào những thời hồng thủy xa xưa khi dãy núi của châu Âu và châu Á hiện nay nhô lên từ dưới đại dương.

        Hai người phóng viên chiến tranh và một phóng nhiếp ảnh ngồi trên một thân cây đổ, cách gian hầm của đồng quân sự không xa. Họ lặng lẽ ngắm nhìn cảnh tượng động ấy.

        Dưới cái hầm phủ cành cây rậm lá, giọng tư lệnh to vang rất rõ:

        - À này, các đồng chí, các đồng chí có nhớ miêu tả rất hay của Pút-skin trong cuốn Hành trình tới Ê rum không ?...

        Mấy nhà báo không nghe được đoạn cuối câu nói.

        Đôi lát sau, họ còn nghe thấy vài ba lời cất lên đĩnh đạc chậm rãi và họ nhận ngay ra giọng chính ủy Sê-rê-nít-si đang nói:

        - Tôi thích Gác-sin, ông ta tả đời lính đến là hay.

        Hồi hai mươi hai giờ năm mươi, tư lệnh trưởng mặt trận và tư lệnh pháo binh cưỡi máy bay chiến đấu bay cái thung lũng tập trung những binh đoàn thiết giáp của Đức. Cảnh tượng nhìn thấy bên dưới làm cho trái tim tướng pháo binh mãi mãi tràn ngập tự hào.

VỊ TUỚNG

        Trung tướng Xa~ma-rin, chỉ huy một quân đoàn, ngoài rất nhiều những nhiệm vụ khác còn có nhiệm vụ giữ những bến vượt sông. Cơ quan tham mưu, những bộ phận hậu phận phương, tòa soạn tờ báo của quân đoàn - cả thê đội một và thê đội hai - đều ở trên bờ phía tây con sông.

        Xa-ma-rin đã cho di chuyển chỉ huy sở tiền phương sang bờ đông, trong một cái làng nhỏ ở rìa một cánh đồng rộng bỏ không người gặt.

        Giúp việc ông chỉ có thiếu tá Ga-ran thuộc phòng tác chiến cơ quan tham mưu, tư lệnh pháo binh, đại tá Na-ba-sít- dê, tóc đã hoa râm. Ông có trong tay một máy vô tuyến điện, một máy điện báo và những máy nói dã chiến thường dùng đề liên lạc với thủ trưởng các đơn vị.

        Xa-ma-rin đóng trong một căn nhà nhỏ, rộng rãi và đầy đủ ánh sáng. Ông làm việc, tiếp các sĩ quan, ăn cơm ở đó. Ban đêm, không chiu nổi cái nóng ngột ngạt, ông bỏ ra ngoài nằm trên cái bục chứa cỏ khô.

        Ngủ trong nhà, trên các tấm phản, có đồng chí sĩ quan phụ tá của Xa-ma-rin, Li-a-đốp với cái mũi sư tử, cặp mắt đen như huyền và đôi má đỏ rực; anh chàng cấp dưỡng rầu rĩ trước khi ngủ thường khe khẽ hát bài Cái khăn tay xanh nhỏ bé và nhũn nhặn và cuối cùng là anh tài xế lái cái xe dã chiến sơn xanh; từ ngày đầu tiên nổ ra chiến tranh cho đèn nay, anh ta luôn mang theo trong người cuốn tiểu thuyết của Đích- ken: Đa-vít Cu-pơ-phin. Ngày 22 tháng sáu, anh mới đọc được mười bốn trang, thế mà sau một tháng chiến tranh, anh vẫn chẳng đọc thêm được trang nào vì anh rất ít thời gian rỗi.

        Có lần, đồng chí cấp dưỡng hỏi xem quyền sách dày cộp của anh có hay không? Khô-li-u-khin đáp:

        -  Hay lắm ! Sách nói về cuộc đời của những người Do - thái.

        Sớm tinh sương, Xa-ma-rin bước từ trên bục cỏ khô xuống và Li-a-đốp đến gặp ông, mang theo một cái vò và một khăn mặt. Anh đổ nước lạnh vào cái cổ đầy lông tơ hoe hoe đỏ của vị tướng và hỏi:
 
        - Đồng chỉ ngủ có ngon không, thưa trung tướng ? Đêm qua, quân Đức có bắn pháo hiệu.

        Xa-ma-rin bẩm tính ít cởi mở và khắc khổ. Trong chiến tranh ông không biết sợ và thường làm cho Li-a-đốp khốn đốn vi ông hay xông xáo vào những khu vực nguy hiềm nhất. Ông qua lại các chiến trường với lòng tin cậy bình thản của người làm chù, xuất hiện giữa các chỉ huy sở trung đoàn và tiểu đoàn trong những phút gay go nhất của các trận đánh. Ông đi giữa những tiếng mìn và đạn đại bác nổ, đeo trên ngực tất cả huân chương cùng với huy chương Sao vàng. Tới một trung đoàn đang chiến đấu, ông nhận ra ngay lập tức đặc điểm của tình hình, giữa súng ran đạn nổ, giữa khói lửa mịt mù của những ngôi nhà và vựa thóc bốc cháy, giữa sự rối loạn của những cuộc di chuyển, giữa sự vận động của những chiến xa bạn và thù.

[Giangtvx]

        Các đồng chí sư đoàn trưởng, trung đoàn trưởng, tiều đoàn trưởng đểu biết rất rõ giọng nói nhát gừng của ông; khuôn mặt ông, với cái mũi dài, không biết mỉm cười và thường tỏ vẻ ủ ê, thiếu niềm nở. Ông có mặt ở trung đoàn là người ta quên phắt tiếng gầm thét của những loạt pháo lớn và khói lửa của những đám cháy; ông thu hút vào người ông tất cả sự mãnh liệt của trận đánh. Ông không hay nấn ná ở chỉ huy sở nhưng ông xuất hiện ra là để lại dấu vết trên toàn bộ sự tiến triển của những trận tác chiến; dường như tia mắt bình thản và lạnh lùng của người thủ trưởng quân đoàn nhìn chằm chằm vào mặt các sĩ quan. Nếu ông nhận thấy các cán bộ chỉ huy trận đánh không tốt, ông không ngần ngại thay ngay những người chỉ huy khác.

        Một hôm ông đã cử một thiếu tá trung đoàn trưởng lên tấn công như một chiến sĩ thường đề phạt anh ta vì đã thiều quyết tâm, ngại lao mình vào nơi nguy hiềm, do dự không dám quyết định vì sợ trách nhiệm. Những kẻ nhát gan, ông xử tử hình không thương tiếc, ngay ngoài mặt trận.

        Lòng căm thù và ghê tởm kẻ địch của ông thì thật không bờ bến. Khi ông đi ngang qua những dãy phố mít mù khói lửa trong những làng xóm bị quân Đức đốt cháy, mặt ông trông đến khùng khiếp. Nhiều chiến sĩ kể lại rằng có lần Xa-ma-rin đang ngồi ô-tô bọc sắt chạy giữa một đám cháy lớn, ông nhìn thấy một chiến sĩ Hồng quân bị thương thế là ông đặt đồng chí đó ngồi vào chỗ ông, còn ông thì xuống đi bộ theo ô-tô, dưới làn đạn địch bắn như mưa.

        Người ta thuật lại rằng ông đã nhặt một khẩu súng trường bê bết bùn hôi thối mà một chiến sĩ vừa quẳng đi. Trước cả đại đội xếp hàng ngang, ông đã lau chùi khẩu súng rất cẩn thận và trìu mến, đoạn chẳng nói chẳng rầng ông trao lại cho người lính đứng đực ra vì hổ thẹn. Và những người đã chiến đấu với ông rất tin tưởng vào thủ trưởng của mình, họ sẵn sàng châm chước cái tính khí khắc nghiệt và tàn nhẫn của ông.

        Li-a-đốp hiểu rất kỹ về vị tướng của anh. Nhiều phen, lên đến tuyến một, Li-a-đốp hỏi thăm đường các sĩ quan anh gặp. Rồi quay về xe, anh báo cáo:

        - Báo cáo trung tướng xe không thể nào qua được, không ai bén mảng tới chỗ ấy cả. Con đường nằm dưới hỏa lực súng cối và người ta cho biết là có nhiều súng máy phục kích trong khu rừng nhỏ. Phải tim một lối rẽ ngoặt.

        Xa-ma-rin quấn một điếu thuốc lá to tướng và, sau khi châm hút, ông nói:

        - Súng máy à ? Kệ, cứ đi đi.

        Và Li-a-đốp ngồi đẳng sau vị tướng của anh, lo mất mật. Như nhiều kẻ nhát gan khác, Li-a-đốp cho rằng trang bị đến tận răng là thượng sách: anh ta đeo một khẩu tiểu liên, một mô-de, một súng lục hộ vệ, một khẩu bơ-rô-ninh, lại còn đút trong túi thêm một khẩu mô-de khác và một khẩu pa-ra- ben-lum lấy được của địch. Một hôm, anh được trung tướng giao cho công tác trở về hậu phượng. Những câu chuyện anh thuật lại và vẻ thượng võ của anh đã làm cho các bà phụ nữ trên xe lửa và những nhân viên nhà ga phục lăn lông lốc. Nhưng hình như chưa bao giờ anh dùng tới những khẩu súng lục to, nhỏ ấy.

        Xa-ma-rin ở ngoài tuyến một suốt cả ngày. Trên tất cả các khu vực, quân Đức đều đánh mỗi lúc một mạnh. Những trận chiến đấu diễn ra suốt ngày đêm. Bị cái nóng nung người hành hạ, các chiến sĩ thường từ chối những món ăn nóng mang ra tận chiến hào.

        Xa-ma-rin, về đến chỉ huy sở, gọi dây nói lên Ê-rê-min để xin rút về phía tây bờ sông. Ê-rê-min từ chối phắt. Cuộc đàm thoại với tướng Ê-rê-min làm cho ông bực dọc. Khi thiếu tá Ma-ran đưa cho ông bản thông cáo cuối cùng, Xa-ma-rin chẳng thèm ngó mắt qua, dửng dưng nói :

        - Không có thông báo của đồng chí, tôi cũng nắm được tình hình.

        Và, hướng về phía đồng chí cấp dưỡng, ông hỏi, chẳng có vẻ hài lòng:

        - Thề nào, tôi đã sắp được ăn chưa đấy?

        - Báo cáo, cơm đã dọn xong. - Đổng chí cấp dưỡng đáp.

        Anh dập hai gót chân và quay về phía bên phải một cách hăm hở quá khiến chiếc áo choàng trắng bay phần phật. Bà cụ chủ nhà, người nữ nông trường viên On-ga Đi-mi-tơ-ri-ép-na Goóc-ba-sê-va, thoáng mỉm nụ cười dè bỉu. Cụ vẫn bực anh chàng cấp dưỡng hay chế giễu cách nấu nướng ở nông thôn:

        - Này cụ Đi-mi-tơ-ri-ép-na này, nấu món sườn gà hay xào khoai tây, cụ làm thế nào hả cụ?

        - Anh xéo đâu thì xéo đi! - Cụ trả miếng ngay - Muốn học xào khoai tây thì đi hỏi ai chứ đừng hồi đến cái thứ bà già như tôi.

        - Không phải lối nấu nhà quê đâu, mà tỏi đã từng nấu những món đó rồi, hồi trước chiền tranh, trong một tiệm ăn

         Cụ hay tường tượng là nếu trung tướng bảo cụ nấu, cụ sẽ bảo sao ?

        Phi-rô-xi-a, người con dâu và đứa cháu trai ốm yếu của cụ dỏng tai nghe cuộc bàn cãi kéo dài đã từ bao ngày rồi. Cụ già bực nỗi không biết làm những món ăn có những cái tên ngớ ngẩn ấy, cụ không ngờ cái anh chàng cấp dưỡng to lớn chậm chạp kia trong việc bếp nước lại khéo hơn cả cụ.

[Giangtvx]

       
        "Tim-ca, đúng là Tim-ca", cụ nói thế vì cụ hiểu đống chí cấp dưỡng không thích người ta gọi mình bằng cái tên thân mật trong nhà và chỉ mím cười khi người ta gọi chỉnh tên "Ti-mô-phây Mác-cô-vích". Li-a-đốp đã gọi anh ta như thế khi muồn chén một miếng gì đó trước khi trung tướng ngồi vào bàn ăn. Xa-ma-rin tỏ vẻ hài lòng về đồng chí cấp dưỡng của mình và chưa hề bực bội với anh bao giờ cả. Nhưng giờ đây, ngồi vào ăn bữa chiều, ông nói với anh ta:

        - Đồng chí cấp dưỡng, phải nhắc bao nhiêu lần người ta mới mang cái ấm xa-mô-va ở chỉ huy sở tới đây ?

        - Báo cáo trung tướng, phòng hành chính của hậu cần chiều nay sẽ đem tới.

        - Thế còn món "trường kỳ", đồng chí lại vẫn làm thịt cừu à? - Xa-ma-rin hỏi - Tôi đã hai lần bảo đồng chí rán cá kia mà, sông thì kề ngay bên, thời gian xoay xở cũng có thiếu đâu?

        Cụ già đưa mắt tinh quái nhìn người cầp dưỡng tưng hửng và nói:

        - Chè giễu một bà già thì giỏi lắm, đến lúc ông tướng ôn tồn hỏi thì lại hóa ra mít đặc. Chẳng thế lại là Tìm-ca.

        - Cậu ấy chế giễu cụ có phải không ? - Xa-ma-rin hỏi.

        - Đúng là cậu ấy chế giễu tôi! Cậu ấy bảo: "Này, bà lão, chỉ nói món sườn gà thôi, bà lão có biết làm không hả ? Cái cậu Tim-ca ấy, tôi chán lắm...

        Xa-ma-rin mỉm cười:

        - Không sao, để tôi chê cho cậu ta một mẻ. Đổng cấp dưỡng này, nhào bột làm bánh bích-quy như thế nào nhỉ?

        - Cái đó, báo cáo trung tướng, tôi không biết.

         - Được. Thế làm thế nào cho bột tiểu mạch nở? Bằng sút hay bằng men ? Thử nói nghe xem nào ?

        - Báo cáo, trước kia tôi không làm việc ở hiệu bánh ngọt.

        Ai nấy đều cười anh chàng cấp dưỡng lúng túng.

        Sau bữa cơm, trung tướng dùng nước chè và mời chủ nhà đến bàn cùng uống. Cụ già ung dung chùi tay vào cái tạp dề, phủi bụi trên ghế đẩu và ngồi xuống. Cụ uống nước chè đựng trong đĩa rổi lau cái trán nhăn ròng ròng mồ hôi.

        - Mời cụ lấy đường đi! - Xa-ma-rin nói.

        Rồi ông hỏi:

        - Còn thẳng cháu nhà ta thế nào, đêm vẫn không ngủ được à?

        - Chân cháu sưng to; gặp vận đen, cháu đau làm chúng tôi cũng buồn.

        - Đồng chí cấp dưỡng, lấy mứt cho cháu nhỏ.

        - Vâng, tôi sẽ lấy đưa cho chú ấy.

        - Vẫn đánh nhau ở Ri-a-khô-vít-si đấy chứ ạ? - Cọ già quan tâm hỏi.

        - Vẫn đánh.

        - Nhân dân ở đấy tha hồ mà khổ! - Cụ già vừa nói vừa làm dấu thánh,

        - Không còn ai ở đấy nữa đâu, - Trung tướng nói -  người ta tản cư hềt rồi. Nhà cửa trống không. Của cải đã mang đi hết.

        Bức điện mật mã của Bô-ga-rép được đưa tới báo cáo chi tiết về sự tan rã của quân đoàn thiết giáp Đức.

        Li-a-đốp thuộc rõ tâm tính trung tướng lắm. Anh biết rằng trước khi xông pha vào những nơi nguy hiểm, trung tướng thường tỏ vẻ vui mừng nhất. Anh biết rằng tình hình càng gay go, tướng Xa-ma-rin càng bình tĩnh, Anh biết cả cái nhược điểm kỳ lạ cùa con người phũ phàng ấy. Mỗi lần bước vào ngôi nhà hoang có những con mèo trung thành chẳng chịu bỏ đi, Xa-ma-rin lại rút túi lấy ra những miếng bánh chuẩn bị sẵn và gọi con mèo đực đói meo hoặc con mèo cái với đàn con quây quần xung quanh đến, rồi ông ngồi xồm xuống tự đặt cho mình nhiệm vụ phải cho chúng nó ăn. Một hôm, ông nói với Li-a-đốp, vẻ đăm chiêu:

        - Cậu có biết tại sao mèo ở nhà quê không nô giỡn với giấy trắng vo tròn không ? Nó không quen giấy trắng, nhưng nếu là giấy màu thi nó chồm đến ngay lập tức, ngỡ có chuyện với chuột nhắt.

        Sau khi nói chuyện với cụ già và nhận bức điện, Xa-ma- rin cảm thấy tâm trí khoan khoái, nhẹ nhàng.

        - Báo cáo trung tướng, - Li-a-đốp nói - thiếu tá Méc~xa-lốp mà đồng chí cho gọi tới, đang chờ lệnh của đồng chí,

        Xa-ma-rin chau mày và một lần nữa, giơ ngón tay dọa con mèo con,

        - Đồng chí vừa bảo gì nhỉ ?

        - Tôi vừa báo cáo với trung tướng là trung đoàn trưởng trung đoàn bộ binh 3 mà đồng chí cho gọi tới, đang chờ lệnh đồng chí.

        - Thế à! Được. Cho vào.

        Và ông nói với bà cụ già vừa đứng dậy:

        - Cụ cứ ngồi. Mời cụ xơi nước chè đi, đừng ngại gì cả.

        Méc-xa-lốp ra đi từ lúc rạng đông, qua một con đường làng và đã về tới sư đoàn. Mũi phá vây của anh không thắng lợi, Anh để mất ở dọc đường một bộ phận pháo binh nằm ỳ trong một cánh rừng lầy. Đoàn xe pháo của trung đoàn lạc lối vì người chỉ huy không thuộc đường, Cuối cùng trung đoàn đang hành quân phải đánh bật một trận đột kích của đại liên Đức; đại đội của Mi-san-xki làm đội hậu vệ đáng lẽ phải mở đường để về sát nhập với chủ lực lại chần chừ nấn ná; đại đội trưởng không dám mạo hiểm đi trên địa hình lộ thiên đã đưa quân rẽ ngoặt vào rừng...

        Ban sáng, Xa-ma-rin nghe Méc-xa-lốp báo cáo, chỉ hỏi anh có một câu: Để lại cho Bô-ga-rép bao nhiêu đạn dược ? Và ông nói:

        - Mười bảy giờ đồng chí lên gặp tôi.

        Méc-xa-lốp hiểu rằng lần nói chuyện thứ hai sẽ ngắn hơn lần thứ nhất và nó chẳng hứa hẹn một điểm tốt lành nào. Vì thề anh ngạc nhiên và rất khoan khoái khi trung tướng bảo anh:

        - Tôi tạo cơ hội cho đồng chí chuộc tội: đồng chí hãy nối liên lạc với Bô-ga-rép, hai người hãy hiệp đồng tác chiến, bảo đảm cho đồng chí ấy thoát vòng vây và thu hồi binh khí khí tài mà đồng chí đã bỏ lại. Đồng chí có thể ra.

        Méc-xa-lốp biết rõ là nhiệm vụ phải hoàn thành thật vỏ củng khó khăn gian khổ. Nhưng anh khổng hề sợ. Anh chỉ ngại nhất cơn thịnh nộ của thủ trưởng mình.

        Bô-ga-rẻp đã qua hai ngày bị vây ở trong rừng cùng với tiểu đoàn của anh.