Con đường của quỷ

[bodoibienphong]

Chương hai mươi bảy

Từ hôm cụ nội đón Đàu về nhà song Đàu không còn là Đàu vô tư, trong sáng như ngày xưa, Vương biến thành tảng đá trước cửa. Mỗi sáng, trong khi cả nhà tất bật vào một ngày mới, riêng tảng đá thì không, cặp mắt mệt mỏi, bất lực của tảng đá lại nhìn bất định về phía rừng sâu để tìm câu trả lời. Cậu giận mình vì đường đường là một người đàn ông người Dao mà không bảo vệ nổi người mình yêu dấu. Cậu giận cả nhà vì đã giam nhốt, cấm đoán, không có sự cương tỏa thì cậu với Đàu đã thành vợ thành chồng, Đàu không phải chịu cảnh tan ngọc nát hoa. Cậu giận bố suốt ngày chữ nghĩa, đạo lý, công việc, cuối cùng nói một đường làm một đường. Cậu căm thù bọn phỉ gây ra tan nhà nát cửa, làng bản tiêu điều chưa thỏa lại còn sấp mặt hại cả ruột thịt người nguyện hiến thân cho chúng. Cậu giận... giận... giận. Cơn giận làm cái bụng lửa của cậu như nung như đốt, chân tay lúc nào cũng muốn đập tan đập nát một cái gì đó. Cơn giận nối nhau làm cho đêm đêm cậu không ngủ nổi, ý nghĩ trả thù cồn cào làm cậu đau đớn, khổ sở, nhất là khi tiếng chó cắn ma dai nhách thúc vào đêm. Người mà cậu thương yêu về chỉ vài ngày mà cậu đã rộc rạc như xác ve. Cụ nội thương, hiểu cậu đến thế mà cũng không sao vào nổi hồn cậu. Cả nhà ai cũng nghĩ nếu không lôi cậu ra khỏi sự đau buồn thì cậu sẽ chết chìm trong căm hận. Sáng nay cũng vậy, ngày và đêm chưa kịp bàn giao cho nhau thì tảng đá đã mọc. Mặt trăng đứng khựng giữa nền trời hồng nhạt. Những sợi ánh sáng mỏng mảnh soi xuống không xuyên thấu được làn sương mỏng song cũng nhuộm cả vùng thành màu bàng bạc. Trong rừng chim từ quy đang thả hết những cố gắng cuối cùng vào những tiếng kêu vô vọng. Dưới vườn, tiếng sột soạt của loài gậm nhấm dạn dĩ như cố tình đánh thức song tảng đá vẫn câm lặng.

Cụ giáo đã đến bên tảng đá từ lúc nào, cụ hắng dặng rồi cất tiếng:

- Ta định cho cháu đi theo cán bộ Long, ý cháu thế nào?

Vương đang hồn một nơi người một nẻo bỗng giật mình:

- Cụ bảo sao cơ ạ?

Cụ giáo chậm rãi nhắc lại:

- Ta định cho cháu đi theo cán bộ Long, ý cháu thế nào?

Vương chồm lên ôm lấy cụ nội:

- Nếu được như thế thì cháu thêm một lần sống lại rồi.

- Cháu thực sự như vậy thì phải hứa với ta mấy việc.

- Vâng cháu đi, cháu hứa, bao nhiêu điều cháu cũng xin hứa...

- Không nhiều đâu, nhưng đã hứa thì không được giống như thả trăng lên trời.

- Dạ vâng, nhưng thưa cụ...

- Cháu nghe đây. Cho cháu theo cán bộ Long, trước là thỏa ý cháu, tạo cho cháu cơ hội để trả mối hận nhà, sau là để cháu tìm cách gặp bố, gặp các chú, các anh. Cháu phải làm cho người họ Triệu rõ chuyện cụ đã đứng hẳn về phía cách mạng, hãy liệu mà cư xử, mà tìm về.

Vương sững người, cậu đã hiểu ra tầm quan trọng của việc cậu đi theo bộ đội.

Vương quỳ trước cụ nội, sẽ sàng:

- Cháu xin được nghe lời cụ.

Cụ giáo nghiêm trang:

- Cháu nghe đây, đánh giặc cứu nước là việc trọng, cháu có đủ dũng cảm chịu khó chịu khổ, không làm hổ danh họ Triệu không?

- Cháu xin hứa!

- Trong quân có việc lớn việc nhỏ, việc quan trọng, việc bình thường, cháu có hứa không thấy việc lớn mà nản, việc nhỏ mà coi thường không?

- Cháu xin hứa sẽ không để những lời hứa, lời răn trong lễ cấp sắc rơi rụng.

- Thế là tốt rồi, cháu đi gặp bạn cháu đi.

Vương mừng rỡ ôm lấy cổ cụ nội hôn chùn chụt rồi xin phép cụ đi tìm Đàu.

Trong phòng, Đàu đang ngồi lặng bên cửa sổ. Từ hôm theo cụ giáo về nhà họ Triệu, Đàu sống trong tâm trạng nửa sống, nửa chết. Ý nghĩ tự tử cứ bám riết, thôi thúc song ý thức quyết sống để trả thù như những con sóng phả ngược lại. Hai luồng ý nghĩ cùng nóng, cùng lạnh đan ngày đan đêm làm cho Đàu đổi tính, đổi nết. Cô dìm mình trong câm lặng. Trước mắt cô lúc nào cũng lơ lửng mấy cái xác không đầu. Mấy cái xác đó lúc phun máu phì phì vào cô, khiến cô phải rạp mình sợ hãi, lúc lại nhởn nhơ lượn quanh, trêu ghẹo, khiến cho máu uất trong cô trào lên. Ngày tiếp ngày vẫn trôi song dường như Đàu không còn biết đến cái vòng quay sáng tối. Trước đây Đàu biết theo phỉ là lầm đường, nhưng biết thì biết vậy, người lớn có cái lý của người lớn, trẻ con không được xen vào, vấp phải đau đớn, nhục nhã, có thời gian nhìn người, nhìn mình cô mới giật mình. Cô thì không còn gì để mà mất, nhưng còn bố cô, bố Vương, còn các bác, các chú..., những người đàn ông trai tráng bị đẩy xuống dòng sông ngầu đục, ngoi ngóp trong dòng sông ấy, nếu không bị cách mạng trừng trị thì trước sau cũng bị chính dòng nước nhấn chìm. Làm họ tỉnh ngộ thế nào, lôi họ lên ra sao, những việc dời non lấp bể ấy con chim bị vặt lông bẻ cánh như Đàu không làm nổi. Đêm đêm, trong căn buồng rộng thênh, những ý nghĩ trả thù, những sức mạnh trong trí tưởng tượng thỏa sức vẫy vùng, cô như một nữ tướng cầm quân đánh chỗ này, dẹp chỗ kia, vớt người này, cứu người khác. Sáng ra, đối mặt với thực tế, nhìn thấy cụ giáo ngồi bó gối bất lực, thấy những người đàn bà vắng chồng lùi lũi cam chịu mọi dũng khí trong cô tan biến, cô mệt mỏi như người ốm dậy, đầu óc ong ong như chui vào trong hang sâu. Sáng nay cũng vậy, chưa sáng cô đã hóa đá bên cửa sổ. Bình minh đang lên, bầu mênh mông không một sợi mây đang hồng dần lên như da người thiếu nữ có hơi trai. Trước mắt cô bát cháo gạo nếp nấu với linh chi bốc hơi như mạch nước nóng buổi sáng mùa đông. Sáng nào cô cũng được ăn món cháo gạo nếp linh chi, tối nào cũng được ăn món cháo dạ giao đằng. Hai phương thuốc chữa chứng tâm thần bất an do ông cha truyền lại này đều do tự tay cụ giáo nấu. Mỗi buổi sáng, khi con gà trống chuồng còn chưa ngứa cổ cụ đã sốt sắng lấy nấm linh chi rửa sạch, thái mỏng, cho vào túi vải xô, lấy một vốc gạo nếp, một vốc lúa mì vo sạch, cho cả ba thứ vào cái nồi đất, đổ nước vào rồi đặt lên bếp hầm liu riu. Nấm linh chi lấy từ rừng già là loài giời sinh ra để bồi bổ khí huyết, dưỡng tâm an thần; gạo nếp, lúa mì là con của mẹ đất, gạo nếp bổ trung ích khí, lúa mì kiện tỳ khai vị, ba loại đại bổ này cộng với vài muỗng đường trắng là làm nên món cháo nuôi dưỡng nhựa sống, an thần, điều hòa khí huyết tuyệt vời. Mỗi buổi chiều, khi ông mặt trời xuống núi là cụ giáo lại tự tay sắc dạ giao đằng rồi cho gạo tẻ, táo đỏ, đường cát vào nấu nhừ. Mỗi bát cháo dạ giao đằng là một bát thuốc nuôi giấc ngủ, đánh đuổi chiêm bao, trừ phong thấp, nhức mỏi. Mười bát cháo gạo nếp linh chi, mười bát cháo dạ giao đằng vào dạ dày mà cô vẫn phụ lòng cụ giáo.

Vương đến sau Đàu, cậu nhìn rất lâu vào khuôn mặt hốc hác của người yêu rồi thốt lên:

- Hôm nay thế nào hả em?

Giọng nói quen thuộc của Vương lôi Đàu về thực tại, cô lắc lắc cái đầu:

- Em không biết nữa, chắc chẳng khác gì hôm qua.

- Trời đất thì vẫn thế thôi, nhưng em thấy trong người thế nào?

- Dạ em thấy mình đã khá hơn.

Vương nhìn bát cháo linh chi còn nguyên, cậu lắc đầu, vuốt vuốt mái tóc dày của Đàu:

- Bát cháo còn nguyên thế kia khá gì mà khá.

Câu than thở của Vương chạm vào nỗi đau của Đàu, tủi phận, uất ức trào lên, cô rung lên trong tiếng nấc. Vương giật mình, lúng túng ôm lấy người yêu, miệng lắp bắp:

- Thôi mà em, rồi trời sẽ hửng nắng thôi mà.

- Nhưng mà em?...

- Anh biết rồi...

Đàu thôi khóc nhưng dư âm của nó vẫn còn dai dẳng như mặt đất mùa ngâu. Một con chim khách đậu trên cành lê véo von. Đã lâu lắm rồi loài chim báo tin vui mới lai vãng đến nhà họ Triệu. Vương nhìn con chim nhảy nhót vui nhộn, bất giác cậu mỉm cười, ôm chặt Đàu vào lòng. Nhục dục tiềm tàng bùng phát làm cho cậu luống cuống, nếu không phải ban ngày ban mặt, không phải Đàu đang đau buồn thì cậu sẽ dìm Đàu vào biển lửa.

[bodoibienphong]

Đàu đẩy Vương ra, cô rũ người xuống nấc lên. Vương không chịu được tiếng khóc, cậu đứng dậy, bồn chồn đi lại, hai bàn tay vặn vẹo, luống cuống:

- Em đừng khóc nữa, anh biết rồi, không ai muốn chuyện này xảy ra cả.

- Nhưng em khổ lắm, cuộc đời em thế là hết rồi anh ơi!

Câu nói của Đàu chìm nghỉm trong im lặng. Đàu nhìn Vương, khuôn mặt anh dại đi, toàn thân co rúm. Bỗng Vương gồng lên dứt tung cúc áo, bộ ngực màu đồng hun căng cứng, phập phồng như ngực con ngựa chiến, cậu gầm lên:

- Bọn khốn nạn, ông sẽ giết, sẽ giết hết chúng mày.

Đàu vụt dậy, đứng sững trước mặt Vương:

- Anh nói đúng, phải giết hết bọn chúng, giết được chúng như giết chó xong em chết cũng cam lòng.

- Đúng phải giết, cụ đã cho anh đi theo cán bộ Long rồi, em cũng phải theo anh thôi.

- Cụ cho anh theo cán bộ Long?...

- Ừ, cụ vừa bảo xong, anh đã hứa với cụ...

- Thế thì tốt quá rồi - Đàu ôm chặt lấy Vương hôn chùn chụt rồi nức lên: - Em cũng xin cụ cho đi theo anh, chỉ có đi theo cán bộ Long mới trả được thù.

- Và lôi được bố về nữa chứ!

- Vâng lôi được bố về, bố sẽ cưới cho hai đứa mình.

- Sẽ cưới cho hai đưa mình - Vương ngân nga, cậu kéo tuột Đàu ra khỏi cửa, hai người nắm tay nhau chạy như bay trên con đường ra suối. Đằng sau họ, ngôi nhà họ Triệu um tùm cây cỏ bồng bềnh trong sương mây, cái cổng đá cùng bờ rào đá sừng sững, lặng lẽ trong mờ, trong tỏ, những cây đào, cây lê sau mùa rụng lá chĩa những cành, ngọn khẳng khiu, gầy guộc lên trời như van xin, như thách thức. Trước họ, mặt suối long lanh, óng ánh như khảm xà cừ. Cây cối hai bên bờ náo nức đón những làn gió đẫm hơi sương. Những dãy núi cao ngất không còn ngước lên thách thức với giời nữa mà cùng cúi xuống, cùng thả bóng đuổi nhau, vờn nhau, đè lên nhau mơn trớn.

1

Vương và Đàu được cụ nội đưa đi gặp Bí thư Long. Bề ngoài cả hai ra vẻ bình thản, nhẫn nại bước sau người cụ đáng kính nhưng dáng vẻ, cử chỉ không giấu nổi lòng dạ hân hoan của cối nước mùa mưa. Nhân lúc cụ giáo đang dồn sức leo dốc, Đàu cười tủm tỉm rồi rút trong túi ngực ra miếng vải đỏ dúi vào tay Vương. Vương cầm miếng vải đỏ còn ấm hơi vú của Đàu ngỡ ngàng:

- Cái gì thế này?

Đàu, tay ra dấu, miệng suỵt soạt:

- Bí mật, cứ nhét vào trong ngực khắc rõ.

Vương run run làm theo lời Đàu, hai sự ấm nóng hòa vào nhau làm cho con tim như muốn bay khỏi lồng ngực, cậu nắm tay Đàu thì thào:

- Ơn này anh mang xuống mồ đấy!

Đàu ra dấu im lặng, đôi mắt của cô như muốn nuốt gọn người con trai mình yêu dấu. Không dằn lòng được Vương nhanh tay ôm chặt lấy Đàu, định hôn lên đôi môi hồng như nụ hoa đỗ quyên, Đàu giật mình dùng hết sức đẩy Vương ra. Mặc, hai cánh tay gấu của Vương giữ chặt lấy con mồi đang giãy giụa tuyệt vọng. Con mắt sau gáy của cụ giáo thấy rõ từng cử chỉ của hai đứa cháu ngỗ nghịch. Cụ không giận mà thấy vui vui. Ơn trời loạn lạc tan nhanh cụ sẽ mổ năm con trâu, mười con lợn béo để kết duyên cho chúng, để từ chúng dòng họ Triệu ở Sín Chải sẽ nối dài, nối mãi.

Long đang kiểm tra anh em luyện tập ở ngoài bãi thì liên lạc tới thông báo có cụ giáo đến gặp, anh vội về lán Ban chỉ huy. Nhìn thấy ba cụ cháu anh rối rít chào rồi tự tay anh pha trà đãi khách. Cụ giáo lẳng lặng đáp lại sự hiếu khách của chủ nhà. Vương, Đàu e ngại, ngồi nép vào nhau, nín thở chờ đợi.

Đón chén trà từ tay Long, cụ giáo nhỏ nhẹ:

- Tôi đem hai đứa chắt đến nhờ cán bộ dạy bảo, không biết cán bộ có dung nạp.

Long sốt sắng:

- Vậy là cụ đã chấp nhận cháu Đàu về nhà mình rồi!

Cụ giáo thở dài:

- Đúng ra tôi phải làm việc này từ lâu rồi mới phải.

Long đến bên Vương, Đàu, vỗ vai hai người:

- Thế này là tốt rồi, từ hôm nay hai cháu sẽ là người của tổ chức.

Vương ấp úng:

- Dạ nhưng cháu...

- Bác biết rồi, phải gắng lên thôi, nhiệm vụ của hai cháu phải gấp đôi những người khác đấy - Long đến bên cụ giáo - Mục đích của tiễu phỉ là phải kéo người lầm đường lạc lối trở về, mà giác ngộ người lầm đường không ai bằng người thân của họ, thay mặt châu, cháu xin cám ơn cụ đã tin tưởng.

Cụ giáo rưng rưng nhìn Long:

- Già này đội ơn cán bộ.

Cụ quay sang nói với hai đứa chắt:

- Cán bộ đã lỗi to không bắt tội, lỗi nhỏ cho qua nên các cháu gắng mà làm việc. Bố các cháu, chú bác anh em các cháu có về nhà lo cho bếp lửa được hay không là ở các cháu cả đấy.

Đàu, Vương hớn hở gật đầu. Cụ giáo chào Long ra về, lòng cụ như cất được cả một trái núi đè nặng.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi tám

Siểu cùng với tiểu đội bộ đội áp giải bọn phỉ bắt được ra thị trấn trong tâm trạng nôn nóng, bực tức, đầu ai cũng như cái thùng thuốc súng, chỉ đợi dịp là nổ bùng, quét sạch bọn chúng xuống vực cho rảnh. Bực. Bực lắm. Bọn ương bướng, mê muội này vô cùng khó xử. Bảo chúng ngu muội cũng đúng. Không ngu muội mà bảo cái gì cũng lắc, nói cái gì cũng u u mê mê. Coi thường chúng thì chẳng khác gì coi thường rắn hổ mang sưởi nắng, nhoằng một cái đã tinh ranh như chó sói, quyết liệt như hổ mất con. Đặc biệt là tính lỳ. Lỳ đến dễ sợ. Lỳ làm cho đối phương không biết thế nào mà lần. Cách đây mấy hôm một tiểu đội bộ đội phía Dì Thàng dẫn chín tên phỉ tù binh về thị trấn. Tiểu đội đã được cảnh báo, đã cẩn thận trói nghiến ba tên một tốp, kèm như kèm trâu, kèm ngựa, vậy mà khi ngang qua vực thuồng luồng, chỉ một chút sơ sẩy ngắm mây ngắm nước thôi mà một câu Tùa nờ mà (chết tôi rồi) cất lên là cả ba tốp đồng loạt lăn như bí xuống vực thẳm. Sự quyết chết đến bất ngờ của bọn chúng làm mồm người, mồm súng của bộ đội há ra ngơ ngác, các ngón tay cứng queo bấm được vào cò súng thì bụi, đá đã tan, dưới cái vực sâu mấy chục sải tay đã vắng lặng không còn một động tĩnh. Đến lượt bọn này, phía dẫn tù binh được lệnh phải đối xử tử tế, phải lấy chính sách khoan hồng để hối cải, tuyệt đối không để xảy ra sơ suất gây chia rẽ dân tộc. Nắm chắc chính sách của đối phương nên bọn tù binh được đà lấn tới, đời thủơ nhà ai bị bắt, bị làm tù binh, sống chết trong tay đối phương mà vẫn cứ nhơn nhơn như đang cầm trong tay phần thắng.

Cả hai bên muốn hay không cũng vẫn phải đi. Rút kinh nghiệm, tránh cuộc liều mình tập thể có thể xảy ra, các chiến sỹ học theo cách trói người của bọn thổ phỉ, từng tên, từng tên được trói dang tay ra như thánh chịu nạn, năm tên lại được trói nối vào nhau. Cái dãy dây bù nhìn coi nương ấy di chuyển chậm chạp như đoàn người đi ra pháp trường.

Trong khi Siểu đang dẫn đám tù binh về thị trấn thì Sắn và Hùng đang trên đường đi động viên quân sỹ. Trong cơn bĩ cực, sức mạnh trông cả vào tinh thần nên vai trò của thủ lĩnh rất quan trọng.

Giời đất vẫn lùng bùng trong giá rét. Những trận mưa dai dẳng khiến mặt đất nhão nhoét, đặt bàn chân xuống là buốt như kim châm. Những mầm cây vừa nhú ra một cách vất vả, khó nhọc đã bị gió bấc nung quắt nung queo.

Sắn nghiến răng, gồng mọi thớ thịt trên cơ thể để vào vai một người hùng. Hàng ngàn mũi kim châm vào làm cho đôi bàn chân trần cước lên, đỏ ửng trong bùn nhão. Cái áo mưa mỏng như tờ giấy không che kín tấn thân lực lưỡng nên những giọt nước mưa như được ướp trong đá lạnh len lỏi thấm ướt bộ quần áo chàm phong phanh.

Sắn và Hùng đến một cửa hang, khuôn mặt cả hai tái xanh, tái xám song đôi mắt vẫn rực lên những tia lửa.

Mấy tên lính gác đang co ro trong những cái áo mưa lùng bùng, nhấp nhoáng ánh nước, thấy thủ lĩnh chúng bật dậy, xum xoe như chó thấy chủ. Sắn vỗ về khen ngợi chúng, ra hiệu cho chúng im lặng rồi lặng lẽ đi vào trong hang.

Tiếng lào thào thiếu khí, thiếu lực của những kẻ hom hem sắp về với tổ tiên làm cho Sắn dao động. Hắn nhìn khắp lượt, trong ánh lửa le lói, hơi lửa lan tỏa, từng đám người lố nhố, kẻ ngồi phệt, kẻ ngồi xổm, kẻ mặt cúi gằm, kẻ đầu gối quá tai..., chúng ôm choàng lấy bếp lửa, lùi hai bàn tay vào trong ngọn lửa, cạnh đó la liệt kẻ nằm co như con tôm luộc, hai tay quắp chặt lấy đầu, mắt nhắm nghiền, cố tránh mọi cử động để giữ sức. Tất cả đều gầy gò, rách rưới, nhăn nhúm, rã rời.

Sắn e hèm đánh tiếng, những cái xác ma chẳng ra ma, người chẳng ra người ngước đôi mắt trắng dã vì đói muối, đói cơm lên nhìn hắn.

- Tổng chỉ huy đến - Tiếng rên của kẻ đang ngồi xổm thổi lửa bật ra. Như hiệu lệnh, trong nháy mắt tất cả bật đứng dậy, cúi chào.

Sức mạnh của ngọn lửa đèn sắp tắt làm cho Sắn run lên vì cảm động. Hắn ôm lấy từng người, từng người, vỗ về, lắc lắc. Hắn vẫy Hùng. Hùng đưa hắn cái túi da dê. Hắn tự tay mở nút, chuyển cho từng người, từng người. Những kẻ đói cơm, khát rượu nhưng thừa thãi lòng tin run run nhấp những giọt rượu, giọt tình từ con người mà họ nguyện trung thành. Một kẻ nhấp một ngụm rượu to, thổi phù vào ngọn lửa, ngọn lửa bùng lên xanh lét.

Kẻ nhấp rượu hỏi:

- Ngoài trời mưa to không thưa Tổng chỉ huy?

Sắn ngồi xuống, đưa cả hai tay vào sâu trong ngọn lửa:

- Mưa không to nhưng như bò đái. Ở đây ấm quá, cát lại mịn, lại mềm nữa.

Một kẻ trả lời:

- Chúng tôi cố duy trì ngọn lửa thôi, không có lửa là quỵ hẳn đấy.

Sắn:

- Hãy cố mà gượng, tôi không tin ông giời đày ải chúng ta mãi.

Tên đội trưởng vừa cong người lên gãi như cào cỏ nương vừa hỏi:

- Các đội khác thế nào rồi ạ?

Sắn không nhìn tên đội trưởng, thản nhiên:

- Cũng như ở đây cả thôi.

Tên đội trưởng:

- Tổng chỉ huy yên lòng đi, sống cùng sống, chết cùng chết, lo gì.

Một kẻ xộc vào hang, người thì mang theo giá rét, song mồm thì mang theo ngọn lửa:

- Thưa Tổng chỉ huy, bên Tả Chải thắng lợi rồi, thắng lợi rồi.

Tin tức sốt dẻo làm cho Sắn không còn giữ được vẻ điềm đạm, hắn bật dậy, hỏi dồn:

- Sao, thắng lợi là thắng lợi thế nào, nói mau.

- Thủ lĩnh Hoàng Seo Lùng đã đánh, đã cướp cửa hàng lương thực, được ba mươi hai thồ ngô, không mất giọt máu nào...

Sắn reo lên:

- Tốt, tốt rồi.

Tất cả bật dậy quay tròn như chính chúng vừa làm nên chiến thắng lẫy lừng.

[bodoibienphong]

Chương hai mươi chín

Tin cụ giáo Choong ngả hẳn về phía cách mạng giống như một ngọn gió lành, các nhà trong bản thổi vào tai nhau việc không phải canh cánh chuyện cướp phá, phỉ phiếc, họ kéo cả đến nhà cụ giáo, khiến cho cái mũ ni che tai của cụ phải lật lên. Một người hỏi cụ giáo:

- Thưa cụ, có phải gió đông thổi bạt gió tây rồi không?

Cụ giáo bị bất ngờ, song lại lại ngay được thế điềm tĩnh vốn có:

- Cái đó phải hỏi chính mình thôi.

Người hỏi bướng bỉnh:

- Nhưng con xin cụ cho rõ ra ạ!

Cụ giáo vẫn cố né tránh:

- Gió tây thế nào, gió đông thế nào thì ai cũng rõ cả rồi, ai chui được ra khỏi cái rọ luẩn quẩn thì người ấy sẽ thấy trời sáng.

Mọi người nhìn nhau, một người bảo:

- Cụ giáo nói phải quá, tự đâm đầu vào bụi đùm đũm thì phải tự chui ra thôi.

Người khác:

- Chui ra khỏi bụi gai lần này tôi phải mổ lợn ăn mừng, mấy tháng trời ăn toàn phải sạn, ngủ toàn trên đống gai, khổ quá rồi.

Người khác:

- Lôi được mấy thằng ở rừng về phải bắt nó làm con trâu thôi, nương ruộng cỏ mọc lút đầu rồi.

Người khác:

- Rồi còn phát quang đường sang nhà nhau nữa chứ, đường không đi cỏ rậm rồi...

Một người kính cẩn hỏi cụ giáo:

- Thưa cụ, chúng con biết cụ đã nghe lời cán bộ, đã cho chắt nội vào bộ đội, nhưng còn những người ở trong rừng thì sao ạ.

Cụ giáo lúng túng, câu hỏi đã chọc đúng vào nỗi đau, vào cái khó chưa biết cách nào gỡ, cụ thở dài:

- Tôi cũng chưa biết làm thế nào nữa, thôi thì mình cũng cố gắng, kết quả thế nào thì còn mù mịt lắm.

Mọi người ngớ ra, họ không mong những lời này từ cụ giáo.

Biết mọi người thất vọng, cụ giáo vớt vát:

- Tôi già rồi. Cái chân, cái đầu không muốn ra khỏi nhà rồi, nhưng tôi mong mọi người thấy con đường đúng thì phải hợp sức với người tốt. Hợp sức với nhau mới lôi được những kẻ lạc lối về, mọi người hãy tin lời già này.

Những ánh mắt nhìn nhau, những cái gật đầu đồng tình, mỗi người một tâm trạng song cùng chung một cái đích là làm sao để nhà yên, bản yên, nghe lời cụ giáo họ biết mình phải làm gì.

1

Vương đến thăm người yêu vào đúng vào lúc Đàu vừa ở cơ sở về, đang báo cáo với chỉ huy. Từ ngày hai người rời nhà ra nhập vào đội quân cách mạng, tuy cách nhau không mấy xa nhưng mỗi người một việc, việc lại quấn ngày, quấn giờ nên chưa tìm được kẽ hở để gặp nhau. Hôm nay, sau buổi phiên dịch cho cán bộ hỏi cung một tên tướng phỉ, cán bộ cho Vương nghỉ một buổi chiều cậu mới xin phép đi thăm Đàu được.

Đàu của Vương kia. Vẫn cái khăn màu lửa trùm lên cái đầu chim ngói. Vẫn cái áo chàm nhuộm đen xẻ tà dài tới gối, lưng áo nổi lên cái triện vua ban, cái quần màu đen bó sát cặp chân thon thả. Các thứ làm đẹp bằng bạc như vòng cổ, vòng tay không còn, nhưng cái khuyên tai to cỡ miệng chén vẫn làm cho khuôn mặt thanh tú thêm rạng rỡ. Cô ngồi trên cái ghế ghép bằng những cây vầu già, mặt quay ra cửa sổ. Có lẽ công việc đang báo cáo khá tốt đẹp nên cô tự tin, thoải mái. Hai chân cô duỗi dài, lồng lên nhau, hai tay chống trên bàn, mười ngón tay thon dài, hiếu động lúc đan vào nhau, lúc bấm từng đốt, từng đốt. Vương không nghe rõ những lời cô đang báo cáo, nhưng nhìn những lời lẽ tuôn ra từ cái miệng xinh xắn, nhìn người cán bộ đang hào hứng nghe cô, cổ vũ cô, Vương biết người anh yêu dấu đã làm tốt công việc đến thế nào.

Đàu đã báo cáo xong, người cán bộ bắt tay, mỉm cười với cô. Bước ra cửa thì nhìn thấy Vương, ngọn lửa hào hứng đang cháy rần rật lại được thêm ngọn gió lành khiến cô như đứa trẻ, cô reo lên:

- Anh Vương - rồi chạy vèo đến ôm chầm lấy Vương đấm thùm thụp.

Vương ngượng ngùng, mặt mũi đỏ bừng, chân tay luống cuống, mồm lắp bắp:

- Đừng, đừng, người ta trông thấy kia kìa.

Đàu giật mình, buông Vương ra, bối rối:

- Anh đến lâu chưa? Anh đã báo cáo cán bộ chưa?

Vương nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của người yêu:

- Anh đã báo cáo rồi, mình được gặp nhau một canh giờ.

- Một canh giờ - Đàu kêu lên, khuôn mặt tràn trề hạnh phúc.

- Ừ, một canh giờ, mình đi ra bờ suối đi.

Đàu nhìn trước nhìn sau một cách tinh quái rồi gật đầu.

Vương kéo Đàu chạy ù ra bờ suối, tới bãi cát có tảng đá chìa ra như mái nhà, cô kéo Vương ngồi xuống, sung sướng vuốt Vương từ đầu đến chân, miệng cô ríu rít:

- Anh vẫn bình an, mạnh khỏe thế này là mừng rồi. Từ hôm ra khỏi nhà anh đã về lần nào chưa? Ở chỗ bộ đội Long anh được giao những việc gì? Có làm tốt không? Đừng để em và cả nhà xấu hổ đấy.

Vương không biết đáp lại ríu rít của con họa mi thế nào, cậu náo nức nhìn Đàu. Đàu của cậu đã lột xác, cái dáng ủ rũ, đau khổ đã biến mất chỉ tự tin, tự chủ tràn đầy.

Một làn dịu dàng nhẹ lướt. Bãi cát non mịn màng nằm thoai thoải như tấm nệm tinh khôi. Vương run rẩy ôm lấy Đàu. Đàu ngả vào người cậu, môi chạm môi, da chạm da, hai người say sưa uống nhau như uống nước. Trên đầu họ từng tán lá chấp chới nửa muốn bay, nửa không, phía Tây, những đám mây hình nấm ánh lên màu mỡ gà.

[bodoibienphong]

Chương ba mươi

Ngày... tháng... năm....

Ban chỉ huy chiến dịch tiễu phỉ quyết định mở chiến dịch đánh địch ở tất cả các xã có nổi phỉ. Với phương châm đánh tan là chính ta đã tiến công, truy quét, tiêu diệt và bắt sống hàng trăm tên phỉ đầu sỏ, bắt và trao cho chính quyền nước bạn gần sáu chục tên đặc vụ, địa chủ phản động lẩn trốn sang nước ta, gọi hàng ngàn người lầm đường ra đầu thú. Cùng với sự truy quét quyết liệt là cuộc vận động toàn dân phối hợp tiễu phỉ, các đội du kích chia nhau ra để dẫn đường, phiên dịch cho bộ đội và vào hang ổ địch gọi hàng.

Bị lâm vào cảnh hổ dữ bị săn hội đồng, Sắn điên lắm, hắn ra lệnh cho toàn quân cương lên chống đỡ song mọi cố gắng của chúng khác gì hơi thở hắt ra của ngày tàn. Biết bọn phỉ ở chỗ nào là lập tức bộ đội, công an, dân quân quanh vùng quây lại. Vòng vây ngày càng siết chặt làm bọn phỉ khốn đốn, rệu rã, nhất là khi thêm Lò Văn Quang bị tử trận, Lý Văn San mượn cớ qua biên giới tìm kiếm sự ủng hộ rồi trốn luôn bên đó. Để cứu vãn tình thế Sắn đành phải thả lỏng cho từng tốp kèm nhau đi cướp phá hoặc mò về đón lõng người nhà tìm cái ăn và trở thành đối tượng cho những người mẹ, người vợ, người chị vận động thuyết phục ra hàng. Những ngày phỉ nổi, phụ nữ là những người đau khổ nhất. Bình thường miếng cơm manh áo, tập tục lạc hậu đã làm họ khốn khổ, phỉ nổi cái khổ nhân lên, đêm, ngày họ phải nơm nớp lo tiếp tế cho bố, cho chồng, cho con, nơm nớp lo tin dữ từ rừng về, lo bộ đội, cán bộ trả thù, lo phỉ tràn về cướp bóc, hãm hiếp..., những nỗi lo đêm ngày đầy ứ, căng cứng như muốn nổ tung các căn nhà chỉ còn toàn ông già, phụ nữ và trẻ con.

Pham và Đàu được phân công về vận động tiễu phỉ ở Nậm Cang.

Dẫu biết vào Nậm Cang là khó, là khổ, thậm chí phải mất mạng, song Pham và Đàu vẫn vững dạ. Đằng trước, đằng sau hai người là cái thế cách mạng sẽ làm nên nước lũ cuốn trôi bè mảng. Ngẩng lên, trông xuống cả bản là những người đồng tộc với hai người, cùng dựa vào dãy Pu Sam Cáp mà tồn tại, mà sinh sôi, những cái cùng như những khe lạch nhập vào dòng suối, nó sẽ là cây gậy dẫn hai người vào được dân, là sức mạnh mở toang cánh cổng lý lối, khơi thông dòng chảy cách mạng, là...là... Pham và Đàu mang cái lòng vững cùng ba anh bộ đội biên phòng vào Nậm Cang.

Mấy ngày trước ông giời đỏng đảnh thả tuyết trắng trời. Những bông tuyết không làm hại ai nhưng khi giao hòa với ấm nóng lại thành những lưỡi cưa khắc nghiệt thiêu rụi những mầm cây, ngọn cỏ. Tuyết tan, cái lạnh thấu xương khiến trời đất như ướp trong băng giá. Từ ngày phỉ nổi làng bản chết dần trong khô héo, giờ thêm giá lạnh của trời thả xuống, của đá phả lên, từng nhà chôn chặt mình bên bếp lửa.

Trong giá rét, trong nhầy nhụa, ướt át, năm người trầy trật mãi mà không vào nổi nhà nào. Họ nhìn con đường giống như sợi dây thừng thả loăng quăng trên núi mà lo ngại, buồn bực. Vẫn biết đào gốc trốc rễ những lo sợ được ướp lưu cữu trong tù đọng như làm con nước đổi dòng, song mọi người không ngờ nó lại khó khăn đến thế này.

Thấy trời đã tối, sức đã kiệt, năm người không còn đủ kiên nhẫn đành ra sức đẩy cửa vào một ngôi nhà ở bên đường. Vào được trong nhà năm người nhìn nhau, bếp lửa vẫn còn than đỏ chứng tỏ trong nhà hoặc gần nhà có người.

Đã vào được trong nhà rồi thì không thể trở ra tay không, mà dẫu nhà không có người đi chăng nữa thì cũng phải lấy bếp lửa để nuôi sức nuôi lực, rồi muốn đến đâu thì đến - Nhóm công tác nhận định rồi người lấy gạo, rau, người nổi lửa nấu cơm.

Năm người thi gan đến tối thì một ông lão chừng sáu mươi tuổi ở trên gác lần xuống, hóa ra ông lão là già bản Lý Diêu Một. Già Một nhìn mọi người rồi lầm lầm bê thúng ngô ở góc nhà ra ngồi tẽ. Pham lân la hỏi chuyện. Già Một cho lời nói của Pham thổi từ tai trái qua tai phải mãi, thấy không đừng được mới nhấm nhẳng:

- Chuyện của bản cũng như chuyện của nhà khó lắm, không giúp được gì đâu.

Đàu đang xào rau, láu táu:

- Thế nhà già cũng có người theo phỉ à?

Những hạt ngô từ tay già rơi lả tả xuống thúng mỗi lúc một nhanh. Pham e hèm bực dọc. Chiếc bàn sảo trong tay Đàu ngừng đảo trong cái chảo trên bếp, cô lè lưỡi, nhìn Pham, nhìn về phía già bản. Pham lựa lời:

- Thưa già, ý em nó nói là cả bản bị phỉ bắt buộc phải theo chứ riêng gì nhà ta, chúng cháu đến là chỉ mong mọi người cùng chúng cháu làm rõ đêm, rõ ngày thôi.

Già Một thả bắp ngô xuống thúng, giọng bực dọc:

- Thôi, đừng lấy bánh mật dỗ trẻ nữa.

Pham mềm mỏng:

- Dạ, già đừng căng thẳng thế, chúng cháu như con như cháu già thôi mà.

Già Một bê thúng ngô ra hất xuống sân, những hạt ngô tung tóe trên mặt bùn đất lầy lội. Cả Pham, Đàu lẫn ba anh bộ đội ớ người, họ biết đêm nay ở lại thì ngày mai họ sẽ trắng tay, không ai vào nổi ngôi nhà này nữa.

[bodoibienphong]

Pham, Đàu và ba anh bộ đội đi khỏi lúc tối thì đêm Mồng, con của già Một mò về xin tiếp tế. Già Một là người tốt, trong sạch nhưng nhu nhược, Nậm Cang sóng gió phức tạp cũng từ sự nhu nhược của già.

Sẵn cơm canh của cán bộ bộ đội để lại, già Một dọn ngay cho con. Chờ cho nó lấp đầy cái dạ dày xong già hỏi:

- Mày hãy kể những gì đã biết ở trong rừng xem nào?

Mồng đứng dậy, ra cửa nhìn quanh, cảm thấy yên tâm, hắn quay vào, hai bố con thì thào như buôn bạc giả, Mồng bảo:

- Khổ lắm, đói rượu, đói cơm, đói muối, kiếm được gì ăn nấy, chân tay không muốn nhúc nhắc, ốm hết rồi.

- Thế bọn chỉ huy như thế nào?

- Cũng như thế cả thôi, bẫy được gì, hái được gì về thì cùng ăn thôi.

- Thế còn chuyện đánh nhau?

- Cũng phải cố mà đánh để giữ lấy thân thôi. Nhưng dương đông kích tây cho chúng sợ thôi, chân ai cũng đòi chạy, đầu ai cũng đòi rút vào rừng cả rồi.

Già Một lẳng lặng đứng dậy, ra đầu hồi bê khúc củi sến vào bếp, lấy ống thổi, ra sức thổi, bếp than hồng rực lên rồi lửa bắt vào khúc củi, mọi vật trong nhà khá rõ ràng. Già với cái điếu, tra thuốc, châm đóm hút một mạch ba điếu, rồi ngồi thừ ra.

Mồng ngồi đối diện với bố, đầu cúi gằm như kẻ phạm tội, bên ngoài những con gà sống đã ngứa cổ, chúng thi nhau thực hiện phận sự của mình.

Thấy con bồn chồn nhỏm dậy, già Một bật ra câu hỏi không chỉ cho riêng thằng con:

- Liệu có cách nào thoát ra khỏi bụi gai không?

Mồng hẫng người, mấy tháng nay trong đầu óc bùng nhùng nó chỉ lo ăn, lo rét, lo chạy, còn sống được là may, làm sao mà nghĩ dài như con suối, lạch nước được.

Già Một nói như thở hắt ra:

- Lầm. Lầm đường lạc lối cả rồi. Không biết đường nào mà đi cả rồi.

Mồng ngúc ngoắc cái đầu, tỏ vẻ không hiểu.

Già chua chát:

- Có gì mà ngơ ngơ như hươu non lạc mẹ thế, cứ chờ vài con trăng nữa thì sẽ rõ thôi.

Mồng nhìn bố, mớ bòng bong bùng nhùng vẫn phủ kín mắt, nó ngây thơ hỏi:

- Sao lại chờ vài con trăng?

Già nói một thôi một hồi, dường như trước mặt già không phải là thằng con khốn khổ mà là kẻ châm lửa đốt nhà, kẻ dắt hổ về phá bản:

- Thì chờ cho bọn chúng mày tự tan chứ làm sao nữa. Nào thì mình có binh hùng tướng mạnh! Nào thì đất có thổ công sông có hà bá! Nào thì bọn chúng bề ngoài thì to, bên trong thì rỗng! Giờ thì rõ rồi. Ai rỗng? Ai mạnh? Ai thành? Ai bại?... Đã biết thế nào là châm lửa đốt bản chưa?

Mồng rụt rè lên tiếng:

- Vậy thì phải làm gì bây giờ?

- Còn làm gì nữa. Bỏ. Bỏ tất. Về nhà tìm chỗ mà nấp, bão tan nước rút thì ra.

- Nhưng...

- Không nhưng gì cả, bè nát mà qua thác là tan xác đấy con ơi!

- Nhưng con bỏ về là tai họa hỏi thăm nhà mình...

- Hỏi thăm thì hỏi thăm, sợ gì, thế mày tưởng mày ở rừng thì tai họa không chui vào nhà này à?

- Dạ con thì không sao, nhưng còn bố?

- Mày đừng lo, cái thân già này thì sợ gì, chúng đến đây tao sẽ cho chúng biết thế nào là con cháu Bàn Vương.

- Nhưng chỉ huy bảo đánh tan Mặt trận Phòng Tô chính quyền sẽ hỏi thăm từng người, sẽ bắt tội, sẽ giết như giết chó.

- Thì cứ để cho họ bắt, cùng lắm là chết chứ gì, mà có chết thì cũng là chết trong làng, trong bản, chết xứng đáng là người miền rừng. Thôi, đừng có mê muội nữa, nếu làm thì họ đã làm rồi...

Có tiếng gõ cửa. Hai cha con già Một giật mình, già đẩy vội con ra cửa sau, rồi lấy lại trấn tĩnh ngồi bó gối bên bếp lửa như đã ngồi từ kiếp nào.

Gõ cửa nhà già Một là Đàu và Pham. Suốt dọc đường về Pham và Đàu day dứt, ân hận như chính mình làm hỏng cuộc săn. Họ biết nhà già Một có người theo phỉ song già đã xuống gác, đã mở lời với họ. Lời mở là lòng mở, ra khỏi nhà già là bỏ lỡ cơ hội vàng, lỗi đó hai người phải sửa, phải làm lại. Lợi dụng ba anh bộ đội không biết tiếng, Pham và Đàu tha hồ bày tỏ, tranh cãi, cuối cùng họ thuyết phục ba anh bộ đội về thị trấn còn mình quay trở lại nhà già Một. Ba anh bộ đội phải nghe theo hai người, nhiệm vụ chính của họ là bảo vệ cán bộ, cán bộ không cần bảo vệ, sự có mặt của ba người có khi còn cản trở đến công việc thì họ trở về.

Biết trong nhà có người mà gõ mãi cửa không mở, hai người quyết định đẩy cửa vào nhà. Vào được trong nhà, nhìn già Một ngồi bó gối, nồi cơm, nồi canh đã vợi quá nửa hai người biết có người vừa đến đây ăn uống. Ấn cục giận vào trong lòng, Pham sẽ sàng hỏi:

- Cụ ơi, có phải vừa có người đến nhà ta?

- ...

- Cháu biết việc làm con suối đổi dòng không dễ, song sống cùng một rừng, uống nước một nguồn phải hiểu nhau, chúng cháu cũng chỉ mong già hiểu cho chúng cháu, hiểu cho cách mạng.

Đàu rụt rè thưa:

- Dạ thưa, chúng cháu biết già là người tận tâm làm ngọn đuốc soi đường cho cả bản nên chúng cháu tìm đến, chúng cháu mong già giúp chúng cháu thôi.

- ...

Pham:

- Lòng thẳng, đường thẳng mà gặp được nhau thì nước sẽ chảy xuôi tới sông thôi già ạ.

Dường như những lời nói như mưa dầm của hai cô gái trẻ đã bám được vào thân cây tre già, già Một nhìn hai người lắc đầu:

- Thôi các cháu đừng đem nước đổ lá dáy nữa, từ ngày phỉ nổi ta đã coi việc bản, việc châu là của người khác rồi.

[bodoibienphong]

Pham và Đàu đưa mắt cho nhau, cả hai mắt sáng lên như bắt được của. Cậy được miệng của già Một như khơi được dòng nước từ trong ruột núi, làm dòng nước ấy chảy thế nào chỉ còn là cách làm thôi, Pham lên tiếng:

- Già đã nói thật thì chúng cháu đành làm con nai bị trói chân thôi, nhưng trước khi rời bản chúng cháu xin già giúp một việc.

- Cháu nói đi, việc gì giúp được thì ta giúp, không giúp được thì coi như muối thả xuống suối.

- Dạ vâng! Thưa già, thượng cấp giao cho xong việc mới được về, bây giờ việc chắc không xong chúng cháu không về được rồi già ơi!

- Chị Pham nói đúng đấy già ạ. Chúng cháu phải làm được gì, hiểu biết về Nậm Cang ra sao thì thượng cấp mới nghe chúng cháu báo cáo. Chúng cháu xin già cho chúng cháu được nương nhờ nhà già mấy ngày để rõ trắng, rõ đen.

Già Một lẳng lặng tiếp thêm củi vào bếp, với cái điếu, tra thuốc hút liền ba điếu. Biết không dừng được, già thủng thẳng:

- Được thôi, nhà chật nhưng lòng không chật đâu, nhớ giữ mồm, giữ người đấy.

Già Một lầm lầm bỏ lên gác.

Được già Một cho ở trong nhà, Pham, Đàu xắn tay áo dọn dẹp, quét tước nhà cửa, sửa lại rào dậu. Vừa làm họ vừa rỉ rả kể chuyện bản này, bản kia bảo nhau làm ăn, theo nhau ra nhập dân quân tự vệ, vào rừng gọi phỉ ra hàng. Nước mềm chảy mãi trên đá cứng, đá cứng phải mòn, cho đến lúc Pham và Đàu ăn hết nửa túi gạo mang theo thì hai người bắt chuyện được với già Một. Già bảo:

- Giờ cả bản đi theo phỉ rồi, con ta cũng theo phỉ rồi, ta cũng muốn lôi chúng ra khỏi cái mồm thú dữ ấy lắm, nhưng lôi cách nào ta chưa nghĩ ra, cả bản cũng chưa nghĩ ra.

Pham bảo:

- Thưa già, muốn gọi được người nhà về đầu tiên phải được người nhà đồng lòng. Mà muốn người nhà đồng lòng thì phải rõ được ai thiện, ai ác. Bây giờ già hãy giúp chúng cháu kê lên danh sách những người theo phỉ, xếp loại họ để biết cách thuyết phục.

- Cái đó thì già làm được, cũng con cũng cháu cả mà.

- Vậy thì tốt quá. Trong số làm phỉ ta tạm xếp thành sáu loại: Loại đầu sỏ, ngoan cố này, loại có nợ máu trực tiếp, tội ác rõ ràng này, loại a dua theo phỉ này, loại sợ đầu sỏ phỉ phải đi theo này, loại buộc phải đi, không tội ác, không có súng nhưng sợ chưa về này.

Già Một hào hứng:

- Thế thì tốt. Ở bản ta loại một, loại hai không có, loại ba có ba người, loại bốn, năm, sáu có - Già bấm đốt ngón tay - năm, sáu, bảy... mà có nhiều đấy.

Pham reo lên:

- Thế thì tốt quá rồi, thế là cả bản không ai bị tội rồi.

Già Pham ngạc nhiên:

- Không bị tội là làm sao?

- Dạ thưa già, loại đầu sỏ, ngoan cố và loại có nợ máu trực tiếp, tội ác rõ ràng thì buộc phải bắt. Không bắt, không xử loài vắt xanh này cứ gặp mưa là ngóc đầu dậy, còn loại ba, loại bốn, loại năm, loại sáu gọi về giải thích rồi lại cho về nhà thôi.

Già Một ồ lên:

- Thế thì dễ gọi về thôi, ai cũng nghĩ cứ theo phỉ thì bắt tù, bắt chết nên không dám ra khỏi rừng, biết cách mạng tốt thế này không về ở rừng mãi làm gì.

Pham:

- Cháu đã bảo mà, cứ hai người hai bờ thì biết đến bao giờ mới gặp nhau, mình bắt đầu già nhé.

Bỗng Pham nhìn Đàu, nhìn già Một sượng sùng:

- Nhưng mà chúng cháu không biết chữ, người Dao mình chỉ dạy đàn ông biết chữ thôi.

Già Một cười:

- Cái này già làm được, già đã được cấp sắc bảy đèn rồi.

Pham và Đàu được gỡ bí, già Một lên gác lấy giấy dó, bút lông, mực tàu mang xuống. Đàu sốt sắng mài mực, Pham chuẩn bị bàn viết, già Một sửa quần áo thắp hương rồi nghiêm trang ngồi vào bàn. Xong việc lập danh sách tên tuổi, phân loại từng người theo phỉ, từng nhà có người đi theo phỉ, già Một bảo:

- Không chỉ thấy hổ mới sợ hổ đâu, bọn phỉ tàn ác lắm, nó lại có tai mắt khắp nơi, muốn cả bản đồng tình thì phải bí mật đến từng nhà bầy trái, bầy phải, bầy ân, bầy uy ra thuyết phục. Lần một không được thì phải lần hai, lần hai không được thì phải ba, phải bốn, bao giờ tai thủng, lòng thủng thì mới nghĩ đến chuyện lôi được người về.

Già lại bảo:

- Các cháu nghe ta nói đây, ở đâu làm thế nào thì già không biết, còn ở bản này đàn ông khỏe mạnh đi làm phỉ hết, người già không vào rừng được, có vào được rừng nói cũng chẳng ai thèm nghe, nên muốn vận động được phỉ ra hàng thì phải trông cả vào đám đàn bà con gái. Đàn bà con gái hay chuyện. Đàn bà có chồng con theo phỉ càng hay chuyện. Nhờ họ đi gặp nhau, chuyện trò với nhau, dọa nhau, chỉ bảo cho nhau, rồi thì tin nhau, cùng nhau bàn việc gọi chồng, gọi con, gọi anh, gọi em về.

Đàu mừng rỡ kêu lên:

- Đúng rồi, già nói đúng rồi.

Pham:

- Thưa già, già nói đúng, Phụ nữ mà đi thu phục lòng người thì nhất rồi. Gọi hàng được người rồi ta đối xử tử tế là phỉ sẽ lần lượt ra hàng. Già nói đúng lòng cách mạng quá già ơi!

Tâm đầu, ý hợp, tối tối già Một cùng Pham, Đàu bí mật tới từng nhà có người theo phỉ gần xa thuyết phục, có người nghe ra, có người kiên quyết chối từ, nhưng mưa dầm thấm lâu cuối cùng ba người đã làm cho cả bản hiểu được chuyện không lôi được người ruột thịt ra khỏi miệng thú dữ thì trước sau cũng bị mất mất người, tan nhà.

[bodoibienphong]

Chương ba mươi mốt

Theo sự chỉ bảo của cụ giáo những người họ Triệu quyết định ra hàng. Trong một đêm tối trời, theo ám hiệu của Dùn mười tám anh em họ Triệu từng tốp từng tốp mang súng lủi ra rừng.

Cả bọn gặp nhau, chưa kịp bàn bạc gì thì tiếng la hét, tiếng súng nổ châu vào. Dùn hét mọi người tản ra, bám lấy từng gốc cây chống trả. Bọn phỉ ít người, lại gặp sự chống trả quyết liệt đành vội vã rút lui. Dùn kiểm tra lại anh em con cháu, thấy không ai bị trầy da sứt thịt, anh thở phào nhẹ nhõm, hóa ra tên đội trưởng đi kiểm tra, thấy chỗ ngủ của đám họ Triệu trống người, chúng vội vã cho người lùng sục. Phát hiện ra những người lẩn trốn chúng liền nổ súng song biết không thể thắng được nên chúng rút về báo cáo thủ lĩnh. Phán đoán Sắn sẽ cho người truy kích, Dùn liền chia anh em ra làm ba tốp, yểm hộ cho nhau rút khỏi rừng. Quả như Dùn dự đoán, Triệu Tá Sắn biết anh em họ Triệu làm phản ngay trước mũi mình đã điên cuồng tập hợp binh lính truy đuổi. Gần sáng chúng đuổi kịp Dùn. Hai bên chạm súng quyết liệt. Bọn phỉ cậy hỏa lực mạnh, quân đông hò nhau xông lên. Anh em họ Triệu bình tĩnh lợi dụng từng mỏm đá, thân cây, bền bỉ bắn trả, song lực lượng quá mỏng, đạn ít nên tiếng súng cứ đuối dần, bốn người đã bị trúng đạn, một người bị sa vào tay bọn phỉ. Đúng lúc cuộc đấu súng căng thẳng nhất thì một trung đội bộ đội nghe tiếng súng nổ đã kịp đến tiếp viện. Bọn phỉ đang hăng hái hò nhau xông vào bắt sống anh em họ Triệu thì đột nhiên từng loạt đạn bắn tạt sườn vào đội hình. Bị tấn công bất ngờ bọn địch vội vã mạnh thằng nào thằng ấy chạy, anh em họ Triệu cùng bộ đội truy kích bọn phỉ một đoạn khá xa rồi quay lại đưa những người bị thương về lán bộ đội chạy chữa.

Được tin những người họ Triệu trở về, Long vội phóng ngựa đến thăm. Dùn chạm mặt Long, anh cúi mặt không nói nên lời. Long nắm lấy bàn tay run run của Dùn đặt lên ngực mình, qua cử chỉ thân thiện của Long, Dùn hiểu anh vẫn được coi là người có ích, Dùn bảo:

- Tôi nắm được đường đi lối lại của bọn phỉ, tôi có thể giúp các anh.

Long chữa lại:

- Giúp cách mạng, giúp chính chúng ta chứ.

Dùn ngượng ngùng, song trong lòng náo nức như đứa trẻ được khen. Long kéo Dùn vào trước sa bàn, từ cây gậy trong tay Dùn mọi người biết thêm được nội tình, đường đi lối lại, nơi canh gác, chốt chặn, hang ổ của bọn phỉ.

1

Ngày... tháng... năm..., Ban chỉ huy chiếu dịch tiễu phỉ nhận được lá thư xin hàng của Hoàng Seo Lùng - Tổng chỉ huy quân đội “Mặt trận Phòng Tô tự trị”. Lá thư do Lý Văn Chung mang đến. Long biết khá rõ Lý Văn Chung. Chung vào bộ đội năm 1953 và được bổ sung vào đại đội bộ đội địa phương. Trong trận nổi phỉ năm 1954, Phòng Tô thành chiến địa của phỉ ta phải cử các cán bộ người địa phương giả ra hàng giặc để móc nối, xây dựng cơ sở, Chung là một trong những người được chọn lựa làm việc này. Cuối năm 1954 ta đánh tan phỉ, phần nhiều cán bộ, bộ đội được thăng chức hoặc tiếp tục nhận công việc cũ song số người ta cài vào lòng địch, hoặc dân chúng không biết, hoặc có những nghi kỵ, đố kỵ mà nhiều người không được công tác trở lại, trong số đó có Chung. Như một số người khác, không thanh minh được thì cũng tỏ cho người biết về mình rồi an phận thủ thường, coi như sau một trận đánh bạc với đời, Chung không làm vậy, hắn bày tỏ bất mãn ra mồm, ra việc làm. Trong lúc tranh tối tranh sáng mọi việc làm, ý nghĩ ngược chiều dễ bị quy kết, chụp mũ. Những bất mãn hắn bày ra làm gai mắt chính quyền đã làm khổ hắn, hắn liên tục bị lãnh đạo xã, khu vực gọi lên cạo như cạo khoai, mọi cử chỉ, hành động của hắn bị theo dõi gắt gao. Long đi học trở về, rồi nhận chức Bí thư châu ủy mối nghi ngờ dần được tháo gỡ. Thân phận Chung được sáng tỏ, nhưng mối thù ghét, bất mãn nhức nhối trong máu, không phải ngày một ngày hai mà gột được, khi Hoàng Seo Lùng nổi phỉ, hắn là người đầu tiên tham gia và lập tức trở thành tay chân thân tín của Lùng.

Chung mang thư của kẻ bại trận đến gặp chỉ huy đối phương mà như kẻ tử vì đạo. Cái mũ bê rê màu đen đội lệch ngang tàng. Cái cằm xanh rì hàng râu quai nón mới cạo. Bộ quần áo chàm tuy bợt bạt song sạch sẽ, thơm mùi nắng. Đói ăn, đói ngủ làm cho da dẻ hắn xanh tái, nhăn nhúm, đôi mắt thâm quầng song ánh lên vẻ tự tin, liều lĩnh. Trong khi Long đọc thư, đôi mắt bất cần, cao ngạo của hắn để cả vào mấy con ngựa chồn chân gõ móng ngoài sân. Đầu hắn gật gù, miệng cười mỉm, tưởng chừng như có được mấy con ngựa chiến kia trong tay hắn sẽ làm thay đổi cả cục diện chiến trường. 

Bức thư Lùng viết: “Tôi - Hoàng Seo Lùng - Chỉ huy quân đội Mặt trận Phòng Tô tự trị. Hiện trong tay tôi có hai trăm mười lăm tay súng. Tôi biết rõ khí thế của cách mạng và cảnh thế cùng lực kiệt của chúng tôi. Chúng tôi xin được ra hàng. Để có sự đảm bảo chắc chắn việc ra hàng sẽ nhận được sự khoan hồng của cách mạng, chúng tôi đề nghị được gặp riêng ông Bí thư châu ủy Đoàn Văn Long, nếu cách mạng đồng ý thì đề nghị đúng giờ Thìn ngày ... tháng.... năm... chúng tôi được đón ông Long tại cửa rừng Trung Chải. (Tôi nhấn mạnh: Chỉ một mình ông Long, còn không chúng tôi sẽ quyết đánh một trận đến cùng).”.

Long đặt lá thư xuống bàn, tự tay rót nước mời Chung. Chung lịch sự đỡ chén nước, nhấp một ngụm rồi đặt xuống chờ đợi.

Long nhỏ nhẹ:

- Lâu nay anh Chung thế nào?

Chung cứng cỏi:

- Cán bộ biết rồi, tôi cũng như mọi người trong rừng thôi.

- Trong rừng về anh định thế nào?

- Tùy theo sự định đoạt của cách mạng thôi, tôi coi mình là cây nứa trên sông rồi, chỉ lo cho thủ lĩnh với anh em thôi.

Long thở dài, đối đầu bằng súng đạn với những kẻ trung thành đến mê muội thế này thì kết cục cũng đến cảnh trâu ngã dấu chân hổ cũng méo, anh bảo Chung chờ đợi rồi viết thư chấp nhận đề nghị của Lùng.

1

Nghe Long trình bày phương án tiếp nhận ra hàng của Hoàng Seo Lùng, Ban chỉ huy chiến dịch tiễu phỉ đồng ý song đề nghị điều một đại đội bộ đội và một trung đội dân quân yểm hộ để đề phòng phản trắc. Long từ chối, anh không muốn Lùng nghi ngờ sự khoan hồng của cách mạng, anh bảo:

- Điều cốt yếu nhất của ta lúc này là thu phục lòng tin. Lùng đã tin, đã hàng. Chúng không tin, không hàng, ta đánh thì hoặc chúng chống cự đến cùng hoặc rút vào rừng sâu cố thủ như lâu nay chúng từng làm. Chúng quyết chiến hay cố thủ đều có hại cho phong trào. Điều tốt nhất bây giờ là làm theo ý chúng. Đồng chí Siểu hãy cho người tỏa đi các bản báo người ở nhà có người theo phỉ đến nhận người thân và chuẩn bị đón tiếp họ cho chu đáo, nếu tôi vào rừng quá một canh giờ mà không thấy trở ra thì các đồng chí hãy tác chiến.

Thấy cái lý của Bí thư châu ủy cứng như cái cung đã lên tên, Ban chỉ huy đành nhất trí, một mặt để Long một mình đi gặp Lùng, một mặt chuẩn bị lực lượng sẵn sàng tiến công bọn phỉ đồng thời với việc chuẩn bị đón bọn phỉ ra hàng.

1

Dưới sự chỉ huy của Phó bí thư châu ủy Tẩn Diêu Siểu, khắp vùng náo nức như đàn kiến thấy mồi. Từng tốp, từng tốp bộ đội, du kích cầm đuốc tỏa đi các bản làng. Bắt đầu đón họ là những đàn chó sủa mỏi mồm, nhưng khi họ vào được cửa nhà thứ nhất, nhà thứ hai thì niềm vui òa ra. Tiếng tù và tập hợp nổi lên, tiếng hò reo phấn kích vang lên, người trong các bản hết chụm vào rồi lại tỏa ra, rồi lại chụm vào, mọi việc làm, suy nghĩ, mọi lời bàn tán chỉ xoáy sâu vào việc làm thế nào để đón được người thân trở về. Các đơn vị được giao chuẩn bị lễ đài cũng khẩn trương không kém. Trong ánh đuốc chập chờn những cây móc to cỡ cả vòng tay ôm được ngả, được kéo xuống núi để làm cổng chào. Hàng trăm cây gỗ, cây vầu nối đuôi nhau về bãi, những vòng nguyệt quế được kết, tết công phu để làm nên một lễ đài nghiêm trang, hoành tráng. Đồng thời với các đơn vị địch vận, làm khán đài là các đơn vị triển khai phương án đón địch, đánh địch...

Không khí làm việc, tác chiến khẩn trương, nhộn nhịp của bộ đội, dân quân du kích làm cho Long hân hoan như cối gạo mùa nước. Sau khi đi kiểm tra lần cuối, Long một mình lững thững men ngược theo bờ suối. Trăng giữa tháng về sáng nhợt nhạt, chểnh mảng làm cho mọi vật chẳng ra mờ chẳng ra tỏ khiến anh nửa vui, nửa buồn. Anh cứ chui sâu, chui sâu mãi, đến lúc lối đi bị vách đá chặn đứng, anh ước lượng rồi nhảy qua một tảng đá to như gian nhà nằm trên lòng suối. Rêu trơn làm cho Long ngã bổ chửng xuống dòng nước. Anh nén đau, gượng đứng dậy, lập cập bám vào tảng đá leo lên. Tự dưng những băn khoăn, những câu hỏi chưa kịp nảy ra trong cuộc họp làm Long thấy bâng khuâng, bối rối. Ai đó nói rêu xuất hiện đầu tiên trên trái đất. Rêu tầng tầng lớp lớp trên đá, trên đất đã giữ đất, giữ nước và làm gốc rễ cho các loài sinh sôi. Có thể nói không ngoa, những thảm thực vật phong phú, tốt tươi trên mặt đất như ngày nay bắt đầy từ rêu. Đội quân động vật trong rừng, trong nhà đông đảo, mạnh mẽ khéo léo như ngày nay bắt đầu từ rêu. Vậy mà chỉ một lần hụt bước chạm vào rêu mà Long phải trượt ngã. Quanh anh biết bao tế bào đang rã đi trong sự đào thải. Quanh anh vạn vật đang sinh sôi, dẫu phấp phỏng, e ngại bao trùm. Quanh anh..., những loài ăn thịt thường bám lấy bờ suối, nơi các loài thú thường ra uống nước để săn mồi, liệu những kẻ cùng đường kia có bám lấy sự khoan hồng của cách mạng, bám vào sự cả tin của anh để đánh nước cờ liều mạng. Nếu chúng bắt anh để làm một cuộc mặc cả, đổi chác thì trong hang ổ của kẻ thù anh phải xử lý ra sao? Nếu chúng là hổ gấu thành tinh trong rừng gặp anh cốt để trả thù, để tỏ rõ sức mạnh thì anh và đồng đội của anh phải làm gì? Biết rõ khu rừng bọn phỉ ẩn nấp, biết rõ lực lượng và khả năng đánh trả của chúng mà còn tỏ máu anh hùng hảo hán, một mình vào rừng bắt hổ là việc đúng hay không đúng?... Long hít một hơi dài rồi trèo lên tảng đá nhìn đăm đăm về phía cánh rừng trước mặt, bao ý nghĩ rộn lên trong đầu. Quyết đánh với chúng một trận đến cùng? Với thế và lực trong tay lúc này cách mạng thừa sức làm được điều đó, nhưng với những kẻ bị dồn đến cùng đường, khát vọng tồn tại khiến cho sức mạnh trong chúng nhân lên thì có nên làm thế hay không? Và nữa! Cách mạng đang rất cần thu phục lòng người, Hoàng Seo Lùng đã tin anh, bộ đội, cán bộ, nhân dân đang trông chờ vào hành động của anh. Và nữa! Bản lĩnh của người quân tử là thực hiện lời hứa, anh đã hứa với Lùng, với cha mẹ, vợ con, anh em bọn phỉ, và rộng ra là với nhân dân cả châu Phòng Tô, tên ra khỏi nỏ rồi anh không có cớ gì để rút lui nữa...

Trời đã chuyển dần về sáng, trong rừng chim chóc đã vang lên tiếng hót ca ngợi bình minh, một ngày mới bắt đầu. Long vươn vai đi vài đường quyền cho tỉnh táo rồi lững thững về doanh trại, hồn anh thư thái, trong sáng như bầu trời sau cơn mưa.

[bodoibienphong]

Đúng giờ Thìn ngày... tháng..., như đã hẹn Long một mình một ngựa đến cửa rừng Trung Chải. Thấy cả khu rừng vắng lặng Long thoáng phân vân rồi quyết định cho ngựa thong thả vào rừng.

Long đi qua cửa rừng được chừng vài trăm bước chân ngựa thì Lùng và hai tên vệ sỹ cưỡi ngựa đi ra. Đến trước Long cả ba tên xuống ngựa vái chào, cách thức như anh hùng hảo hán vái đại ca.

Long bị bất ngờ, anh nhảy xuống ngựa đỡ Lùng dậy. Lùng vẫy vẫy tay, lập tức hai bên đường, trước mặt, sau lưng bọn phỉ ùa ra vây đặc. Lùng nói:

- Tôi nghĩ Thượng cấp sẽ cho người đến vây bắt chúng tôi nên chúng tôi chuẩn bị quyết chiến, nhưng Thượng cấp coi trọng chúng tôi, thế này là tốt rồi, bọn bay đâu xếp hàng xếp ngũ vào.

Cả bọn cùng dạ ran rồi nhanh chóng xếp thành hai hàng nghiêm chỉnh.

Hoàng Seo Lùng đứng trước đoàn quân dõng dạc:

- Hỡi các huynh đệ! Ta muốn làm mặt trời soi sáng đất Phòng Tô, ta muốn làm cho đất này quân hùng, tướng mạnh, trên hợp lòng giời, dưới yên lòng đất. Tâm của ta, lòng của ta chưa soi tỏ được vạn vật, song cũng đã được các chiến hữu đồng lòng ủng hộ. Chí của ta chưa xuyên thủng được dãy Pu Sam Cáp song đã được các huynh đệ đồng cam cộng khổ, ra sống, vào chết. Song trong trời đất có kẻ mạnh, kẻ yếu. Cách mạng đã gây dựng, đã nuôi ngọn lửa Nhân, Nghĩa, Trí, Tín. Ngọn lửa ấy đã đẩy bật ta khỏi bếp, bắt ta lấy rừng làm nhà, lấy trốn chạy làm cơm, trong, ngoài, trên, dưới vì ta mà bị vạ lây. Tính của ta là giời cho, giời dưỡng, nết của ta là tạo nên thời, nên thế. Thời thế ta không tạo nổi, giời sinh, giời dưỡng ta để rơi để rụng, ta không còn là ta nữa. Trước tình cảnh tiến không nổi, lui không xong mà lấy đòn chọc trời thì không phải là tướng nữa, ta quyết định ra hàng cách mạng.

Lùng vừa ngừng lời tất cả bọn phỉ cùng hò reo vang trời dậy đất:

- Thủ lĩnh muôn năm!

- Được về với vợ với con rồi!

- Không phải chui lủi trong rừng rồi!

- ...

Đợi cho niềm phấn kích lắng xuống, Lùng hùng hồn:

- Các huynh đệ có hứa từ nay sẽ lấy ruộng nương nuôi nhà, nuôi bản, lấy nhà lấy cửa làm tổ, không cầm dao tay phải chém vào tay trái nữa không?

Hàng quân lại ồ lên:

- Đồng ý! Đồng ý!

Lùng quay lại phía Long lễ phép:

- Thưa Thượng cấp, chúng tôi xin nộp súng quy hàng như đã hẹn. Trước mặt thượng cấp là hai trăm mười sáu sinh mạng, một trăm bốn lăm khẩu súng trường, ba mươi tư khẩu súng kíp, bốn khẩu trung liên, hai khẩu súng lục, tám khẩu tiểu liên, số còn lại là dao dài, gươm, mác.

Long bối rối, một mình anh sẽ xoay xở ra sao với từng này người, từng này súng ống. Như định trước được sự lúng túng của Long, Lùng nói:

- Nếu Thượng cấp chấp nhận chúng tôi sẽ bỏ hết đạn ra khỏi súng để mang riêng, số súng sẽ bó tráo đầu đuôi hai khẩu làm một để vác đi cho tiện.

Lối thoát của Lùng đưa ra làm Long mở cờ trong bụng, nhận danh sách những người ra hàng, ghi dấu thời khắc quan trong này bằng cách đi dọc đội quân quy phục như duyệt danh dự. Lòng anh trào lên cảm xúc, chỉ mới hôm qua thôi những kẻ cuồng tín đứng trước mặt còn quyết tử đấu súng, đấu trí với anh, với cách mạng, rũ bỏ hận thù, hai bàn tay đưa ra, khát khao hòa bình tỏa ra từ ánh mắt hân hoan, từ cử chỉ trìu mến. Sự ngoan ngoãn này bắt đầu từ nhìn ra con đường cụt, từ ngộ ra việc mang lửa đốt nhà mình của bọn phiến loạn chăng? Sự cúi đầu này bắt đầu từ sức mạnh của cách mạng chăng? Có lẽ đứng trên vị thế của người chiến thắng thì cả hai đều đúng. Đúng đến mức bỏ vào cối giã không trệu. Nhưng chưa chắc. Nhìn cái dáng hùng dũng mà thận trọng, bi mà không phẫn, dè dặt song vẫn kiên quyết, vẫn tiềm tàng sức mạnh của chủ tướng Hoàng Seo Lùng, Long cảm thấy hai cái cớ để các anh hiên ngang bước lên đài chiến thắng chưa ổn. Thua cuộc, ra hàng mà đội quân có mấy trăm ánh mắt thì cả mấy trăm ngưỡng mộ, nhất nhất tuân theo thủ lĩnh thế kia thì chỉ cần mất lòng tin thôi là cuộc nội chiến lại bắt đầu. Mấy trăm con người chui rúc mấy tháng giời trong rừng, đói khát, rét mướt, cái chết rình rập ngày giờ mà khi ra hàng vẫn không rối bời, bấn loạn, vẫn cơ ngũ chỉnh tề thế kia thì phải vững lòng, vững chí, tin vào con đường đã chọn lắm mới có được. Con thuyền cách mạng ở đất này không vững tay chèo lái, không vì dân, vì nước thì ngọn lửa phản kháng tiềm tàng trong mỗi con người kia lại bùng lên. Cơn bão đi qua có sức mạnh khủng khiếp, cơn bão quẩn lại khủng khiếp còn nhân lên gấp nhiều lần.

1

Trong khi Hoàng Seo Lùng trịnh trọng làm thủ tục ra hàng thì ở Sín Chải, dân chúng như cây hạn ba năm gặp mưa rào, mọi người không kịp thay quần áo, bỏ cả bếp núc, lợn gà, nương ruộng náo nức kéo nhau đi nhận người thân.

Khoảng trống trên bãi đất rộng lớn đầu bản được lấp dần. Dòng người vai chen vai, cánh thích cánh, ánh mắt tìm nhau thân thiện. Một cán bộ Châu uỷ cầm chiếc loa làm bằng nan tre phết giấy bản dõng dạc thông báo cho mọi người biết nội dung của buổi lễ, Đàu cầm loa dịch lại lời cán bộ ra tiếng  địa phương. Sự chu đáo, ý nghĩa của buổi lễ làm cho ai nấy bồi hồi, náo nức, ánh mắt họ đển cả về phía Trung Chải, nơi mà theo cán bộ nói thì người thân của họ sẽ trở về đoàn tụ, chấm dứt cảnh chui lủi, cướp phá.

Đúng giờ Ngọ, Long dẫn đoàn hàng binh về đến Sín Chải.

Trong bộ áo chàm còn nguyên màu rừng không hùng dũng trên lưng ngựa mà thong thả dắt ngựa Long đi bên tướng phỉ Hoàng Seo Lùng như hai người bạn bên nhau. Đoàn hàng binh quân ngũ chỉnh tề, kẻ cõng đạn trên lưng, kẻ vác súng bó ngược đầu đuôi, bại trận song khuôn mặt người nào người nấy ngời ngời niềm vui đoàn tụ.

Long dẫn đoàn hàng binh tiến vào lễ đài. Siểu dẫn một đoàn cán bộ ra đón hai người, hai bên tay bắt mặt mừng, cởi mở, trân trọng. Lùng ngạc nhiên, xúc động, hắn nắm lấy tay Long siết chặt, lắp bắp cám ơn. Long cũng ngạc nhiên, anh thầm cảm ơn sự tháo vát, nhanh trí, chu đáo của Siểu, của anh em cán bộ, bộ đội. Theo lệnh của Long, Lùng cho quân tập hợp thành năm hàng ngang đợi lệnh. Các hàng binh hồi hộp đứng vào hàng ngũ, họ vui mừng khi nhận thấy cặp mắt của những người ruột thịt đang hướng cả về phía mình chờ đợi.

Buổi lễ bắt đầu. Sau lời giới thiệu của cán bộ tổ chức, Long xúc động đi lên khán đài. Trước nhân dân, trước những người mới hôm qua còn là đối thủ một mất một còn Long mừng vui vì những người lầm đường đã nhận ra con đường sáng, đã về với gia đình, làng bản. Anh thay mặt Châu ủy thông báo chính sách khoan hồng của cách mạng, của Bác Hồ.

Long chưa dứt lời tiếng vỗ tay đã dội vang như sấm. Hoàng Seo Lùng lên khán đài đọc lời tuyên thệ. Lùng bồi hồi kể về những gian nan của mình, của chiến hữu trong những ngày trong rừng, Lùng nói:

- Bầu trời chỉ có một mặt trời. Bầu trời của Phòng Tô, của Việt Nam bây giờ chỉ có một mặt trời là cách mạng.

Tất cả lại như vỡ ra vì tiếng vỗ tay, tiếng hoan hô. Sau lời tuyên thệ là thông báo trả tự do. Hai trăm mười sáu hàng binh cùng gia đình của họ sung sướng trào nước mắt, cha tìm con, vợ tìm chồng, mẹ tìm con, họ ôm lấy nhau, mừng mừng, tủi tủi. Lời cám ơn bằng các thứ tiếng Tày, Dao, Kinh cứ rộn lên, ríu rít khắp thung lũng...

[bodoibienphong]

Chương ba mươi hai

Bao nhiêu năm quăng quật, ra sống vào chết trong cõi đời này chưa bao giờ Sắn suy sụp như lúc này. Những tin tức thất thiệt có làm hắn đau, hắn lo, song chỉ là cái đau, cái lo ghẻ lở, bởi quanh hắn cánh nỏ còn vững, dây thòng lọng còn chắc, chòm sao Tiểu hùng tinh có rơi rụng song những ngôi còn lại vẫn còn đủ soi đường cho cả Mặt trận Phòng Tô. Tin tướng Hoàng Seo Lùng ra hàng giống như mưa tuyết đổ xuống núi rừng Pu Sam Cáp. Những sợi tuyết, hạt tuyết từ trên trời rơi xuống ban đầu chỉ làm cho người ta ngỡ ngàng, tò mò, thích thú, nhưng khi tuyết gặp ánh mặt trời thì những gò, những đống tuyết sẽ thành những cái cưa giời làm chết cây, chết người, chết thú. Việc ra hàng của Hoàng Seo Lùng cũng vậy. Cả quân cả tướng của Mặt trận Phòng Tô chui lủi, đói khát, chết dần chết mòn trong rừng mà vẫn lòng vững, người vững là còn trông đợi vào những cây cột cái. Trong những cây cột cái ấy người anh hùng được quân, tướng ngưỡng mộ nhất là Hoàng Seo Lùng. Hoàng Seo Lùng ra hàng không chỉ làm cho tinh thần quân tướng rệu rã như cỏ bợ gặp trời mưa mà ngay cả Sắn cũng gục ngã. Trong ngách hang đá lạnh lẽo Sắn như thầy phù thủy bị mất hết âm binh, suốt ngày suốt đêm hắn xõa tóc ngồi cầu khẩn, quanh hắn là mười hai ngọn nến cháy phập phù. Sự nỗ lực kêu cầu của hắn không rúng động được lòng giời, không làm thay đổi được tình thế. Quân cán của hắn rơi rụng dần, kẻ tìm mọi cách ra hàng, kẻ ốm đói, ốm rét mà chết, kẻ bị bộ đội, cán bộ giăng thiên la địa võng bắt hoặc tiêu diệt, chỉ còn lại mười một thằng chui sâu vào hang sâu lẩn trốn.

Tám giờ sáng ngày... tháng... năm...

Sau một thời gian dài bị truy quét quyết liệt, không chịu nổi đói, rét, căng thẳng trong cảnh sống chui sống lủi, Phùng Zùn Thanh - Phụ trách tài chính của Mặt trận Phòng Tô tự trị cùng chín tên phỉ còn lại bất ngờ cắt đầu Tổng chỉ huy Triệu Tá Sắn ra hàng. Cả Phòng Tô hân hoan hơn cả mừng ngày độc lập, song cả châu không có cờ dong trống mở, không hò nhau tập trung mít tinh, diễu hành, bởi giặc đói đang chui vào từng nhà. Đã qua tháng ba rồi mà nương ruộng vẫn chưa lật đất, diệt cỏ, trâu, ngựa hầu hết đã bị làm mồi cho dao thớt, nhà họ Triệu rộng lòng mở kho lẫm cho không thóc, ngô nhưng tra giống quá vụ chắc gì được gặt. Thóc gạo là linh đan, khó mấy cũng phải làm, cả châu đổ ra nương, ra ruộng, người người, nhà nhà vừa cày cấy, gieo trồng, vừa cầu giời, đất, thần phật cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cây cối cho hoa cho quả.

HẾT