Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân - Tập 9

[quansuvn]

ANH HÙNG NGÔ QUANG SEN
(Liệt sĩ)

Anh hùng Ngô Quang Sen sinh năm 1926, dân tộc Kinh, quê ở xã Châu Minh, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, đại đội phó đại đội 239, tiểu đoàn 61 tỉnh đội Bắc Giang.


Sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống cách mạng (ông ngoại hoạt động cách mạng bị địch bắt và tù đày), Ngô Quang Sen sớm có lòng yêu nước, căm thù giặc.


Năm 1946 (vừa tròn 20 tuổi), Ngô Quang Sen xung phong vào đội du kích, rồi làm xã đội phó. Năm 1947, đồng chí chuyển sang bộ đội chủ lực, được giao làm tiểu đội trưởng thuộc đại đội 529, sau đó, trên điều động vào đơn vị đại đội 239, được cử làm đại đội phó.


Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, từ năm 1947 đến năm 1954, Ngô Quang Sen tham giachiến đấu gần 100 trận lớn nhỏ, luôn thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí chỉ huy tác chiến giỏi, được đồng đội tin tưởng. Điển hình là: trận đồi Ngô Tam Dị, thuộc huyện Lục Nam, Bắc Giang; trận thôn Mai Thượng, thuộc xã Mai Đình, Hiệp Hòa; trận Tân An, thuộc huyện Yên Dũng, Bắc Giang; trận Đền Vường ngày 17 tháng 9 năm 1952, thuộc làng Ngọ, xã Châu Minh, Hiệp Hòa, Bầc Giang; trận Xóm Lò thuộc thốn Phúc Lâm, xã Tân Mỹ huyện Yên Dũng, Bắc Giang ngày 25 tháng 5 năm 1954... Tại trận Xóm Lò, Ngô Quang Sen chiến đấu quả cảm, nêu cao khí phách anh bộ đội Cụ Hồ, khí tiết người đảng viên cộng sản và đã hy sinh oanh liệt.


Đồng chí đã được tặng thưởng 1 Huân chương Kháng chiến hạng nhất, 1 Huân chương Chiến thắng hạng ba, 1 Huân chương Quân công hạng ba, 1 Huân chương Chiến sĩ hạng nhất, 1 Huân chương Chiến sĩ hạng nhì, Chiến sĩ thi đua toàn quốc, được Bác Hồ tặng một khẩu súng ngắn.


Ngày 11 tháng 6 năm 1999, Ngô Quang Sen được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG VÀNG LÝ TẢ
(Liệt sĩ)

Anh hùng Vàng Lý Tả sinh năm 1926, dân tộc H’Mông, quê ở xã Kim Bon, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Khi hy sinh, đồng chí là liên lạc viên của huyện.


Vàng Lý Tả sinh ra và lớn lên tại một miền quê hẻo lánh vùng cao Tây Bắc của Tổ quốc. Sớm nhận biết nỗi đau của người dân mất nước, chứng kiến sự chà đạp của thực dân, phong kiến đối với dân làng, mặc dù không được học hành - gia đình là bần nông - nhưng được cán bộ Việt Minh giác ngộ, Vàng Lý Tả nhiệt tình tham gia cách mạng.


Năm 1947, phong trào cơ sở Đảng hoạt động tại quê nhà dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng, đồng chí tích cực hoạt động cùng với cán bộ kháng chiến. Suốt 5 năm hoạt động (từ 1947 đến 1951), Vàng Lý Tả đãvận động các gia đình nghèo khó nuôi giấu cán bộ và trở thành cơ sở cách mạng. Do đồng chí tin tưởng vào tương lai của cách mạng và khéo léo tuyên truyền vận động, nên cả gia đình và làng xóm đều đi theo cách mạng. Vàng Lý Tả làm liên lạc, chạy công văn, thư từ bí mật từ huyện đến xã, được cán bộ tin cậy, không bao giờ để mất mát, nhầm lẫn tài liệu. Không chỉ làm liên lạc, đồng chí còn kết hợp đi thu thập tin tức hoạt động của địch về báo cáo cho cơ sở, vì vậy cơ sở hoạt động có hiệu quả, an toàn.


Tháng 8 năm 1951, bị một số phần tử xấu chí điểm nên đồng chí bị địch bắt. Chúng đánh đập đồng chí cực kỳ dã man (dội nước sôi vào đầu, tẩm dầu vào tay đốt, nhúng tay vào a xít...) nhưng Vàng Lý Tả khồng hề hé răng khai báo, quyết bảo vệ cách mạng, bảo vệ nhân dân. Không khuất phục được, giặc đem đồng chí đi xử bắn. Vàng Lý Tả đã anh dũng hy sinh.


Đồng chí là tấm gương sáng của đồng bào dân tộc Phù Yên nói riêng và tỉnh Sơn La nói chung.


Ngày 11 tháng 6 năm 1999, Vàng Lý Tả được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG LÊ THỊ TẠO
(Liệt sĩ)

Anh hùng Lê Thị Tạo (tức Võ Thị Hiền) sinh năm 1915, dân tộc Kinh, quê ở xã Phủ An, huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ. Khi hy sinh, đồng chí là đội trưởng quân báo khu vực Cần Thơ - Long Xuyên - Châu Đốc - Rạch Giá.


Năm 1946, Lê Thị Tạo là chiến sĩ quân báo miền Tây Nam Bộ. Một lần, đi tìm hiểu tình hình địch tại chợ Cần Thơ, gặp tên quan ba Pháp, chị cùng anh em dùng võ thuật cướp súng và rút an toàn.


Năm 1947, địch bắt được Lê Thị Tạo, chúng tra tấn dã man nhưng không khuất phục được chị, chung đanh giải về nhà giam Thốt Nốt chờ ngày giải ra Côn Đảo.


Trong tù, Lê Thị Tạo khéo léo vận động, lôi kéo được lính gác và tên chỉ huy trại giam, nên chị vừa điều tra tình hình trại vừa gặp gỡ được đồng chí mình, chuẩn bị tổ chức vượt ngục. Chiều ngày 9 tháng 1 năm 1948, lợi dụng địch tập trung ăn tiệc, Lê Thị Tạo lừa được 2 tên lính gác mở khóa để quét dọn vệ sinh. Thừa lúc đó, chị đánh gục được tên lính gốc, phát tín hiệu cho đồng chí mình chạy ra lấy súng và mờ cửa khám cho anh em chạy. 5 phút sau, địch phát hiện có tù trốn, chúng tập hợp lực lượng truy bắt. Lê Thị Tạo dùng súng bắn trả quyết liệt, yêu cầu anh em chạy đề mình yếm trợ, bằng mọi cách chị kéo dài thời gian an toàn cho đồng đội. Sau một hồi chống trả quyết liệt, Lê Thị Tạo đã chiến đấu đến viên đạn cuối củng và anh dũng hy sinh. Trận tổ chức phá trại giam ấy đã giải thoát được 80 đồng chí, thu được 11 súng.


Tấm gương chiến đấu dũng cảm quên mình cứu đồng đội làm xúc động nhiều người dân và các đồng chí của Lê Thị Tạo. Nhân dân trong vùng đã lập bàn thờ và bia tưởng niệm chị.


Ngày 11 tháng 6 năm 1999, Lê Thị Tạo được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG HOÀNG THIẾT TÂM
(Liệt sĩ)

Anh hùng Hoàng Thiết Tâm (tức Hoàng Trành) sinh năm 1908, dân tộc Kinh, quê ở xã Trường An, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng. Khi hy sinh, đồng chí là đảng viên, chỉ huy trưởng các lực lượng vũ trang tỉnh Kiến An.


Sớm giác ngộ cách mạng, năm 1928, Hoàng Thiết Tâm tham gia công hội đỏ rồi vào Đảng năm 1930. Tháng 6 năm 1930, Ban cán sự Đảng huyện An Hải thành lập do Hoàng Thiết Tâm phụ trách.


Năm 1931, địch điên cuồng khủng bố phong trào cách mạng, đồng chí bị địch bắt đày đi Côn Đảo với mức án chung thân. Trong tù, Hoàng Thiết Tâm cùng anh em đấu tranh chống chế độ nhà tù hà khắc của thực dân Pháp. Năm 1936, nhiều tù chính trị được ân xá, trong đó có Hoàng Thiết Tâm. Trở về địa phương, đồng chí lại lao vào hoạt, động cách mạng, lãnh đạo phong trào ái hữu của giới thợ thuyền, viên chức Hải Phòng. Đầu năm 1940, Hoàng Thiết Tâm bị mật thám bắt giam ở Hà Giang, Thái Nguyên. Đầu năm 1945, cùng nhiều người khác, đồng chí vượt ngục trở về Hải Phòng, Kiến An tiếp tục hoạt động trong đội công tác võ trang tuyên truyền và trừng trị bọn gian ác ở các huyện Kiến Thụy, Tiên Lãng, An Dương, An Lão, Thủy Nguyên... Cách mạng tháng Tám thành công, Hoàng Thiết Tâm phụ trách quân sự của tỉnh.


Ngày 20 tháng 11 năm 1945, đồng chí tổ chức lực lượng tiến công trụ sở của bọn phản động Đại Việt, Việt Cách được quân Tưởng nuôi dưỡng tại nhà Bảo Hương thị xã Kiến An. Hoàng Thiêt Tâm dẫn một mũi tiến công xông lên nhằm bắt sống bọn phản động, không may bị loạt đạn của kẻ thù, đồng chí đã anh dũng hy sinh.


Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG ĐỖ NGỌC THẠNH
(Liệt sĩ)

Anh hùng Đỗ Ngọc Thạnh (tức Học Sinh) sinh năm 1930, dân tộc Kinh, trú quán xã Phú Thạnh, thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang. Khi hy sinh, anh là bí thư Đảng đoàn học sinh khu Sài Gòn - Chợ Lớn.


Đỗ Ngọc Thạnh sinh ra ở miền Bắc, theo gia đình vào Sài Gòn trước năm 1945. Năm 1946 vào học trường Chasseloup Laubat. Tại đây Đỗ Ngọc Thạnh đã vận động học sinh tham gia hoạt động bí mật. Tháng 2 năm 1947, anh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.


Tháng 7 năm 1947 Đỗ Ngọc Thạnh đã giới thiệu và tổ chức cho một số học sinh nội thành đi dự lớp bồi dưỡng chính trị do thành ủy tổ chức tại chiến khu Làng Le - Bản Cơ, Đồng Xoài. Tháng 9 năm 1947, Đỗ Ngọc Thạnh được giao phụ trách Hội học sinh Việt Nam - Nam Bộ tại nội thành, anh đã chỉ đạo và tổ chức các cuộc đấu tranh của học sinh Sài Gòn - Chợ Lớn chống độc lập giả hiệu của ngụy quyền Bảo Đại, trong đó có các cuộc đấu tranh của học sinh trường Pétrus Ký ngày 9 tháng 1 năm 1950 và sau đó là đám tang Trần Văn Ơn ngày 12 tháng 1 năm 1950. Đặc biệt Đỗ Ngọc Thạnh đã trực tiếp tổ chức lực lượng học sinh tham gia tuần hành phản đối tàu chiến Mỹ vào cảng Sài Gòn ngày 19 tháng 3 năm 1950. Ngày 29 tháng 11 năm 1951, Đỗ Ngọc Thạnh bị một tên phản bội chỉ điểm, bọn mật thám đã phục và bắt anh về đồn tra khảo. Mặc dù bị tra tấn dã man nhưng anh không khai báo, luôn giữ vững khí tiết cách mạng. Không khuất phục được tinh thần của người cộng sản, bọn địch đã đập vỡ đầu Đỗ Ngọc Thạnh và vứt xác anh xuống sông Thanh Đa.


Sự hy sinh anh dũng của anh đã làm xúc động nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn, nhiều cuộc biểu tình lớn đã nổ ra sau cái chết vô cùng anh dũng của anh.


Ngày 22 tháng 3 năm 2000, Đỗ Ngọc Thạnh được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG HOÀNG VĂN THỌ
(Liệt sĩ)

Anh hùng Hoàng Văn Thọ sinh năm 1932, dân tộc Tày, quê ở xã Đại Lịch, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. Khi hy sinh, anh là đội trưởng đội du kích thiếu nhi trung kiên xã Đại Lịch.


Năm 13 tuổi, Hoàng Văn Thọ làm liên lạc cho xã bộ Việt Minh. Sau 2 năm, Hoàng Văn Thọ trưởng thành nhanh chóng, được giao làm đội trưởng du kích thiếu nhi trung kiên xã Đại Lịch. Đội hoạt động tích cực đưa đón, bảo vệ cán bộ, canh gác...trong đó, Hoàng Văn Thọ luôn là nòng cốt. Có đêm một mình, anh luồn rừng 5km, đưa công văn, mệnh lệnh của du kích. Có thời gian, Hoàng Văn Thọ ngồi trên cây vải đầu làng nhiều ngày để canh gác, theo dõi địch đi càn kịp báo cho nhân dân sơ tán. Nhiều lần, anh và các bạn cải trang làm trẻ chăn trâu, trẻ bẫy chim, trà trộn vào chỗ có lính địch để săn tin tức.


Hoàng Văn Thọ đã được tham dự một số trận đánh lớn của du kích xã Đại Lịch và lập công xuất sắc.


Nổi bật là trận Đèo Cuồng ngày 15 tháng 11 năm 1947, anh dẫn đường cho đoàn phu chuyển gạo về cơ sở an toàn.


Trận phục kích Đèo Din ngày 20 tháng 11 năm 1947, trung đội quân Pháp hành quân từ đồn Đồng Bồ (huyện Văn Chấn) ra đồn Dọc (huyện Trấn Yên) chuẩn bị trận càn lớn vào chiến khu Vần - Hiền Lương. Hoàng Văn Thọ cùng 30 du kích xã chiến đấu, được lệnh, anh giật mìn giết chết 2 tên lính Pháp và 5 tên lính ngụy, làm bị thương một số tên khác. Sau đó, anh xông lên tay không cướp súng giặc, diệt giặc và đã anh dũng hy sinh.


Anh được truy tặng Huân chương Chiến công hạng ba.


Ngày 31 tháng 7 năm 1998, Hoàng Văn Thọ được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG NGUYỄN VĂN THÒA

Anh hùng Nguyễn Văn Thòa sinh năm 1920, dân tộc Kinh, quê ở xã Đại Đức, huyện Kim Môn, tỉnh Hải Dương. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí nguyên là huyện đội trưởng, huyện ủy viên huyện Kim Thành (Hải Dương), đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.


Tháng 11 năm 1946, Nguyễn Văn Thòa vào đội du kích huyện Kim Thành. Từ năm 1947 đến năm 1954, Nguyễn Văn Thòa làm tiểu đội trưởng đến huyện đội phó, huyện đội trưởng. Đồng chí đã trực tiếp chỉ huy và chiến đấu trên 60 trận lớn, nhỏ, có những trận mang tính chất quyết định trên địa bàn huyện.


Trận đánh độn thổ cống Ngọ Dương nằm trên đường 188 (từ ga Phú Thái xuống Kiến An), Nguyễn Văn Thòa tự cải trang làm phụ nữ, chỉ huy trận đánh. Khi đội hình địch lọt vào trận địa ta, đồng chí lập tức bắn một tràng tiểu liên, tiêu diệt một số địch để làm hiệu cho toàn đội từ dưới hầm xông lên diệt 15 tên. Trận đánh cầu Lai Vu ngày 13 tháng 4 năm 1953, do Nguyễn Văn Thòa chỉ huy, giết chết và làm bị thương 1 trung đội Âu - Phi.


Ngày 27 tháng 5 năm 1953, ta dùng địa lôi diệt quân tiếp viện trên đường số 5 tại ga Phạm Xá. Nguyễn Văn Thòa chỉ huy đã làm đổ đoàn tàu, diệt và làm bị thương 1.017 tên lính Âu - Phi và nhiều sĩ quan Pháp, hàng tấn vũ khí quân trang, quân dụng và phương tiện chiến tranh khác của địch. Đồng chí đã từ trần năm 1994.


Đồng chí được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng ba, 1 Huân chương Kháng chiến hạng ba, 1 Huân chương Chiến thắng hạng ba, được bầu là Chiến sĩ thi đua của Quân khu Tả Ngạn và được Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng danh hiệu "Vua mìn đường 5".


Ngày 11 tháng 6 năm 1999, Nguyễn Văn Thòa được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG TRẦN VĂN THƯỢNG
(Liệt sĩ)

Anh hùng Trần Văn Thượng(tức Trần Xuân Đinh) sinh năm 1918, dân tộc Kinh, quê ở xã Long Phước, thị xã Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Khi hy sinh, đồng chí là tiểu đội trưởng du kích Quang Trung, tỉnh Bà Rịa.


Trần Văn Thượng sinh ratrong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 1944, đồng chí tham gia hoạt động cách mạng ở địa phương do Việt Minh tổ chức. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp trên toàn ĐôngDương tháng 5 năm 1945, tổ chức thanh niên tiền phong được thành lập ở Sài Gòn, phong trào lan nhanh đến Bà Rịa và cả Long Phước. Trần Văn Thượng đã hăng hái gia nhập lực lượng và đi tuyên truyền vận động thanh niên tham gia, vận động nhân dân bất hợp tác với bọn Nhật.


Ngày 15 tháng 8 năm 1945, phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động khởi nghĩa, cách mạng thành công ở Hà Nội, Huế làm nức lòng nhân dân Bà Rịa - Long Khánh, khí thế chuẩn bị cướp chính quyền ở Bà Rịa càng sôi sục, lực lượng xung phong của xã đã cùng lực lượng các nơi kéo về tỉnh lỵ để cướp chính quyền và xây dựng chính quyền mới.


Tháng 4 năm 1946, giặc tái chiếm tỉnh Bà Rịa, đồng chí được giao chỉ huy một tiểu đội chặn đánh đoàn xe địch về tỉnh Bà Rịa. Trong trận đánh này, Trần Văn Thượng bị thương và bị giặc bắt, chúng đánh đập dã man nhưng không làm suy yếu tinh thần yêu nước của đồng chí. Trần Văn Thượng đã chỉ vào mặt kẻ thù sỉ nhục làm cho địch tức giận, chúng bắn chết đồng chí ngay tại chỗ để thỏa mãn sự căm tức, cũng là để khủng bố tinh thần nhân dân. Chúng đã dùng xe ngựa kéo lê xác đồng chí về chợ Long Điền và tiếp tục dùng gạch đá ném vào thi thể của đồng chí trước mặt bà con ở chợ Long Điền. Hành động man rợ của kẻ thù và sự hy sinh anh dũng của Trần Văn Thượng đã thức tỉnh lòng yêu nước của các tầng lớp nhân dân, nhất là trong giới thanh niên và bà con tiểu thương chợ Long Điền đã đứng dậy đấu tranh giành độc lập cho Tổ quốc, cho dân tộc và trả thù cho đồng chí Trần Văn Thượng, người con ưu tú trung kiên của quê hương anh hùng.


Ngày 10 tháng 4 năm 2001, Trần Văn Thượng được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG LÊ VĂN TÍNH
(Liệt sĩ)

Anh hùng Lê Văn Tính (tức Lê Tính) sinh năm 1921, dân tộc Kinh, quê ở xã Vĩnh Lại, huyện Phong Châu, tỉnh Phú Thọ. Khi hy sinh, đồng chí là đại đội trưởng dân quân du kích liên xã, trực tiếp làm trung đội trưởng du kích của 3 thôn Văn Điển, Vĩnh Lại và Trịnh Xá.


Lê Văn Tính được Mặt trận Việt Minh chọn lựa, đưa vào lính Pháp đào tạo quân sự để làm nòng cốt cho khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.


Tháng 3 năm 1945, đồng chí trở về quê hương vào lực lượng tự vệ tham gia huấn luyện du kích để chuẩn bị khởi nghĩa. Cách mạng thành công, Lê Văn Tính được giao làm đại đội trưởng du kích liên xã. Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Lê Văn Tính tổ chức cho du kích xã học chiến thuật phục kích, tập kích và kỹ thuật gài mìn đánh địch.
   

Ngày 8 tháng 11 năm 1947, nhận được tin địch hành quân từ Tu Vũ, Hòa Bình về càn quét các huyện Lâm Thao, Việt Trì... tỉnh Phú Thọ. Nhưng khi đến Tân Phong thì bị du kích ở đây chặn đánh buộc chúng phái rút về Trung Hà trú quân ở đó. Sáng ngày 9 tháng 11, địch cho trận địa súng cối bố trí ở Bãi Gót Nung thuộc xã Hồng Đà yểm trợ cho bộ binh cướp thuyền của dân để vượt sông. Lê Văn Tính chỉ huy du kích hai thôn Vĩnh Lại và Trịnh Xá gồm 35 người, chặn đánh địch. Khi địch đổ bộ lên bãi, tổ du kích nổ súng, ném lựu đạn, diệt được 3 tên, làm hỏng 2 thuyền. Khi hết đạn, anh em xông vào đánh giáp lá cà với giặc. Trong cuộc chiến đấu không cân sức này, Lê Văn Tính và hai du kích không may sa vào tay giặc. Chúng dụ dỗ, tra tấn dã man nhưng không khuất phục được anh. Sáng ngày 10 tháng 11 năm 1947, địch giết hại Lê Văn Tính một cách man rợ hòng uy hiếp tinh thần chống Pháp của nhân dân.


Ngày 31 tháng 7 năm 1998, Lê Văn Tính được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

[quansuvn]

ANH HÙNG PHÙNG THỊ TOẠI
(Liệt sĩ)

Anh hùng Phùng Thị Toại sinh năm 1935, dân tộc Kinh, quê ở xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc. Khi hy sinh, đồng chí là tiểu đội phódu kích xã, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.


Năm 12 tuổi, Phùng Thị Toại làm giao liên cho xã, được người cha là bí thư chi bộ xã trực tiếp dìu dắt, giáo dục. Năm 1950, vừa tròn 15 tuổi, chị vào đội du kích. Nhiều lần, chị làm liên lạc, đưa công văn đến đích an toàn. Bản thân tuyên truyền vận động được nhiều nam nữ thanh niên vào du kích.


Năm 1952-1953, Phùng Thị Toại tham gia chiến đấu phục vụ chiến đấu 5 trận, 4 lần đi trinh sát, phục kích đánh địch.


Đợt đi trinh sát ngày 14 tháng 11 năm 1953 chị đã cung cấp thông tin chính xác, tạo điều kiện cho đại đội 204 bộ đội tỉnh Vĩnh Phúc tiêu diệt 40 tên địch.


Ngày 21 tháng 3 năm 1952, chị cùng đồng đội trừ gian diệt ác. Tháng 2 năm 1954, Phùng Thị Toại được chuyển về đơn vị du kích, giữ cương vị tiểu đội phó du kích.


Từ ngày 7 tháng 7 đến rạng sáng 12 tháng 7 năm 1954, tiểu đội du kích của Phùng Thị Toại cùng 1 trung đội du kích Liên Châu phối hợp với bộ đội tỉnh đánh tiêu diệt cụm bốt Trò - hang ổ cuối cùng của địch ở huyện Yên Lạc. Phùng Thị Toại vừa làm công tác binh vận, vừa cùng đơn vị bắn tỉa diệt 7 tên địch.


Rạng sáng 12 tháng 7 ta tổng công kích cuối cùng đánh cụm bốt Trò. Chị được phân công đánh vào lô cốt trung tâm. Sau 3 lần đơn vị xung phong không dứt điểm, lần thứ tư, Phùng Thị Toại bật dậy băng qua lửa đạn, tiếp cận lỗ châu mai, ném lựu đạn và bắn, diệt ổ trọng liên của địch, tạo điều kiện cho đơn vị xông lên diệt lô cốt.


Phùng Thị Toại hy sinh dũng cảm trước giờ huyện Yên Lạc hoàn toàn giải phóng. Với 6 trận đánh, chị diệt được 19 tên địch, bắn bị thương 5 tên khác.


Ngày 28 tháng 4 năm 2000, Phùng Thị Toại được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.