Hồi ức chiến tranh Vị Xuyên

[hoi_ls]

(7) NGÀY 17-2-1979: TÌNH THẾ BẮT BUỘC CHÚNG TA PHẢI CHIẾN ĐẤU BẢO VỆ TỔ QUỐC

MAI ANH

“Khi chúng tôi đến thăm Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, thì một nửa trong số 1.700 ngôi mộ tại đây là không có tên tuổi. Nhưng đau đớn nhất là gần 3.000 anh em, những người đồng đội của chúng tôi vẫn nắm rải rác ở những khe suối, hốc đá... ở Vị Xuyên”.

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 2, Tham mưu trưởng Mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang (1984 - 1989), người trực tiếp chỉ huy, tham gia Mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang lặng người khi nhớ về ký ức cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới gần 40 năm về trước.

- PV: Thưa ông, Vị Xuyên đã trở thành một trong những mặt trận ác liệt nhất trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Ông nhận định thế nào về vị trí của Vị Xuyên trong bối cảnh lịch sử lúc đó?

- Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy: Chúng ta đã biết, ngày 17/2/1979, Trung Quốc đưa hơn 60 vạn quân xâm lược 6 tỉnh biên giới Việt Nam, gây thiệt hại lớn cho quân và dân ta. Đến năm 1984, Trung Quốc lại quyết định nổ súng tấn công xâm lược vào tuyến biên giới Hà Giang, trong đó cụ thể là Vị Xuyên. Tại sao lại là Vị Xuyên chứ không phải nơi nào khác. Phía bên kia họ đã tính toán kỹ, họ không đánh vào Lạng Sơn, nơi có cửa khẩu Hữu Nghị là nơi dễ bị phát hiện. Trong khi Hà Giang nằm ở phía Bắc của Việt Nam, duy nhất chỉ có đường số 2 từ Phú Thọ đi lên, là nơi vắng vẻ, ít người biết đến. Bởi thế, Vị Xuyên mới trở thành tâm điểm của cuộc chiến.

- Sự khốc liệt của trận tuyến Vị Xuyên lúc đó có thể được miêu tả như thế nào, thưa ông?

- Chỉ trong 3 ngày, từ ngày 28/4 đến 30/4/1984, cơ bản các điểm cao trên biên giới của chúng ta như 1509, 772, 685... đã bị chiếm. Có những ngày Vị Xuyên bị bắn 3 đến 5 vạn quả đạn pháo. Cả vùng núi Hà Giang, đặc biệt là khu vực Đồi Đài bị bắn phá trở nên trắng xóa, mà đến bây giờ người ta vẫn gọi là “lò vôi của thế kỷ”. Rất nhiều chiến sĩ của ta đã hy sinh. Theo thống kê chưa đầy đủ thì có gần 5.000 chiến sĩ đã ngã xuống tại mặt trận Vị Xuyên. Khi chúng tôi đến thăm Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, thì một nửa trong số 1.700 ngôi mộ tại đây không có tên tuổi. Nhưng đau đớn nhất là gần hơn 2.000 anh em, những người đồng đội của chúng tôi vẫn nằm lại ở mảnh đất Vị Xuyên.

- Cuộc sống của bộ đội Vị Xuyên lúc bấy giờ hẳn là rất gian khổ, thiếu thốn?

- Chúng tôi ăn ngủ chủ yếu dưới hầm hoặc trong công sự, hoặc trú ẩn trong những hang đá lớn. Tôi nhớ là hồi ấy bộ đội nấu nướng ở trong những hang như Làng Lò, hang Dơi... Những hang ấy rộng lắm, chứa được có khi đến hàng nghìn người. Những anh em bị thương cũng được đưa về đó nghỉ ngơi. Nước rất khan hiếm, vì ở trên núi đá vôi làm gì có nước. Bởi vậy chúng tôi phải xuống suối Thanh Thủy để lấy nước, rồi gùi từng gùi về đơn vị. Lương thực, thực phẩm thiếu thốn lắm, khi chưa có chi viện.

- Là người chỉ huy, chắc hẳn ông nắm rõ tâm tư của những người lính khi ấy?

- Tôi là cán bộ chỉ huy và thường xuyên lên tận nơi trực tiếp kiểm tra anh em. Trong đơn vị, nhiều anh em là người Hà Nội. Hồi ấy, thanh niên Hà Nội dễ bị ấn tượng “À, công tử bột, chắc chẳng làm nên trò trống gì đây”. Nhưng vừa thấy tôi lên, anh em ôm lấy tôi, bảo là: “Thủ trưởng ạ, thủ trưởng cứ yên tâm. Chúng em là lính Hà Nội nhưng dứt khoát giữ được trận địa”. Quả là họ đã giữ lời hứa, suốt 5 năm chiến đấu, chúng tôi đã giữ vững trận tuyến, mặc dù có những thời điểm hai bên giằng co, cách nhau chỉ có 10-15m. Trong khoảng thời gian ấy, dù thương vong nhiều, nhưng chúng tôi quyết giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

- Kể từ thời điểm 17/2/1979 mở đầu cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc cho đến khi cuộc chiến kết thúc, gây ra nhiều đau thương, mất mát, trong đó có Mặt trận Vị Xuyên. Giờ khi nhìn lại thời điểm ấy trong cuộc đời, ông có suy nghĩ gì?

- Chúng ta không ai muốn chiến tranh. Ai cũng muốn hòa bình, hữu nghị, sống trong yên ổn. Nhưng tình thế bắt buộc chúng ta phải chiến đấu để giữ mảnh đất thiêng liêng của Tổ quốc. Chúng tôi may mắn sống sót trở về, nhưng còn mấy nghìn đồng đội của chúng tôi, các anh vẫn nằm lại nơi biên giới. Chúng tôi hy vọng Nhà nước, các tổ chức đoàn thể sẽ rà soát, tìm kiếm hài cốt các anh để đưa về nghĩa trang Vị Xuyên, để những người thân của họ, những đồng đội như chúng tôi an lòng.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

(Bài đăng trên báo An ninh Thủ đô, ra ngày Thứ Bảy, 18/2/2017)

[hoi_ls]

(8 ) KHÔNG THỂ LÃNG QUÊN CUỘC CHIẾN BIÊN GIỚI VỊ XUYÊN

TRUNG HIẾU

Ngày 23/7/2017, tại Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra lễ tri ân các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại Vị Xuyên (Hà Giang), ra mắt Ban liên lạc cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên ở các tỉnh phía Nam với sự tham dự của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ từng tham gia chiến đấu ở chiến trường ác liệt này.

Cuộc chiến khốc liệt nhất

Do thời gian cuộc chiến này (chủ yếu từ 1984 - 1989) không được nhắc tới nhiều nên trong cuộc gặp sáng qua, nhiều đồng đội sau này chuyển vào phía Nam sinh sống mới gặp lại nhau sau nhiều năm biệt tin tức. Chiến sĩ Hồ Viết Xuân (quê Diễn Châu, Nghệ An) năm 1975 nhập ngũ và được biên chế vào Sư đoàn 356 thuộc Quân khu 2. Năm 1979 nổ ra chiến tranh biên giới phía Bắc chống Trung Quốc xâm lược, ông Xuân tham gia bảo vệ đất nước cho đến năm 1988 thì xuất ngũ về quê, rồi đi kinh tế mới ở Bình Phước. Tại cuộc gặp gỡ ngày 23/7, ông Xuân mới gặp lại nhiều đồng đội sau hơn 20 năm.

“Cuộc chiến biên giới Vị Xuyên khốc liệt lắm. Có trận đánh trong một ngày, trung đoàn của tôi có hơn 600 chiến sĩ hy sinh. Đó là ngày 12/7/1984 mà không có ai có thể quên. Vẫn còn đó những hài cốt của đồng đội nơi đồi cao, thung sâu và khe suối chưa được quy tập về yên nghỉ trong lòng đất mẹ khiến tim tôi đau nhói. Nhiều nấm mồ lặng lẽ không tên, máu thấm chiến hào, thịt nát xương tan vẫn kiên cường “sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử” như lời thề mà chiến sĩ Vị Xuyên ghi vào báng súng năm xưa để quyết bảo vệ lãnh thổ, biên cương”, ông Xuân ngậm ngùi.

Sự khốc liệt của cuộc chiến Vị Xuyên đã được Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (nguyên quyền Tư lệnh Quân khu 2, nguyên Tư lệnh Mặt trận Vị Xuyên, hiện là Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh toàn quốc Mặt trận Vị Xuyên) mô tả và đúc kết trong bài phát biểu tại cuộc gặp gỡ: Đây là cuộc chiến quy mô khi Trung Quốc lần lượt huy động trên 50 vạn quân, hơn 400 khẩu pháo lớn, hàng ngàn xe các loại của 8 trên 10 đại quân khu. Phía Việt Nam đã lần lượt đưa 9 sư đoàn chủ lực, một số trung đoàn, lữ đoàn bộ đội địa phương, pháo binh, công binh, đặc công, phòng không... tham gia chiến đấu.

Đây còn là cuộc chiến ác liệt nhất: Trong 5 năm (1984-1989), Trung Quốc đã bắn sang Vị Xuyên gần 2 triệu đạn pháo các loại, có đợt liền trong 3 ngày Trung Quốc bắn hơn 150.000 quả đạn pháo. Tổn thất của cuộc chiến cũng rất lớn. Riêng Việt Nam có gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, hàng ngàn người bị thương, hàng trăm bản làng bị phá hủy. Có những trận đánh, trong một ngày có gần 1.000 chiến sĩ hy sinh. Sự hy sinh đó đã giúp giữ vững, toàn vẹn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Xương máu các anh đã xây thành bức tường thép

“Các anh ra đi khi tuổi đời mới đôi mươi, để lại sau lưng bố mẹ già, vợ trẻ, con thơ. Nhiều đồng chí chưa có người yêu để gửi niềm thương, nỗi nhớ. Xương máu các anh đã xây thành bức tường thép bảo vệ vững chắc từng tấc đất biên cương. Tên tuổi các anh đã trở thành bất tử với non sông đất nước Việt Nam. Chúng ta có quyền tự hào với Tổ quốc, với nhân dân trong những năm tháng chiến đấu, gian khổ hy sinh ở Mặt trận Vị Xuyên”, Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy xúc động nói.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy trong gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ hy sinh ở Mặt trận Vị Xuyên, đến nay vẫn còn gần 3.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập về nghĩa trang. Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ liệt sĩ chưa tìm được tên tuổi...

“Cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Vị Xuyên, Hà Giang không thể bị lãng quên. Cần phải nói rõ cho con cháu chúng ta biết để luôn đề cao cảnh giác, nâng cao tinh thần yêu nước, sẵn sàng chiến đấu hy sinh đánh thắng mọi kẻ thù để bảo vệ lãnh thổ, biên giới, biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc thân yêu”, Thiếu tướng Huy nhấn mạnh.

(Bài đăng trên báo Thanh niên, số 205 (7884) Thứ hai, ngày 24/7/2017).

[hoi_ls]

(9) THAM MƯU TRƯỞNG MẶT TRẬN VỊ XUYÊN: NHIỀU HÀI CỐT ĐỒNG ĐỘI NẰM LẠI Ở KHE NÚI, HỐC ĐÁ

TRUNG HIẾU

Được coi như “Tư lệnh” của chiến trường Vị Xuyên - Hà Giang (1984-1989), Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (nguyên quyền Tư lệnh Quân khu 2, hiện là Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh toàn quốc Mặt trận Vị Xuyên - Hà Tuyên) vẫn đau đáu về việc quy tập mộ, hài cốt của hàng ngàn đồng đội hy sinh ở chiến trường khốc liệt này.

* Ông làm “Tư lệnh” của Mặt trận Vị Xuyên trong hoàn cảnh nào?

- Trước đó tôi không phải người của Quân khu 2. Năm 1967, tôi là cán bộ của Sư đoàn 304 nổi tiếng với trận đánh Khe Sanh (Quảng Trị). Đến năm 1972, tôi tham gia trực tiếp giải phóng Quảng Trị và được chỉ định làm Chủ tịch Ủy ban quân quản thị xã Quảng Trị. Sau đó tôi được điều qua Sư đoàn 325 tham gia giải phóng Huế, Đà Nẵng, Phan Rang, Phan Thiết..., cuối cùng là giải phóng Sài Gòn. Sau năm 1975, tôi làm Sư trưởng Sư đoàn 325 đóng ở Cam Lộ (Quảng Trị), rồi tham gia chiến trường Campuchia. Tháng 2/1979, xảy ra chiến tranh biên giới, tôi được lệnh ra Cao Bằng chiến đấu.

Năm 1981, tôi đi học và được điều về làm Sư trưởng Sư đoàn 354 thuộc Quân khu Thủ đô, năm 1983 được bổ nhiệm làm Phó Tham mưu trưởng Quân khu Thủ đô.

Năm 1984, Trung Quốc đưa quân xâm lấn biên giới ở Vị Xuyên (Hà Giang). Lúc bấy giờ tình thế hết sức khó khăn nên Bộ Quốc phòng huy động tất cả đơn vị, cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu tham gia Mặt trận Vị Xuyên. Bấy giờ Tướng Nguyễn Hữu An, một người từng làm Tư lệnh Quân đoàn 2, từng là thủ trưởng của tôi trước đó, lên làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2. Thủ trưởng An bảo tại sao đang chiến tranh mà để Huy ở Quân khu Thủ đô. Sau đó tôi được điều lên làm Tham mưu trưởng Mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang chỉ huy từ đầu đến cuối cho đến khi kết thúc chiến tranh.

* Cuộc chiến Vị Xuyên được coi là cuộc chiến khốc liệt nhất. Ông có thể nói rõ hơn về sự khốc liệt này?

- Đây là cuộc chiến quy mô lớn nhất, chỉ sau chiến tranh giải phóng miền Nam. Trung Quốc lần lượt huy động 8/10 đại quân khu với hơn 50 vạn quân, phía Việt Nam huy động 9 sư đoàn với số lương quân có lúc lên tới 15 vạn quân. Đây là cuộc chiến ác liệt nhất khi Trung Quốc cày nát Vị Xuyên, có ngày bắn hơn 3 vạn quả đạn pháo, tấn công vào tất cả các điểm cao của ta. Thiệt hại của địch trong trận chiến này rất lớn, nhưng bên ta cũng tổn thất nặng nề, có những trận trong một ngày quân ta hy sinh khoảng 1.000 chiến sĩ...

* Là Tham mưu trưởng được coi như “Tư lệnh” của mặt trận, đã khi nào ông gặp hiểm nguy, đứng giữa lằn ranh sự sống và cái chết trong cuộc chiến này chưa?

- Tôi tham gia kháng chiến từ năm 1948 và từng kinh qua các chiến trường ác liệt nhất. Chiến đấu ở Vị Xuyên, không bao giờ tôi thấy sợ. Lúc đó chỉ nghĩ làm thế nào giành được thắng lợi mà tổn thất ít nhất cho lính của mình. Có những trận mà địch và ta chỉ cách nhau chừng 20 - 30m, giành giật nhau từng tấc đất, điểm đóng quân trong suốt nhiều ngày liền. Thắng lợi mà đồng đội hy sinh, tổn thất nhiều thì thắng lợi đó không trọn vẹn.

Hàng ngàn hài cốt đồng đội đang chờ tìm kiếm

* Như ông nói, “Cuộc chiến tranh Vị Xuyên khốc liệt, kéo dài” nhưng trong một thời gian dài ít người biết tới. Là người lính trực tiếp tham gia chiến đấu, ông và đồng đội có thấy buồn?

- Năm 2016 chúng tôi mới thành lập được Ban liên lạc cựu chiến binh toàn quốc Mặt trận Vị Xuyên. Trước đây sử sách các sư đoàn, đơn vị chiến đấu không viết về chiến tranh với Trung Quốc... Với những người đã trực tiếp tham gia chiến đấu ở cuộc chiến này thấy rất chạnh lòng. Chỉ đến khi xảy ra sự kiện giàn khoan HD 981 của Trung Quốc vào biển Việt Nam (năm 2014) thì cuộc chiến Vị Xuyên mới được nhắc đến nhiều. Cần phải nói về cuộc chiến cho con cháu biết. Những đơn vị trực tiếp tham gia chiến đấu cần được ghi chép vào sử sách. Tại sao chúng ta không ghi, trong khi năm nào Trung Quốc cũng kỷ niệm cuộc chiến tranh này... Chúng ta không kích động chiến tranh nhưng cần phải nói rõ để giáo dục con em về lòng yêu nước.

* Ngoài việc đề nghị phải nói lên sự thật về cuộc chiến Vị Xuyên, ông có điều gì trăn trở về đồng đội dù cuộc chiến đã lùi xa ?

- Cuộc chiến tranh Vị Xuyên đã khiến gần 5.000 chiến sĩ của ta hy sinh, đến nay gần 3.000 người chưa tìm thấy hài cốt, trong Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên có hơn 1.700 mộ liệt sĩ nhưng tới 700 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được tên tuổi. Tôi kiến nghị phải tổ chức đội rà phá bom mìn, quy tập mộ và hài cốt liệt sĩ trong cuộc chiến Vị Xuyên để đưa về nghĩa trang...

Mồ hôi và máu các anh thấm đẫm đất rừng Vị Xuyên. Thân thể các anh đã hòa trộn vào đất mẹ. Các anh đã vì Tổ quốc, vì nhân dân hy sinh tuổi trẻ của mình, để lại mẹ già và con thơ dại, để lại người vợ thương yêu thành góa phụ. Thế mà còn biết bao nhiêu hài cốt của đóng đội đã hy sinh đang phải nằm lại trong những hốc đá, khe núi ở Vị Xuyên. Chúng ta cần phải tìm kiếm để cho đồng đội, người thân của họ an lòng.

Hiện Vị Xuyên có nghĩa trang liệt sĩ nhưng tôi nghĩ quy mô của nghĩa trang chưa xứng với sự hy sinh của biết bao chiến sĩ. Tôi được biết đã có chủ trương mở rộng, nâng cấp nghĩa trang nhưng đến nay mọi việc chưa thấy triển khai.

- Cảm ơn ông!

(Bài đăng trên báo Thanh niên Online, ngày 26/7/2017)

[hoi_ls]

(10)   HỒI ỨC CỦA VỊ TƯỚNG CHỈ HUY MẶT TRẬN VỊ XUYÊN

VIỆT VĂN

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy sinh năm 1931, nguyên Quyền Tư lệnh Quân khu 2, đã trải qua ha cuộc chiến tranh: Chống Pháp, chống Mỹ và chống quân xâm lược phương Bắc. Đã xấp xỉ tuổi 90, nhưng tướng Huy vẫn cực kỳ minh mẫn, giọng nói sang sảng và ký ức của ông vãn ghi dấu mốc sự kiện, con số rõ mồn một của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc 40 năm về trước...

Cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ nhất

Ông kể lại: Sau chiến thắng 30/4/1975, chưa kịp khắc phục hậu quả hơn 30 năm chiến tranh để lại, chúng ta đã phải đương đầu với cuộc chiến tranh xâm lược của bọn “Khmer Đỏ” dưới sự chỉ đạo và hỗ trợ của các thế lực bên ngoài, tấn công 2 tỉnh Kiên Giang và An Giang, giết hại hàng vạn đồng bào ta. Để trừng trị quân xâm lược và thể theo nguyện vọng của lực lượng cách mạng yêu nước chân chính Campuchia, quân tình nguyện Việt Nam đã cùng với lực lượng cách mạng yêu nước chân chính Campuchia đã tiêu diệt, làm tan rã toàn bộ Khmer Đỏ, cứu nhân dân Campuchia khỏi nạn diệt chủng.

Để cứu Khmer Đỏ đang bị tiêu diệt và tan rã, ngày 17/2/1979, Trung Quốc thực hiện cuộc tiến công quy mô lớn tại các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta. Theo tướng Huy, cuộc chiến ngày 17/2/1979 chúng ta đã biết trước sẽ xảy ra, nhưng chưa biết chính xác ngày nào, chỉ đến khi xe tăng Trung Quốc tràn sang... Cuộc chiến tranh xâm lược nổ ra với trên 60 vạn quân, hàng nghìn xe tăng, pháo binh, hàng vạn dân binh Trung Quốc đóng loạt tấn công 6 tỉnh biên giới phía Bắc của Việt Nam. Cao điểm là 3 thị xã Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai.

Để chống quân xâm lược, Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã ra lệnh Tổng động viên cả nước đứng lên cầm súng tiêu diệt quân thù. Theo tướng Huy: Đây có thể coi là Hịch non sông đất nước “thời đại Hổ Chí Minh”. Và chỉ trong hơn 20 ngày, quân và dân Việt Nam đã tiêu diệt hơn 60 nghìn quân bành trướng, diệt hàng nghìn xe tăng, pháo, xe ô tô các loại... khiến chúng phải rút quân về bên kia biên giới.

Từ tháng 4/1979 cho đến tháng 4/1984, mặt trận vẫn không im tiếng súng nhưng chỉ rải rác các trận đánh nhỏ. Đến ngày 28/4/1984, Trung Quốc lại mở cuộc tấn công xâm lược lần thứ hai vào biên giới Việt Nam, đã lần lượt huy động nhiều đơn vị, với tổng số khoảng 50 vạn quân, hơn 400 pháo lớn các loại, hàng nghìn xe cơ giới, tập trung vào biên giới Vị Xuyên - Hà Tuyên (nay là Hà Giang) với mục đích: Tiếp tục phá hoại công cuộc tái thiết kinh tế của Việt Nam, đổng thời lấn chiếm một phần đất của ta tới bắc suối Thanh Thủy, sâu vào đất ta 5km.

Lò vôi thế kỷ và cuộc chiến kỳ lạ nhất

Tướng Huy lúc đó là Tham mưu trưởng Mặt trận Vị Xuyên, nhớ lại: Cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai này có 3 cái nhất.

Quy mô nhất (sau 30/4/1975): Địch huy động khoảng 50 vạn quân, hơn 20 sư đoàn, hơn 177 trung đoàn bộ binh, 4 sư đoàn pháo binh... Việt Nam cũng huy động hàng chục sư đoàn, trung đoàn chủ lực, địa phương, hàng vạn dân quân du kích, dân công phục vụ cuộc chiến.

Ác liệt nhất: Hàng ngày địch bắn vào đất Việt Nam từ 3 vạn đến 5 vạn viên đạn pháo lớn, có đợt 3 ngày liên tục, chúng bắn tới 15 vạn viên đạn pháo. Tổng kết 5 năm địch đã bắn hơn 1 triệu 800.000 viên đạn pháo vào, những ngọn núi đá trong khu vực tác chiến vỡ trắng như miệng các lò vôi, nên quân ta gọi là “lò vôi thế kỷ”.

Theo con số từ Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, tính từ 17/2 đến 13/8/1979, quân và dân ta đã gây tổn thất cho 9 quân đoàn chủ lực, loại khỏi vòng chiến đấu 62.500 quân, tiêu diệt và đánh thiệt hại nặng 3 trung đoàn, 18 tiểu đoàn...

Đây cũng là cuộc chiến kỳ lạ nhất vì ta và địch xen kẽ nhau, bám lấy nhau mà đánh có ngày tới 2 - 3 trận. Và suốt 5 năm, địch không lấn nổi vào đất liền 2km. Cách đánh của bộ đội ta cũng rất linh hoạt, lúc đánh công khai, lúc đánh bí mật và nhiều trận dùng pháo nghi binh. Công tác chuẩn bị cho từng trận đánh rất chu đáo, có những trận mà các chỉ huy từ Tham mưu trưởng đến Tư lệnh mặt trận trực tiếp xuống hướng dẫn, huấn luyện anh em từ cách bám núi đá leo trèo để không lộ bí mật đến cách sử dụng pháo cho mặt trận...

Điều đặc biệt ở chỗ từ làng Pinh lên chốt đánh địch khoảng 5km nhưng từ làng Pinh về thị xã Hà Giang lại là cuộc sống bình yên không tiếng súng. Chợ búa buôn bán, quán cà phê, quán phở ở thị xã vẫn hoạt động bình thường. Duy có 1 cửa hàng phục vụ tuyến lửa 24/24 để phục vụ bộ đội từ chốt về ăn uống và các nhu yếu phẩm thông dụng nhất.

Anh em chiến đấu xong có khi về Thanh Thủy tắm rửa, nghỉ ngơi rồi lại vác súng đi chiến đấu. Nhưng tuyệt nhiên không có ai bỏ về.
Tình cảm quân dân của bộ đội với đồng bào Hà Giang rất đậm đà. Dân thường xuyên tiếp tế cho bộ đội và nhiều anh lính khi kết thúc chiến tranh đã ở lại thành rể Hà Giang.

Có dịp đi cùng tướng Huy và một số tướng lĩnh quân đội vào năm 2013, phóng viên Báo Lao Động đã chứng kiến nhiều cảnh bùi ngùi tay bắt mặt mừng của tướng Huy với đồng bào ở thị xã. Kể cả cô chủ cửa hàng tuyến lửa xưa kia nay là chủ quán cà phê Cây táo, còn cửa hàng thì nay trở thành nhà khách.

Nhưng với tôi, hình ảnh xúc động nhất là tướng Huy đi thắp hương ở nghĩa trang Vị Xuyên.

Trong buổi chiểu chạng vạng hôm đó, ông lang thang đi khắp các ngôi mộ, dò tìm tên các liệt sĩ, thắp hương cho anh em. Và ông đứng trước các ngôi mộ trào nước mắt...

“Tình đồng đội trong chiến tranh là điều cao quý nhất”. Tướng Huy từng nói với tôi như thế.

Gần 3.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy

Khi được hỏi điều gì khiến ông day dứt nhất hay ám ảnh nhất về cuộc chiến tranh ở Vị Xuyên?

Tướng Huy im lặng một lúc rồi bùi ngùi, giọng trầm hẳn xuống: Đó là việc chúng ta có gần 5.000 liệt sĩ hy sinh nhưng vẫn còn có gần 3.000 hài cốt chưa được tìm thấy. “Đau xót lắm. Vì thế chúng tôi quyết tâm thành lập Ban liên lạc cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên để tạo điều kiện giúp đỡ các đồng chí đã chiến đấu ở biên giới phía Bắc và cũng để báo cáo lên Đảng và Nhà nước cùng tri ân các liệt sĩ. Đã có nhiều đội quy tập đi tìm hài cốt liệt sĩ và đến nay đã tìm được nhiều hài cốt liệt sĩ nữa đưa về”.

Là một vị tướng có nhiều đóng góp nổi bật trong ba cuộc chiến tranh, hơn ai hết tướng Huy hiểu cái giá của cuộc chiến. Tướng Huy nhấn mạnh: Ta rất trân trọng tình hữu nghị, ta không kích động hằn thù dân tộc. Nhưng chúng ta quyết không sợ bất cứ một thế lực thù địch nào muốn xâm chiếm chủ quyền, lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam.

Mong ước của tướng Huy là phải làm cho nhân dân ta, nhất là thế hệ trẻ hiếu rõ về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc này. Hà Giang cần được xây dựng khu chiến tích, một tượng đài “Chiến thắng Vị Xuyên” để giáo dục cho thế hệ con cháu tự hào và nâng cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc.

(Bài đăng trên báo Lao Động (Lao Động.VN) ngày 13-02-2019)

[hoi_ls]

(11)   TỘI ÁC CỦA QUÂN XÂM LƯỢC TRUNG QUỐC QUA HỒI ỨC VỊ CHỈ HUY MẶT TRẬN VỊ XUYÊN

VĂN HUẾ

Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam năm 1979, Trung Quốc đã tàn phá tất cả những gì có thể tàn phá được, lấy sạch và giết sạch.

Mỗi năm, cứ đến dịp 17/2, kỷ niệm cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, chống quân xâm lược Trung Quốc, ký ức lại ùa về trong tâm trí Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, nguyên Quyền Tư lệnh Quân khu 2, Tham mưu trưởng mặt trận Vị Xuyên- Hà Giang thời kỳ 1985- 1989. Ông kể:

Hằng năm cứ đến ngày này, tôi luôn nhớ về sự tàn khốc của chiến tranh, nhưng nếu không kiên quyết đánh trả quân xâm lược thì chúng ta sẽ không có được hòa bình.

Cuộc chiến tranh ba sạch

* Nhiều người, nhất là thế hệ trẻ ngày nay chưa thể mường tượng được sự tàn khốc của chiến tranh trong những năm tháng đó, ông có thể diễn tả lại mức độ ác liệt của cuộc chiến cách đây 40 năm?

- Tôi đã tham gia nhiều cuộc chiến tranh như chống Pháp và chống Mỹ, mà đặc biệt là chống Mỹ, trong đó có những cuộc chiến cực kỳ ác liệt. Cụ thể là tại chiến trường Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị có thể nói là đỉnh cao cuộc chiến tranh chống Mỹ.

Nhưng cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc của chúng ta năm 1979 có thể nói cũng vô cùng ác liệt, không kém gì. Trung Quốc đã huy động hơn 60 vạn quân chỉ trong vòng thời gian 20 ngày đánh ở biên giới 6 tỉnh phía Bắc của chúng ta. Có thể nói họ đã tàn phá với tất cả những gì có thể tàn phá được. Cho nên chúng tôi có nói đây là cuộc chiến tranh ba sạch: phá sạch, lấy sạch và giết sạch.

Sau khi kết thúc chiến tranh, chúng tôi đi kiểm tra tại thị xã Cao Bằng thì tất cả một thị xã như vậy không một ngôi nhà nào còn nguyên vẹn. Hay ở thị xã Lào Cai và cả thị xã Lạng Sơn cũng vậy. Trung Quốc họ đã tàn phá hàng vạn ngôi nhà, bản làng của ta ở biên giới, cướp đi tất cả những cái gì có thể mang đi được. Vì ngoài lực lượng chính quy họ còn mang theo hàng vạn dân binh, họ lấy đi tất cả từ trâu, bò, lợn, gà, nồi, niêu... của dân ta. Thậm chí thời điểm đó, trong mỏ Apatit tỉnh Lào Cai, chúng ta vừa được Liên Xô trang bị máy móc, họ cũng tháo và lấy đi tất cả.

Về “giết sạch”, điển hình tại tỉnh Cao Bằng có một thôn với hơn 40 người đàn bà, phụ nữ và trẻ em, khi Trung Quốc tràn vào thì họ đến dùng súng, lưỡi lê bắn, đập chết hết rồi vùi xuống khe suối. Khi chiến tranh kết thúc, chúng ta về tìm mới thấy.

Hay ở tỉnh Lạng Sơn, khi quân xâm lược Trung Quốc vào thị xã Lạng Sơn, có một bản làng hơn 100 người dân, đa phần là phụ nữ, trẻ em. Lúc họ trốn vào trong pháo đài của Pháp xây dựng ngày xưa ẩn nấp, quân Trung Quốc phát hiện đã lấy rơm rạ thui chết tất cả hơn 100 người đó, có thể nói là vô cùng tàn bạo.

* Đặng Tiểu Bình khi đó tuyên bố “dạy cho Việt Nam một bài học”, thực chất có phải như vậy hay chỉ là sự lừa bịp dư luận, thưa ông?

- Chúng ta cần gì họ dạy đâu, mà đây chính là sự lừa bịp. Họ nói với nhân dân họ đây là cuộc phản kích tự vệ nhưng trên thực tế, chúng ta có mang quân tấn công Trung Quốc đâu mà họ phải phản kích tự vệ? Ở đây phải khẳng định là Trung Quốc đã xâm lược ta, đó là nguyên nhân đồng thời kết quả cuộc chiến tranh này. Về mặt chiến lược mà nói đây là cuộc chiến tranh bảo vệ Tố quốc Việt Nam chúng ta.

* Nhớ lại quá khứ không phải để khơi gợi lại những hận thù. Theo ông, làm sao để các thế hệ sau này thêm hiểu, mãi ghi nhớ, biết ơn những người đã hy sinh để bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc?

- Trước hết phải nói trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ chúng ta rất biết ơn nhân dân Trung Quốc đã giúp chúng ta giành được những thắng lợi to lớn. Điều đó chúng ta không quên, nhưng chúng ta cũng không thể lãng quên quá khứ, bởi đó là lịch sử.

Cho nên chung ta luôn giáo dục cho con cháu chúng ta, không khơi dậy hận thù dân tộc nhưng phải luôn luôn nêu cao tinh thần cảnh giác để sẵn sàng đánh bại bất kể kẻ thù nào nếu họ xâm phạm đến chủ quyền, lãnh thổ của đất nước Việt Nam.

* Sự gắn kết giữa xây dựng và bảo vệ Tố quốc trong bất cứ thời kỳ nào là cả một vấn đề lớn. Nếu chú trọng xây dựng mà không bảo vệ thì việc xây dựng sự nghiệp, cơ đồ sẽ khó bền vững. Nhưng bảo vệ cũng phải nhớ dựa trên cơ sở của một nền kinh tế vững chắc, có đủ sức, đủ lực. Quan điểm của ông thế nào?

- Muốn bảo vệ Tổ quốc vững chắc thì trước hết phải xây dựng được nền tảng kinh tế của chúng ta. Kinh tế có mạnh thì quốc phòng mới mạnh. Do đó chúng ta phải tập trung vào xây dựng kinh tế của chúng ta ngày càng thật mạnh lên nhưng chúng ta không quên tăng cường cho quốc phòng để tạo nên sức mạnh của quân đội, sẵn sàng đánh bại tất cả kẻ thù. Còn nếu không chúng ta chỉ nghĩ đến xây dựng kinh tế, mà không nghĩ đến đảm bảo quốc phòng thì đó là không đầy đủ và cũng sẽ gặp khó khăn khi kẻ thù xâm lược chúng ta.

* Dân tộc ta luôn phải kinh qua nhiều cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Vì lẽ đó, chúng ta quý trọng hoà bình hơn ai hết. Nhưng ông có cho rằng, thứ hoà bình, hữu nghị đó phải luôn được gắn liền với giữ vững độc lập chủ quyền, bảo vệ bằng được những thành quả của các thế hệ cha anh đã giành được cho đất nước?

- Đối với dân tộc ta, kể cả muôn đời ông cha ta trước kia hàng nghìn năm cũng mong muốn hoà bình, yêu chuộng hòa bình. Nhưng chúng ta không thể yêu chuộng hoà bình vô điều kiện. Mà hoà bình phải gắn liền giữ vững nền độc lập dân tộc, lãnh thổ. Giữ vững tất cả, bất kể một tấc đất nào ở đất liền hay biển đảo chúng ta phải giữ bằng được.

* Đến nay còn hơn 2.000 liệt sĩ nằm rải rác khắp chiến trường Vị Xuyên chưa quy tập được hài cốt. Nhiều thương binh chưa được hưởng chính sách, mộ liệt sĩ chưa có tên trong nghĩa trang... Sự hy sinh to lớn của hàng nghìn liệt sĩ và chiến thắng của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới dường như vẫn chưa được lớp trẻ ngày nay thấu hiểu hết cho đúng với tầm vóc của cuộc chiến?

- Trong một thời gian dài, vì chúng ta giữ tình hữu nghị với nước láng giềng nên chúng ta không nói hoặc nói rất ít về cuộc chiến tranh này. Chính vì thế, vừa qua rất mừng là Nhà nước đã cho tổ chức thành lập Ban liên lạc cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên và qua việc này thì nhân dân một phần hiểu được cuộc chiến tranh như thế nào.

Một điều rất mừng nữa là sau kiến nghị của Ban liên lạc, đến năm 2018 vừa qua, Nhà nước đã chi hơn 200 tỷ để tổ chức rà phá bom mìn, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Kết quả đã tìm được một số anh em về quy tập tại nghĩa trang liệt sĩ. Nhưng có thể nói hơn 30 năm rồi chúng ta mới tìm kiếm là một thời gian quá muộn nên hài cốt liệt sĩ của chúng ta tan thành đá, thành đất, thành nước ở lại biên giới của Tổ quốc.

Đến nay nghĩa trang Vị Xuyên đang được tôn tạo nhưng những người trực tiếp chiến đấu ở mặt trận này vẫn có một mong muốn là cần có những khu di tích lịch sử để ghi lại những chiến tích và thắng lợi to lớn của quân và dân ta nơi biên cương của Tổ quốc.

Bên cạnh đó, vì cuộc chiến tranh cách đây 40 năm, những đơn vị phần lớn trước đây phần lớn đã giải thể, nhiều anh, em chiến sĩ của chúng tôi đã là thương binh, bệnh binh hay một số gia đình liệt sĩ không còn giấy tờ gì cả nên việc hưởng chính sách của Đảng, Nhà nước còn nhiều khó khăn.

* Thưa ông, Ban liên lạc cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên do ông làm Trưởng ban có thường xuyên gặp mặt hay không? Hiện cuộc sống của các cựu binh như thế nào?

- Ban liên lạc mới ra đời từ ngày 14-7-2016, thời gian rất ngắn thôi nhưng trước đó các đơn vị đã tự thành lập rồi. Đặc biệt, sau khi Ban liên lạc Mặt trận Vị Xuyên thành lập đã thống nhất được hoạt động, giúp đỡ anh em.

Vừa qua chúng tôi đã quyên góp được hơn 4 tỷ đổng để giúp đỡ các đồng chí có hoàn cảnh khó khăn, xây dựng một số trường học như Thanh Thuỷ, Minh Tân, Cao Bó... để giúp đỡ cho bà con, đấy là tình nghĩa của anh em chiến sĩ Vị Xuyên.

* Trân trọng cảm ơn ông!

(Bài đăng trên báo Giao thông (Giao thông.vn), ngày 14-2-2019)