Suy nghĩ của một người con -Phần 1

[hatuyenha]

Bạn Yta262 thân,cám ơn bạn đã quan tâm theo dõi,cụ Hữu Loan khi đó đang làm trưởng ban tuyên huấn của Liên khu thì phải và bản thân cụ là người Thanh hóa không phải từ Hà nội và các vùng khác đến,nếu đếm hết thì còn nhiều lắm bạn ạ.

Mình xin tiếp bài của giáo sư Vũ Tuấn nhé:

    Chợt nhớ những vần thơ nổi tiếng của ông:
  Ta ra đi!
        Không buồn!
            Không yêu!
                Không thương!
                    Không ghét!
                          Không chi hết!
                               Một cái bóng mờ!
                                        trong hư không...
      Rất nhiều Thiếu sinh quân Liên khu 4 nhớ rõ Thiếu tướng Khu trưởng giảng Kiều một ngày liền trong đình làng Cổ định có những cây cột  rất to.Ít thấy ai bênh vưc ,ca ngợi giá trị nhân văn của Nguyễn Du trong chuyện Kiều,hăng hái như ông và quyết liệt như ông.Ông nói to và đầy thuyết phục,
      Bỗng tôi nhớ lại cái đận ông vượt núi tuyết trong Vạn lý trường chinh.Cứ nghĩ đến cái rét ba,bốn mươi độ dưới không là tôi lại lạnh toát cả người cứ như thể mình sắp biến thành một cục nước đá.Lúc ấy trông ông giống hệt một tên thổ phỉ.Quần áo bông nhem nhuốc,đầu tóc bù xù,râu ria xồm xoàm,những hạt tuyết bám trong râu ông đóng thành băng.Hai tay bám các mỏm đá,chân bấm từng bước,ông bò lên,vừa đi vừa nhẩm Kiều.Chẳng hiểu có phải vì thế mà ông không biến thành một hòn đá trên đỉnh núi tuyết cho đến bây giờ không?
       Lại còn ba lần khai trừ Đảng,ba lần kết nạp lại.
       Lang thang nhiều ngày,làm thuê,chăn dê...trên cao nguyên Tây Tạng,rồi ông cũng lê về được đến Diên An.
       Phải nói ông là người chung thủy.
       Có một nhân sỹ suýt bị Cách mạng treo cổ,được ông vớt từ  trong tù ra cho mặc áo lính.

              Nhất nhật tại tù thiên thu tại ngoại.
       Cứ như thế múc từ trong vạc dầu ra ấy.
       To gan! Không sợ bỏng à!
      Chuyện ông tả xung hữu đột trong khởi nghĩa Quảng châu(1927) cứ làm tôi liên tưởng ông đang đỏ mặt,tay nắm chặt hòn gạch trong trận chiến giữa học sinh trường Bưởi và học sinh trường Albert Saraut
Trận ấy ông đánh hôi đấy.ÔNg là học sinh Sư phạm kia (ở Cửa Bắc bây giờ).Tất nhiên là bất phân thắng phụ.Đội xếp, chúng dẹp ngay ấy mà!
       Nhưng không dẹp được ước vọng trở thành một ông tướng cứ lớn dần trong  bụng cậu học trò mười lăm tuổi Vũ nguyên Bác.Vì nó mà ông rũ bỏ nhung lụa xông vào giông bão  đấy.
       Khổ nhất là nỗi nhớ mẹ.Hiểm  nguy,gian nan  không làm anh thanh niên ngang tàng chùn bước,nhưng ý nghĩ mình làm khổ mẹ day dứt trái tim ông.
       Năm 1943 ông bí mật về nước. Đi trên chuyến tàu điện qua phố Yên ninh,ông chăm chăm nhìn vào phía nhà mình ,cháy bỏng hy vọng thoáng thấy  bóng mẹ già.
       Lúc ấy, ông mà biết mẹ đã chết có khi ông khóc ngay trên tàu điện
(còn nữa)

[hatuyenha]

Đêm hôm qua(với mình là đêm rồi)một đoàn gồm Chủ tịch UBND xã Tân ninh (Cổ Định) và các  các cán bộ của xã tìm gặp mình để xin được làm một tượng đài của ông già đặt tại xã mà dân ở đấy vẫn nhớ cụ.Mình thưc sự cảm động và hứa là sẽ giúp hết sức mình có thể được.

Mình lại tiếp bài của giáo sư Vũ Tuấn nhé:

       Sân vận động Thanh Hóa vẫn nhớ những đêm trăng thanh,gió mát ông đứng trên hai tầng bàn chồng nhau hùng  biện liền hai tiếng đồng hồ mà không cần giấy.À mà làm gì có điện!
       Một lần,đi xem bộ đội diễn kịch về,được hỏi,chị nông dân,chủ nhà  của tướng Trần Độ trả lời:
       -Tiết mục hay nhất là tiết mục ông Sơn !
      Ông phải kể chuyện lấp chỗ trống để bên trong kê dọn phông màn mỗi lần chuyển cảnh.
       Trên đường đến trường  Đào Duy Từ,cậu bé Nguyễn Di Niên đánh rơi tiền. May  quá cậu gặp Nguyễn Sơn.Khi cho tiền,chắc  chắn ông cười cười trêu trọc,mắt nheo nheo.Chả hiểu lúc tức giận trông ông thế nào chứ lúc ấy ông rất hiền.
       Bố tôi, ông Vũ Thái Sự,là quân của ông ở liên  khu 4.
       Khác với ông (hay là rất giống! ),bố tôi hiền lành.Ông rất yêu bố tôi - người em trai duy nhất của ông.Nhiều  lần con gái rượu Vũ Thanh Các muốn mè  nheo,phải nhờ bố tôi xin hộ.
       
Một hôm bố tôi bảo ông:
       -Này anh,ngoài kia người ta đang đọc vè khu trưởng đấy.
       Ông đỏ mặt cười bẽn  lẽn :
       -Thế vè thế  nào?
        Ngoài bố tôi chắc chẳng ai dám nói thế với ông.
        Những cuộc tình của đời ông cũng gập ghềnh.Ở đời,ai chả cầu mong hai chữ bình thường.Thế nhưng,cho dù LevTol stoi có sống lại cũng không viết nổi một câu chuyện tình ngang bằng, sổ thẳng.
        Yêu nhau,đám cưới,sinh con,đẻ cái,đầu bạc,răng long.
        Ngày xưa tôi cứ tưởng rằng thời gian là không đổi,là như nhau ở mọi nơi, mọi lúc .Dần dà, tôi nhận ra là không phải như vậy.
        Ba mươi năm thăm lại sa mạc mênh mông ta cứ ngỡ là mới hôm qua.
        Chẳng may ngủ quên từ những ngày chưa có Net(mạng  In te rnet)bỗng đột ngột tỉnh dậy cứ tưởng mình là Từ Thức rơi từ cõi tiên xuống trần thế.
        Đời ông chỉ chứa chất trong có bốn mươi tám năm là quá chật chội.Phải dãn ra thành tám chín mươi năm mới phải.
        Ở đây , Ein stein có lý!

        Một thế kỷ.
                      Một chớp mắt trong vô cùng vô tận...
                                                                        Một kiếp người.
         Một trăm năm trước,có một chú đại bàng con con chập chững...
                                                                        rồi vỗ cánh bay lên.
         Hôm nay,
                    trong lòng tôi,
                                      cánh chim vẫn đang bay...

             Hà nội 1-10- 2008.

[hatuyenha]

Hôm qua mình có nhận được thư của chú Võ thúc Loan mình xin đưa những những kí ức của chú nhớ về bố Nguyễn Sơn của mình:
                       
                                              Nguyễn Sơn với chè lam Phủ Quảng.

    Thanh hóa là một tỉnh rộng có ba vùng kinh tế.Từ hàng thế kỷ trước đã  xuất hiện nhiều mặt hàng đặc sản như chè lam Phú Quảng,bánh gai Tứ trụ,nem chua.Có những mặt hàng được liệt vào loại tiến  Vua như:
Mía tím Triệu Tường,mắm tép hà yên,phi tiến Cầu Sài()...vv ...vv.Trong các sản vật ấy thì chè lam Phủ Quảng là loại đặc sản độc đáo nhưng từ ngày kháng chiến bùng nổ xóm kẹo Phố Giàng(Phủ quảng) tản cư  ,tản mát hết rồi.
    Để có đặc sản làm quà cho khách dự hội "luyện quân lập công" Khu trưởng Nguyễn Sơn giao nhiệm vụ cho huyện đội một mặt đi mời các kỹ thuật nhà nghề về,một mặt huy động vài tiểu đội tập kết nguyên liệu về động Hồ Công để tránh máy bay  ,lò chè lam Phủ Quảng được làm ra từ đấy.
    Một hôm vào làm việc với Khu trưởng  Nguyễn Sơn để bàn về vấn đề Văn hóa cho quân đội khu 4 ở làng
Bòng Trung,cách Vĩnh Lộc 9 km nhà văn Nguyễn Tuân được thưởng thức món chè    Lam này do huyện đội địa phương biếu tặng.Nhà văn khen thứ bánh quí hiếm này có kém gì kẹo Nuga của Pháp đâu cơ chứ.
Cụ Nguyễn  nói  : nếu trên đường hành quân kháng chiến có vài miếng mà  thưởng thức với bát nước  chè xanh nóng lúc nghỉ chân thì thú vị biết bao.Nhà văn vừa bỏ một miếng vào miêng vừa mân mê ngắm nhía,như tò mò muốn để hiểu cho rõ ngọn nguồn của kỹ thuật chế biến làm sao mà tài nghệ đến thế.
Khu trưởng  Nguyễn Sơn rất hiểu nhà văn nên đã kể sơ qua cách chọn nguyên liệu,cáchchế biến, cách thưởng thức và hứa làm việc xong sẽ đưa nhà văn đến xem xưởng chế biến và biếu nhà văn mang ra Việt Bắc làm quà.

[tuaans]

Thấy có cái hình bự của 2 ông bà Nguyễn Sơn năm 38 - khôgn biết đã post ở đây chưa?

[hatuyenha]

Mình xin tiếp hồi ức của chú Võ thúc Loan nhé:

        TƯỚNG NGUYỄN SƠN TRỰC TIẾP TUYỂN QUÂN Ở TRƯỜNG ĐÀO DUY TỪ_ THANH HÓA.

    Năm 1947,trước tình hình bộ đội Liên khu 4 có nhiều người mù chữ,công tác văn hóa văn nghệ sút kém vì thiếu người đảm trách ở các đơn vị,Tư lệnh ngỏ ý với GS Đặng thái Mai khi ấy là chủ tịch văn hóa kháng chiến Liên khu mở trường văn hóa kháng chiến để bồi dưỡng cho cả quân dân chính Đảng toàn Liên khu.
    Muốn vào học trường này phải qua một lần sát hạch để kiểm tra ít nhiều kiến thức văn hóa.Bản thân Bộ tư lệnh liên khu cũng không đủ người đi học.Tư lệnh nảy ra sáng kiến nhân kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông ở trường Đào duy Từ đóng ở làng Thủy Tú( bên cạnh làng Cốc Thượng) huyện Thọ xuân-tỉnh Thanh hóa cách Bộ tư lệnh đóng quân ba cây số đến trực tiếp  vận động học sinh đã tốt nghiệp đầu quân kháng chiến.
     Ngày công bố kết quả kỳ thi  cũng là ngày nhà trường tập trung học sinh tại bãi sân đình làng Thành tín xã Xuân Lộc để nghe tướng Nguyễn Sơn nói chuyện.
     Ông chỉ nói có một chuyên đề: tuổi trẻ chiến đấu vì ai ? Chiến đấu cho ai ?
     Hành động thiết thực của thanh niên trí thức(tạm gọi là trí thức bởi lúc ấy các học sinh này là các cậu tú) trong lúc cả nước đang gian khổ chống giặc Pháp xâm lược nhằm khích lệ họ hãy tạm thời gác bút nghiên đem học vấn của mình phục vụ . Cả sóng người vỗ tay hưởng ứng.May mắn cho tôi được nghe ông nói chuyện vì tôi được sống gần kề ông nhưng rất ít biết về quá khứ của ông.Hàng ngày  không bao giờ ông nói về mình thì giờ đây thông qua buổi nói chuyện này quá khứ của ông nổi lên như một tấm gương chiến đấu kiên cường đáng phải suy nghĩ ,phải học tập.Lúc đó tôi mới biết:
       Năm 1925 mới 17 tuổi ông bí mật sang Trung quốc,năm 19 tuổi đã cùng các đồng chí TQ tham gia khởi nghĩa ở Quảng châu.Ngoài những trọng trách về QS ông còn là nhà báo, nhà thơ,nhà soạn kịch, dịch giả,diễn viên...
        Ông đã từng là Trưởng đoàn kịch công nông của Trung quốc đầu tiên.
        Học sinh có thể không hiểu hết nhưng tôi được cắt nghĩa qua tư liệu sống này điều mà tôi vẫn thắc mắc lâu nay là vì sao ông là nhà Quân sự mà lại có uy  tín  trong giới Văn  nghệ  sĩ .
        Ông có một tấm lòng lớn:Biết trước được nhu cầu văn hóa cho quân đội nên đã đề  nghị cụ Hồ Tùng Mậu lúc ấy là Chủ tịch Ủy ban kháng chiến liên khu 4 cho gây lại đoàn tuồng chèo của nghệ nhân Nguyễn đình  Nghi  vừa để phục vụ  bộ đội vừa bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.Là nhà Quân sự,lúc ấy ông còn nhiệt tình ủng hộ các nhà khảo cứu sưu tầm nghệ thuật múa Xuân phả ở Thọ Xuân.Khu 4 lúc đó có thể coi là" thủ đô văn hóa,văn nghệ kháng chiến".Ở đây ông đã qui tụ được nhiều nhà khoa học,văn nghệ sĩ  của các loại hình nghệ thuật;giúp đỡ họ cả về vật  chất lẫn tinh thần nên các  văn nghệ sĩ của ta có tên tuổi ở  Hà nội và các vùng khác tản cư vào xung quanh Bộ tư lệnh đều suy tôn ông là "tướng văn hóa".

Cả buổi nói chuyện ông kể rõ cho học sinh khi tham gia Vạn lý Trường chinh ông cùng bộ đội Trung quốc
Ăn đói nhịn khát,vừa phải chiến đấu với quân Tưởng vừa phải chiến đấu vượt qua sự khắc nghiệt của thiên nhiên , băng qua  núi tuyết  ,vượt qua đầm lầy, vượt qua sông lớn lúc đi có 30000 người,về đến Diên an(căn cứ Cách Mang) chỉ còn 3000 người.Riêng  cuộc đời 20 năm này của ông tại Trung quốc ông còn phải vượt qua nỗi nhớ mẹ và tiếng mẹ đẻ-thế là ông nhẩm đọc chuyện Kiều của Nguyễn Du.Ông còn phải vượt qua sự nghi kỵ của đồng đội-ba lần bị khai trừ ra khỏi Đảng rồi lại được minh oan ngay sau đó và được kết nạp lại.Rồi một mình ông bị lac giữa cao nguyên Tây Tạng,phải đi chăn dê chăn cừu nhưng với quyết tâm
sắt đá ,với nghị lực chịu đựng phi thường ông đã về được tới Diên an trong sư ngạc nhiên và thán phục của đồng đội.Lại một đợt vỗ tay như sấm đậy.
       Có học sinh phấn khích quá đã xin ngay Tư lệnh  chấp nhận cho được tòng quân ngay tại hôm ấy.Hồi ấy việc tuyển quân không kỹ càng như bây giờ.Nói là đánh trống ghi tên thì hơi quá chứ thật ra chúng tôi chỉ phát cho mỗi em một tờ mẫu sơ yếu lý lịch để các em tự ghi rồi thu lại hẹn ngày tập trung.
       Chúng tôi thở phào nhẹ nhõm,tuy vậy vẫn lo lo vì cả tỉnh Thanh chỉ có trường này là cấp học cao nhất,học sinh rải rác ở các huyện,thị trấn,họ tập trung nghe kết quả thi rồi giải tán về quê thì biết đâu mà thu quân?
  Nhưng Tư lệnh Nguyễn Sơn rất bình tĩnh,tin tưởng.
  Kết quả thật không ngờ,cả 4 lớp tốt nghiệp có 240 học sinh,thì có tới 180 người đăng ký tham gia kháng chiến và  đúng 4 ngày sau cả 180 em có mặt đầy đủ ở liên khu bộ.
  Còn những em tình nguyện ở lại nhập ngũ luôn để báo thư cho gia đình biết sau  ,chúng tôi vui vẻ nhận luôn về đơn vị.
         
         Hòa bình lập lại,trong một buổi tổng kết chiến dịch Điện biên Phủ số học sinh này đã có người là cán bộ trung cao cấp của quân đội,có người là nhà báo,nhà nghiên cứu phê bình văn học,nghệ sỹ ưu tú,lại có anh làm tham tán sứ quán ta tại nước ngoài.Chúng tôi gặp nhau tay bắt mặt mừng và
 câu đầu tiên là nhắc đến vị quân sư tài ba của mình -Tướng Nguyễn Sơn,với lòng biết ơn sâu sắc vì đã  được tư lênh đích thân đến vận động tòng quân nên mới được trưởng thành như ngày nay trong ngày gặp mặt.

[hatuyenha]

Ảnh này có trong sách ảnh bạn  Tuấn ạ,ảnh này không gọi là hai ông bà Nguyễn Sơn mà gọi là hai ông bà Hồng Thủy Ngọc Anh vì đây là ảnh cưới của hai ông bà năm 1938 tại Ngũ đài Sơn tỉnh Sơn  tây Trung quốc.
Lúc đó ông già chưa mang tên Nguyễn Sơn.
 Ba chữ viết ở trên ảnh có nghĩa: Chiến hữu,đồng chí,vợ chồng. Chữ của chính ông già viết trên ảnh vào tháng 4 năm 1938.
 Cám ơn bạn đã sưu tầm.

[hatuyenha]

Trong tay mình hiện có quyển sách" Chuyện đời tôi" của nhà xuất bản Công an nhân dân năm 2007.
Bài "Tình đời"của tác giả Phan nguyên viết về ông Nguyễn tài Truy nguyên cá bộ khu gang thép Thái nguyên và bà Nguyễn thị bích Lan vợ ông.
  Ông Nguyễn tài Truy là cựu học sinh Thiếu sinh quân Khu 4 những năm 1947. Mình chỉ xin trích đoạn hồi ức của ông Nguyễn tài Truy  về tướng Nguyễn Sơn và Thiếu sinh quân khu 4:

    Ông Nguyễn tài Truy sinh ngày 10-10-1933 trong một gia đình có truyền thống hiếu học và Cách mạng ở huyện đông Sơn tỉnh Thanh hóa.
....
      Tháng 12-1947,cụ Nguyễn tài Bồng,khi đó đang làm giám đốc trường Quân chính Sầm Sơn,đã đưa con
là Nguyễn tài Thông  và cháu ruột là Nguyễn tài Truy  vào học tại trường Thiếu sinh quân liên khu 4 đóng tại xã Cổ Đinh  huyện Nông Cống tỉnh Thanh hóa.Từ đây bắt đầu cuộc đời sôi động để lại nhiều dấu ấn khó phai nhất trong cuộc đời của không chỉ một mà là cả hai vợ chồng Nguyễn tài Truy và Nguyễn thị Bích Lan.

       Ở thời điểm đó,mặt trận Bình Trị Thiên của ta bị vỡ, một số  em nhỏ từng làm liên lạc,quân báo ở các đơn vị và nhiều em khác trong ban kịch của Vệ quốc đoàn liên khu 4 bỗng trở nên bơ vơ.Rõ ràng các em còn quá nhỏ,trước mắt là tập trung nuôi dưỡng,sau nữa là cần tổ chức cho các em học văn hóa và rèn luyện để trở thành cán bộ chiến sỹ trong tương lai,đang là thực tế,một câu hỏi lớn cần mau chóng được giải đáp.Thật may,đúng lúc đó,một ông bụt như trong chuyện cổ tích đã bất ngờ hiện ra,đó là lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn với sáng kiến tuyệt vời của ông :Thành lập trường Thiếu sinh quân Liên khu 4.
        Thấm thoắt đã 60 năm,cựu thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy vẫn không dấu nổi nỗi xúc động ngậm ngùi nhớ lại  hình ảnh lồng lộng mà quá đỗi dịu dàng thân thương của " Ông Bụt"-Vị tướng huyền thoại Nguyễn Sơn đó.

Khi Cách mạng tháng  Tám thành công,ông Nguyễn Sơn về nước,được Hồ chủ tịch và Trung ương giao cho làm Chủ tich Ủy ban kháng chiến miền nam Việt nam...
 Năm 1947 Tướng Nguyễn Sơn được điều từ mặt trận miền Nam ra làm Tư lệnh Quân khu 4.Chính ông  là người trong hoàn cảnh khó khăn đã nhìn xa trông rộng,đã mở lượng bao dung thu nhận hàng trăm trẻ trai từ 10 dến 15 tuổi ở khắp nơi trong liên khu,đào  luyện thành lực lượng kế cận trung thành cho sự nghiệp
Cách mạng.Trong thư của của Vị Tư lệnh Nguyễn Sơn gửi hiệu trưởng trường Thiếu sinh quân Liên khu 4 nhân ngày khai giảng có đoạn:"Việc đào tạo đội ngũ này thành công,sẽ bổ xung một loạt cán bộ nòng cốt tương lai cho quân đội và các cơ quan Đảng ,Nhà nước sau này..."
  Ngay ngày đầu tiên được  cụ Nguyễn tài Bồng dẫn tới cho theo học trường Thiếu sinh quân, anh em Nguyễn tài  Truy và Nguyễn tài Thông đã may mắn được ở ngay gian  chái của căn nhà Tướng Nguyễn Sơn đang ở và làm việc tại xã Cổ Định,Nông Cống Thanh hóa.
  Chiều 6-1 -1948,lễ thành lập trường Thiếu sinh quân liên khu 4 được cử hành trọng thể tại làng Bồ Hà,cách Quán Giắt huyện Nông Cống 10 km.Với đội ngũ chỉnh tề,hàng trăm thiếu  sinh quân cất cao giọng hát:"Đoàn thiếu sinh quân vượt đường chông gai mà theo chí lớn...".Từ ngày đó trở đi,các  đơn vị quân đội của Quân khu đã có một lứa đàn em sẵn sàng kế cận là Thiếu sinh quân liên khu 4"quyết theo kịp đàn anh còn đang kháng chiến..."
  Lúc này trường có 6 trung đội do các anh Đinh quang Thiệu và Huỳnh quốc Thạnh phụ trách. Trường có nền nếp học tập và sinh hoạt theo thời gian biểu.
   Sáng sớm tất cả thức dậy theo kèn hiệu, vệ sinh cá nhân,ăn bát cháo hoa do thiếu sinh quân thay phiên nhau nấu.Sau đó lên lớp với những bàn học là những cánh cửa của dân do trực nhật xếp,bảng là những tấm cửa lớn đánh bằng nhọ nồi và lá khoai lang nên bảng.
   Học văn hóa hết buổi sáng,chiều học nhóm hoặc tự làm bài tập,sau đó là thể thao,buổi tối là tự học hoặc sinh hoạt văn nghệ.Những công việc phải thường xuyên kết hợp là giúp dân làm cỏ,đập lúa,dọn vệ sinh và dạy bình dân học vụ.Các trung đội thay phiên  cắt người gác đêm đêm.Mỗi tuần thiếu sinh quân được học và tập quân sự một buổi.Có những đêm,Thiếu sinh quân cõng ba lô trên vai,hành quân về địa điểm mới theo các đơn vị bộ đội.Mỗi năm một thiếu sinh quân được cấp hai bộ quần áo bằng vải thường.

Ngày 9-10 năm 1948,Quân khu 4 tổ chức lễ thụ phong quân hàm cấp tướng cho đồng chí tư lệnh Nguyễn Sơn.Đây là buổi lễ được tổ chức hết sức trang trọng,để lại dấu ân không thể phai mờ trong tâm trí cựu Thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy.Dù trong hoàn cảnh hết sức khó khăn,từ chiều hôm trước  ,tất cả Thiếu sinh quân đã được cấp phát mỗi người một bộ quân phục mới màu tím nhạt.
       Sáng hôm sau,dưới ánh  bình minh rạng ngời tại sân vận đông huyện Thọ Xuân Thanh hóa,tất cả các
 đơn vị thuộc Lưc lượng vũ trang Quân khu 4,trong đó có cả học viên Trường Tiếu sinh quân,đội ngũ chỉnh tề với khí phách của núi sông quần tụ,đón nhận niềm vinh dự và tự hào không chỉ của cá nhân vị Tư lệnh kính yêu,mà còn của cả Quân và đân dải đất miền Trung anh hùng.
        Trong buổi lễ này,Tư lệnh Nguyễn Sơn không  xuềnh xoàng như mọi khi.Ông mặc bộ quân phục bằng dạ xanh,đội mũ kê pi cũng màu xanh có gắn quân hiệu đàng hoàng ,oai phong lẫm liệt như mọi vị tướng  khác thường thấy trong mơ,trong ảnh.
         Làm sao quên được giờ phút cả một biển người xúc động lặng phắc nghe đồng chí Phạm ngọc Thạch,thay mặt Chính phủ tuyên đọc Quyết định phong cấp quân hàm Thiếu tướng cho đồng chí Nguyễn Sơn,do chính tay Hồ Chủ Tịch ký.
          Làm  sao có thể quên được hình ảnh Chính ủy Quân khu 4 Trần văn Quang oai phong lẫm liệt trên mình ngựa đi duyệt đội danh dự trong tiếng quân nhạc hào hùng.
          Làm sao quên được vị Tư lệnh huyền thoại-tướng Nguyễn Sơn-dù từng đánh trăm trận trăm thắng,dù thông kim bác cổ và  đang ở trên  đỉnh vinh quang ấy,vẫn rất mực  chân chất  dung dị giữa mọi người,khiến ai cũng nhìn thấy nơi ông vóc hình của một bậc tiên liệt.
          Làm sao có thể quên  giây phút tự hào được bước đều răm rắp trong đội ngũ Thiếu sinh quân đi nghiêm quay mặt về lễ đài đón nhận nụ cười và bàn tay vẫy chào của Vị Tướng ấy...

Sau lễ thụ phong,cả trường Thiếu sinh quân phải hành quân thay đổi chỗ ở ngay để đề phòng máy bay địch oanh tạc.Cuộc di chuyển bắt đầu lúc nửa đêm.Khi qua một cây cầu bắc qua nông giang,lũ trẻ đi trước bỗng dồn cả lại.Lúc thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy đi đến nơi ,mới nhận ra Tướng Nguyễn Sơn đang đứng đón ở đầu cầu.Bản thân Truy cũng như mọi bạn bè đồng ngũ khác đều bị ông tướng này "tóm laays",dùng râu cằm cọ vào má.Đưa nào cũng vừa sợ vừa thích cười ré lên. Có đứa xúc động quá,còn vòng tay ôm cổ,hôn lên má lên cằm người Cha đã khai sinh ra ngôi trường của mình.Lúc  này hoàn toàn không còn sự cách biệt giữa vị Tướng tư lệnh Quân khu với bất kỳ người lính nhỏ tuổi nào nữa,mà chỉ ngập tràn tình cảm
cha con chân chất máu mủ ruột rà.
 Cựu Thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy xúc động nhớ lại.Dù bận trăm công ngàn việc Tướng Nguyễn Sơn vẫn luôn là người thường xuyên quan tâm đi sâu đi sát nhất đối với thầy trò trường Thiếu sinh quân.
  Trong quyền hạn của mình,ông đã tạo điều kiện tốt nhất cho các cháu đủ no đủ ấm  đủ phương tiện học tập,được giảng dạy bằng chương trình tốt nhất có thể với đội ngũ những thầy cô giáo luôn hết lòng vì sự nghiệp chung.Ông coi tất cả các cháu như con đẻ của chính mình.Trong nhiều trường hợp vô tình đến bất ngờ,rất nhiều Thiếu sinh quân vẫn xúc động ngỡ ngàng trước những lời nói cử chỉ chăm sóc hết sức chu đáo của vị Tư lệnh đó.Có thể chỉ là cây kim sợi chỉ để vá áo,có thể chỉ là vài bát chè đỗ giữa trưa  tại quán nhỏ bên đường,có khi là chai dầu đốt đèn san nửa...Họ đều nghĩ: Sao ông giống ông ,giống cha mình quá thế !

Đã nghe kể nhiều lần,rồi cũng đến một lần tự thân thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy được hưởng.Đêm ấy trời lạnh lắm.Ba bốn anh em trong tổ của Truy góp chăn lại đắp chung vẫn không đủ ấm,vẫn không ngủ được.Thế mà sáng hôm sau,cả lớp đã vào học được một lúc,vẫn chẳng thấy tốp học trò kia đâu .Thầy giáo giao cho lớp trưởng và tổ trực nhật đi tìm.Thì ra lũ quỷ quái kia vẫn ngủ.Khi tất cả bị kéo tuột đậy,chưa kịp dụi mắt đứa nào đứa nấy tròn mắt ngạc nhiên.Chăn của ai đây? Cả mấy đứa và gia đình bác chủ nhà đều không có tấm chăn này ?Ấm quá thành ra ngủ quên là phải.Có đứa còn nằm xuống kéo tấm chăn kia đắp lại như còn tiếc giấc ngủ ấm.Đúng lúc đó có một chú  bộ đội đi vào:"Tướng Nguyễn Sơn bảo mang cho các cháu tấm  chăn này đó"...

Một lần khác,trên đường đi công tác,tướng Nguyễn Sơn ghé thăm trường Thiếu sinh quân.Sau khi xem các cháu múa hát chào mừng,ông đứng lên hỏi thăm cặn kẽ về sức khỏe và chuyện học hành của các cháu .Rồi ông hỏi:
   -Bây giờ các cháu muốn ăn gì ?
   Nguyễn tài Truy và các bạn đáp ran lên:
    -Dạ , chè ạ ?
   Chả là dạo ấy đời sống còn kham khổ,không mấy khi lũ trẻ đang tuổi ăn tuổi lớn kia được nếm vị đường nên thèm của ngọt.
   Thiếu tướng nói:
     -Được ,hôm nay đãi cả trường một bữa chè.
   Thế là các anh nuôi vội vã lên kho hậu cần Quân khu lĩnh đường và đậu về nấu mấy nồi chè to tướng cho cả trường Thiếu sinh quân được xì xụp một bữa ngon lành...

Lại một lần khác nữa,Tướng Nguyễn Sơn đến thăm trường và bảo học sinh các lớp đưa vở cho ông xem.Lúc đó lớp chuyên khoa văn đang học chuyện Kiều do giáo sư Trương Tửu giảng.Trong bài giảng của giáo sư có những quan điểm khác như cho nàng Kiều bị một thứ bệnh về sinh lý gọi là bệnh "ủy hoàng".Xem xong ,Tướng Nguyễn Sơn ra lệnh triệu tập các lớp lớn trong trường và mời các thầy cô giáo ,có cả giáo sư Trương Tửu,nghe ông nói chuyện.Tất cả tập trung ở đình làng Sim,thuộc huyện Thọ  Xuân Thanh hóa.Tướng Nguyễn Sơn đĩnh đạc bước vào,bỏ chiếc mũ  bê rê có gắn quân hiệu đang đội trên đầu xuống bàn và nói:
   -Hôm nay,chúng ta không nói chuyện quân sự,mà nói chuyện văn học.Tôi sẽ đích thân giảng lại chuyện Kiều, thay cho bài giảng của giáo sư Trương Tửu.
     Thế là trong hai buổi sáng và một buổi chiều,ông tướng tưởng chỉ biết việc đao binh ấy đã thuyết trình giảng giải rất say sưa và hấp dẫn về truyện Kiều.Hiểu biết uyên thâm và tấm tình trân trọng với tuyệt tác văn chương được ông giãi bày,đã làm ngỡ ngàng người nghe trong đó có giáo sư Trương Tửu.
      Ông cực lực phê phán quan điểm thiển cận và sai lầm của vị giáo sư này.Đồng thời ca ngợi Truyện Kiều là áng văn chương mà mọi người dân nước Việt phải tự hào để học thuộc và rung động sâu sắc...
      Tướng Nguyễn Sơn kể:
     -Trong những ngày tham gia Vạn lý trường  chinh ở Trung quốc,khi phải vượt qua những rặng  núi tuyết lạnh thấu xương,mỗi lần tôi ngâm lên câu Kiều,lại thấy lòng mình ấm hẳn,lại thêm ý chí nghị lực để vượt mọi khó khăn, để hoàn thành nhiệm vụ...
       Thêm một thực tế nữa để chứng minh:Nguyễn Sơn thực sự là một yếu nhân,một vị tướng văn võ song toàn,nổi tiếng không chỉ ở Việt nam mà còn ở Trung quốc nữa.

Cựu thiếu sinh quân Nguyễn tài Truy đã may mắn được hoc tập và lớn lên tại ngôi trường độc đáo này trong thời gian 4 năm.
       Độc đáo bởi tất cả đều được nuôi dưỡng ăn học trong một hoàn cảnh như nhau.Không thể dựa vào gia đình,không có khoảng cách về đời sống kinh tế, phải đồng cam cộng khổ trong điều kiện đang ở nhờ nhà dân.Việc học tập văn hóa song song với việc rèn luyện con người thông qua tập thể dục  quân sự,hành quân đào hầm,gánh nước,lấy củi...đã có tác dụng khẳng định tính cách của tuổi trẻ.
        Trong môi trường đó,mọi Thiếu sinh quân đều sớm thấm đượm giá trị của tình cảm quân dân.
        Khi mọi người dân đều yêu mến đùm bọc lớp trẻ có văn hóa đó như con cháu trong nhà,thì lớp trẻ đó cũng hết lòng tham gia dạy bình dân học  vụ,lao động giúp đỡ các gia đình trong khả năng có thể.
        Tất cả những sự thật lịch sử trên đây đã tạo cho mỗi cá nhân trong tập thể trường Thiếu sinh quân
Liên khu 4 một tình đồng đội,tình quân dân,tình thầy trò đặc biệt sâu đậm,góp phần tạo nên nhân cách vững vàng cao đẹp. Dù ăn đói mặc rét,dù áo vải chân trần,tất cả Thiếu sinh quân vẫn hăng say vững bước tiến lên,kế tục các thế hệ đàn anh đi trước.Về sau hầu hết đều trưởng thành rất tốt.
         Nhiều người đã trở thành giáo sư,tiến sỹ,phó tiến sỹ,bộ trưởng,thứ trưởng,cán bộ cao cấp,trung cấp trong quân đội,trong các ngành công tác của cơ quan Đảng Chính phủ và trong các lĩnh vực kinh tế, khoa học kỹ thuật.
.........
             Hết đoạn trích.
(Bài TINH ĐỜI của PHAN NGUYÊN  viết lại hồi ức của  ông  Nguyễn tài Truy- tôi chỉ xin trích một đoạn)

[hatuyenha]

Hôm thứ bẩy tuần trước,chú Phan Văn Lương cựu học sinh Lục quân  Quảng ngãi ra Hà nội  mổ,sau khi vết mổ đã lành chú bắt các cháu trong gia đình đưa bằng được đến thăm chị  em mình.Thật cảm động,năm nay chú đã 87 tuổi,sức vóc cao to  nhưng vì vừa mổ xong lại tuổi già nên cũng yếu.Mình lại đang học nghị quyết 9 của TW nên chú phải đợi mất hơn tiếng đồng hồ ở nhà cô em gái Việt Hằng của mình,áy náy quá.Chị em mình mời chú một bữa lẩu gà nhẹ nhàng và tặng chú Lương ,chú Kế ở Quảng ngãi cùng là  cựu học sinh Lục quân Quảng ngãi mỗi người một quyển sách của ông già.Các chú nhớ bố mình nên mặc dù tuổi già sức yếu có điều kiện ra Hà nội là đến thăm chị em mình.63 năm trước các chú là những chàng trai trẻ mới hơn 20 tuổi,vào học trường Lục quân Quảng ngãi do ông già làm hiệu trưởng lại còn thu nhận cả các sĩ quan người Nhật tình nguyện tham gia Việt minh để dạy về QS cho các học viên.
Mình được gặp các cô các chú từ năm 1992 ở Đà nẵng rồi chị em mình đưa các chú người Nhật vào Quảng ngãi nhân  kỷ niệm 50 năm thành lập trường  năm 1996.Có nhiều chú lặng lẽ đến nắm tay mình vừa khóc vừa nói:cháu cho chú nắm tay cháu một lúc ,chú nhớ bố cháu quá.Mình vừa khóc vừa cám ơn chú.
Lúc nào mình sẽ kể kỹ về những kỷ niệm này.Bây giờ nhiều chú đã ra đi,những chú còn sống thì đã quá già yếu,nhưng khi nhắc đến ông già mắt  các cụ vẫn ánh lên nỗi nhớ thương sâu sắc.Nhắc đến chuyện này cổ mình cứ nghẹn lại,nước mắt chảy ra...nhớ bố.

[hatuyenha]

    Trong buổi lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông già tại Bắc kinh  Trung quôc1-11-2008(hiện nay tài liệu mình chưa tìm ra được) mình có ấn tượng  sâu sắc với hai bài phát biểu:
 -Một là của một cụ đã 95 tuổi,là cán bộ cao cấp của một tỉnh phía bắc Trung quốc,cụ nói:
Những năm tôi cùng sống chiến đấu với đồng chí Hồng Thủy,chúng tôi còn rất trẻ(đã hơn 70 năm)đồng chí chỉ bảo chúng tôi rất tận tình,làm sao để phát động quần chúng kháng Nhật,làm sao để quần chúng nhân dân hiểu được Đảng Cộng sản và theo  Đảng.Đám  cưới của đồng chí Hồng Thủy và Ngọc Anh đây(cụ chỉ cụ bà Trần kiếm Qua đang ngồi dự hội nghị ) tôi có được tham dự,một phát súng mở đầu cho cuộc sống gia đình được Trung ương Đảng để ý đến lớp cán bộ tham gia Cách mạng như chúng tôi.

-Hai là của một chú đã từng làm  Đại sứ đặc mệnh nước cộng hòa nhân dân Trung hoa tại Hà nội cuối những năm 80,đầu những năm 90 của thế kỷ trước.(mình không nhớ tên nữa...chán thật)Chú kể:
Tôi gặp đồng chí Hồng Thủy lần đầu vào những năm đồng chí đang làm khu trưởng liên khu 4.Khi nghe có đoàn Hoa kiều làm công tác vận động Hoa kiều đến công tác tại Liên khu 4 chúng tôi được mời đến bộ tư lệnh liên khu.Chưa hết ngạc nhiên thì một đồng chí đen ,cao,gầy, tóc xoăn,mắt to sáng quắc ra chào và nói với chúng tôi bằng tiếng miền bắc Trung quốc hết sức tiêu chuẩn:tôi là Nguyễn Sơn Tư lệnh Liên khu 4
tôi có nhiều năm hoạt động tại Trung quốc,tên của tôi tại Trung quốc là Hồng Thủy vì vậy nghe nói có đoàn các đồng chí đến địa bàn của Liên khu công tác tôi mời các đồng chí đến nói chuyện cho vui  và biết thêm tình hình.
Sau khi giới thiệu qua tình hình  các mặt của  liên   khu 4,đồng chí căn dặn chúng tôi vài điều:
   -Tuyên  truyền vận động không chỉ bằng  mồm,bằng lời mà còn cần có cả sức mạnh của vũ khí nữa,thế các đồng chí có bao nhiêu vũ khí ?Khi nghe chúng tôi báo cáo là không có đồng chí bảo bộ đội lấy ra vài khẩu súng thu được của Pháp cho chúng tôi.Tôi giữ mãi một khẩu súng đến tận giữa những năm 50 của thế kỷ trước mới nộp lại.
    -Đừng sợ chết,càng sợ chết càng dễ chết.Sau đó đồng chí kể chuyện đồng chí tham gia khởi nghĩa Quảng Châu  năm 1927 gì đó,tham gia chiến đấu ở Thụy kim,Tham gia vạn lý trường chinh...Tham gia kháng Nhật ở Ngũ đài sơn vì không sợ chết nên bây giờ vẫn sống khỏe.
     -Phải tự giữ gìn sức khỏe mới có thể chiến đấu lâu dài,nhân  dịp các đồng chí đến thăm liên khu 4 tôi mời các đồng chí một bữa đặc sản của Việt nam Thịt chó và rượu nút lá chuối.Ai không ăn được thì cho biết để phục vụ món ăn kiêng.
  Chả biết có phải là do Tư lệnh mời quá nhiệt tình hay  không mà cả đoàn đều háo hức chén món đặc sản này và nhớ mãi mặc dù đã qua đi do thời gian là  hơn 60 năm.

[hatuyenha]

Cũng trong buổi lễ 100 năm ngày sinh ông già ở Bắc kinh,Trung tướng Nhiếp Lệ con gái nguyên soái  Nhiếp vĩnh Chăn,vào đầu bài phát biểu sau khi chào tất cả mọi người,các cơ quan các bậc lão thành đến dự,chị có nói :chào hai em gái Thanh Hà và Việt Hằng con gái tướng quân Hồng Thủy từ Việt nam xa xôi đến với chúng ta để dự buổi lễ trang trọng và ấm cúng này.Mong các em thường xuyên đến Bắc Kinh,Bắc kinh và cả đất nước Trung quốc cũng là quê hương  của các em,hoan nghênh các em thường xuyên đến nơi mà bố Hồng  Thủy của các em đã cống hiến cả tuổi thanh xuân tới tận 27 năm của cuộc đời.
Cũng trong buổi lễ mình gặp rất nhiều bạn bè tuổi ấu thơ trước khi mình cùng gia đình về  nước,nay cũng nhiều người định cư ở nước ngoài do lịch sử đau xót một thời.Gặp nhau chỉ nói chuyện nhắc lại các kỷ niệm,chứ nhớ làm sao được mặt nhau nữa đã  hơn 50 năm rồi còn gì.
     Một buổi gặp gỡ đầy nước mắt ,ấm cúng và long trọng.