Đất núi Mường Khương

[ptlinh]

Chợ tan. Mìn A Dùng đi theo đoàn người H'mông đã ngà ngà say dắt ngựa trở vè các bản, Mìn A Dùng đi vào nhà ông Cư Chín Sài. Anh lân la ngoai cửa. Rồi anh đi vài chỗ ông ngồi cắt thuốc. Giờ này chỉ có mọt mình ông, Mìn A Dùng ngắm nhìn Sài. Dùng có cảm tưởng nét mặt Sài choắt hai lông mày rậm, mắt sâu hoắm như thế quả là nét mẳt của một người thâm hiểm. Dùng thầm nghĩ: “Thảo hèn nào, lão đã tạo được một vỏ bọc dầy. Lão tung ra được một màn khói làm cay, làm mờ mắt nhiều người. Nên không ai còn nghĩ rằng lào đang sốg một cuộc sống đầy tội lỗi, Mìn A Dùng cởi đồng tiền ở đầu dải rút ra. Anh cầm ở tay. Anh đi thẳng vào. Dùng nhìn thẳng vào mặt Sài, nói nhỏ, gọn:

-Thưa ông Cư Chín Sài, tôi cầm đồng tiền này có mua được vị thuốc Hoàng Liên không?

Cư Chín Sài ngẩng đầu lên nhìn Dùng từ đầu đến chân. Một cái nhìn thăm dò, xét đoán. Mặt Sài sửng sốt càng choắt lại. Sài thong thả nói:

-Đồng tiền của anh ăn mấy đó?

-Ăn năm mà!

-Anh đưa tôi xem đã-A Dùng đi vào một bước trao đồng tièn cho Sài.

-Không phải, đồng tiền của anh ăn bảy đây mà!

Dùng nhoẻn cười nhìn Sài.

Cư Chín Sài gật đầu. Khuôn mặt choắt của lão dãn ra. Hai cái ria đen rung rung như ria con dán đánh được hoi mỡ. Sài khoát tay ra hiệu cho Dùng vào nhà trong.

Mìn A Dùng đi vào ngồi xuống mép giường gỗ thông. Sài đi ra khép cánh cổng lại rồi lão vào ngồi xuống cạnh Dùng.

-Anh mới sang?

-Vâng, bà chủ Trịnh Bảo Ngọc và bí thư huyện Mã Quan, Giàng Xín Mìn gửi lời thăm ông. Bà chủ vẫn coi ông là “hạt giống đỏ” của tổ quốc “Trung Hoa vĩ đại”, đặt ở đây. Nghe vậy, mặt Sài hơn hớn. Miệng lão giành ra nở nụ cười mãn nguyện.

-Bà chủ và ông bí thư dặn tôi nói để ông yên lòng, vợ ông ở nhà, công xã vẫn cho nhận đủ tiền lương của ông mỗi tháng tám trăm đồng và mười tám ký gạo như hồi ông làm chức phó bí thư Đảng ở công xã. Ông Sài, ông hãy nói cho tôi biết rõ tình hình vùng Mường Khương này rồi tôi truyền đạt nhiệm vụ mới của ông. Tôi tự giới thiệu, tôi là Mìn A Dùng phụ trách đường dây liên lạc trực tiếp giữa ông và bà chủ. Tất cả ký hiệu, ám hiệu chỉ có hiệu lực một lần và hoạt động theo đơn tuyến. Ông nhớ điều ấy. Bởi tình hình bây giờ rất khó khăn. Các ngả đường biên giới bộ đội biên phòng và dân quân Việt Nam đã canh gác nghiêm mật, mìn chúng rải dày hơn, các trận địa, hầm hào chúng cũng bố phòng chặt hơn. Các bản H'mông sát biên giới đều có các đội mà Việt Nam gọi là đội công tác tăng cường về, ta đi lại khó khăn, ông phải giữ mình.

-Vâng, tôi đã biết điều đó. Mấy phiên rồi không thấy ai bên ta sang chợ.

-Tôi nói để ông biết thêm từ nay ta đang chủ động cho Việt Nam bài học nữa. Các đồn biên phòng của đã sẵng sàng thế trận rồi. Đường mòn xuyên núi đều gài mìn. Không có người qua lại nữa. Như vậy ta không có người sang ăn chợ nữa. Vì người của ta sang được, thì người Việt Nam cũng sang ta được. Mà bên ta đang mở thêm đường đưa thêm xe tăng, đưa thêm đại xa phía bắc xuống. Ta đã chuẩn bị cho đại quân trừng phạt Việt Nam lần thứ hai. Ông chú ý bất kỳ ai đến liên lạc, ông cũng phải cẩn mật. Ngoài tôi ra, bà chủ không cử một người nào nữa. Ông nói rõ tình hình vùng đất, ta đang đặt nhiều hy vọng lập “xứ Mường Khương tự trị này”.

Cư Chín Sài im lặng một tý như điểm lại mọi việc rồi lão nói:

-Vùng Mường Khương-Pha Long này ta định lập “xứ Mường Khương tự trị”, tình hình khả quan hơn năm 1979 nhiều. Người H'mông ở các bản đang chờ đợi sự giúp đỡ của “Đại quốc chúng ta”, để họ nổi dậy chống Việt Nam. Cụ thể các bản từ Tả Lùng Thắng, Lồ Cô Chín, Xứ Ma Tùng, Lao Táo… đều đã có người của ta nằm im trong chính quyền của Việt Nam chờ đợi. Ta có thể để họ nổi lên trước rồi lấy cớ cho “đại quân” tiến sang; hoặc “đại quân” tiến sang để hỗ trợ cho họ nổi lên cũng đều được. Tôi đã có dự định lập chính quyền của người H'mông ở các bản. Tôi đã sắp xếp người giữ các chữa vụ và tổ chức bộ máy của “xứ Mường Khương tự trị” này.

-Ông có kéo được ai là người H'mông trong hàng ngũ chính quyền ở huyện, ở các bản không? Có biến được chính quyền của nó thành hai mặt không? Điều đó quan trọng lắm ông Sài ạ. Bà chủ muốn biết rõ điều đó và khuyên ông sớm làm được điều đó, làm được điều đó công ông lớn lắm. Vì ông biết đấy một mũi lên, một viên đạn, thậm chí một quả đại pháo ông chỉ hạ được một cán bộ, một du kích Việt Nam. Chứ dùng mưu kéo được một cán bộ chủ chốt về mình là ông đã hạ được cả một bản, một vùng, một đồn biên phòng rồi đấy.


Cư Chín Sài hí hửng, hắn nói hết để mong người ta chân đắc lực của bà chủ tâu trình công lao của lão lên bà. Sài kể những người là cán bộ trong vùng đấ sa sút, phạm kỷ luật, Sài đã khéo léo lôi kéo được. Sài kể đến những tên phỉ cũ từng nằm lỳ giấu mặt, nhưng dân quân, công an xã bị hắn mua chuộc đang làm việc cho cả hai bên. Hắn kể đến tên những người hắn dự định sắp xếp vào chính quyền bản, xã, “xứ Mường Khương tự trị”. Hắn đặt ra chức vụ và chọn những tên xếp vào đội quân lính áo đen. Hắn nói chắc rằng khi có đại quân của ”tổ quốc vĩ đại” kéo sang, “xứ Mường Khương tự trị” của hắn sẽ ra mắt. Trên đỉnh núi Cô Tiên cao nhất vùng Mường Khương này cờ “cách mạng” sẽ bay cao; cổng chào đón đại quân sẽ dựng lên ở phố Mường Khương, bản Phiệt.

Mìn A Dùng ngồi nghe, anh nói với Sài:

-Ông ghi tên tất cả những người mà ông đã tổ chức được để tôi đưa về báo cáo với bên ấy. Viêc này phải làm rất nhanh để khi”đại quân” ta tiến sang không sát hại nhầm họ. Đại quân ta phải bảo vệ họ.

-Vâng, tôi làm ngay.

-Ông đừng viết vào giấy. Ông nên đề phòng rằng tôi bị Việt Nam bắt. Ông có cách nào bí mật tốt nhất ghi hết tên không-A Dùng nhìn thẳng vào mặt Sài. Anh muốn tìm xem bọn chúng có những thủ đoạn gì trong việc liên lạc bằng thư từ cho nhau không.

-Vâng tôi sẽ…-Sài nghĩ một tý như đã tìm ra cách tốt nhất. Hắn nói với giọng đắc chí-tôi sẽ viết bằng cách hay nhất, Việt Nam mắt có như sao đỉnh trời cũng đừng hòng tìm ra.

-Cách nào?

-Tôi viết tên những người đó… vào các mặt lá thuốc trong một thang thuốc. Tôi gói lại để anh xách đi. Nếu không may anh bị bắt thì bọn lính biên phòng Việt Nam cũng không thể nào tìm ra.

-Ông dùng gì để viết?

-Tôi viết bằng mũi kim nhọn. Anh đừng lo. Nét nhỏ không ai để ý.

[ptlinh]

Mìn A Dùng nhìn Sài. Giờ đây anh càng thấy hết sự ranh ma của hắn, một tên tình báo của bọn bành trướng Bắc Kinh. Hắn vốn là một tên tiểu đoàn trưởng công binh ở công xã Seo Thầu. Hắn đã giải ngũ về làm phó bí thư công xã. Năm 1966 hắn đã dẫn lính sang ta mở đường “hữu nghị“ số 7, số 8 trong vùng này. Hắn biết rõ từng làng bản, từng bờ khe, ngọn suối ở đây. Sau khi về bên ấy, hắn đi học ở trường huấn luyện đặc biệt. Và ở đó, hắn học cả nghề làm thầy thuốc, thầy địa lý. Hắn mong rằng với nghề đó, một nghề bà con các dân tộc miền núi rất kính nể làm vỏ bọc. Năm 1974 hắn lang thang chữa bệnh cho một số người ở các bản H'mông trong vùng này. Rồi hắn nhận làm anh em với một người H'mông là cán bộ xã ở đó. Hai người uống rượu cắt máu ăn thề rồi từ “anh em kết nghĩa”, hắn dấn lên nhận anh em cùng dòng họ, cùng máu mủ-Anh em cùng bố khác mẹ. Hắn kể một chuyện thương tâm, vì loạn phỉ Hán Xử Lùng năm xưa, hắn phải phiêu bạt, phải ăn cơm thóc lép, phải mặc áo rách xơ. Mạt trời mọc theo mặt trời mà khóc, mặt trăng lặn theo mặt trăng mà than ở bên ấy. Nhưng gà mẹ chết để cho gà con cặp đùi, hắn tìm về bản H'mông để nhận anh em. Hắn nói với người anh rằng là vùng này khó làm ăn nên hắn xin chuyển sang vùng Mường Khương. Nơi đó rừng nhiều cây thuốc tiện cho nghề nghiệp của hắn. Người anh xin giấy cho hắn chuyển vùng. Thế là từ một kể lang thang hắn trở thành một người H'mông có gốc rễ. Hắn có giấy hợp lệ đầy đủ chuyển sang đây làm ăn sinh sống. Hắn nghiễm nhiên trở thành một người H'mông Việt Nam hẳn hoi. Hắn yên lòng. Cả chủ hắn: bọn phản động Bắc Kinh cũng hí hửng coi hắn là “hạt giống đỏ” đã ươm được ở vùng biên giới xung yếu: vùng đất Mường Khương.

Mìn A Dùng nói với hắn:

-Ngay bây giờ ông phải làm đủ bản danh sách cho tôi. Ông gói cẩn thận để bất kỳ lúc nào tôi cầm đi cũng được. Bây giờ ông nghe tôi nói về nhiệm vụ của bà chủ giao cho ông trong tình hình mới. Ông không được ghi chép. Nước “Trung Hoa vĩ đại” sớm muộn sẽ đánh Việt Nam, sẽ cho Việt Nam một bài học thứ hai nữa để Việt Nam thấy rõ sức mạnh vô địch của Trung Hoa. Điều đó đã rõ ràng. Vị tổng tham mưu trưởng của ta đã có chỉ thị mật giải thích điều đó. Ta đánh nhanh, giành thắng lợi nhanh để đạt tới mục đích triệt phá kinh tế, phá hạ tầng cơ sở của Việt Nam. Nếu thuận lợi, ta giữ một vùng đất làm căn cứ cho cách mạng Việt Nam. Lãnh tụ cách mạng Việt Nam sẽ về đó. Ta dồn Việt Nam vào chân tường, buộc Việt Nam phải kéo quân từ Campuchia dân chủ trở về. Ta sẽ giúp người H'mông ở đây lập một “xứ Mường Khương tự trị” chống Việt Nam đó là tiền đề là căn cứ tạo điều kiện cho phong trào cách mạng Việt Nam. Điều sau cùng là trách nhiệm của ông. Ông phải nhanh chóng tìm người lập Đảng Quốc Dân, lập khung chính quyền, lập đội quân để khi đại quân tiến vào vùng đất này họ sẽ đứng vững, sẽ làm hậu thuẫn cho đại quân. Và ví như vì điều kiện chính trị quốc tế, đại quân chưa kéo vào được họ có thể tự nổi dậy rồi làm cớ hợp pháp để rước đại quân tiến vào. Đó, nhiệm vụ của ông có vậy. Ông hãy bàn với tôi ngay về kế hoach thực hiện, vì tình hình đã rất khẩn trương. Trong những ngày cuối mùa khô này, đại quân ta đã tiến về sát biên giới rồi.


Cư Chín Sài lắng nghe như muốn nuốt lấy những lời huấn thị của bà chủ qua cửa miệng Mìn A Dùng.

Thực ra lúc ban đầu Sài thấy Mìn A Dùng tuổi như con dê non trong sừng còn máu lại ăn mặc bẩn, cái áo ba người khiêng không nổi, cái quần năm người giặt không sạch. Trông như một anh H'mông hủi, hắn có ý xem thường. Khi nghe Dùng nói anh ta là người tin cẩn của bà chủ, người của bí thư Giàng Xín Mìn, là cấp trên của hắn, hắn đã hơi nể mặt. Nhưng giờ đây nghe Dùng nói năng lưu loát, hắn thấy đã tin con người của bà chủ phái sang lắm. Hắn lấy quần áo cho Dùng thay, dọn cơm nếp cẩm, mổ thịt gà thiến, rót rượu ngâm nhung nai tiếp Dùng. Dùng nằm trong nhà. Sài tất tả đi thái thuốc. Hắn chọn những vị thuốc là dây leo to, là củ mập thái thật dầy. Đó là thang thuốc quí. Hắn lọc tên những đứa là H'mông gian, người Hoa người Hán giấu mặt đổi tên họ, là cán bộ xã, là phỉ cũ hắn đã tổ chức được viết tên vào những lát thuốc ấy. Còn những củ sâm đại hành để nguyên thì hắn viết tên những đứa hắn đã chọn lọc dự kiến lập đội quân áo đen của “xứ Mường Khương tự trị”.


Hắn gói thang thuốc bách bệnh vào trong lá chuối khô. Đó là bản báo cáo đầy đủ nhất của hắn về nước kể từ ngày hắn được cài cắm ở đây. Hắn thầm nghĩ, với bản báo cáo đó hắn sẽ được bí thư Giàng Xín Mìn cấp thêm gạo, thêm tiền cho vợ con hắn; được bà chủ trọng thưởng. Chẳng là ngày tiễn hắn sang đây, bí thư Giàng Xín Mìn đã nói: “Anh là người Đảng viên cộng sản của nước Trung Hoa vĩ đại. Anh đi đến đâu cột mốc biên giới tổ quốc ta sẽ kéo dài đến đó. Chúng tối sẽ cấp tiêu chuẩn của anh cho vợ con anh như lúc anh còn ở công xã. Cư Chín Sài ạ! Anh là “hạt giống đỏ của tổ quốc Trung Hoa vĩ đại!”.


Tối, Cư Chín Sài đóng chặt cửa. Hắn vào nhà trong bàn với Mìn A Dùng kế hoạh hành động cần kíp để thực hiện ý đồ của bà chủ. Theo Mìn A Dùng gợi ý, Cư Chín Sài đã định mở cuộc họp ở nơi hắn dự kiến sẽ là căn cứ: Xoáng Pá Tủng hoặc là một bản ở sát biên giới. Cuộc họp đó Sài sẽ chính thức thành lập Đảng Quốc Dân và soát lại số người, số súng đạn hiện có một lần chót…


Mìn A Dùng kéo Cư Chín Sài ngồi sát vào. Dùng ghé tai Sài dặn nhỏ: phải rất nghiêm mật, việc này chỉ có hắn và Dùng biết thôi. Ngày họp và nơi hợp phải để đến phút cuối cùng mới được quyết định. Và Sài phải trực tiếp nói với từng người!

Cư Chín Sài nhìn Mìn A Dùng với ánh mắt đầy kính trọng và tin tưởng…

[ptlinh]

Kế hoạch “Hoa Lê Nở”… đã tàn


Những ngày giáp tết đồn biên phòng Quyết Thắng đã xuất trận. “Thang thuốc bách bệnh” được bày rộng ra trên bàn. Chính trị viên Trần Ngọc, đồn trưởng Khánh ngồi trước tấm bản đồ. Mìn A Dùng lật từng nhát thổ phục linh, hoàng liên, hoài sơn, tam thất, bạch truật… và cầm từng củ sâm để đọc tên những đứa H'mông gian trong tổ chức Đảng Quốc Dân và “xứ Mường Khương tự trị”, đồng chí trinh sát ghi lại rõ ràng. Một bản danh sách đầy đủ tên những đứa có âm mưu phản loạn ở vùng này, được lập nên. Đối chiếu với tập hồ sơ các chuyên án của đồn biên phòng đã lập, bọn này đều đã có tên.


Trần Ngọc nhìn Mìn A Dùng, anh khen ngợi người chiến sĩ trinh sát trong chiến công đầu. Là một chiến sĩ đã từng có mặt trên các tuyến biên phòng xung yếu, Ngọc đã giáp mặt với các bọn gián điệp biệt kích của các loại giặc. Anh đã từng chốt giữ trên những cao điểm phía Tây Nam ở Bắc Đai, ở Tĩnh Biên, ở Phú Hữu… trong những ngày ác liệt. Anh đã từng vượt rừng dài, vượt suối lạnh lần theo dấu vết bọn biệt kích Mỹ-nguỵ ẩn nấp để bắt chúng. Anh đã từng chạm trán  với bọn “Mỹ lết”, “Mỹ lê”, với bọn Phượng Hoàng, Thiên Nga. Anh đã từng chứng kiến những thủ đoạn gian giảo của bọn chúng. Ngọc nhìn những nhát thuốc của “thang thuốc bách bệnh”, anh mỉm cười:

-Bọn này tuy thâm hiểm nhưng thô thiển. Các cậu ạ! Nói tóm lại, theo mình chúng là một bọn hoạt động theo lối thổ phỉ, thô sơ nhưng tàn ác. Tuy vậy, chính những cái thô sơ lại lắm lúc làm cho ta mất cảnh giác coi thường chúng. Mà mất cảnh giác và coi thường đều là thất bại. Các cậu thấy đó đã có lắm bài toán dễ mà người học giỏi lại làm sai, đã có lắm mục tiêu gần mà người thiện xạ bắn không trúng. Điều đó nhắc ta phải chú ý. Còn bây giờ thì đã rõ ràng. Những con bài đã lật ngửa được cả rồi. Danh sách bọn phản loạn ta đã nắm trong tay. Hãy bắt gọn, bắt nhanh bọn chúng trước dịp tết này là điều ta cần bàn kỹ.

-Phải bắt hổ tại hang mới gọn-đồn trưởng Khánh nói-Vì các bản ở xa nhau lại sát đường biên giới. Rút dây sẽ động rừng, rồi bắt cáo đằng đuôi sẽ rất khó.


Đồn trưởng Khánh gợi lên một phương án phải bắt cả lũ một lần mới gọn. Phương án đó có cơ sở thực tế vì để chúng đánh hơi được, chúng sẽ chạy sang bên kia. Ngọc và các chiến sĩ trinh sát suy nghĩ. Bàn. Rồi kế hoạch gom hổ về hang được đặt ra. Nhiều tình huống bất trắc nhất được dự kiến tới. Điều cốt yếu trong kế hoạch là sự móc nối các đầu mối không được hở. Và phải bảo vệ các đồng chí trinh sát đang hoạt động trong hàng ngũ bọn chúng. Cuối cùng, đồn biên phòng Quyết Thắng đã nhất trí kế hoạch đó và hạ quyết tâm giành thắng lợi trong thời gian ngắn nhất: trước ngày tết. Cuộc họp xong, phía Thải Giàng Sán hừng đông đã đỏ dậy. Con chim cứ cư đã cất tiếng hót ngọt ngào chào buổi bình minh. Trần Ngọc ra ngay khu rừng cấm đầu bản Lao Táo để gặp Vàng Seo Hồng. Mìn A Dùng chuẩn bị “vượt biên” để truyền đạt kế hoạch hoạch mới cho Cư Chín Sài. Đồn trưởng Khánh duyệt phương án bảo vệ, chốt chặn các đường biên giới. Các đội công tác cơ sở, đội tuần tra, phục kích, ngăn chặn đường mòn đi về các bản sát biên.


Lại một đêm khuya. Tuyết nhẹ rơi trên đất núi Mường Khương. Một người đàn ông từ phía bên kia vượt sang. Người đàn ông gõ cửa nhà Vàng Seo Hồng. Seo Hồng ra mở cửa. Cũng như những người đã sang trước, người đàn ông nhìn Hồng rồi chìa ra cửa mảnh giấy. Hồng đưa người đàn ông vào nhà, anh rút trong túi áo ra một nửa ghép vào. Khớp. Seo Hồng cầm chặt tay người lạ mặt.

-Tôi là người của quan Cáo Chẩn Phù mà-Người lạ nói.

-Tôi đã hiểu. Ông có thể lại trở về ngay bên ấy báo báo với ông Phù cái tin dữ này. Người của bà chủ phái sang Việt Nam đã bị lính biên phòng Việt Nam bắn chết khi anh mới vào biên giới. Còn ông Phù Chẩn Dìu đã bị bắt. Ồng đã tự sát bằng lá ngón. Ông Cáo Chẩn Phù phải sang ngay để truyền đạt những nhiệm vụ mà bà chủ giao cho Cư Chín Sài.


Tên vượt biên giật mình tiếng kêu nghẽn lại trong cổ họng hắn. Hắn trố mắt nhìn vào bóng đêm cơ hồ như một sự lo sợ bao trùm lấy hắn. Hắn lo cho số phận hắn. Hắn nghĩ về cái mảnh đất này, mảnh đất rừng Mường Khương của Việt Nam khó dung tha cho bọn hắn.


Đúng hẹn, đêm sau Cáo Chẩn Phù mò sang. Vàng Seo Hồng đã đứng ở cửa chờ. Seo Hồng đưa hắn vào nhà. Hắn ngồi xuống vừa hơ đôi tay giá cóng lên ngọn lửa vừa nói. Giọng rầu rầu:

-Hại quá, ta lại mất thêm những “hạt giống đỏ”. Tình hình đại gấp Seo Hồng ơi!

-Thưa ông Chẩn Phù, Mìn A Dùng chết ngay trên con đường mòn…

-Tổn thất lớn, tổn thất lớn Seo Hồng ạ! Tôi phải sang này mà. Lệnh chủ truyền khẩn cấp lắm. Đại quân ta đã sẵn sàng rồi mà cơ sở để dựng ngọn cờ cho cách mạng Việt Nam ta chưa lập được.

[ptlinh]

Seo Hồng rót một bát rượu ngâm với củ tam thất trao cho Phù rồi nói:

-Thưa ông Phù, bên đại quốc làm gì mà súng nổ đêm không ngừng, ngày không nghỉ thế.

-Tả, tả mà!-Phù giơ tay đấm vào màn đêm đen kịt.

-Quân “đại quốc” sang đây cho Việt Nam bài học thứ hai nữa à?

-Đúng, “đại quân của tổ quốc vĩ đại” sẽ lại cho Việt Nam biết thế nào sức mạnh, sẽ tiến sang. Đại quân ta đã về đóng chặt đất Xeo Pà Chư, Lao Kha, Seo Thầu, Hà Khẩu, Mã Quan, Tiểu Pà Mế. Đại pháo, xe tăng nhiều như đá núi… Tiếng nổ nhiều như sấm dậy đất đó là ta nổ mìn mở đường mới phá núi cho xe tiến sang. Hiện giờ các bao truyền đơn đã chất đầy bên biên giới chỉ chờ người sang chuyển về. Súng đạn, áo quần, mũ đen trang cấp cho đội quân “xứ Mường Khương tự trị” đã chở về các cửa khẩu, ta cần tập hợp người để sang nhận. Bốn năm vạn người H'mông dùng cũng đủ mà. Nhiều người Hoa ở Việt Nam trở về tổ quốc cũng đã sửa soạn trở lại. Cả người Dao, người H'mông ở các công xã cũng sẽ dời sang nữa. Ta sẽ lập ngay lên ở vùng này những công xã nhân dân thay cho các hợp tác xã của Việt Nam. Ta sẽ xây nhà ở đây theo kiểu nhà của tổ quốc Trung Hoa. Và những hàng hoá đẹp của tổ quốc như vải, bát, phích, nồi xoong… sẽ tràn ngập vùng Mường Khương, Pha Long này. Bà chủ, ông bí thư Mã Quan đã nhắc đến ta, nhắc anh nói ngay với người H'mông bên này rằng: “Tổ quốc Trung Hoa xin lỗi người H'mông. Người H'mông là người con rất yêu quí của tổ quốc. Người Hoa, Hán ngày xưa có lỗi với ngườì H'mông, gây thù hằn với người H'mông là sai. Tổ quốc thành thật xin lỗi. Nay ai có lòng về với tổ quốc thì đưa tấm lòng đó giúp “đại quân“ tiến sang một lần nữa, làm hậu thuẫn cho “đại quân” xây dựng cho được “xứ Mường Khương tự trị” để chống tiểu bá Việt Nam phản bội. Người H'mông vốn dũng cảm và thông minh, đó là huyết thống của tổ quốc truyền cho. Con cái nghèo đói và lạc hậu là do Việt Nam gây nên. Tội của Việt Nam đối với người H'mông rất lớn. Người H'mông phải chống lại người Việt Nam! Vàng Seo Hồng ạ, bà chủ đã nhắc lại rõ: ai nắm được người H'mông ở vùng này, người đó sẽ thắng. Nhất định tổ quốc vĩ đại ta sẽ thắng, Seo Hồng ạ”.

-Ông Phù, theo ông bây giờ ta phải làm gì, tôi phải làm gi để giúp cho tổ quốc?

-Seo Hồng ạ, chỉ cần mày kêu gọi người H'mông nổi dậy để thực hiện kế hoạch mà tổ quốc đã vạch ra “kế hoạch Hoa lê nở” mày có biết tại sao kế hoạch lại có cái tên đó không, nghĩa là kế hoạch phải được thực hiện giữa mù hoa lê và khắp các bản H'mông ở Mường Khương nổi dậy cùng một lúc như hoa lê nở ấy mà.

-Ông Phù ạ thế thì phải có một cuộc họp mà!

-Ừ, theo tao phải có cuộc họp để lập ra những người đứng đầu “xứ Mường Khương tự trị”, đó là điều cấp thiết Seo Hồng ạ. Lão Cư Chín Sài sẽ là “chủ tịch” mày ạ. Mai tao sẽ đến nhà lão ta. Tao sẽ bàn kỹ với lão về cuộc họp ấy. Mày nhớ kế hoạch “Hoa lên nở” là gấp lắm rồi. Bà chủ bảo phải thực hiện trước dịp tết này mà.


Seo Hồng cầm cái bát không ở tay hắn. Hồng hỏi hắn “có uống rượu ngon nữa không”. Hắn nghĩ Seo Hồng sẽ rót cho hắn một bát nữa. Hắn cuời. Cái nốt ruồi đen như cục thịt thừa ở môi hắn rung rung. Chính câu hỏi của Seo Hồng là một hiệu lệnh. Bỗng đồn trưởng Khánh và một chiến sĩ từ ngoài xông vào. Một chiến sĩ từ gầm giường xông ra:

-Ngồi im.

Cáo Chẩn Phù trợn tròn mắt nhìn quanh. Cặp mắt hắn long lên như muốn cào rách da thịt Seo Hồng. Hắn nhào ra phía cửa. Khánh lao tới. Anh quật hắn ngã sãp uống. Cáo Chẩn Phù nằm sõng soài bên bếp lửa.
Mìn A Dùng lại từ ”đại quốc vượt biên giới” sang gặp “hạt giống đỏ” Cư Chín Sài. A Dùng truyền đạt chỉ thị của bà chủ và kế hoạch “Hoa lên nở” cho Sài. Cư Chín Sài gấp rút tìm người lập tổ chức Quốc Dân đảng và các cấp cai trị “xứ Mường Khương tự trị” xuống đến các bản để kịp ra mắt làm hậu thuẫn đón đại quân tiến sang. Cư Chín Sài suy nghĩ bàn với A Dùng rồi quyết định mở phiên họp lịch sử để lập đảng, lập ban đầu não của “xứ Mường Khương tự trị”. Cư Chín Sài là người chủ trì. Mìn A Dùng, người tin cẩn của bà chủ cử sang giúp sức vạch kế hoạch bảo vệ chu đáo. Theo Dùng bàn để giữ bí mật tuyệt đối thì Cư Chín Sài không báo địa điểm họp chính thức cho những người đến họp mà chỉ báo nơi tập kết. Nơi đó Sài và A Dùng nhận mặt người đến họp rồi mới đưa tới nơi họp. Buổi họp đúng vào hôm phiên chợ Pha Long cuối năm. Lúc đó chợ đang họp đông. Các làng bản người H'mông, người Nùng, người La Chí ai cũng mải xuống chợ mua bán sắm tết không còn ai để ý đến.


Trước đó một hôm Cư Chín Sài cưỡi ngựa trắng đi xuống các bản trong vùng để thăm bệnh, để hái thuôc, và mua cây thuốc đưa về, Sài đi một vòng từ Mường Khương lên Pha Long, lên Tả Lùng Thắng Tả Gia Khâu, về Lao Táo… Chín Sài hẹn với mọi người đêm hôm trước phải có mặt ở Ma Tủng là một bản hẻo lánh, giáp đườg biên. Đêm đó, Sài giết một con chó chửa sắp đẻ, hắn lấy ra bốn con chó con. Khi Sài cầm dao chọc tiết chó thì từng đứa hứng bát rượu vào rồi uống, rồi giơ mũi dao lên thề. Sài nói trước: “Sống chết phải có nhau. Người H'mông phải hướng về phương bắc, nơi đó là tổ quốc của người H'mông. Nơi đó là nước ”Trung Hoa vĩ đại”! Ai một dạ hai lòng, một cây hai lõi phải chết đen như ngón”. Cả bọn nhìn vào mũi dạo nhọn làm chứng thề. Chúng xé thịt chó con nướng tái ăn, để biểu hiện lòng dũng cảm huyết thống của tổ quốc truyền lại cho người H'mông. Rồi Cư Chín Sài chất một đống củi gỗ thông và mỗi đứa cầm một que lửa châm vào. Đống củi cháy rực. Ngọn lửa đó theo chúng là để tượng trưng cho buổi nhen nhóm cái đảng “Quốc dân” của chúng. Và ngọn lửa đó cũng như đảng ấy sẽ lan ra cả “xứ Mường Khương tự trị” này. Xong, chúng tản ra nằm im ở các nhà trong bản.

[ptlinh]

Sáng sớm, Cư Chín Sài vẫn không cho bọn chúng biết địa điểm họp. Gần đến trưa, Sài và A Dùng mới đi nói nhỏ với từng người. Rồi từng người một lặng lẽ đi về phía hang đá Xoáng Pá Tủng (tiếng H'mông có nghĩa là hang đá ba ngăn). Hang đá gần sát đường biên giới, nằm kín đáo cuối cánh rừng thông sa mu, Mìn A Dùng nói với Sài, Dùng sẽ chọn một người gác cửa. Người đó anh tin tưởng, người đó là Vàng Seo Hồng. Seo Hồng cầm khẩu AK đứng trước cửa hang đá. Sau anh là Cư Chín Sài và Dùng đứng nhận mặt từng người đi vào hang. Bỏ ngăn thứ nhất, từng người đi vào ngăn thứ hai. Bỏ ngăn thứ hai, từng người bò qua lớp nhũ đá lạnh lẽo vào sâu bên trong, đó là ngăn thứ ba. Ngăn trong cùng của hang đá. Từ đó có một cửa thông ra phía sau núi. Trong hang giá lạnh, ẩm mốc. Nhũ đá thõng xuống tua tủa, lấp lánh trước ánh đèn pin. Những con dơi treo cánh vào vách hang đá ngủ suốt mùa đông, thấy động chúng loạng choạng bay trước ánh đèn.


Một đống lửa được nhen lên. Bầy người ngồi xung quanh. Ánh sáng trong hang đá mờ ảo như trong buổi hoàng hôn tắt nắng. Cư Chín Sài điểm mặt hết lượt: gần hai mươi đứa tất cả. Sài rút túi quăng ra mấy bao thuốc lá “Thấp Hông Sơn”, “Đại Trùng Cửu”. Cả bọn nhao nhao tranh nhau hút. Tên ngồi gần Sài là Ma Tả Chấn, Sài định giao cho hắn làm chỉ huy quân sự vùng Pha Long. Cạnh đó là Cháng Sẩu người Hán ở Seo Pà Chư sang ẩn nấp ở bản Lao Táo đã từng viết truyền đơn kêu gọi người H'mông nổi dậy. Sài định giao cho hắn giữ chức tuyên truyền của “xứ Mường Khương tự trị”. Rồi Lù Xảo ở Trung Dung phố từ Mã Quan sang giấu mặt, đó là người tin cẩn, Sài sẽ giao cho chức phó bí thư Đảng Quốc dân. Người ngồi phía bên kia bếp lửa là Giàng Sấn, là Lý Xín những dân quân bản H'mông, Sài đã lôi kéo được. Rồi nữa: Ly Seo Chúng, Giàng Seo Láo, Vừ Quang Phù… Cư Chín Sài thấy đã đủ mặt những người tin cẩn nhất vùng núi Mường Khương này, hắn đứng dậy giới thiệu với mọi người có hai người lạ đến dự buổi họp lịch sử. Đó là My Mộng Hoài ở công xã Seo Thầy là nơi căn cứ ngoại biên đỡ đầu cho “xứ Mường Khương tự trị” sang và Mìn A Dùng là người của thượng cấp bên tổ quốc cử sang dự cuộc họp. Xem ra quan trọng nhất trong buổi họp này đứng về phía chủ là Cư Chín Sài. Về phía khách là Mìn A Dùng. Sài đứng đó, ánh lửa hắt cái bóng hắn đen ngòm lên vách đá ẩm. Sài nói. Giọng hắn ồm ồm vang trong hang đá:

-Anh em người H'mông, người Hán ta ơi! Ta sẽ coi nhau như người cùng một họ, coi nhau như cùng một dòng máu. Bởi chúng ta chung một tổ quốc Trung hoa. Bây giờ ta họp nhau đây để làm theo lời của tổ quốc kêu gọi. Mỗi người ta phải như mỗi que củi thông này đốt cho đống lửa cháy to lên, cháy cả rừng thông, cháy cả đất núi Pha Long này. Đống lửa rừng H'mông sẽ thiêu đốt hết bọn người Kinh. Hôm nay ta họp để lập đảng của người H'mông ta. Ta lập một ban đứng đầu “xứ Mường Khương tự trị” này. Ta lập một đội quân người H'mông áo đen. Các anh em người H'mông, người Hán ạ, xứ Mường Khương ta sẽ vĩnh viễn không phải là của Việt Nam nữa. Ta sẽ thực hiện ngay “kế hoạch Hoa lên nở” ở trong vùng Mường Khương-Pha Long này. Nghĩa là dân các bản nổi lên như mùa hoa lê đang nở để diệt người Kinh, để đón “đại quân của tổ quốc” sang một lần nữa “Đại quân” sẽ giúp ta. Súng đạn đã sẵn sàng chở sang chỉ một đêm sẽ tràn ngập đất Mường Khương.

Sài lớn tiếng nói, tiếng hắn dội vào hang sâu. Bóng hắn chập chờn trên vách đá rên xám xỉn:

-Ở các vùng Na Hờ, bản Mế, Xín Mã Cái, Sa Pa, đã có tổ chức các đội quân rồi-Họ đang chờ ta anh em ạ. Khi ta lật chính quyền của người Kinh đi, ta sẽ lập công xã nhân dân. Ta sẽ có người anh em bên kia sang nữa. Đất núi Hoàng Liên này là của người H'mông ta. Con cầy hương có hoá thành con ngựa lang thì người Kinh cũng không chiếm được đất núi này của ta…-Sài đứng im một lát rồi hắn lấy giọng, nói tiếp:

-Để gấp rút thực hiện “kế hoạch Hoa lê nở” tôi thấy vùng Cao Sơn phải có một tiểu đoàn, Xín Mã Cái một tiểu đoàn, Pha Long, Mường Khương mỗi nơi ta phải có một tiểu đoàn. Anh Chấn-hắn nhìn tên thổ phỉ lâu nay giấu mặt-phải lôi kéo cho được chủ tịch, xã đội Thải Giàng Sán để lấy vũ khí của dân quân rồi tiến xuống chiếm Pha Long. Anh Cháng Pả bắt mối ngay với ba người H'mông trong đồn biên phòng làm nội ứng. Những người đó sẽ cướp súng hoặc bỏ đất vào nòng súng rồi hẹn giờ, làm ám hiệu cho ta vào cướp đồn biên phòng. Ta sẽ lấy ngựa, ta sẽ gọi người ở các bản sang chở ba ngàn khẩu súng tốt ở Lao Kha về. Ta phải chặn con đường từ suối Nàn Tử Hồ lại, chặn đường từ Lào Cai lên để bắt diệt hết số người Kinh ở đây. Các anh em người H'mông ta ơi! Trong việc này ta phải chọn những người tốt. Những người có nhiều thù với người Kinh để lập ban đứng đầu “xứ Mường Khương tự trị”. Anh Mìn A Dùng đây sẽ thay mặt thượng cấp chứng kiến những việc bàn này. Anh em ơ! “tổ quốc Trung Hoa vĩ đại” đang chờ ta đó.


Mìn A Dùng đã thấy rõ âm mưu, đã biết hết mặt bọn chúng, anh đứng dậy. Anh cầm khẩu súng đi ra phía cửa hang đá. A Dùng đi vòng quanh cửa hang một vòng như để kiểm tra, như để tuần phòng. Dùng đứng ở cửa hang anh bật lửa hút thuốc. Lửa tắt, anh bật lần thứ hai. Đúng ám hiệu. Vàng Seo Hồng khoát tay về phía rừng thông. Trần Ngọc dẫn mũi xung kích chính diện tấn công. Các chiến sĩ biên phòng nhẹ nhàng xông vào chiếm tất cả các ngách hang đá. Mũi thứ hai của đồn trưởng Khánh dẫn đầu tiến vào bịt lối ra và soi đèn pin vào đám người ngồi quanh đống lửa. Các đơn vị dân quân ở các bản H'mông chốt vòng ngoài do Giàng Xeo Xay chỉ huy đã khép chặp vòng vây. Cả hang đá và cả khu rừng biên giới đã nằm trong màng lưới. Ông Giàng Tả Páo cầm con dao phát nương đi theo đội dân quân. Ông đi đến để nhận mặt những thằng là phỉ cũ, những thằng ở bên kia biên giới hay lẻn sang…

-Cư Chín Sài và đồng bọn hãy ngồi. Chúng mày đã bị vây chặt-Tiếng nói của đồn trưởng Khánh chưa dứt, ánh đèn pin sáng xanh soi thẳng vào mặt cả lũ. Chúng sửng sốt. Chúng bàng hoàng. Chúng ngồi im như đá. Tên Sài sau một phút hoảng hốt đã trấn tĩnh lại. hắn nhảy tới định dập tắt đống lửa. Nhưng ánh đen pin dọi thẳng vào mặt hắn.

-Đứng im! Giơ tay lên. Anh chỉ mũi súng vào mặt tên Sài quát. Cư Chín Sài đứng sững sờ. Hắn trố mắt nhìn Dùng. Hắn ”a” lên một tiếng như đã hiểu ra tất cả!


Cả lũ giơ tay, rồi lốc nhốc kéo ra của hang đá. Chúng đứng thành một hàng dọc. Đầu chúng cúi gầm xuống. Trông chúng thảm thại như hàng cột bia trên các nấm mồ ở nghĩa địa. Cư Chín Sài mặt tím bầm, đôi mắt sụp xuống, cằm bạnh ra vì uất ức. Hắn lấm lét nhìn quanh. Một lần nữa, hắn lại tròn mắt khi nhìn thấy Vàng Seo Hồng con người mà hắn tin cẩm đã cầm khẩu súng đứng gác cửa hang cho bọn chúng họp, lại đang đứng trong hàng ngũ các chiến sĩ biên phòng. Hắn nhìn ra xung quanh. Có lẽ hắn có ý tìm ngọn lá ngón nhưng tay hắn đã bị trói gập cánh khuỷu.


…Mây núi trên con đường mòn mà chúng đi về đồn biên phòng đã tan, như kế hoạch “Hoa lên nở” của “tổ quốc vĩ đại” giao cho chúng đã tan. Trước cửa hang đá Xoáng Pá Tủng, bên những cây thông sa mu cao vút như ngọn mác nhô cao giữa bầu trời xanh biên giới, toả hương thơm kín đáo, chính trị viên đồn biên phòng Trần Ngọc ôm chặt Mùa A Pếnh, ôm chặt Vi Viết Sài vào lòng. Ba chiến sĩ biên phòng là người ba dân tộc anh em Kinh, H'mông, Tày từng gắn bó với đất núi Mường Khương ôm nhau cười rạng rỡ. Trước mặt họ bản Thải Giàng Sán nắng vàng rực trải trên cánh rừng lê.

[ptlinh]

Kẻ phản bội

Quả lựu đạn từ đâu ném tới

-Ta phải nói cho bà con biết rõ sự độc ác của bọn giặc Bắc Kinh. Chúng đang gây một cuộc chiến tranh phá hoại nhiều mặt đối với ta. Chúng làm cho ta như con người thường xuyên bị chảy máu, suy yếu đến kiệt sức để chúng xâm chiếm. Ở vùng Tà Chải, chúng lan truyền tin đồn nhảm, gây hoang mang àm rối loạn an ninh chính trị vùng biên giới, để bọn thám báo gián điệp…


Một ánh lửa xanh loé lên cắt ngang lời anh tham mưu huyện đội. Ánh lửa loằng ngoằng xé màn đêm biên giới lạnh, sương dầy và mưa bụi. Lập tức mùi khét thuốc nổ lan đẫm ra trong bầu không khí ẩm ướt. Một vật nặng từ ngoài cánh cửa ván đang hé mở bay vào rơi bịch xuống giữa đám đông, cạnh anh tham mưu huyện đội, anh chủ tịch và đồn trưởng biên phòng. Bếp than hồng sưởi ấm tung toé lên. Ánh đèn dầu vụt tắt. “Lựu đạn, lựu đạn. Nằm xuống, nằm xuống”. Chu Phà, xã đội trưởng Tà Chải kêu lên thất thanh. Lửa xanh từ ngòi nổ của quả lựu đạn vẫn toé lên. Tiếng xì xì dồn dập. Bỗng Chu Phà vươn nhoài người về phía quả lựu đạn. Anh nằm đè lên nó. Động tác anh nhanh và dứt khoát. Ngòi chuyền nổ vẫn cháy xé xé. Tàn lửa loé ra như những que diêm đánh bị xịt dưới bụng Chu Phà. Lửa cháy áo Chu Phà. Mọi người nín thở. Nhưng rồi tàn lửa tắt. Tiếng xé xé cũng câm bặt.

-Xịt rồi!-Chu Phà kêu lên. Giọng anh ấm, vang.

Hơn hai mươi người thở phào. Những người nằm đã ngồi dậy. Những người trú vào góc tường đất đi ra. Ánh đèn pin chiếu sáng xanh loang loáng. Đèn được đặt thắp lên. Chu Phà ngồi dậy. Anh bình tĩnh đến thản nhiên. Tay anh cầm quả lựu đạn dài cổ vỏ nóng bỏng giơ cao lên. Anh đi nhanh ra ngoài sân. Một tay anh ôm bụng, bởi một mảng da bụng anh bị bỏng và vạt áo trước bị lửa cháy.

-Chúng định giết ta. Chúng định phá cuộc họp này. Nhưng may quá, lựu đạn không nổ. Các anh xem đúng là kiểu lựu đạn của bọn giặc Bắc Kinh rồi-Chu Phà nói ríu lưỡi trong sự mừng vui. Anh đứng trước bếp lửa vừa được nhen lên. Mùi củi thông sa mu thơm nhẹ. Ánh lửa nhảy nhót viền một vừng sáng hồng quanh khuôn mặt nhỏ, hơi gầy, có sống mũi cao của anh. Cái trán vát và đôi mắt sâu của Phà lúc này như cũng rạng rỡ lên. Nom anh lanh lợi và tháo vát. Đôi chân hơi vòng kiềng của anh đôi chân của người vì đeo lù cở (như cái dỏ cái hai quai đeo sau lưng) nặng, vì leo núi sớm hoặc vì cưỡi ngựa nhiều từ bé, lúc này cũng như nhún nhẩy trước bếp lửa theo niềm vui trong giọng nói của anh. Giọng anh nói to và âm vang. Đồng chí đồn trưởng đồn biên phòng đến cạnh Chu Phà. Anh soi đèn pin để nhìn kỹ qủa lựu đạn. Anh cầm nó để vào một góc sân. Rồi anh đi nhanh về phía cửa ván đang hé mở để như xác định hướng của lựu đạn từ đâu ném tới. Đêm biên giới tối như nhìn vào hang đá. Sương dầy. Trời lại mưa nặng hạt. Anh nói nhỏ một mình vẻ thất vọng. Vì anh biết thời tiết như thế thì phương tiện truy lùng của anh: con chó “Ánh chớp” dù có giỏi đến đâu cũng không thể làm việc được. Và hơn nữa quả lựu đạn đã đẫm hơi của Chu Phà. Dấu vết cũng bị lẫn lộn, bì xoá mờ trong mưa, trong vết chân nhiều người đi tới. Các nhà trong bản Tà Chải nghe tiếng lao xao, họ biết chuyện, họ truyền cho nhau tin bọn thám báo bên kia biên giới lẻn sang ném lựu đạn vào cuộc họp. Xã đội trưởng Chu Phà đã lấy thân mình che để cứu sống mọi người. Nhưng may quá, lựu đạn bị xịt. Bà con đã đốt đuốc từ các ngả kéo đến. Hai hồi tù và nổi lên. Dân quân được báo động. Hoàng Dìn tiểu đội trưởng đã dẫn cả tiểu đội trang bị đầy đủ đứng trước san để chờ lệnh của Chu Phà. Chu Phà nói với Dìn:

-Anh chia làm ba tổ đi tuần tra ngay trên đường biên giới và báo cho điểm tựa trực chiến biết sự việc nghiêm trọng này. Dìn chấp hành ngay lệnh của Chu Phà. Anh cho tiểu đội dân quân lên đường ngay. Chu Phà xoa thuốc vào vết bỏng rồi anh cũng định mang súng đi tuần tra với dân quân. Nhưng người cả bản đã đổ tới vây quanh lấy Phà. Họ đốt đuốc thêm cho sáng hơn để soi rõ tà áo trước của Phà bị cháy, để soi mảng da bụng của Phà bị bỏng. Cô y tá Xuân Kiều từ trạm xá đã tất tả sách túi thuôc chạy tới. Các ông già đưa mật gấu cho Chu Phà xoa, đưa mỡ trắn cho Chu Phà bôi vào chỗ bỏng. Các bà mẹ đưa mật ong lấy giữa mùa thuốc phiện cho Chu Phà dùng để mau kéo da non. Người cả bản hoan hô Phà, trầm trồ khen ngợi Phà. Cả bản Tà Chải đêm nay xem Phà như một vị anh hùng, như một người con trai đầu bản xưa nay chưa từng có. Phà khiêm nhường nói với mọi người rằng, anh làm như vậy để mong cứu sống được nhiều người đang họp mà ở đó toàn là cán bộ huyện, cán bộ các xã về bàn nhiều điều quan trọng để bảo vệ bản làng: rằng nếu như có bị thiệt mạng thì chỉ có một mình anh chịu thôi. Anh sẵn sàng nhận cái chết cho mọi người sống để làm được nhiều việc cho dân; rằng anh làm như vậy để mong nêu được một tấm gương tốt cho thanh niên Tà Chải noi theo mà dũng cảm đánh giặc giữ làng bản cho dân, nếu như có bọn giặc Bắc Kinh tràn sang… Nghe anh nói, bà con đều cảm động, thêm thương yêu kính trọng anh. Nhiều ông già đã nói phải chặt cây sa mu to nhất, lâu năm nhất trong “rừng cấm” làm nhà năm gian đẹp nhất cho Chu Phà ở; phải lấy con ngựa trắng đẹp nhất bản để Chu Phà đi. Có người còn nói Tà Chải nên mở hội Xây Xán (hội chơi núi mới) sớm hơm mọi năm, trồng cây nêu cao hơn mọi năm để chúc mừng Chu Phà mới xứng tấm lòng tốt của Phà…

[ptlinh]

Hôm sau, cuộc họp tiếp tục. Đại biểu dân quân các bản làng vùng biên giới, huyện đội, các đơn vị phòng thủ tuyến một bàn tiếp việc bảo vệ vùng xung yếu này và chống chiến tranh tâm lý của giặc. Trong cuộc họp từ tham mưu huyện đội đến đồn trưởng biên phòng đã ôm chặt lấy Chu Phà, khen ngợi hành động đó đã cứu sống được nhiều người trong cuộc họp nếu như quả lựu đạn nổ, mà có ai đoán được trước là nó nổ hay không, và đó cũng là một bằng chứng chứng minh âm mưu bọn giặc đang phá hoại an ninh vùng biên giới. Đó là việc làm táo tợn chúng định ám hại những cán bộ chủ chốt của dân quân ở các xã về họp. Xã đội trưởng Chu Phà được cả hội nghị nhất trí đề nghị lên trên khen thưởng thật xứng đáng. Chu Phà vui vẻ nói với mọi người. Giọng anh ấm, âm vang như con chim gáy tróng, gù buổi sáng trong rừng sa mu:

-Tôi làm được việc đó là nhờ cán bộ huyện, cán bộ đồn biên phòng dạy cho, nhờ học được sự hy sinh của anh em bộ đội trên điểm tựa để cho xứng với người con trai H'mông “đẻ bên cửa bếp, chết trên cửa trời, và sống thì phải như cây sam mu trên đỉnh núi”. Qua lời khiêm nhường đó, cả bản Tà Chải thật sự đã xem Chu Phà như một ngôi sao sáng đẹp trên khóm trúc vàng, trên khóm mai xanh ở đầu núi: như một cây thông sa mu lâu năm vòng gốc ba người ôm không xuể, năm người quàng tay không hết ở trên đỉnh núi Hoàng Liên này.  Đồng chí đồn trưởng đồn biên phòng hỏi Chu Phà cất quả lựu đạn ở đâu, vì hiện vật đó có thể góp phần cho anh tìm ra manh mối kẻ địch. Chu Phà cười:

-Tôi đã vứt nó xuống suối. Tôi sợ trẻ em tò mò tháo lấy thuốc nhồi đạn súng săn nguy hiểm đến tính mạng. Nó cũng giống như một quả lựu đạn của bọn giặc Trung Quốc mà ta bắt được hồi chúng đánh sang đây thôi mà. Có đáng gì đâu mà đồng chí để tâm. Phà cười vui vẻ.

-Chết, anh vứt xuống đoạn nào, người đi làm cá lại gặp nguy hiểm, đáng lý phải chôn đi chứ.

-Tôi vứt xuống vực Xanh, vực sâu lắm, có ai làm gì ở đấy đâu.


Đồn trưởng biên phòng nhìn ra phía khu vực Xanh. Trong khoé mắt anh ngưng đọng lại một điều gì, điều anh suy nghĩ về quả lựu đạn không nổ ấy.

Tiếng lành đồn xa, tiếng thơm toả rộng, xã đội trưởng Chu Phà được cả bản Tà Chải, cả vùng H'mông này quí mến. Chu Phà đi đâu cũng được trẻ con, người lớn vây lấy anh. Họ bắt anh kể lại sự việc đêm ấy. Họ hỏi anh đã tìm ra ai ném quả lựu đạn vào định ám hại cán bộ đang họp chưa. Trong phiên chợ ở chân núi Nàn, người ăn ở các bàn thán cố đều râm ran bàn nhau về chiến công của Phà. Mọi người đã uống thêm bát rượu để chúc mừng Phà, để vui mừng với nhau rằng con trai H'mông có người gan dạ đến thế. Từ đó xã đội trưởng Chu Phà trở thành hình tượng tiêu biểu của người H'mông ở đây. Chu Phà nói dân nghe. Chu Phà làm, dân Tà Chải và cả các vùng quanh quanh đều là theo. Dân tin Chu Phà lắm. Từ trước tới giờ ở Tà Chải này có chủ tịch Páo dân vốn đã tin nhiều. Người Tà Chải nói với nhau họ đã từng biết rõ lòng người trong bản như từng biết mặt đá trong rừng Hoàng Liên này, như từng biết rõ thớ gỗ của các loài cây trên ngọn núi này để quyết định tin ai, nghe ai. Họ từng nói với nhau phải biết rõ người như biết rõ đá trắng thì đục làm cối giã gạo; đá xanh cứng thì đục làm cối xay ngô; đá mềm xếp nung vôi; đá có quặng đun lấy sắt đúc lưỡi cày, làm chảo gang, làm nồi nấu; đá trộn với đất thì giã nhỏ nặn thành bát đĩa… Trước đây có chủ tịch Páo dân yêu nhiều, tin nhiều nhưng giờ đây họ càng biết rõ Phà như biết rõ hòn đá hoa cương sáng chói ở vùng H'mông nên dân đã quý Phà nhiều hơn chủ tịch Páo rồi đấy. Chủ tịch Páo cũng táo bạo, năm bảy chín anh đã từng bám đất bản dùng súng bắn tỉa bọn giặc sơn cước, chặn đường chúng vào bản. Anh đã nêu được gương tốt trong những ngày đánh giặc Trung Quốc. Chủ tịch Páo làm cái gì dân cũng tin, cũng nghe theo như việc rào quanh bản, việc tuần tra bắt kẻ gian, việc thu hàng chiến tranh tâm lý của giặc thả. Nhưng rồi việc làm tốt của xã đội trưởng Chu Phà giống như tiếng sấm đầu mùa rung động cả đất núi Hoàng Liên, dân đã hướng về Chu Phà nhiều hơn. Thâm tâm có người không nói ra, nhưng có nhiều người đã nói ở Tà Chải, Chu Phà đã cao hơn chủ tịch Páo một đầu một với. Chu Phà có công, có lòng tốt nhiều hơn chủ tịch Páo. Phà sẵn sàng chịu chết, Phà dám nằm lên quả lựu đạn để mong cứu sống nhiều cán bộ thì đã rõ, còn Páo có dám làm như thế không thì chưa ai biết. Sự so sánh giữa chủ tịch Páo và xã đội trưởng Chu Phà cứ thế lan rộng ra khắp Tà Chải, lan tới các bản xung quanh, lan ra cả vùng người H'mông ở đất núi Hoàng Liên này. Cán bộ người H'mông ở các bản cứ rầm rập, rầm rập cưỡi ngựa lang, ngựa trắng che dù đen, dù hoa đến Tà Chải, đến nhà Chu Phà để uống rượu chung với anh ba bát rượu chua, bat bát rượu mặn.

[ptlinh]

Lưỡi người bằng mười nọc rắn

“Nhà có nhiều chống càng tốt, vách có nhiều cột càng bền”. bBà con ở Tà Chải nói như vậy, và họ càng thêm yêu, thêm quí anh xã đội trưởng Chu Phà. Chu Phà đã vượt qua phong tục cũ của người H'mông là con trai không được đi xa nhà vì khi đẻ bên bếp lửa, mẹ đã cắt rau chôn ở chân cột cái rồi. Nhưng Chu Phà đã rời bản những năm, sáu năm làm chiến sĩ biên phòng ở tận đồn tiền tiêu Xì Lở Lầu bên Lai Châu. Anh về bản là được huyện giao cho ngay chức vụ xã đội trưởng. Huyện xem anh về như được tăng cường thêm sức mạnh, tăng thêm một chiến sĩ đã được rèn luyện cho chính quyền một xã xung yếu sát đường biên giới. Và khi anh có hành động dũng cảm tuyệt vời đó thì ai cũng xem anh là người nhất bản. Anh nói gì dân cũng nghe theo. Anh làm gì dân cũng làm theo. Tập tục của người H'mông là thế. Như câu hát của họ “Áo đẹp thì nhìn thấy ngay, nhưng lòng dạ tốt xấu thì phải qua việc làm mới biết được”. Còn chủ tịch Páo từ lâu cũng như cây thông sa mu to lâu năm nhất trong rừng cấm nhưng nay có Chu Phà xuất hiện rực rỡ như có cây thông to mơn mởn vừa lớn vượt lên che trùm bóng lá. Bà con đều xem Chu Phà hơn chủ tịch Páo. Chu Phà cưỡi ngựa đi thăm hết các nhà trong bản. Thấy ai yếu đau, hay cảm sốt, Chu Phà báo ngay để cô y tá xã là Xuân Kiều đến tận nhà khám bệnh cho thuốc. Nhà nào muốn dựng nhà mới, Chu Phà đồng ý cho vào rừng cấm chặt cây thông, cây giẻ to về làm cột. Số cây thuốc cả bản trồng như tam thất, bạch truật, dương qui để bán cho Nhà nước, Chu Phà nói đã xin cấp trên về chia hết cho dân, chia hết cho ông già bà lão bồi dưỡng. Chu Phà khác với chủ tịch Páo là anh cho các nhà nấu rượu ngô, rượu xèo để uống mà không hạn chế nấu rượu để tiết kiệm lương thực như Páo. Chu Phà còn thông cảm với dân H'mông hơn chủ tịch Páo là anh cho các nhà dùng chút ít hàng của Trung Quốc đưa sang như vải, mỳ chính, xoong nồi để giảm bớt phần khó khăn dưới xuôi chưa chuyển lên kịp. Bởi vậy dân Tà Chải rất quí xã đội trưởng Chu Phà. Xem Chu Phà miệng như con chim chớ chúa nói hay như con chim chớ chỉ. Ở bản H'mông ngót 80 nhà, nhà nào, thậm chí người nào từ trẻ nhỏ như con gà mới tập kêu tập gáy, đến cụ già như bóng tâm ngả dần bên lũng núi đều cảm thấy mình có mang ơn Chu Phà, có được hưởng ân nghĩa của Chu Phà. Họ nghĩ mình phải gắn bó với Chu Phà như cây tre gắn với đất Tà Chải để lên măng, như cây mai gắn với đất Hoàng Liên để bén rễ. Và dần dần người Tà Chải xa dần với chủ tịch Páo. Họ cho Páo quá khe khắt với dân, không biết thương dân. Rồi suy đi nửa với, nghĩ lại một sải, họ càng thấy công lao của chủ tịch Páo mà mọi người lâu nay khen, lâu nay thấy ngọt thơm như quả lê chín bói thì nay chỉ đáng căn phải quả đào non trái vụ. Trung đội dân quân của Tà Chải thì Chu Phà nắm rất chắc. Chu Phà vốn là một chiến sĩ biên phòng nên anh có kinh nghiệm, anh tổ chức lại cho chặt chẽ. Anh giao cho Hoàng Dìn làm trung đội phó. Anh giao cho Dìn giữ khẩu AK tốt nhất. Cô y tá Xuân Kiều được anh giao cho làm y tá trung đội dân quân. Cô thường xuyên đi với anh lên điểm tựa, lên các trạm gác để chăm sóc sức khỏe cho anh em. Phà đặt ra chế độ huấn luyện rõ ràng, dân quân tập bắn nhiều loại súng… Phà đặt trạm gác ở đầu bản, ở cuối bản; đặt đài quan sát trên núi cao giáp biên giới để hàng ngày nắm được hành động của bọn địch khiêu khích. Phà đặt các tổ phục kích, chốt chặn các đường mòn để bắt bọn thám báo, bọn đưa hàng tâm lý hoặc truyền đơn sang. Nghĩa là tất cả các biện pháp đánh địch để giữ an ninh biên giới của một chiến sĩ biên phòng mà anh đã được học, anh đã được làm thì đều áp dụng đầy đủ cho đội dân quân Tà Chải. Ban ngày và cả ban đêm. Phà cưỡi ngựa đến kiểm tra các chốt, kiểm tra đường biên giới. Đến nơi nào, Phà cũng nói với anh em dân quân cái câu anh học được hồi anh còn là chiến sĩ biên phòng: “Ta đã thắng bọn giặc Trung Quốc một trận rồi, nhưng ta đừng coi thường chúng nó. Nếu coi thường một kẻ thù dù là nó yếu đi nữa cũng giống như người coi thường không chịu dập tắt một đốm lửa nhỏ để rồi nó cháy lan ra, cháy mất cả rừng thông sa mu ta trồng, cháy hết cả bản H'mông của ta đi đấy”. Các chiến sĩ da kính nể anh và tin trọn vẹn vào anh. Họ nghe anh rồi cùng với anh lấy máu đầu ngón tay dỏ vào bát rượu uống để ăn thề, để viết vào vách đá thành hào, vọng gác những câu dân ca hay hát:

“Để giặc đến đây
Còn đâu nước ta dùng
Còn đâu bắp ta ăn
Mình chết hay nó chết!
Để nó sống mình phải chết!
Giết nó chết, mình mới sống…”

Thế rồi xã đội trưởng Chu Phà và cô y tá Xuân Kiều đã lập được chiến công. Đó là lần anh và Xuân Kiều đi lên với các chiến sĩ dân quân ở trên chốt Tà Ngải. Vào một buổi sớm rừng thông sa mu đang đằm sương, đằm khói, các cây cao đều như bọc chóp trắng và sương muối thì rải đầy làm héo quắt ngọn cỏ, lá cây. Chu Phà đi trước, Xuân Kiều vai mang súng, vai mang túi thuốc đi sau. Đến đoạn đường giáp biên giới, bỗng Phà nhìn thấy những vệt cỏ lướt qua con đường mòn. Vết lướt từ phía biên giới đi vào phần đất ta. Phà đi theo vết lướt thi anh nhìn thấy rõ hai dấu giầy ướt in rõ trên hiến đá. Phà quay lại nói với Xuân Kiều. Giọng anh khẳng định:

-Có thám báo lẻn sang đất ta. Chúng vừa vượt qua đây. Theo tôi có thể hai tên, vì hai dấu giầy cùng chân phải in lại trên đá.


Phà phân công cho Xuân Kiều ngồi lại phiến đá lớn đẻ cảnh giới. Còn anh truy ngay theo vết dầy. Vượt qua mái đồi cỏ vào đến đầu khu rừng thông sa mu thì Phà nhìn thấy hau bóng người thấp thoáng trong sương lạnh và mây dầy. Cả hai tên đều mặc áo mầu chàm. Chúng đang rẽ cành thông sa mu đầy gai để tiến về phía đầu nguồn con suối. Phà chạy nhanh và anh đuổi kịp. Chúng bỏ chạy. Phà nổ súng ngay. Một tên ngã gục tại chỗ. Một tên run rẩy quì xuống giơ hai tay lên trời xin hàng. Phà ấn cò tiếp, anh định bắn chết luôn nó. Anh ấn hai lần, súng vẫn không nổ, vì băng đạn đã hết. Cả hai tên thám báo đều có dao găm và chúng mang đầy hai túi truyền đơn chưa kịp rải. Một trong hai tên có mang một túi thuốc độc. Tên sống sót run rẩy khai với Phà rằng, chúng được phái sang rải truyền đơn và thả túi thuốc độc vào đầu dòng suối mà đồn biên phòng và dân các bản H'mông, bản Dao, bản Nùng phía dưới ăn nước.


Chiến công diệt thám báo đó làm cho xã đội trưởng Chu Phà thêm rực rỡ. Đội dân quân Tà Chải và cả cơ quan quân sự huyện đã đề nghị lên cấp trên khen thưởng thật xứng đáng Chu Phà, khen thưởng cả cô y tá Xuân Kiều nữa.

[ptlinh]

Cả bản Tà Chải đã thật sự xem xã đội trưởng Chu Phà là hình tượng là linh hồn của người H'mông. Trung đội phó Hoàng Dìn đã nhiều lần kể câu chuyện cổ: người H'mông xưa có ông tổ dẫn đầu dân đánh giặc Hán ác độc để giữ cõi bờ và Dìn đã xem Phà như quân của ông tổ ngày xa xưa đó đã hiện về. Chuyện rằng: Ngày xưa người H'mông có ông tổ chung. Lúc đó giặc Hán tràn sang cướp đất rừng, phá xóm bản, xâm lấn cõi bờ. Ông tổ nói: bản rừng có giặc, mọi người H'mông bất kỳ dòng họ nào cũng phải hợp sức lại mà đánh giặc. Vì mọi dòng họ cùng sống chung mảnh đất rừng, nếu để mất đất rừng thì không còn dòng họ sống được, người H'mông ta phải xem đất rừng Hoàng Liên to hơn tất cả mọi dòng họ. Nghe lời nói đúng đó, các dòng họ đã góp nồi đồng, giao phát, chảo gang lưỡi lưỡi cuốc lại đúc cho ông một con ngựa, rèn cho ông một lưỡi gươm sắc. Ông cưỡi ngựa, cầm gươm dẫn đầu quân đi đánh giặc Hán. Người hơn 20 dòng họ là quân của ông. Ông vung lưỡi gươm các dòng họ đúc cho chém chết rất nhiều giặc Hán. Bọn giặc xin hàng, xin rút hết quân chạy về phương bắc. Những đứa bị bắt, ông cho về sống với vợ con. Sau đưa đi cuối cùng, ông chém một nhát gươm xuống đất. Núi vỡ. Vết chém đó thành dòng suối. Ông bảo phía bắc suối là đất của giặc. Phía nam suối là đất nước ta. Vết chém đó để cho giặc Hán nhớ đời đừng bao giờ bén bảng tới. Giặc tan. Tất cả các cành hoa lê ở đất Hoàng Liên kết lại thành vầng mây trắng. Vầng mây đó nâng cả ông và con ngựa sắt lên đầu núi. Còn lưỡi gươm sắc ông cắm xuống đất. Ở chỗ đó mọc thành cây lê hoa thơm quả ngon ngọt đủ năm mùi, ngon nhất vùng núi Hoàng Liên này. Đến mùa lê chín, người H'mông ăn lê, lại nhớ đến chiến công đánh giặc Hán… (Con suối đó nay là dòng suối Na. Ngọn núi ông bay lên là núi hoa cương Lũng Phúng ngăn hai biên giới).


Dìn và cả bản Tà Chải đều nói Chu Phà như quân của ông tổ xa xưa đó hiện về cùng với dân đánh giặc bành trướng. Mọi người xem tiếng nói của Phà như tiếng sấm mới báo mùa vui, mùa lúa chín, mùa xèo ra hoa, mùa ngô chắc hạt. Không ít người đã nghĩ rằng dù có ai đem dao phát cây rừng bằng như gấu áo cũng không tách được dân Tà Chải ra khỏi Chu Phà. Những ông già người H'mông đã nói: “lông mày mọc trước, cái râu mọc sau, nhưng râu đã dài hơn lông mày là thế đấy”. Ý nói Phà là lớp sau mà đã giỏi hơn, tốt hơn, có uý tín với dân hơn Páo.


Thế rồi chỉ hơn tháng sau, xã đội trưởng Chu Phà đã nói cho bà con Tà Chải biết một điều rất mới, rất lạ. Phà nói rằng “Áo rách thì thấy được ngay, còn lòng dạ rách xấu thì nhìn việc làm mới thấy rõ”. Phà nói: “Chủ tịch Páo là người như thế đấy. Chính chủ tịch Páo là người đưa truyền đơn của giặc Trung Quốc về qua suối Na. Páo nói với dân một đường thế nhưng chính Páo lại làm một nẻo. Páo dùng chăn hoa, dùng phích nước, dùng nồi, xoong của Trung Quốc, Páo có anh em họ hàng xa ở bên ấy. Cơ chừng Páo đã móc nối với giặc rồi. Có lẽ Páo đã thực hiện âm mưu của giặc làm việc cho cả hai bên. Và, có lẽ Páo là nội phản. Hoàng Dìn còn nói thêm với mọi người là dân quân có lần đã bắt được súc vải hoa con công, từng túi đèn pin, bút máy Kim Tinh trong nương kiệu, nương gừng của Páo trên núi…


…Páo đi họp ở huyện về thì cả vùng Tà Chải đã lan truyền tin đó. Không ai biết rõ, không ai xác minh rằng những chuyện đó có thật hay không, có đến mức nào, nhưng người lớn trẻ con rồi người cả phiên chơn Nàn đã lan truyền, đã biết chủ tịch Páo là con người xấu như thế, xấu đến thế.


Rồi đùng một cái, cô y tá Xuân Kiều viết đơn lên huyện, gửi lên chính quyền Tà Chải. Trong đơn cô nói rằng: “… Chủ tịch Páo là người rất xấu. Chủ tịch Páo lâu nay giống như con sói đen trên rẫy vờ kêu tiếng con nai nhưng để lừa tai dân. Páo đã nhiều lần lợi dụng quyền hành chủ tịch để ép buộc tôi phải đưa thuốc tốt của trạm xá cho Páo để Páo đưa về nhà cho vợ con. Bởi vậy nhiều lần dân quân ta bị thương vì địch bên kia biên giới bắn sang, trạm y tế xã đã thiếu thuốc tốt để cứu chữa. Páo còn có những việc làm xấu lắm. Việc làm xấu của Páo lấy dây bằng da ngựa trắng, dây bằng da trâu đen trói lại mới đúng. Nhiều đêm Páo đã vào trạm y tế dỗ dành tôi, sỗ sàng với tôi để hòng giở trò xấu. Bị tôi chống lại. Páo đã đưa cho tôi chăn hoa, phích, mỳ chính để mua chuộc tôi. Páo bảo tôi cần bao nhiêu cũng có cần gì cũng có chỉ có điều tôi đừng nói cho ai biết việc xấu của Páo làm. Bây giờ tôi xin nói hết sự thật về Páo cho mọi người biết. Tôi xin nạp lại cho chính quyền những thứ Páo đã dùng mua chuộc, dụ dỗ tôi để làm chứng. Tôi nói lên mọi sự thật đó để bà con bản ta, để chính quyền thấy rõ Páo là người chỉ tốt giả bề ngoài thôi. Páo không xứng là cán bộ của dân nữa đâu. Tội của Páo đáng lý phải chết thối lúa, chết úa cỏ ra mới trả hết…”.

[ptlinh]

Páo về đến Tà Chải thì trận mưa sấm chen trận mưa gió. Rừng H'mông đen ngòm, núi Tà Chải u mờ lạnh ngắt. Nghe vợ con nói lại sự tình như thế. Páo đắng miệng như cắn phải quả bồ hòn. Páo ngồi tựa cột mắt gườm gườm tức giận nhìn bếp lửa. Vợ Páo cũng cay đắng, chị hỏi:

-Ôi, con gà thức giấc còn biết vỗ cánh, con lợn thức giấc còn biết rùng cổ, anh bảo rằng, anh bị chúng vu oan mà lại không biết làm sao à?

-Tao từng lấy rừng Hoàng Liên làm anh, núi Tà Chải làm em, lấy đất H'mông làm nhà. Tao không sợ ai hết-Páo cầm chặt chuôi con dao phát sáng loáng. Páo ở bản Tà Chải này kể từ ngày mẹ anh ăn một miếng phải nhả hai miếng để nuôi, để mớm cho anh. Rồi Páo đã từng ăn quả dâu xanh, ăn quả đũm vàng ở đất Tà Chải mà lớn lên. Páo đã từng ăn rau chần, rau ngải, ăn măng mai, măng sắt ở Tà Chải mà làm ra ngô nương làm ra lúa rẫy. Con hổ hoa, hổ vằn táo tợn có tiếng cũng kiềng nể mũi tên, cái bẫy của Páo. Từ năm 11 tuổi, Páo đã từng rủ bản vào rừng nhìn con ong bắt sống gấu ngựa khi nó ăn mật say. Lần muốn ăn thịt dê đen nhà hàng xóm, Páo đã ra núi ăn ba ngọn lá vàng say để bạn bè phải bắt dê cạo lông đốt lấy tro và mổ bụng dê lấy gan làm thuốc chữa cho anh. Rồi khi hết say thì cả bọn cùng nhau chén thịt dể. Bởi cái tính táo tợn đó của anh mà mẹ anh đã đặt tên cho anh là Páo (Páo, tiếng H'mông là con hổ lớn). Páo là người đảng viên cộng sản đầu tiên ở bản Tà Chải, Páo đã được bầu làm chủ tịch Tà Chải 6 năm liền. Cũng như các ông già ở Tà Chải, Páo đã truyền lại cho con, cái câu của tổ tiên người H'mông từng giặn: “Đừng kết bạn với người Hán, vì họ hay tráo trở và ác độc”. Các ông già người Dáy thì đã cầm con dao thề của dòng họ chém ba nhát vào cột cái của nhà mình mà dặn đứa cháu đích tôn rằng: “Hạc sà, Hạc sà, Hạc độc, Hạc tù” (Hán chết tôi, Hán hủi, Hán độc, Hán ác). Những ngày giặc Trung Quốc tràn đến, Páo đã đưa dân vào núi ẩn tránh, rồi anh cùng với đội dân quân luồn rừng phục kích, bắn tỉa ngăn bước tiến của bọn sơn cước, Páo đã vận động bà con làm chông làm bẫy, đào hào để đánh giặc, hồi đó Páo đã nói với người H'mông ở Tà Chải: “Còn người H'mông thì rừng núi Hoàng Liên này còn. Còn người H'mông thì rừng biên giới không mất. Giặc Hán muốn chiếm bản ta, đánh nhau với ta thì trước hết chúng phải đánh nhau với đất núi, với cây rừng của ta đã…”. Giặc rút chạy, Páo được về dự hội mừng công ở tỉnh, và Páo đã được cấp bằng khen. Sau ngày đó, chủ tịch Páo đã gặp một tai họa: Vào một buổi trưa trời hanh khô, dân đi làm nương hết, vợ chồng Páo cũng ở lại trên nương, thì nhà của Páo bốc cháy ngùn ngụt, lúa ngô vừa thu về xếp lên chạn cháy hết, áo quần cháy hết, chảo nồi vỡ tung. Vợ chồng Páo không còn một bữa ngô mà ăn, không còn một bộ quần áo để thay. Bà con Tà Chải đã suy nghĩ: “một miếng cũng là tình, lưng thồ cũng là nghĩa” và đã góp từ cái bát, đến bắp ngô để đùm bọc Páo. Bà con lại chặt tre, cắt tranh làm nhà cho gia đình anh ở. Vụ cháy đó không tìm ra thủ phạm. Nhưng nhiều người đã mong manh biết rằng có bọnngười Hoa ở đây nắm trước chạy về bên kia đã lẻn sang, châm lửa đốt nhà của Páo. Rồi những cái loa từ bên La Xỉ chõ sang ta nói rằng: “Phải bắt Páo đền tội. Phải lấy mỡ của Páo rán mình Páo lên, bởi Páo đã phản lại nòi giống H'mông từ Quí Châu sang. Páo phản lại tổ quốc Trung Hoa. Vậy thế mà từ ngày có Chu Phà về giữ chức xã đội trưởng thì Páo những tưởng tình nghĩa hai người sẽ nồng đậm như rượu nung lâu trong vò càng ngày càng ngấu. Nhưng Páo không ngờ anh đã mất dần lòng bè bạn, xấu bụng họ hàng và anh lu mờ dần đi như mùa gừng tàn lá rồi chuốc lấy nỗi cay đắng này. Páo nói với vợ mà hai tròng mắt anh đỏ ngầu. Giọng anh tức giận như muốn gầm lên:

-Hư, rừng lau không phải nơi cho trâu mộng cọ sừng. Lanh già không ra quả xèo, kiệu già không ra quả ké. Cây gạo già thì ruột xốp xáp đi, vỏ mọc chông gai lên, chứ còn người H'mông sống lâu năm, lòng không mọc gai lên như thế. Cái con gà mái đi khắp nơi đẻ nhiều con không có chồng lại nói tôi như thế à!


Nghĩ đi nát gan, nghĩ về đứt sức, Páo nhìn vợ: Đôi mắt của chị không còn nhìn anh như ngày nào cùng ngồi bên bếp lửa ấm. Ngày ấy đôi mắt chị đẹp, và hàng lông mày cong như trăng đầu tháng. Chị nói với anh: Em như cây tre non chưa qua cơn giót lướt. Em làm ăn như con nhện ngày nắng dâng tơ trên đồi, ngày mưa thu tơ dưới lũng. Anh vững lòng tin em, yêu em, anh đừng có lúc nhặt lúc khoan như hút gió vuốt ve cánh bướm hoa xèo giữa mà sấm mới. Đu anh đi xa đến chín rộc núi, mười đèo dài, em vẫn tìm anh, nhìn thấy cá dấu chân anh trong con suối đục… Lúc ấy Páo nhìn đôi mắt vợ mà cứ tưởng bát nước lã uống chung cũng ngọt như bát mật ong trong rừng, mật khoái trong núi. Còn giờ đây đôi mắt vợ anh nhìn anh gườm gườm chất đầy ngờ vực trước những lời đồn đại về việc cô y tá Xuân Kiều tố cáo anh. Biết ý vợ, Páo cười gằn. Anh thở hắt ra. Anh đứng dậy nói bâng quơ:

-Nếu tôi là cây lanh, tôi sẽ trút lớp vỏ ra cho mọi người thấy ruột. Nếu tôi là cây tre non thì tôi sẽ tách đôi ra cho mọi người biết nước trong lòng ngọt hay đắng. Nhưng tôi là tôi. Tôi là thằng Páo. Nếu tôi đúng như thế tôi sẽ thành kiếp trâu để cầy nương. Tôi phải làm kiếp ngựa để thồ người, tôi sẽ làm kiếp lợn để người giết thịt, làm kiếp chó để người đánh. Rồi xem…


Páo không ăn cơm. Anh xách khẩu AK và cầm con dao phát sáng loáng. Anh xô mạnh cánh cửa đi ra. Ánh lửa từ bếp hắt ra dọi theo bước chân đi hối hả của anh. Anh uất ức như muốn kêu to lên: “Lưỡi người ác độc bằng mười con rắn cạp nong, độc bằng trăm nọc ong có đốm là thế đó”. Đêm biên giới sau cơn mưa thì giá lạnh ập đến, sương dầy. Rừng H'mông đầy những mây cùng khói. Trước mặt Páo đất chỗ lõm, chỗ lồi. Những đỉnh núi lô nhô hệt như nếp gấp đều của váy, của áo. Anh định chạy bổ đến cuối bản. Anh định rẽ vào nhà Chu Phà để hỏi cho ra nhẽ.


Bỗng hai loạt súng AK nổ giòn ở cuối bản Tà Chải, Chu Phà Hoàng Dìn và đội dân quân rồi cả bản đốt đuốc chạy đến nơi có súng nổ. Tất cả đã thấy Páo nằm gục trong vũng máu. Sáu viên đạn AK đã xé nát bộ ngực vạm vỡ của anh. Xã đội trưởng Chu Phà xem xét những vết đạn xuyên ngực Páo, xem xét nơi Páo ngã, xem khẩu súng AK của Páo nòng còn nóng bỏng đang khét lẹt mùi thuốc. Phà quay ra nói to với mọi người. Giọng anh quả quyết:

-Có lẽ Páo đã tự bắn vào ngực mình để không bị cấp trên xử phạt về tội của Páo nói ba ngày không xong, kể bảy ngày không vơi.


Mọi người ở Tà Chải đều tin như thế. Hoàng Dìn trung đội phó dân quân và cô y tá Xuân Kiều truyền cho những ai không có mặt ở đó nghe lời nói của Chu Phà.


Trần Thường đồn trưởng đồn biên phòng đến nơi thì hiện trường không còn nữa. Chị vợ của Páo đã cõng xác anh về nhà rồi. Khẩu súng AK cũng được đưa đi theo rồi. Nghe xã đội trưởng Chu Phà kể lại rành rọt, Trần Thường đứng im. Anh suy nghĩ. Rồi anh hỏi lại:

-Đồng chí thấy đủ sáu cái vỏ đạn chứ?

-Có. Đều văng ra ở gần. Và đạn đều ở trong băng lắp ở súng của Páo. Đúng là Páo tự bắn chứ không phải thám báo phục kích mà.

-Bắn hai loạt?

-Đúng là hai loạt. Người cả bản đều nghe mà.

-Thế là mỗi loạt ba viên-Trần Thường nói chậm rãi. Anh không nói rõ nhưng anh đã có suy nghĩ về cái chết của chủ tịch Páo…