Tản mạn những chuyến đi (P2)

[Phong Quảng]

        Ông cháu rể rủ tôi đi Hội An “ chơi “, chữ chơi phải để trong ngoặc kép vì hắn có ý đồ mời tôi về làm cho hắn ở một risort trong đó. Được thôi ! Đi chơi có gì là khó, quan trọng là cách đi và tôi thuyết phục hắn đi bằng ô tô để kết hợp đi thêm những nơi tôi cần đến. Biết Trung sỹ 1 bận tôi chỉ dám rủ Lixeta, mà đâu có dễ cũng phải thuyết phục mãi cỗ xe tăng “ già, ăn nhiên liệu này “ mới đề pa được để lên đường.
   Không ngờ chuyến đi lại gặt hái nhiều điều hơn cả mong muốn. Gặp gỡ được nhiều bạn bè trong, ngoài quân sử, ở đâu chúng tôi cũng được sự đón tiếp nhiệt tình vui vẻ của người miền Trung. Rất cảm ơn Ếch già, Phong Lan, Fanlong74, cảm ơn những người CCB xứ Quảng như Vinh ( bạn của Ongbom ) , những người bạn Huế , Hội An đủ mọi thành phần đã hỗ trợ, cổ vũ chúng tôi trong chuyến đi này. Đặc biệt ý nghĩa trong chuyến đi này Lixeta và tôi đã tìm hiểu được hoàn cảnh chiến đấu, hy sinh của các Liệt sĩ tiểu đoàn 1 Quảng Đà năm 1969, thấy được những câu chuyện, những trận đánh bi hùng của một thế hệ mà hôm nay ít ai nhắc đến. Trong đó có người anh vợ của bác Lixeta, chuyện này bác Lixeta sẽ kể, tôi chỉ xin kể về cảm nhận cùng những câu chuyện ngoài lề phục vụ anh em.
Ấn tượng Quảng Bình.
   Hôm đầu đến Đồng Hới đã 9 giờ tối, may nhờ bạn Ếch Già đã đặt trước phòng và cơm với khách sạn nên đến nơi là có ngay một cuộc gụ nhỏ để ghi dấu lần đầu gặp mặt với chủ nhà Đồng Hới.
   Tôi mang đi 1 chai lít rưỡi thứ nước “ lọc” trong suốt do anh bạn đồng ngũ tự chưng cất, cứ nghĩ sẽ dùng cho cả chuyến đi thế mà đêm ấy hết sạch. Ấn tượng là anh bạn Ếch Già này, ban đầu chỉ nhẹ nhàng nhấp môi như là người chưa bao giờ uống rượu. Khi còn nửa chai anh ta mới đề nghị :” Còn chỗ này ta làm nốt đi “. Hai thằng lính già giật mình bấy giờ mới hiểu ra “ Người già chưa bằng ếch già “.
   Cuối cùng ba ông QS cũng cưa nốt số gụ còn lại, sáng hôm sau Ếch già bù cho hẳn một can 10 lít Bầu Đá khi biết lão tăng già tuy máy đa nhiên liệu nhưng đời quá cũ chạy hơi tốn xăng.
    Nhớ 38 năm trước, khi tôi bắt đầu vượt đèo Ngang cùng đơn vị vào đất Quảng Bình. Một làng nhỏ ven sông Giang thuộc Tuyên Hóa đón chúng tôi, rồi những đêm ngủ trong mưa rừng Cự Nẫm. Nhớ những chiều hành quân ngang qua đường 10 xác xơ vì bom đạn, hoang tàn những cánh rừng cao su và xác những chiếc xe chở tên lửa vừa đi trước đó bị B52 rải thảm nằm nghiêng rải rác trên đường. Đường lầy lội, vệt bánh xe sâu hoắm như chiến hào, ngày đêm rền vang tiếng bom đạn vậy mà xe vẫn qua, sức sống Quảng Bình vẫn duy trì . Trong xóm đạo nhỏ bên bờ Kiên Giang tiếng cầu kinh sớm vẫn râm ran sau những loạt bom,  dưới bụi tre vẫn ríu rít lũ trẻ quây quanh chú bộ đội hành quân qua làng nghỉ chân. Có lẽ cũng vì thế mà ngày ấy có qui định những ai ở bờ Nam sông Gianh được tính chế độ B, Quảng Bình năm ấy thực sự là một chiến trường.
   Hôm trở lại Quảng Bình có thêm bác Vitinh và có một buổi chiều rỗi rãi, chúng tôi được ngồi trò chuyện và tắm biển đến tối ngay cửa sông Nhật Lệ. Bốn ông quân sử dzo dzo nhẹ nhàng cũng mất mấy vạch cái can 10 lít. Chuyện tràn cung mây nếu không bị cơn lốc bụi cát hất đổ bàn nhậu thì chưa biết khi nào mới về. Cũng lại ấn tượng nốt : Trăng non với gió biển mát lộng vậy mà bỗng chốc cuồng phong nổi, cát bụi bay tới hất bỏ tất cả, người người nháo nhào như có động đất. Bờ biển bỗng chốc vắng tanh, mọi người tản về các hàng quán trong phố. Ếch Già cũng lần đầu được biết trận bão cát này.
   Vẫn biết Quảng Bình là thế, thất thường khắc nghiệt của thiên nhiên, trang trang nắng gió và mưa mùa dai dẳng , nhưng con người chân tình nồng hậu. Ếch Già còn kéo chúng tôi vô quán cafe làm mỗi người vài chai Ken cho đên khi không còn người khác nào mới chịu chia tay ra về.
 Bác Vitinh có cái ảnh nào ở Đồng Hới đưa lên đi.

[vitính]

Tội nghiệp PQ dùng cái máy ảnh hiện đại quá. Chụp không bao giờ báo hết thẻ, vì chế độ tự động "FIFO" (first in first out, hiểu trại đi là xóa cái cũ nhất khi thiếu chỗ)
Ảnh nhậu bên bờ biển Nhật Lệ

Mù mịt tan tác khi gió mùa về (thao tác chậm nên ảnh chưa "đắt")

[con_ech_gia]

Bác Ví tính chụp kịp kia à?
Em cứ ấn tượng một anh cứ rượt mãi cái ghế của mình mà không rượt kịp kia! 
Mừng các bác về lại hậu cứ an toàn.

[vitính]

Bác Ví tính chụp kịp kia à?

Không nhanh trí chuyển máy ảnh sang lấy nét bằng tay nên mất mấy hình ngộ lắm. Bọn thanh niên bàn bên ngả ô lớn của quán xuống che sau lưng. Ba bốn đứa chúng nó ngồi sau cái ô, trông như con rùa ngồi.

[Phong Quảng]

TRỞ LẠI PHONG ĐIỀN.
   Rời Đồng Hới chúng tôi qua Quảng Trị ghé thăm và thắp hương cho 40 liệt sĩ xe tăng lữ 203 hy sinh trong trận đánh ngày 2/5 năm 1972 tại Hải Lăng, một trận đánh đến nay vẫn chưa thấy ai nói đến.

   Đến Phò Trạch tôi quyết định ngoặt sang phía Tây, trở lại Hòa Mỹ theo con đường chiến lược cũ đi qua các căn cứ của địch ngày trước : Đồng Lâm, Định Kỳ, Ngã ba Lành Ngạch... Những đồi chọc trắng đất pha cát dưới nắng lửa nay đã là những rừng thông cao ngút mát mẻ . Tôi giới thiệu cho mọi người tuyến giáp ranh của trung đoàn 4 từ Ô Lâu đến sông Bồ những địa danh tôi đã viết trong topic “ Phong Quảng chào các bạn” rồi xuôi ra cầu An Lỗ, ăn trưa tại quán cơm bình dân ở đầu cầu phía Bắc. Đã quá trưa nên quán chỉ còn cá kho và thịt luộc, Lixeta yêu cầu có thêm rau thì bà chủ quán bảo :” Chỉ có Xu thôi, các chú có ăn không ?” . Bà cầm trên tay một cái bắp cải, cả lũ mới biết ở đây người ta gọi bắp cải như rứa. Chủ quán thấy tôi hỏi thăm người này , người nọ thì hỏi lại :” Anh có phải ở đơn vị anh Tầm không ? “. Ra người chủ quán ngày trước từng là thôn đội trưởng du kích khi đại đội tôi đóng quân ở Phong An. Còn bà chủ thì cứ tủm tỉm cười khi thấy tôi hỏi đúng người bác của mình.

Dòng sông Ô Lâu, phía bắc phòng tuyến của đoàn Phong Quảng

Dòng sông Bồ, phía Nam phòng tuyến, cách Huế 18km

Uống với chủ quán, người thôn đội trưởng xã Phong An năm xưa
   Bữa ăn thật ngon miệng, chủ quán còn tiếp thêm món lòng heo mà khi tính tiền chỉ có 90 ngàn, không biết có được coi là người quen không mà rẻ thế. Tạm biệt gia đình người thôn đội trưởng chúng tôi chạy tiếp về phía  Nam, theo chặng đường 35 năm trước Lixeta đã đi vào giải phóng Đà Nẵng.

[vitính]

Phục vụ trước hai lão CCB để có tư liệu viết đoạn sau: (ảnh lấy bằng Google Earth, mọi người có thể tự xem)

A Lưới nhìn từ vệ tinh rất dễ nhận ra, khoảng trắng ở hướng 8 giờ so với Huế


Đường từ Lào sang A Lưới gần như song song với đường phân tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên


Điểm dừng trên Dốc Mèo. So sánh tọa độ của mũi tên trên ảnh/tọa độ đọc được trên máy thu GPS/độ cao (m): (16 độ 21' 09,07"/16 độ 21" 08,28"/875 Bắc) và (107 độ 05' 01,83"/107 độ 05' 02,46"/879 Đông) cộng với hình dáng rất đặc biệt của khúc cua đó xem trên hình vệ tinh là duy nhất thì có thể khẳng định đó là điểm đã dừng nghỉ.

[Phong Quảng]

QUA ĐÀ NẴNG.
   Ở Đà Nẵng chỉ liên lạc được với Phong Lan, sau bữa cơm tối giao lưu  3 thành viên quân sử là bắt đầu các cuộc điện thoại của Lixeta gọi tới bất cứ đâu có những thông tin đến người anh vợ Liệt sĩ. Chắp nối mọi nguồn tin Lixeta quyết định ngày hôm sau chúng tôi sẽ đi Điện Ngọc tìm gặp những nhân chứng đã tham dự trận đánh cứ điểm Cồn Khe ngày 2/5/1969. Hỗ trợ giúp đỡ chúng tôi có CCB tên Vinh bạn của Ongbom là người gốc Điện Ngọc.
   Thuê thêm một cái xe máy của nhân viên bảo vệ KS ( 100 ngàn/ ngày ) 3 anh em chạy về Điện Ngọc theo con đường Đà Nẵng-Hội An mới làm rộng thanh thang, nhựa trải phẳng lỳ ( đường mới hoàn thành ở địa phận Đà Nẵng, đến địa phận Điện Ngọc, Quảng Nam thì vẫn là đường cũ).
   Chúng tôi hỏi thăm nhà bác Tám Trình ( Xã đội trưởng năm 1969), bác Xuân ( CTV Xã đội năm 1969) và thăm căn cứ Cồn Khe nay đã là doanh trại của một đơn vị quân đội.

Tượng đài 7 dũng sĩ Điện Ngọc năm kế bên cứ điểm Cồn Khe.
   Tôi chủ động ghi rất nhiều hình ảnh về các nhân chứng, về cuộc sống hiện nay của họ để Lixeta nói chuyện và ghi chép các thông tin về trận đánh Cồn Khe, vậy mà sơ xuất để máy tự xóa mất ngày đầu ở Điện Ngọc.
   Cảm nhận đầu tiên về Điện Ngọc là nhà nào tôi đến đều thấy có bằng Tổ quốc ghi công, không chỉ một mà có đến hai, ba. Thế mới biết người , đất  Điện Ngọc trong chiến tranh CMCN đã đóng góp và hy sinh rất nhiều cho chiến thắng hôm nay.  Cả xã là cộng sản có lẽ không ngoa bởi thế mà nơi đây sản sinh rất nhiều những Anh hùng dũng sĩ, nơi có nhiều tướng lĩnh và cũng nhiều bà mẹ Việt nam Anh hùng  nhất toàn quốc.
   Công việc cũng hòm hòm duy chỉ còn một nhân vật “phụ” nữa là anh Nữa biệt động quận 3 Đà Nẵng là không gặp. Chúng tôi trở lại Đà Nẵng trả phòng trước 12 giờ rồi kéo nhau ra bờ biển nhậu cùng với anh bạn Vinh. Nhậu xong hai anh em đi một vòng qua những nơi Lixeta đã từng ở hồi tháng 3/1975 rồi về Mỹ Khê thuê mỗi người một cái ghế bố ( 7500đ/chiếc) làm một giấc giữa trời biển mênh mông trong tiếng sóng vỗ rì rào.

Con hẻm bên bờ sông Hàn, nơi đại đội 4 lữ 203 dừng chân nghỉ nấu cơm
 Chiều xe từ Hội An chưa ra đón, hai anh em lại gọi Phong Lan ra cùng ăn cơm. Ông Fanlong74 mãi không liên lạc được làm Phong Lan mất hai tối phải tiếp hai ông lính già  thay người Đà nẵng. Một lần nữa rất cảm ơn Phong Lan đã nhiệt tình và những vò rượu Hông Đào đầy tình Nghĩa.

Người lính tăng năm xưa trên đường phố Đà Nẵng hôm nay

[sudoan5]

Thú thật với các bác cho đến bây giờ tôi cũng chưa được tận mắt nhìn thấy chiếc xe T54 của bác lixeta đâu , nghe nói và trên phim ảnh thì đã nhiều , nhưng để làm giả xe tăng thì có . tháng 4/75 chiến dịch đã được mang tên Bác tình hình chiến sự lúc bấy giờ hối hả , quân ra quân vào nườm nượp vui như chảy hội, đơn vị tôi với danh nghĩa là lực lượng tại chỗ có nhiệm vụ ... "làm"xe tăng ,cứ hàng đêm tĩnh lặng bọn tôi mang mấy chiếc honda lấy trong nhà dân , nổ máy,rú ga ,quét đèn pin lấp loáng kèm theo với tin đồn f 308 mới vào , nhưng khổ nỗi honda 50 thời điểm ấy nó vẫn còn ngon lắm , vít hết ga tiếng máy vẫn chưa to( chưa biết tháo bô ) bèn úp thùng lương kho vào nghe cũng ròn tan để áp đảo tinh thần địch.
   Hơn 1/3 thế kỷ hôm nay những cỗ xe đã già cũ ấy lại Nam tiến ,qua ảnh thấy "xe" vẫn còn ngon đấy chứ vẫn lội dòng nước ngược tuy chậm nhưng chắc . 60 năm vẫn chạy tốt phải mỗi tội tốn "nhiên liệu" các bác nhỉ !

[lixeta]

Rời Đồng Hới chúng tôi qua Quảng Trị ghé thăm và thắp hương cho 40 liệt sĩ xe tăng lữ 203 hy sinh trong trận đánh ngày 2/5 năm 1972 tại Hải Lăng, một trận đánh đến nay vẫn chưa thấy ai nói đến.

   Đây là đài tưởng niệm 40 LS xe tăng của lữ đoàn 203 (d397) được xây dựng năm 1996 và đến năm 2006 được BTLTTG phối hợp với Sở LĐ-TB-XH Quảng TRị tôn tạo. Địa điểm của đài tưởng niệm nằm ngay cạnh QL 1, phía bên trái từ HN đi vào, cách cầu Bến Đá (xã Hải Thành, huyện Hải Lăng) chừng 50 mét, có biển chỉ ở bên phải đường.
   Về trận đánh này, trong lịch sử 203 cũng như của mặt trận bắc Đường 9- Quảng Trị không thấy nói đến. Trong LSBCTTG chỉ viết rất sơ lược: "Đồng thời, ở phía nam, xe tăng ta hiệp đồng với sư đoàn BB 324 liên tục chiến đấu ác liệt, đánh chiếm và chốt giữ cầu Dài, cầu Bến Đá, thực hiện chia cắt, chốt chặn trên đường 1" (tr146). Không biết có phải viết về trận này không?
   Về sự ra đời của đài tưởng niệm này cũng nhuốm một màu sắc huyền thoại.
   Theo những người dân đã từng sóng ở đây năm 72 thì trận đó ta và địch đánh nhau rất ác liệt. Bên phía ta, xe tăng bị cháy nhiều, bộ đội xe tăng phải rời xe ra ngoài đánh bộ binh. Au trận đánh, địch dùng máy ủi ủi hết xác bộ đội xuống bờ sông và lấp đi. Hòa bình lập lại, dân trở về đây sinh sống. Những gia đình sống ở đây thường xuyên gặp ác mộng và gặp nhiều bộ đội hiện về. Họ bèn lập một miếu thờ nhỏ để thờ và báo cáo lên Sở LĐ-TB-XH. Kết hợp với đơn vị xe tăng vào tìm LS, Sở đã có danh sách LS hy sinh ở khu vực này và cho xây dựng đài tưởng niệm 40 LS xe tăng ở đây. Năm 2006, BTLTTG một lần nữa vào tu tạo.
   Tuy nhiên, diễn biến cụ thể trận đánh như thế nào thì vẫn chưa ai biết

   @PQ: Bãi biển Mỹ Khê chứ cụ

[phonglan]

...
   Thuê thêm một cái xe máy của nhân viên bảo vệ KS ( 100 ngàn/ ngày ) 3 anh em chạy về Điện Ngọc theo con đường Đà Nẵng-Hội An mới làm rộng thanh thang, nhựa trải phẳng lỳ ( đường mới hoàn thành ở địa phận Đà Nẵng, đến địa phận Điện Ngọc, Quảng Nam thì vẫn là đường cũ).
   .....

Cho cháu thêm chút xíu chú nhé: Con đường Đà Nẵng-Hội An này gọi là đường ven biển Sơn Trà- Điện Ngọc, chạy thẳng từ ngã ba Vùng C Hải quân (hay chân cầu Thuận Phước) đến thẳng Cửa Đại (Hội An, Quảng Nam). Từ Cửa Đại đi thuyền biển khoảng 18 hải lý là ra đến Cù Lao Chàm - đảo yến.

Chú lixeta: Cái xe tăng này (cháu không nhìn rõ số xe) có phải là xe tăng chú đã lái vào giải phóng ĐN ngày 29.03.1975
không?