Những người thắng cuộc

[ptlinh]

Sáng thứ sáu, ngày 29 tháng Chín, Arthur Krock tường thuật trên tờ New York Times rằng Roosevelt sắp thực hiện "sự thay đổi hẳn ý kiến" về Kế hoạch Morgenthau. Ông viết rằng "nguồn cai trị cao cấp" đang đưa ra lời nói” rằng Roosevelt “không ủng hộ” Kế hoạch và "chẳng bao giờ thực sự" ủng hộ. Goebbels “rõ ràng đang lợi dụng” Kế hoạch Morgenthau, hỏi “tại sao người Đức không chết đến người cuối cùng để 'chống lại’, sự xâm chiếm của Quân đồng minh."


Morgenthau chắc chắn Hull hoặc một người trong những người của ông ở Bộ Ngoại giao đã rò rỉ bài báo cho Krock. Chỉ mời 8 giờ 15 sáng, nhưng ông đã gọi cho thư ký sắp xếp các cuộc hẹn với Pa Watson của Roosevelt và yêu cầu một cuộc diện kiến "rất khẩn" với Roosevelt: “Vui lòng gửi đến Tổng thống tin nhắn của tôi. Tôi muốn gặp Tổng thống.” Nhưng Tổng thống từ chối tiếp ông.


Với hai con trai đang tại ngũ, Morgenthau khố sở vì lời Krock buộc tội kế hoạch của ông làm tăng sức chống đối của Đức Một giờ sau khi gọi điện cho Watson, ông nói với các phụ tá Có phải tôi đang ngồi trong Nội các, biết rằng dân chúng và binh lính Mỹ đang bị bán rẻ trên lối vào nước Đức không?" Xúc động, Morgenthau nhấn mạnh rằng ông có "quyền" cung cấp cho Tổng thống, theo "yêu cầu của ông ta,” lời khuyên bằng văn bản về nước Đức: “Nó không giúp đỡ và an ủi kẻ thù cho đến khi nó được công bố. Chính người công bố nó là người phải chịu trách nhiệm!”


Harry Dexter White trả lời, “Tôi nghĩ ông phải đón nhận bất kỳ lời buộc tội nào xảy ra trong tháng tới. Tổng thống sẽ làm bất kỳ điều gì mà ông cho là quan trọng đối với ông về mặt chính trị. Sau bầu cử, nó sẽ là một câu chuyện khác hẳn."


Morgenthau nói nếu ông có thế chuẩn bị “một bản ghi nhớ tốt đẹp gồm một trang giấy trình bày công việc đã được thực hiện tốt đẹp thế nào về ông ta," thì Roosevelt có thể sẽ "rất giận dữ” với Hull và Stimson, và "không làm những gì Krock tiên đoán.” Ông nói ra một tùy chọn “nghiêm trọng" hơn đối với Tổng thống là triệu tập Ủy ban Nội các và sử dụng Morgenthau làm "kẻ bung xung" để “ngăn chặn không cho điều này rò rỉ thêm nữa... Có thể Tổng thống nghĩ nó phát xuất từ Bộ Tài chính... Dây không phải là lần đầu tiên tôi là kẻ bung xung cho Tổng thống... Tôi có thể chấp nhận.”


Phụ tá báo chí Herbert Claston của Morgenthau tự biện rằng Hull và Stimson đã làm cho Roosevelt thay đổi ý kiến về Kế hoạch: "Ngay cả hiệp định ở Quebec cuối cùng cũng không trói buộc. Họ đang làm việc ở đây và ở nước ngoài để phá vỡ nó.”


Morgenthau trả lời rằng Roosevelt đã không phát ra tín hiệu nào cho thấy là đã thay đổi đôi chút.

Không thèm biết gì về Morgenthau, sáng đó "trong niềm tin sâu sắc," Hull trò chuyện với Krock về "kế hoạch điên rồ về nước Đức" của Morgenthau. Ông tuyên bố ông đã không biết chuyện Morgenthau có mặt ở Quebec cho đến khi ông đọc được tin đó trên báo chí. Ông không thể hiểu vì sao Roosevelt lại để Morgenthau làm một "điều bất lợi" như thế.


Hull nói ông thường trò chuyện với Tổng thống vì "một sự điên rồ nào đó,” nhưng Roosevelt luôn giữ “một ai đó” ở giữa họ. Hull đau yếu và mệt mỏi. Ông tâm sự với Krock rằng sau bầu cử tháng Mười Một, ông sẽ từ chức.


Sự tranh luận sôi nổi của công chúng đang gây ra cho Morgenthau những cơn đau nửa đầu dữ dội mới. Nắm phương sách nhục nhã cuối cùng ông đi bộ đến Nhà Trắng, bước vào thang máy đi lên lầu và dừng lại bên ngoài cánh cửa đóng kín của văn phòng Tổng thống nằm trong dãy phòng dành cho gia đình. Ông không có giấy hẹn. Ông cố gắng gặp bạn mình.


Anna Roosevelt Boettiger đang làm bảo vệ cho cha cô. Những năm sau này, Eleanor Roosevelt nhớ lại là trong chiến tranh, nhiều lần bà phải qua Anna để được gặp chồng mình. Người bạn Edna Gure của bà viết rằng Eleanor "không nói nhiều về điều đó nhưng người ta biết điều đó khiến bà bị tổn thương.”


Morgenthau đưa cho Anna một tập bài báo lạc quan được cắt ra từ các tờ báo nói đến kế hoạch của ông về nước Đức và hỏi xem cô có chắc chắn rằng Tổng thống đã thấy bài báo của Krock chưa. Anna cộc cằn trả lời “Ồ, Tổng thống biết tất cả rồi.”


Morgenthau nói, "Xin vui lòng cầm vào đưa cho Tổng thống. Tôi nghĩ ông phải gặp Hull, Stimson và tôi trong cùng một phòng và đọc luật pháp cho tất cả chúng tôi nghe và ra lệnh cho chúng tôi ngưng trò chuyện.” Ông lo lắng báo chí sẽ tìm ra bần ghi nhớ giữa Roosevelt và Churchill ở Quebec. Ông bảo cô rằng sự náo động của dân chúng là tồi tệ về mặt chính trị" và “tồi tệ theo suy luận về góc cạnh Do Thái”: “Tôi sẽ ở lại đây, ngoài cửa phòng Tổng thống cho đến khi ông muốn gặp tôi.”


Anna đi vào văn phòng. Ít phút sau, cô trở ra, nắm chặt lấy cánh tay Morgenthau và lôi ông ra xa khỏi phòng của cha cô. Mặc dù Morgenthau cố gắng chống cự, cô vẫn đẩy được ông vào thang máy và nói, “Tất cả những gì tôi biết là Tổng thống nói dứt khoát không muốn gặp ông.”

[ptlinh]

Ngày hôm đó bị đoàn báo chí Nhà Trắng phỏng vấn về “sự chia rẽ được báo cáo lại” trong Nội các, Roosevelt trả lời rằng “mọi bài báo" đều "về thực chất đều không thật": “Tôi muốn nhấn mạnh chữ về thực chất.”


Tổng thống nói ông sẽ nhờ Leo Crowley, hiện có mặt tại Cơ quan Quản lý Kinh tế Đối ngoại, tư vấn cho ông về khối lượng hàng xuất khẩu và mậu dịch của Đức thời hậu chiến- một đề nghị rõ ràng cho thấy ông đang có trên bàn Kế hoạch Morgenthau. Nếu nền công nghiệp Đức bị phá hủy, thế sao không nghĩ đến mậu dịch của Đức thời hậu chiến?


Roosevelt giải tán Ủy ban Nội các về nước Đức đã tồn tại được một tháng và xoa dịu Hull bằng cách bí mật yêu cầu ông ta "nghiên cứu và báo cáo lại": “Không ai muốn làm cho nước Đức lại trở thành một nước thuần nông nghiệp, nhưng một ai đó đã ngấm ngầm tung tin này ra cho báo chí, tôi ước gì chúng ta có thể tóm được hắn và trừng trị hắn.”


Tổng thống bảo Hull rằng ông phản đối “sự tiêu diệt hoàn toàn" nền công nghiệp Đức ở Ruhr và Saar, nhưng “tôi chỉ không thể tiếp tục ý tưởng nhìn thấy Đế chế Anh sụp đổ về mặt tài chính" trong khi nước Đức tái vũ trang "để có thể tạo ra một cuộc chiến tranh khác trong vòng hai mươi năm.” Về phần Liên Xô, “cho đến lúc này chúng ta chưa biết họ nghĩ gì trong dầu của họ, nhưng chúng ta phải nhớ rằng trong lãnh thổ bị họ chiếm đóng, không ít thì nhiều họ cũng sẽ làm những gì họ muốn”.


Thứ ba, ngày 3 tháng Mười, Stimson đến dãy phòng gia đình ở Nhà Trắng ăn bữa trưa để hòa giải với Tổng thống và con gái An na của ông ta. Sau này ông viết trong nhật ký, “lần đầu tiên" ông sửng sốt bởi llvẻ mệt mỏi và bệnh hoạn” tỉa Roosevelt. Bàn ăn của họ được đặt trong biệt thự vì chỉ một bữa trưa với tôi đã là sự vi phạm lệnh của bác sĩ là ông "không được phí phạm sức khỏe tại các bữa ăn trưa trong văn phòng.”
Sau cuộc thử thách một tháng trước, Stimson nhận thấy Tổng thống “rất thân thiện." Stimson vẫn còn cảm thấy "một tình bạn thực sự dành cho ông." Roosevelt rất muốn gắn bó mối quan hệ của họ đến nỗi ông không bàn gì đến công việc cho đến cuối cuối bữa ăn.


Để chuẩn bị, Stimson tự mình viết vội vài ghi chú về nước Đức: “Mục tiêu của sự trừng phạt là ngăn ngừa chứ không phải là trả thù... Lý do là vì người Do Thái không đủ tư cách.” Thọc dao găm vào Morgenthau, Stimson lạnh lùng bảo Roosevelt rằng nếu Bộ trưởng Tài chính "thấy thích hợp" để thảo luận về cuốn Cẩm nang trực tiếp với ông và McCloy, thì “những hiệu chỉnh dễ dàng được đưa ra" và “sẽ không có gì ồn ào nữa."


Như Stimson ghi lại, Roosevelt “cười ngạo và có vẻ chế giễu." Trốn tránh mọi trách nhiệm, Tổng thống kêu lên, "Henry Morgenthau đã làm điều sai lầm ngớ ngẩn!”

Stimson tuyên bố rằng suốt chiến tranh, mối quan hệ của Roosevelt dựa trên bình diện đạo đức cao." Ông không được đầu độc nó bằng "lòng căm thù hay sự trả thù." Ông “run bắn người” khi Morgenthau phát động "chiến dịch chống nước Đức", vì biết rằng một người thuộc chủng tộc ông sẽ sai lầm thế nào khi làm thế. Roosevelt và An na rõ ràng đã nhất trí với ông.


Xót xa cho "sự công khai đáng tiếc”, Tổng thống nhấn mạnh ông không mong muốn biến nước Đức thành đất nước nông nghiệp. Ông chỉ muốn dành một số quy trình của Ruhr cho nước Anh đang “khánh kiệt."
Vẫy ngón tay, Stimson nhắc nhở Tổng thống về bản ghi nhớ ông đã ký tắt tại Quebec.


Roosevelt nói, “Về nước Đức nông nghiệp, chăn nuôi này, điều đó chi vô nghĩa. Tôi không tán thành bất kỳ điều gì giống như thế. Tôi chắc chắn không tán thành."

Stimson rút ra một bản sao bản ghi nhớ giữa Roosevelt và Churchill có chữ ký tắt “O.K. F.D.R.,” “Thưa Tổng Thống, xin ngài đừng nói điều đó ở nước ngoài cho đến khi ngài nhớ lại trang giấy này, hiện nó đang nằm trong túi tôi đây."

Sau này Stimson nhớ lại, Tổng thống "không phải là người dễ bối rối," nhưng văn kiện Quebec đã làm cho ông “hoàn toàn chao đảo."

Roosevelt trả lời rằng ông không hình dung được vì sao ông đã có thể tán thành một lời nói như thế. Dù bị ảnh hưởng bởi bệnh nặng hoặc sự dối trá hoàn toàn, ông cũng bảo Stimson, “Này Henry, tôi không nhớ chút gì về điều này!"

[ptlinh]

Chương 15
"HỮU DỤNG NHƯ MƯỜI SƯ ĐOÀN MỚI CỦA ĐỨC"

Thứ năm, ngày 5 tháng Mười 1944, Harry Dexter White đến tòa đại sứ Liên Xô trên Phố Mười Sáu ở Hoa Thịnh Đốn, trước kia là biệt thự của Bà Ceorge Pullman, vợ góa nhà tư bản sản xuất toa xe có giường ngủ. Sau vài tuần rượu Vodkas, Đại sứ Liên Xô Andrei Gromyko hỏi White là ông đứng trên quan điểm nào về nước Đức. White mỉa mai trả lời rằng tất cả những gì Gromyko phải làm là tìm đọc trên tờ Washington Post. Thế Còn "Nước Nga đứng trên quan điểm nào?"


Gromyko trả lời “Tôi không biết điều gì là chính thức, nhưng tôi nghĩ họ dừng rất gần hoặc gần hơn với những gì được nói là Kế hoạch Morgenthau.”

White hỏi Gromyko rằng nỗ lực của ông để có được sự viện trợ Thuê-Mượn của Mỹ đang tiến hành thế nào. Đại sứ nói, "Khá mãn nguyện.” Nhưng ông phàn nàn, "Việc có được không gì chúng tôi cần giống như chuyện nhổ răng vậy."


Trở về Bộ Tài chính, White kể lại chi tiết cuộc nói chuyện với Morgenthau. Morgenthau vui vẻ hỏi ông đã uống với Gromyko “bao nhiêu ly Vodkas.” White trả lời, “Chỉ một ly! Ông ta cố gắng chuốc cho tôi uống nhiều hơn, nhưng tôi nghĩ tốt hơn là chỉ một ly."


Morgenthau không thể tưởng tượng được, nhưng Gromyko chắc chắn biết Harry Dexter Whíte có mối quan hệ bí mật mật thiết với tình báo Liên Xô.

White chào đời năm 1892 ở Boston liên quan đến những người Nga gốc Do Thái nhập cư, sau này tên họ được Anh hóa từ “Weit." Ông bổ sung thêm vào âm tiếng Anh "Dex-ter" lúc học trung học. Khi nước Mỹ tuyên chiến với nước Đức năm 1917, ông lập tức gia nhập Quân đội và chiến đấu ở Pháp. Ở tuổi ba mươi, kết hôn với Anne Terry, một người Nga gốc Do Thái nhập cư khác, ông ghi danh vào đại học, học kinh tế tại Columbia và Stanford, và dạy học năm năm ở Harvard. Không được bổ nhiệm làm giáo viên cơ hữu, năm 1932 ông làm việc tại Đại học Lawrence ở Wisconsin.

Thứ trưởng Tài chính Edward Bemstein của White nhớ lại, “Tôi nghĩ Harry bị định kiến là người Do Thái. Rất khó giành được chức giáo sư đại học vào thời Harry nếu bạn là người Do Thái."


White nói với bạn bè rằng ông đang học tiếng Nga để nghiên cứu phương pháp lập kế hoạch tập trung. Tham vọng của ông là giành được học bổng dài hạn nghiên cứu ở Liên bang Liên Xô. Nhưng năm 1934, ông chớp lấy cơ may quay trở về miền đông và làm việc tại Bộ Tài chính về pháp chế tiền tệ và ngân hàng. Năm 1938 ông gia nhập vào “Nhóm 9 giờ 30" của các phụ tá thâm niên của Morgenthau. Sau trận Trân Châu Cảng. Morgenthau bảo họ rằng White sẽ "phụ trách công việc đối ngoại cho tôi... Tôi muốn tất cả phơi nằm trong một bộ não duy nhất, và tôi muốn nó nằm trong bộ não của Harry White."


Thẳng thừng, châm biếm, chăm chỉ, rất nhiều tham vọng, White sải bước với cặp mắt xanh đảo qua đảo lại từ bên này sang bên kia các đại sảnh của Bộ Tài chính. White vạm vỡ với râu mép, trở thành Giám đốc Nghiên cứu Tiền tệ của Morgenthau và là nguồn vốn trí tuệ chính. Tuy số lượng đồng minh gia tăng, song ông lại có ít bạn bè. McCloy xem ông là người hay chârn chọc." Nhà viết tiểu sử John Morton Blum của Morgenthau cho rằng ông là “kẻ đáng ghét."


White nói ông đã học được cách xu nịnh cấp trên từ thời rên thiếu bán bát đĩa bằng sành và đồ ngũ kim cho gia đình. Lời khen ngợi không dứt của White khiến Bộ trưởng Tài chính không an tâm về các khả năng của ông ta.


Theo gương Da le Carnegie, White tập trung mê hoặc người phụ tá chính và là người gác cửa Henrietta Klotz. Bà nhớ lại, “Harry rất lịch thiệp với tôi." Vì không thông minh lanh lợi và không được đến trường nên bà “thèm khát học vấn." White dành thời gian giảng giải cho bà các vấn đề kinh tế suốt ngày nhưng không hiểu gì hết. Anne White dạy Klotz về tâm thần học, vì biết bà cần giúp đỡ đứa con gái của Elinor được sinh ra không có tròng đen. Klotz nhớ lại, chẳng bao lâu sau, bà có mặt “trong nhà Harry ít nhất là hai hoặc ba lần một tuần.”


Năm 1944, White thân thiết với Morgenthau hơn bao giờ hết. Cùng với nhà kinh tế người Anh John Maynard Keynes, ông là người xây dựng trật tự kinh tế thế giới thời hậu chiến, tập trung quanh Quỹ Tiền tệ Thế giới và Ngân hàng Thế giới.


Theo bằng chứng mới được tiết lộ. White cũng đã bí mật gặp nhân viên tình báo Liên Xô. Thứ hai, ngày 31 tháng Bảy 1944, bốn ngày trước khi ông tháp tùng Morgenthau trên chuyến bay đến châu âu, White tình cờ gặp một mật vụ Liên Xô có mã hiệu là Kolstov.¹⁰⁴ (Theo các tài liệu của FBI mới được sử gia Bruce Craig đưa ra ánh sáng, Kolstov có thể là Nikolai Chechulin, thành viên của phái đoàn Liên Xô làm việc với người Mỹ về hệ thống kinh kế thời hậu chiến) Theo Kolstov báo cáo về Mạc Tư Khoa, White (mã hiệu “Luật Sư" [Lawyer]) đã tóm tắt cho ông sứ mệnh sắp tới của Morgenthau. ông nói ông đã “sẵn sàng hy sinh” nhưng cảnh báo rằng “thỏa hiệp" sẽ mang đến "vụ bê bối chính trị,” vì thế ông phải “rất cẩn trọng."


Theo bức điện của Kolstov thì White đã sắp xếp một hội nghị khác sau khi cùng Morgenthau từ châu Âu trở về vào tnmg tuần tháng Tám. Nhưng White lo lắng và muốn gặp bí mật hơn. Theo Kolstov báo cáo, White đề xuất "các cuộc đàm luận không thường xuyên kéo dài đến nửa giờ đồng hồ khi đang lái xe.”


Bốn năm sau, vào tháng Tám 1948, sau khi ông bị nhưng người Cộng sản Mỹ chiêu hồi nổi tiếng là Elizabeth Bentley và Whittaker Chambers tố cáo, White nói với House Un-american Activities Committee (HUAC), "Tôi không bao giờ là người Cộng sản." Năm ngày sau ông chết vì cơn đau tim.

[ptlinh]

Tháng Mười Một 1953, Chưởng lý Herbert Brownell của Tổng thống Dwight Eisenhower, thông báo rằng khi duyệt lại bằng chứng, ông thấy White là "gián điệp Nga đã chuyển lén tài liệu bí mật cho các đặc vụ Nga để chuyển giao về Mạc Tư Khoa." (Nhiều năm sau bằng chứng của Brownell hóa ra còn ít hơn bản tóm tắt mật của FBI về các lời buộc tội của Chambers và Bentley.)


Morgenthau, lúc bấy giờ đã rút lui khỏi chính trường, khổ sở vì các lời buộc tội cho rằng phụ tá mật thiết của ông đã lạm dụng lòng tin của ông và lừa bịp ông đưa ra các quyết định có lợi cho Liên bang Liên Xô-phản đối số lượng tiền mặt lớn cho kẻ thù Quốc dân Đảng của Trung Cộng, làm thay đối hệ thống kinh tế thời hậu chiến có lợi cho Mạc Tư Khoa, xác nhận Mỹ cho Nga vay một món nợ lớn, nhượng cho họ một bộ bản sao các bản kẽm để phát hành tiền tệ tại vùng họ chiếm đóng ở Đức.¹⁰⁵ (Quyết định này kích thích sự lạm phát trong nước Đức bị chiếm đóng thời hậu chiến, thúc ép người Mỹ phải bỏ ra một phần tư tỉ mỹ kim chuộc lại các đồng mác Đức do Liên Xô in ra. Tuy nảy sinh từ cuộc tranh cãi gay gắt, song khi hồi tưởng lại nó quyết định lại có vẻ cực kỳ tàn ác hơn là vào thời điểm bấy giờ).


Tháng Giêng 1952, Morgenthau đến FBI và hỏi một trong các phụ tá hàng đầu D.M.Ladd của J.Edgar Hoover rằng "thông tin rõ rệt nào" ông ta có được về sự phản bội của White. Ông đã biết những gì "tên chó đẻ Bentley" nói, nhưng ông muốn có thêm "bằng chứng vững chắc hơn.” Khi Ladd cho ông xem các tài liệu theo văn kiện của FBI, Morgenthau nói ông “rất khó chịu” vì dường như “không có vấn đề gì khác ngoài việc White đang làm việc cho người Nga."


Khiếp sợ, Morgenthau tự hỏi liệu White có lôi kéo ông phát động cái trở thành Kế hoạch Morgenthau không trao cho ông văn kiện bực mình trên chuyến bay ồn ào đến châu Âu, gây phiền toái cho Eisenhower, Winant và Eden về nước Đức thời hậu chiến, sưu tập tài liệu “cuốn sách đen" dày mà Morgenthau trao cho Roosevelt trong Phòng Nội các, tôi luyện Morgenthau trở nên cứng rắn để chiến đấu với Churchill ở Quebec.¹⁰⁶ (Trên thực tế, White thực sự nghi ngờ một số các biện pháp tàn bạo hơn trong kế hoạch của Morgenthau, như đóng cửa hấn Ruhr để ép buộc hàng triệu người Đức)


Liệu White, thay mặt Liên Xô, có vận động ông giúp không để nước Đức ngăn chặn việc họ thống trị châu âu thời hậu chiến không? Như Henry Morgenthau III nhớ lại, vào cuối đời mình, cha ông “không bao giờ có thể giải quyết được vấn đề các quan hệ Cộng sản của White trong đầu óc ông ta." Vì White là sự kích thích chính đối với một trong các cố vấn chính của Franklin Roosevelt về nước Đức thời hậu chiến, nên không biết việc White bí mật hành động đại diện cho Liên bang Liên Xô có là vấn đề nhỏ hay không.


Theo chứng cứ công khai của Whitaker Chamber, năm 1937 White mô tả cho ông một đề nghị mà ông ta đang viết về sự cải cách hệ thống tiền tệ của Liên Xô. Sau này một bản sao được chuyển đến Chambers, để giao cho đặc vụ tình báo Liên Xô Boris Bykov. Theo giải thích của Chambers thì White chuyển cho ông bốn trang viết tay về các vấn đề cơ mật của Bộ Tài chính (sau này một trong các món trang sức trong “Pumpkin Papers" ô nhục của Chambers, được đặt theo tên ba cuộn vi phim mà ông giấu trong trái bí ngô ở nông trại Maryland của ông), cũng như các tài liệu và thông tin gốc khác.¹⁰⁷ (Ngoài ra, năm 1949 Chambers còn nói với ban bồi thẩm, "Tôi không nghĩ White đích thân đưa cho tôi tài liệu." Đối với sử gia Bruce Craig, lời chú giải của Chambers chứng minh "khó khăn cố hữu” của việc hóa giải nhiều chứng cứ khác nhau của ông. Craig nhận thấy các tài liệu ở Bộ tài chính của White không tiết lộ chứng cứ nào về văn kiện cho rằng trong thập niên 1930 Liên Xô không thể lấy được lời nào từ quan chức Mỹ về cải cách nền kinh tế cua họ.)


Chambers nói với FBI rằng White thường đón ông tại rạp hát trên Đại lộ Connecticut và lái xe đi vòng vòng, trong khi While nói với ông những gì ông thấy được và nghe được. Chambers nhớ lại White đã nói "không ngừng" về Morgenthau: "Nếu tâm trạng của White phấn chấn, tôi biết là Bộ trưởng đang mỉm cười. “Nếu ông ta buồn phiền, tôi biết là Bộ trưởng có một ngày nặng nề.”


Năm 1939, sau khi chạy trốn khỏi đảng Cộng sản, Chambers cung cấp cho Thứ trưởng Ngoại giao Adolf Berle một danh sách các đảng viên Cộng sản, gián điệp và cảm tình viên. Sau này ông nói ông không đề cập đến White vì White đã cam kết không cộng tác với người Nga.¹⁰⁸ (Isaac Don Levine, người hộ tống Chambers đến hội nghị, sau này nhấn mạnh rằng Chambers có đề cập đến White) Tháng Ba 1945/ Chambers nói với FBI rằng White là Đảng viên "tự do," tuy “khá rụt rè nhút nhát," song đã đưa các đảng viên Cộng sản khác vào Bộ Tài chính.¹⁰⁹ (Chambers không thể chứng minh được là White biết họ là các đặc vụ Liên Xô) Tháng Mười Một năm đó, Elizabeth Bentley cung cấp cho FBI danh sách các quan chức đang chuyển các tài liệu nhạy cảm đến cho Liên Xô, trong đó có White.


Sau này Bentley xác nhận rằng “theo chỉ thị của chúng tôi," White ép Morgenthau "tích cực" tài trợ kế hoạch về nước Đức thời hậu chiến, và nói thêm rằng “mỗi lần Morgenthau hơi chùn bước," White liền "lên gân cho ông ngay.”¹¹⁰ (Kịch tính như luận điệu của Bentley lúc bấy giờ, mà hiện nay chúng ta biết như được mô tả trong sách này, là dân Liên Xô vừa yêu vừa ghét kế hoạch Morgenthau và cách ông giải quyết nước Đức thời hậu chiến) Bà cáo buộc rằng White đã đưa "các quan hệ" Liên Xô mới vào các “vị trí nhạy cảm” ở Bộ Tài chính.

[ptlinh]

Đầu năm 1995, chính quyền Mỹ công bố hàng ngàn thông điệp giữa Mạc Tư Khoa và các đặc vụ Liên Xô ở Mỹ trong suốt thập niên 1940 đã bị Cục An ninh Quân đội111 (Tiền thân của Cơ quan An ninh Quốc gia [National Security Agency] ngày nay) dưới mã hiệu “VENONA” chặn lại và giải mã. Mười sáu bức điện bị lộ có đề cập đến White (cũng được mã hiệu là “JURIST" hay “RICHARD") tiết lộ rằng đích thân ông đã tình cờ gặp Kolstov một lần và ít nhất hai lần gặp các quan chức tình báo Liên Xô vào cuối năm 1944 đầu năm 1945. Một thông điệp hồi tháng Mười Một năm 1944 nói rằng White sẽ nhận được “đề nghị giúp đỡ thuận lợi." White được cho là có khuynh hướng từ chối “sự trả tiền đều đặn” nhưng "có thể chấp nhận quà tặng như biểu tượng của lòng biết ơn của chúng tôi." Với mức lương cố định chín ngàn mỹ kim của chính phủ, ông phải lo trả học phí đại học cho con gái. Không có bằng chứng nào cho thấy White yêu cầu Liên Xô trả tiền, hoặc có nhận bất kỳ khoản tiền nào.


Một bức điện báo cáo rằng “dữ liệu” của White cho thấy Phó Tổng thống Henry Wallace hỗ trợ dân Liên Xô năm tỷ mỹ kim.¹¹² (Người bảo vệ White, James Boughton thuộc Quỹ Tiền tệ Quốc tế, bỏ qua bức điện này như "giải thích gián tiếp” hiển nhiên vì lý do White “không được biết riêng cuộc trò chuyện giữa Phó Tổng thống và Ngoại trưởng." Nhưng trên thực tế White biết rõ Wallace, cộng tác với ông tổ chức hỗ trợ sự bổ nhiệm ông làm Bộ trưởng Thương mại gây nhiều tranh cãi vào năm 1945. Morgenthau viết cho các con rằng White đã tổ chức "một cuộc gặp gỡ tại nhà chúng ta” để xem "có thể làm gì cho Wallace.” Sau này Wallace nói, nếu thắng cử Tổng thống năm 1948, ông sẽ chỉ định White làm Bộ trưởng Tài chính. Hull cũng biết rõ White, nhận thấy ông là “người thuộc tầng lớp rất cao) Một bức điện khác cho thấy White khuyên nhủ người Nga rằng nếu họ kiên trì họ có thể giành được khoản vay hào phóng hơn mức người Mỹ hiện đưa ra. ông chuyện phiếm về nền kinh tế Đức thời hậu chiến, các cơ may mà Roosevelt (mã hiệu "KAPITAN”) sẽ có được nhiệm kỳ thứ tư và các vấn đề khác. Những bức điện cho thấy một số các đồng nghiệp trong Bộ Tài chính thực sự là đặc vụ Liên Xô, bao gồm cả Na than Cregory Silvermaster, Ludwig Ulman, Harold Glasser và George Silveman, bạn thân của White từ khi còn ở Stanford.¹¹³ (Chambers xác nhận rằng năm 1936, Bykov muốn trả tiền cho một vài người Mỹ làm gián điệp cho Liên Xô, ông nói, "Người trả tiền là ông chủ, và người nhận tiền phải cung cấp một cái gì đó." Chambers khuyên ông rằng điều đó phản tác dụng, vì trên nguyên tắc họ là các đảng viên Cộng sản. Thay vào đó, theo Chambers, Bykov đưa cho ông tiền mặt mua bốn tấm thảm Phương Đông đắt tiền, hai trong số đó được gửi tới Silver do có công giới thiệu ông với White. [Chambers khai, “Nhờ bơn tấm thảm mà chúng tôi đi thẳng vào hoạt động tình báo."] Silverman khai, ông cho White một tấm thảm chỉ như món quà tặng đã cho ông sống trong nhà không lấy tiền thuê, và White không biết là tấm thảm đó đến từ Chambers hoặc Bykov. Trong các phiên tòa HUAC, White bị chất vấn về các cuộc thăm viếng thường xuyên của ông đến nhà Silvermaster, nơi người thuê Ullman của Silvermaster vẫn còn một phòng tối dưới tầng hầm nghe nói được sử dụng để chụp tài hếu cho Liên Xô. Năm 1947 White khai với FBI rằng Silvermaster, Ullman và Silverman là các bạn "thân” của ông)


Năm 1999 sử gia người Mỹ Allen Weinstein và cựu tình báo Liên Xô tên là Alexander Vassiliev xuất bản cuốn Khu rừng Ma (The Haunted Wood), dựa trên các tài liệu tình báo Liên Xô được trình bày cho Vassiliev, để đổi lấy tiền của nhà xuất bản Ran dom House trả cho cuốn sách. Nghiên cứu của Weinstein và Vassiliev cho thấy White sợ bị vạch trần trước công chúng. Trong bức điện năm 1942 do hai tác giả trích dẫn, một sĩ quan tình báo Liên Xô, Vassily Zarubin, mô tả ông “rất hay hoảng sợ và nhút nhát.” Trong bức thông điệp năm 1945 có thể đưa ra ánh sáng quan trọng nhất về các tham vọng của White, Silvermaster phàn nàn rằng White “không chuyển thông tin hoặc tài liệu” vì ông mường tượng vai trò của ông quan trọng hơn khi cho Liên Xô “lời khuyên về các vấn đề chính trị và kinh tế chính yếu”


Theo Weinstein và Vassiliev, Silvermaster tuyên bố ngờ vực hơn là trước khi Morgenthau (mã hiệu "NABOB”) làm Bộ trưởng Tài chính, ông ta đã quan hệ với Bà Klotz ("MORA”), sinh ra một đứa con gái. Silvermaster nhấn mạnh rằng Klotz háo hức muốn giúp ông thăng chức, nhưng White từ chối, quát vào mặt ông rằng điều tra của FBI sẽ gây nguy hiểm cho cả ông ta lẫn Morgenthau.


Các luật sư bào chữa cho White nghiêm chỉnh giải thích rằng cuộc diện kiến với các quan chức Liên Xô là phần quan trọng trong công việc thời chiến của White. Như James Boughton viết Roosevelt đã bảo người của ông "đối xử với Liên Xô đúng như bất kỳ đồng minh nào khác, và White đã làm đúng như thế." White không cần vận động Liên Xô tin rằng sự cộng tác Mỹ-Liên Xô là giải pháp cho tương lai hậu chiến. Ngoài ra, trong khi Mỹ và Liên bang Xô Viết là đồng minh thời chiến, các mối quan tâm của họ không phải lúc nào cũng giống nhau.


Trong việc xúi giục và hỗ trợ các yếu tố chính của Kế hoạch Morgenthau, chúng tôi có thể không bao giờ biết liệu White có bị kích thích chủ yếu bởi triết lý kinh tế chính trị của riêng ông không, sự hối lộ của Liên Xô hay các hình thức áp lực khác, lòng trung thành cao hơn với Liên bang Liên Xô hay sự tin chắc ngạo mạn mà ông biết rõ nhất cách đối xử với đồng minh Liên Xô được Mỹ kỳ vọng. Động cơ thúc đẩy ẩn giấu của nhà hoạt động khó hiểu như White thực khó chứng minh.¹¹⁴ (Thí dụ, nếu White tán thành quốc tế hóa Ruhr, có phải ông ta làm thế để cung cấp cho Liên Xô, gần như chắc chắn là ủy viên quản trị, một cuộc tấn công vào Tây âu không?)

[ptlinh]

Nhưng nếu mùa thu năm 1944 KAPITAN và NABOB biết những gì chúng ta biết lúc này về mối quan hệ vụng trộm của White với tình báo Liên Xô/ chắc chắn họ sẽ sa thải ông. Nếu các mối quan hệ với Liên Xô của White được phát hiện công khai, vụ tai tiếng tiếp theo có thể làm suy yếu Roosevelt, Morgenthau và các nỗ lực giành chiến thắng trong chiến tranh lẫn hòa bình. Điều đó có thể đưa Thomas Dewey vào Nhà Trắng. Từ đó, bất kỳ nỗ lực cứng rắn nào của Mỹ về nước Đức cũng đều có vết nhơ tai hại là ủng hộ Liên Xô.


Vì không biết gì về đời sống bí mật của White, Morgenthau yêu cầu Roosevelt mùa thu năm đó đưa White lên làm Thứ trưởng Tài chính.¹¹⁵ (Morgenthau có thể hoãn lại việc thăng chức cho White vì chiến tranh để tránh đưa ra quá nhiều vị trí dễ thấy trong Bộ Tài chính cho người Do Thái. Tước vị mới của White là sự thừa nhận một vai trò trên thực tế của ông tại Bộ Tài chính, công việc xây dựng các thể chế kình tế quốc tế thời hậu chiến và nhu cầu cần một tước vị sẽ giúp ông thuyết phục Quốc hội thông qua chúng) Tổng thống nói ông nghĩ White đã “giành được nó" và tước vị mới sẽ giúp ích vì "ông ta có quá nhiều công việc phải giao thiệp với các chính phủ nước ngoài."


Roosevelt yêu cầu Morgenthau “công bố" quyết định bổ nhiệm với chủ tịch Đảng Dân chủ, Robert Hannegan, người được dự đoán là muốn giao việc cho một llnhà tài phiệt" chính trị.¹¹⁶ (Morgenthau nghe nói Hannegan phản đối vì cho rằng White không làm việc trong chiến dịch Roosevelt năm 1944. Morgenthau hỏi, “Là người làm việc trong ngành dân chính, ông ta có thể làm việc thế nào được?" Người ta tự hỏi cả hai người đàn ông có thể nói gì nếu họ biết White thực sự đang ủng hộ đảng nào!) Nhưng Morgenthau chiếm ưu thế sau khi cảnh báo Roosevelt rằng nếu ông ta không đồng ý tháng chức cho White, "khoảng nửa số người tốt nhất của tôi sẽ bỏ đi.”


Vì Stalin không đến Quebec, tháng Mười 1944 Churchill bay đến Mạc Tư Khoa gặp ông ta. Đùa với thính giả, ông nói "trong khoảng hơn một tháng" giữa công chúng, ông đã e thẹn về việc nổi cơn giận dừ và tàn sát" ở nước Đức "vì nó sẽ làm cho người Đức chiến đấu mãnh liệt hơn." Nhưng bản thân ông là “tất cả các điều khoản cứng rắn.” “Điều tốt nhất” là “đánh cho nước Đức rơi vào thế đầu hàng vô điều kiện, và sau đó bảo chúng biết chúng phải làm gì."


Stalin trả lời, nếu họ không sử dụng “các biện pháp cứng rắn," nước Đức cứ hai mươi hoặc ba mươi năm sẽ lại bắt đầu một cuộc chiến tranh thế giới mới. Do đó các “biện pháp khe khắt nhất" sẽ chứng tỏ là "nhân đạo nhất.” Nước Đức phải bị chia cắt, nền công nghiệp nặng của nó phải bị tiêu diệt.


Ngoại trưởng Molotov hỏi Churchill nghĩ gì về Kế hoạch Morgenthau. Thủ tướng thuật lại là Roosevelt không hài lòng đón nhận nó lắm." ông nói thêm rằng dân chúng Anh sẽ không bao giờ cho phép thi hành án tử hình hàng loạt người Đức Nhưng “giết nhiều người trên chiến trường bao nhiêu có thể là điều cần thiết.” Sau chiến tranh, thanh niên của Hitler phải được dạy để hiểu rằng “xây dựng khó hơn hủy diệt."

Stalin cảnh báo rằng để làm tốt công việc, Quân Đồng Minh sẽ phải chiếm đóng nước Đức trong nhiều năm. Churchill nói người Mỹ không thể ở lại châu Âu lâu được.


Một số quan chức Liên Xô thầm nghĩ là có thể xảy ra một thỏa hiệp hậu chiến giữa Anh và Liên Xô, bao gồm một mối quan hệ xa hơn với Mỹ. Theo các tài liệu của Liên Xô được công bố trong thập niên 1990, Maxim Litvinov, cựu Đại sứ ở Hoa Thịnh Đốn, mùa thu đó khuyên Molotov rằng các mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản sẽ khiến cho Anh và Mỹ bất hòa khi cạnh tranh thị trường và tìm kiếm thế lực địa lý. Sau khi người Mỹ rời khỏi châu Âu, Liên Xô và Anh sẽ chia lục địa châu Âu: “Phạm vi bảo vệ tối đa của chúng tôi sẽ bao gồm Phần Lan, Thuy Điển, Hungary, Czechoslovakia, Romania, các quốc gia Slave thuộc vùng Balkan, cũng như Thổ Nhĩ Kỳ. Phạm vi Anh quốc chắc chắn bao gồm Hà Lan, Bỉ, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Hy Lạp.” Nước Đức sẽ nhập với Áo, Na Uy, Đan Mạch và Ý “trong vòng trung lập."¹¹⁷ (Sau này trong một tờ báo phát hành hồi tháng Giêng 1945, Litvinov chuyển Na Uy sang quỹ đạo của Liên Xô còn Thuy Điển, Đan Mạch và Ý cho Anh, nói thêm rằng các quốc gia này và Thổ Nhĩ Kỳ cùng Nam Tư phải được để lại “thương lượng và thỏa hiệp.")


Trước khi rời Mạc Tư khoa, Churchill và Stalin quay trớ lại đề tài nước Đức. Churchill nói ông muốn “đóng cửa vĩnh viễn Ruhr và Saar." Sau chiến tranh, Nga và các nạn nhân khác của Hitler có thể lấy máy móc của nước Đức bao nhiêu mà họ cần. Đây là chính sách của Morgenthau, người có lòng căm thù người Đức" "không sao kể xiết." Về phần nước Anh, việc thừa hưởng các thị trường cũ của nước Đức đối với nước ông “chỉ là sự công bằng."


Stalin cam kết hỗ trợ “mọi biện pháp" nước Anh sử dụng để được đền bù "cho những tổn thất đã phải chịu.”
Churchill nhấn mạnh rằng kim loại, hóa chất, điện năng và các công nghiệp khác của Đức đã tạo ra chiến tranh phải bị đóng cửa "ít nhất trong vòng một thế hệ." Nước Phổ, “cội rễ" quân sự của "tội ác" của người Đức, phải bị triệt tiêu khỏi nước Đức. Khu vực công nghiệp dọc sông Rhine sẽ nằm "dưới tắm kiểm soát quốc tế.”


Stalin tán thành.¹¹⁸ (Ông cũng nhấn mạnh rằng phải quốc tế hóa Kênh đào Kiel) Churchill lấy làm lạ rằng họ có quá ít khác biệt: Chính vì “lòng thương xót” khi "Chúa tạo ra thế giới,” mà hai người không quan tâm đến. Stalin thích câu nói đùa. Ông trả lời, "Đó là sai lắm đầu tiên của Chúa!"


Morgenthau đang phải chịu đựng búa rìu dư luận. Suốt cuộc trò chuyện qua điện thoại với Stettirúus, ông hiếu chiến đến nỗi sau này ông phải gọi điện lại xin lỗi: "Nỗ lực khủng khiếp này có phần ngấm vào da thịt tôi nên phần nào tôi dễ cáu gắt về nó.” Sau này ông bảo Stettinius ông đang “bị đối xử bất công." Ông cáo buộc Bộ Ngoại giao và Bộ Chiến tranh đang khởi đầu cuộc "tấn công phối hợp" “không công bằng và bài Do Thái” để chống lại ông.


Roosevelt gửi cho Morgenthau một báo cáo từ Thủ lĩnh OSS William Donovan, nói rằng đa số các máy móc nông nghiệp của châu Âu trước chiến tranh được sản xuất tại Đức. Thông điệp ngầm là: Việc đóng cửa công nghiệp Đức có thể buộc tất cả dân châu Âu chết đói. Morgenthau viết nguệch ngoạc lại, "Tôi muốn lặp lại từng chữ của con trai Johnny của ông, “Thế thì sao nào?"

[ptlinh]

Như Morgenthau viết trong nhật ký, cũng trong tháng đó Stimson chuyển đến ông “một nhành liu, và tôi vui sướng đón nhận." Ông chấp thuận yêu cầu của Bộ trưởng Chiến tranh là gửi tiền vào một tài khoản bí mật, và không ai trong Bộ Tài chính hay bất kỳ nơi nào biết được mục đích cua nó." Mục đích bí mật là phát triển bom nguyên tử.


Mùa thu năm 1944 trôi qua, các dự đoán nước Đức sẽ nhanh chóng đầu hàng đang tan biến. Chỉ vào ngày 22 tháng Mười, sau khi người Đức chiến đấu hung hăng một cách tuyệt vọng, binh lính Mỹ mới dương được cờ Mỹ trên Aachen, vùng dết chiếm đóng lớn đầu tiên của họ trên đất Đức.


Morgenthau lần đầu tiên thử công bố lời của Eisenhower bằng tiếng Anh và tiếng Đức là binh lính của ông đã vượt qua biên giới. Nguyên văn như sau, “Chúng ta đến như những chiến sĩ chiến thắng để bảo đảm rằng nước Đức sẽ không bao giờ tắm máu thế giới một lần nứa. Dân chúng Đức sẽ không bao giờ trở thành những người gieo rắc sự chết chóc, sợ hãi và chủ tâm tàn phá nền văn minh."


McCloy bảo Morgenthau, "Bản thân tôi không thích công việc chết chóc, tàn phá và tắm máu." Cách nói có "một chút khủng khiếp" và "không hợp với" cách giải quyết của Eisenhower. Morgenthau nói bản dự thảo của ông có thể "màu mè, cường điệu” nhưng trong cách nói của ông "Tôi đã nói về máu chảy và thân thể treo tròng teng trên cây, và người ta ăn bằng sạch. Lạy Chúa, tôi không biết tại sao chúng ta phải lén lút chứ!"


McCloy chiếm ưu thế. Cuối cùng, Tuyên cáo Số Một của Eisenhower “với dân chúng Đức" bắt đầu, “Lực lượng Đồng minh phục vụ dưới quyền tôi hiện đang tiến vào nước Đức. Chúng tôi đến như những kẻ chiến thắng, nhưng không như những kẻ áp bức. Trong khu vực nước Đức bị lực lượng dưới quyền tôi chiếm đóng, chúng tôi sẽ tiêu diệt hoàn toàn chứ nghĩa Đức quốc xã và chủ nghĩa Quân phiệt Đức.”


Roosevelt than van với Hull rằng việc Anh-Mỹ tiến vào nước Đức đang diễn ra chậm hơn họ mong đợi: "Tôi không thích việc đưa ra các kế hoạch chi tiết cho một quốc gia mà chúng ta chưa chiếm đóng.” Ông viết cho ông ta, “Lúc này tôi không thể đồng ý về loại nước Đức nào chúng ta muốn trong từng chi tiết," và gửi bản sao bản ghi nhớ của ông cho Stimson và McCloy, trừ Morgenthau. Khi Bộ trưởng Tài chính đòi xem, McCloy sống sượng bảo là ông không có quyền cho ông ta xem."


McCloy bí mật trả lời rằng Roosevelt đang sử dụng "một cách giải quyết rất kiềm chế" đối với nước Đức. Tổng thống bảo Đại sứ Winant rằng ông "sai lầm" vì đã đưa Morgenthau đến Quebec.


Tháng mười năm 1944 Stimson ghi lại trong nhật ký rằng chiến dịch Roosevelt chống Thomas Dewey “đang gay cấn và không chắc chắn." Đại sứ Anh đánh điện cho Eden rằng Dewey có thể thắng “nếu Tổng thống không nắm được thế chủ động.”


Thứ tư, ngày 18 tháng Mười, lần đầu tiên Dewey khai thác Kế hoạch Morgenthau như vũ khí cho chiến dịch. Trong bài diễn văn tại Waldorf-astoria ở Nữu Ước, phát trên đài phát thanh, Dewey nhắc lại là khi Roosevelt đến Quebec, ông không đem theo Ngoại trưởng hoặc Bộ trưởng Chiến tranh mà là Morgenthau, "người có những khả năng như một chuyên gia về công việc quân sự và quốc tế vẫn còn là một bí mật quân sự được bảo vệ chặt chẽ.” Kết quả thì sao? “Một cuộc khủng hoảng Nội các hạng nhất." Dewey phàn nàn rằng Joseph Goebbels đã sử dụng Kế hoạch Morgenthau “làm cho người Đức hoảng sợ lâm vào thế phản kháng điên cuồng": "Giờ họ đang chiến đấu bằng sự thất vọng điên cuồng.”


E sợ các cáo buộc của Dewey sẽ giáng một tổn thất thực sự Roosevelt nhờ Stephen Early, thư ký báo chí của ông, yêu cầu Stimson đưa ra lời bác bỏ.¹¹⁹ (Lời tuyên bố nói rằng “các kế hoạch cơ bản” cho Mỹ chiếm đóng nước Đức đã được “nhất trí tán thành” từ nhiều tháng trước. Các nước Đồng minh không muốn “tiêu diệt hay nô dịch hóa nhân dân Đức,” nhưng bảo đảm rằng người Đức “sẽ không có quyết tâm, sức mạnh và khả năng gây chiến một lần nữa.") Nhưng Stimson nghĩ đối với ông việc trả đũa “một cuộc tấn công chiến dịch” thật "buồn cười và không xứng đáng." Nhà Trắng không đưa ra bất kỳ giải thích nào, chỉ tuyên bố các sự kiện đúng, không tham khảo bài diễn văn của Dewey."¹²⁰ (Cuối cùng Bộ Ngoại giao đưa ra lời bác bỏ)


Roosevelt hầu như không phản đối. Nhưng Harold Ickes viết trong nhật ký rằng ông không thể hiểu vì sao Stimson lại “lưỡng lự không kiên quyết” ủng hộ chính quyền "mà ông là một phần quan trọng trong đó." Cuối cùng "người ta có thể mong đợi một khái niệm không tì vết trong đời sống chính trị."


Harry Hopkins nói với McCloy rằng trong khi Roosevelt “không nghĩ” rằng sẽ làm cho Stimson vướng vào chính trị bè phái, có lẽ McCloy có thể đọc diễn văn. McCloy từ chối.¹²¹ (Ông viết trong ất ký, “Một trong những sức mạnh lớn rủa Chính quyền là muốn nhận ổng Stimson, một đảng viên Cộng hòa, và cho ông và các Tướng lĩnh quyền điều khiển chiến tranh... Bất kỳ nỗ lực nào để đưa Bộ Chiến tranh vào bức tranh chính trị trong lúc này đều làm giảm giá trị vị trí đó.”)


Stimson muốn làm một điều gì đó cho Roosevelt. Ông cảm thấy sẽ là “khinh suất và không công bằng” nếu không “ủng hộ ông ta." Vì thế ông đi đến tận bục thuyết trình để có thể ngồi nghe bài diên văn chiến dịch Roosevelt nói với Hiệp hội Chính sách Đối ngoại (Foreign Policy Association) ở Nữu Ước, nơi Tổng thống tán dương ông là “Bộ trưởng Chiến tranh vĩ đại,” người đã "đưa ra những giúp đỡ tuyệt diệu.”¹²² (Theo dõi bài diễn văn, tờ Time vi phạm hợp đồng không chính thức là ngăn không cho báo chí tường thuật tính nếu đuối của Roosevelt bằng cách thông tin cho độc giả rằng Tổng thống đã “bị đẩy” đến chỗ của mình tại bàn đầu) Morgenthau lo sợ sự công khai Kế hoạch Morgenthau có thể kích thích người Đức “bắt giữ" và "cực kỳ hung ác" đối với con trai Henry III của ông. Ông hỏi người bạn và đồng thời là luật sư riêng Edward Greebaum xem liệu Henry có thể có được một chứng minh thư giả và các tấm thẻ bài giả không.

[ptlinh]

McCloy bảo Greenbaum rằng người Đức “không ngừng" trang bị cho các gián điệp của họ chứng minh thư giả. Nếu người Đức bắt được Henry III với các tấm thẻ bài giả, Quân đội Mỹ sẽ phải “hoàn toàn loại bỏ" anh ta. Greenbaum khuyên Morgenthau yêu cầu phụ tá Bedell Smith của Eisenhower nhờ SHAEF "kéo Henry ra khỏi đơn vị và gửi anh ta đến một quân khu yên ổn."


Morgenthau trả lời, “Henry sẽ không bao giờ tha thứ cho tôi. Tôi không muốn có một đứa con điên khùng."
Roosevelt chỉ trích Kế hoạch Morgenthau bằng thái độ vừa thù địch vừa thân thiện. Sáng thứ năm, 26 tháng Mười, trong Phòng Bầu dục, Joseph Kennedy yêu cầu được biết vì sao Tổng thống để Morgenthau đi Quebec. Việc đó "hoàn toàn điên rồ," là sự can thiệp của "một người chứng tỏ mình bất tài.”
Roosevelt thú nhận Kế hoạch Morgenthau gây ra cho ông rất nhiều băn khoăn.


Kennedy không thích Morgenthau một phần vì ông ta có công việc trong chính quyền Roosevelt mà Kennedy muốn làm. Thay vào đó, Kennedy đã hoạt động sôi nổi khi làm đại sứ theo chủ nghĩa biệt lập của Roosevelt ở Luân Đôn trước khi hai người bất hòa và Kennedy từ chức sau bầu cử năm 1940.


Những người điều khiển chiến dịch của Roosevelt hy vọng Tổng thống có thể lôi kéo người Công giáo vùng Đông bắc và các người theo chủ nghĩa biệt lập trước chiến tranh bằng cách kiếm được sự tán thành của Kennedy vào năm 1944. Nhưng Kennedy đoán chắc rằng chủ cũ của ông sẽ làm dết nước vướng vào các vấn đề hậu chiến của châu Âu. Ông đau khổ tột cùng vì cái chết của con trai lớn Joseph Jr., bị nổ máy bay trên biển Măng sơ hồi tháng Tám. Khi Truman đi diễn thuyết tranh cử ở Boston, Kennedy quở trách ông: "Này Harry, ông làm cái quái gì khi tham gia chiến dịch vận động cho thằng chó đẻ đã giết chết con trai toe của tôi?"


Với mặt dày mày dạn mà Tổng thống ít gặp phải, Kennedy bảo Roosevelt rằng ông không thể chịu đựng được "đám đông bao quanh Tổng thống”-những người như Sam Rosenman và Harry Hopkins: "Họ bao vây ông bằng người Do Thái, người Cộng sản và xa lánh người Công giáo... Họ sẽ viết bài chỉ trích ông trong lịch sử, nếu ông không tống khứ họ, như người bất tài và họ sẽ mở đường cho dòng dõi Cộng sản.”


Trong bữa cơm trưa sau đó với Arthur Krock của tờ New York Times, Kennedy nói Roosevelt “trông bệnh hoạn” và không bao giờ muốn tái cử. Lúc này ông hiểu Morgenthau bằng cách nào kết thúc được kế hoạch của ông về nước Đức thời hậu chiến: "Đám đông đó có thể tranh thủ được ông. Ông không có năng lực trí tuệ để chống lại." Ông bảo Krock rằng ông sẽ bỏ phiếu cho Dewey.


Về kế hoạch của Morgenthau, sau này Kennedy viết cho con trai mười chín tuổi Robert, “Cha nghĩ không ai có thể hiểu được kế hoạch đó là gì vì nó chưa bao giờ được giải thích đầy đủ. Dĩ nhiên, nó không bao giờ là kế hoạch của ông tông ta không đủ hiểu biết để đưa ra được một kế hoạch. Nó được thai nghén bởi một người Do Thái tên Bernstein, hiện là Thứ trưởng Tài chính."¹²³ (Kennedy có thể nhầm lẫn Edward Bernstein ở Bộ Tài chính, người thực sự phản đối kế hoạch, với Đại tá Bernard Bernstein ở SHAEF, người đầu tiên làm cho Morgenthau chú ý đến cuộn Cẩm nang gây khó chịu ở nước Anh)


Bốn ngày trước bầu cử, thứ sáu ngày 3 tháng Mười Một, Arthur Krock tường thuật trên tờ New York Times rằng Roosevelt và Morgenthau đã “hối lộ" Churchill chấp nhận Kế hoạch Morgenthau bằng cách hứa một viện trợ Thuê-Mượn hào phóng.


Khi đọc tờ Times ở Fishkill Farms, Morgenthau giận điên lên. Gọi điện cho phụ tá, ông giải thích rằng Sulzbergers, chủ tờ báo, là bạn cũ của gia đình Morgenthau: Ông la lên, “làm thế nào Arthur Sulzberger, người muốn thấy Tổng thống đắc cử, lại có thể cho đăng một bài báo như thế? Hôm nay là thứ sáu. Tối nay hoặc ngày mai Dewey có thể sử dụng bài báo này."


Morgenthau nghi ngờ thông tin rò rỉ từ Ngũ giác đài: McCloy sẽ không "cố ý cắt cổ tôi đâu." Chỉ ngón tay về Bộ Ngoại giao, Morgenthau gọi điện cho Stettinius và bảo ông này bị “mát." Thứ trưởng Ngoại giao trả lời, “Thưa Ngài Henry, tôi không thể tin là một trong các người của tôi đã làm bất kỳ công việc bẩn thỉu nào."


Morgenthau nói ông “chán ngấy” loại cư xử này. Ông nói điều suy ra “quá bẩn thỉu” và điều đó gây tổn thương Tổng thống.

Ngày hôm sau một người bạn phóng viên cảnh báo Morgenthau rằng Dewey sẽ “cột sống ông" tối hôm đó, trong bài diễn văn cuối cùng của chiến dịch tranh cử tại Madison Square Garden ở Nữu Ước. Dewey dự tính nói về "Kế hoạch Morgenthau và kế hoạch đó kéo dài chiến tranh như thế nào."


Quá hoảng sợ, Morgenthau cố gắng đi đến và tìm một ai đó trên chuyến xe lửa của Tổng thống nhưng nhận thấy rằng chuyến xe vừa rời ga. ông gửi các tin nhắn cho Clrace Tully và Sam Rosenman ngay sau bài diễn văn của Dewey, “hoặc Stimson hoặc Tướng Marshall tối nay phải phản đối nó.” Lúc 8 giờ 45 tối ông gọi điện cho Stimson đang ở Highhold tại Long Island và nài xin ông phải “làm một điều gì."

[ptlinh]

Nhưng như Morgenthau nhớ lại, Stimson “nói giọng quá mệt mỏi và chống lại mọi đề nghị mà tôi đưa ra.” Stimson bảo ông rằng thật "buồn cười" cho bất kỳ ai tin rằng sự công khai kế hoạch của ông đã kéo dài trận đánh: “Chiến sĩ của chúng ta không thay đổi sức chiến đấu chút nào... Họ chậm trễ do không có các điều kiện thuận lợi về cảng."


Morgenthau hỏi ông, “Vì sao ông không thể nói một điều gì đó giống như điều này?" Stimson hứa sẽ suy nghĩ về điều ấy nhưng ông viết trong nhật ký rằng đây là “điều ngu xuẩn." Ông hoàn toàn phản đối việc cho phép Quân đội nhúng vào chính trị vào phút cuối." Ông bảo McCloy rằng đây không phải là lợi ích của Morgenthau hay Roosevelt vì nó chỉ nhấn mạnh đến cuộc tấn công.


Trong bài diễn văn tối hôm đó, Dewey tuyên bố Kế hoạch Morgenthau "vụng về" đến nỗi Ngài Roosevelt cuối cùng phải đích thân loại bỏ. Nhưng cũng đã bị tổn thương rồi." Ứng cử đảng Cộng hòa tuyên bố kế hoạch cũng hữu ích với Hitler như chia nước Đức thành mười phần. Nó đặt sự chiến đấu vào lại trong quân đội Đức. Nó củng cố ý chí phản kháng của nước Đức. Cần như suốt đêm sự rút lui hấp tấp của người Đức ngừng lại. Họ dừng lại và chiến đấu điên cuồng." Máu của các chiến sĩ đang chiến đấu của chúng ta đang bị đổ ra vì “sự can thiệp ngẫu hứng" của Roosevelt.


Lắng nghe radio, Stimson nghĩ lời cáo buộc của Dewey khuấy động đến nỗi không cần một sự trả lời nào. Ông viết trong nhật ký rằng ông cảm thấy “tiếc cho Morgenthau, vì chưa bao giờ sự thiếu thận trọng lại bị trừng phạt nhanh và mãnh liệt như việc ông xâm nhập vào hoạt động chính trị Đức và Quân đội tại Quebec."


Sáng hôm sau, McCloy bảo Morgenthau rằng nếu ông ta hoặc McCloy trả lời Dewey, thì đó sẽ là "quả bom quyết định" lôi kéo Bộ Chiến tranh “vào hoạt động chính trị." Sự bác bỏ phải đến từ “một người nào đó đang tham gia chiến dịch.”


Morgenthau hỏi người nào đó có thể là ai. McCloy trả lời, “Bất kỳ ai trừ Roosevelt và Truman."

Morgenthau nói, "Ồ, tôi không nghĩ điều đó có ánh hưởng nhiều đâu." Sau này ông nói với phụ tá báo chí Herbert Gaston rằng ít nhất lão già Stimson cũng cố “thức khuya để nghe chương trình phát thanh tối nay, tự điều đó đã là một hiện tượng.”


Roosevelt kết thúc các chiến dịch quá khứ bằng “một chuyến đi tình cảm” đến Hudson, với Morgenthau ngồi cạnh ông trong chiếc xe hơi mui trần, giống như khi họ cùng đi với nhau vòng quanh bang Nữu Ước trong chiến dịch tranh cử thống đốc bang năm 1928. Bất chấp những ầm ĩ về Kế hoạch Morgenthau, một ngày trước ngày bầu cử năm 1944, Bộ trưởng Tài chính ở vị trí thường lệ trong ghế sau xe hơi phía bên trái. Nhưng năm nay ông và Roosevelt ngồi trong xe có kính chống đạn. Với cái lạnh cuối thu, Morgenthau đã sắp xếp một quán bên đường ở Poughkeepsie phục vụ cà phê nóng và bánh sandwitch cho đoàn xe mô tô hộ tống.


Vào đêm bầu cử, Morgenthau và Elinor ngồi giữa các phụ tá của Roosevelt, họ hàng và láng giềng để đón nhận các bản thống kê bầu cử trong Nhà Lớn. Trong khi các khách mời chờ đợi trong thư viện, Roosevelt ngồi với nhiều phụ tá khác trong phòng ăn cũ của mẹ ông, tính toán các bản thống kê bầu cử.


Như Hassett nhớ lại, lúc 3 giờ 16, "Dewey trơ tráo, đọc bài diễn văn nhượng bộ nhưng không gửi thông điệp cho người chiến thắng." Khi lui về đi ngủ Roosevelt bảo các phụ tá, "Tôi vẫn nghĩ ông ta là kẻ đáng ghét." Hassett trả lời, "Cả ông bà nội ngoại hắn nữa chứ!"


Roosevelt tái đắc cử với tỷ lệ 432 trên 99 phiếu đại cử tri, nhưng số chênh lệch vẫn hẹp nhất kể từ lần tái đắc cử của Wilson năm 1916. Như con lớn của Morgenthau nhớ lại, cha ông “vẫn thiếu tự tin và không chắc chắn ông đứng ở vị trí nào với Roosevelt."


Trở về Hoa Thịnh Đốn, Harold Ickes nói với con gái Anna của Roosevelt rằng vì các lời buộc tội trong chiến dịch của Dewey, Morgenthau trở thành "gánh khá nặng phải mang." Nhận thấy “chủ nghĩa bài-Do Thái" "ngày càng tăng," ông bảo con gái rằng “Henry càng ít giải quyết việc của người Đức càng tốt.”


Nhưng đó không phải là điều nằm trong đầu Morgenthau. Ông đang lập kế hoạch đưa trường hợp của ông ra trước công chúng Mỹ bằng cách cho xuất bản một cuốn sách về Kế hoạch Morgenthau, “dự định phát hành sau ngày nước Đức sụp đổ.”¹²⁴ (Ickes cũng có một ý tưởng tương lự. Sau khi biết rằng một vài nhóm Do Thái đang dự tính những cuốn sách về chiến tranh Đức chống lại người Do Thái, ông cảnh báo điều đó có thể khuấy động chủ nghĩa bài-Do Thái. Thay vào đó, ông nghĩ đến việc tự mình viết một cuốn sách tựa là Không có Hòa bình Êm dịu (No Soft Peace), trình bày tỉ mỉ các tội ác của người Đức chống lại người Do Thái, Công giáo, Tin lành, Bỉ, Hà Lan và các dân tộc khác. Trong nhật ký ông viết, lý tưởng của tôi sẽ trình bày một sự kiện lịch sử, là người Đức luôn thèm khát xâm lược và có thể lúc nào họ cũng thèm muốn." Nhưng ngay sau đó trí tưởng tượng phong phú của Ickes hướng sang phía khác)


Bà Klotz bảo ông rằng bà đánh cược "hai đồng mỹ kim" rằng Roosevelt sẽ chặn ông lại: “Nếu ông ta nói không, ông sẽ đẩy nó đi xa hơn."

Morgenthau đồng ý. Ông bảo nhân viên, “Tôi phải chuẩn bị nhiều thứ cho các ông sau cuộc bầu cử."

[ptlinh]

Chương 16
"Xin Chúa ban sức mạnh cho Tổng thống”

Với chiến thắng nhiệm kỳ thứ tư, Roosevelt tìm lại được người bạn cũ ở Lưu vực Hudson từ bóng tối bên ngoài. Thứ tư, ngày 15 tháng mười Một 1944, Tổng thống mời Morgenthau đến dùng bữa trưa trên lầu của Nhà Trắng.


Hai ngày trước đó, ông già đảng tự do Harley Kilgore ở West Virginia, chủ tịch Tiểu ban ở Thượng viện phụ trách vấn đề Huy động Chiến tranh (War Mobilization), phát hành một báo cáo đòi hỏi công nghiệp “Đức phải thay đổi để nó không thể phục vụ cho mục đích chiến tranh được nữa.”¹²⁵ (Giống như nhiều đảng viên đảng tự do thời ấy, Kilgore, một cựu thẩm phán, quan tâm đến cách các thỏa thuận quốc tế lợi dụng các dân tộc thuộc địa và nuôi dưỡng “chế độ cực quyền [chuyên chế và chiến tranh.” Ông nghĩ Kế hoạch Morgenthau sẽ giúp giải quyết vấn đề ở nước Đức) Morgenthau gọi điện cho Kilgore nói, "Tôi cho rằng ông đã đưa ra một báo cáo đặc sắc.” Kilgore trả lời, “Kế hoạch của ông và của tôi khá trùng hợp nhau," và nói thêm, "Ông bị hiểu sai một cách thảm hại.”


Xong bữa trưa với Morgenthau, Tổng thống cho rằng báo cáo của Kilgore “thật tuyệt vời." Morgenthau cảm thấy Roosevelt không còn quan tâm đến "những gì công chúng suy nghĩ nữa” và sự lãnh đạm của Tổng thống dành cho kế hoạch của ông về nước Đức “chỉ là bóng mây thoảng qua." Roosevelt bảo Morgenthau là đã yêu cầu Hull và Stettimus đưa ra các đề nghị về nước Đức. Morgenthau nên đọc chúng và nói cho Roosevelt biết ông nghĩ gì về chúng.


Lúc đó, tuy người ta báo cho công chúng biết Hull đang bị “cảm lạnh," song thực ra ông đang được điều trị lao và tiểu đường trong dãy phòng VIP của Bệnh viện Hải quân Bethesda. Vợ ông, Frances, nói với một người bạn rằng “tình tiết Morgenthau” tại Quebec đã lấy đi một phần sức khỏe và tinh thần của ông. Sau nhiều năm bị Roosevelt lợi dụng và “công việc của Morgenthau là đòn cuối cùng.”¹²⁶ (Về phần mình, Roosevelt bảo Ickes rằng Hull “phiền muộn vợ," giải thích do bà Hull là “chì chiết và lo lắng thái quá cho ông ta.") Bà “bắt ông hứa đi bệnh viện” và rút lui khỏi chức vụ Ngoại trưởng. Để tránh làm tổn hại các cơ may tái đắc cử của Roosevelt, Hull hoãn thông báo từ chức cho đến khi bỏ phiếu xong.


Cuối tháng Mười Một Roosevelt thông báo người kế vị Hull sẽ là Edward Stettinius. Là cựu đối tác Morgan và chủ tịch Thép U.S., với tóc bạc như tuyết và lông mày rậm đầy ấn tượng, Stettinius có thể là ý tưởng về ngài Ngoại trưởng của Hollywood, giống như Warren Harding có thể là hình ảnh một Tổng thống. Một trong các cấp dưới của ông chua chát nhớ lại rằng Stettinius làm “Ngoại trưởng cũng giống như tôi làm vua Tây Ban Nha.” Vì Stettinius chủ yếu chỉ là đại úy kiểng nên Roosevelt có thể giữ lại Ngoại trưởng riêng của mình, đây chính xác là điều ông muốn. Ông hy vọng Stettinius có cú giáng trả các đảng viên đảng Cộng hòa và Công việc lớn là khuyên nhủ họ ủng hộ giấc mơ ông ấp ủ về một tổ chức Liên Hiệp Quốc thời hậu chiến.


Morgenthau thất vọng. Ông ghi lại rằng Stettinius là "đáng viên đảng Cộng hòa suốt đời," và Roosevelt rõ ràng muốn có một “thư ký tốt” ở Bộ Ngoại giao. Stimson phàn nàn rằng đồng nghiệp mới của ông “khá dốt về lịch sử quốc tế." McCloy tinh quái đả kích các nỗ lực làm cho mọi người cảm thấy hạnh phúc trong phong cách Rotary Club (tổ chức nghề nghiệp để phục vụ toàn thể cộng đồng và bảo vệ hòa bình thế giới) của Stettinius."


Harold Ickes viết trong nhật ký rằng sự bổ nhiệm Stettinius khiến ông "ngã lòng." Chọn lựa của Roosevelt là "gáo nước lạnh tạt vào hầu hết những người hiểu biết trong Chính quyền.” Ngoại trưởng mới là “người quá nhiệt tình. Ông yêu mến mọi người và được mọi người yêu mến." Ickes loan tin đồn rằng kẻ thù không đội trời chung Harry Hopkins của ông đã sắp xếp sự bổ nhiệm vì Stettinius "lại quả tiền” cho Hopkins.


Stettinius cảnh báo Morgenthau rằng bản ghi nhớ mới của ông trình Tổng thống về nước Đức "có thể còn xa mới thỏa mãn ông. Và nếu nó không thỏa mãn thì sao nào, chúng ta phải tranh luận triệt để và thẳng thắn."

Morgenthau đồng ý “tranh luận triệt để và thẳng thắn với ông ta" trước khi đệ trình lên Roosevelt: “Thế đã đủ công bằng chưa!"

McCloy cảnh báo Stimson rằng khi kết thúc bầu cử, Morgenthau sẽ quay trở về với công việc về nước Đức. Ngạc nhiên, Stimson la lên, “Ông ta không thể tiếp tục nhúng vào đó! Và ông ta sẽ lại bị rắc rối thêm nữa, nếu ông ta không cẩn thận.”


McCloy phản ứng lại tin tức bằng cách ngớ ngẩn nghĩ đến việc nông nghiệp hóa nước Đức và lặp lại nhưng điều đó với tiếng cười hô hố cùng bạn bè. Ông biết Morgenthau có các bản sao chép những cuộc đối thoại của ông. Trong một dịp hội kiến Bộ trưởng Tài chính, ông rút ra một máy quay phim gián điệp nhỏ xíu và bông đùa, “Vì ông đang ghi lại mọi thứ mà không xin phép chúng tôi nên tôi nghĩ ông cũng sẽ không phản đối nếu tôi cũng làm như thế!”


Khi Morgenthau và John Pehle thuộc Ủy ban người Ty nạn Chiến tranh công khai lời tuyên bố chống các hành động hung bạo mới của người Đức, Stimson bảo Bộ trưởng Tài chính rằng đúng ra ông phải được hỏi ý kiến trước. Morgenthau xin lỗi, nhưng Stimson viết trong nhật ký rằng đó chỉ là "một thí dụ về cách ông ta thích thúc đẩy loại vấn đề như thế. Ông ta, như người Do Thái, là người cuối cùng phải làm điều đó.”


Morgenthau báo cho các phụ tá biết, khi Stimson và McCloy “không yêu mến chúng ta thật lòng,” họ sẽ đối xử với ông bằng "sự kính trọng lành mạnh:” "Họ chỉ không muốn bắt đầu bất kỳ điều gì với tôi."