Biên giới Tây Nam

[ptlinh]

Rết-xi chột dạ. “Hắn là người thế nào? Hắn muốn gì ở mình? - Giọng hắn lại đều đều.

- Cho nên tôi đem xe tới đón cô.

- Nào! Ngồi lên! Xòm Năm duỗi chân, ngoặt đầu xe.

- Không.

- Tại sao?

- Tôi không đi.

- Cô phải đi! - Xòm Năm quăng bàn chân qua yên, bật càng chống, dằn giọng - Tôi nói cho cô biết. Tôi - Hắn vỗ ngực - Tôi vẫn là một chiến sĩ trong quân đội Campuchia dân chủ. Cô là một hạng gái c’bot-chiết¹ (Phản quốc) đã bán mình cho bọn Việt Nam. Tôi được cấp trên cử đi đón cô về rừng...

“Trời ơi!" Toàn thân Rết-xi bủn rủn. Cô cố giữ mình khỏi ngã khuỵu xuống, nhưng giọng nói đã không giấu nổi nỗi sợ.

- Ông... ông hiểu cho tôi. Bố mẹ tôi già... Để tôi ở nhà làm ruộng - Vừa nói Rết-xi tựa nhìn quanh tìm người.

- Cô đừng nói thế, cũng đừng nhìn đâu cả - Xòm Năm búng tàn thuốc - Cả hai điều cô không được gì hết. Nói với tôi, thì tôi không có quyền. Tìm người thì ở đây chẳng có ai mà hòng kêu cứu - Hắn hất cằm lên phía trước, rồi quay mặt lại, hất cằm về phía sau - người chữa xe chỗ cột cây số, người ngồi dưới gốc me đều là quân của tôi. Đừng dại dột - Và như sốt ruột, hắn cao giọng - Cô lên xe ngay đi. Nếu không, trước hết cô sẽ nằm vĩnh viễn ngay tại đây - Hắn kéo vạt áo, phơi ra khẩu súng ngắn gài chéo bụng - sau đó đến lượt mẹ cô, và cả bố cô nữa!


Rết-xi đứng lặng phắc như chôn chân xuống đất. "Nỏ xảo quyệt đến mức này ư? Bằng cách gì thoát được bây giờ? Chả lẽ...".

- Lên xe! Tôi không có nhiều thì giờ đâu - Hắn đặt tay vào nơi hắn gài khẩu súng.

Thoáng nghĩ ra cách đối phó tạm thời trong lúc nay, Rết-xi bước lại phía sau xe.

- Thế! Đưa làn đây tôi để đầu xe cho. Ngồi im! Cô hành động chống đối, không xong đâu! - Xòm Năm gằn giọng ra lệnh, bấm nút khởi động, rồ máy. Chiếc xe phóng vọt đi bỏ lại phía sau một luôn bụi xám.
được chùng bảy tám trăm mét, chiếc xe bỏ đường chính, rẽ vào một con đường phụ dài hun hút.


Thế là chỉ sau hai tiếng đồng hồ rời phum Xa-tia, Rết-xi đã bị giam tại một căn nhà gỗ thấp nằm trên bờ một cây đầm lớn đầy sen đang rộ mùa hoa, cách bệnh viện Rùm-chiết khoảng năm cây số đường chim bay. Xòm Năm tống cô vào một gian buồng thật thoáng đãng, có hai khuôn cửa sổ: một ở đầu nhà, một hướng ra đầm, khuôn nào cũng có hàng chấn song sặt, mỗi thanh to bằng ngón tay cái. Trong buồng có khá đủ tiện nghi: phích nước, ấm chén, bàn ghế (trên bàn bày sẵn mấy đĩa bánh, kẹo), chiếc giường một có gối, có mùng màn. Nơi vệ sinh là một ngăn kề bên.

- Cô nghỉ đi. Đừng tìm cách trốn, vô ích! - Xòm Năm nói vậy, vội vã bước ra, đóng cửa, bật khóa đánh tách.

Không chú ý gì tới xung quanh, Rết-xi đứng sững giữa buồng như pho tượng. Lời nói của Xòm Năm từ lúc hắn bỏ đường chỉnh, rẽ vào con đường phụ tới đây như xói vào tai cô. “Cô Rết-xi: Tôi biết mới một hai năm sống với bọn Việt Nam, lòng dạ cô đã thay đổi. Nhưng thôi, tôi gặp cô không phải vì chuyện ấy... Tôi về đây là vì sự sống còn của đất nước Campuchia, vì sự nghiệp kháng chiến cứu nước vĩ đại. Cô biết hiện giờ ở phum Xa-tia có cái gì đang xảy ra không? Cô! Cô có biết… Bọn Việt Nam và lũ dân đang làm cầu, chiếc cầu Pia-rết. Chiếc cầu chúng tôi đã một lần đưa người về phá, nhưng vì do một sơ suất nhỏ mà chưa thành công, chắc cô đã biết. Do đó cầu chúng vẫn làm và đang làm. Chúng sẽ làm được và sẽ khánh thành. Để cho chúng thấy mọi việc làm của chúng là điên rồ, là ảo tưởng, để lũ dân ngu ở phum Xa-tia mở mắt nhìn thấy sức mạnh của chúng tôi, mặt trận kháng chiến ra chỉ thị: dù phải hy sinh cũng phải phá bằng được chiếc cầu. Chúng tôi nhận nhiệm vụ đó về đây ủy nhiệm cho cô thi hành. Cô làm tốt, cô được miễn giảm mọi tội lỗi, sẽ được trên trọng thưởng. Cô không làm, hoặc cô làm hỏng việc, bản án về chiếc cầu sẽ dành cho chính cô, mẹ cô, rồi cả bố cô... Tôi se để cho cô có thời gian suy nghĩ chọn lựa...".


“Chúng định phá chiếc cầu Pia-rết. Chúng định dùng tay mình để phá chiếc câu Pia-rễt! Trời Phật ơi".
Trước mặt Rết-xi hiện ra con sông Klong Klung nước trong xanh lờ lững. Dòng nước chìm sâu dưới hai bờ vực. Một bên bờ là phum Xa-tia trù phú. Bên kia là bạt ngàn rừng núi. Ngươi dân Xa-tia từ bao đời chuyên sống bằng nghề ruộng rẫy. Đất bên bờ của phum Xa-tia không đủ nuôi người. Hàng ngày họ phải chèo thuyên sang bên kia sông kiếm sống. Bát cơm phải đổi mấy bát mồ hôi, nhiều khi, phum làng phải đổi bằng cả máu. Về mùa mưa nước từ rừng tràn về bất thần gây ra những con lũ lớn... nước lên cao hằng bảy, tám mét cuốn trôi biết bao mạng người...


Năm bảy chín, đất nước được giải phóng. Quân đội cách mạng của chủ tịch Hêng Xom-rin và bộ đội Việt Nam đã cứu thoát người dân phum Xa-tia khỏi bàn tay Pôn Pốt, cứu luôn họ ra khỏi cảnh đói nghèo. Ủy ban cách mạng phum đã quyết định mở đường, làm cầu, vượt sông sang khai phá rừng chuẩn bị cho kế hoạch làm ăn vững chắc và lâu dài...


Công việc làm cầu có nhiều khó khăn, nhưng lại được bộ đội công binh Việt Nam giúp sức... toàn dân trong phum nô nức tham gia. Con đường đã hoàn thành, chiếc cầu cũng chỉ mai mốt là xong. Niềm ước ao từ lâu của người dân Xa-tia, trong đó có cả gia đình cô sắp trở thành sự thật... Vậy mà...


“Cô nên biết rằng: Mặt trận kháng chiến không thiếu người. Nhưng vì tôi vẫn thương cô, tôi đã chọn và giao cho cô để cô có thời cơ chuộc lại tội lỗi. Không làm, thảm họa sẽ ập xuống gia đình cô tức khắc. Bốn năm sống dưới chế độ Campuchia dân chủ, chắc cô thừa hiểu những hình phạt xứng đáng dành cho kẻ phản bội...".


Rết-xi đưa cả hai bàn tay lên, ôm chặt lấy mặt, lảo đảo đi về góc buồng, năm vật xuống giường, quằn quại.

Một lúc lâu, vơi cơn khóc, Rết-xi nằm nghiêng lắng nghe như có tiếng ai đó nhẹ nhàng nói bên tai minh: "Sao Rết-xi định tìm cái chết để qua cảnh này ư? Nghĩ lại đi, nghĩ lại đi? Bao năm trời, Rết-xi gánh chịu những khó khăn tưởng như không vượt nổi. Vậy mà đành khoanh tay? Buổi sáng Rết-xi tự bảo mình buộc phải theo nó vào đây để tim cách đối phó sau. Nó đã tưởng Rết-xi sợ nó, phục tùng nó, nó nói rõ âm mưu bức Rết-xi phá cầu, thế là Rêt-xi đã thắng nó một lần rồi đấy. Tháng trước, nó cũng định phá cầu. Rết-xi là phum đội phó, đã cùng bộ đội truy bắt được những bốn tên, Rết-xi hẳn còn nhớ..."

[ptlinh]

Quãng sáu giờ chiều.

Có tiếng lạch cạch vội vã ngoài ổ khóa. Rết-xi giật thót người nhìn ra - "Nó sẽ làm gì đâ? Được, mày cứ đụng vào tao? - Cô đưa tay vuốt mặt, lấy lại dáng điệu bình thản thì cánh cửa mở toang.

Xòm Năm bước nhanh vào. Cánh cửa lại vội vã khép chặt. Ổ khóa lại kêu đánh “tách".

Rết-xi như nín thở, mưu môi nhìn thân hình nhỏ thó của hắn.

- Sao để tối thế này? Chắc Rêt-xi không có chnơ-cus¹ (Diêm). Xòm Năm đến đúng chỗ đặt cây đèn, bật lửa. Ánh sáng tỏa ra soi rõ tất cả.

Vẫn kiểu vội vã, Xòm Năm quăng đánh ”bẹt" chiếc mũ lưỡi trai lên bàn, kéo xệch ghế bảo Rết-xí ngồi. Hắn sang bên kia bàn, chân gạt ghế, ngồi đối diện với Rết-xi.

Rết-xi quay mặt nhìn ra phía cửa sổ.

Xòm Năm, tay đặt lên ghềnh ghế:

- Cô quay lại đây. Bánh kẹo sao còn nguyên thế này? - Hắn nhắc cái ấm lên, lại đặt xuống - Cả nước nữa? Nhưng hắn cũng không mời mọc gì thêm - Thôi, làm việc đã, chốc ăn uống cũng được - và hắn hất hàm hỏi luôn - Cô Rết-xi, cô nghĩ thế nào về những lời tôi nói hồi sáng?

Im lặng.

- Cô làm được chứ?

- Tôi chỉ muốn các ông tha cho bố mẹ tôi.

- Tức là cô sẽ làm!

- Tôi muốn từ nay về sau các ông đừng bao giờ bắt tôi và gia đình tôi dính líu vào việc của các ông làm...

- Được. Chúng tôi sẽ thực hiện như lời cô yêu cầu. Mặt trận cứu nước Campuchia dân chủ sẽ ghi nhớ công lao kháng chiến chống Việt Nam cho cô và gia đình. Trước hết cô phải ký vào lá đơn tình nguyện xin nhận và hoàn thanh nhiệm vụ.


Xòm Năm chia ra trước mặt Rết-xi tờ giấy ghi chữ chi chít và rút chiếc bút bi trên miệng túi áo đưa cho Rết-xi. Hắn nói tiếp:

- Bây giờ, tôi sẽ phổ biến cho cô kế hoạch phá cầu. Phá ngay đêm nay. (Rết-xi cố giấu vẻ kinh ngạc. “Thôi, trước sau nó cũng ép mình phá - Đi sớm càng biết sớm chúng tao mạnh hay chúng mày mạnh). Xòm Năm vẫn nói - Cầu Pia-rết bằng gỗ nhưng rất chắc. Có nhiều cách phá. Chúng ta chọn phá bằng mìn (Hắn chuyên giọng nói “chúng ta” một cách ngọt xớt) - Chủ nhật này chúng hoàn thành cầu. Đáng lẽ phá lúc nào cũng được, nhưng phá tan cầu trước ngày chúng nó làm lễ khánh thành mới đau. Lực lượng đi phá lần trước năm, hơi nhiều, lại chỉ có một người thuộc đường, hợp đồng khó, nên thất bại. Lần này hai thôi. Rết-xi, quá thông thạo địa hình, du kích hay bộ đội Việt Nam có canh gác, nhưng vì cô quen bọn chúng nên việc tiến vào, rút ra đối với cô không khó. Người nữa là tên đã đi lần trước. Chính hắn thuộc đường nên bị truy đuổi hắn mới an toàn trở về. Rết-xi áp mìn. Hắn yểm hộ. Lát nữa tôi chở cô về. Áp mìn xong cô lại đến chỗ chúng ta gặp nhau buổi sáng cây số 4 ấy, tôi đưa ngay cô về bệnh viện. Mãi đến lúc cô lên giường nằm kế bên m’đai¹ (Mẹ) đó mìn mới nổ. Thần thánh, ma quỷ nào biết cô phá cầu? Thế có êm đẹp không cô? Còn cách sử dụng mìn, cô không cần biết. Việc của cô chỉ áp mìn thôi. Nào, tôi chỉ cho cô biết chỗ áp mìn...


Bài giảng của Xòm Năm có tờ vẽ lĩnh cầu Pia-rết khá rõ ràng.

Một giờ sau, có tiếng gõ cửa. Xòm Năm ra mở khóa, đón từ bên ngoài ai đó chuyển cho hắn ba đĩa vừa thức ăn vừa cơm.

Lần này hắn mời cẩn thận và đứng dậy đi ra khỏi cửa để một nình Rết-xi trong buồng.

Tới ngã ba đường rẽ vào phum, từ cửa rừng rậm, một bóng đen khoác khẩu AK từ từ bước ra. Xòm Năm xuống xe, móc trái mìn gói giấy xi măng để trong chiếc làn của Rết-xi gác ở đầu xe, trao cho cô. Hắn gằn nhỏ giọng, nói từng tiếng, vừa đủ nghe:

- Cô đi theo anh này. Cách cầu năm mươi mét, anh ta sẽ dừng lại bảo vệ cô. Cô đi một mình vào cầu gài mìn theo đúng vị trí tôi đã dặn. Nếu sai, mìn nổ chỗ khác, cầu không phá được, cô hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tôi sẽ chờ nơi đã hẹn, chở cô về bệnh viện với m'dai như tôi đã hứa.

Rết-xi đón lấy trái mìn trong tay tên giặc. Tuy đã có lường trước giây phút này, nhưng sống lưng cô vẫn đột ngột lạnh toát.

Đêm đặc quánh. Phum làng xa tít le lói ánh đèn. Căn lán của các anh bộ đội ở nơi xa xa cũng le lói ánh đèn... "Trời ơi! Cô, bác, anh chị em du kích trong phum có biết không? Các anh bộ đội có biết không.. Địch! Địch! Quân Pôn Pốt đang ôm mìn đi phá cầu Pia-rết, các anh ơi! Các anh tuần tra, canh gác ở đâu, ở đâu...".

Đêm vẫn đặc quánh. Phía xa tít vẫn le lói ánh đèn.

Nhưng nòng súng AK phía sau đã gí vào người Rết-xi:

- Vị trí tôi ở đây. Xác cô nằm trước mũi súng. Làm, đúng như lời lục thum1 (ông lớn) Xòm Năm. Lên đi. Chú ý thấy bộ đội, nằm xuống, nó đi khuất hãy lên? - Tên "yểm hộ" nói xong, hắn nép vào một lùm cây.

Rết-xi đi như bơi đến cây cầu. Cô dừng lại giây lát - "Quăng trái mìn xuống lòng sông? Không nên, làm thế không bắt được chúng nó" - Rết-xi muốn gọi thật to các anh bộ đội, du kích – “Nhưng các anh, các chị tối nay đứng chỗ nào, đi quãng nào? Cất tiếng gọi, thằng giặc nằm kia sẽ siết cò...".

Qủa mìn vẫn cắp bên sườn, Rết-xi chầm chậm bước.

Mới chưa đây ba phút, Rết-xi tưởng đã hàng giờ. Quả mìn như nở căng trên tay, sắp nổ đến nơi.

Nhưng điều gì Rết-xi đang nóng lòng chờ đợi thì nó đã đến: Từ phía đoạn đường gấp khúc, bỗng một, hai... rồi bốn bóng người xuất hiện - "Bộ đội? Các anh bộ đội, các anh du kích nữa - Bốn người chia làm hai nhóm đi lên đầu cầu. Tim Rết-xi thắt lại...

- Rết-xi! Nằm xuống? Đợi chúng đi qua đã! - Tên giặc Pôn Pốt đã lao đến nấp trong bụi cạch Rết-xi một quãng ngắn, quát khè. Rồi hắn lại lủi xuống, mở khóa nòng khẩu súng AK nghe “cạch” một tiếng ghê rợn.
Rết-xi làm theo hắn. “Ừ, tao nằm, tao đợi...". Mắt cô hoa lên khi thấy một nhóm đã đi tới giữa cầu. Toàn thân Rết-xi càng run lên. Quả mìn cứ như sắp tuột khỏi vòng tay cô.


Nhóm của Nguyễn vừa bước qua mố cuối cùng của cây cầu Pia-rết thì Rết-xi vẫn ép dán mình ở dệ đường, đột ngột thét lên:

- Mìn Giặc nõ đánh mìn, các anh ơi!

Tiếng thét của cô lạc đi như xé màn đêm.

"Pằng... Pằng... Pằng!" Một loạt đạn AK đồng thời rung lên phía sau Rết-xi. Bắp chân cô nhói buốt...

- Mìn! Giặc nó đánh mìn các anh ơi!

Tiếng thét của cô vẫn át cả những tiếng nổ tiếp theo.

Khẩu AK của tên giặc càng điên cuồng xả đạn. Những luồng lửa đỏ lừ nối nhau bay vun vút trên lưng Rết-xi.

Trong giây phút, Nguyễn hiểu tất cả. Anh cho ba người tổ chúc truy quét.

- Các anh ơi, mìn! Mìn!

- Mìn ở đâu? Ai đây - Nguyễn xộc tới phía có tiếng gọi.

- Em! Em đây...

- Ai?

…

- Ai? Rết-xi? Phải Rết-xi không?

- Anh Nguyễn! - Rết-xi từ dệ đường, buông quả mìn, bật dậy. Cô nắm chặt vạt áo Nguyễn. Tiếng cô nghẹn lại:

- Anh ơi! Mìn.

- Mìn ở đâu?

- Kia kìa!

- Sao lại như vậy được?

- Mìn chúng nó bắt em đi gài.

Rết-xi buông Nguyễn, chệnh choạng bước về chỗ quả mìn. “Hình như cô ấy bị thương?" Nguyễn quay lại định dìu cô. Nhưng Rết-xi gạt anh lại:

- Để em mang nó quẳng xuống sông! Còn thằng Xòm Năm ở cây số 4, em không nghĩ được cách đưa nó vào đây để các anh bắt, nó đi mô tô. Thấy mưu không thành có thể nó lên bệnh viện để giết mẹ em!


Đại đội trưởng Hòa và phum đội trưởng Via-sơ-bây đã lao đến. Nắm rõ tình hình, các anh nhanh chóng triển khai truy quét. Nguyễn dẫn đầu một tiểu đội phóng như bay lên phía trước.

Quả mìn - nỗi kinh hoàng của Rết-xi được các chiến sĩ công binh đại đội Chín làm mất tấc dụng, nằm chênh ềnh giữa mặt đường.

Phía xa nổi lên tiếng trống mõ. Phum Xa-tia đỏ rật ánh đuốc.

Rết-xi ứa nước mắt, ngồi xuống. Trên làn môi bấy lâu khô héo của cô, giờ phút này mới phảng phất một nụ cười.

Trại viết quân đoàn 4
Phnôm Pênh tháng 5 năm 1982

[ptlinh]

Chăn Tha

Trần Thuỳ Mai

Tôi gặp Chăn Tha tất cả ba lần.

Lần thứ nhất, nàng đến giữa tro tàn của thị xã Xiêm Riệp.

Cả đống xương người đang được gom lại ngay cạnh đến Ăngko Vát. Trước đống xương trắng một thiếu nữ Campuchia đứng gục đầu, tóc bay lòa xòa trước gió.

Tôi đến gần, hỏi bằng tiếng Campuchia:

- Em cần gì?

- Em tìm cha em. Cô gửi trả lời, rồi ngước nhìn tôi: trên khuôn mặt vàng bủng là đôi mắt đen, to, não nề, sâu thẳm.

Cách mấy hôm sau, đại đội tôi khám phá ra một cái giếng, bên dưới có tám bao tải chứa xác người đã mục ruỗng.

Những xác người rữa nát đặt nằm trên đất, đen xỉn, quắt queo, khuôn mặt dúm dó thật kinh hoàng. Trong lúc chờ đem chôn, chúng tôi phải dùng báng sung đuổi lũ chó đang chực xông vào. Mùi tanh nồng nặc.

Giữa lúc ấy, tôi chợt cảm thấy có người nhìn từ sau lưng. Một mái tóc rũ rượl, một đôi mắt nhẫn nhục ảo não: Chăn Tha.

- Lục Thum cho em đến gần mấy cái xác.

Nửa giờ sau, em gái quay lại, vẻ tuyệt vọng. Nàng chắp tay lại trước mặt tôi như chào từ giã.
Tôi bùi ngùi đặt tay lên vai nàng:

- Chào nhé Chăn Tha. Chúc em gặp may hơn ở nơi khác.

Bất chợt, nàng quy xuống và đổ gục... Hốt hoảng, tôi đỡ nang lên và nhạn ra dưới đôi môi run rẩy là cái đói đang hoành hành dữ dội.

Tôi cữu tỉnh Chăn Tha bằng mấy bát nước cháo. Sau đó, nàng cùng ở với chúng tôi hơn nửa tháng trời. Vào đêm đại đội nhận lệnh hành quân bên Sóc-ni-kun, tôi chuẩn bị ba lô rồi sang từ biệt nàng.

Băng qua con đường nhỏ lẫn trong cỏ ranh giữa hai lán trại, tôi nghe tiếng người gọi. Chăn Tha đang ở bên bờ giếng. Trăng thượng tuần phủ lên cả người, cả cỏ cây, lóng lánh một màu ngân nhũ.

Nàng đang tắm, vai để trần, tấm xàrông đỏ quấn tư ngực xuống ướt đẫm. Lần đầu tiên tôi nhận ra Chăn Tha đẹp: những dường cong trên ngươi nàng mềm mại. Tôi bối rối dừng lại.

- Lục thum hãy lại đây. - Chăn Tha dịu dàng bảo tôi. - Từ trước đến nay, nàng vẫn gọi tôi là Lục Thum (Ông lớn) mặc dù tôi phản đối. Mắt Chăn Tha chìm trong một quầng đen huyền hoặc:

- Em sẽ không nhìn thấy Lục Thum nữa. Rối em cũng trở về phum thôi.

- Em trở về, rồi sống ra sao?

Lúc ấy Campuchia chưa ra khỏi cơn khủng hoảng sau chiến tranh.

- Chắc là khổ nhưng ở đó em còn thằng Xai Xà Rông em trai của em, nó chỉ còn em trên đời này thôi.

Tôi rất muốn nắm tay Chăn Tha để từ giã, nhưng vẫn bối rỗi đứng im. Tục lệ Campuchia, ai không được phép mà tự tiện nắm tay con gái sẽ có thể bị phạt vạ một bò. Nắm tay thiếu nữ và sờ đầu trẻ con, đó là hai điều tối kỵ mà người lính chúng tôi đều biết.


Chừng như hiểu ý, Chăn Tha bỗng nắm lấy tay tôi, ủ vào giữa đôi tay nàng. Thật bất ngờ, nàng bước đến sát bên tôi. Tôi hoa mắt: đôi gò vú tròn trĩnh của nàng nổi bật lên dưới tấm xàrông ướt đẫm. Thân hình nàng đầy đặn hiện ra dưới trăng, với mớ tóc ướt đang nhỏ nước ròng ròng xuống đôi vai. Nàng đăm đăm nhìn tôi vẻ mặt nghiêm trang và hoang dã. "Lục Thum đã cứu sống em, vậy mà em chưa có gì để đền ơn". Chăn Tha nói, giọng khàn, đục nhưng rất rành rọt… Với sự nhạy cảm của đàn bà, nàng đã hiểu được nỗi khao khát của người lính xa nhà.


Tôi ôm lấy thân thể mềm mại của nàng. Nàng ướt đẫm, gợi cảm và nóng ấm. Tôi là một người đàn ông, và tôi biết mình đang giữ trong tay một món quà tặng tuyệt vời. Những không hiểu sao, giữa lúc đó, nước mắt tôi cứ trào ra, không thể cầm được?

“Không, Chăn Tha". Tôi kéo lấy mí xà rông kéo lên che kín ngực nàng. Nàng giữ hai tay tôi lại, khẩn khoản:

- Lục Thum để cho em thành người vô ân, Lục Thum không tốt đâu.

Tôi lắc đầu:

- Thôi em về đi, ngủ ngon đi. Cầu em sông yên lành. Đừng gọi tôi là Lục Thum, tôi chỉ muốn là bạn của em thôi.

Chăn Tha lùi lại, nhìn sững tôi, rồi nàng chắp tay cúi chào tôi rất thấp.

Lúc ngẩng người lên, môi nàng thấp thoáng nụ cười kỳ lạ, một nụ cười ngậm ngùi pha lẫn xót xa.
Đó là một đêm rằm mùa thu. Về sau tôi cứ bị ám ảnh bởi nụ cười của nàng khi gặp tôi lần cuối, và chợt nhớ ra: đó chính là nụ cười bí ẩn trên tháp Bayon bốn mặt.

Sáu năm sau.

Campuchia hồi sinh, nhưng hồi sinh trong khói lửa.

Tôi nhận nhiệm vụ tiểu đoàn phó được một ngày thì đụng độ nổ ra ở vùng ven rừng Biển Hồ. Rừng Biển Hồ dày đặc, cây cối xen vào nhau kín mít, chỉ chừa lối đi khuất mờ trong cỏ... Nhưng lối đi thường cài mìn chi chít, để tránh mìn chung tôi phải phát rừng mà đi. Mưa dầm dề, có những lúc nhấc chân lên mới hay đế giày đã nằm lại dưới bùn lầy từ lúc nào không biết.


Chúng tôi nghỉ ngơi trong một phum đơn độc giữa hai quãng rừng. Đất còn ướt, vì thế tất cả đều ngủ trên võng. Thằng Hưng cần vụ và cậu trợ lý tác chiến tiểu đoàn nằm gần tôi. Vừa thiếp đi một tí, bỗng tôi mở mắt. Có tiếng động sột soạt trong lá cây. Tôi nhỏm dậy định xuống võng thì Hưng đã dậy trước tôi. Một tiếng nổ chát chúa vang lên, Hưng nhào xuống, hai chân dập nát đầm đìa máu. Tôi quát to:

- Cẩn thận, địch cài mìn dưới dép!

Đằng xa trong lùm cây có chỗ lay động: có người đang luồn rừng trốn chạy. Cậu trợ lý tác chiến tiểu đoàn nghiến răng, nhắm bắn. Cái bóng đổ xuống, lặng im.

[ptlinh]

Xác kẻ chôn mìn được lôi vào. Một cái xác mảnh mai, da ngăm ngăm đã xám lại. Một thiếu niên Campuchia còn trẻ hơn cả thằng Hưng. Viên đạn xuyên từ bả vai trái trổ tới, máu chỉ rỉ ra vài giọt.

Lúc sắp lên đường, bỗng có tiếng huyên náo. Cái xấc lật sấp trong sân đã có người đến nhận. Tất cả chúng tôi ngạc nhiên quay lại nhìn mặt con người cả gan ấy.

Một cô gái đứng lãng lẽ rước cái xác bé nhỏ, tớc rũ rượi in lên cây rừng và bầu trời xám ngắt. Cô dường như không để ý gì đến đoàn người súng ống vây quanh, đôi mắt đăm đăm, não nề, sâu thẳm.

- Xai Xà Rông, em ơi!

Cô gái quỳ xuống. Tiếng kêu như dao đâm vào ruột. Tôi rùng mình nhận ra Chăn Tha.

Giữa phút ấy, cô gái nhìn lên, mắt như đóng đinh vào khuôn mặt tôi. Tôi ngạc nhiên thấy nàng không khóc. Về sau này, nàng bảo tôi:

- Người Campuchia không khóc người chết, để cho họ thảnh thơi đi lên cõi trời bất diệt. Chỉ đau khổ cho người sống phải chia ly...

Mùa khô năm ấy tôi được đi phép mấy ngày ngắn ngủn, rồi quay lại với chiến trường. Đất Campuchia thật kỳ lạ, mùa mưa nơi nào cũng lầy lội ướt sũng vậy mà sang mùa khô tất cả giếng đều cạn, đất khô cỏ héo, tất cả nước hình như bị hút xuống tận lòng quả đất. Đi hành quân, có lúc chúng tôi phải liếm những giọt sương trên lá cho đỡ khát. Nhưng, sương mùa khô thường rất mỏng...


Cảnh người chiến sĩ bị thương giữa rừng đã khốn đốn, bị thương vào mùa khô càng nguy kịch. Thường nạn nhân chết vì khát trước khi bị vết thương hành mà chết. Đấy chính là tình cảnh tôi sau một trận phục kích năm 1986: một mình lạc trong rừng, vai mang vết thương, đôi môi khô quánh. Tôi vừa đi vừa ngã sấp ngã ngửa, không thể định hướng được đường về. Lúc ấy hai chân và tất cả giác quan của tôi chỉ hoạt động theo bản năng sinh tồn thuần tuý, hướng về hai mục đích: tránh mìn và tìm nước.


Ngày thứ ba lạc rừng, mắt tôi bắt đầu mờ đi. Vậy mà sao trên trời sao mà sáng thế. Những ngôi sao nhấp nháy ấy báo hiệu trời sẽ còn nắng to nữa. Những ngày qua, tôi đã nhai lá cây, đã liếm những giọt sương mỏng trên lá. Tôi ngã quỵ, súng rơi khỏi tay.

Một bóng người hiện ra, mờ mịt nước mặt tôi. Một bóng người có đầu tóc rũ rượi đôi mắt não nề chập chờn trước mắt tôi. Chợt tôi tỉnh hẳn lại khi thầy con dao sáng rực trong tay người ấy. Đó là một cô gái: tôi nhận ra Chăn Tha vơi con dao rừng nhọn hoắt.

Bấy giờ tôi mới nhận ra mấy hôm nay, thỉnh thoảng bất chợt tôi cảm thây như cô người theo dõi. Vì phải vật lộn với cơn khát vầ nỗi đau nhức nên tôi đã tự trấn an rằng đó chỉ lâ ảo giác. Nhưng bây giờ thì thực rồi: Chăn Tha đã kiên nhẫn bám theo tôi như người thợ săn bám theo con hổ bị thương. Giờ phút này, nàng mới hiện ra để đòi lại máu của Xai Xà Rông, em nàng.


Cây súng đã rơi khá xa tay tôi. Bình thường tôi là tay thiện xạ, bắn hai phát đạn cùng xuyên qua một chiếc lá. Nhưng Chăn Tha quá gân, nếu đưa tay với lây súng có thể nàng sẽ chặt đứt tay tôi. Chỉ còn một cách nằm im đợi lưỡi dao chém xuống. Ánh dao vừa loáng lên, tôi lập tức lăn qua một bên ôm lẫy chân Chăn Tha giật mạnh. Cô gái mất đà ngã nhão. Cuộc vật lộn bắt đầu. Chăn Tha là con gái nhưng cô ta hoàn toàn mạnh khỏe. Còn tôi vừa bị thương lại vừa đói khát đến kiệt sức.


Cái chết chờn vờn ước mặt tôi, ẩn hiện trong đôi mắt Chăn Tha đang bừng cháy. "Chăn Tha, cô không nhớ cái đêm bên bờ giếng sao?" Bất chợt tôi phì phò hỏi nang qua hơi thở cạn kiệt.
Thật bất ngờ, Chăn Tha khựng lại. Những nếp hằn trên mặt giãn ra, vẻ mặt cô chợt dịu lại thoáng vẻ trẻ thơ. Cô thừ ra nhìn tôi "Không, em vẫn nhớ. Em còn mắc nợ ông". Bỗng nàng bụm một, òa khóc:

- Lục Thum ơi? Sao ông lại giết Xai Xà Rông?

- Xai Xà Rông muốn giết chúng tôi, Chăn Tha biết rõ như vậy mà.
 
Chăn Tha rấm rức khóc một lúc, rồi nàng nhận ra: tôi đã cầm lại được cây súng.

- Ông định bắn em? Vậy ông hãy bắn đi, em khổ lắm, vì ông vừa là người ân, vừa là kẻ thù của em. Nếu em chết rồi thì chẳng bao giờ phải khổ tâm nữa.

- Không, tôi không bắn. Tôi thương Chăn Tha, tôi không ghét Chăn Tha, không muốn giết Chăn Tha.

Tiếng tôi thều thào giữa đôi môi khô quánh. Bất chợt tôi thấy nước mắt nàng mằn mặn thấm vào giữa môi tôi. Tôi ngã vật xuống, lịm đi, không biết gì nữa.

Chẳng biết tôi đã ngất đi như thế bao lâu, cho đến khi có tiếng người gọi xa xa từ đâu đó vọng tới. Tôi mơ màng thấy mình bơi trong một ao nước trong xanh mát rượi, tiếng người gọi hình như đâu từ tít bên bờ vọng lại. Tôi mở mắt: Chăn Tha đang cúi xuống bên tôi, nàng đang nhỏ cho tôi từng giọt, từng giọt nước. Thấy tôi tỉnh lại nàng vui mừng rạng rỡ: "Ôi! Lục Thum! Lục Thum không chết".


Tôi liếm môi, cựa mình, thây thân thể như cây cỏ tươi lại sau cơn mưa. Ổ rơm dưới lưng tôi kêu xào xạc. Chăn Tha đã cõng tôi vế đây, trong túp lều chăn vịt bên bờ ao cạn. Nắng tư những lỗ thủng trên nóc chòi lốm đốm làm tôi hoa mắt. Chăn Tha bước ra ngồi rồi trở vào, tay bưng tô cháo nóng. Tôi nhìn theo thấy vóc người nàng uyển chuyển và mập mờ như từ một thế giới huyên ảo khác mà đến. Dựa đầu vào ngực nàng, tôi húp bát cháo nong, ngoan ngoãn như đứa trẻ ốm trong lòng mẹ.


Ngoài cửa chòi, những sợi khói xanh lam mỏng mảnh vươn cao rồi nhạt nhòa trên nền trời. Xa xa dưới kia là mảnh ao đã cạn, chỉ còn lại một vũng nước nhỏ, trên vũng nước sót lại một bông súng lạc loài đỏ thắm.


Bảy ngày đêm Chăn Tha nuôi tôi trong túp chòi lá ven ao. Không có ai ngoài hai chúng tôi và một con trăn nhỏ trong góc chòi, con trăn nàng nuôi để bắt chuột. Đêm đêm, nàng rúc vào nách tôi như con chó con đùa nghịch. Tấm thân nàng mềm, ấm, quấn lấy tôi ấp ủ. Tôi thì thầm trong, lúc ôm ghì lấy nàng:

- Em đúng là con gái của thần rắn Nagar, Chăn Tha ạ.

Nàng không đáp lời tôi. Ngoài xa kia, tiếng tắc kè kêu, đĩnh đạc to vang rồi im bặt. Đêm ở đây yên tĩnh quá, tôi nghe rõ tiếng nàng thở, tiếng sự sống rung động dưới làn da, và cả giây phút tim tôi vỡ òa trong lồng ngực.


Đến ngay thứ bảy, Chăn Tha nấu cơm nếp, vắt thành nắm to, đựng nước vào chiếc “bình tông” lớn. “Chăn Tha ơi, cùng về với anh". Tôi dỗ nàng. Nhưng nàng lắc đầu, đôi mắt não nề, sâu thẳm. Nàng nhìn tôi rồi từ từ nhìn lên vách. Ở đô có con dao rừng sáng loáng. Con dao của Xai Xà Rông. "Con dao nó thỉnh thoảng đòi máu của anh, em sợ lắm. Anh biết không, bảy ngày đêm rồi, hôm nào em cũng phải khấn với nó: để em đền ơn anh xong đã, rồi sẽ, “báo thù”. Tôi lạnh mình vì điều bộc lộ chất phác mà rợn người của Chăn Tha. Bất chợt nàng ôm ghì lấy tôi, đôi môi cuồng nhiệt của nàng lại sưởi ấm thân tôi. Trong lần mê đắm cuối cũng, chưa bao giờ tôi thấy Chăn Tha gần gũi mà lại xa cách như thế. ”Anh đi đi, đi thật nhanh, đừng bao giờ quay lại nữa”.

[ptlinh]

Ngay hôm ấy, tôi lên đương tìm về đơn vị. Tôi biết, nếu còn ở lại có thể là tôi sẽ chết dưới tay nàng, hoặc cả hai đứa tôi sẽ chịu ơn nhau đến chẳng bao giờ trả nổi.

Hai năm sau, chiến trường phần nào lắng dịu. Tôi chuyển về đóng quân ở huyện Puốc. Đời lính những năm này đã bớt gian khổ. Chúng tôi ăn uống tương đối đầy đủ, quần áo chỉnh tề. Lĩnh ở đơn vị tôi đã có thời giơ tán gẫu với các cô thôn nữ, luôn miệng đùa: “Ôn xrơ lanh boóng tê? (Em có yêu anh không?).

Phần Chăn Tha nàng mãi mãi bặt tăm.

Một lần, tôi có việc ra chợ Xiêm Riệp cùng với cậu cần vụ. Tôi không vào chợ, chỉ ngồi trên xe commăngca mở đài ra nghe. Cậu cần vụ mua sắm xong, ra xe, tay xách một giỏ bông súng:
- Một cô gái Campuchia nhờ em cầm giỏ bông súng này ra cho anh. Cô ấy bảo gửi biếu Lục Thum vì biết Lục Thum thích ăn canh chua bông súng.

Tôi tái mặt, bảo cậu cần vụ quay lại tìm. Nhưng vô ích. Không cần phải nghe tả lại hình dáng, tôi biết ngay đấy là Chăn Tha.

Từ đô tôi luôn sống với cái cảm giác như đã từng thấy khi kiệt sức lê từng bước trong rừng già. Cái cảm giác ai đó theo dõi mình trong từng bước đi. Có một cái bóng đeo theo tôi. Tôi cố tìm, trong mỗi chặng đường đi qua, mỗi mái nhà tôi đến. Nhưng chỉ là một cái bóng, không ai nắm bắt được một cái bóng bao giờ.

Dần dần, tất cả ctĩng phôi pha. Tháng 9 năm 1989, quân đội Việt Nam hoàn toàn rút về nước. Trung đoàn tôi đi vào gần cuối đội hình hành quân.

Sáng xuất phát, tất cả ra đứng ven đương, chờ đoàn xe đi qua, đợi đến lượt mình.

Hàng trăm chiếc xe nối nhau, sẵn sàng cho chuyến đi dài: xuyên qua bảy tỉnh của Campuchia qua cửa khẩu Mộc Bài trở về quê mẹ. Hai bên đường, dân đứng sắp hàng san sát, vẫy tay chào. Trời nắng. Tôi ngồi một mình trên xe Jeep trông ra. Các đồng đội đang xuống xe ngồi bên vệ cỏ, uống nước dừa trong bóng mát.

Chợt có ai đó đến bên tôi. Cảm giác kỳ lạ vụt đến, cảm giác lúc tôi ở trong rừng Biển Hồ. Chăn Tha. Không ngờ, sau ba lần gặp gỡ định mệnh còn cho tôi gặp nàng thêm một lân nữa, vào giờ phút ngắn ngủi này. Nàng đứng đó, nhìn tôi, tay bế một đứa bé khoảng lên ba.

- Chăn Tha. Bao nhiêu năm nay em ở đâu? Tái sao giờ này Chăn Tha mới đến? Nàng đứng đó, nhìn tôi, mái tóc đen che khuất một phần trong chiếc khăn cro-ma băng lụa tơ ằm màu cánh sen. Mắt nàng vẫn to đen, sâu thẳm. Đưa bé áp đầu vào má nàng, tay mân mê bộ ngực tròn trặn sau làn áo mẹ. Mắt nó cũng đen như mắt nàng, nhưng da sáng, tóc mượt chứ không quăn. Trên khuôn mặt của đứa bé tôi nhận ra khuôn mặt của chính mình.

Tôi bế đứa nhỏ vào lòng tràn ngập yêu thương và oán trách. Tại sao con tôi ra đời không thấy mặt tôi! Chăn Tha nhìn vẻ mặt nghẹn ngào của tôi, môi nàng thoáng một nụ cười phảng phất buồn.

Mùa khô năm ấy, sau khi tôi về lại đơn vị, Chăn Tha cũng về lại phum va biết mình có thai. Quân Pôn Pốt ngầm trong dân ép Chăn Tha xuống đơn vị kiện cáo vâ gây rắc rối, nhưng nàng không chịu. Bụng mang dạ chửa, nàng một mình một thân trốn về thị xã. Trong cảnh túng cùng, nàng được một người đàn ông Campuchia lớn tuổi đùm bọc. Chăn Tha sinh con và nhận là vợ người đàn ông. Tục ở Campuchia, con gái thách cưới rất cao, những người nghèo thường rất khó lấy vợ, chỉ lấy được các bà góa hoặc gái lỡ làng, nghĩa là những người không có quyền thách cưới…
Tôi ôm ghì đứa con vào lòng. "Chăn Tha ơi, hãy về với anh!" Chăn Tha lắc đầu, mắt lấp lánh yêu thương. Trong bao nhiêu năm, sau ngày sinh con, Chăn Tha vẫn treo con dao rừng trên vách. Đến tháng chín nay nghe tin quân Việt Nam rút về, nàng ném con dao xuống con mương hoa súng, nói với mọi người:

- Xai Xà Rông đi đầu thai rồi! Nó không còn lẩn quất ở đây nữa đâu.

Thế rồi Chăn tha cùng với chồng bế con ngược lên huyện Puốc tìm tôi từ giã.

Kể đầu đuôi tới tôi xong, Chăn Tha vẫy chồng đến chào. Tôi thắt ruột thắt gan vì thấy chồng nàng quá già, râu tóc đã điểm bạc. Bên cạnh chồng, Chăn Tha đẹp đầy dặn như mặt trăng tròn sáng rỡ.

Tôi nhìn con tôi, cố ghi nhớ những đường nét trên khuôn mặt ngây thơ. “Tên con là gì. Chăn Tha?”

- Tên con là Xóc Xơ Bai, nghĩa là từ giã. Nào vẫy tay chào bố đi con? Chăn Tha nhìn tôi, đôi mắt nàng ánh lên vẻ dịu dàng man dại của một góc rừng mùa khô nărn xưa. Bất chợt nước mắt nàng trào ra trên má: ngươi con gái Campuchia không khóc trước cái chết nay đã khóc khi vô tình nhớ lại khoảnh khắc hạnh phúc ngấn ngủi của một đời người.

Chăn Tha ơi! Từ biệt Chăn Tha! Chăn Tha hận thu vả yêu thương nồng nàn và kiêu hãnh! Giữa hồi ức về những tháp đá Bayon bốn mặt, đâu mới thực là khuôn mặt của em.

[ptlinh]

CHUYỆN Ở PAI-LIN

Dạ Ngân

Chưa bao giờ tôi thích nhìn cô bạn mỏng manh của tôi, bằng buổi tối ấy. Cô nàng ngồi trên băng ghế, lọt thỏm giữa tôi và bác sĩ Quang, tiểu đoàn phó tiểu đoàn quân y của đoàn N. Bên kia bàn là Chánh, trưởng đoàn chúng tôi cúng với thiếu úy Chất, cán bộ tuyên huấn của đơn vị. Trên chiếc bàn dã chiến chôn chân giữa lán tranh, mặt bàn ghép bằng ván thùng đạn B.40, lùm lùm những chùm nhãn do một y tá trẻ vừa hái xuống trong ánh sáng đèn pin. Vài tháng trước, vùng này là vùng tranh chấp giữa chính quyền cách mạng Campuchia và bọn Pôn Pốt ở mật khu Tà Sanh gần đó. Bọn lính áo đen nay được thay bằng áo xanh Tô Châu Trung Quốc, đêm đêm mò ra vơ vét lúa gạo và tranh với dân bất kể thừ trái gì ăn được trong những mảnh vườn ngày xưa sầm uất giờ rậm rạp, hoang vu. Lúc chúng tôi đến thăm đoàn N. nhân dân đã lác đác trở về cùng lúc với mùa nhãn chỉn tơi. Tuy vậy chim chóc vẫn tha hồ phè phỡn trên vùng đất thiên nhiên biệt đãi cho những loại cây ăn trái cao cấp mà không cần nhiều công, nhiều nước như xoài, mãng cầu dai. Tháng tám, tháng của những cơn gió đêm bất thường lồng lộn mang vào nhà mùi trái chín ngoài vườn hoang. Có những giây lát gió ngừng, hương nhãn đột nhiên lắng lại, như có cô tiên vừa dừng bước trước cửa lán và để tràn vào cái hương thơm quyến rũ của nàng.


Cô bạn Sa của tôi sung sướng nhận từ tay bác sĩ Quang trái nhãn đã bóc nửa vỏ rưng rưng nước rồi xoay xoay nó giữa những ngôn tay lung tung. Đôi mắt sâu, hàng mi đẹp chớp chớp nhìn anh chàng bác sĩ có gương mặt hơi gân guốc và dừng lạl vào đôi tay rất nhỏ, rất mềm của anh. Quả anh có đôi tay như sinh ra là để cầm dao mổ. Trước khi đến bệnh xá, thiếu úy Chất đã cho tôi nghe mấy giai thoại chung quanh bàn tay của bác sĩ Quang. “Ra trận mã biết phía sau có bác sĩ Quang là yên tâm ngay”. Anh em chiến sĩ bảo vậy.


Trong khi Quang nói về bịnh sốt rét, về con muỗi ba vòi, về thời tiết trái tính trái nết của Pai lin, Sa vẫn không rời mắt khỏi Quang, khó mà biết cô nàng đang quan tâm cái gì hơn: ban tay của bác sĩ Quang hay những con muỗi truyền bệnh?


Tôi nhìn sâu vào đôi mắt long lanh của cô bạn trong khi nó nói năng ríu rít, cả hai dấu hiệu đều không bình thường. Thinh thoảng, cô nàng nhìn sang phía Chánh, cái nhìn so sánh, đầy ý nghĩa. Hình như Chánh xanh xao hơn, phần vì hai ngày đường vất vả vừa qua, phần vì cái nhìn ấy của Sa - Dù mới quen Chánh qua đoạn đường ba trăm cây số từ Phôm Pênh đến đay, nhưng từ lâu tôi đã biết anh. Tôi nhìn thấy anh ở nhưng cuộc hội nghị phụ nụ tỉnh mà tôi thường là đại biểu đại diện cho thị hội thị xã Cần Thơ. Tôi còn nhìn thây anh rõ hơn qua quan hệ giữa anh va Sa, đề tài mỗi khi chúng tôi gặp nhau trong những buổi tối.


Chánh là trưởng văn phòng của Tỉnh hội phụ nữ, chỗ Sa công tác. Anh sống chỉn chu, tận tụy với chức trách của mình. Mới mấy ngày đường vừa qua, tôi còn khám phá ra anh là người tận tụy trong tình yêu. Hôm ấy, để cho Sa đỡ xóc trên băng ghế chiếc GMC không mui, băng mọi cách, kể cả việc phải trả ơn cho những anh bộ đội đi cùng bằng nụ cười cố định, khi họ cố moi từ trong đống sách báo ra cái túi xách để Chánh lấy cái mền. Anh buộc Sa phải ngồi lên cãi mền ấy và Sa bé bỏng đã ngoan ngoãn nghe theo như đứa trẻ. Hầu như lần nào xe nghỉ, anh cũng lượn lờ quanh cô dù Sa của tôi đã bị vây giữa những anh bộ đội đồng hành. Lên xe, anh nhanh nhẹn trèo qua thành ghế, chiếm chỗ đâu băng, ý tứ chừa ra một chỗ hẹp cho Sa và khi cô ngồi ghé xuống, cánh tay bôi hồi của anh hết đặt lên thành ghế sau lưng Sa rỗi lại thu về, những ngón tay trắng trẻo lúa vào mái tóc thật mượt. Giờ đây, vẻ xanh xao làm cho anh thành bạch tạng giữa thiếu úy Chất xám xịt sốt rét và bác sĩ Quang phong trần. Anh đã bắt gặp những dấu hiệu không bình thường ở Sa nhưng anh vội dời mắt về chỗ cũ, như sợ những giây phút lơ đãng thì gương mặt nhỏ nhắn xinh xinh của cô bạn tôi sẽ thuộc về người khác! Mắt anh vừa mơn man âu yếm trên gương mặt Sa như vừa to ra khổ sở vì thấy phút chốc mình bị lu mờ, bị quên bỏ. Từng lúc, cái gờ không bình thường trên sóng mũi anh như nhô lên hơn, toàn bộ nét mặt thu lại trông có phần tồi tội. Nhưng khi mắt Sa lướt lên nó thì nó lập tức giãn ra, luống cuống như nó rứa phạng lỗi. Khi bác sĩ quang nói, Chánh vừa quan sát anh vừa coi chừng Sa, gương mặt thoắt thu lại trong vẻ ganh tị, thoắt giãn ra để được rạng rỡ, để được hài lòng. Trông anh vất vả như một diễn viên đóng một lúc hai vai kịch khó khăn.

Thêm một dấu hiệu không bình thường: Sa nhìn khiêu khích Quang, ánh mắt bạo dạn tinh nghịch, miệng chúm chím một câu nói hóm:

- Coi anh có phần đỏ đắn, bộ có thuốc riêng để chống sốt rét sao?

Quang bật cười rung cả vai, thích thú vì câu hỏi đùa có duyên và thẳng thắn của cô bạn tôi. Anh nói:

- Bởi vì tôi chưa vào Tà Sanh. Nhưng thứ sốt rét nầy, không chỉ chống lại nó bằng thuốc mà phải băng ý chí và công việc lao động đúng thời điểm trước khi cơn sốt quật anh xuống giường. Nói thì đơn giản nhưng giây phút trước khi làm cữ, mình bải hoải khó chịu lắm. Lúc đó, anh phải huy động toàn bộ ý chí mà vùng dậy, cầm lấy bất cứ cái gì, leng xẻng, dao búa làm cho anh toát mồ hôi để chiến thắng cơn bịnh. Thời gian thử thách đó giống khoảnh khắc người lính ngồi trong công sự, phía trước anh là địch đang giăng hàng ngang xáp vô, trong khi tai anh căng thẳng lùng bùng chờ một tiếng súng lịnh và tiếng thét xung phong của chỉ huy. Đó là giây phút lưỡng lự bản năng, là nên ngồi hèn nhát trong công sự hay là dũng cảm xông lên.


Trong khi bác sĩ Quang vui vẻ nói anh đã chiến thắng các cơn cữ như thế nào. tôi thích thú được nhìn cô bạn tôi dán ãnh mắt vào gương mặt gân guốc của anh, vừa thích vừa hồi hộp. Tôi hiệu được tâm trạng ấy của Sa và không khỏi lo âu. Trên đường dây, tình cảm phiêu lưu nầy, cô bạn tôi đang lò dò bước, liệu sẽ được gì hay chỉ đem về nỗi khổ như lần trước. Chuyện ấy đã xa, rất xa, nhưng mỗi khi nhớ lai, chính tôi cũng cảm thây bùi ngùi...

[ptlinh]

Hôm ấy, chiều cuối năm. Sa đến mà không nói trước bằng điện thoại như mọi lẫn. Cô nàng mặc qua loa, cãi quần tây đen, cái áo sơ mi trắng của ngay thường. Giữa căn phòng có mai có cúc của tôi, cô ta bèo nhèo như tờ lịch cũ rơi rớt. Tưởng cô nàng đã về quê ăn tết với má nên sự xuất hiện bất ngờ nãy làm tôi sửng sốt. Sa đáp lại tiếng reo của tôi bằng nụ cười mệt mỏi. Nó nhẹ nhàng ngồi xuống chiếc ghế mây bên bàn tiếp khách hai tay lập nhập mãi hai vạt áo, cái cỏ rụt lại giữa đôi vai xương xương. Điệu bộ này là tôi sắp được nghe mọt chuyện long trọng đây. Ngay việc Sa đến với tôi trong chiêu ba mươi cũng đủ báo cho tôi mức độ đáng lo của sự cố rồi. Có những chuyện tâm tình, người ta không san sẻ cho má, cho chị em trong nhà được!

Tôi cũng ngồi xuống chiếc ghế mây đối diện im lặng chờ. Qua cử chỉ, chúng tôi đọc được ý nghĩa của nhau vô ý tư chờ đợi người kia tự nói ra điều muốn nói.

- Hôm kia, anh Trung, tới chỗ mình - Sa nói.

- Có chuyện gì rồi hả? - Tôi hỏi, và đẩy về phía Sa ly nước lọc. Giây lâu Sa mới trả lời:

- Ảnh nói qua tết sẽ đi phép về ngoài kia chuyển mẹ với thằng nhỏ vô.

- Thằng nhỏ nào? - Tôi kêu lên

Tiếng kêu của tôi như xé lòng cô bạn yếu đuối. Nó ngã ngất ra lưng ghế, cắn căn môi, mắt nhắm nghiền, một giọt nước lăn xuống thái dương. Tôi đứng dậy, đặt bàn tay bạn chiếc khăn rồi ngoảnh mặt đi, không dám nhìn đôi môi run run bị kềm chát dưới hàm răng. Phút chốc, tôi vã cả thế giới nãy như không còn tồn tại mà chắc trong đầu bạn tôi chi lơ lửng hai tiếng thằng nhỏ khó hiểu nào đó.


Họ quen nhau trong kháng chiên, lúc anh là lính pháo binh còn chị là giao liên nội thành. Thật ra, khi mới quen biết Trung, người cán bộ của quân đội, Sa đã yêu anh. Đó không phải là tình cảm lãng mạn mà là tình cảm của một cô nữ sinh trong vùng tạm chiếm lần đầu tiếp xúc với sách báo cách mạng đã gặp ngay con người lý tưởng của mình. Sa yêu Trung bằng tình yêu thiêng liêng như yêu lý tưởng. Khi được may mắn gặp Trung trong đơn vị của anh bên bờ sông Nước Đục, Trung đã tức khắc đi sâu vào trái tim cô bởi phong cách dung dị, tình cảm thâm trầm. Cô yêu đơn phương, mòn mỏi vì tình yêu ấy cho đến ngày hòa bình. Càng ngày Sa càng héo hon vì yêu mà không được tình yêu chăm bón.


Chiến tranh biên giới Tây Nam bùng nổ, khoảng cách hai người dài ra theo chiều lăn của xe pháo. Sa vẫn lặng lẽ nuôi hy vọng, vẫn âm thầm chờ, sự chờ đợi nhẫn nại hiếm có tuy đôi lúc cô ta chạy đến khóc rưng rức với tôi vì tủi thân và vô vọng.


Một hôm, họ tình cờ gặp nhau trong Đại hội anh hùng và chiến sĩ quyết thắng trong toan quân khu. Bây giờ, họ mới có địa chỉ của nhau, anh ở Tham mưu quân khu và chị ở Tỉnh hội phụ nữ. Bằng linh cảm con gái, Sa biết mình cũng được yêu. Nhưng thái độ lừng khừng của Trung trong những lần đến thăm dè xẻn làm Sa băn khoăn. Và, khi Trung đã không kềm chế tình cảm của mình nữa, thi cô lại lo toan chuyện khác, cái điêu bất cứ cô gái nào cũng chờ đợi với nỗi hồi hộp êm đềm. Nhưng Trung vẫn im lặng một cách có tính toán. Vì sao vậy?


Không chờ được nữa, một hôm, Sa kéo tôi cùng đi đến chỗ Trung. Cô cố mặc giản dị nhưng chiếc áo màu hoa cà bên trong cái áo khoác mỏng bằng nỉ sọc ca rô trông cô tươm tất một cách kín đáo. Đến gần cánh cổng sắt đồ sộ, Sa ra hiệu bảo tôi đạp dấn lên trước. Suốt đoạn đường từ cơ quan tôi đến khu tập thể quân khu, Sa chỉ ậm ờ theo câu chuyện của tôi, đầu óc nó lơ mơ và miệng lúc nào cũng sẵn sàng cười. Đấy là lân đầu tiên nó xông đến nhà người yêu nên đôi chân lập cập thế nào mà chiếc xe ngã ra đất. Cô ta trả công tôi đã đến đỡ chiếc xe lên bằng cái đấm yêu vào lưng.


Người lính gác cho biết Trung đã có bạn rước đi chơi. Chúng tôi hỏi nhà người đó và cũng quyết đi xem ông bạn Tư Mồ của Trung là người như thế nào. Đây là dịp tìm hiểu người minh yêu qua bạn bè của anh ấy.


Kiếm ngôi nhà của Tư Mồ không khó nhưng cái khó là lý do khiến chúng tôi xông tới chỗ đó và nếu gặp Trung, chúng tôi sẽ nói gì. Hai đứa lưỡng lự ngoài chiếc cổng rào xộc xệch bằng kẽm gai. Sa chỉ cho tôi thấy cái ót vạm vỡ của Trung trong khi anh đang múa may thoải mái giữa ba người đàn ông ngồi quây quần trên nền gạch bông, giữa có chén đĩa lổng chổng và một cái chai ba xị đùng đục nước. Sa nói khổ đau:

- Gần đây anh Trung hay uống rượu ghê? - Vầng trán cô ta cau lại nặng nề. Nó ngước nhìn tôi băn khoăn - Nè, sao cái tên Tư Mồ nghe chợ trời quá!

Thấy vẻ khổ sở của cô bạn, vì bị giằng xé giữa nỗi khao khát gặp mặt Trung và nỗi lo mình bị coi thường, vì hành động bồng bột hôm nay, tôi bạo dạn lên tiếng. Trung ngoái nhìn ra, mắt nheo nheo như bị chói đen. Hình như Trung đã nhận ra dáng Sa nên anh mau mắn đứng lên, vừa đi vừa xỏ tay vào chiếc áo trắng. Anh hỏi tôi một câu trớt quớt:

- Hồng không có đi công tác hả?

Tôi bụm miệng cười ngất. Mặt Sa đỏ nhừ. Trung cố kéo chúng tôi vô nhà bạn anh nhưng Sa lắc đầu, tôi thì cương quyết đề nghị anh phải bỏ bàn nhậu về ngay.

Trên đường trở lại chỗ Trung, tôi cố vù lên trước để cho cô bạn rụt rè của tôi tự nhiên hơn với Trung.

Về đến nhà, lát sau, tôi tìm cớ đứng lên để dành không gian cho hai người. Tôi đi bách bộ trong dãy sân hun hút có những cây xoài hình nấm im lìm. Tôi thấy thời gian trôi quá chậm, còn với Sa, chắc chắn nó cảm thấy những giây phút đang vùn vụt như tên.

[ptlinh]

Khi được Trung "mời" vào, tôi nhìn chăm chăm vào mặt Sa để đoán họ đã nói với nhau những gì. Nhưng tôi đã đọc được sự im lặng cố tình của Trung trên mặt bạn tôi. Trước mặt họ là một chồng sách văn học. Tôi cầm lên hai quyển:

- Trời, Gắng sống đến bình minh - Tôi nhìn hai người đầy ý nghĩa như buông một dấu chấm than - Lại còn Năm 93 nữa. Đợi sao thấu, anh Trung?

Trung cười gắng gượng như đang có cơn đau và Sa cũng cười, nụ cười đi cùng với khóe mắt rơm rớm.

Trên đoạn đường về vắng vẻ, chúng tôi im lặng đi bên nhau. Gần tới chỗ ở, Sa mới lên tiếng:

- Mình linh cảm, mối tình này sẽ không đi đến đâu!

Thái độ khó hiểu mà Trung đã hé ra một cách lờ mờ cho Sa làm hai đứa tôi thức trắng đêm ba mươi tết. Sau khi Sa về, tôi nằm phờ phạc trong phòng suốt buổi sáng mồng một và nghĩ ngợi lan man về mối tình của nó. Đúng lúc đó, Trung gõ cửa phòng tôi như tiếng sét báo hiệu trận mưa, tôi vừa mong đợi vừa lo lắng. Thế là tôi khỏi phải đi tìm anh để "hỏi cho ra lẽ" như tôi đã hứa với Sa.


Trung đến, cùng với mùi rượu đủ để cho người đối diện phải chun mũi. Tôi nghiêm khắc nhìn anh:

- Sao lúc này anh mê man quá vậy?

Không tỏ vẻ nao núng, Trung trầm ngâm nhìn ra bên ngoài cửa sổ.

- Tôi không ghiền đâu Hồng. Nhưng bạn bè nó lôi kéo quá. - Anh nói buồn bã, miệng cười mơ hồ. Tôi nghe thấy cái yếu ớt trong lý lẽ của anh. - Lạ cho tôi là lần nào uống xong, chân tôi cũng muốn đưa tôi đến với Sa...

- Để làm gì? - Tôi hỏi như toà hỏi.

- Tôi không biết để làm gì. Chỉ biết là tôi muốn nhìn thấy Sa...

- Con vợ anh? - Tôi tấn công bất ngờ, vừa hoang mang chờ câu trả lời có thể làm cho trời sập vừa hy vọng Trung sẽ ngơ ngác vì tiếng “vợ" ấy. Nhưng Trung vẫn ngồi trầm ngâm, hai vai trĩu xuống. Anh nói khó khăn:

- Thì cũng là vợ thật dấy. Nhưng tôi có sống với cô ta đâu!

Tôi rụng rơi, không còn đủ sức để hỏi thêm nữa. Tôi chỉ đủ sức chờ đợi Trung tự nói hệt ra. Tôi cưới cô ta trong lần đi phép đầu tiên sau thống nhất. Mẹ tôi muốn có người an ủi, thay thế tôi ở nhà. Mấy năm tôi ở Campuchia, cô ta mấy lần lăng nhăng, cả làng, cả xả biết.


Tôi chợt nghĩ đến thằng nhỏ và kịp nén câu hỏi có thể sẽ là sự gợi ý cho nỗi hoài nghi dày vô anh suốt đợi.

- Anh mấy cháu? - tôi hỏi.

- Một! Đứa con sau ngày cưới.

Tôi thở phào, cảm thấy nhẹ nhàng thay cho anh.

- Rồi anh tính sao?

Lúc này anh như không giấu nổi vẻ khổ sở đang hiện ra đầy đủ trên khuôn mặt khi phải nói ra với tôi cái quyết định chắc đã dày vò anh bao ngày. Cuối cùng anh đã nói:

- Con người, thường cò những lúc lý trí khôn lấn át được bản năng. Tôi hiểu vợ tôi... Thôi thì... cũng phải tha thứ.

- Còn Sa? - Tôi run lên.

- Chính vì vậy mà tôi đến gặp Hồng. Tôi nhờ Hồng nói với Sa hãy quên tôi đi và đừng lần lữa, vi tuổi tác con gái có thì…

Tôi muốn hỏi rằng sao anh không nói rõ, không dứt khoát từ đầu… nhưng tôi liền thấy không nỡ và, trong lòng chỉ còn cảm giác thương cho cả ba người. Sau đó, Trung còn nói nhiều, rất nhiều về Sa, về những phẩm chất của Sa, về tình cảm và kỷ niệm của hai người và lặp đi lặp lại lơi khuyên Sa hãy đi yêu nói khác. Tôi nghe miễn cưỡng. Tôi muốn đến ngay với cô bạn không may của mình.

Sợ phải nhìn thấy đôi mắt đau đớn của Sa, tôi phải nhờ máy điện thoại. Bên kia đầu dây vang lên giọng nói quả quyết:

- Hồng đó hả? Sa đây!

Đến lúc đó tôi mới hay mình chưa chuẩn bị một câu bắt đầu. Tôi nói ầm ừ:

- Anh Trung vừa... vừa tới chỗ mình.

Đã cảm nhận được cái kết thúc trong giọng nói của tôi nên tiếng Sa bỗng lạc đi:

- Cứ nói đi! Mình đủ can đảm nghe mà!

Chính sự cứng cỏi phi thường ấy làm cho tôi muốn nấc lên. Tôi kể qua qua cho Sa nghe nội dung cuộc gặp gỡ ban nãy. Lúc ấy tôi chỉ ao ước một chiếc máy điện thoại truyền hình để tôi được nhìnthấy cô bạn mảnh khảnh của tôi đang “vật lộn” với cái tay máy vừa mang đến cái tin đau lòng.

- Vậy càng hay! - Câu nói nhẹ tênh nhưng giọng Sa nức nở. Tôi van nài:

- Tôi nay mình tới nghen!

- Thôi! Mình muốn yên tĩnh vài hôm. Tôi nghe tiếng ống máy bên kia ngã ngất xuống.
Trong lúc Sa lao đao, Chánh xuất hiện, như chiếc chiếu manh giữa cơn buồn ngủ. Chánh đến với Sa từ từ, rỉ rả, không ào ạt, đúng như tính cách của anh. Vì vậy mà cô Sa mới bị mềm đi mặc dù Sa thường xuyên nói vơi tôi rằng nó không yên tâm về đối tượng mới này. Nhìn Sa, tôi biết Chánh không phải là thứ mà cái cây héo hon ấy cần. Nhưng Chánh có ưu thế về khoảng cách và lòng kiên trì đến kinh ngạc trong việc chinh phục Sa.


Hôm phái đoàn bốn mươi người của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh còn nằm ở Bộ chỉ huy tiền phương, lúc các đồng chí phụ trách bàn tính chia người sao cho các đơn vị xa xôi nhất cũng có đoàn đến thăm thì Chánh tỏ ra hết sức bồn chôn. "Nữ ít quá, phải chia đều ra". Đồng chí phó tư lệnh nói. Nhưng Chánh đã có lý khi khi anh bảo "Sa ốm yếu, hay bịnh, phải có người biết bịnh Sa đi cùng”. Xem ra đó là lý do chánh đáng đầy tình đồng chí nên đoàn đã phân công Chánh đi với Sa và kèm theo tôi, thành đội hình tam giác lý tưởng. Thế là, có một đoàn không có nữ, và đó là thiệt thòi đáng kể của một đơn vị nào đó.

[ptlinh]

Ngày đầu, chúng tôi dành cho bệnh xá. Lần lượt, đoàn đến từng lán thương bịnh binh. Chỗ nào hai phụ nữ cũng bị bao tròn như cái nhân bánh. Chỗ nào anh em cũng bày tỏ nguyện vọng giống nhau là có thể hết bịnh liền nếu được nghe các chị hát! Trời đất ơi! Chúng tôi mà hát hả? Chuyện đó tựa như bảo con vịt hãy hót lên. Nhưng ai nỡ từ chối lời đề nghị tha thiết thế kia trong khi những người đó phải nói bằng cái giọng thều thào và đang nằm bốc lửa trong cái mền mỏng tang. Những ánh mắt ngun ngún nhớ thương làm cho chúng tôi dạn dĩ lên. Tôi hát ước, Sa hát sau. Chỉ có tôi mới hiểu vì sao Sa yêu bài Hành khúc ngày và đêm đến thế. Cô hát chuẩn nhưng cái ngực ốm yếu không cho phép tiếng hát bay lên nên tiếng nó ri rỉ như tiếng dế. Thương bịnh binh nín thở thưởng thức và tôi cũng nín thở nghe vì lo sợ cho làn hơi mỏng manh của cô bạn. Nhưng Sa đã làm hài lòng người bịnh. Một bên thích thú được nghe giọng hát dù vụng về nhưng nó gần gũi, có thể nắm được bàn tay của người đó vì tấm lòng của họ. Một bên thì say sưa được cát tiếng lòng giữa những đồng đội của anh ấy. Chừng như đó không phải là tiếng hát mà là tiếng kể lể của trái tim về chuyện cũ.


Sau vài lần hát, chúng tôi gan lên, nói theo cách nói sân khấu là "dạn đèn”. Nên, khi bác sĩ Quang biếu Sa một trái nhãn đã bóc vỏ nữa, kèm theo lời đề nghị Sa hát một bài, chỉ một bài nữa thôi, thì Sa liên ngồi ngay ngắn lại, chuẩn bị cất tiếng.


Lần nãy, Sa hát công phu, da diết ít hơn mà bồi hồi, xao xuyến. Không, đã có một biến động mơ hồ nào đó trong cô bạn nhụt nhát của tôi.

Bên ngoài, bầu trời như có bàn tay thần diệu đỡ nó cao lên. Màu mực tàu đầu hôm đã ngả sang màu xám tro. Phía chân trời, chỉ một góc trời ấy, tiếng pháo đì đùng vọng về, tiếng pháo của bọn tàn quân Pôn Pôt trú trên đất Thái nã sang.


Chúng tôi phải trở về chỗ nghỉ của Ban tuyên huấn để ngày mai đi xuống đơn vị khác. Thấy Sa nấn ná để là người sau cùng bắt tay Quang, tôi kéo Chánh bước nhanh lên trước và kể cho anh nghe câu chuyện thú vị rằng có một bà má đi sang Campuchia thăm con đã dùng lá thư con làm hộ chiếu.


Dọc đường, chúng tôi gặp chiếc xe Hồng thập tự hối hả lao về phía bệnh xá. Sa đề nghị:

- Mình trở lại đó coi thương binh có nhiều không?

Tôi tán thành ngay, lập tức Chánh thành thiểu số.

Một chiến sĩ trẻ được đưa từ trên xe xuống chân phải bị băng chặt, chân trái lấm lem đất cát. Nghe tiếng miến ngoài của bác sĩ Quang:

- Tà Sanh ra hả? Sao không phẫu trong đó?

Một người nào đó trả lời:

- Mấy bác sĩ trong sốt liệt giường.

Người thương binh được đưa vào lán trực. Một y tá mở băng cho Quang khám. Anh nói khẽ vơi bác sĩ Tường:

- Có dấu hiệu hoại tử. Mổ giải thoát ga rô trong ngày. Ráng nuôi cái chân này.

Anh ra lịnh cho y tá chuẩn bị. Vừa lúc đó có thùng xe bò lộc cộc đi vào sân bệnh xá. Nhiều ánh đèn pin trong lán quét ra. Trên nệm rơm lót sàn xe, một ngươi đàn bà nằm lăn lộn. Không ai, trừ chúng tôi, tỏ vẻ ngạc nhiên, bởi vì mọi cái đều có thể xảy ra trong khu vực chiến sự.

- Một ca đẻ - người y tá trẻ trở vào báo với Quang - bệnh viện Pai-lin đưa tới nhờ anh.
Một người đàn ông, khăn crơ-ma sọc trắng đỏ quấn cổ, quần áo đen mốc, bồng vợ trên tay, thở nặng nhọc bước vào. Vừa đặt lưng xuống giương, sản phụ liền nắm lấy thanh gỗ, như muốn vắt nó ra nước, lát lát lại gồng mình lên chịu đựng cơn đau. Bác sĩ Quang ghé xuống gương mặt đầm đìa mồ hôi của người đàn bà Campuchia, bàn tay anh nhẹ nhàng kéo gấu sà rông của chị xuống kín đùi. Anh mỉm cười thông cảm và ngươi đàn bà bất đông ngôn ngữ phút chốc hiểu ngôn ngữ không lời trên môi anh bộ đội Việt Nam và như được an ủi, chị cũng mỉm cười, nụ cười nhăn nhó đi cùng với tiếng rên.


Thấy người đàn bà đau trở dạ, người thương binh nằm ở giường bên cứ nhìn sang. Anh nói khó nhọc:

- Lo cho người đó đii Có cách nào giúp chị ấy sanh mau mau.

Đầu anh lính trẻ lả trên gối, mặt xanh rớt, ẩm ướt nhưng không còn giọt mồ hôi nào rịn ra được như cơ thể anh đã vét hết cả thứ nước đó để cầm cự với cơn đau. Hai y tá đưa sản phụ vào trong. Quang trở ra nói vơi Tường:

- Ngôi thai còn cao. Lát nữa không có dấu hiệu sanh thì phải mổ ngay.

Tường đo lại huyết áp của anh thương binh. Quang căng thẳng theo dõi mặt số tròn trên mặt chiếu, huyết áp đang tuột một cách đáng lo. Quang ra lịnh truyền dịch. Trong lúc chờ huyết áp lên, anh lui vào phòng phẫu và từ trong đó, tôi nghe bay ra mùi ê te, và tiếng kim loại rổn rảng.

Chúng tôi ngồi trong lán trực của bịnh xá không biết bao lâu. Còn ai nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi trong không khí ấy.

Nhìn ra ngoài trời, đã thấy màu sương đùng đục như khỏi trắng đặc. Người y tá trẻ, mặt mày chất phác, con trai xứ miền Tây của tôi ngồi cạnh anh thương binh, lo lắng nói với chúng tôi:

- Lát nữa, tới cữ của ông rồi!

- Ông nào? - Sa mau miệng.

- Bác sĩ Quang đó. Bộ thấy ổng dình dàng vậy mấy chị tưởng ổng thoát sao? Sốt rết là thuế rừng mà. - Người y tá cười hồn nhiên.

Tiếng oa oa từ trong phòng phẫu ùa ra. Cha đưa bé, nãy giờ 10 lắng nép bên vách, lao tới nhận con. Một sinh vật ngọ nguậy trong tấm vải quấn trắng tinh, trên tay bác si Tường. Qua vai anh, tôi nhìn thấy bác sĩ Quang. Tôi nhìn thấy đôi mắt bốc lửa của anh và nhũng giọt mồ hôi rịn ra trên trán, dưới vành mũ trắng. Anh không nhìn ai, chỉ nhìn người thương binh đang hướng ánh mắt tin cậy về phía anh. Một y tá trẻ khác nhìn anh chờ đợi rồi lấy gạc chấm mồ hôi cho anh. Tôi nhớ lời anh và biết, lúc này anh thèm cầm búa hơn là cầm dao mổ bởi vì cơn sốt sắp quật anh xuống giường. Nhưng anh đã ra lịnh chuyển thương binh vào và tấm lưng tháo vát của anh biến ngay sau tấm màn trắng tinh của phòng phẫu.

[ptlinh]

Sa đứng lên, kéo tôi đi vòng ra ngoài vách lán. Một hồi tôi mới biết nó tìm một kẽ hở để nhìn vào phòng mổ. Nghĩ tới phải thấy máu, tôi rùng mình, níu tay Sa đi. Không ngờ cô bạn rụt rè của tôi gan lên một cách đột ngột đã trì tôi đứng lại và còn tỏ ra giận rỗi. Chánh lần theo chúng tôi và đề nghị một cách khó chịu rằng phải trở về Ban tuyên huấn ngay và nhắc chúng tôi “tinh thần tổ chức kỷ luật".


Chúng tôi bước lặng lẽ trên sân cỏ đẫm sương. Buổi sáng, bầu trời Pai-lin nhẹ nhõm nhưng đối với người sốt rét, đó là giờ phút nặng nề nhức nhối họ phải trải qua.

Trên đường đến tiểu đoàn thông tin, chúng tôi gặp cái đầm mênh mông, cạn sợt như hố bom, có thể xắn quần lội qua được. Cả đoàn kể cả thiểu úy Chất, người dẫn đường tháo vát và biết chiếu anh em lội ào xuống, vốc nước rửa mặt. Ở vùng đất không kinh rạch, cái hồ có giá trị như một bóng râm trên sa mạc. Duy chỉ có Chánh, không vì thế mà hấp tấp. Anh cẩn thận xắn quần lên khỏi gối, từ từ bước xuống như đang dò mìn. Đứng ở một góc hồ, cách chỗ Chánh mươi thước, Sa nhìn ngược lên, nhưng không nhìn thẳng vào anh mà nhìn chếch... Đột nhiên, nó khều tôi:

- Nè, sao chân ông Chánh trắng toát vậy?

Nó cau mày, phân vân.

Cũng như khi đến tiểu đoàn quân y, ở đơn vị này, chúng tôi được đón tiếp hết mình. Chúng tôi đã làm những việc như đã làm ở bệnh xá, tức là đi xuống tới tiểu đội, nhìn vào nồi cơm, hộp thịt, gói ruốc của chiến sĩ. Chúng tôi hỏi và ghi chép cẩn thận những suy nghĩ, những kiến nghị của người lính đối với hậu phương. Chúng tôi cũng hát những bài hát anh em thích bằng cái giọng nghiệp dư non nớt của mình.


Tối đó, sau bữa cơm có thịt gà bắt trong chuồng do ban chỉ huy đãi, tôi và Sa kéo nhau ra gốc xoài nói với nhau mấy chuyện của đàn bà. Chánh cũng ra theo. Anh lót dép ngồi trước mặt hai đứa rồi bắt đầu huyên thuyên chuyện cơ quan anh, và, trong những câu chuyện đó, lần nào tôi cũng thấy hiện ra bóng dáng “mẫn cán" của anh.

- Đợt đi phong trào vừa rồi, một mình tôi tổ chức được mười lăm tập đoàn sản xuất trong nửa tháng.

- Anh cũng đi vận động hợp tác hóa nông nghiệp sao? - Tôi hỏi tò mò.

- Tỉnh ủy huy động cán bộ, cơ quan cử tôi. Đi công tác về, nghe tôi báo cáo, nhiều người chịu lăm...

Tôi thấy Sa lại cau mày.

- Anh có biết - tôi nói thân tình - sau khi anh rút thì mười lăm cái tập đoàn đó cũng xẹp luôn không? Tôi sợ anh phát động còn sống sít...

Chánh lại anh xao hơn vì Sa không góp chuyện mà còn phật ý ra mặt.

- Mai mình rời khỏi đây sớm phải không anh Chánh - Sa hỏi, cô từ tốn.

Chánh gật đầu. Sa tiếp:

- Tôi nghĩ (họ đã tôi với nhau rồi) mình không nên chùm nhum với nhau như vây. Phải tận dụng thời gian quý báu này để ở bên anh em bộ đội.

Chánh thở hắt ra, vội vàng đứng lên, vẻ phục tùng.

Tuần lễ công tác qua đi vùn vụt. Đã đến ngày về. Chúng tôi phải dồn đồ lại, dành một cái túi xách để đựng thư. Trên đường từ Ban tuyên huấn ra chỗ xe đậu, chiếc xe GMC dầu dãi hôm rước, chúng tôi ghé lại bệnh xá, đơn vị duy nhất nằm gần mặt đương. Bác sĩ Trường cho biết Quang đã đi vào Tà Sanh hôm qua, thay mấy bác sĩ đang sốt nặng trong đó. Tôi thấy Sa chòng chành vì cái tin ấy.

Tất cả thương bệnh binh còn đi được đều lần ra cửa lán vẫy chúng tôi. Khi họ gọi ầm lên: "Gửi lời chào Tổ quốc nhá!", tôi chợt giật mình. Câu chào ấy nhắc chúng tôi khoảng cách diệu vợi này là có thật, là chúng tôi đang mỗi khắc mỗi bước về phía hậu phương thanh bình, ấm cúng, đang từ biệt những chiến sĩ và đồng bào của chúng tôi, họ ở lại vùng rừng thiêng núi độc này để làm lá chắn cho hai dân tộc.


Xe đi qua một ngã ba. Đường vào Tà Sanh hun hút, mặt đường cuộn sống trâu, dấu vết của những bánh xe chiến trường. Cô bạn tôi nhìn ngoái lại phía sau, cái nhìn kín đáo chỉ có tôi mới nhận thấy và chắc con đường ấy đang xuyên qua tim nó với tất cả những đợt sóng không bình thương. Lần lượt, Sa không ngồi. Cái khoảng ghế hẹp Chánh ý tứ chừa cho nó bỗng dưng trống rỗng.


Ngay tối hôm đó, tại bộ chỉ huy tiền phương, chờ cho cả đoàn ổn định xong chỗ nghỉ, Sa ngồi vào bàn. Tôi đến bên, giả vờ nhắm mắt trước những trang giấy đặc kín chữ. Sa nói nghiêm trang:

- Mình viết cho ảnh đây!

Tôi hơi ngạc nhiên nhưng cũng không đến nỗi phải sững sỡ. Vì điều phải xảy ra, đang xảy ra. Thấy Sa vui vẻ, Chánh lại lượn quanh bàn, nhìn Sa dò xét. Sa đáp lại ánh mắt ẩy bằng vẻ mặt nghiêm nghị đến mức Chánh phải lảng ra xa.


Tôi chui vô mùng, miên man nghĩ ngợi. Thỉnh thoảng, nhìn ra, tôi thấy Sa vẫn tần ngần bên bàn. Tôi biết Sa đang lao đến hạnh phúc bằng sự bạo dạn lạ lùng. Viết xong, cô nàng mang cả xấp thư và quyển sổ tay vô mùng. Tôi hỏi:

- Mấy trang? Mùi dữ hôn?

Nó nhụi đâu vô ngực tôi. Hình như có những giọt nước âm ấm rơi xuống. Hãy khóc đi, mình biết bạn đang khóc vì hạnh phúc.

Rồi tôi nhận được thư Quang. Bức thư nhờ chuyển cho Sa. Sau cú điện thoại của tôi, Sa như mọc cánh, bay đến. Cầm cái bao thư sờn Sa lật qua lật lại bẵng bàn tay run run và ngắm nghía mãi hình anh bộ đội trong tem. Tôi trao cho cô nàng cây kéo:

- Thôi, khui đi, còn làm bộ.

Sa cười, giấu mặt sau phong thư. Chưa chi, đôi mắt đã rân rấn.

Tôi đi ra ngoài, hồi hộp với nỗi hôi hộp của bạn tôi. Tôi nhớ đến Trung và hiểu Sa như con chim bị cành cây cong, nó được yêu hay bị khước từ? Rất lâu tôi mới trở vào, hỏi:

- Sao?

Tôi lại kịp nhìn thấy ánh mắt tự tin của Sa hôm chúng tôi về nước. Nó đẩy lá thư cho tôi. Nhìn dòng chữ đầu và tờ lịch trên tường, tôi thốt lên:

- Trời, bốn tháng!

Ngày hạnh phúc hôm nay của Sa đã len lỏi qua sự khắc nhiệt đến ngợp thở của thời gian và chiên tranh. Nhưng tôi đã kịp đọc thấy những hàng chữ đẹp, việt ra bởi một bàn tay đẹp.

Lúc bắt tay em, anh cố xiết thật mạnh cho em đau và nhìn sâu vào mắt em để thăm dò. Đôi mắt ấy đã ánh lên sự cứng cỏi và nỗi dịu dàng chịu đựng. Anh bỗng hiểu ra mình đã gặp một tâm hồn mong đợi từ lâu...

Hà Nội tháng 10-1984