Đất miền Đông: Cuộc chiến đấu trên đường 13

[Brest]

Ngọc Linh đang bước nhanh. Cây AK níu chặt vào vai, mũ tai bèo hơi nghiêng, búi tóc tròn đeo chặt sau gáy, nịt cao su túm chặt ống quần, bên sườn, cạnh túi băng AK, lủng lẳng cái bao vải xanh. Có lẽ Ngọc Linh bỏ bộ "giáp trụ" trong đó. Sau đêm phối hợp đánh trận địa pháo, Đinh Công tấm tắc mãi về những bộ quần áo đặc biệt của các cô bên bộ đội địa phương. Đinh Công nghĩ mãi, cậu ta tìm ra chữ "giáp trụ" cái từ ấy được mọi người thừa nhận. Cả chị em bên Ngọc Linh cũng thích, hình như rất tự hào nữa. Đến gần hầm, Ngọc Linh dừng lại, cô nghiêng đầu hỏi lửng:
- Ai như anh Tư kìa?
Cô bước tới và lập tức đứng nghiêm, rất chính quy:
- Báo cáo chính uỷ. Tôi xin chào đồng chí!
Động tác, lời nói của Ngọc Linh làm cho Phan Nguyên và Đinh Công bật cười. Phan Nguyên đưa tay ra:
- Tôi cũng xin chào đồng chí Ngọc Linh. Đồng chí thực hiện đúng điều lệnh lắm, ngồi xuống đây.
Ngọc Linh liếc nhanh, cô tìm chỗ ngồi, trật mũ, AK tựa vào vai, Ngọc Linh nhìn Phan Nguyên, cô thay đổi cách xưng hô.
- Anh Tư xuống lâu chưa? - Cô không chờ câu trả lời, vì thói quen, hay vì sao đó, cô nói một hơi - Được gặp anh Tư, mừng quá. Mang tiếng đơn vị phối thuộc nhưng cả mấy tháng rồi, nay mới gặp thủ trưởng sư đoàn lần thứ hai. Con ghẻ, con xa thiệt thòi quá phải không anh Tư?
Phan Nguyên nghĩ nhanh: "Con gái thật lạ, bất cứ "trường hợp nào, hễ nói là có vẻ hờn dỗi, nùng níu, trách móc, họ luôn luôn giành lây quyền đó một cách rất nhanh, rất hợp pháp, nói không cho ai chen vào được nữa. Đặc biệt thật! "
Phan Nguyên chưa kịp trả lời, Ngọc Linh đã nói tiếp:
- Anh Tư đâu biết được nỗi mừng của tụi em. Mấy năm trước mấy anh ở xa, tụi em mong đêm mong ngày. Mấy anh ở trên đó quân tướng cả ngàn, cả vạn, tụi em ở dưới này leo teo mười lăm người, lúc nào cũng thấy lẻ loi anh Tư à! Trận này mấy anh về, tụi em mừng phát khóc !
Ngọc Linh khóc thật, cô để mặc cho hai dòng nước mắt tràn xuống hai má rám nắng. Phan Nguyên xúc động. Ngọc Linh nói đúng. ông hiểu những giọt nước mắt đó. ông nói nhè nhẹ:
- Mừng rồi thì phải làm ăn thật tốt chứ?
Ngọc Linh phấn khởi:
- Tốt quá chớ anh Tư! Nhờ mấy anh đặc công sư đoàn dìu dắt, giúp đỡ, tụi em trưởng thành hung, đánh được giặc, lập được công, lấy được người bổ sung, xây dựng thêm được cơ sở. Mặt nào cũng tốt hơn nhiều anh Tư ạ !
- Thế bây giờ đã đánh độc lập được chưa?
Ngọc Linh gần như reo lên :
- Được ! Được chớ sao không anh Tư! Tụi em cũng muốn đề nghị đánh độc lập một mục tiêu trong một trận nhưng còn ngại, chưa dám nói. Bây giờ anh Tư giao, mấy anh giao, tụi em xin nhận.
Ngọc Linh đưa mắt nhìn Đinh Công như hỏi, nhưng Đinh Công không nghe gì cả. Từ nãy đến giờ đầu óc cậu ta tập trung vào căn cứ Lai Khê. Phan Nguyên đoán ra điều đó khi nhìn vào đôi mắt Định Công. ông thấy mình cần tham gia cụ thể.
- Này, cô Ngọc Linh.
- Dạ !
- Trận đánh tối mai có vài thay đổi. Sư đoàn điều bớt anh em đặc công lên Tân Khai để diệt cụm pháo lớn của địch. Mục tiêu đã chuẩn bị ở đây không đánh hết. Nếu các đồng chí nhận một mục tiêu cũng là dịp tốt để trưởng thành đấy.
Ngọc Linh đập tay lên lưng Đinh Công, làm Đinh Công giật mình :
- Mấy anh định giao cho bên này cái nào?
Đinh Công đáp gọn lỏn :
- Trận địa pháo Xưởng cưa, mục tiêu chị chuẩn bị rồi đấy.
- Còn mấy anh?
- Chúng tôi đang chọn giữa cụm xe tăng và khu kho sư 25 .
Ngơc Linh nhẩm tính, cô nói:
- Một mình tụi tôi đánh cụm pháo thì quân số hơi ít.
Đinh Công nói nhanh:
- Tôi sẽ cho sang một tổ năm người, được không?
Ngọc Linh phấn khởi :
- Được vậy thì ngon rồi - Ngọc Linh cười - Nhưng ai chỉ huy?
- Tụi tôi hay mấy anh?
- Các chị chỉ huy.
- Biết mấy anh bổ sung có chịu không?
- Chịu chứ! - Đinh Công cười mỉm - Cánh đàn ông chúng tôi không ngại chức tiểu đội phó đâu chị Ngọc Linh ơi
Ngọc Linh lườm Đinh Công:
- Anh nói không đúng rồi, đàn ông các anh làm tiểu đội phó là khi về nhà với vợ con, còn ở đây chuyện đánh giặc các anh đâu chịu nhường chức chỉ huy cho phụ nữ.
Đinh Công cũng không phải tay kém:
- Nhưng với chị Ngọc Linh chúng tôi nhường đấy – Đinh Công quay sang Chính uỷ - Báo cáo thủ trưởng chị Ba Linh đủ sức chỉ huy một tiểu đoàn thủ trưởng ạ. Tiếc là miền Đông chưa có tiểu đoàn nữ.
Ngọc Linh lắc đầu, mặt đỏ lên:
- Đừng có nghe anh Tư à - Cô hỏi Đinh Công - Mục tiêu tụi tôi kiểm tra rồi, chỉ cần điều chỉnh lực lượng, tối mai có đánh không? Lúc nào mấy anh cho lực lượng sang?
Đinh Công nhìn Chính uỷ Phan Nguyên có ý hỏi, Phan Nguyên gật đầu, Đinh Công nói luôn:
- Tối mai vẫn đánh, chiều mai tôi cho anh em sang, hai bên chỉ cần thống nhất lại giờ nổ súng. Tôi phải đi Tân Khai chiều nay, anh Mười Thơ và đồng chí tiểu đoàn phó sẽ chỉ huy.
- Ô, vậy à! - Ngọc Linh hơi ngạc nhiên, nhưng cô đã mau mắn nói tiếp - Anh cứ yên tâm đi Tân Khai cho mạnh giỏi. Tụi tôi ráng mần trận này . Đừng lo nghe, ông "mê tín" !
Ngọc Linh cười. Đinh Công cũng cười. Phan Nguyên không biết chuyện gì. Thấy vậy Ngọc Linh kể lại chuyện ngần ngừ của Đinh Công lần trước, cô nói:
- Đặc công nòi mà mê tín nặng anh Tư à. Sau trận đó em bắt giải đáp nhưng ảnh cứ ngồi im, mắc cỡ như gái mới về nhà chồng.
Đinh Công phản công ngay:
- Chị Ba chưa lấy chồng sao biết gái mới về nhà chồng hay mắc cỡ?
Ngọc Linh không cần suy nghĩ nói ngay:
- Chỉ một mình chị Hai vợ anh Hai tôi về nhà chồng là tôi biết ngay mà. . . Chớ bộ không biết sao? - Cô vội quay sang phía chính uỷ, cô sợ mắc thêm vào những câu đối đáp kiểu đó. Cô nhìn Phan Nguyên với cặp mắt khẩn khoản : - Em mời anh Tư sang thăm đơn vị được gặp anh Tư, anh chị em đơn vị mừng lắm. Anh Tư nói chuyện, anh Tư động viên thêm đơn vị.
"Cái bà này khôn và nhanh  thật - Đinh Công ngồi thầm - mình cùng định mời chính  uỷ nói chuyện với đơn vị. chậm chân thua cả đàn bà! " Đinh Công ngồi thừ ra, mặt đỏ lên. Phan Nguyên không có lý do gì từ chối. ông cũng muốn gặp đơn vị phối thuộc, lại là lực lượng của địa phương. ông vui vẻ đứng dậy :
- Đồng ý, nào đồng chí giao liên, dẫn đường đi - ông nói với Đinh Công - Các cậu cứ tiến hành công việc, tối tôi về.
Ngọc Linh bước lên trước :
- Mời anh Tư theo đường này.
Ngọc Linh đi trước. Cô bước thong thả. Vóc người to cao nhưng bước đi lại nhẹ nhàng, có phần uyển chuyển nữa. Lần trước họp với địa phương, Phan Nguyên không chú ý mấy. Từ nãy tới giờ, Phan Nguyên có dịp quan sát, hiểu biết kỹ hơn về cô gái ai cũng bảo là dữ tướng.
- Anh Tư không được khoẻ bằng dạo xuống đây họp - Ngọc Linh lên tiếng - Anh Tư ốm nhiều, tóc anh Tư cũng bạc thêm, nghe anh Tư sốt luôn, tụi em lo nhiều. Đánh nhau liên tục, ác liệt thế này, mấy anh ốm, sốt thì gay lắm
Phan Nguyên nhận ra rất rõ sự chân thành và tình thương thực sự trong giọng nói của Ngọc Linh. Nó không khác gì sự chân thành và tình thương của một đứa em gái. Phan Nguyên đoán trước hướng phát triển của câu chuyện, ông hỏi:
- Bên các cô những lúc rỗi rãi có hay...
Không để Phan Nguyên hỏi hết câu, Ngọc Linh hiểu ngay, cô ngắt lời Phan Nguyên:
- Không có đâu anh Tư! Tụi em không uống nước trà, không nhậu nhẹt. Những lúc rỗi rãi tụi em học đủ thứ: học văn hóa, học hát, học may vá, và thêu đan. Tụi em không có thói đem chuyện riêng người này người khác làm chuyện đưa đà. . .
- Thế tại sao cô biết chuyện riêng của tôi?
Dạ, hôm sang họp, tình cờ em nghe mấy anh đặc công nói, mấy anh đặc công cũng rất lo cho sức khoẻ của anh Tư. Thủ trưởng sốt, yếu, gặp chuyện đau lòng ai mà không thương, không lo anh Tư?
- Mấy cháu giờ ở với ai anh Tư? Anh có được tin mấy cháu không?
Phan Nguyên không thể lái câu chuyện sang hướng khác được nữa. Sự chân thành, sự cảm thông của Ngọc Linh đã làm ông xúc động. ông thấy ở Ngọc Linh có một cái gì đó tin cậy được, ông cố kìm tiếng thở dài, giọng ông nói đủ nghe.
- Cảm ơn cô, hai cháu ở với ông nội. Bố tôi tuy có tuổi, nhưng ông cụ còn khoẻ, có anh em bà con giúp đỡ chắc không đến nỗi gì. Tin tức biết cũng chung chung vậy. Bố tôi không viết thư, có viết
chắc cũng không thấu, còn hai cháu tụi nó không viết đâu. Tụi nó biết ba đang ở ngoài mặt trận, báo cho ba chuyện đau lòng. Không phải là cách thương nhớ ba, cô Linh ạ, tôi biết tính hai đứa nhỏ.
- Thương mấy đứa nhỏ quá anh Tư à ! - Ngọc Linh bất ngờ thốt lên, giọng cô như có nước mắt. Phan Nguyên bỗng mở to mắt nhìn vào búi tóc nặng của Ngọc Linh. Lòng dạ ông tự nhiên xốn xang. Ông muốn dừng lại một chút. Ông muốn nghe lại cái âm thanh chứa đựng tình cảm sâu sắc, chân thực của một người con gái, do vô tình đã hiểu được hoàn cảnh riêng tư và những nỗi khổ tâm của ông. Ông hiểu Ngọc Linh không phải an ủi ông cho có chuyện, không phải đưa đẩy trong tình cảm. Giọng nói, lối nói và tình cảm chứa chất trong câu nói làm cho ông bồi hồi. làm cho ông tin rằng Ngọc Linh muốn chia xẻ sự đau khổ ông đang chịu đựng.
Trong cuộc chiến đấu khốc liệt, con người mau hiểu nhau. Tình cảm của những con người cùng đang chiến đấu đến với nhau không màu mè, không vòng vèo. Nó thường đến nhanh, chân thực và mãnh liệt, sâu sắc và rõ ràng. Phan Nguyên biết vậy, nhưng ông không nói gì, một chút Ngọc Linh lại hỏi:
- Anh Tư biết anh Hai Sơn không ạ?
- Hai Sơn nào? Hai Sơn họ Lê. Lê Thanh Sơn người Biên Hòa, cao, gầy, có cái sẹo nơi đuôi mắt bên trái phải không?
- Đúng đó anh Tư. Anh Hai Sơn là anh ruột của em đó.
Phan Nguyên đứng lại. Ngọc Linh cũng đứng lại, hai người nhìn nhau. Phan Nguyên hỏi:
- Anh ruột cô?
- Dạ phải .
- Tôi với Hai Sơn quen nhau từ hồi đánh Pháp, hai đứa hoạt động ở miền Đông này, tập kết một chuyến tàu ra Bắc, ở một tiểu đoàn. Trở lại miền Nam một lần, nhưng khác đơn vị. Vào đây tôi ở chủ lực Miền? Hai Sơn về địa phương công tác. Mấy năm nay không gặp. Bây giờ Hai Sơn Ở đâu?
Mắt Ngọc Linh đỏ hoe, nước mắt tràn ra:
- Anh Hai em hy sinh rồi anh Tư!
Im lặng một chút, Ngọc Linh quay gót. Hai người tiếp tục đi.
Ngọc Linh nói tiếp:
- Anh Hai em làm việc ở tỉnh đội. Cuối năm 64 về công tác ở vùng Phước Sang. Anh Hai liên lạc được với gia đình. Má em giục chị Hai lên thăm ảnh. Má em cũng muốn đi thăm anh Hai, nhưng đang bịnh không đi được. Anh Tư nhớ trận bọn lính dù nhảy xuống Phước Sang cuối năm 64 không?
- Có tôi nhớ, rồi sao nữa cô Linh?
- Dạ, ở Phước Sang lúc đó mình đâu có lực lượng phải không anh? Anh Hai em gom một số anh chị em lại, toàn những người đi tải gạo, những người chờ móc gia đình. Vậy mà cũng đánh được mấy trận. Nhưng cả anh Hai, chị Hai đều hy sinh, hy sinh vì súng hết đạn. Hay tin em không khóc được, ruột đau, nhưng cổ nghẹn lại má em muốn phát điên, bịnh suốt hai năm liền. Năm 66 má em khỏi bịnh, em xin thoát ly.
- Bây giờ má ở với ai? Còn khoẻ không?
- Dạ, má em ở một mình, có dì Tư em má ở gần, chạy qua chạy lại, má cũng yếu nhiều.
- Từ ngày thoát ly tới giờ cô Linh có về thăm má lần nào không?
- Đâu về được anh Tư, mỗi năm một đi xa thêm, tin tức cũng chỉ chung chung' vậy thôi.
Phan Nguyên nghe một tiếng thở dài, nhưng cô gái lại nói tiếp giọng khác hẳn đi:
- Thằng giặc ác quá chừng anh Tư! Hắn gây biết bao đau khổ cho người mình. Cả chuyện đau buồn của anh Tư cũng là do thằng giặc. Cứ nghĩ tới y như ruột lại đau, cổ cứ nghẹn anh Tư à!
Phan Nguyên mở to mắt nhìn cô gái. ông không nhìn thấy mặt cô, nhưng ông thấy mũi AK bỗng nảy lên, bá súng áp chặt hơn vào vai cô. ông biết cô gái vừa nắm chặt thêm quai súng, siết chặt khẩu súng vào người.

[Brest]

Đã hơn một tuần nay, tình hình xung quanh Thị xã An Lộc, đến ngã ba Thanh Bình, xuống Đức Vinh, Tân Khai diễn ra hơi khác thường.
Phía sau vành đai bao vây thị xã, bộ đội bỗng dưng đi lại, di chuyển liên tục cả ngày cả đêm. Tiếng cưa cây, tiếng cuốc đào công sự từ nơi này, nơi kia kết dần lại với nhau, thành cả dây chuyền tiếng động. Ban đêm nhiều tiếng động cơ ô tô kéo pháo  lúc ầm ì, lúc gầm rú, rồi lại tắt, rồi lại vang lên vài giờ sau đó. .Cảnh tượng và không khí giống như hồi cuối tháng tư sang đầu tháng năm, chuẩn bị đánh An Lộc lần thứ hai. Còn ở vùng ngã ba Thanh Bình xuống đến Tân Khai, tình hình cũng diễn ra tương tự. Nhiều tốp bộ đội chừng năm, mười người ngụy trang cẩn thận xuất hiện công khai trên đường 13, ngay cả lúc L. 19 quần thảo. Súng cối các loại bắn vào Đức Vinh, vào Tân Khai không theo quy luật nào cả, nhưng khá nhiều lần trong ngày, liên tục ngày này qua ngày khác. Hễ có bóng L.l9, các loại máy bay lên thẳng, đến cả AD6, F.5, A.37 xuất hiện , là trọng liên 12, 8 , đại  liên K 53 dõng dạc lên  tiếng .
Trong lúc Bộ tư lệnh quân đoàn 3 ở Lai Khê đang đau đầu vì những dấu hiệu, những hiện tượng đột nhiên xuất hiện, đột nhiên tăng lên khác thường, đang cố phân tích, phán đoán về một đợt tiến công lớn có thể diễn ra ở ngay Thị xã An Lộc và khu vực nam An Lộc , đang tìm cách đối phó, thì Trung đoàn 25 , Trung đoàn 65 , Trung đoàn 11 đã được lệnh lặng lẽ, lần lượt rút khỏi trận địa, lùi sâu vào dải rừng phía tây đường 13, tranh thủ củng cố. Kỷ luật hành quân, trú quân, đóng quân hết sức nghiêm ngặt.
Đàm Lê đã trở về Sở chỉ huy Sư đoàn, ông đang đợi Tư lệnh Hoàng Việt, các Trung đoàn trưởng trong Sư đoàn để đi chuẩn bị chiến trường, ông không được vui, nhưng cũng không đến nỗi buồn. ông đang suy nghĩ "Đánh địch tiên công  đã  khó, nhưng đánh địch rút chạy càng khó hơn"- Đàm Lê nhủ thầm - "Phan Nguyên nói rất đúng về nước mã hồi “ !
Sáng hôm đó, ra khỏi khu vực sở chỉ huy, ông đến thẳng sở chỉ huy phía trước của sư đoàn, và qua dây nói, ông lệnh cho Trung đoàn trưởng Trung đoàn 65 bí mật, khẩn trương đưa trung đoàn từ đông đường 13 vượt sang tây đường chặn đánh lữ dù 1 tháo chạy. ông phán đoán lữ dù 1 trong cảnh tháo lui khỏi bãi lửa đường 13, se hết sức tránh né lực lượng ta, không nhận chiến, chúng có thể mạo hiểm cắt đường, cắt sâu vào tây đường, nghĩa là luồn lách sau lưng các đơn vị phía trước và trước mặt các đơn vị phía sau. Cái
quãng hở ấy khá bất ngờ. Nhưng khi Trung đoàn 65 bắt đầu xuất phát thì trinh sát báo tin phân đội đi đầu của lữ dù 1 đã không tới gần Đức Vinh, bọn chúng hành quân đúng như ông dự kiến. Đàm Lê nghĩ rất nhanh và quyết định ngay tức khắc, một mặt ông ra lệnh cho các đơn vị hoả lực đánh phá dữ dội Đức Vinh, một mặt ra lệnh cho Trung đoàn 11 rút ngay hai tiểu đoàn ra khỏi vành đai bao vây Tân Khai, cấp tốc hành quân ngược lên, chặn đánh lữ dù 1 . Ông muốn bắt lữ dù 1 bỏ ý định vào Đức Vinh, buộc chúng phải nhận chiến ở khu vực giữa Tân Khai và Đức Vinh nơi theo tính toán của ông, Trung đoàn 11 trên đường tiến lên sẽ gặp lữ dù 1 ở đó. Chỉ cần bọn dù nhận chiến, Trung đoàn 11 cầm chân chúng độ vài giờ, ông sẽ cho Trung đoàn 65 vận động tới tiến công vào sườn, nếu không gọn thì bao vây chúng lại. Nhưng lữ dù 1 đang thực hiện "chước thứ 36 " - "tẩu vi thưọng sách ", nên chúng đã đi nhanh hơn. Khi Trung đoàn 11 vừa ra khỏi Tân Khai chừng 1 ki lô mét, đã tao ngộ với lữ dù 1 . Bọn dù chỉ chống đỡ, đoạn giữa và đoạn đuôi tạt ngang rừng chạy một mạch về Tân Khai, bỏ lại vũ khí nặng và toàn bộ lính bị thương mang từ ngã ba Thanh Bình về. Trung đoàn 11 đuổi theo, trở lại thế bao vây Tân Khai như trước. Trong hai ngày sau đó Trung đoàn 11 và các đại đội 12 ly 8 bắn rơi 13 máy bay lên thẳng chở lính dù. Tính chung. hơn 300 lính dù bị loại ra ngoài vòng chiến. Đàm Lê ra lệnh cho Trung đoàn 65 trở về vị trí cũ. ông nhìn xuống Tấn Khai, nắm tay lại dứ mạnh:
- Tôi đã hai lần để anh Hai chạy vuột. Hy vọng gặp lại anh Hai trong thời gian tới nghe, anh Hai !
Đàm Lê đứng dậy, vuốt ngược mái tóc ngắn, ông đang định sang hầm tác chiến thì Lê Nhu chạy sang. chưa xuống hầm anh đã nói:
 - Báo cáo sư trưởng, Chiến đoàn 49 sang hết Chơn Thành.
Đàm Lê ấn Lê Nhu ngồi xuống ghế:
- Hãy ngồi xuống đã - Đàm Lê dịch vào một chút, đối diện với Lê Nhu.
Nét mặt bình tĩnh của sư trưởng làm cho Lê Nhu trở lại bình thường, anh ngồi xuống, đưa tay gãi đầu, anh cảm thấy mình vừa không tự chủ được, đã bị xúc động không cần thiết, anh đỏ mặt nói tiếp:
- Báo cáo sư trưởng Trung đoàn 33 đã rút khỏi Đức Vinh, Chiến đoàn 43 của Sư đoàn 1 8 đổ xuống ngã ba Na Trạch, nhưng chúng không ở lại, chúng đi thẳng vào thị xã. Sư đoàn 21 còn lại Trung đoàn 31 vẫn ở Tân Khai.
- Tin kỹ thuật hay tin của trinh sát?
- Báo cáo tin của trinh sát, Tiểu đoàn 16 Trung đoàn 65 đang chờ lệnh.
- Rút luôn - Sư trưởng Đàm Lê nói nhanh - Ra lệnh rút luôn, bàn giao tình hình và trận địa cho Trung đoàn 71 Sư đoàn 290. Thông báo ngay cho Trung đoàn 29 biết tình hình ở Chơn Thành. Thông báo cho Tiểu đoàn 13 ở khu vực bắc Tàu Ô ( Tiểu đoàn 13 - Trung đoàn 11 đã bước vào chốt giữ khu vực bắc Tàu Ô - sau lưng Trung đoàn 29).
- Rõ !
Lê Nhu mở sổ hí hoáy ghi, ghi xong anh ngửng đầu báo cáo tiếp:
- Các đơn vị hoả lực vẫn tiếp tục đánh vào Tân Khai, hai tiểu đoàn của Trung đoàn 11 đã rút về củng cố.
Sư trưởng Đàm Lê gật đầu :
- Bọn địch có phản ứng, có nghi ngờ gì không?
- Báo cáo sư trưởng, Trung đoàn 31 cũng đang chờ đến lượt rút đi, nên chúng ở sâu trong căn cứ. Không thấy phản ứng gì. Trung đoàn 11 thiếu một tiểu đoàn là trung đoàn thứ ba rút ra khỏi trận địa về phía sau củng cố.
- Phải cảnh giác thằng Chiến đoàn 49. Không nay thì mai, chúng nó sẽ xuống Tân Khai. Tổ chức kiểm tra trận địa của Tiểu đoàn 13 ngay. Chuẩn bị trận địa thứ hai cho nó ở bắc cầu Tàu Ô một ki lô mét. Đề phòng trận địa 1 bị thằng 49 chọc thủng.
- Rõ.
- Bộ phận đi chuẩn bị chiến trường tới đủ chưa?
- Báo cáo còn thiếu trung đoàn trưởng Trung đoàn 25 .
- Cho người đi đón ngay, đón cả anh Ba nữa.
- Báo cáo anh Ba đến rồi, đang ngồi nói chuyện với các trung đoàn trưởng bên hầm tác chiến.
- Báo cáo anh Ba tôi sang ngay. Mọi công việc như đã bàn, phải theo dõi chặt thằng 49, phải giử thật vững liên lạc với Đoàn Vũ, bằng mọi cách giúp đỡ Đoàn Vũ. Có tình huống gì báo ngay với anh Nguyên, rồi cho hoả tốc xuống chỗ tôi. Chú ý hết sức việc giữ bí mật. Tiếp tục nghi binh cho đến khi nổ súng ở hướng mới. Sẵn sàng, khi có lệnh đồng chí xuống ngay chỗ tôi.
- Rõ !

[Brest]

Lê Nhu vọt lên hầm. Đàm Lê đứng dậy, ông nhìn quanh hầm, nét mặt hơi sững sờ. Chốc nữa, ông sẽ từ giã khu vực này, cùng Tư lệnh Hoàng Việt, cùng các trung đoàn trưởng của sư đoàn (Trung đoàn 29 đang ở Tàu ô, Bộ Tư lệnh mặt trận đưa Trung đoàn 25 vào trong đội hình Sư đoàn 267) đi xuống phía nam chuẩn bị chiến trường, chuẩn bị cho kế hoạch B, biến kế hoạch B thành hiện thực . Đây là chiếc hầm thứ năm ở sở chỉ huy sư đoàn chuyển dịch trên khu vực này trong gần bốn tháng qua. Chưa có chiếc hầm nào trúng bom, nhưng pháo thì bốn chiếc trước đã nếm mùi.  Đối với một người lính già như ông, đã đi nhiều, đã ở trên nhiều vùng đất khác nhau từ Bắc vào Nam, ngoài vùng đất Ở Điện Biên Phủ, thì chưa có vùng đất nào để lại những ấn tượng mạnh mẽ, những kỷ niệm sâu sắc như vùng đất này, bởi lẽ chưa có chiến dịch nào dài ngày như chiến dịch này, chưa có trận đánh nào lại liên tục hết ngày sang đêm? lâu như trận đánh trên đường 13 này. Và cũng chưa bao giờ ông phải vật lộn, giày vò, đấu tranh gay go, vất vả, để thấy được mình, thấy được đơn vị mình, thấy được kẻ địch, hiểu được những vấn đề bí hiểm mỗi ngày mỗi nảy sinh, rất đa dạng, rất phong phú trong cuộc chiến đấu. Chưa bao giờ như vậy cả, nên bây giờ ông bồi hồi, ông xúc động. ông sẽ bí mật và cũng sẽ khôn ngoan đưa sư đoàn đã được bổ sung, củng cố xuống phía Nam, sẽ bất ngờ giáng những nhát búa khá đằm tay vào các đốt xương sống kẻ địch. Ông bồi hồi, ông xúc động, và còn băn khoăn, lo lắng nữa. Trung đoàn 29 ở lại một mình, gánh hết gánh nặng của cả sư đoàn - đành  rằng Trung đoàn 71 của Sư đoàn 290 đã ghé vai vào đoạn đường này, nhưng gánh nặng chủ yếu vẫn ở trên vai Trung đoàn 29. Nhưng cũng vì Trung đoàn 29, ông sẽ hết sức cố gắng để đập những nhát búa thật sớm. Sớm ngày nào Trung đoàn 29 đỡ được gánh nặng ngày đó.
 Đàm Lê nhìn gian hầm lần nữa rồi bước lên. Ông đứng lại nhìn vòm cây, nơi buổi sáng có những con chim thường đậu, thường hót. Vòm cây yên ả. Hẳn là những con chim đang đi ăn xa, ông cũng sắp đi làm ăn xa. Đàm Lê mỉm cười, ông thầm từ biệt lũ chim, ông bước nhanh sang hầm tác chiến. Vừa thấy bóng ông, Tư lệnh Hoàng Việt đã hỏi to:
- Làm gì mà lâu thế? Chúng tôi nói hết chuyện rồi . Nào đã đi được chưa? Có kịp vào Trung đoàn 29 không?
- Báo cáo anh Ba - Sư trưởng Đàm Lê đứng nghiêm - Chỉ mình anh với tôi vào Trung đoàn 29, còn các đồng chí trung đoàn trưởng đi trước. Vào làm việc với Trung đoàn 29 xong, chúng ta sẽ đuổi theo.
Tư lệnh Hoàng Việt đứng dậy:
- Thế thì được - ông quay sang bắt tay từng trung đoàn trưởng - Tạm chia tay các cậu, sẽ gặp nhau sau - Này Đàm Lê, anh có hai tay trung đoàn trưởng to con thật, có lẽ to nhất sư đoàn đấy - Ông chỉ trung đoàn trưởng Trung đoàn 65 - Cái cậu Lợi này bị thương chắc phải đến một tiểu đội khiêng - ông cười to - Anh phải giữ cẩn thận đấy, thời buổi quân số hiếm hoi này mà phải khiêng anh đi viện thì thật . . . Hà. . . hà. . . - Những người  có mặt đều cười theo, làm cho Lợi đỏ cả mặt.
Chờ mọi người im, Tư lệnh Hoàng Việt nói tiếp:
- Nói cho vui vậy thôi, mong các cậu mạnh giỏi cả, ráng vật nhau với địch keo này, thắng keo này coi như chúng ta hoàn thành một nửa nhiệm vụ. Xuống đó, chúng ta phải có những trận Bàu Bàng mới, lừng lẫy như trận diệt hai nghìn tên ' Anh cả đỏ" năm 1965  - Hồi đó diệt xong chúng ta phải luồn đi nơi  khác rình địch như cọp rình mồi, ở một chỗ không yên với chúng. Bây giờ xuống đó, diệt xong chúng ta vẫn ở lại đó, để rồi xuống sâu nữa. Những nơi chúng ta xuống mới là chặng đường đi qua của mũi tên, chứ chưa phải cái đích cuối cùng của chiến dịch tiến công năm 1972 , để mà bền sức, bền chí. ông quay sang Sư trưởng Đàm Lê:
- Có đi cùng một đường không?
- Báo cáo anh Ba đi hai đường khác nhau.
- Vậy thì các cậu đi đi kẻo muộn, nội đêm nay bọn tớ sẽ đuổi kịp các cậu đấy. Phải nhớ là hết sức khẩn trương, hết sức tranh thủ
Sư trưởng Đàm Lê bỗng mỉm cười. Không phải chỉ có ông hay nói tới khẩn trương, tranh thủ, mà cả Tư lệnh Hoàng Việt cũng nói khẩn trương, tranh thủ. "Tứ thời tranh thủ, bốn mùa khẩn trương". Đúng thật ! Đúng vô cùng !

[Brest]

Giao ban xong, Đoàn Vũ tới ngay bàn cát. Anh ngạc nhiên khi thấy bên cạnh bàn cát xuất hiện hai cái mô hình thu nhỏ kiểu hầm của anh em cấu trúc ngoài trận địa. Mô hình được làm bằng những cây con lớn hơn ngón tay, chuốt sạch vỏ, trông rất đẹp. Ngoài mô hình, một nổi trên mặt đất, một chìm dưới mặt đất, bên cạnh còn có một mớ cây cùng kích thước, chuốt vỏ sạch, ý chừng muốn để cho những ai tới nghiên cứu các kiểu hầm, có sẵn dụng cụ để bày sắp. Ngoài hai mô hình kiểu hầm và bó cây. Đoàn Vũ còn thấy hai lon đồ hộp đầy những ký hiệu đã được nhuộm xanh, nhuộm đỏ, cẩn thận. Đoàn Vũ đổ ra đất những chiếc xe tăng, những khẩu pháo, những khẩu cối, đại liên, ĐK, những vành chiến hào, những mũi tên mang ký hiệu tiểu đội, trung đội, đại đội, tiểu đoàn, trung đoàn, sư đoàn, những đường dây thông tin, những hình thù các sở chỉ huy, tất cả đều bằng gỗ, được cắt gọt rất khéo. Đoàn Vũ nhìn chăm chú những thứ đó, anh mỉm cười; vẻ mặt vừa bằng lòng, vừa xúc động. Không ai ngoài Tuệ, cậu liên lạc của anh đã làm việc này. Suốt một tuần qua, chỉ lúc nào gọi, cậu ta mới có mặt, còn thì suốt ngày lúi húi một mình trong bụi rậm. Vì bận công việc nên Đoàn Vũ không hỏi cậu ta làm gì. À cậu ta thấm nhuần khẩu hiệu  “Tất cả cho chốt giữ thắng lợi”  bằng những thứ này đây. Thế này thì khá thật, xong cái Tàu Ô nhất định phải giữ làm kỷ niệm
Đoàn Vũ nói thầm, rồi nhặt tất cả các ký hiệu bằng giấy có đất chặn lên trên để gió khỏi cuốn đi, thay vào đó các ký hiệu bằng gỗ Đoàn Vũ mở sổ tay ghi chép, tay trái dò từng hàng chữ, tay phải nhặt ký hiệu địch, ta, đặt xưống bàn cát, biểu hiện tình hình trận địa đôi bên mới nhất trong ngày. Đoàn Vũ nhìn bao quát một lượt rồi ngồi bệt xuống đất, cuốn thuốc hút.

Đoàn Vũ gầy đi nhiều, đôi má hõm sâu, gò má nhô cao, những nếp nhăn trên trán dường như hằn sâu thêm, chỉ còn đôi mắt, tuy thiếu ngủ, nhưng vẫn ánh lên cái nhìn quả quyết. Sau trận bẻ gãy cuộc tiến công của Chiến đoàn 46, Chiến đoàn 50 và bọn biệt động biên phòng. Đoàn Vũ xuống ngay các tiểu đoàn, ra tận trận địa xem xét kết quả, anh rút kinh nghiệm với anh em, trở về sở chỉ huy, anh ngủ một mạch mười hai tiếng liền. Anh thảnh thơi được vài ngày, tắm giặt, cắt tóc, cạo râu, uống trà, đi kiểm tra hậu cứ các tiểu đoàn, dự một buổi biểu diễn của nhóm văn công ở trung đoàn bộ. Cao hứng anh còn tham gia mấy trận tú lơ khơ với vệ binh, trinh sát, nơi nào anh cũng thua liểng xiểng. Nhưng rồi anh lại vùi đầu vào công việc. - Đoàn Vũ hút hết điếu thuốc, cuốn điếu thứ hai tiếp tục hút, khói thuốc toả mờ bàn cát như một đám mây nhỏ. Anh rít từng hơi dài, đôi mắt mở to, đầu óc căng đến mức động mạch hai bên thái dương giật liên tiếp.
Nguyễn Tính từ hầm chỉ huy đi thẳng tới chỗ Đoàn Vũ ngồi, anh liếc nhìn bàn cát rồi nói ngay:
- Tư lệnh Hoàng Việt và sư trưởng sắp xuống, Lê Nhu vừa báo cho tôi biết.
Đoàn Vũ đứng dậy, anh xoa hai tay vào nhau, Nguyễn Tính nói tiếp:
- Lê Nhu không báo giờ, chỉ nói đã ra đi.
Đoàn Vũ ném mẩu thuốc xuống đất, gí gót giày lên, anh nói:
- Các cụ kiểm tra đấy, anh chuẩn bị phần chính trị đi, phần quân sự tôi sẽ báo cáo, tôi đang bí.
Nguyễn Tính nhìn xuống bàn cát gật đầu.
- Chúng ta sẽ báo cáo hết những khó khăn, thuận lợi, những yêu cầu , sẽ xin các cụ ý kiến. Chúng ta. . .
Nguyễn Tính chưa nói hết câu, thì từ con đường mòn bên phải bàn cát. Mẫn, Chủ nhiệm trinh sát sư đoàn hiện ra, chiếc mũ tai bèo đầy những mụn vải dù ngụy trang, trông như một cái nấm. Mẫn nhìn ngược nhìn xuôi, thấy Đoàn Vũ và Nguyễn Tính, Mẫn chạy tới:
- Bắt được hai anh đây rồi, thủ trưởng đã đến, các anh chuẩn bị tiếp các cụ đi.
Đoàn Vũ nắm lấy cánh tay Mẫn:
- Có chuyện gì gấp không?
Mẫn nháy mắt:
- Có đấy nhiều chuyện quan trọng lắm . Kia - Mẫn quay ra phía đường - Các cụ đi nhanh gớm, anh ra đón đi.
- Khách không mời mà đến đây - Tư lệnh Hoàng Việt nói to giọng ấm và vui - Ra đường mòn đón tư lệnh và sư trưởng có chính uỷ, trung đoàn trưởng và một rừng cây xơ xác - Ha. . . ha . . Các cậu đang làm gì đó? Khoẻ cả không? Cái gì đây? Bàn cát à? - Tư lệnh Hoàng Việt bắt tay Đoàn Vũ, Nguyễn Tính, ông nhìn kỹ bàn cát, rồi ngồi ngay xuống chiếc ghế tre dài bên phải, ông cầm chiếc mũ mềm quạt mạnh, gật đầu:
- Hay lắm, như thế này thì các cậu sẽ đánh nhau suốt ngày suốt đêm - ông quay sang hỏi Sư trưởng Đàm Lê - Anh thấy thế nào? - Các cậu ấy làm ăn có bài bản đấy chứ?
Đoàn Vũ đứng nghiêm:
- Mời hai thủ trưởng đến sở chỉ huy.
Tư lệnh Hoàng Việt xua tay:
- Ngồi đây thôi, sẵn bàn cát đây ta bàn công việc luôn, thảo luận trên bàn cát hay hơn thảo luận trên bản đồ, xuống hầm làm gì  pháo bắn đã có hầm kia, kịp chán .
Sư trưởng Đàm Lê gật đầu nhìn Đoàn Vũ và Nguyễn Tính:
- Thôi không phải xuống nữa, các đồng chí chuẩn bị đi, ta làm việc .
Đoàn Vũ và Nguyễn Tính ngồi xuống chiếc ghế tre dài bên trái bàn cát. Mẫn chạy tới sở chỉ huy tìm nước uống. Tư lệnh Hoàng Việt nhìn quanh một lượt, ông rất hài lòng:
- Đâu cũng có hầm, tốt lắm, phải như thế này mới chống lại có hiệu quả bom pháo của địch, không thể tuỳ tiện và đơn giản được Rồi các cậu phải tính xem đến khỉ kết thúc nhiệm vụ ở đây, các cậu đã đào được bao nhiêu hầm, bao nhiêu thước khối đất, chiều dài của tất cả hầm hố là bao nhiêu, số lượng bom pháo của địch là bao nhiêu, tính như kiểu người ta tính ở Điện Biên Phủ ấy. Những con số đó rất có ý nghĩa, nó là ý chí, là mồ hôi xương máu của chiến sĩ. Nào Đoàn Vũ, đồng chí trình bày đi, tình hình mới nhất của địch như thế nào? Kế hoạch của các đồng chí ra sao?
- Báo cáo hai thủ trưởng...
Đoàn Vũ đứng dậy, anh lấy cây chỉ vào bàn cát giới thiệu kỹ địa hình, tóm tắt diễn biến vừa qua, so sánh lối đánh của Sư đoàn 21 và Sư đoàn 25, phân tích giá trị chiến thuật của từng trận địa chốt, và sau khi giới thiệu xong tình mới nhất, anh buông cái cây chỉ bàn cát ra rồi ngồi xuống, hai bàn tay nắm vào nhau.
- Báo cáo hai thủ trưởng chúng tôi đang nghĩ cách đối phó với ý đồ tiến công mới của địch.
Tư lệnh Hoàng Việt nghe một cách chăm chú, ông cầm cái cây Đoàn Vũ vừa buông xuống, chỉ lên đội hình của địch:
- Cách bố trí mới này, về bộ binh không khác cách bố trí của Chiến đoàn 46. Lê Văn Tư chỉ tăng thêm lực lượng, lần trước hai tiểu đoàn tiến hai bên, bây giờ hai trung đoàn tiến hai bên. Xe tăng và thiết giáp không phân tán, chúng tập trung lại để đột kích theo trục đường. Lê Văn Tư muốn loại bỏ chỗ mạnh của các cậu, muốn khoá chặt hai tay các cậu lại, dùng xe tăng tấn vào giữa ngực, dùng bộ binh móc vào bên sườn các cậu đấy. Có phải như vậy không anh Lê?
- Báo cáo anh Ba, đúng như vậy.
- Nhưng tôi cho Lê Văn Tư sẽ không đánh ồ ạt như vừa rồi. Sư đoàn 25 chạm trán với ta nhiều năm nay, chúng nó hiểu ta hơn Sư đoàn 21 , chiến trường này là của bản thân chúng, tình hình Tây Ninh chưa có gì nguy hiểm đến độ câu thúc, chúng biết có đánh ồ ạt dù với hai ba chiến đoàn đi nữa cũng khó chọc thủng được trận địa chốt giữ của ta. Keo thử sức của Chiến đoàn 46 chắc đã làm Lê Văn Tư mở mắt. Chúng sẽ không đánh ồ ạt đâu. Điều đó các đồng chí đã biết. Tôi chỉ nhắc lại thôi.
Tư lệnh Hoàng Việt nhấn mạnh ý kiến đó, ông nói tiếp sau một phút im lặng
- Hiện nay phía sau lưng các đồng chí còn an toàn - ông chỉ xuống vùng cầu Tàu Ô và quãng đường từ Tàu Ô lên Tân Khai - ở đó chưa có địch, ở đó là chỗ mạnh và thế bố trí quân của các đồng chí, Lê Văn Tư còn muốn loại bỏ chỗ mạnh đó của các đồng chí rồi mới đánh, hắn không loại bỏ bằng phi pháo, điều đó Nguyễn Vinh Nghi và hắn đều đã làm nhưng không kết quả, hắn loại bỏ bằng cách kết hợp giữa bộ binh và phi pháo.
Tư lệnh Hoàng Việt dừng lại, ông đập nhẹ đầu cây xuống đất, đưa mắt nhìn Sư trưởng Đàm Lê như thăm dò ý kiến. Sư trưởng Đàm Lê nói ngay:
- Tôi nhất trí với ý kiến anh Ba. Lê Văn Tư  sẽ đưa chiến đoàn 49 lên Tân Khai, có thể đổ quân bằng máy bay lên thẳng, cũng có thể hành quân bằng đường bộ, việc tháng trước trung đoàn thiết giáp số 9 lên được Tân Khai chứng minh khả năng đó, nhưng chúng cũng sẽ không đánh ồ ạt, vì phía bắc Tàu Ô chúng ta đã đặt thêm trận địa chốt. Tôi cho chúng sẽ bao vây rộng, cô lập phía trước, phía sau, bên đông, bên tây, tiến hành xong chúng mới bắt đầu đánh.
- Đúng - Tư lệnh Hoàng Việt bỏ cái cây xuống đất, phủi hai tay vào nhau như muốn kết luận những ý kiến phán đoán vừa rồi - Chúng bao vây, cô lập các cậu, chúng kết hợp đánh ồ ạt, với đánh câu dầm, đánh lấn từng bước, đánh tróc từng chốt, chúng có thể đánh lấn dần, dũi dần ở trước mặt. Kết hợp với ..đánh vòng ở bên sườn, đổ bộ thẳng đứng ở sau gần đội hình chiến đấu của- các cậu, hãy đối phó đi, đối phó như thế nào nào? Kìa - Nguyễn Tính ngồi xuống đi, à, anh Lê, anh đã thông báo kế hoạch B cho các cậu ấy biết chưa?
- Báo cáo anh Ba, tôi định bàn xong kế hoạch đối phó mới thông báo.
- Thôi thông báo luôn rồi ta bàn một thể.
- Rõ !

[Brest]

Sư trưởng Đàm Lê nhìn quanh, thấy không có ai, ông cúi xuống nhặt cái cây chỉ bàn cát, ông nhìn Nguyễn Tính. rồi nhìn Đoàn Vũ, ông nói vừa đủ nghe:
- Vì nguyên tắc bí mật và tính chất nhiệm vụ, nên sư đoàn không triệu tập các đồng chí lên họp, sư đoàn trực tiếp phổ biến cho từng trung đoàn. ông tóm tắt những diễn biến lớn của chiến dịch, phân tích tình hình địch và ta, phân tích thế lực đôi bên, ông nói những nội dung yêu cầu của kế hoạch B, kế hoạch sử dụng lực lượng, những khả năng có thể xảy ra, những yêu cầu nhất thiết phải đạt được của các khu vực trong phạm vi chiến dịch, kể cả khu vực Tàu Ô. Ông kết luận:
- Lực lượng tổng trù bị của Sài Gòn đang mắc kẹt ở Quảng Trị, lực lượng chủ yếu của quân đoàn 3 đang sa lầy ở Tàu Ô và Thị xã An Lộc, vùng trung tuyến rất sơ hở, nhất định bọn địch sẽ bị bất ngờ lớn, hết sức lúng túng bị động. Bằng cái đòn hiểm yếu đó, chúng ta đưa chiến dịch phát triển sang giai đoạn mới, đưa chiến sự lớn xuống sâu vùng trung tuyến và ven đô. Cũng bằng cái đòn hiểm yếu đó sư đoàn chi viện trực tiếp cho các đồng chí. Các đồng chí phải giữ cho được Tàu Ô ít nhất là một tháng nữa. Đúng một tháng nữa thì tình hình sẽ xoay chuyển rất khác so với hiện nay. Đây là nhiệm vụ quan trọng, yêu cầu giữ bí mật hết sức gắt gao. Ngày mai anh Phan Nguyên xuống làm việc với các đồng chí. Anh sẽ bàn xem thời gian nào là thời gian thích hợp để phổ biến cho dưới, sẽ phải tổ chức sinh hoạt chính trị như thế nào? Phải đề ra khẩu hiệu gì cho phù hợp với yêu cầu mới? Tôi nói thêm là Tiểu đoàn 13 Trung đoàn 11 chốt ở bắc Tàu Ô một thời gian ngắn thôi, sẽ có một tiểu đoàn của Trung đoàn 71 xuống thay, Tiểu đoàn 13 về lại đội hình Trung đoàn 11 kịp thời chiến đấu, vì vậy khi tiểu đoàn của sư đoàn bạn đến, các đồng chí phải hiệp đồng ngay. Khi sở chỉ huy sư đoàn xuống hết vùng Bàu Lòng, các đồng chí sẽ đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của thủ trưởng Sư đoàn 290. Các đồng chí phải chấp hành mệnh lệnh triệt để. Sư đoàn cố gắng làm hết sức mình để rút ngắn thời gian khó khăn của các đồng chí.
Tư lệnh Hoàng Việt kín đáo thăm dò thái độ của Đoàn Vũ và Nguyễn Tính, ông đặt mình vào trường hợp họ. ông thông cảm sâu sắc sự suy nghĩ mà Nguyễn Tính và Đoàn Vũ đang trải qua. Trong chiến đấu có những trường hợp như thế, áp lực bỗng nhiên đè nặng xuống một điểm, một khu vực. Phải cắn răng lại chịu đựng những tổn thất cần thiết để đạt được mục đích lớn hơn, ngoài ra không có cách lựa chọn nào tốt hơn. ông thấy cần thiết phải nói rõ thêm để Đoàn Vũ và Nguyễn Tính có cơ sở tiếp thu :
- Chúng ta không thể ngồi nhìn và bằng lòng với tình thế hiện nay. Mục đích và yêu cầu của chiến dịch chưa đạt được. Chúng ta đã kiên nhẫn và chịu đựng tất cả để đưa địch vào sự  sa lầy mới, để sáng tạo thời cơ. Nay thời cơ đã đến, không táo bạo, không quả quyết thì mất thời cơ, địch sẽ đẩy chúng ta về chỗ cũ. Đấy, ý nghĩa của nó là như thế, các đồng chí mạnh dạn thẳng thắn phát biểu đi.
Đoàn Vũ xin nói, giọng điềm tĩnh:
- Báo cáo hai thủ trưởng, trong hơn hai tháng chốt giữ Tàu Ô, cũng đã có lần chúng tôi nghĩ tới việc phải tìm cách nào đó đánh sâu đánh mạnh vào phía sau đội hình chiến dịch của địch, không phải đánh như lần chúng tôi vu hồi xuống Bàu Lòng, phải đánh với lực lượng lớn hơn, có như vậy mới kết thúc dứt khoát chiến sự vùng Tàu Ô được.
- Kết thúc dứt khoát? - Tư lệnh Hoàng Việt mỉm cười nhìn Đoàn Vũ với cặp mắt trìu mến - Các đồng chí cũng nghĩ như vậy phải không?
- Báo cáo thủ trưởng chúng tôi đã nghĩ và muốn như thế.
Tư lệnh Hoàng Việt nhìn từng người, nét mặt rất vui:
- Đúng, chúng ta gặp nhau ở điểm đó. Nghĩ như thế rất đúng, không những phải kết thúc chiến sự vùng Tàu Ô, mà phải kết thúc chiến sự trên suốt chiều dài hai mươi ki lô mét từ Thanh Bình xuống Chơn Thành, nghĩa là buộc quân địch phải bỏ hẳn vùng đó. Vùng đó sẽ là vùng giải phóng của ta, mặc cho hàng sư đoàn địch tiếp tục bị giam chân ở cái thị xã đã mất hết vai trò quân sự và chính trị của nó, đang chơ vơ như một hòn đảo. Các đồng chí có đồng ý như vậy không? Điều băn khoăn của chúng tôi là sợ các đồng chí không nhận thức được những vấn đề phức tạp của tình hình, thấy cục bộ không thấy toàn thể. thấy cái riêng không thấy cái chung: có phải vậy không anh Lê?
- Đúng ạ.
- Thì ra các đồng chí nghĩ tới vấn đề đó từ lâu, các đồng chí cũng đã tìm tòi nhiêu phương pháp: cuối cùng cũng chỉ có phương pháp như anh Đàm Lê vừa nói mới có khả năng kết thúc chiến sự ở vùng này. Hà...hà... - Tư lệnh Hoàng Việt cười lo - Các đồng chí nghĩ rát đúng, rất hay, đã làm cái việc của một tư lệnh mặt trận, còn chúng tôi tư lệnh mặt trận, thủ trưởng sư đoàn lại phạm vào tội chủ quan. không tin cấp dưới, cho là cấp dưới vì lí do này, lí do nọ không nhận thức được tình hình. Chúng ta nhận khuyết điểm chứ anh Lê?
Sư trưởng Đàm Lê mỉm cười:
- Rõ!
Tư lệnh Hoàng Viết rất phấn khởi. nói sôi nổi:
- Đáng lo nhất là cái đầu, bây giờ những cái đầu của chúng ta đều nghĩ như nhau, chúng ta sẽ tìm ra cách đối phó với âm mưu của địch. nào - ông đưa cái cây cho Đoàn Vũ - Đồng chí trình bày đi, xem đồng chí sẽ đánh lại Lê Vãn Tư như thế nào?
Đoàn Vũ cầm cái cây đưa mắt cho Nguyễn Tính, Nguyễn Tính gật đầu. Đoàn Vũ đứng lên:
- Báo cáo hai thủ trưởng. Vừa qua trong mối quan hệ giữa chốt giữ và vận động, chúng tôi lấy vận động là chủ yếu, nên trong sử dụng lực lượng. thành phân ớ chốt ít hơn nhiều so với thành phần vận động, các đơn vị vận động ban ngày, đánh vào sườn và phía sau đội hình địch. không cho bộ binh địch tới gần chốt. Cách đánh đó đã có hiệu quả. Nay quân địch tới đông hơn. với lối triển khai và âm mưu của chúng như vậy. tôi nghĩ mối quan hệ trong chiến thuật buộc phải thay đói cho phù hợp với tương quan mới:
- Nghĩa là lấy chốt giữ là chủ yếu? - Sư trưởng Đàm Lê nói chen vào.
- Vâng, lấy chốt giữ, giữ đất là chủ yếu. Tranh thủ mọi thời cơ để xuất kích. đánh vào sườn địch. không xuất kích xa thì xuất kích gần. tranh thú tập kích ban đêm. chặt đứt những cái vòi của địch thọc vào các kẽ hở giữa trận địa, không cho địch bao vây cô lập trận địa. điều quan trọng là phải bám riết. đánh riết hai cánh của địch. chúng tôi không lo nhiều về chính diện. Dù địch đã chiếm được chốt Mỹ, chiếm được chốt cống ông Tề, có thể lên sát Tàu Ô. Nhưng nếu kìm chặt hai cánh đông và tây, thì báo cáo các thủ trưởng. bọn địch vẫn không bước qua Tàu Ô được. Có điều, đơn vị bạn chốt ở bắc Tàu Ô cũng phải giữ vững chốt đến cùng.
Sư trưởng Đàm Lê thấy những ý kiến của Đoàn Vũ có lý. Nhưng Đoàn Vũ chưa đề cập tới một khả năng có thể xảy ra là địch vừa tiến hành bao vây rộng vừa luồn lách xen kẽ với ta. Trong trường hợp đó việc tiếp tế cho các chốt sẽ trở nên khó khăn. sự liên lạc giữa đông và tây đường có thể bị gián đoạn. Sư trưởng Đàm Lê nêu trường hợp đó lên và hỏi
- Nếu xảy ra như vậy các anh giải quyết thế nào?
Nguyễn Tính đứng dậy:
- Báo cáo hai thủ trưởng. đó là một trong những trường hợp xấu nhất. Ngay buổi giao ban sáng nay. chúng tôi dã cho các tiểu đoàn chuẩn bị trận địa mới. đề phòng có những cụm hầm bị bao vây Phải độc lập chiến đấu. Chúng tôi cho anh em dự trữ nước. bây giờ đang mùa mưa, không sợ thiếu nước lắm, dự trữ đạn, dự trữ gạo sấy. bố trí lại lực lượng y tá để có thể săn sóc thương binh ngay lại trận địa trong những đêm không đưa được về phía sau. Các tiểu đoàn đều phải có sẵn kế hoạch đánh giải vây cho các chốt, phải tập kích đêm liên lục. nếu có điều kiện thì bao vây công kích. tiêu diệt một điểm của địch có liên quan đến việc giữ vững thế trận của ta.
Tư lệnh Hoàng Việt hỏi Đoàn Vũ:
- Quân số trực tiêp chiến đấu của một đại đội được bao nhiêu?
- Báo cáo thủ trưởng đại đội ít là mười lăm. đại đội nhiều là hai mươi. Các đại đội hoả lực hai mươi lăm.
- Ít quá - ông quay sang Sư trưởng Đàm Lê - Đợt này các anh được bổ sung bao nhiêu?
- Báo cáo anh Ba, được ba trăm.
- Không nên chia đều, cho các cậu ấy hẳn một trăm. Làm sao mỗi đại đội bộ binh thêm được từ tám đến mười tay súng.
- Rõ, chúng tôi sẽ điều chỉnh.
Tư lệnh Hoàng Việt quay sang Đoàn Vũ và Nguyễn Tính:
- Các đồng chí cứ làm tốt những ý kiến vừa rồi, gắng tìm tòi sáng tạo thêm. Tôi tin Lê Văn Tư không làm được gì đâu. Chúng tôi rất yên tâm để đi xuống dưới đó - ông mỉm cười hỏi Sư trưởng Đàm Lê - Anh Lê còn ý kiến gì nữa không?
- Báo cáo anh Ba. đầy đủ rồi.
- Bọn mình phải đi cho kịp- Không có thì giờ xuống các tiểu đoàn. Được biết các cậu tổ chức đời sống rất tốt, mừng lắm – ông đứng dậy, nhìn bàn cát lần nữa. rồi nhìn xung quanh. giọng bỗng xúc động - Lòng yêu Tổ quốc, lòng yêu Đảng, yêu dân, lòng căm thù địch của chúng ta không phải là những khẩu hiệu suông. Phải là từng việc làm chi tiết và cụ thể như các cậu đã làm và sẽ tiếp tục làm. Nhìn thấy các cậu tôi rất mừng, nhưng lần này tôi chưa được gặp anh em, những người đã ở dưới hầm ngoài trận địa hơn hai tháng nay. Được nhìn, được gặp anh em chắc chúng ta càng phấn khởi và yên tâm hơn nhiều. Thôi tạm biệt, chúc các cậu thắng lợi hoàn toàn.
Tư lệnh Hoàng Việt dang rộng hai tay ôm chặt lấy Đoàn Vũ và Nguyễn Tính. bàn tay thô cứng của ông vuốt mạnh lên vai hai người.

[Brest]

                                                          CHƯƠNG MƯỜI

                                                                                                              I

Đoàn Vũ về đến sở chỉ huy thì trời đã tối. Cùng về với anh có một nhóm thông tin, một nhóm trinh sát và hai cán bộ pháo binh. Đó là thành phần phía trước của khẩu đội pháo nòng dài 85 ly. Theo lệnh Tư lệnh Hoàng Việt, cơ động xuống trực tiếp yểm trợ cho trung đoàn- Cứ nhìn thành phần phía trước của một khẩu pháo cơ giới phối thuộc, ai cũng thấy một viên đạn pháo này bắn đi phức tạp hơn nhiều so với các loại pháo mang vác. Tuy vậy từ chiến sĩ đến trung đoàn trưởng đều rất phấn khởi. Khẩu 85 ly có tầm bắn xa, tản mát ít, sẽ trực tiếp chế áp các trận địa pháo địch và có thể bắn phá sở chỉ huy Sư đoàn 25. Sự xuất hiện của nó còn là nguồn động viên tinh thần rất lớn. Nó biểu hiện cái thế phát triển vững chắc của chiến dịch. nó báo cho địch biết rằng chúng ta quyết giữ Tàu Ô, sẵn sàng chấp nhận hết thảy mọi thử thách.
Cơ động từ phía bắc thị xã xuống đây, khẩu đội đi mất ba ngày. Những con đường mòn lớn, bom pháo băm vằm suốt mấy tháng nay, lại đang mùa mưa nên không đi được. Các pháo thủ phải cắt đường tránh. Đến cách trận địa quy định năm ki lô mét lại gặp lại bãi bom B.52. Anh em báo cáo với trung đoàn. Đoàn Vũ huy động ngay năm mươi anh em đi cắt đường mới, kéo pháo vào trận địa. Bây giờ khẩu pháo đã ở yên trong hầm. Đêm nay triển khai xong đường dây, đài quan sát, sáng mai. các chiến sĩ ngoài trận địa chốt sẽ nghe được tiếng rít của đạn pháo từ phía sau lưng bay qua đầu lao xuống trận địa địch.
Đoàn Vũ chỉ mấy chiếc hầm không có người ớ gần sở chỉ huy: nói với anh em pháo binh:
- Các đồng chí ở mấy chiếc hầm này. nghỉ một chút rồi đi chọn đài quan sát - Anh hơi mỉm cười nhìn anh em pháo binh - Chọn đài quan sát lý tưởng hơi khó đấy. Bao nhiêu cây cao gần đường, bọn địch triệt hạ hết bằng bom pháo rồi, nếu tìm không ra. chúng tôi sẽ nhường đài quan sát của Tiểu đoàn 17 cho các đồng chí, khi nào các đồng chí đi, tôi sẽ cho trinh sát đưa đường.
Anh khẩu đội trưởng pháo 85 vội có ý kiến:
- Báo cáo đồng chí trung đoàn trưởng, pháo 85 bắn trực tiếp rất tốt, rất chính xác, nếu có điều kiện và địa hình tốt, chúng tôi đề nghị bộ binh giúp sức kéo pháo vào thật gần, được như thế thì không cần phải có đài quan sát trên cây cao nữa.
Đoàn Vũ ngẫm nghĩ một lát rồi đáp:
- Chúng tôi sẽ bàn ngay ý kiến của đồng chí. chờ tôi nhé.
Nói xong. Đoàn Vũ xuống hầm chỉ huy. Tham mưu trường Diễn quay lại thấy Đoàn Vũ. đứng dậy hỏi ngay:
- Tới nơi chưa anh?
- Tới rồi. công sự cũng đào xong rồi. chỉ có việc rải dây, đặt đài và bắn, nhưng anh em pháo binh đề nghị được kéo vào gần để bắn trực tiếp. Nghĩ xem có được không. rồi ta bàn một thể
- Đoàn Vũ ngồi xuống ghế rút khăn lau mồ hôi - Có tin gì mới không?
- Có tin quan trọng - Diễn nhìn quanh rồi nói nhỏ - Tối nay dưới ấy đánh Lai Khê, Trung đoàn 65 đã vây được Tiểu đoàn 51 biệt động biên phòng.
Đoàn Vũ chớp mắt. nét mặt anh vừa mừng vừa hồi hộp. Thể là sư đoàn đã xuống gọn, xuống hết vùng ven sông Thị Tính rồi. Xuống gọn, xuống hết mà không gây ra đảo lộn gì lớn cho khu vực trên này. Bọn quân đoàn 3 chưa biết gì. Cán bộ đi trước có mấy ngày, bộ đội lặng lẽ đi sau. Bộ đội xuống tới nơi, cán bộ cũng nghiên cứu xong, triển khai đánh ngay. Sự lo lắng về yếu tố bí mật. bất ngờ đã vượt qua được. Vậy là vào cuộc được rồi- Vào cuộc mới tốt quá rồi! Từ hôm Tư lệnh Hoàng Việt, Sư trưởng Đàm Lê xuống đó tới nay. Đoàn Vũ để tâm tới hướng ấy cũng ngang với để tâm đên những cụm chốt của trung đoàn ở nam cầu Tàu Ô. Sự tác động lẫn nhau giữa hai khu vực căng đến mức. hể chạm tới nó là rung lên thành tiếng kêu. Đoàn Vũ hỏi thầm. như hết hơi:
- Tin của ai?
Sư trưởng viết thư cho anh Tính, động viên chúng ta ráng hết sức đừng để sư 25 vượt qua những thước đường cuối cùng.
Đoàn Vũ mỉm cười. lặp lại câu cuối Diễn vừa nói với giọng chậm rãi:
- Không để địch vượt qua những thước đường cuối cùng? Chắc các cụ lo tợn đấy nhỉ, còn phía bắc, có tin gì không?
- Có suýt nữa tôi quên - Diễn đặt lấm bản đồ lên bàn - thủ trưởng Sư đoàn 290 thông báo Trung đoàn 72 và Trung đoàn 73 chặn đánh có kết quả cuộc phản kích của Sư đoàn 18 ra đồn điền Quản Lợi. có khả năng sư đoàn sẽ tăng cường cho ta một tiểu đoàn của Trung đoàn 71.
- Tăng cường ở khu vực nào?
- Ở Tàu Ô.
Từ ngày Sư đoàn 267 xuống phía nam, Trung đoàn 29 và mặt trận Tàu Ô thuộc quyền chỉ huy của thủ trưởng Sư đoàn 290. Tăng cường cho Tàu Ô một tiểu đoàn bộ binh như Diễn nói. Đoàn Vũ hiểu được nỗi lo lắng và sự quan tâm của thủ trưởng Sư đoàn 290. Sư đoàn 290 đã vươn vai ra gánh luôn gánh nặng của Sư đoàn 267 trên suốt hai mươi ki lô mét này. Mặt trận của sư đoàn dài từ bắc An Lộc xuống đến Chơn Thành. Tàu Ô còn hay mất, trách nhiệm đó đang đặt trên vai Sư đoàn 290. Mệnh lệnh và trách nhiệm đã biểu hiện ra như thế. Đoàn Vũ hiểu những bộ óc, những trái tim của Tư lệnh Hoàng Việt, của các thủ trưởng hai sư đoàn ở hai đầu mặt trận đang hướng về Tàu Ô, về Trung đoàn 29.
Đoàn Vũ hỏi tiếp:
- Còn chốt bắc Tàu Ô thế nào? Vẫn giữ được chứ !
- Cho đến chiều nay vẫn giữ được.
Đoàn Vũ tựa lưng vào thành hầm. anh hỏi:
- Ý kiến của cậu thế nào?
- Tôi không lo ở phía nam mà lo ở phía bắc, mất chốt bắc Tàu Ô thì Chiến đoàn 49 sẽ thọc xuống sau lưng Tiểu đoàn 19. Chúng cứ việc đào công sự ngay sát bờ suối, tập trung hoả lực xỉa vào lưng Tiểu đoàn 19, để Chiến đoàn 46. Chiến đoàn 46 bò lên chiếm trận địa. Tôi đã báo cáo điều đó với sư đoàn, nhưng chưa đề nghị cách sử dụng tiểu đoàn tăng cường vì các anh đi vắng. Tôi nghĩ tăng cường thêm một tiểu đoàn ở phía nam này cũng cần, nhưng chưa cần bằng giữ cho vững chốt bắc Tàu Ô.
Đoàn Vũ nhìn Diễn một lúc khá lâu. anh nói:
- Nếu đêm nay ta đánh Lai Khê. đánh bọn biệt động quân ở Bàu Bàng, thế nào Lê Văn Tư cũng được lệnh phải thanh toán nhanh Tàu Ô để đưa Sư đoàn 25 quay về đối phó sư đoàn ta ở vùng trung tuyến, Sư đoàn 18 kẹt ở An Lộc rồi. bọn biệt động quân phải đưa sang Tây Ninh thay thế Sư đoàn 25. Sư đoàn 5 đang thành lập lại. Cậu có thấy tình hình ở đó không? Tôi cho tình hình ngày mai sẽ rất căng đấy. Chiều nay bọn địch còn cách chốt Đại đội 111 bao nhiêu?
Nét mặt Diễn thoắt không vui, Diễn nói nhỏ:
- Tên địch chết gần nhất cách tám mươi mét. nhưng còng sự của chúng còn cách trận địa ta một trăm năm mươi mét.
- Như vậy chúng ta chỉ còn hơn ba trăm mét đường. Ba trăm mét đường cuối cùng! Này, tôi đồng ý cách sử dụng tiểu đoàn tăng cường như cậu vừa nói. Tôi sẽ làm việc với sư đoàn.
Đoàn Vũ đứng dậy, nhìn vẻ mặt của Diễn. anh bật cười:
- Cậu lo lắm phải không? Đừng lo nhiều quá rồi đâm rối. Chúng ta đã kéo được pháo vào trận địa, còn kịp đối phó. Đúng là từ giờ trở đi mới thực sự bước vào trận cuối cùng, nhưng bọn địch sẽ không dễ dàng vượt qua được đâu. À còn tân binh thì sao?
Diễn đứng dậy, nét mặt trở lại vui vẻ:
- Được tám mươi lăm. Đã phân về các tiểu đoàn.
Đoàn Vũ nhíu trán nhìn Diễn:
- Sao lại tám mươi lăm? Sư trưởng Đàm Lê đồng ý cho một năm kia mà, phải hỏi lại quân lực sư đoàn xem sao? Mấy tướng này tự động cắt của người ta mười lăm người, bằng quân số chốt của một đại đội. Nhớ hỏi lại ngay, còn bây giờ cậu cùng trinh sát đưa anh em pháo binh đi tìm chỗ đặt đài, nếu không có chỗ nào tốt, dùng đài Tiểu đoàn 17, đồng thời tìm luôn đường kéo pháo vào gần. Mọi việc phải xong trong đêm nay, sáng mai phải bắn được.
- Vâng.
- Tôi làm việc với sư đoàn về chốt bắc Tàu Ô.
Đoàn Vũ vào hầm điện thoại ba mươi phút sau anh trở ra, ngồi vào chỗ cũ nhìn lên lấm bản đồ mờ mờ treo trên vách hầm. Tình hình khu vực đồn điền Quản Lợi không đơn giản như Diễn vừa nói. Sư đoàn 18 do tứơng Lê Minh Đảo chỉ huy đã phản kích ra ba mũi. Mới chặn đứng được hai mũi, còn mũi chủ yếu do Chiến đoàn 43 đánh thẳng vào sân bay Téc Ních thì đang gay go quyết liệt. Chiến đoàn 43 chiếm được một phần ba sân bay, Trung đoàn 72 giữ hai phần ba còn lại, hai bên đào cả sân bay lên, giành đi giật lại từng thước đất. Trong kế hoạch của mình, thủ trưởng Sư đoàn 290 đã có ý định rút vài tiểu đoàn của Trung đoàn 73 khỏi đồn điền Quản Lợi, tiến xuống Tân Khai đánh vào sau lưng Chiến đoàn 49, hỗ trợ cho chốt bắc Tàu Ô, nhưng vì chưa bẻ gãy được mũi phản kích chủ yếu của địch vào sân bay Téc Ních, nên chưa rút quân ra được. thủ trưởng Sư đoàn 290 cũng nhất trí cho rằng, mất chốt bắc Tàu Ô thì khu vực Tàu Ô sẽ hết sức nguy hiểm, ông sẽ cho trung đoàn trưởng Trung đoàn 71 đưa nhanh thêm lực lượng có thể đưa được xuống đó, còn một tiểu đoàn tăng cường cho Đoàn Vũ ở phía nam thì vẫn như kế hoạch cũ. Vì lẽ ở đó cũng rất căng.
Đoàn Vũ hiểu sự lo lắng của thủ trưởng Sư đoàn 290. Cùng một lúc ông phải trực tiếp chịu trách nhiệm hai hướng quan trọng của mặt trận. Để Sư đoàn 25 bước qua được Tàu Ô, để Sư đoàn 18 bước vào được sân bay Téc Ních thì thế trận chiến dịch sẽ lập tức đảo ngược rất nguy hiểm. Hai sư đoàn chủ lực còn sung sức cửa địch bắt tay được với nhau. sẽ là một lực lượng lớn trực tiếp uy hiếp vùng giải phóng Lộc Ninh, và cuộc tiến công mới của Sư đoàn 267 vào vùng Bàu Lòng không có thế dựa, sẽ diễn ra như đợt vu hồi xuống Bàu Lòng hồi đầu chiến dịch, nhưng tình hình lại khó khăn hơn nhiều. Đoàn Vũ muốn làm một việc gì đó ở trận địa chốt bắc Tàu Ô, nhưng anh hoàn toàn bất lực. Trận địa chốt đó không thuộc quyền chỉ huy của anh, dù có muốn làm gì anh cũng không đủ sức vươn tới trên đó. Việc mất còn tuỳ thuộc hết vào đơn vị bạn. Có thêm tân binh, có thêm khẩu pháo, nhưng tình hình lại khó khăn hơn. Đoàn Vũ vừa bảo Diễn đừng lo quá đâm rối, nhưng chính anh cũng bắt đầu lo.

[Brest]

Đoàn Vũ hút thuốc, thói quen mỗi lúc căng thẳng. Anh nhìn theo làn khói toả mờ mờ trong hầm. Anh đang đặt mình vào vị trí thủ trưởng Sư đoàn 290. Sư đoàn 18 được nghỉ ngơi củng cố khá lâu, trong số ba sư đoàn chủ lực của quân đoàn 3, Sư đoàn 18 ít bị thiệt hại hơn. Lê Minh Đảo nghe nói trẻ hơn Lê Văn Tư, Nguyễn Vĩnh Nghi thuộc loại ngựa tơ háu đá. Hắn được Uây En và Nguyễn Văn Thiệu khen trong việc điều hành chiến sự ở mặt trận đông bắc Sài Gòn. Xuống An Lộc, chắc hẳn rất hung hăng. Việc Lê Minh Đảo tập trung sức đánh chiếm lại sân bay Téc Ních là có lý. Hắn vừa đẩy xa lực lượng ta bao vây An Lộc từ phía bắc, vừa dọn bàn đạp dọn căn cứ đứng chân để tiến công vùng giải phóng Lộc Ninh. Như vậy thủ trưởng Sư đoàn 290 buộc phải ưu tiên đánh trả cuộc phản kích đó. Lê Văn Tư với Lê Minh Đảo cùng một quân đoàn. sự phối hợp giữa hai viên tướng này khác với sự phối hợp với Nguyễn Vĩnh Nghi- Có lẽ thủ trưởng Sư đoàn 290 thấy được điều đó, nên dù rất căng thẳng trong việc sử dụng lực lượng, ông cũng đã chia sẻ phần ưu tiên cho Tàu Ô, bằng cách tăng cường cho Đoàn Vũ một tiểu đoàn bộ binh. Đoàn Vũ sẽ dùng tiểu đoàn đó như thế nào trong thế trận Tàu Ô hiện nay? Và Lê Văn Tư sẽ phối hợp như thế nào với Lê Minh Đảo?
Đoàn Vũ đang vật lộn, đang xoay trở với hai câu hỏi ấy thì Nguyễn Tính bước vào, anh vừa ở Tiểu đoàn 19 về. Nguyễn Tính nhìn Đoàn Vũ, anh hiểu Đoàn Vũ đang suy nghĩ điều bì đó quan trọng. Nguyễn Tính mở túi mìn mo, lục mãi. rồi lấy ra một chiếc phong bì sờn mép đặt trước mặt Đoàn Vũ.
- Anh có thư, hình như thư của chị ấy, trời tối quá đọc không rõ


Đoàn vũ như sực tỉnh, anh cầm thư, bấm đèn pin xem phong bì, nét mặt bỗng tươi lên:
- Đúng thư của nhà tôi anh ạ. Ba năm mới lại nhận được, đây là bức thứ hai từ ngày tôi vào chiến trường.
Đoàn Vũ muốn bóc thư xem ngay, nhưng những câu hỏi nóng hổi lại đã như những vòng dây lửa cuốn lấy đầu anh. Đoàn Vũ đặt bàn tay lên chiếc phong bì. Anh nói lại cho Nguyễn Tính nghe tình hình, nêu cả những câu hỏi anh chưa trả lời được.
Nguyễn Tính nghe từng lời. Đầu hơi cúi, hai bàn tay đỡ lấy trán, mái tóc chờm lên bàn tay, thói quen của anh mỗi khi căng thẳng. Anh không hút thuốc, không nhìn theo làn khói như Đoàn Vũ, anh nhìn xoáy vào một điểm trên bàn. Hôm có mặt Tư lệnh Hoàng Việt, Sư trưởng Đàm Lê, trong sự bức xúc dồn dập khi những vấn đề về tư tưởng, về chiến thuật nổ ra. anh đã tự ái với Đoàn Vũ .Thực ra họ không có ấn tượng gì với nhau cả. Từ ngày cùng xuống trung đoàn, tuy nhận thức và quan điểm về những vấn đề hình thức chiến thuật, tư tưởng chiến thuật, nguyên tắc có khác nhau, nhưng cả hai đều  vì trách nhiệm chung, họ không để xảy ra những va vấp. Mỗi người đều đề cao trách nhiệm của mình. Họ hiểu nhau trong công việc, cũng như trong đời sống riêng của mỗi người. Sự tự ái của Nguyễn Tính hôm đó khá nặng, anh không giữ nổi trong người mà đã để lộ ra trước mặt cấp trên. Nhưng sau buổi thảo luận, bình tâm lại, Nguyên Tính lại thấy mừng, sự bộc lộ ấy đã được phán xét, anh nhận ra những sai sót, những yếu kém của mình, những thực tế sinh động, những lý lẽ rõ ràng của mọi người đã thuyết phục được anh. Đêm đó anh chủ động gặp Đoàn Vũ, vừa xin lỗi vừa tâm sự với Đoàn Vũ. Hai người rỉ rả đến khuya.
Nguyễn Tính ngửng đầu, mười ngón tay đan lại với nhau. Anh nói thong thả:
- Ta phải bắt đầu từ điểm Lê Văn Tư đặt hy vọng. Phải chăng điểm đó ở Chiến đoàn 49? Lê Văn Tư sẽ biết được lực lượng nào đang tiến công ở Bàu Lòng, lực lượng nào đang chặn Chiến đoàn 49 nam Tân Khai. Chiến đoàn 49 còn một cụm pháo, chín chiếc xe bọc thép Nhất định hắn ' sẽ dốc Chiến đoàn 49 bứt phá cho được trận địa chốt của ta ở nam Tân Khai. thọc nhanh xuống bắc cầu Tàu Ô. Tôi cho rằng ta nên sử dụng tiểu đoàn tăng cường vào khu vực đó, cử tham mưu trưởng sang gặp ngay chỉ huy Trung đoàn 71 phối hợp chiến đấu. Lẽ ra Sư đoàn 290 nên có bộ phận trực tiếp chỉ huy khu vực phức tạp này. Bây giờ chúng ta phải chủ động bàn bạc thôi. Tôi sẽ xuống Tiểu đoàn 19, bàn tiếp với anh em trường hợp Chiến đoàn 49 xuống được bắc cầu Tàu Ô.
Đoàn Vũ quên bức thư của vợ đang đặt dưới lòng bàn tay. Anh không nhìn Nguyễn Tính. nhưng anh nghe hết ý kiến Nguyễn Tính. Anh đồng ý. Cuộc chiến trở lại sôi động, quyết liệt ở hai đầu mặt trận. Quân đoàn 3 ném Sư đoàn 18 vào đồn điền Quản Lợi, ta ném Sư đoàn 267 vào Bàu Lòng - Bàu Bàng. Cán cân đang đặt trên cái trụ Tàu ô. Lê Văn Tư đặt được chân lên Tàu Ô, cán cân nghiêng về đồn điền Quản Lợi. Trung đoàn 29 đứng vững ở Tàu Ô, cán cân nghiêng về Bàu Lòng. Bàu Bàng- Việc này không mới lạ, nhưng mỗi ngày hiệu quả của các sự kiện diễn ra càng chứng minh tính chính xác, tính quyết định của cái trụ cân Tàu Ô.
Đoàn Vũ xát mạnh bàn tay vào trán. anh đứng dậy:
- Để tôi bàn với tham mưu trưởng.
Nguyễn Tính cũng đứng dậy:
- Thôi để tôi anh đọc thư đi.

Nguyễn Tính ra khỏi hầm. Đoàn Vũ ngồi xuống bàn, anh bấm đèn soi kỹ chiếc phong bì, những ngón tay run lên khi rút tờ giấy trong phong bì. ánh đèn pin chụm lại trên từng dòng chữ. Đoàn Vũ đọc nhanh, mặt anh bỗng tái đi. Anh tắt đèn, nhắm mắt. mím môi, rồi lại bấm đèn đọc lại. Đọc xong lần thứ hai, lần thứ ba. Đoàn Vũ tắt đèn, hai tay ôm chặt thái dương.
Bức thư vợ anh viết từ 15 tháng 4 năm 1972  cách đây hơn ba tháng Vợ anh báo tin đứa con trai mười hai tuổi đã chết khi Ních Xơn ném bom xuống trường học. Ba quả bom tấn rơi xuống trường cấp II. Gần một trăm học sinh và các cô giáo, thầy giáo thương vong. Vợ anh không tìm được xác con. Vợ anh bảo, anh đừng lo cho chị. Chị và con gái sẽ đứng vững được. Chị chỉ lo cho anh. Chị mong anh giữ sức khoẻ-
Đoàn Vũ biết khi cuộc tiến công chiến lược năm 1972 nổ ra. Ních Xơn đã mở lại cuộc chiến tranh phá hoại trên toàn miền Bắc. bịt biên giới. phong toả cảng Hải Phòng và bờ biển. Cái trường con anh học nằm gần một con đường từ biên giới phía bắc về Hà Nội. Trường học nằm dưới chân núi. nhưng đã bị trúng bom. Đoàn Vũ ngồi một lúc rất lâu. rồi anh bấm đèn, gấp thư, mở ví đặt thư vào ngăn giữa, anh xếp ví bỏ vào túi áo trên ngực. Qua ánh đèn pin, da mặt anh vẫn còn tái đi, nhưng đôi mắt thì thật đáng sợ. Đôi mắt đang phát ra hai tia lửa như muốn đốt cháy bóng đêm đang phủ nặng lên khu rừng thưa.

[Brest]

II

Sắp xếp công việc buổi chiều xong, Biên vào hầm ngả người trên võng. Tuy hậu cứ không nhiều bom pháo như ngoài trận địa, nhưng trừ những lúc bất đắc dĩ phải lên mặt đất, còn thì Biên luôn luôn ở dưới hầm. Biên vừa sợ pháo bắn bất ngờ, xuống hầm không kịp, lại vừa muốn lánh mặt anh em. Biên ngại nhất những cuộc góp vui Một kiểu sinh hoạt thường có giữa anh em ngoài trận địa về nghỉ và anh em ở phía sau, là mỗi người phải kể một chuyện gì đó mới nhất. Ở dưới hầm, Biên tránh được những cặp mắt anh em, Biên cho là có cái nhìn khó hiểu. Biên hoàn toàn yên tĩnh, được tự do thả lỏng những luồng suy nghĩ. muốn đi phương nào. muốn tới đâu cũng được.
- Đại đội phó có dưới hầm không? Đại đội phó ơi!
Tiếng Côi từ trên hầm vọng xuống làm Biên giật bắn người. Biên chớp mắt. Tất cả những gì vừa hiện ra vụt biến đi. Trước mặt Biên là góc hầm tối om.
- Đại đội phó ơi, đến giờ rồi !
Côi gọi to hơn. Biên đứng dậy thở dài đánh sượt. giọng rất xẵng:
- Có tôi đây
Biên giụi đôi mắt cứng đơ, mệt mỏi, bước lên hầm.
- Đi không muộn mất đại đội phó, trời sắp tối rồi.
Biên vặn lưng. vươn vai nhìn quanh:
- Anh em đâu hết rồi?
Tập trung ngoài kia. Chờ mãi không thấy đại đội phó. tôi về gọi.
- Nào thì đi.
Ra đến bãi tập kết. Biên gặp ngay chính trị viên tiểu đoàn. Thấy Biên, Lâm hỏi ngay:
- May quá, cậu tới rồi. Cam vừa báo về nhắn cậu ra thay, Cam đau bụng đi ngoài suốt hai hôm rồi. Tình hình chiến sự hôm nay khá nặng, đại đội hy sinh một, bị thương ba, bọn địch từ cống ông Tề phát triển lên, nhưng đã bị chặn lại cách trận địa đại đội chừng ba trăm mét. Sở chỉ huy tiểu đoàn bị trúng bom, sẽ di chuyển sang vị trí khác. Các đại đội từ đây đi thẳng tới trận địa của mình, không dừng lại khu vực cũ nữa, đề phòng pháo cấp tập. Cậu phổ biến cho anh em, chờ tối, tự động đi.
Lâm thấy Biên có vẻ hốt hoảng. ngơ ngác. Lâm hỏi:
- Cậu sao vậy?
Biên lắc đầu:
- Không. báo cáo chính trị viên tôi không sao cả, tôi sẽ đưa anh em đi.
Biên quay về chỗ anh em ngồi, phổ biến qua tình hình rồi hỏi:
- Đồng chí Côi biết trận địa mới của đại đội rồi chứ?
- Báo cáo biết.
- Đồng chí đi đầu dẫn anh em, tôi bảo vệ phía sau.
- Rõ!
Biên ngồi xuống cạnh gốc cây, quay lưng về phía Côi. Biên ngắm khẩu AK cầm trong tay nghĩ thầm " chạy trời không khỏi nắng,lại  là gặp tai ương rồi. Thế nào mà cậu Cam lại đau bụng? Địch vào gần hơn. biết tính sao đây? - Biên tặc lưỡi - Cũng đành liều".
Trời bắt đầu tối, Côi mang bòng cơm lên vai, xách can nước, Côi gọi:
- Đại đội phó ơi. đi thôi - Côi nhắc anh em - Đêm nay phải bò nhiều đấy tôi đã buộc miếng củi mục có lân tinh sau bồng. các đồng chí nhớ nhìn vào đó kẻo lạc đường.
Côi kiểm tra trang bị từng người, rồi vượt lên đầu, cắm cúi rảo bước. Dạo này đang mùa mưa, nên đỡ phải mang can nước rửa, nước uống cũng mang ít hơn. Nhưng lại có thêm một can canh. Trận địa thu hẹp, địch gần hai bờ suối Tàu Ô, không còn thứ gì ăn được nên khoản canh, anh nuôi phải khắc phục. Tuy không phải mang can nước rửa, nhưng anh nuôi có khi phải mang cả đạn vì không đủ người, thành ra đêm nào cũng mang rất nặng. Trước kia địch ở xa, chỉ có khoản pháo là phiền phức. Bây giờ địch với ta xen kẽ, gần nhau. Ngoài khoản pháo, còn thêm khoản M.79 và súng cối cỡ nhỏ. Vô ý làm lộ thì lập tức như chui trong cái lùm đặc đom đóm. Nhìn đi đâu cũng thấy chớp, thấy lửa. Không biết chạy hướng nào mà tránh, đành tụt liều xuống một hố bom. hố pháo nào gần nhất, đội bòng cơm lên đầu làm cái mộc. May thì không trúng, không may thì bị thương, cũng phải cắn răng lại tìm cho ra trận địa. chứ biết làm thể nào. Địa hình ngày càng thay đổ,. đêm qua khác, đêm nay khác, bom pháo đào lên, lấp lại, không biết đường nào mà lần Đêm nào cũng ra trận địa, nhưng đêm nào cũng lạc đường. Có đêm lạc vào trận địa của địch, ăn cả loạt lựu đạn tối tăm mặt mũi. V vậy ngoài trang bị thông thường như bòng cơm, can nước, can canh, dạo này anh nuôi cũng mang súng và lựu đạn, lúc bí phải đánh để lách đi đường khác.
Ra đến sở chỉ huy cũ của tiểu đoàn, Côi dừng lại. Trời tối như mực, không có một ngôi sao, một tia chớp. Những gốc cây cụt cuối cùng xung quanh cũng mất sạch. Không còn một cái gì quen thuộc để dựa vào đó đoán chừng hướng đi. Côi nhìn quanh một lúc, vận đụng trí nhớ, khẳng định lần cuối khoảng trống mông lung trước mặt. rồi quay lại nói nhỏ:
- Chú ý quan sát nghe ngóng, tất cả theo tôi.
Côi dò dẫm bước qua từng hố bom, người lom khom, tay trái xách can canh, tay phải cầm trái da láng đã uốn thẳng chốt an toàn, chỉ việc đưa lên miệng cắn vào khuy là rút chốt được. Đôi mắt Côi mở to, lâu lâu mới chớp một cái. Côi mong địch ở Chơn Thành bắn pháo lên, bắn ít thôi, hoặc bọn bộ binh bắn M.79. Có pháo, có M-79 tuy nguy hiểm. nhưng nhìn vào đó dễ cắt đường, chứ cứ đi như người mù thế này rất dễ lạc. Bên Tiểu đoàn 17 vừa rồi, anh nuôi đi hết đêm nhưng không tìm được trận địa của đơn vị, sáng ra thấy đứng giữa bãi bom B.52.
Biên đi nghiêng người. tay vừa sờ vào bòng cậu chiến sĩ đi trước, vừa giơ lên ngang trán để nhìn cho rõ. Lâu không đi, nên Biên không tưởng tượng được cái cảnh đầy phiêu lưu nguy hiểm này. Lúc còn ở bãi tập kết, Biên đi sau, ra đến sở chỉ huy cũ của tiểu đoàn. Biên lách lên giữa, lấy cớ giữ liên lạc với Côi. nhưng thực ra Biên sợ. Đi được chừng một tiếng, Biên thấy cậu chiến sĩ đi trước ngồi xuống. Biên ngồi xuống theo. Biên ngửi thấy mùi gì khăm khẳm, thôi thối từ đâu đó xông lên. Biên muốn mửa, nhưng Biên đưa tay lên cổ vuốt kịp, Biên lại thấy cậu chiến sĩ nằm xuống, bắt đầu bò. Biên làm theo. Biên đang bò thì tay bỗng dụng phải một thân người nằm nghiêng. Biên tưởng là cậu chiến sĩ bò trước mình, nhưng không phải, cái thân người này lạnh toát. Biên sờ lên đầu thấy mềm lụn. sờ xuống chân thấy có đôi giày. '"Xác địch". Biên giật bắn người răng va vào nhau lập cập, miệng ú ớ. Nghe tiếng Biên ú ớ, Côi sợ Biên kêu to, vội bò nhanh đến, nắm lấy tay Biên, ghé sát miệng vào tai Biên nói thầm:
- Xác chết của địch đó. nhiều lắm, tôi đụng phải mấy thằng rồi. bình tĩnh đai đội phó. để tôi xác định xem bò hướng nào cho đúng".
 Côi bò đi nói với từng người để anh em yên tâm. rồi bắt đầu bò rộng ra chung quanh. Cứ dăm sải tay Côi gặp một xác, sờ chân thấy có giày. Côi biết vẫn là xác địch. Côi bò một lúc nhưng vẫn không xác định được hướng. Côi nằm lại bên một xác khác, Côi tự hỏi: "Tại sao bọn địch không lấy xác? Xác lại toàn ở trên mặt đất cả. Bọn địch tiến công lên, bị anh em tiêu diệt, anh em khống chế bọn phía sau mò lên lấy xác chăng ? Cái kiểu này anh em quen dùng để giảm bớt phi pháo giội xuống. Như vậy là Côi đang ở trong tầm súng của đại đội. nhưng trận địa ở phía nào?"

[Brest]

Côi quay nhìn bốn phía, xung quanh hết sức im ắng. không có gì làm căn cứ, không thể nào xác định được. Côi và anh em đang nằm giữa bãi xác chết của địch, có thể gặp bọn địch phía sau lợi dụng ban đêm bò lên lấy xác. Cũng có thể ăn đạn của chính anh em mình đã căn sẵn để tiếp tục khống chế địch- Phải tìm cách ra khỏi bãi xác thôi. Nhưng bò đi hướng nào cho đúng? Đang lúng túng. Côi bỗng nảy ra ý nghĩ xem địch chết như thế nào. may ra xác định được hướng có trận địa đại đội. Côi lại bò đến từng xác, Côi thấy năm sáu xác quay đầu về một hướng, những xác này đều nằm sấp đè lên súng và lựu đạn, ba lô còn nằm nguyên trên lưng. Côi chống cao tay lên để cố xác định hướng lần nữa, không may bàn tay chạm phải cái nút can, cái can nghiêng xuống, nước chảy ra òng ọc. Côi vội dựng cái can lên, sờ soạng tìm nút. cùng lúc đó từ phía trước mặt Côi có hai tiếng tặc lưỡi liền nhau. Côi vội nằm sấp xuống, đưa quả lựu đạn lên miệng. Tiếng tặc lưỡi lại phát ra, lần này Côi nghe rõ hơn. Côi mừng quá, lập tức tặc lưỡi đáp lại. Chừng nửa phút, Côi thấy mấy bóng đen đang thận trọng bò tới. trước mặt Côi. Nhận ra cái dáng quen thuộc của Đại đội trưởng Cam và Trung đội phó Học,
Côi bò tới- Côi thấy Đại đội trưởng Cam từ từ đứng lên thật nhẹ, rồi bước tới cạnh mình ngồi xuống nói rất nhỏ:
- Côi hả? Sao mò vô đây?
- Lạc - Côi chỉ tay về phía sau - Anh em đang nằm kia. Còn các anh đi đâu đấy, trận địa pháo ở phía nào?
- Đi thu vũ khí, không có tiếng nước chảy thì tụi bay ăn lựu đạn rồi chút xíu nữa thôi - Cam bò nhanh tới những nơi anh em nằm, Học và hai chiến sĩ nữa cũng bò tới. Anh em mừng quá suýt phát khóc lên. Cam, Học và hai chiến sĩ lật từng tên địch lên lấy vũ khí, chỉ loáng sau Cam ra hiệu cho tất cả theo mình đi ngược lên, Côi mừng đến run người.
Về đến trận địa Học đi phân phát lựu đạn thu được cho các hầm. Cam đẩy sáu chiến sĩ và Biên xuống hết hầm của mình, anh hỏi Côi:
- Các cậu nằm giữa bãi xác bao lâu?
Côi đưa tay quệt mồ hôi trán. Giọng vẫn còn sung sướng hồi hộp:
- Đến nửa tiếng đấy thủ trưởng ạ, tôi cũng đang định cắt về hướng đại đội trưởng đấy.
Tụi mình vừa tới thấy động, tụi mình theo dõi, thấy người bò quanh, bò quanh, sinh nghi, tụi địch không lấy xác kiểu đó. tụi nó nắm chân kéo từng đứa. Thiệt may đó nghe! đánh lầm nhau thì thấy mẹ- Tay thằng Hoàn thế nào?
- Báo cáo đại đội, tay anh Hoàn đỡ nhiều. cô Thúy đến thăm.
Cam cười:
- Thằng tốt phúc! Lúc bị thương lại gặp được người yêu. Còn thằng Hậu ra sao?
- Hắn chết rồi- Bị bom giập hai chân. nhưng chết chính vì nhiễm trùng nặng, cái vết hắn tự rạch vào tay ấy, anh Cam ạ - Côi chép miệng - Hắn tự giết hắn.
Hực - Cam thở mạnh - Rứa đó, đồ ngu! Cũng tại tao mất cảnh giác, đã biết hắn sắp bể đến nơi, nhưng không nghĩ được cách giải quyết. Thôi lẹ lên, thương binh không phải khiêng, có hai cậu nhẹ, tử sĩ một đồng chí đang ở bên hầm thằng Học. Lẹ lên rồi về cho kịp.
Côi và sáu chiến sĩ lên hầm. Chờ mọi người lên hết Cam hỏi Biên:
- Cậu ra thay mình há?
Biên đáp nhỏ:
- Tôi không biết trước, ra bãi tập kết mới nghe anh Lâm nói. Anh hết đau bụng chưa?
- Từ chiều tới giờ không đi, cũng không đau nữa, chắc hết rồi. Sao? Có quân mới chưa?
- Nghe nói đã về đến sư đoàn.
- Chậm thấy mẹ, chờ nóng cả ruột.
Nghe Cam nói khỏi đau bụng. Biên thấy mừng, vội thăm dò:
- Anh có về cứ nữa không?
- Nửa muốn, nửa không, về vài ngày ăn nhằm chi. nhưng ý cậu sao?
Tôi chưa quen chỉ huy. có anh ở lại tốt hơn-
- Cậu cũng ở lại chớ? - Giọng Cam tỏ ra dứt khoát - Thôi ở lại vài ngày, anh em có thắc mắc đó, đánh rồi quen, không sao đâu mà, công việc ở nhà có Hoàn, có Côi. Chốc nữa tôi sẽ dặn Côi, cứ yên tâm ở đây, tôi xuống các trung đội một lát, rồi ta bàn.
Nói xong Cam lao đi- Anh tìm được Côi ở dưới trung đội của Học. Cam kéo Côi xuống một hố pháo, bất ngờ hỏi thầm:
- Nè, có cách chi kiếm được vài "xị đế"  không? Suốt ngày bom đạn, đắng miệng lắm, thèm hung!
Côi ngạc nhiên:
- Rượu à anh Cam? Bọn địch không có sao?
- Hồi còn tụi Mỹ, còn kiếm được đôi hộp bia, tụi ngụy bây giờ toàn ba lô rách, nghèo thấy mẹ!
- Vậy để tôi gửi mua- Nhưng đang đánh nhau, uống rượu có sao không?
- Sợ say à? Một vài xị ăn chung chi. Diễn viên xiếc mà. Côi! -
Cam muốn nuốt nước miếng, bỗng anh tặc lưỡi - Nè, mua thì cứ mua, nhưng đừng đưa ra đây. Để xong cái cú Tàu Ô này, kiếm con chi thịt nhậu một bữa cho đã đời. Nè, chớ nói với ai, mấy ông biết được thấy bà nội đó nghe!
Im lặng một chút, Cam chuyển sang chuyện khác:
- Ông Biên ở trong cứ ra sao hà?
- Công việc làm tốt, nhưng xong việc là xuống hầm, không chuyện trò với ai cả.
- Thằng có cục chi trong người hè? Làm cách răng moi ra được hả Côi?
- Tôi bận suất ngày suốt đêm chưa có lúc nào nói chuyện được, mà anh Biên cứ lảng lảng thế nào ấy anh Cam ạ !
- Xà... ông Khiêm không về, một mình thiệt khó. Nè, xong xuôi chưa? Về được rồi đó, nhanh không sáng mất. Tui đi hiệp đồng chiến đấu đây.
Cam đứng dậy, đi về phía Trung đội 3.

[Brest]

Ở dưới hầm, Biên ngồi tựa lưng vào cái cọc chống từ nền hầm lên nóc hầm. Cái cọc này để thọc lên mặt đất ra hiệu cấp cứu, hoặc để bẩy những cây gỗ, những tảng đất chặn mất lối ra. Biên di động hai bàn chân dò dẫm, nhận ra nền hầm cũng được lát bằng cây. Ở dưới có một khoảng trống để chứa nước mưa từ trên mặt đất chảy xuống. Quả tình Biên chưa bao giờ nghĩ đến những cải tiến mới này. Biên cũng quên rằng bây giờ đang giữa mùa mưa, mặt đất nứt nẻ, nước không chảy đi mà thấm hết xuống đất, cho nên hầm phải có chỗ chứa nước, không thì suốt ngày, suốt đêm người phải ngâm dưới nước. Khác với trong cứ. Ở đây muỗi rất nhiều, muỗi bay như ong, muỗi bay qua nghe mát cả mặt, muỗi bu kín người. Biên không đập mà đưa tay xát, máu ướt cả tay, mùi tanh nồng nặc. Biên duỗi chân dài theo nền hầm. hai tay xoa vuốt liên tục. Nhưng hình như mỗi lúc muỗi bay tới càng nhiều. Biên chưa biết làm thế nào thì bông giật thót người, co vội chân lại. có con gì vừa cắn vào bàn chân Biên. Biên nghe nhiều tiếng chít chít ran lên trước mặt. Chuột!
Biên nhớ đến bãi xác chết ban nãy, đột nhiên người nổi gai. Chuột! Chuột ăn thịt người chết lại cắn cả vào chân người sống, thế này không chết vì bom đạn, cũng chết vì bệnh tật thôi. Biên mở mắt ra nhìn trừng trừng vào góc hầm, Biên sợ quá. Trong góc hầm tối om ấy. hiện ra xác tên địch nằm còng queo. đầu nát bươm, bụng trương phình. Biên vừa sờ thấy ban nãy. Tên địch đang trôi dập dềnh, dập dềnh, lúc gần, lúc xa. lúc tới sát người Biên. Biên nhắm mắt để khỏi nhìn thấy, nhưng vừa nhắm mắt Biên lại thấy rõ hơn- Tên địch như đang bơi về phía Biên. Biên lại kêu lên một tiếng gì đó, rồi chui ra khỏi hầm chữ A lên hầm thùng. Hầm chật và thấp nên Biên phải bò.
Biên đè lên chuột, chuột cắn vào tay Biên. Biên rên rỉ :
- Trời ơi! Thế này thì sống sao nổi hả trời?
 Biên lần ra cửa hầm. Chung quanh hoàn toàn yên lặng. Tiếng súng to, tiếng súng nhỏ đều không có, mặt đất chìm trong bóng tối đen đặc. Biên không thấy anh em đâu. Có lẽ giải quyết xong mọi việc anh em về rồi. Còn Cam? Cam đi đâu? Ở đâu? Hay Cam cũng về rồi sao? Lúc nãy Cam không nói dứt khoát thế nào cả. Cam chỉ bảo Biên ở lại thôi. Cam về thật rồi sao? Biên làm gì bây giờ đây? Hầm của anh em ở đâu? Trận địa đại đội từ đâu đến đâu? Đâu là địch? Đâu là ta? Biên hốt hoảng nhìn quanh. Giữa đêm tối mênh mông, giữa vùng đất đầy sự khiếp hãi này, chỉ còn lại một mình Biên sao? Phải làm gì bây giờ" Biên lặp lại lần nữa câu hỏi đó và Biên tự trả lời: Phải đi khỏi đây thôi, chưa nói đến ngày mai đánh nhau, chỉ những chuyện vừa xảy ra cũng đủ không chịu nổi rồi. Phải đi khỏi đây thôi. Nhưng đi đâu?
Biên sững lại trước câu hỏi đó- Đi về hậu cứ ư? Sẽ bị kết tội bỏ trận địa, bỏ nhiệm vụ, sẽ bị thi hành kỷ luật, bị giáng chức, giáng cấp, xuống làm chiến sĩ, nhưng ngồi ngoài trận địa, rồi  cuối cùng cũng chết. Đi lên vùng biên giới ư? Không có cơ sở nào,Khôn g quen ai, không thạo đường, nếu như không trúng bom như thằng Hậu rồi cũng chết đói, không chết đói cũng bị bắt lại, bị tống giam, bị đẩy xuống làm lính. lại ngồi hầm, lại chết vì một viên đạn địch. Hay là đi về nhà?  "Đi về nhà? " Biên nhắc đi nhắc lại ba tiếng đó mắt mở to nhìn xoáy vào bóng đêm. Đi về nhà? Ba, má, các em. những lò đường sôi sùng sục toả mùi mật chua chua, ngọt ngọt. Một ngôi nhà xây cặp bên đường 13. cách cầu Bình Triệu có ba cây số. Đi về nhà? Gần hai mươi năm đằng đẵng, đi gần suốt chiều dài của biển, chiều dài của đất để về tới đây. cách nhà có năm mươi ki lô mét. Chịu đựng chừng ấy năm để ngày mai, ngày mốt chết ở đây sao? Hoặc là một trái bom làm tung xác! Hoặc là về nằm bên gốc cây trong vạt rừng đã có hai mươi chín ngôi mộ kia? Đi về nhà? Có lọt không? Lấy gì ăn để đi? Bọn địch bắt thì làm sao? Có thể đi lọt lắm chứ, cải trang mà đi, đi cặp theo rừng. vào dân xin ăn, hoặc ngồi xe đò, ba mươi phút là về tới nhà. Bọn địch bắt, ta sẽ nói con ông nọ, bà kia quê ở Lái Thiêu lên Bình Long làm ăn, chiến cuộc nổ ra bị Việt cộng lùa lên vùng biên giới, nay trốn về. Nói như vậy được không? Được quá đi chứ. Nếu chúng tra hỏi, ta sẽ khai nhì nhằng gì đó Nếu chúng bắt  giữ ta sẽ viết thư báo ba má đem tiền lên. Có tiền là xong hết. Nhưng đi về nhà là đào ngũ, nhà lại ở trong vùng địch. những gì có được từ ngày đi tập kết đến nay đều mất sạch. Trong mắt những cô gái Sài Gòn ta không còn là thần lượng. là anh hùng, mà là một tên đào ngũ, một tên tham sống sợ chết.
Nhưng gần hai mươi lăm đã có được những gì nào? Chỉ vẹn vẹn một cái bằng lớp 10, một cái cấp thiếu uý.-- Được có chừng đó. nhưng phải hy sinh chịu đựng biết bao nhiêu. Ngay lúc này đây, ta phải đứng giữa cảnh hoang tàn đến ghê rợn. xung quanh sực lên mùi tử khí, cái chết rập rình trước mặt. Có mang tiếng là đào ngũ, là đầu hàng, hay là gì cũng được. Trước hết phải sống đã, phải gặp được gia đình đã, gia đình là cái nơi đẻ ra mình. nuôi mình lớn. thì cũng là cái nơi che chở cho mình, ngoài ra không có cách nào thoát khỏi cái vùng đất không hiểu nổi này.
Những con chuột lại cắn vào chân Biên. Biên giậm chân. Muỗi quạt gió vào mặt. Bãi xác chết có phải ở chỗ kia không? Những tên địch co quắp. trương phình đang bò tới. Cam đâu rồi? Cam về thật ư? Anh em cũng đi hết cả rồi ư? Chỉ còn lại một mình mình ở đây sao? Gọi to lên hay bò đi tìm? Gọi to địch sẽ bắn tới, bò đi tìm lạc sang bãi xác chết, lạc vào chỗ địch thì làm sao? Có phải mình vừa đi từ phía đó lại không? Vậy thì bên tay phải là hướng đi về cứ à, con suối Tàu Ô ở sau lưng, đứng đây cũng nghe nước chảy, cứ cặp theo suối đi ngược lên là bảo đảm không lạc. Phải rồi. đi ngay kẻo muộn.
Biên như sắp phát điên, Biên bò lên hầm, chạy về phía suối Tàu Ô rồi theo suối đi ngược mãi lên. Biên đi rất nhanh, đi không nghỉ. về gần tới cứ. Biên bắt theo đường mòn lớn. Con đường này Biên đã đi hồi trung đoàn xuống đánh ở Bàu Lòng. Biên đi mãi cho đến sáng thì tạt vào rừng, rồi cứ cắt rừng đi mãi cho đến tận trưa. Đã qua một khóa sĩ quan, nên việc nhắm hướng, cắt đường đối với Biên không khó khăn gì. Biên đi đến chiều thì gặp một con đường rải đá khá rộng chặn ngang trước mặt. Biên đứng sững lại giữa đường. Nhìn ngược, nhìn xuôi chưa biết xử trí cách nào. thì từ những bụi cây trước mặt có tiếng lên đạn lách cách và tiếng hô rất gắt:
- Giơ tay lên!
Biên hốt hoảng định lủi vào rừng, nhưng từ ba phía, ba tốp địch xốc tới:
- Mày chạy là chết liền. Tụi tao bắn bỏ!
Biên trố mắt nhìn, chân tay bủn rủn. đứng như trời trồng. Một tên thộp vào ngực áo Biên, hai tên khác sờ mó khắp người, không thấy gì, chúng mới kẻo Biên tới cạnh gốc cây, thằng to cao nhất bọn hỏi Biên:
- Mày là ai? Ở đâu tới? Đi đâu?
Biên vẫn còn run, nói líu cả lưỡi:
- Tôi là Biên. người Lái Thiêu. lên làm ăn ở Bình Long. Chiến cuộc nổ ra bị Việt cộng lùa lên biên giới, tôi trốn về nhà!
Tên địch trợn mắt:
- Nói láo, dân thường sao mặc đồ chính quy Bắc Việt? Mày là trinh sát quân Bắc Việt hả? Nói ngay không thì tan xương nghe con.
Hắn bợp cho Biên một cái vào má làm Biên lăn quay ra, nảy đom đóm mắt.
- Trói nó lại tụi bay- Đưa nó về quận ngay lập tức, nó chạy tụi bay bắn bỏ. Tụi bay để nó chạy thoát. phải thế mạng đó nghe. Thôi đi ngay, để tụi tao còn làm ăn tiếp.
Ba tên địch xúm vào trói chặt tay Biên dẫn đi.
Con đường đá Biên gặp là con đường từ quận lỵ Chơn Thành đi quận lỵ Dầu Tiếng. qua đồn bảo an Minh Hòa. Còn bọn địch bắt được Biên là bọn biệt kích chuyên phục kích các con đường mòn vùng tây quận lỵ.