Điện Biên Phủ từ góc nhìn của người lính Pháp

[Đánh đông dẹp bắc]

Kết thúc bài công kích này, kết luận của Nava vẫn là khó hiểu:

Tôi tự hỏi có phải là hạ súng ngay sau khi viết trang sử hào hùng của Điện Biên Phủ (nhất là nếu Điện Biên Phủ vẫn giữ vững vào lúc ký hiệp định) mà chúng ta tìm ra lối thoát danh dự - và cũng là lối thoát vinh quang - khỏi tổ ong vò vẽ mà 8 năm qua, một chính sách không chặt chẽ, liên tục đã đặt chúng ta vào.

Có một hạt cát trong lý luận này: Việt Minh có ý định đưa trận đánh này đến kết thúc, nghĩa là nghiền nát Điện Biên Phủ.
Mục tiêu của tướng Giáp không chỉ là giành thắng lợi ở Điện Biên Phủ mà là đánh bại đạo quân viễn chinh và trở thành người chiến thắng trong chiến tranh Đông Dương để Hồ Chí Minh có thể thiết lập một nền dân chủ nhân dân.

Ở Sài Gòn, Mô rít đờ Giăng bất đồng với Nava:

“Tướng Nava đã đề nghị với chính phủ một cuộc ngừng bắn ngay. Tôi phản đối một đề nghị như vậy vì theo ý tôi nó không cứu được Điện Biên Phủ mà là phó mặc tất cả các lực lượng Pháp - Việt cho kẻ thù khu xử (...) Tôi nghĩ rằng trong ý nghĩ cửa ông một cuộc ngừng bắn ngay tất phải có một cuộc thương lượng ngắn; về phần tôi, tôi cho rằng điều cần thiết là mọi cuộc thương lượng phải được những bảo đảm quốc tế”

Về cuộc "thương lượng ngắn”, 9 ngày sau đờ Giăng được thỏa mãn yêu cầu, chính xác là ngày 30-4. Gioócgiơ Biđơn, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cử đại tá Misen đờ Brêbítxông bí mật đến Giơnevơ gặp đại tá Hà Văn Lâu, thành viên đoàn đại biểu quân sự Việt Minh, để "cố gắng tìm hiểu những ý định của họ về việc giải quyết cuộc xung đột Đông Dương".

Có người lính nào ở Điện Biên Phủ lại tưởng tượng được rằng vào giờ phút mà các cuộc chiến đấu đang tăng gấp đôi cường độ, những sĩ quan Pháp và những đại diện của Quân đội nhân dân tiến hành các cuộc nói chuyện êm nhẹ để chấm dứt chiến tranh bằng những phương tiện khác không phải là vũ khí? Về mặt chính thức, nhiệm vụ của Brêbítxông là nêu vấn đề sơ tán người bị thương và cải thiện hoàn cảnh sinh hoạt của tù binh, tuy nhiên những vấn đề này chỉ là cái bình phong, đằng sau đó những điều kiện quân sự có thể có của một cuộc ngừng bắn đã được xem xét. Đây là lần đầu nước Pháp chấp nhận đàm phán, ngầm công nhận các quân nhân Việt Minh là những người đối thoại và con đường hậu quả là sự tồn tại của một nước Việt Nam khác ngoài miền Nam - Việt Nam.

Từ 30-4 đến 8-6-1954, Brêbítxông và Hà Văn Lâu gặp nhau sáu lần. Tiếp theo sau đó là bốn cuộc nói chuyện, tham gia với Brêbítxông lần này là tướng Đentây và trước mặt ông là Tạ Quang Bửu, Bộ trưởng Quốc phòng. Những bức điện của phái đoàn Pháp gửi từ Giơnevơ phát hiện rằng những người cộng sản cũng mong muốn ngừng chiến sự. Điện Biên Phủ phải trả giá đất, nhân dân mệt mỏi, thuế má nặng nề, và một cuộc tấn công vào vùng châu thổ đòi hỏi những hy sinh không chịu nổi. Bởi vậy, những người đối thoại của Đentây và Brêbítxông có gợi ý, không phải một giải pháp chính trị không thuộc thẩm quyền của họ, mà là một giải pháp quân sự thực tế nhất có thể được. Thời kỳ hậu - Điện Biên Phủ mới là mục tiêu của các cuộc nói chuyện mà chủ đề là: sau khi ngừng bắn, Quân đội nhân dân sẽ chiếm miền Bắc Việt Nam và Trung bộ và các lực lượng Pháp - Việt sẽ rút về phía nam một vĩ tuyến sẽ được xác định. Đó là lập trường của các đại biểu Pháp ở Giơnevơ. Sau đó, chậm nhất là trong 6 tháng, sẽ có các cuộc bầu cử để nhân dân Việt Nam bày tỏ sự lựa chọn của mình. Tin rằng các cuộc bầu cứ này sẽ xoay chuyển có lợi cho họ, những người cộng sản tán thành ý tưởng này, một ý tưởng chẳng bao giờ được cụ thể hóa.

“Ngày 9-6 như ông đã viết, Brêbítxông, trước những người đối thoại, phát triển ý tưởng sau: nếu một cuộc dàn xếp hòa bình cuộc xung đột Đông Dương không xảy ra thì tình hình sẽ như thế nào?

a. Chúng ta lại đánh nhau và các ông tấn công vùng châu thổ Bắc bộ. Ai thắng không quan tâml nhưng điều chắc chắn là: đất nước các ông sẽ thấy những tài nguyên cuối cùng của mình bị phá hủy, Hà Nội và Nam Định sẽ bị san bằng.

b. Cuộc xung đột quốc tế hóa và Đông Dương trở thành một Triều Tiên mới.

Trong hai giả thuyết - không có giả thuyết nào khác nữa - Chính phủ Việt Nam dẫu thuộc khuynh hướng nào, để khôi phục lại cuộc sống cho một đất nước hoàn toàn bị kiệt quệ, buộc lòng phải lệ thuộc vào một trong hai khối và như vậy sẽ để mất nền độc lập của mình”.

Trong các bức điện của ông được bảo tồn ở lưu trữ Ke d'Oócxay, Brêbítxông lưu ý rằng những ý kiến của ông được lắng nghe "chăm chú" và được ghi lại để chuyển lên cấp trên. Ngay cả khi Việt Minh eo ý định một ngày nào đó sẽ khống chế toàn bộ nước Việt Nam, tình hình lúc này buộc họ phải lấy lại "sức khỏe , nghĩa là phục hồi kinh tế. Nhưng trước khi làm việc dó, tướng Giáp đã quyết tâm dứt điểm cho xong Điện Biên Phủ.

[Đánh đông dẹp bắc]

Mỗi đêm lại đem đến những đoàn tăng viện nhảy dù và ngày 21-4, một sĩ quan dành cho tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù bước qua cửa máy bay. Được cử về bảo an đoàn, trung úy Mô rít Đuyten đã từng được không vận đến hồi tháng 12: "Đại úy Bôtenla đã đón tôi vừa nói với tôi rằng ông không cần đến tôi, rằng tôi hãy làm quen với tiểu đoàn và trở về Hà Nội thay thế người chỉ huy căn cứ ở phía sau".

Lần này, khi nhảy xuống từ máy bay C47, Đuyten ngại đâm phải cọc hàng rào dây kẽm gai, đã buộc phải tắm bắt buộc trong sông Nậm Rốm, ướt sũng, anh xuống một hầm trú ẩn, gặp một lính công binh chỉ đường cho anh về Êlian 4. Viên sĩ quan tin rằng mình sẽ là người có may mắn bất ngờ. Lần này không có nguy cơ bị trả về Hà Nội! Cuộc đón tiếp của thiếu tá Brêsinhắc làm anh thay đổi ý kiến: "Tôi yêu cầu binh lính thì người ta lại gửi cho tôi sĩ quan!". Đuyten chịu đựng không nói nửa lời; anh được cử làm phó cho đại úy Clêđíc.

Bốn ngày sau, ở vị trí các súng cối 120 gần nhất, mặc dầu lính lê dương đã nghĩ ra nhiều cách ngụy trang, trung úy Clêmăng đã ngã xuống vì một mảnh đạn:

"Tôi đã được đưa đến chỗ bác sĩ Girđrây, ông đã mổ cho tôi. Khi tỉnh lại, chân trái tôi đã được bó bột. Tôi tưởng rằng xương ống chân tôi đã bị đạn cắt đứt nhưng đây lại là một vết thương xuyên, mảnh đạn chui qua xương ống quyển nhưng không làm gãy xương. Tôi chỉ còn việc đợi vết thương được củng cố trong một lô cốt nhỏ có các lính lê dương của tôi săn sóc".

Ở Isaben, tiếng nổ của đạn pháo 105 và đạn cối 120 làm rung chuyển các hào và lô cốt đã bị mưa xói. Trung đội trưởng ở đại đội 7 tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 Angiêri, trung úy Giuốcđanh làm chứng: "Isaben chưa bao giờ bị tấn công. Các tổn thất của chúng tôi chủ yếu do những cuộc đánh trả của Việt Minh khi chúng tôi xuất kích để lấn chiếm hoặc lấp bịt hào địch ... Nguyên nhân tổn thất khác là hiệu quả phản pháo của Việt Minh vào pháo thủ ta .

Ngày 22-4:

“Việt Minh tiếp tục xây công trình ở phía đông và nhất là phía tây bắc của điểm tựa Uyemơ cũ, đổi tên lại là điểm tựa Sân bay. Pháo Việt Minh bắn liên tục vào trận địa: 4 người bị giết và 7 người bị thương. Ngày 23 phá hủy các lô cốt Việt Minh ở phía đông. Ba xe tăng của trung đội thiết giáp Prêô bắn vào các ĐKZ 75: Ngày 24, tập kích đêm vào đường hào của Việt Minh. Isaben bị pháo 105 và súng cối hạng nặng quấy nhiễu. Tiểu đoàn 3, trung đoàn 10 pháo binh thuộc địa của thiếu tá Liu chỉ còn tám khẩu 105 có thể bắn. Nghiêm trọng hơn, bác sĩ Rêđiô hiện có 117 người bị thương phải sơ tán. Mười hai người bị thương nhẹ đã được trả về đơn vị họ; những người quấn băng ngày càng nhiều ở các vị trí chiến đấu. Ngày 25 còn 15 người đang điều trị trong các bệnh xá”. (Báo cáo của Lalăng).

Ngày 26, thiếu tá Giăngxênen thuộc tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 Angiêri được lệnh phản kích theo hướng điểm tựa sân bay. Mục tiêu được phòng ngự vững chắc, tiểu đoàn trưởng chỉ định một trong các sĩ quan giỏi nhất, trung úy Su lê của đại đội 7. "Vì những tổn thất, sự mệt nhọc của binh sĩ và thiếu cán bộ, Giăngxênen giải thích, tôi thành lập đơn vị này gồm bốn trung đội, mỗi đại đội góp một trung đội"

Hào đầu tiên của địch đã bị tiếp cận vào tảng sáng. Sau 30 phút bắn nhau, một cuộc đánh trả mạnh mẽ của bộ đội đã đẩy lính Angiêri về vị trí xuất phát với 6 người chết, trong đó 1 trung sĩ Angiêri và 22 người bị thương. Chắc là 1 khẩu SKZ, các tiểu liên và hai khẩu cối đã lấy được của địch nhưng địch không hề nhượng bộ.

"Hành động tác chiến này giống một cuộc tập kích bắt tù binh", Giăngxênen viết. Cuối chiến dịch, tiểu đoàn của ông có 44 người chết, 221 người bị thương. Lúc này Giăngxênen được biết là đại tá Lalăng không bằng lòng về thất bại của lính Angiêri. Cho rằng "đại đội đã mất tinh thần chiến đấu, ông quyết định mỗi trung đội phải xử bắn hai người".

Các sĩ quan tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 Angiêri sửng sốt.

[Đánh đông dẹp bắc]

Giăngxênen:

“Tôi không biết liệu quyết định này có thể quy cho Lalăng không, ông ta chưa bao giờ ở trong các đơn vị người bản xứ, hoặc cho người nào đó trong những người thân cận ông - Ở đó không có một người lính bản xứ nào - nhưng tôi có thể, không phải không bị lôi thôi, làm cho ông hủy bỏ quyết định này, nhờ sự giúp đỡ của trung úy Benhabít, người Angiêri chỉ huy đại đội 8 từ khi người tiền nhiệm của ông là đại úy Luyxiêng, từ binh chủng xe hỏa đến và đã ra đi sau đó ít lâu để về Hà Nội chữa răng và không thấy trở lại”. (Chú thích: Benhabít tuyên bố với Bécna Phan rằng Giăngxênen đã tán thành quyết định đó của Lalăng (xem B.Phan, "Điện Biên Phủ, một góc dịa ngục", Robert Laffont) - Điều đó không đúng, Giăngxênen viết. "Tôi có đủ kinh nghiệml đối với quân đội bản xứ để có thể hiểu nếu quyết định này được thi hành, thì thật là thảm họa, điều đó có nguy cơ gây nên những cuộc đụng độ giữa lính bản xứ và lính lê dương và nhiều cuộc đào ngũ”. Năm 1979, tướng Nava nói về "một loại binh biến trong một tiểu đoàn Angiêri ở Isaben" (Hăng ri Nava: "Thời gian của những sự thật, Paris, Plon, 1979). Phẫn nộ, Giăngxênen đã viết thư cho ông và Na va đã hứa hủy bỏ đoạn nói về tranh chấp.)

Ngày 30, các SKZ bắn vào lô cốt ở phía đông của điểm tựa sân bay. Các xe tăng của Prêô dùng hỏa lực đánh trả và đại đội 5 của trung úy Tymen (tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 Angiêri) toan vượt sang bờ bên kia sông Nậm Rốm để giảm bớt khó khăn cho điểm tựa đã bị phong tỏa một nửa.

“Chúng tôi bị bắn bởi súng cối hạng nặng, Tymen viết. Một quả đạn lắp ngòi nổ chậm đã chọc thủng mái, nổ dưới mặt đất cách tôi vài mét và làm căn hầm sụp đổ. Bị đè dưới đống đổ nát, tôi tỉnh lại trong đêm tối, nhưng may mắn, với một túi không khí trên đầu. Lấy hết sức lực mà tôi nghĩ rằng mình sẽ không thể làm nổi, tôi đã cào đất, cào nữa và cuối cùng đã lộ ra, làm cho binh lính của tôi rất ngạc nhiên tưởng rằng tôi đã chết. Tôi ra khỏi đó với một vết thương ở đầu và chấn động hoàn toàn cột sống”.

Cùng ngày, một phân đội của tiểu đoàn 5, trung đoàn 7 Angiêri đến tăng cường cho đơn vị lính Thái, Bôtenla, đại úy từ đầu tháng, cũng bị thương. "Tôi đang ở hữu ngạn thì một quả 105 đã quật tôi ngã xuống đất. Tôi bị thương ở mắt cá trái, một mảnh đạn đi qua xương gót, trong lúc một phần hầm đổ xuống người tôi. Bị chôn vùi một nửa, tôi bị hôn mê, các lê dương đã kéo tôi ra khỏi nơi đó".

Điểm tựa Sân bay giữ cho đến ngày 2-5 rồi vào buổi sáng sớm, sau nhiều đợt xung phong, Việt Minh đã chiếm. Lalăng yêu cầu pháo bắn vào điểm tựa đã mất và quân lê dương thuộc đại đội 11 của đại úy Phuốcniê phản kích cùng các xe tăng của Prêô. Bị phá nát dưới các làn đạn pháo, không thể ở được nữa, điểm tựa được chiếm lại một phần nhưng đại đội Phuốcniê có thêm 4 người chết và 21 người bị thương, trong đó có đại úy của họ, Lalăng cho bỏ vị trí. Nhưng không vì thế mà ông dọa thiếu tá Grăng d'Esnông phải bắn ở mỗi trung đội của Phuốcniê hai lính lê dương?

Ngày 30-4, Camơron (Chú thích: Camerone (tiếng Mêhicô là Camaron) là một địa phương ở Mêhicô, ở đó lính lê dương Pháp đã chiến đấu tự bao vệ, chống lại người Mêhicô ngày 30-4-1863. Ngày nay đã trở thành ngày hội của đội lê dương ngoại quốc - (ND). luôn luôn là chủ đề của các lễ hội riêng của đội lê dương, theo một ngày lễ truyền thống để tưởng nhớ cuộc chiến đấu anh dũng mà đại úy Đănggiu và binh sĩ của ông đã tử trận. Sự huy hoàng và những cuộc chè chén thiếu vắng trong ngày lễ Camơron ở Điện Biên Phủ. Trung tá Lơmôniê tuy nhiên muốn kỷ niệm ngày lễ với quân phục chỉnh tề không thể chê vào đâu được - ủng đánh xi - ông mời Lăng le và Biga làm hạ sĩ danh dự của đội lê dương. Turê trở thành lê dương hạng nhất, Giơnơvievơ đờ Ga la cũng vậy, Caxtơri cũng tỏ ý kín đáo là ông rất yêu mến... Lơmôniê , con người dễ tính, độ lượng, nhận lời mời của Lơmôniê và tất cả mọi người uống một cốc đầy tràn rượu cô nhắc ấm rót thẳng từ những dự trữ bí ẩn của đội lê dương. Ở Isaben, hai cha tuyên úy, cha Ghiđông và mục sư Tít xô, được Lalăng tôn vinh và ở đấy người ta lại nâng cốc. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người lê dương được mừng lễ Camơron trong niềm hân hoan chung. Trong nhật ký của tiểu đoàn 1, trung đoàn 2 bộ binh ngoại quốc, đại úy Cônđờbớp đã tiết lộ cảnh ủ ê của ngày lễ: "Một Camơron không rượu, không dồi lợn”.

Trong đêm 30-4 rạng ngày 1-5 những máy bay C47 chở đầy người, luồn lách giữa các làn đạn cao xạ. Hai sĩ quan nữa được thả dù trong đêm đó, trung úy Sơ mít, tham mưu trưởng tương lai của quân đội, và đại úy Alíc. Liệu họ có nhảy vào cái chảo chỉ còn giữ được nhờ cái quai nếu họ biết rằng ở Giơnevơ đại tá Brêbítxông đang đối thoại với các sĩ quan Việt Minh? Sơ mít công tác ở Nam Định trong một đơn vị của trung đoàn 4 pháo binh thuộc địa và được biết rằng ở Điện Biên Phủ, trung tá Vayăng cần một sĩ quan thông tin, anh đã tình nguyện đến đó. Trong hai ngày huấn luyện, người ta đào tạo anh thành người nhảy dù, rồi giao cho anh một bó thư một công văn mật cho Caxtơri, và trong tối 28-4, Sơ mít và Alíc, một người cũ ở đội ô tô quân y từ Triều Tiên về mới quen nhau ở trạm bảo dưỡng máy bay trước khi lên máy bay. Hai giờ sau, lúc đang bay, họ được tin về tiết trời u ám ở Điện Biên Phủ. Rađiô báo cho căn cứ biết một cuộc trở về do thời tiết xấu nghĩa là không thực hiện được nhiệm vụ. Ngày 29, Alíc và Sơ mít lại gặp điều không may nữa; máy bay cất cánh nhưng chở lính lê dương lên cho Isaben. Theo Lalăng, 9 người đã nhảy đêm 28-4, còn 63 người nữa nhảy đêm sau. Cuối cùng, ngày 30-4, họ đi trên một chiếc Đacôta mới và Sơ mít nhảy xuống chiến trường sau Alíc.

[Đánh đông dẹp bắc]

Đôminíc 3 chắn hai hướng: đường đến cứu ở sông Nậm Rốm bởi Êlian 12 và đường vòng Êlian 1 và Êlian 2, giữa tỉnh lộ 41 và sông. Từ ngày 2-4, trung úy Philôđô thuộc tiểu đoàn 3, trung đoàn 3 Angiêri đã tập hợp lại bảy trung đội ở phần phía nam của vị trí, ở đây từ ngày mai đại đội Sáclơ của tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù sẽ đến để tăng viện. Sáclơ sau đó sẽ đến Êlian 1. Các đơn vị dù khác sẽ dừng chân ở Đôminíc 3, nhất là các đơn vị của tiểu đoàn 2 dù ngoại quốc, nhưng họ sẽ nhanh chóng trở lại với nhiệm vụ xung kích. Bắt đầu một thời kỳ mà mỗi cử chỉ của người Angiêri sẽ bị quân địch theo dõi từ trên cao Đôminíc 2. Liên lạc, tiếp tế, thu nhặt hàng thả dù, mỗi bước là một mối hiểm nguy, tối thiểu thì cũng là một viên đạn của tay súng bắn lén. Để khiêu khích, mỗi tối khoảng 18 giờ, Việt Minh bắn súng không giật 57 và SKZ, phá hủy lần lượt các lỗ châu mai, phải làm lại trong đêm. Sự kiên nhẫn vô tận của người chiến binh. Ngoài ra, bộ đội Việt Minh lại còn tiếp cận. Sau khi đại đội pháo Bruynbrúc rút lui, ngày 31-3 họ đã chiếm phần phía bắc của Đôminíc 3 và từ nay họ chỉ cách các vị trí tiền tiêu của tiểu đoàn 3, trung đoàn 3 Angiêri có 50 mét.

Ngày 4-4, Philôđô nhận được 600 mìn chống cá nhân và tối hôm đó, trung úy Crêpanh Lơblông và các lính công binh của anh đã chôn mìn trước hàng rào dây kẽm gai, dưới làn đạn cối. Từ đó; bộ mặt của điểm tựa đã thay đổi. "Dễ bị tổn thương vì pháo binh, Philôđô viết, các hầm trú ẩn tập thể đã bị loại bỏ và được thay thế bằng những hốc cá nhân đào trong vách hào. Người lính lót vải dù vào hốc và sắp xếp những hốc khác nhỏ hơn để quần áo, thức ăn, lựu đạn...".

Việc phân phối lựu đạn được tăng thêm, chứng tỏ sự sụp đổ của Đôminíc 2 đã được lấy làm bài học. Với cận chiến, những vũ khí tốt nhất chẳng phải là tiểu liên và lựu đạn hay sao? Khoảng ngày 15-4, trung úy Mudi về tiểu đoàn 3, trung đoàn 3 Angiêri "bị một vết thương ở đùi ngày 30-3 và khó lên sẹo". Các khẩu phần đã hết, thay bằng bánh mì và đường, hoặc bằng cơm và thịt bò muối. Những lính dù cuối cùng đã rời đi ngày 20-4 và thiếu tá Sênen của tiểu đoàn 2 Thái, đã cử đại đội 5 của trung úy Đờ la Malen đến tăng viện cho Đôminíc 3. Sở chỉ huy của Sênen ở Êlian 12. Từ ngày 24, ông cảm thấy Việt Minh tăng sức ép đối với Đôminíc 3, ở đó người Angiêri và người Thái của Đờ La Malen đến lượt họ thấm thía nỗi khổ mất ngủ và những ảnh hưởng khác đối với cơ thể. Một đường hào Việt Minh từ Đôminíc 2 đi xuống và chia thành hai nhánh, một nhánh dừng lại ở phía tây điểm tựa 15 mét, nhánh kia cách rào dây kẽm gai ở phía đường cái 10 mét. Tối 24, Philôđô giành chủ động; một toán do trung sĩ nhất Mâyê chỉ huy được bố trí và đến 21 giờ, nó lao vào các đường hào của Việt Minh ở mặt tây và đội lựu đạn vào. Những tiếng kêu đau đớn chứng tỏ hiệu quả của cú đánh bất ngờ đối với địch. Hạ sĩ Bunbađauy chân bị mảnh đạn cắt chảy hết máu. Mâyê rút lui. Sáng 25, Việt Minh, coi khinh lính Angiêri và lính Thái, trương những lá cờ đỏ sao vàng rất lớn. Quả thực, họ không đánh giá cao cuộc xuất kích của toán quân Mâyê và cố giành lại quyền chủ động.

“Họ tìm cách diệt chúng tôi bằng hỏa lực, Philôđô nói. Pháo, cối, đại bác không giật 57 tham gia vào đòn phá hủy này. Cối 120 gây cho chúng tôi nhiều khó khăn bằng việc phá hủy các đường hào và các hốc, hố cá nhân đè lên những người đang chiếm giữ ở đó. Những kíp đào đất đã được bố trí, họ hoạt động xen giữa các đợt bắn và nhờ công việc của họ, những tổn thất vì ngạt thở đã được giảm bớt. Đêm đến., chúng tôi dự đoán sẽ có những cuộc di chuyển quan trọng trong đường hào từ Đôminíc 2 xuống. Đó là những người phu đào giao thông hào đến gần nhất và buổi sáng, nghe tiếng họ rời đi dưới sự yểm trợ của những đội biệt kích nhẹ ném lựu đạn và gây nổ tại bãi mìn”.

Ngày 30 từ lúc bình minh, không có pháo hỏa chuẩn bị, quân địch tấn công phía tây điểm tựa và ném lựu đạn chất dẻo gây tiếng nổ đinh tai. Tiểu đoàn 3, trung đoàn 3 Angiêri đánh trả; để lại 20 xác trong hàng rào kẽm gai, Việt Minh rút lui. Phải chăng họ muốn thử nghiệm cuộc phòng ngự? Lính bộ binh Angiêri phấn khởi nhưng họ đã kiệt sức, cần được thay thế. Nhảy dù xuống trong đêm, đại úy Alíc nắm quyền chỉ huy tiểu đoàn và Philôđô chuyển cho ông các mệnh lệnh. Alíc hy vọng hơn, ít ra cũng được một đại đội dù, song ông cho trình diện những hạ sĩ quan của tiểu đoàn 3, trung đoàn 3 Angiêri mà không nhận xét gì. Ông nhận được chỉ thị chỉ huy lính Angiêri ở mặt tây của Êlian 4, theo lệnh của thiếu tá Brêsinhắc.
Đại đội 5 của trung úy Đờ La Malen sẽ được đại đội 8 của trung úy Pagie thay thế. Một nguồn sinh lực mới cho Đôminíc 3. Tốt nghiệp Xanh Xia ("khóa Lơcléc” ) Pagie dã hòa nhập được với lính Thái của anh đến mức anh lại thực biện nhiệm kỳ hai với họ. Đầu tiên là trung đội trưởng dưới quyền của trung úy Vêlêa, người đầu tiên hướng dẫn anh thích nghi với sinh hoạt trong môi trường Thái. Pagie đã lên nắm quyền chỉ huy đại đội khi Vêlêa được hồi hương. Sáng ngày 1-5, Biga tăng cường cho quân Thái bằng đại đội 3, tiểu đoàn 6 dù thuộc địa của Perê, đại úy từ 1-4. Perê tiếp nhận điểm tựa với khoảng cách 60 người và đại úy Alíc yêu cầu những người tình nguyện trong lính Angiêri ở lại với ông. Trung úy Ghêranh và trung sĩ nhất Guýtvinle nhận lời.

[Đánh đông dẹp bắc]

“Tôi rất thất vọng về tổ chức trận địa, Perê nói. Rào dây kẽm gai thì bị đạn chặt gãy và các vị trí chiến đấu thì bị hư hỏng, phần thì do pháo Việt Minh, phần thì do mưa gió. Tôi hiểu rằng rốt cuộc Đôminíc 3 cũng sẽ bị sụp đổ, nhưng không muốn bị nuốt chửng như một quả trứng sống, phải làm một điều gì đó. Việc đầu tiên tôi yêu cầu là những cuộn dây kẽm gai để giăng ra phía trước chúng tôi trong đêm. Người ta hứa cung cấp cho tôi vào cuối ngày. Chỉ còn vấn đề hiệu chỉnh các cuộc bắn của súng cối. Trung úy Đatanh, phó của tôi, cùng một kíp mang dây kẽm gai đến. Bị thương hai lần trong vài ngày, rất mệt nhọc và đi một cách khó khăn, theo tôi Đatanh không còn ở tình trạng sức khỏe có thể chiến đấu dù anh có một ý chí không nao núng. Tôi đưa anh về sở chỉ huy của tiểu đoàn 6. Tiếp theo đó, sự chờ đợi của chúng tôi chỉ ngắn thôi”.

Quả nhiên, đêm đã xuống khi pháo Việt Minh khai hỏa. Sự chuẩn bị hỏa lực này báo hiệu một cuộc tấn công cục bộ hay là một cuộc tấn công thứ ba vào tập đoàn cứ điểm? Binh sĩ chỉ hiểu được một điều: khi những làn đạn vươn dài ra là lúc bộ đội vọt lên từ các hào chiến đấu. Vậy phải chờ đợi và thu mình lại để tránh hàng ngàn mảnh đạn đang làm cho không khí cũng phải rùng mình khi chúng bay đến. Quả nhiên đây là trận tấn công thứ ba, mà cuộc pháo hỏa chuẩn bị cũng đã giáng xuống các cứ điểm Êlian và Huy ghét. Sênen được thông báo bằng rađiô về cuộc tấn công vào Đôminíc 3. "Các chi viện hỏa lực được thực hiện bằng pháo của Isaben, các súng cối 120 của quân lê dương và các trọng liên bốn nòng của trung úy Rơđông, ông chứng nhận, nhưng các cuộc chi viện đó không phải sử dụng toàn bộ cho Đôminíc 3 bởi vì những vị trí khác bị tấn công cũng yêu cầu”.

Khi pháo Việt Minh nâng làn đạn lên, những người bộ đội vừa chạy đến vị trí vừa la hét, vấp phải một cuộc phòng ngự vững chắc nhưng thiếu mạnh mẽ, ít được tăng cường dưới con mắt của những người tấn công. Trời đêm bị xiên rạch bởi hàng ngàn vạch lửa, Pagie nhận xét, tiếng rít của đạn, tiếng hét, tất cả những biểu hiện của một trận tấn công như thường lệ đã được hội tụ .

Đôminíc 3 giữ vững và ngày càng nhiều những hình người bỏ chạy về phía bắc. Sênen nhận được một bức điện của Pagie: "Các chàng trai giữ vững trước đồn địch. Chắc là có một số tổn thất nhưng khó lường được thiệt hại”.

Đi lại trong đêm tối, dưới trời đang mưa lại là một thử thách. Tốt hơn là ở tại chỗ. Khi anh đến gặp Perê để báo cáo trong lô cốt - sở chỉ huy của ông, Pagie không nói dài: "ổn cả, gay go, nhưng ổn thôi”.

Đêm đến với Việt Minh. Pháo của họ mở đợt chuẩn bị mới, phải chăng có những khẩu pháo khác nữa đã tăng cường cho các khẩu trước? Cuộc nã pháo xem ra mãnh liệt hơn. Nó nghiến nát tất cả. Và đằng sau những quả đạn cuối càng, các bộ đội lại xông lên.

Pagie:

“Với đợt xung phong, chúng tôi bị tràn ngập. Những tiếng kêu, nhất là bằng tiếng Việt; Việt Minh ở trong các hào, trên các hào, phía trước và phía sau và những quả lựu đạn được tung ra... Trung sĩ nhất Giênanh đã bị giết, tôi cảm thấy bị đè xuống dưới sức nặng của những bóng đen đang gào thét bằng tiếng Việt. Quy luật của số đông. Tôi bị một cú vào đầu mũ sắt rơi xuống, tôi đã ở trong tay họ!”

Người còn khỏe và người bị thương được đẩy lên phía bắc, bị xô đẩy, nhưng Pagie biết những nơi này, anh lợi dụng trời tối để nhảy từ một hào này sang hào khác và hướng về phía đông nam rồi nấp vào một cái hốc đào trong vách hào Ở chỗ các lính dù của tiểu đoàn 6, Perê được Pagie báo rằng: "Việt Minh đã vững chân trong một đoạn hào". Từ đó, rađiô của đại đội 8 Thái không trả lời nữa, Perê báo cáo cho thiếu tá Thômát ở sở chỉ huy của tiểu đoàn 6. "Tôi sẽ cử Coócbinô đến với anh để phản kích?".

Bạn thân của Perê, thiếu sinh quân cũ, bị thương ngày 10- 4 ở Êlian 1, trung úy Coócbinô mới ra viện được 5 ngày. 30 phút sau, không phải Coócbinô đến, mà là cả đại đội của Tơráp. Vào giữa đêm, chẳng có gì chắc chắn về vị trí và về sự cổ động của Việt Minh, nhưng theo đại úy Tơráp, "Coócbinô kéo theo các toán quân của anh, với cái giá tổn thất nặng nề, đã đẩy lùi Việt Minh khỏi một phần của điểm tựa. Nhưng quân địch có lực lượng dự bị gồm những đơn vị mới, còn sung sức trong lúc chúng ta đánh nhau từ sáu tuần nay liên tục” .

Nửa giờ sau, lời kêu gọi của Tơráp được đại đội 3, tiểu đoàn 6 dù thuộc địa tiếp nhận: "Perê, cho bắn lên phía bắc, Việt Minh đang ở trong vị trí?”.

[Đánh đông dẹp bắc]

Tơráp phá vỡ được và rút lui mang theo những người bị thương về Êlian 10. Perê bị thất bại. Ở tiểu đoàn 2 Thái; Sơnen báo cáo với Biga về tình trạng hầu như bị tiêu diệt của dại đội Pagie. "Bruynô" quyết định dùng đại đội 5 của trung úy Đờ La Malen phản kích trong lúc đại đội 6 của trung úy Blăngsê "giữ nhà".

La Malen nghe được, liền vào trong hàng rào: "Thông báo đã nhận được, tôi xuất phát". La Malen cũng học Xanh Xia với Pagie; anh cho lính Thái làm "những túi dết lựu đạn như ở Vécđoong" và đi đầu sau khi đặt người phó của anh là trung úy Đốtxi, đi ở hậu quân "để động viên những người ngập ngừng”. Đại đội hành quân không phải là đi dạo ban đêm và khi họ đụng một chướng ngái vật, người Thái cũng nguyền rủa không kém gì người Pháp: "Bùn lầy, nước đọng, các hầm hào có chỗ đầy người bị thương nằm ngổn ngang hoặc những chiến binh rút lui dưới sức ép của địch, La Malen viết. Để đi nhanh hơn tôi ra lệnh đi ra ngoài và tấn công ở ngoài bằng cách rống lên như chúng tôi đã làm ở Côétquyđan”.

Perê tập họp được vài quân dù: trung sĩ Hiblô, hai hạ sĩ nhất, Săngtơnác và Raguiô, những người này báo cho anh biết về cái chết của trung sĩ nhất Lơ Marếc. Đột nhiên anh nghe tiếng ai bước trên mái của lô cốt, anh nghe những lời gọi bằng tiếng Việt, những mệnh lệnh... Họ đang ở đó.

Perê:

“Cái hố chuột này không phải để chiến đấu. Chúng tôi phải ra trước khi bị lựu đạn quẳng vào. Tôi cho phá điện đài và tháo súng ống. Và chúng tôi đi ra... Họ gọi hỏi chúng tôi "Các anh có bao nhiêu người? Đi đi mau lên!”.

Việt Minh tập hợp tù binh trong đêm tối dày đặc, ở một chỗ hào chia nhánh, Perê làm như Pagie nửa giờ trước dó: anh ta nhảy vào một cái lỗ tối thui nhưng đầy mùi hấp hơi khó chịu. Tự do không có mùi. Anh ta sợ toát mồ hôi. Anh ta ở trong bóng tối dính nhớt đó bao lâu? Anh không nhớ nữa. Những quả đạn nổ. Perê nhìn thấy "một ánh lửa mênh mông". Sau đó, anh bất tỉnh.

“Khi tôi tỉnh lại, anh nói, trời đã sáng, tôi bị nửa vùi dưới đống vôi gạch vụn, những cục bùn và mảnh tre vụn. Một toán Việt Minh, chắc là làm nhiệm vụ thu dọn, đã tìm thấy tôi và đưa tôi ra khỏi chỗ đó. Tôi không đứng được, chân tôi đau đớn. Tay tôi bị trói sau lưng, họ đưa tôi đến lô cốt mà tôi đã ở hôm qua. Cuối cùng tôi đã động đậy được chân, máu đã bắt đầu lưu thông”. (Chú thích: Sau khi đi 600km, Rô be Perê đến trại số 1, chân phải bị áp xe đến đầu gối. "Tôi được nạo những áp xe này mà không được gây tê tại chỗ, anh viết, và chưa bao giờ trong đời mình tôi lại gào to đến thế” (Thư trao đổi với tác giả).)

Một cán bộ có cấp bậc cầm lấy ví của Perê và liếc qua giấy tờ của anh, người đó nói - bằng tiếng Pháp - lưu ý đại đội trưởng đại đội 3, tiểu đoàn 6 dù thuộc địa rằng: "Anh không còn là sĩ quan nữa mà là tù binh của Quân đội nhân dân của nước Việt Nam dân chủ và anh phải bỏ cái thái độ ngạo nghễ của anh đi trước khi bị xét xử về những tội ác của anh”.

Trên đường dẫn anh đến biên giới Trung Quốc, tới 10 lần người ta khuyên anh "hãy bỏ thái độ ngạo nghễ". Perê không kêu ca gì nữa về những đau đớn của anh, anh giữ thái độ lạnh nhạt thờ ơ. Anh ở trong một thế giới mà chẳng ai động lòng thương ai.

"Chúng tôi luôn luôn đi trong một đường hào để ra khỏi vùng lòng chảo và đến một khu vực có rừng. Thật là một công việc lớn lao, một sự ngụy trang hoàn hảo. Đi xa nữa, tôi được tách ra để đi vệ sinh và được dẫn đến một ngôi nhà tranh, chân đi đất và không có gì trong bụng. Điều làm tôi ngạc nhiên là sự yên tĩnh, tiếng chim hót. Trận đánh đã ở xa rồi và mặc dầu bụng đói cồn cào, tôi đã ngủ như một đứa trẻ con”.

Cuộc phản kích của đại đội 5 của trung úy Đờ La Malen đã thất bại, trung úy Đốtxi tập hợp quân số còn lại của hai trung đội và theo lệnh của Sênen, làm thành một cái chốt để cắt đường tiến đến Êlian 12. La Malen bị thương vì mảnh lựu đạn trong quá trình của hoạt động tác chiến này, anh đau đớn vì những chỗ gãy xương hở, gân ở cánh tay bị cắt đứt. Lính Thái đơn vị anh đưa anh đến trạm cấp cứu của bác sĩ Barô, bác sĩ đã mổ cho anh ngày 2-5 "trong một cái hố không có mái che". Trung úy Ghêranh, trung sĩ nhất Guýtzuynle và vài người lính Angiêri đã thoát ra được, thậm chí trung sĩ Phontati còn mang theo được cái tay nắm cò súng 12,7 li của anh ta. Trung úy Pagie thu thập tàn binh của đại đội mình và hướng dẫn những người bị thương đến trạm giải phẫu thả dù số 6 của trung úy bác sĩ Vidan. Kẻ thù đã đến gần và trạm của anh ở dưới hỏa lực thường trực của địch, Vidan xếp hành lý ngày 3-5 và vượt sông Nậm Rốm về ẩn náu ở trạm giải phẫu dù số 5 của Hanz và tiếp tục làm việc ở đó.

[Đánh đông dẹp bắc]

Từ Đôminíc 3, Việt Minh luồn sâu vào phía sau các Êlian sau khi đã đè bẹp Êlian 1, theo dòng thời gian cứ điểm này đã trở thành một nghĩa trang bị hàng ngàn quả đạn đảo lộn. Bị nằm dưới hỏa lực địch từ núi Phíctíp và từ Đôminíc 2, những người phòng ngự ở Êlian 1 chỉ còn cách "dán" vào bộ binh Việt Minh để tránh đạn pháo. Từ sở chỉ huy của ông ở Êlian 4, Brêsinhắc nhận thức được rằng tiểu đoàn của ông đang bị cán mỏng. Từ khi ông giữ Êlian 1, "Brêsơ” duy trì hai đại đội trên đỉnh, ở đây phảng phất mùi độc ác của thần chết và một trong hai đại đội cứ 48 giờ lại được thay phiên, chuyển quân theo một đường hào chật hẹp dài khoảng 70 mét nối liền nó với Êlian 4.

Ngày 1-5, đại đội 1 của trung úy Pêriu ở trên Êlian 1 và đại đội của Lơghêrê, gồm những tàn binh của đại đội 3 và 4, giữ chân đồi. Đã hai lần bị thương, đại úy Minô của đại đội 4 bị thương lần thứ ba vào ngày 28-4, binh sĩ của ông đưa ông đi về phía sau với vết thương "vỡ mắt cá vì mảnh đạn". Brêsinhắc phòng thủ Êlian 4 cùng đại đội 2 của đại úy Clêdíc và đại đội chỉ huy. Alíc và lính Angiêri của ông ở mặt tây Bôtenla và bảo an đoàn của ông giữ mặt đông với những quân dù cuối cùng của đại úy Phu và đại đội 3 của Ghiơnlinô.

Pêriu bố trí hai trung dội ở mặt nam và một trung đội hướng về mặt bắc. Lơghêrê để ngỏ đường hào nối họ với Êlian 4, thế giới của những người sống. Phần còn lại của điểm tựa thuộc về Việt Minh, ngay cả ban đêm họ cũng duy trì hỏa lực giết người. Trong đêm tối, phu đào đất đào hào đến cách quân dù 15 mét. Quân dù đổ đất vào các túi thành những "cái phên", một công việc vất vả, ở giới hạn của sự chịu dựng, bởi vì đất đã no các xác chết được chôn xuống rồi lại bị đạn nổ đào bới lên, phân tán trong đất đã bị mủn ra, một loại tro mà đạn pháo, cối cày xới, tung lên trong bụi bặm rồi trong bùn lầy những mảnh vụn người ít nhiều đã bị phân hủy, những thân thể bị băm nát, bấy nhiêu chiến sĩ vô danh mà lịch sử không hề nhớ tên. Hàng ngàn con ruồi tấn công các chiến binh và dính kết ở mép môi, chui vào các lỗ mũi, cụm lại từng chuỗi ở đuôi mắt. Không thể ngủ được vì có nguy cơ ngạt thở. Muốn tránh cái tai họa này, một số người chui đầu vào các túi nhựa dùng để bọc pin trong các rađiô. Họ không phải chịu đựng không khí ô nhiễm, ruồi bâu và những tiếng nổ liên tục nhưng địch không may mắn gì hơn. Đạn dược, nhất là lựu đạn, đã bắt đầu thiếu, thực phẩm được phân phối một cách dè sẻn khó chấp nhận cho những người lính đang bảo vệ một vị trí mà người chết nhiều gấp ba lần người sống. Pêriu có hai sĩ quan, Đờlaphôngten và Mácxănggi. Sĩ quan thứ hai đậu bằng khoa học chính trị, mới tham gia chiến đấu từ tháng 11-1953 ở hướng Lai Châu. Rốt cuộc anh đã chết trên đồi Êlian 1 (Chú thích: Sinh năm 1929, Rô lăng Bonnơvin đờ Mácxănggi được gọi nhập ngũ năm 1951. Tình nguyện đi Đông Dương, đến Hải Phòng 5-10-1952, được bổ nhiệm về tiểu đoàn 2 dù thuộc địa và tháng 1-1953 chuyển về tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù, cùng với tiểu đoàn nhảy xuống Điện Biên Phủ.).

Ngược lại, Đờlaphôngten chưa hề biết chiến tranh là gì và từ khi nhảy dù xuống Điện Biên Phủ, ngày 3-4, chẳng ai dành thời gian cho anh chuẩn bị việc đó. Anh trở lại chiến hào ở Êlian 1, quả tim nôn nao bởi cái mùi nặng nề của các mảnh vụn thân người và giờ này qua giờ khác anh chờ đợi chiến đấu hoặc sự thay phiên. Trung úy Đuyten, phó của Clêdíc, cùng với trung sĩ nhất Đuyrê và một báo vụ viên đến gặp anh vào buổi tối. Với các sĩ quan cũng như các binh sĩ dù kiệt sức của họ đang lảo đảo vì hiệu ứng kết hợp giữa sự mất ngủ và tác động của các vụ nổ đối với thần kinh, đêm ngày 1 rạng ngày 2-5 là đêm khó chịu đựng nhất. Việt Minh hoạt động quyết liệt. Nếu Brêsinhắc không thể làm gì, không tổ chức được một cuộc phản pháo hiệu quả, không gửi được một đơn vị tăng viện, hoặc đơn giản thay phiên cho Pêriu, thì sẽ là một cuộc giáp lá cà, một cuộc chém giết cho đến người cuối cùng. Pêriu hiểu rõ điều đó. Không dao động trước cơn mưa lựu đạn ném đến từ mọi phía, ông tung ra một lời kêu gọi tối hậu trên rađiô. Ông báo cáo cho "Brêso” rằng tổn thất đã quá năm mươi phần trăm và binh sĩ của ông sẽ không thoát khỏi bị tiêu diệt nếu không được thay quân, không được tăng viện. Cuộc phòng thủ Êlian 1 còn có ý nghĩa gì không? GONO chỉ có thể gửi tăng viện bằng cách rứt bớt lực lượng từ một điểm tựa khác đã bị uy hiếp. Vấn đề chi viện được đặt ra một lần nữa và một lần nữa GONO trả lời Hà Nội sắp thả dù tiểu đoàn 1 dù thuộc địa của đại úy Bazanh. Cần phải kiên nhẫn. Trong mỗi sở chỉ huy tiểu đoàn bị Việt Minh ép, vấn đề đặt ra là: bao giờ quân dù của tiểu đoàn 1 dù thuộc địa sẽ được thả xuống?

[Đánh đông dẹp bắc]

Đại đội 1 của Pêriu gồm hai trung đội, mỗi trung đội 25 người, nhưng rạng sáng ngày 2-5, giữa những tiếng kêu và tiếng lựu đạn nổ, sau một đêm đánh giáp lá cà ác liệt chưa từng thấy, hai sĩ quan của Pêriu đã mất tích. Bị thương rất nặng - gãy xương chậu - Đờlaphôngten đã bị bắt và được các tù binh thuộc đại đội anh, thay nhau mang đi, cắn răng chịu đựng nhưng những tiếng kêu la đau đớn vẫn cứ buột ra khỏi môi, viên sĩ quan trẻ đã được "bộ đội" Việt Minh đưa về phía sau mà chưa được săn sóc gì ngoài một miếng băng nén do một hạ sĩ đặt vào. Nỗi đau khổ của anh chỉ mới bắt dầu. Mácxănggi đã chết, thân thể của anh được vùi trong một đống hỗn độn nhão nhớt mà đến đạn cối cũng không muốn lục lọi

Xúc động, Brêsinhắc ra lệnh rút lui, Pêriu đi hậu vệ dưới sự yểm trợ của pháo binh mà trung tá Vayăng đã hứa.

“Khoảng 22 giờ, Đuyten kể, tôi được cử đến chân Êlian 1, với một phân đội nhỏ để hỗ trợ cho Pêriu. Tôi cùng với ba người gặp anh, lúc đó anh bị dồn từ đỉnh đồi xuống cùng trung sĩ nhất Đuyrê và một báo vụ viên. Đuyrê bị một viên đạn bắn vào đầu giết chết trong lúc chúng tôi vừa nhận được lệnh rút lui. Pêriu (Chú thích: Sinh năm 1924, Yvơ Pêriu, thiếu úy của lực lượng nội địa Pháp. Được cử đi Đông Dương 9-1948 với tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù. Bị thương vì mìn, trung úy (thường trực) 3-1950. Trở về Pháp - Bổ dụng về Pô rồi về bán lữ đoàn dù ở Van, trở lại Đông Dương cuối 1952 và gặp lại tiểu đoàn Brêsinhắc, cùng tiểu đoàn nhảy dù xuống Điện Biên Phủ.) rời đi đầu tiên và nói với tôi: "Khi tôi đến Êlian 4, cậu đến đó với tôi nhé!” . Một lát sau, một cuộc pháo kích dữ dội ập xuống đường hào nối hai điểm tựa và khi pháo kích đã ngừng, tôi muốn đi đến Êlian 4. Dường hào đầy xác chết và tôi đã bước trên bờ cho đến lúc thân người đã bớt đi tôi mới đi vào đường chính. Khi đến nơi, đại úy Clêđíc đã chỉ cho tôi một hầm trú ẩn trong đó có trung sĩ nhất Coócđiê và trung sĩ Vlađô”.

Coócđiê bị một mảnh đạn vào ngực và một mảnh thứ hai làm gãy xương đùi. Có những người chết và bị thương không có người khiêng cáng nào đến giúp nằm lại ở đáy hào giao thông. Dưới những thân thể đã chết có Pêriu, linh hồn của cuộc đề kháng trên Êlian 1. Theo Coócđiê, chỉ có 17 người của đại đội 1 đã đến được Êlian 4, trung đội của anh cũng còn bảy lính dù trong đó 5 người bị thương, theo sau là 5 người còn sống sót của trung đội Mácxăngy. Trung sĩ nhất Lơcoócxiê, trung sĩ Phuyria và hạ sĩ nhất Ôđêông đều bị giết và số người mất tích, trong đó có nhiều người chết đã lên đến 93. Lơghêrê còn 25 người trong đó nhiều người bị thương nhẹ.

Trên hữu ngạn sông Nậm Rốm, trong lúc này, sư đoàn 308 đã chiếm hai điểm tựa tiền tuyến bố trí trong ruộng. Từ ngày những người thoát nạn thuộc tiểu đoàn 1, trung đoàn bộ binh ngoại quốc của thiếu tá Clêmăngxông đến đóng trong các điểm tựa Clôđin, ở phía tây nam của phân khu trung tâm, tiểu đoàn dù ngoại quốc đã đảm nhiệm các sân bay và điểm tựa bộc lộ nhất là Huy ghét 5, một trong các mục tiêu của Việt Minh. Cũng như thế là Huy ghét 4, cách vài trăm mét về phía nam. Trở thành Li ly 3, nó được lính Ma rốc của thiếu tá Nicôla bảo vệ, nhưng các liên lạc chiến thuật giữa tiểu đoàn dù ngoại quốc với tiểu đoàn 1, trung đoàn 4 Ma rốc hình như là không có nếu không phải là một hào liên lạc ở tuyến hai. Mỗi nơi bảo vệ xứ sở của mình với những phương tiện ít ỏi mà mình có.

Từ ngày Ghirô tập hợp hai tiểu đoàn dù ngoại quốc, đại úy Biêngvô đã thành quân số dư và Ghirô đã gửi ông đến Clôđin 4 "để lập lại trật tự trong những thành phần bất động thuộc nhiều nguồn gốc khác nhau, bao gồm những kẻ "không đủ khả năng chiến đấu về mặt tinh thần", được giao săn sóc người bị thương, và những cuộc thả dù ở gần". Đại đội Biêngvô đáng lẽ phải chuyển sang cho Đômigô nhưng vết thương của ông này tái phát và Stabenrát sẽ chỉ huy Huy ghét 5 với Phuốcniê làm phó.

“Trong ba ngày và ba đêm, Ghirô viết, là sự tiếp cận với hỏa lực, các cuộc chạm súng, Việt Minh đến trong hàng rào kẽm gai mỗi đêm. . . Điểm tựa dần dần bị bao vây bởi các đường hào luôn luôn được đẩy lên trước bất chấp hỏa lực pháo và súng cối của ta, bất chấp các cuộc đánh úp. Trong tình hình đó, quân đồn trú ở trong một trạng thái thể lực và thần kinh gần như là suy kiệt”.

[Đánh đông dẹp bắc]

Đại đội của "Stab" được thay phiên bởi đại đội của đại úy Pêtơrê (tiểu đoàn 2 dù ngoại quốc) và rút về Huy ghét 3, ở tuyến hai. Stabenrát lúc này được giải nhiệm vì đại úy Luyxiani đã trở về. Vết thương bị ở Êlian 2 chưa chữa lành, ông vẫn phải đeo băng ở mắt, nhưng ông không thể chịu được nếu cứ chúi đầu vào trong một cái hầm trú ẩn trong lúc tiểu đoàn dù ngoại quốc cứ phải chiến đấu cho ông sống sót. Ghirô trả lại cho ông đại đội của mình và để lại cho ông Stabenrát, con người mà nụ cười "vĩnh viễn" trên môi đã che giấu vụng về sự hao tổn về thể lực. "Anh ấy mệt nhọc lắm, Ghirô nhấn mạnh, tôi không nói về vết thương ngày 18-4 của anh ấy, đã bị quên lãng rồi, mà muốn nói về thể trạng chung của anh; rất gầy guộc và phải chịu đựng nhiều vì nhịp độ phi thường của các trận đánh, anh ấy cần được nghỉ ngơi lâu như phần lớn chúng ta...".

Stabenrát không có thời gian để lấy lại sức lực. Đêm 30-4 rạng ngày 1-5, trong lúc Perê bị công kích ở Đôminíc 3 thì Việt Minh tấn công Huy ghét 5 và các cuộc chiến đấu đã diễn ra rất dữ dội. Đại bác không giật bắn đổ các bức tường nhỏ và bộc phá dài làm bay biến hàng rào kẽm gai. Khi một báo vụ viên thông báo rằng "địch đã bám chắc được vào vị trí", Ghirô ra lệnh cho Luyxiani phản kích. Dưới sự chỉ huy của thủ trưởng cũ của họ, được sự lôi cuốn của Stabenrát, lính lê dương ào vào Huy ghét 5 và một giờ sau, Ghirô được Luyxiani báo cáo "tình thế đã được lập lại". Việt Minh mang người bị thương trở lại hầm hào của họ; đại đội Pêtơrê bị kiệt sức và tổn thất đã đến mức đại đội phải được thay phiên.

"Ông ở lại Huy ghét 5 cho đến khi có lệnh mới!”, Ghirô nói với Luyxiani.

Người ta không bàn cãi một mệnh lệnh của Ghirô. Binh sĩ không được nghỉ ngơi, họ giăng lại dây kẽm gai, khôi phục lại các hào liên lạc và củng cố các hào chiến đấu. Trung úy Giôzơ cùng 30 người đến tăng viện và trung úy Rúc cho mang các thùng lựu đạn đến cho ông bạn "Stab" của anh. Đơn vị đồn trú hy vọng được nghỉ ngơi, nhưng Điện Biên Phủ chỉ còn là một vùng lửa và buổi tối, khi sự mệt mỏi về thể lực và sự buồn ngủ đè nặng lên mi mắt thì pháo địch khai hỏa và bộ binh Việt Minh trở lại ở cự li xuất phát xung phong.

Hiểu rằng Luyxiani đang bi đe dọa, Ghirô cử đại đội Brăngđông đến với ông. Bị bất ngờ đêm trước, Việt Minh đã rút ra bài học và họ đã che chắn ở phía các cứ điểm Huy ghét của tuyến 2 chu đáo đến nỗi Brăngđông đụng đầu với một đơn vị chốt. Binh sĩ của ông ẩn vào hầm hố hy vọng kìm giữ được Việt Minh, nhưng chính họ đã bị bao vây. Những phương tiện mạnh hơn, đầy đủ hơn hôm trước đã được giao cho trung đoàn của Sư đoàn 308 làm nhiệm vụ tấn công, sử dụng và Huy ghét 5 chuẩn bị chịu đựng một cuộc xung phong đúng bài bản. Kiểu đánh này không rõ ràng vì người ta không bao giờ biết mình sẽ đụng độ với ai ở phía bên kia khuỷu hào trước mắt. Trung úy Pie Giôzơ giữ một vị trí chiến đấu ở mặt tây đã có một kinh nghiệm cay đắng.

“Khoảng nửa đêm, sau một cuộc bắn phá dữ dội, tôi tiếp xúc với hạ sĩ nhất Hônstanh, anh bảo đảm với tôi rằng cùng với 10 người, anh sẽ giữ vững phía bên phải tôi không khó khăn gì. Tôi cố gắng không để mình thiu thiu ngủ, sợ không biết được cuộc xung phong của địch. Tôi chuẩn bị không biết lần thứ bao nhiêu 20 quả lựu đạn và đặt xuống trước mặt tôi để dễ dàng sử dụng, khoảng 30 băng đạn và một khẩu tiểu liên dự bị. Khi tôi ít ngờ tới nhất, một toán đông Việt Minh nhảy xổ vào người tôi. Họ từ đâu ra? Đường hào dày đặc những "bộ đội", họ trói tay tôi vào sau lưng. Sau khi vượt qua rào kẽm gai dưới làn đạn, họ đẩy tôi ra khỏi hào. Lúc đó tôi mới hiểu hóa ra pháo nhà "chi viện" và ở ngoài trống tôi nghĩ rằng mình sẽ chết vì đạn của "chính mình" thôi. Họ rút giày nhảy dù của tôi ra và sau 2 giờ đi chân không, tôi gặp lại một toán tù binh người Ma rốc trong một khu rừng thưa. Tôi để họ đẩy mình nằm xuống và ngủ luôn”.

Bị thương ba lần từ khi nhảy dù xuống, thiếu úy Boabuviê (Chú thích: Sinh năm 1929, Giêra Boabuviê nhập ngũ lúc 19 tuổi. Tình nguyện sang Đông Dương. Bổ sung về đội lê dương, bị thương trong hành quân tác chiến và mới bình phục, ngày 16-3-1954 nhảy dù xuống Điện Biên Phủ để nhập vào tiểu đoàn 1 dù ngoại quốc.) đã mất tích? Anh ta có dẫn đầu cuộc phản kích của lính lê dương đơn vị anh không và Việt Minh đã bắt được họ chăng? Những tin đồn khó tin nhất đã nói về sự kết thúc đời anh và thậm chí người ta còn khẳng định anh bị thương và được Việt Minh cáng về một bệnh viện ở phía sau. Thực ra, không có một dấu tích gì về Boabuviê.

[Đánh đông dẹp bắc]

Khoảng 3 giờ sáng, trong lúc hai bên đánh nhau ở trong hệ thống hàng rào, các lính lê dương người Việt thua chạy và mặc cho những cố gắng của trung úy Ghiza, một số phóng nước đại rút về tuyến hai. Luyxiani ra khỏi hầm với báo vụ viên của ông là hạ sĩ Grana, để gặp Stabenrát đang ở lại bên ngoài. Một quả đạn nổ và hất cả ba ngã sõng soài xuống đất. Một mảnh đạn trong ngực, phổi bị trúng, Luyxiam bất tỉnh. Trong bóng tối có một hình người đã chết, một trong nhiều hình người khác, lính lê dương không chú ý và họ chẳng đoán được là ai. Khi ông tỉnh lại, việc đầu tiên là ông tự hỏi vết thương có nặng không, đang xé phổi ông: ông kết luận đó không phải là một tử thương nhưng dĩ nhiên có nguy hiểm. Việt Minh đang đi lại bên trong Huvghét 5, viên đại úy bất khuất liền chui xuống dưới một cái dù để không ai nhìn thấy cho đến khi lấy lại được cứ điểm mà theo suy nghĩ của ông, chắc không chậm trễ. Nhưng ông đã bị bộ đội Việt Minh phát hiện, bắt ông phải đi về phía tây. Không có vấn đề chăm sóc ông, Luyxiani đành bằng lòng với sự băng bó bằng băng cá nhân. Những ngày trôi qua, vết thương bị nhiễm và các "bộ đội" rốt cuộc chấp nhận để cho những tù binh khác cáng Luyxiani.

Còn Stabenrát? Khi hạ sĩ Giuxép Grana gặp anh, anh đã thoát được, không bị Việt Minh bắt, nhưng đã kiệt sức, anh đến trước một vật chướng ngại mà những vết thương của anh không cho phép anh vượt qua.

“Tôi tìm thấy trung úy trong hàng rào kẽm gai, Grana báo cáo tôi đã chăm sóc cho ông vết thương ở bụng, ông bị một viên đạn và những mảnh đạn. Không thể đưa ông về được vì hàng rào kẽm gai rất cao. Cũng bị thương, tôi đến một đại đội cách đó 500 mét do đại úy Brăngđông chỉ huy. Ông đã làm những việc cần làm”.

Nhờ sự kỳ diệu gì về ý chí mà Stabenrát có thể ra khỏi Huyghét 5 và lê đến đó? Anh không thể vượt qua hàng rào và không ngớt kêu lên về hướng các phòng tuyến ban. Anh nửa ngồi, nửa nằm dưới hàng rào kẽm gai bao lâu? Brăngđông phái Grana trở lại cùng ba lê dương để đưa viên sĩ quan bị thương về. Được cáng về đến bệnh xá của tiểu đoàn 2 dù ngoại, anh nhận được những săn sóc sơ cứu của trung sĩ Banê và rồi được chở về trạm giải phẫu dù số 5 của bác sĩ Hanz. Vết thương trầm trọng và tình trạng chung về sức khỏe là yếu và sẽ xấu hơn. .

"Bị gãy một phần xương khớp, đại úy bác sĩ Lơ Đamany viết Stabenrát đã được Hanz mổ. Cuộc giải phẫu đã cho những kết quả tốt nhất nhưng vào những ngày cuối cùng, anh bị chứng lị trực tràng, chúng tôi bắt đầu điều trị bằng êmêtin và kháng sinh liều tăng nhẹ. Anh nằm ở một trong các bệnh xá của tôi, có giường, có một y tá (chỉ phụ trách chăm sóc 20 bệnh nhân) và chúng tôi đã có thể đưa anh vào chế độ ăn sữa”.

Tiểu đoàn 1 dù ngoại quốc thống kê ở Huy ghét 5, 14 người mất tích trong đó có 3 sĩ quan (Luyxiani, Boabuviê, Giôzơ), 18 người bị giết trong đó 2 hạ sĩ quan và 5 bị thương trong đó có Stabenrát. Thêm vào những mất mát này còn có những tổn thất của hai trung đội Ma rốc đã để cho lính lê dương người Việt đi qua để chạy trốn khỏi Huyghét 5 trước khi bảo vệ hào liên lạc. Hai trung đội trưởng, một hạ sĩ quan người Ma rốc và trung sĩ nhất Giăng Lơ Măngtéc, đã bị giết.

Huy ghét 5 đã sụp đổ, điểm tựa tuyến đầu bố trí quá về phía nam là Huy ghét 4, trở thành Lily 3. Trung úy Pêranh và phó của anh, trung úy Đờ Payơrê, giữ cứ điểm cùng với đại đội 1 thuộc tiểu đoàn 1, trung đoàn 4 Ma rốc, tuy nhiên Sư đoàn 308 không vội vã tấn công bởi vì ở phía Việt Minh từ hạ tuần tháng 4, những tân binh đến bổ sung cho những lỗ hổng, không được dày dạn chiến đấu bằng các "bộ đội" tháng 3.

Ngày 3-3, pháo nã vào cứ điểm sân bay 3. Cả ngày pháo 105 và cối bắn. Thiếu pháo, các cuộc phản pháo đã tỏ ra yếu ớt Người ta không còn tính được các đường hào bị sụt lở cũng như rào dây kẽm gai bị phá tung làm thành những "hành lang thực sự cho Việt Minh". Ở Lily 1 (nguyên là Clôđin 1), một thông báo bằng rađiô của sở chỉ huy đại đội 1 báo rằng trung úy Pêranh vừa bị choáng vì một viên đạn nổ; thiếu tá Nicôla sợ điều tồi tệ hơn. Ông gọi đại úy Nicốt ở Lily 2: "Nicốt, Pêranh vừa bị sốc vì một vụ nổ. Chỉ còn lại Payơrê, nhưng anh ấy đang phải ở trong một đường hào ở ngoại vi, không thể gặp anh ta được. Ông đến đấy xem chuyện gì xảy ra”.