Gia đình biệt động

[VoMinhGiang]

    Vào giờ này, trong trại giam ở Tổng nha cảnh sát, Tư Liên choàng tỉnh. Chị cựa mình. Toàn thân chị ê ẩm. Chị đảo mắt nhìn lên trần nhà. Đây là đâu nhỉ. À xà lim. Xà lim là như thế nầy đây: Một căn phòng hẹp, chỉ kê vừa chiếc giường... xi măng, chiếc cùm sắt ở dưới chân, sợi xích sắt ở trên đầu. Chị chưa bị khóa tay, cùm chân. Vì sao nhỉ? Có thể vì chị ốm yếu quá và cũng có khả năng chúng còn muốn giở trò nhân đạo với chị. Chị nhớ đến trận đòn chị vừa chịu đựng. Tụi cảnh sát cầm hai chân dìm cả người chị trong thùng nước bẩn. Chị vùng vẫy, sặc sụa. Cho đến lúc chị uống no nước, sắp ngất xỉu, chúng mới kéo chị lên. Chúng đặt chị nằm thẳng đơ, hỏi những câu liên quan đến công tác của chỉ. Sau mỗi lần chị lắc đầu hay trả lời không biết, những tên cảnh sát lại thay nhau dẫm lên bụng làm cho nước bẩn, máu và cả mật xanh, mật vàng ộc ra đằng miệng, đằng mũi, thành ba tia nước vọt bắn lên cao. Chỉ băn khoăn lấm. Tại sao tụi nó biết về chị tường tận như vậy? Chúng biết chị là vợ Ba Cánh, Chánh trị viên ban quân sự thành đoàn, chị vào Đảng năm 1961, hiện tham gia Ban chấp hành thành đoàn, lãnh đạo phong trào. Chị không khai với địch nửa lời. Bất cứ câu hỏi nào địch nêu ra, chị đều trả lời theo một điệp khúc "không biết" tuy rằng sau hai tiếng "không biết" chị thết ra là một trận đòn giáng xuống người chị. Chị cảm thấy mệt mỏi, toàn thân rã rời và quặn đau trong bụng. Có lẽ chị bị động thai? Những bàn chân hộ pháp kia dẫm lên, không hiểu có làm cho đứa con bị chết trong bụng chị không" Liệu chị có hư thai không" Có nên báo cho chúng biết là mình đang mang bầu thông) Báo để làm gì? Để cầu xin lòng thương hại của quỷ dừ à? Không đời nào Chị sẽ im lặng, cắn răng chịu đựng, không để cho kẻ địch nắm được điểm yếu của mình. Chị thầm phục anh. Trên thực tế, chị hoạt động ở nội thành lâu hơn anh, tại sao chị vấp phải sơ hở để khi anh phát hiện, chị mới nhận ra, nhưng đã muộn rồi. Chắc anh lo cho chị lắm vì anh biết chị có thai. Năm 1964, chị sinh con trai đầu lòng. Anh đặt tên con là Cánh. Chị đem con về quê chồng gửi. Biết anh quá ham con, chị muốn về Cần Thơ, đón bé Cánh lên gửi ở nhà quen để anh có thể sớm tối đi về gặp con, song anh không chịu. Anh an ủi chị:
    - Trong cuộc đời người cán bộ hoạt động trong lòng địch, phụ nữ cực hơn nam giới vì còn phải bụng mang dạ chửa. Thôi, đã trót có mang rồi, em ráng sinh cho anh đứa con gái. Con trai của chúng ta tên là Cánh. Theo thỏa thuận chung, anh lấy bí danh của anh đặt tên cho con. Nếu đẻ con gái, em đặt tên con là Liên, bí danh của em.
    Chị trêu anh:
    - Nếu em lại đẻ con trai?
    Anh cười xòa:
    - Cũng tên Liên. Nhà ta sẽ có hai Cánh, hai Liên. Liên má, Liên con.
Bây giờ chị đang động thai. Làm cách nào giữ lại được đứa con? Biết tìm đâu ra thuốc dưỡng thai ở giữa bốn bức tường xung quanh toàn bọn sói lang nẩy. Có tiếng động phía ngoài xà lim. Trời đã sáng rõ. Một đêm khủng khiếp trôi qua rồi. Cửa xà lim mở. Tụi cảnh sát áp giải đến một người tù. Anh ta phờ phạc, đờ đẫn, trông như người mất hồn. Không dám nhìn thẳng vào mặt chi, anh ta lí nhí trong cổ họng:
    - Chị Tư! Tôi bị tra tấn dữ quá, tôi mới phải khai ra chị. Họ biết tất cả rồi. Chị nhận đi cho khỏi khổ.
    Tư Liên đã hiểu tất cả lý do vì sao chị bị bắt. Chị dồn sức thét lên một câu:
    - Sáu Hinh, tao khinh mày.
    Chị ngã lăn ra ngất lịm. Chừng một giờ sau, chị mới thoát khỏi cơn mê. Câu hỏi đầu tiên đến với chị là lúc nãy mình nói câu đó với Sáu Hinh có đúng không? Như vậy là chị công nhận có quen biết Sáu Hinh và gián tiếp thừa nhận những điều Sáu Hinh khai là đúng. Chị có bị khiêu khích không Không. Chúng nó biết chị là giáo viên trường tư thục Nguyễn Hoàng thì việc chị và thầy giáo Sáu Hỉnh quen nhau đâu phải là chuyện lạ. Chỉ có điều chị không thừa nhận bất cứ điều gì Sáu Hinh nói về chị. Sáu Hinh không giấu giếm kẻ thù điều gì. Anh ta đã khai về bản thân mình đầy đủ như hồ sơ lý lịch cán bộ nộp cho cơ quan tổ chức thành đoàn. Anh ta kể về chị khá tỉ mỉ, từ chuyện quê ở Gò Công, có ba tập kết ra Bắc (anh ta không biết tên ba), có má đang làm cán bộ trong chiến khu, có chồng là cán bộ lãnh đạo lực lượng biệt động thành đoàn tên là Lê Chân tức Ba Cánh. Để cho địch tin mình, anh ta dẫn chứng là mình đã dự với Tư Liên bao nhiêu cuộc họp, Tư Liên được kết nạp vào Đảng ngày nào, được chỉ định vào Ban chấp hành theo quyết định số bao nhiêu, do ai ký, ký ngày nào, v.v... . Để thuyết phục chị "khai báo thành khẩn", kẻ địch cho chị xem lời khai của Sáu Hinh. Sáu Hinh nhận mình ở trong ban cán sự nhưng anh ta không nắm tổ chức, không rõ các cơ sở ở từng trường nhử chị. Chị phủ nhận mọi điếu Sáu Hinh buộc tội. Chị không khai cho ai cả. Tên Nguyễn Bé, phó ban thẩm vấn của Tổng nha cảnh sát làm bộ ái ngại cho chị:
    - Chị có trình độ văn hóa cao, hình thức khá, tại sao không kiếm được ông chồng cỡ bộ trưởng, thứ trưởng hoặc sĩ quan cấp tá? Mỗi tháng anh Ba Chân đưa chị bao nhiêu tiến, anh có nuôi nổi chị không?
    Khi biết chị có thai, tên Nguyễn Bé lộ vẻ rầu ri:
    - Xin lỗi chị Tư. Tụi em út của tôi không hay chị mang bầu. Kỳ quá, sao chị không nói chuyện đó với tôi. Nếu xảy ra chuyện gì, tôi ân hận lắm?
    Mặc cho tên Bé lải nhải, chị không khai với địch lời nào. Các nhà trí thức Sài Gòn đang bị giam lỏng ở Tổng nha cảnh sát như luật sư Nguyễn Long, bà Ngô Bá Thành... lên tiếng phản đối việc bắt chị thiếu căn cứ. Chính Sáu Hinh, sau khi lãnh án 20 năm khổ sai đã lên tiếng phản cung những điều đã nói về chị. Trong một lần gặp riêng chị, Sáu Hinh đã thổ lộ:
    - Chị chửi tôi là đáng lắm. Tôi hèn quá, không xứng đáng là đồng chí của chị. Tôi sẽ chuộc lại lỗi lầm của mình bằng cách phản cung.
    Nhờ có quần chúng đấu tranh và không thu được chứng cớ gì kẻ địch chỉ có thể tuyên án Tư Liên một năm tù giam. Tư Liên không liên lạc với gia đình. Chị cũng không có ý định nhắn tin cho cô Năm. Hãy ráng chịu đựng, cắt được mọi đầu mối liên quan tới mình, bảo đảm an toàn cho má, anh Ba Cánh và các cơ sở. Có điều khó khăn là chị làm cách nào chuẩn bị cho ngày sinh' Các bạn tù là phụ nữ thông cảm với nỗi khổ tâm của chị. Bất kỳ ai có quà bánh hoặc đồ tiếp tế của gia đình đều có nhã ý để dành phần và tìm cách đưa tận tay bà bầu. Các chị phân công nhau người may áo, người lo tã lót, người gửi mua găng tay, bít tất cho cháu nhỏ. Các chị dứt khoát không đồng ý đặt tên cháu là Liên mặc dù đã nghe Tư Liên kể về nguyện vọng của người cha. Các chị đề xuất hàng loạt tên và cuối cùng mọi người đều nhất trí nếu sinh con trai đặt tên là Vũ, sinh con gái gọi là Tranh. Ở bên ngoài đang đẩy mạnh đấu tranh vũ trang, chị em đang gởi gấm nỗi lòng mình vào việc đặt tên đứa nhỏ. Tư Liên không thể phản đối.

[VoMinhGiang]

     Vào một ngày đầu tháng 10 năm 1965, Tư Liên trở dạ. Các chị phụ nữ làm reo, buộc địch đưa người mẹ đến nhà thương. Không còn cách nào khác kẻ địch buộc phải đưa chị vào căn buồng có chắn song sắt ở nhà thương Chợ Quán. Không có bác sĩ, y tá nào khám cho chị. Chị đau quặn lên và đẻ rớt đứa con gái tại cầu vệ sinh. Một tù nhân người Huế cũng được địch đưa lên đây đỡ đẻ cho chị. Cháu Lê Thị Tranh nhỏ nhoi, chưa nặng đủ 2 kilôgam.
    Đêm hôm đó, chị ôm con vào lòng. Chị đảo mắt quan sát địa hình. Chị định bỏ con lại để vượt ngục. Căn cứ vào lời buộc tội, cô giáo Huỳnh Thị Hai (lời khai của chị với địch trong tù) chỉ còn vài tháng nữa sẽ mãn hạn tù nhưng ai tin được chúng nó? Có hoàn cảnh vượt ngục mà không thoát khỏi nanh vuốt kẻ thù thực là điều xuẩn ngốc. Tuy vậy chị vẫn day dứt vì đứa con. Chị có nên gửi gấm người tù đã đỡ đẻ cho mình không? Hãy khoan đã. Việc trước tiên là hãy điều tra đường đi lối lại trong nhà thương. Nếu có thể trốn thoát vào ban ngày theo thế hợp pháp hoặc bí mật lủi ra đi vào ban đêm chị sẽ đề cập tới vấn đề này với chị Hai Huế.
    Chị đi đi, lại lại trong căn phòng hẹp chỉ kê được chiếc giường sắt. Dù sao, đây cũng dễ thở hơn nằm trong xà lim ở trại giam, tuy ở cửa phòng chị luôn có tên cảnh sát ngồi gác nhưng chị thiếu gì cách để xin ra ngoài.
    - Thưa anh Hai? Anh trông giùm con nhỏ cho phép em đi cầu ít phút..
    - Thưa ngài cảnh sát? Xin phép ngài cho tôi gọi cô Hai Huế. Con nhỏ nhà tôi bị tức thở.
    Chị phải để con lại làm vật bảo đảm để chị trốn khỏi đấy Chỉ cần xuống được cầu thang, trà trộn trong dòng người ra vào nhà thương là chị thoát khỏi cảnh tù ngục về với má với chồng, với các đồng chí. Chị có nên bỏ con lại không? Con nhỏ ốm nhom, gầy nhách, nếu chị để con lại, ai sẽ săn sóc cho nó? Chị không có cách gì ôm con theo. Tên cảnh sát dứt khoát không cho chị ra khỏi phòng với đứa con bồng trên tay.
    "Vượt ngục"! Hai tiếng đó cứ lởn vởn trong đầu óc chị. Đang ở nhà thương, nếu không vượt ngục, chị không còn cơ hội nữa. Chị phải tính sao đẩy. Có được thời cơ thoát khỏi cảnh tù ngục mà chị không tận dụng thì thật đáng trách. Liệu các đồng chí có phê phán chị không Chị bị tòa án tuyên phạt một năm tù giam nhưng chị không tin vào bản án của tụi nó. Mỹ Hòa đâu có "tội" bằng chị? Khi bị bắt Mỹ Hòa chỉ có trong tay mấy trăm tờ truyền đơn còn chị đang bị liệt vào những phần tử Việt cộng nguy hiểm, chắc kẻ thù không dễ dàng thả chị. Chị sẽ ở tù bao năm nữa? Ôi, nếu chị Hai Huế có cách gì đó đưa bé Tranh rời khỏi nhà thương giúp chị? Chị không có gan bỏ rơi đứa con gái mới được 8 ngày tuổi. Chị ôm con vào lòng, áp miệng con vào vú mình. Con bé mút chùn chụt nhưng rồi nó nhả vú mẹ, khóc. Trời ơi? Làm cách nào có sữa cho con bú đây. Chị cố nắn bóp đôi vú mình. Không giọt sữa mẹ nào chảy xuống miệng con "Con ơi, má đâu muốn thế này". Chị ôm con, hai hàng nước mắt rơi lã chã. Từ ngày bị bắt, chị chưa khóc bao giờ. Trước kẻ thù, chị không có quyền để lộ tâm trạng mềm yếu. Má và Mỹ Hòa đã giừ vững khí tiết khi ở tù, chị phải làm được như thế. Chị nhớ đến lời giao ước với anh đêm tân hôn. Không rõ chồng chị lúc này đang ở đâu, làm gì? Liệu anh có đồng ý đặt tên con gái là Tranh không? Chị có biết bao người thân đang ở Sài Gòn: Má chị, chồng chị, em ruột chị, dì ruột chị, v.v... mà chị không thể báo cho bất cứ ai về đứa con của mình. Nếu bây giờ chị ở ngoài đời thì sao? Chắc chắn mọi người thân của chị sẽ nấu cháo chân giò sẽ ép chị ăn ba bữa, năm bữa mỗi ngày để có sữa cho con bú. Còn ở đây? Với suất cơm gạo hẩm của tù, làm sao bù đắp nổi lượng máu chị mất đi khi sinh nở. Từ bảy tháng qua, trong lúc bụng mang dạ chửa, chị đã nếm đủ ngón đòn thù khiến sức lực chị giảm sút rõ rệt, chị mất máu nhiều, gầy yếu, trọng lượng cơ thể chỉ còn vẻn vẹn ba mươi hai kilôgam (32kg), chị làm sao nuôi nổi đứa con chỉ nặng một kilôgam chín trăm gam (1kg 900) của chị? Tại sao chị lại chửa, đẻ trong lúc này? Chị đâu ngờ mình lại có mang quá sớm như vậy? Chị mang "ghen" của má sanh năm một. Nếu chị có tới bảy đứa con như má thì sao? Chả lẽ chị sẽ gửi mỗi địa phương, mỗi gia đình một đứa" Hồi ba rời Gò Công đi tập kết, chị đã 13 tuổi, còn bây giờ con đầu lòng của chị mới hơn một tuổi, còn bé Tranh mới sanh được 8 ngày. Bé phải ăn sữa bò ngay từ ngày đầu lọt lòng mẹ. Các chị cùng ở tù đã lo cho chị hết sức chu đáo. Chị ứa nước mắt đưa hai tay đỡ lon sữa bò của bạn trao cho. Ở trong tù, có ai không cực khổ, có tù nhân nào không cần tẩm bổ? Những chị được nhận quà tiếp tế của gia đình đã lo đủ thứ cho đứa bé chào đời. Đây là quần áo của bé Tranh. Mấy má, mấy chị đâu có tiền mua vải mới. Cô Tư cho bé cái áo hoa của mình. Không có kéo cắt, mấy chị phải dùng con dao cùn dọc ra từng mảnh nhỏ rồi khâu lại thành áo, thành quần cho bé. Bé Tranh cũng có hơn mười cái tã. Bất cứ ai có mảnh vải gì vuông, chéo... đều tặng Tư Liên làm đồ lót cho con. Đây là cái khăn rằn cũ của má Tám. Má dọc khăn thành ba mảnh tã cho cháu ngoại. Dì Chín có "sáng kiến" cắt hai bên ống quần dài của mình cho cháu với lý do: "ở trong tù, em mặc quần xà lỏn càng mát". Chị thay tã cho con gái. Chao ôi, con chị vừa ra chào đời đã được bọc bằng những mảnh vải thô, cũ, xấu với nhiều hình thù khác nhau nhưng là cả một tình thương bao la của những đồng chí cùng chiến tuyến. Bé Tranh không còn là của riêng chị mà là của tất cả các má, các dì, các chị, các em cùng chung xà lim với chị. Nếu chị bỏ bé Tranh lại, chị thoát một mình, những bạn tù có đồng tình với chị không? Chị sẽ giải thích ra sao để má chị, chồng chị hiểu về trường hợp không "đem con bỏ chợ" mà là “quẳng con lại nhà thương” của chị? Không? Con ơi! Dứt khoát má không bỏ con. Dù cực khổ tới mấy, má cũng ráng nuôi con. Má ái ngại cho con quá! Con nhận đòn thù khi con đang nằm trong bụng má. Chả rõ lúc tụi nó bắt má uống đầy bụng nước bẩn, nước xà phòng rồi dẫm mạnh lên bụng má làm cho ba tia nước phọt ra từ miệng và hai lỗ mũi của má, con có bị ngợp thở không, có bị đau tới thể xác không? Còn má, má rất thương con. Má không nghĩ tới tính mạng của má mà chỉ lo tới con, tới cái bào thai trong bụng má. Thông thường, bất cứ người đàn bà có thai nào đểu lo tẩm bổ cho mình và cho thai nhi nhưng má không có điều kiện tối thiểu đó. Mỗi bữa, má cố quết hết suất cơm tù gạo hẩm nên sức má suy kiệt dần. Ngày bị bắt, má còn có máu mặt, nặng 42 kilôgam còn bây giờ má chỉ là bộ da bọc xương biết di động, cân được đứng 32 kilôgam một lạng. Nếu má bổng con trên tay, hai má con ta, hai con người sẽ thu được kết quả: đúng 34 kilôgam cân nặng. Má lo cho tương lai của con má. Con bị suy dinh dưỡng ngay từ những ngày đang nằm trong bụng mẹ , sau khi chào đời và con phải chịu đựng bao lâu nữa? Lớn lên, con sẽ là đứa trẻ bệnh hoạn, gầy còm, ốm yếu, con ehớ trách má nghe con. Lẽ ra má không nên mang thai con nữa nhưng má biết làm sao để tránh không có thai? Má đã chịu vô vàn cực khổ khi sanh anh trai con. Má đáu có ngờ má lại sanh con trong điều kiện tồi tệ hơn. Má đủ sữa cho anh con bú, còn con, con không được nếm giọt sữa mẹ nào. Sức má quá kiệt rồi. Má đang nằm nhà thương nhưng thuốc men không có, cần bát cháo thay suất cơm gạo hẩm cũng không được. Trên đời này, không có người đàn bà nào khi sinh nở lại ao ước có một người thân ở gần như má. Má cần một câu động viên an ủi nhưng các bác sĩ, y tá chỉ im lặng làm phận sự của mình dưới họng súng kiểm soát của cảnh sát. Má sẽ vượt qua được tất cả. Khì làm đám cưới với ba con, má đã lường trước mọi chuyện xảy ra. Đây là lẽ sống của má. Má tự nguyện đi theo con đường mà ông ngoại, bà ngoại con và ba, má đã chọn. Má không oán trách gì. Má chỉ cần con ngoan, con cùng chịu đựng cơ cực với má. Tư Liên không nghĩ tới vượt ngục nữa. Chị quyết định ôm con đi ngủ sớm. Bé Tranh đã sang ngày làm người thứ chín rồi nên ngày tụi nó quẳng chỉ và con chị quay trở lại xà lim không còn xa nữa. Chị phải tranh thủ "hưởng thụ". Dù sao, ở nhà thương, cuộc sống của má con chị cũng "đế vương" hơn ở xà lim. Ở xà lim luôn ồn ào, ngột ngạt, không khí luôn hầm hập hơi nóng của thời tiết, mùi mồ hôi người lâu không được tắm, kèm theo mùi phân, nước giải và đàn ruồi, nhặng, rệp quấy rầy. Tư Liên đang vào giấc ngủ ngon bỗng nghe văng vẳng tiếng gọi thân thương:
    - Mỹ Lê ! Mỹ Lê con? Dậy đi!
    Tư Liên mở mắt. Giây phút đầu chị không nhận ra ngay người mặc đồng phục y tá đứng trước mình là ai nhưng rồi chị choàng dậy: "Dì Bẩy Sao dì lại vào được đây? Dì ơi!". Chị ôm lấy dì ruột khóc tức tưởi. Chị muốn thổ lộ mọi nỗi khổ cực mà chì đang phải gồng thân hình mảnh mai của mình gánh chịu với bà dì ruột của mình song chị tự kìm nén được. Đừng làm cho những người thân ở ngoài đời lo lắng về mình. Chị chỉ vào bé Tranh khoe:
    - Cháu của Ngoại đây. Nó giống má hay giống ba nhiều hơn, thưa dì?
    Dì Bẩy ái ngại nhìn Tư Liên. Dù nó cố làm vẻ tươi cười, nó nói luôn miệng nhưng nó giấu làm sao nước da xanh bủng và khuôn mặt chỉ còn xương dính da của nó? Dì đã làm mẹ từ gần hai chục năm qua nên thoáng đưa mắt dì đã nhận ra con bé còi xương, suy dinh dưỡng đang thiêm thiếp ngủ song dì cố giữ nét mặt tươi cười, cúi xuống thơm vào đôi má nhăn nhcó của cháu, nhận xét:
    - Con nhỏ giống ba nó nhiều hơn. "Con gái giống cha giàu ba họ" nay mai mày sẽ được nhờ con. Mày cần gì không?
    Biết trả lời với dì Bẩy như thế nào đẩy. Chị cần nhiều thứ lắm, ở trong tù, người tù thiếu từ cái kim, sợi chỉ đến viên thuốn, cái kẹo và lớn hơn nữa là bộ quần áo, hộp sữa, củ sâm... nhưng nói với dì để làm gì? Tốt nhất là nên hỏi thăm về các người thân, về lý do lọt được vào nhà thương lúc nửa đêm. Dì Bẩy cho biết:
    - Dì quen con bồ của tên cảnh sát đang ngồi gác ngoài cửa phòng cháu. Con nhỏ nói với người yêu thu xếp cho dì. Dì cũng dùng tiền lo lót mượn được đồng phục của cô y tá trực để cô ta lâm ngơ cho dì vào thăm cháu. Má cháu khỏe. Hồi này, bà lo đưa mìn định hướng cho chồng cháu. Tư Linh và Mười Tuân ngoan, khỏe và học giỏi. Tụi nó đòi theo dì. Dì lo cho cháu quá!
    Tư Liên cố nở nụ cười:
    - Cháu đã sanh con. Má con cháu đã "mẹ tròn, con vuông". Mấy má, mấy chị ở trong xà lim bắt con đặt tên cháu là Tranh. Bé Tranh không quấy má, ngủ suốt ngày.
    - Mày tính đem con nhỏ vô tù tiếp hay gởi ra ngoài? Dì Bẩy, dượng Bẩy hứa sẽ nuôi con nhỏ cho mày.
    - Thưa dì Bẩy? Nếu con ưng ý, dì đem bé Trang khỏi nhà thương bằng cách nào?
    - Ôi chuyện đó tao lo được? Tao làm tờ cớ (đơn) gửi cho tụi nó đón bé Tranh về. Nếu không được thì tối mai, tao mang cái giỏ (làn) bự, tao để con nhỏ nằm trong đó rồi bí mật đưa khỏi đây.
    - Rủi cháu nó khóc thì sao? Dì sẽ bị lộ, bị bắt. Tao có gan làm, tao có gan chịu. Tao xem tuồng tao nhớ cái tích bà thứ phi sanh hoàng tử. Bà chánh hậu lén bắt hoàng tử, thay vào đó con mèo chết để lừa vua. Cô thị tỳ đã đặt hoàng tử nằm trong làn, lẻn đưa ra khỏi cung. Tao là dì ruột mày, tao đâu chịu thua kém người xưa.
    - Dì để con tính. Dì bàn với má con xem má quyết định như thế nào?
    Có tiếng gõ cửa. Dì Bầy dúi vào tay cháu gái nấm tiến:
    - Mày cầm lấy. Hết giờ vào thăm rồi, dì phải về đây.
    - Con đâu cần tiền, thưa dì. Tụi nó khám thấy sẽ tịch thu hết.
    - Ơ hay, cái con này. Mày cứ coi đây như tài liệu mật, mày sẽ có cách cất giấu. Mày đừng ra mặt mà nên nhờ mấy má gởi để tụi giám thị mua hàng giúp cho hai má con.
    - Dạ, con cám ơn dì.
    - Tao về. Tối mai tao lại tới.

[VoMinhGiang]

     Tiễn dì Bẩy, Tư Liên cảm thấy khỏe khoắn như được uống liều thuốc bổ. Dì Bẩy thật tài tình, dì vào cửa nào cũng lọt. Chị đắn đo về số phận bé Tranh. Chị không thể chấp nhận phương án một do dì đưa ra. Tụi nó sẽ không đón nhận lá đơn cầu xin của dì mà sẽ gọi bà và má bé Tranh tới đồn cảnh sát để hạch họe rồi buộc phải ký hàng loạt đơn bảo lãnh cùng ghi cảm tưởng tri ân tụi nó. Phương án hai chắc dễ thực hiện hơn vì bé Tranh không hay khóc và dì Bẩy đã "mua" được tên cảnh sát và cô y tá trực. Việc còn lại là lời lý giải của chị về chuyện mất con như thế nào để tụi nó chấp nhận được và các má, các chị ở cùng xà lim đồng tình. Thôi, mọi việc sẽ do má quyết định. Má sẽ cân nhắc, sẽ bày cho chị hành động như thế nào là tốt nhất. Trước mắt, chị phải nghĩ cách giấu tiền dì Bẩy mới đưa cho. Chị có cách rồi. Chị để tiền giữa hai lớp bông gạc dùng làm đồ lót cho bé Tranh. Chiều hôm sau, trong lúc chị nóng lòng chờ đợi cuộc gặp mặt với dì Bẩy để quyết định về tương lai của con gái chị thì chiếc xe bịt bùng xịch đỗ. Tên cảnh sát hất hàm ra lệnh:
    - Đi bà nội Bà "được" xuất viện. Chị ngao ngán quá nhưng không còn cách nào khác được. Chị ôm bé Tranh vào lòng, tay xách giỏ đựng tã lót, bên trên có miếng gạc đựng tiền, bên ngoài dính đầy phân. Tên cảnh sát một tay bịt mũi, bảo chị:
    - Vứt cái của nợ này vào sọt rác đi mày. Dơ quá?
    - Thầy thông cảm, cháu nó mới bậy ra, tôi chưa kịp giặt. Thầy yên trí.
    Tư Liên lấy tã sạch bọc của dơ dáy vào rồi để xuống đáy giỏ Mười lăm phút sau, cô ôm con vào trại giam. Các bạn tù đón mẹ con cô bằng nét mặt tươi rói, niềm nở, hồ hởi. Có lẽ những người thân ruột thịt đón con, đón cháu từ nhà hộ sinh về cũng không thể nồng nhiệt, thân tình hơn được Má Tư, già nhất hội, thay mặt chị em bồng cháu ngoại. Bé Tranh được đặt lên võng. Võng là chiếc chăn mỏng được luồn dây vào hai đầu, có hai cái móc móc vào thành tường. Ngoại Tư giải thích:
    - Bé Tranh là con chung, cháu chung của chúng ta, chỗ nào mát nhất, thoáng nhất trong trại giam, ta đem võng cháu tới.
    Ai được gia đình thăm nuôi có thức ăn ngon nhất đều dành phần cho má con cháu Tranh. Tư Liên về chỗ nằm của mình. ôi. Có bao nhiêu quà cho má con chị. Đây cái mũ, đôi tất, chiếc khăn mùi xoa, cái silíp cho con gái chị. Đây là hộp sữa, eân đường, củ sâm, cái núm vú cao su... Mỗi chị, mỗi má đều tự may vá hoặc chi những đồng tiền dành dụm ít ỏi của mình gởi mua món quà có ý nghĩa và rất cần thiết. cho người mới ở cữ. Đúng là một miếng khi đói bằng cả gói khi no, tình thương bao lạ này, má con Tư Liến sẽ suốt đời không thể quên nổi. Má Tư ngọt ngào hỏi "con gái":
    - Mày không có sữa, phải không Tư?
    - Dạ . Con nhỏ này là con dạ . Năm ngoái con sanh con so con dư sữa cho cháu bú!
    - Tụi nó tra tấn mày dã man như vậy mà mày sanh con an toàn là tụi tao mừng rồi. Tao có bảy mặt con rồi, tao sẽ trông coi bé Tranh giúp mày.
    - Con cám ơn các má, các chị, các dì.
    Từ hôm đó, bé Tranh là hòn ngọc, là nguồn vui, là nỗi quan tâm đặc biệt của mọi tù nhân nữ. Món tiền của dì Bẩy trao đã thành cái quỹ bí mật riêng của bé Tranh. Bé vẫn không được bú sữa. mẹ. Ngoài sữa bò, má Tư cho cháu uống cháo đặc và đôi khi còn nhá cơm nát mớm cho cháu. Khi bé Tranh gần một tháng tuổi, Tư Liên nhận được tin đau xé lòng: Ba của cháu, anh Lê Chán tức Ba Cánh đã bị địch bắt.

[VoMinhGiang]

19

    Dì Bẩy dẫn theo Tư Linh đến 231 Bạch Đằng. Dì gõ cửa, gọi to: "Mười Tuân Mở cửa cho anh Tư". Có tiếng dép lẹp xẹp phía trong nhà, tiếng mở chết cửa. Dì Bẩy sững sờ:
    - Ủa, chị Sáu bị bịnh hồi nào mà em không hay. Chị gầy quá, da xanh nhợt. Chị mất ngủ à?
    Má Sáu Hoàn không kìm nén được mình nữa. Má ôm chị Bẩy, gục đầu vào vai em ruột than khóc:
    - Tôi khổ quá dì Bẩy? Thằng Ba Cánh bị địch bắt rồi.
    - Chị hay tin cháu bị bắt hồi nào? Tin chính xác không?
    - Chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự thành đoàn thông báo cho tôi. Các anh ấy chưa rõ Ba Cánh bị bắt trong hoàn cảnh nào. Cùng bị bắt với Ba Cánh có Lương Thanh (Tư Anh) và Nguyễn Thị Phương (út Phương). Hai đứa này cùng trong lực lượng biệt động với Ba Cánh. Dì Bẩy? Tôi buồn quá?
    Tư Linh đứng im, môi mím chặt, hai bàn tay nắm lại, mắt trân trân nhìn má. Cậu lắng nghe tâm sự của má.
    - Dì Bẩy! Dì khuyên tôi nên như thế nào Tôi dìu dắt những đứa con theo con đường anh đi nhưng tụi nó bị bắt cả rồi. Nay mai gặp lại anh, tôi ăn nói với anh thế nào? Ba đứa con lớn của tôi đều lâm vào cảnh tù tội, tôi phải làm gì đây?
    - Phải trả thù tụi nó, má à. - Tư Linh nói, giọng chắc nịch.
    Má Sáu Hoàn ngước mắt nhìn con trai. Khuôn mặt nó đanh lại, mắt nó quắc lên. Nó vốn là đứa trẻ hiền lành, chưa bao giờ nói leo khi người lớn trò chuyện nhưng hôm nay, trông nó khác hẳn. Nó giống hệt ba nó. Nó vạch kế hoạch:
    - Má kết nạp con vô biệt động. Má gọi thằng Ba Vĩ lên Sài Gòn. Thằng đó đã vào du kích rồi. Nó biết bắn súng, ném lựu đạn. Con và nó sẽ gộp sức trả thù cho chị Hai, chị Ba và anh Ba Cánh.
    Dì Bẩy tinh tế hơn. Dì hiểu tâm trạng chị ruột mình hơn Tư Linh. Chị Sáu là Chỉ huy phó ban quân sự thành đoàn không thể cùng một tâm trạng với chị Sáu là bà mẹ của tám đứa con (kể cả Ba Cánh) và là vợ của một người chồng đang ở cách chị ngót nghét hai nghìn kilômét. Chị có trách nhiệm với anh, với gia đinh họ Dương về những quyết định của mình. Chị không thể buông xuôi tất cả, rũ bỏ tất cả để đưa những đứa con còn lại về một miền quê hẻo lánh nào đó lo chí thú làm ăn. Tại sao sư cô Nguyễn Thị Nhàn đã đi tu, đã xa lánh bụi trần mà sư cô lại nhận giữ kho vũ khí? Biết tâm trạng chị ruột mình đang xáo trộn, dì Bẩy lựa lời động viên:
    - Chị Sáu? Em rất tin anh Bẩy. Anh ở gần Bác Hồ , anh đang dốc sức xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Bà con miền Bắc gởi con em vào miến Nam chiến đấu nào có ai ngại hy sinh đâu. Tư Linh nói đúng. Chị, em, Tư Linh, Ba Vĩ, Mười Tuân và nếu cần sẽ đưa cả Bầy Thiện, út Hiếu vào chiến đấu. Anh Bẩy Đấu muốn chị phải hành động như vậy. Nếu chị lùi bước, chị không xứng đáng là vợ anh, là chị ruột của em.
     Má Sáu Hoàn như bừng tỉnh cơn mê . Má vuốt tóc ngồi ngay ngắn lại, hỏi em ruột:
    - Tại sao trước đây dì nghĩ khác? Dì đồng ý để thằng Tư Linh đứng ngoài cuộc?
    - Chị tự mâu thuẫn với mình rồi. Chị tưởng là cái giấy khai sanh thằng Tư Linh khai là mồ côi cả cha lẫn má và giấy cam đoan mà vợ chồng em nhận cháu làm con nuôi đủ đảm bảo cho cháu đứng ngoài cuộc chiến sao? Nay mai, nếu phải khai lý lịch, thằng Tư Linh sẽ khai là đã tham gia cách mạng từ năm 1962, khi chị đưa nó vô cứ lần đầu hoặc năm 1963 khi nó vô cứ dự đám cưới Ba Chân - Mỹ Lê.
    Tư Linh ngồi xuống cạnh má. Cậu đặt tay má giữa hai bàn tay mình, thủ thỉ:
    - Con và dì Bẩy tính đi thăm chị Hai và con nhỏ Tranh.
    Má Sáu Hoàn hỏi luôn, giọng hối hả:
    - Vậy à! Mỹ Lê sanh con gái à? Dì Bẩy với thằng Tư tính đi thăm Mỹ Lê bằng cách nào?
    Dì Bẩy kể lại "chuyện đột kích" của mình. Dì hỏi chị ruột:
    - Đêm nay, em đưa Tư Linh vào thăm má con con Hai. Chị tính về bé Tranh như thế nào? Có nên cho Mỹ Lê hay tin về Ba Cánh không?
    Má Sáu Hoàn khó xử quá? Việc gia đình má cứ rối như canh hẹ , má phải gỡ ra như thế nào? Má đâu chỉ đơn thuần có trách nhiệm người mẹ với con gái, bà với cháu ngoại mà còn có mối quan hệ giữa hai đảng viên, hai cán bộ lãnh đạo của thành đoàn với nhau. Ý kiến của má  không thể nặng về tình hoặc thiện về lý. Má như người cầm cân, cân sao cho bên lý, bên tình không ai chê trách được Má thở dài:
    - Tôi là má Mỹ Lê. Hai lần con gái sinh nở, tôi không ở bên nó, không giúp nó được gì. Tôi là bà ngoại mà chưa biết mặt hai đứa cháu ngoại của mình.
    - Vì chiến tranh mà, chị Sáu Anh chị xa nhau mười mấy năm trời vì sao? Chị, rồi cả ba cháu vào tù là tại ai? Sẽ có ngày gia đình ta đoàn tụ , chị tha hồ bồng cháu ngoại, cháu nội.
    "Bao giờ gia đình ta mới đoàn tụ?". Má Sáu Hoàn nhắc lại ý của em gái. Chắc lâu lắm. Từ mười một năm qua, đã lần nào tám má con má được sum họp, quây quần bên nhau đâu. Má nhớ chồng, nhớ từng đứa con da diết. Nếu chỉ đơn thuần làm mẹ, má sẽ ngay tức khắc đưa Ba Vĩ, Bẩy Thiện, út Hiếu về Sài Gòn để cùng với má, với Mười Tuân, Tư Linh sum họp một nhà. Má dư sức buôn bán, làm mứt kẹo hoặc mở tiệm may để kiếm tiến nuôi con ăn học nên người. Vậy mà má phải dằn lòng xa con trai, con gái. Đêm đêm, mỗi lần thức giấc, má khó lòng ru nổi giấc ngủ vì bên cạnh mình không có người thân nào. Má đã vượt qua nỗi trống trải trong tâm hồn, trống trếnh trong nếp nghĩ vì má hướng tới tương lai. Ai sẽ lo cho tương lai, lo đuổi Mỹ, diệt ngụy nếu không phải là người Việt Nam, là má và những người thân của má? Muốn ăn quả, phải trồng cây Muốn độc lập, tự do cho đất nước, má không có quyền lùi bước. Dì Bẩy nói đúng. Dì nuôi Tư Linh, dì cùng Tư Linh đi thăm nuôi Mỹ Hòa, Mỹ Lê và sắp tới là Ba Cánh vì trách nhiệm của dì ruột hay vì dì là cơ sở của cách mạng? Việc dì và Tư Linh làm đâu phải không mạo hiểm? Nếu kẻ địch cho lũ an ninh, mật vụ bám theo từng lần thăm nuôi của dì, Chúng sẽ có trong tay danh sách Mỹ Hòa, Mỹ Lê, Ba Cánh. Tuy chồng dì Bẩy làm ở ngân hàng của Pháp nhưng cái "mác" công chức của dượng Bẩy đâu thể che chở nồi cho vợ khi mối quan hệ với những Việt Cộng cỡ bự của dì bị phanh phủi. Đã từ lâu, dì Bẩy và Tư Linh không còn là người ngoài cuộc nữa: Năm 13 tuổi, Tư Linh vào cứ lần thứ hai. Dì út Khuê đưa cậu và út Hiếu vào muộn nên cậu không được thưởng thức món cháo vịt duy nhất trong tiệc cưới của chị ruột nhưng cậu hồ hởi vì được trò chuyện thân tình với anh rể. Cậu mến phục anh Ba Chân vô cùng. Biết anh rể giữ chức Chính trị viên ban quân sự thành đoàn, cậu đã xin anh tuyển lựa cậu làm chiến sĩ biệt động nhưng anh đánh trống lảng:
    - Em còn nhỏ tuổi quá. Chờ vài năm nữa, em lớn hơn, ta sẽ tính.
    Lần này, Tư Linh chính thức yêu cầu má kết nạp nó vào tổ chức, má tính sao? Là mẹ, là bà ngoại, má sẽ bỏ tất cả mọi việc riêng để vào nhà thương thăm con gái và cháu ngoại nhưng là cán bộ, má không cho phép mình mạo hiểm. Má mơ ước đón cháu ngoại về với mình nhưng má đành dằn lòng lại dặn em ruột:
    - Mỹ Lê đã cực khổ quá rồi, mình đừng nên tước mất nguồn vui của nó. Không thấy bé Tranh ở với má, tụi nó sẽ tra tấn Mỹ Lê. Dì đừng nói gì với cháu về chuyện chồng nó. Có nên để Tư Linh cùng đi với dì không?
    - Thằng Tư ham cháu quá nên cứ nài nỉ em hoài. Tánh thằng nhỏ kỳ cục lắm. Ai không hiểu nó, trách nó thờ ơ với mọi chuyện. Đâu phải vậy! Thằng nhỏ ít nói song nghỉ nhiều, rất có tình cảm. Nó yêu thương các chị và mấy đứa em vô cùng. Chị có nhớ lần nó đi lấy cà độc dược làm thuốc chống hen cho Mười Tuân và út Hiếu không?
    Tư Linh cười ngượng nghịu. Từ thuở cha sinh, mẹ đẻ cậu chưa rành về cà độc dược và cũng chả biết thế nào là sao vàng hạ thổ nhưng vì quá thương em, cậu lo kiếm thuốc cho em: Thấy cậu hắt hơi liên tục vì ngửi phải hơi độc của cà, người lớn kịp giúp cậu. Vì em ruột, cậu đã thức thâu đêm không ngủ. Cậu ngồi, lấy thân mình làm đệm cho út Hiếu tựa và luôn tay đưa võng cho Mười Tuân. Cậu rất yêu hai chị ruột. Khi nghe tin chị Mỹ Hòa bị bắt, cậu ngứa ngáy, đứng ngồi không yên. Mỗi lần đi thăm chị về, cậu lại ngồi bần thần suy nghĩ cách trả thù cho chị. Lần này, nghe má Bẩy kể về Mỹ Lê và cháu Tranh, Tư Linh nôn nóng đòi đi thăm chị, thăm cháu. Cậu uất quá rối. Cậu mới 15 tuổi mà nặng 46 kí, còn chị Mỹ Lê hơn cậu chín tuổi lại kém cậu đúng 16 cân 9 lạng. Chưa bao giờ chị cậu gầy như vậy Tụi nó đã đánh đập, tra tấn chị Mỹ Lê tàn ác như thế nào để đến nỗi chị chỉ còn là con người nắm xương bọc da tiều tụy như vậy? Cậu chưa từng trải lắm nhưng hình như cậu chưa nghe nói có trẻ sơ sinh nào còn kém 100 gam mới tròn hai ký như cháu Tranh của cậu. Đã thế, cháu Tranh lại không có sữa mẹ để bú. Tại sao vậy? Tại thằng Mỹ, thằng ngụy không còn tình người, đã thẳng tay hành hạ chị Mỹ Lê. Cậu phải tận mắt nhìn thấy chị cậu, cháu cậu đề có lý do đòi má cho mình nhập cuộc. Má không đồng ý cho cậu đi. Má thận trọng như vậy là đúng vì cậu đã lớn như một thanh niên, cậu khó kiếm ra cái cớ lọt vào nhà thương vào lúc nửa đêm. Cậu đống ý với má vì cậu biết vàng lời má và nay vì anh Ba Cánh bị bắt, cậu lại có thêm lý do yêu cầu má cho cậu vào cuộc.

[VoMinhGiang]

    Má Sáu Hoàn như chợt tình sau cơn mê . Đúng là trước mắt má có nhiều cách lựa chọn. Hoặc là má thủ tiêu chiến đấu má cùng những người thân rút khỏi chính trường, trở thành chị tiểu thương an phận thủ thường; hoặc là má dùng tiền đút lót, tổ chức cho con vượt ngục, thuê luật sư bào chữa, cố đưa con thoát khỏi chốn lao tù và cuối cùng má tìm mọi cách trả thù cho con, trừng trì những kẻ gieo rắc chết chóc xuống mọi miến của đất nước Việt Nam. Má : chọn cách thứ ba. Muốn thế, trước hết má phải đưa những đứa con má vào biệt động. Má dặn dì Bẩy không bằng lời lẽ trong gia đình giữa hai chị em ruột mà dùng cách nói của người chỉ huy với cơ sở của mình:
    - Thằng Ba Vĩ là người trong tổ chức rồi, đã có lệnh điều động nó lên Sài Gòn. Dì về Gò Công thông báo trước cho cháu. Việc Tư Linh, tôi sẽ lo. Trường của nó đã đề nghị kết nạp nó vào tổ chức nhưng chưa được duyệt. Tôi sẽ nói lại với mấy anh. Đêm nay dì cố an ủi Mỹ Lê, tiếp thêm nghị lực cho cháu.
    Dì Bẩy mừng vì chị mình đã trở lại trạng thái cân bằng. Dì đáp:
    - Em sẽ làm đúng chỉ dẫn của chị.
    - Dì Bẩy nè!
    - Dạ!
    - Ngày đưa cháu Tư Linh lên gởi dì dượng, tôi muốn tách cháu khỏi cuộc chiến để cháu lo học giỏi, kiếm tấm bằng kỹ sư, bác sĩ để làm rạng rỡ cho họ Dương và điều cơ bản là cháu không bị tù tội, không hy sinh. Cháu sẽ lấy vợ sinh con để nối dõi dòng họ Dương. Đến nay thì những tính toán của tôi đổ vỡ rồi. Tôi không nỡ lòng nào ngăn cản Tư Linh góp phần trả thù cho các chị nó .
    Dì Bẩy nguyên là cán bộ huyện thời chín năm. Sau ngày lấy chồng là công chức ở nhà băng, có cuộc sống khá giả, dì dự kiến sẽ an phận thủ thường không tham gia công tác cách mạng, chỉ chuyên lo nội trợ, phục vụ chồng con nhưng dì đã không làm như thế. Dì không thể thờ ơ trước việc làm của chị ruột và các cháu ruột. Dì lo thăm nuôi Mỹ Lê, Mỹ Hòa và giờ đây đến vượt Ba Cánh. Dì không thể đứng ngoài được. Cứ nhớ đến hình ảnh Mỹ Lê còm nhom, da xanh mét, cân nặng vẻn vẹn có 29 kilôgam 100 gam và bé Tranh ốm yếu, da nhăn nheo, đỏ hỏn như con mèo con không có lông, dì không cầm được nước mắt, dì thế không đội trời chung với kẻ thù. Chính dì là người' quyết định "giải phóng" cho Tư Linh, khuyên chị ruột để Tư Lịnh gia nhập hàng ngũ chiến sĩ biệt động. Về phần mình, dì tiếc là chưa có điều kiện thoát ly, trực tiếp cầm súng nhầm thẳng đầu giặc mà bắn. Dù sao, dì cũng có thế hợp pháp, đi lại dễ dàng. Nếu không có dì, ai sẽ thăm Mỹ Hòa, ai có điều kiện lọt vào nhà thương để liên lạc với Mỹ Lê? Dì bàn với chị ruột:
    - Chị có bốn con trai, đứa nào cũng mang dòng máu anh Bẩy. Cháu Tư Linh đã trưởng thành. Cháu là con nhà tông không giống lộng cũng giống cánh. Chị phải kết nạp cháu vào biệt động.
    - Tôi đồng ý với dì. Tôi tính thế thằng Dương Quảng Thiện vào chỗ Tư Linh.
    - Sao? Em chưa hiểu ý chị?
    - Bẩy Thiện đã 10 tuổi rồi. Thằng đó thông minh, học giỏi Tôi sẽ đón lên Sài Gòn gởi dượng.
    Dì Bẩy bàn: 
    - Chị không nên đưa cháu Tư Linh vào cứ. Tư Linh cứ sống với vợ chồng em, cứ đi học. Như vậy cháu nó sẽ có vỏ bọc hợp pháp để hoạt động. Em sẽ gởi Bẩy Thiện vào nhà chú thím Mười Thơ. Chú Mười là em họ anh Bẩy, cùng làm việc ở nhà băng, gia đình khá giả nhưng không có con.
    - Vợ chồng Mười Thơ có thân chính quyền mới không?
    - Các viên chức thời nay thường giữ thái độ mũ ni che tai, không ủng hộ chính phủ và cũng chả chống đối Việt Cộng.
    Chị Sáu Hoàn tỏ thái độ :
    - Tôi không quen Mười Thơ. Bẩy Thiện là con tôi và cũng là cháu ruột của dì. Dì tính sao tôi cũng chịu.
    - Vâng. Em xin lo việc này.
    - Dì cứ nói Bẩy Thiện là con đẻ của cậu mợ Tư. Dì hiểu ý vì sao phải làm như vậy chớ?
    - Em hiểu. Em xin làm theo ý chị.

[VoMinhGiang]

20

    Có tiếng gõ cửa. Như thường lệ, mỗi khi Chánh văn phòng Dương Văn Đấu vào phòng làm việc, cô văn thư thường bám theo, đưa trình công văn, giấy tờ mới nhận được và các báo ra hàng ngày. Hôm nay, cô đã phá lệ đó . Từ mấy năm gần đây, những cán bộ, nhân viên trong văn phòng Bộ Điện - Than đã rỉ tai nhau về niềm say mê công tác kỳ lạ của Chánh văn phòng. Không ai có thể bứt ông ra khỏi công việc. ông không tha thứ cho bất cứ cán bộ nào sao nhãng việc công. Gần đây, trong trận chiến đấu với máy bay Mỹ, một chiến sĩ tự vệ rời bỏ vị trí chiến đấu, trốn trong hầm trú ẩn, đã khiến ông bực tức tới phẫn nộ. ông vốn đằm tính, chưa hề cáu gắt với ai nhưng lần đó, ông như con người khác hẳn. ông giận dữ, đề nghị khai trừ con người nhát gan đó ra khỏi đảng, hạ hai bậc lương. Ai cũng thông cảm với ông. ông là một trong những cán bộ lãnh đạo của Bộ thường có mặt khi trận địa nổ súng bắn máy bay Mỹ. Tấm ảnh vợ và năm con trên bàn làm việc như lời nhấc nhủ ông, thôi thúc ông chia lửa với miền Nam. Ông thề là sẽ không hổ thẹn với vợ con, với đồng bào miền Nam ruột thịt, khi ông từ miền Bắc trở về. Tuy vậy, ông có thói quen mà người thông cảm với hoàn cảnh cô đơn của ông cho là rất đáng yêu và kẻ ác ý lại trách cứ ông, cho là ông cũng nghĩ đến gia đình trên hết, cũng cá nhân chủ nghĩa như người khác. Cô văn thư là người chứng kiến những lần ông lạc vào "mê hồn trận": nhận được thư nhà. Lúc đó, dù đang có cuộc họp với Bộ trưởng, dù máy bay địch đang bắn phá, dù có người đang cần ông ký giấy v.v..., ông đều ngỏ lời xin lỗi và thả mình đắm chìm trong những trang thư nhà 15 phút, 20 phút và có khi tới 40, 50 phút. Những cán bộ dưới quyền thân cận, gần gũi ông luôn trân trọng giây phút đắm trong hạnh phúc riêng của ông. Hơn 11 năm qua, đã quá 4.000 ngày Bắc, đêm Nam với ông, sao lại có kẻ không thông cảm với nỗi lẻ loi, cô đơn của ông? Ông cũng là con người chứ đâu phải là thần, thánh, tiên, phật. Ông thừa điều kiện để xây dựng tổ ấm mới nếu ông muốn, chỉ nửa giờ sau ông đã có đủ giấy chứng nhận về vợ ông (với những lý do xác đáng như mất liên lạc, theo địch, đã lấy chồng khác, chết, v.v...) do hai cán bộ cùng quê của ông xác nhận sự thực. Và chỉ sau một tuần lễ sẽ có biết bao ông bà mối hoặc chính các cô gái ở đủ mọi lứa tuổi tìm đến với ông ông hội tụ đủ mỏi điều kiện của người chồng mẫu mực, vượt xa tiêu chuẩn mơ ước những cô gái đã tốt nghiệp đái học thời đó. Ông khỏe mạnh, đẹp trai, có địa vị cao. Công thức 3B để kén chồng, ông chỉ được hai nhưng là hai át chủ bài, hai điều kiện sáng giá nhất. B thứ nhất là có bìa - Bìa C. Bìa C hay Cl được mua hàng cung cấp tại các cửa hàng Nhà Thờ, Đặng Dung, Vân Hồ dành cho cỡ chuyên viên 2, 3, 4, 5, 6 hoặc là các sĩ quan cấp thiếu tá, trung tá, thượng tá, đại tá. Nhưng ông lại có bìa B. Chỉ có các cán bộ thứ trưởng hoặc thiếu tướng trở lên mới đủ tiêu chuẩn nhận bìa B, được mua các loại thực phẩm, bánh, kẹo, thuốc lá, đường sữa, v.v... tại cửa hàng Tông Đản. B thứ hai là có buồng. Nếu ai đó trở thành vợ ông, cô ta sẽ không chỉ có một buồng hạnh phúc rộng 7, 8 mét vuông mà sẽ có căn hộ riêng với ba, bốn, năm buồng mà ông sẽ được cấp. B thứ ba là có bà để bế cháu, để giúp việc vặt trong nhà ông không có mẹ đẻ để làm bà nhưng ông có công vụ riêng. Không phải không có nhiều người tâng bốc thế mạnh nam nhi của ông, kể tên những cô gái đẹp người, đẹp nết, trình độ văn hóa cao, giữ cương vị khá, đang khao khát ông, thèm muốn ông song ông đã bỏ ngoài tai tất cả. Với một người chung thủy với vợ, gương mẫu với các con như thế tại sao không tạo cho giây phút thiêng liêng của đời ông thêm có ý nghĩa. Khác với mọi lần, cô văn thư không đệ trình công văn đến hay đi lên Chánh văn phòng mà lộ vẻ tinh nghịch của đứa con thích làm nũng cha, mẹ.
    - Bố Đấu! Bố có tin vui đặc biệt.
    Ông sốt sắng:
    - Tin gì vậy.
    Thấy bàn tay cô gái chìa về phía mình, ông Bẩy Đấu cười:
    - Chưa chi đã đòi quà. Tao còn phải xét loại tin tức mày thông báo đáng thưởng một cái kẹo Hải Chầu hoặc nửa bao thuốc chớ.
    Ông Bẩy Đấu có thói quen mua tiêu chuẩn cung cấp gồm hai cân bánh bích quy, hai cân kẹo, hai tút thuốc lá Tam Đảo Điện Biên hoặc Điện Biên bao bạc để dành đãi khách hoặc cho nhân viên dưới quyền. Nhận ra chữ vợ, ông vồ ngay lấy, ông mở tủ, cho cô ba bao thuốc Điện Biên bao bạc, nửa cân kẹo, giọng hể hả:
    - Cám ơn con. Bao thuốc này bác tặng chồng con, số còn lại, bác khao tất cả
    - Con xin bố. 
    Bóng cô văn thư vừa khuất, ông Bẩy Đấu đã khóa trái cửa, ngồi ngả lưng vào chiếc ghế tựa. ông ngắm phong bì thư. Thật lạ lùng. Tại sao chỉ chưa qua 14 ngày ông đã nhận được thư nhà? Cách đây ba năm, ông nhận được thư đầu tiên của con gái đầu lòng. Nó phải viết những dòng chữ nhỏ li ti trên trang giấy pơ-luya mỏng dính. ông thông cảm với vợ ông, các con ông. Các đồng chí giao liên phải cuốc bộ sáu tháng liên tục mới vượt qua chặng đường hiềm trở đày rẫy đồn bết địch với đủ loại suối sâu, đèo cao, rừng rậm, nhiều thú dữ và phải qua bao ngày ăn đói, nhịn khát, ngủ rừng dưới trời mưa, gió bão hoặc rét cắt da, cắt thịt để đưa công văn, tài liệu trong đó có lá thư mỏng dính đến tay ông. Đã có lần ông nhận được phong bì thư không đề địa chỉ người gửi, được gửi từ bưu điện Hà Nội. ông mở phong bì. Có mấy dòng đánh máy dính ở đầu thư vợ ông "Mong đồng chí thông cảm vì phải gùi thồ quá nặng, đi đường xa, các đồng chí giao liên đã vứt mọi phong bì thư để hành trang bớt nặng”.
   Thật hiếm có nước nào có chuyện lạ kỳ như kiểu này. ở đây không có chuyện đi kiện vì "giao liên đã xâm phạm vào đời tư của tôi, đã không tôn trọng luật thư tín" mà là giữa cái sống cái chết, giữa sự lựa chọn đi tới đích hay bỏ cuộc nửa chừng. Đã có ai phải hành quân bộ vượt dãy núi Trường Sơn hùng vĩ mới hiểu vì sao người trong cuộc phải bỏ bớt đồ dùng dư thừa như cắt ống tay áo hoặc quần dài thành quần đùi và vứt bớt phong bì thư. Một chiếc phong bì chỉ là một tờ giấy gấp lại nhưng trút lại 100 phong bì là trút bớt gánh nặng, giúp cho đôi chân mỏi nhừ, lê được thân hình tiều tụy, ngắc ngoải vì sốt rét hành hạ có thể đặt chân lên nơi nào đó ngoài vĩ tuyến 17 ở trên đất miễn Bắc thân yêu. ông Bẩy Đấu hiểu rõ hoàn cảnh đó nên ông chỉ dám gót ghém tâm tư tình cảm mình trong hai trang thư gửi đến vợ và các con ông. Ông không ngờ lần này ông nhận được lá thư dày cộm, chỉ gửi đi cách đây 14 ngày. ông mừng quá. Con đường 559 đã thông suốt rồi nên thư của vợ ông, của các con ông không phải "ngồi" trên lưng các đồng chí giao hên gùi thồ nặng nữa mà đã cưỡi ôtô chạy suốt từ R đến Vinh Linh, ra Hà Nội. ông mở phong bì thư. Thằng Ba Vĩ vốn hóm hỉnh, tinh nghịch và có năng khiếu văn chương, thơ phú đã viết:
    - Thưa ba! Cái hình (ảnh) ba gởi vào, má và các con say sưa chuyền tay nhau ngắm ba. Má chiếm độc quyến tấm hình. Tụi con nài nỉ mãi, má chỉ cho xem rồi thu lại luôn. Tụi con có sáng kiến ghép hình của ba mặc đồ lớn (complê) với má mặc áo dài thành một đôi rất đẹp, duyên dáng, tình tứ…
    Ông nhớ đến kỷ niệm về tấm hình của mình. Năm ngoái, Bộ Điện - Than cho phép ông sang thăm Liên Xô rồi về chữa bệnh ở Trung Quốc. Cũng như mọi cán bộ đi nước ngoài khác, ông được mượn va ly, hai bộ complê, áo len, áo pácđơsuy, mũ lông, mũ phớt ... ông rảo bước trên Hồng trường, vào lăng viếng Lênin, vào cửa hàng bách hóa lớn nhất Mát-xcơ-va có tên là GUM.
    Từ Mát-xcơ-va, ông về Bắc Kinh bằng tàu hỏa. ông thăm Vạn lý trường thành, thăm Cố cung, thăm nhiều danh lam thắng cảnh khác và điều đặc biệt là ông được điều trì bệnh hen suyễn kinh niên. Vì chỉ đi chơi, được nghỉ ngơi và luôn ăn tiệc ở khách sạn sang trọng với tiêu chuẩn cao nên ông béo ra, trắng hơn. ông đã gửi tấm hình trẻ hơn ngoài đời đến cả chục tuổi do thợ ảnh Bắc Kinh chụp cho gia đình.
Ba Vĩ viết tiếp: "Tụi con tự hào, hãnh diện vì ba má. Tụi con nài nỉ má viết mấy dòng đề tặng ba phía sau ảnh nhưng má không chịu. Con tính ghi "Hạnh phúc của anh Bẩy Đấu và chị Tư Hạ trong tuần trăng mật" má rầy con. Con đề nghị viết: "Ông bà ngoại Bẩy Đấu - Sáu Hoàn luôn khăng khít bên nhau", má vẫn chưởi con".
    Đúng là tấm hình của hai vợ chồng ông rất đẹp, giống như ảnh chụp sau ngày cưới mặc dù ông đã lên chức ông ngoại. ông rút bút máy ghi phía sau ảnh: "Hạnh phúc biết bao khi được làm chồng, làm cha và giờ đây lên chức ông ngoại". Ông tự khẳng định vị trí và trách nhiệm của mình. Khi còn làm chồng, làm cha, ông đã không để "một bóng hồng" nào lọt vào trái tim thì giờ đây, cánh cửa đó được khép kín vì ông đã giữ chức "ông ngoại". Ông lần lượt lấy các thư khác. Bà viết mộc mạc, chân thành đằm thắm. Thư Tư Linh viết chững chạc, khúc chiết. Thằng này chắc là khôn trước tuổi, già trước tuổi, chỉ nghĩ tới học hành chứ không biết chơi bời gì. Bé Mười Tuân chắc là lớn lắm, nó kể với ông đủ mọi chuyện mạch lạc chi tiết. Út Hiếu gửi thư kèm theo ảnh cho ba. Đây chắc là ưu tiên đặc biệt vì ông chưa biết mặt con gái út. Con nhỏ dễ thương quá, đôi mắt đen lay láy, tinh nhanh như mắt nai tơ, đôi má bầu bầu, nụ cười rất tưới. Nó viết:
    - "Ba à? Khi nào ba về với con? Con học giỏi, đứng thứ ba trong lớp, anh Bẩy Thiện học giỏi hơn con, con không sao đuổi kịp anh mặc dù anh Ba Vĩ kèm con riết. Dì dượng Năm cưng con lắm. Nội, Ngoại, các dì, các cô rất thương con, đều bảo con càng lớn càng giống ba. Đúng không ba? Tụi bạn con có ba, con không có ba ở gần, con thèm ba quá! Ba mau về với con, nghe ba?".
    Năm 1965 này, con nhỏ tròn 10 tuổi. Thằng Mười Tuân đã kể về chuyện nghịch ngợm của con gái với ba. Ông đưa cái ảnh con gái út lên môi hôn, ngắm nhìn cái trán hơi dô bướng bỉnh của con, nói với "cái ảnh :
    - Đúng, con rất giống ba nhưng nghị lực phấn đấu để đạt mục đích và tính ngang ngạnh chắc con hơn ba nhiều. Con hơn cha là nhà có phước, ba hy vọng như vậy.
    Ông đọc thư Bẩy Thiện. Thằng nhỏ viết chữ đẹp, khúc chiết. Nó không có ảnh hay chưa lần nào chụp ảnh? Không hiểu vì sao vợ ông lại đẻ sinh đôi đúng lúc ông vắng nhà. Cô ấy làm cách nào để nuôi nổi bảy mặt con. Uớc gì ông được đi B, được gặp vợ và bảy đứa con của ông. ông đứng dậy, mở tủ . Ông cũng chả thắc mắc vì sao không có thư của Mỹ Lê, Mỹ Hòa, Ba Cánh. Ông thỏa mãn vì cùng một lúc đọc được 5 thư và 2 tấm ảnh vô giá. Ông lấy ra chiếc hộp sắt, đặt lá thư mới nhận vào đấy. Đây là kho tàng là báu vật của riêng ông. ông đọc đi, đọc lại tới mức thuộc lòng mọi lá thư nhà song ông vẫn giữ thói quen đọc nghiến ngẫm từng dòng, từng chữ trong thư vào đêm mùng một âm lịch mỗi tháng. Vào đêm đó, ông thường thức tới hai, ba giờ sáng, thả hồn về Gò Công, Sài Gòn với vợ con. ông đã đề nghi tới lần thứ mười xin được trở về quê hương chiến đấu nhưng điều đó không được chấp nhận. Từ gần một năm nay, ông không đề cập tới điều đó nữa mà dồn hết sức mình, đóng góp phần nâng sản lượng than của miền Bắc lên. Ông coi đó là trách nhiệm, là đóng góp của mình với quê hương ruột thịt và là cách lao vào cuộc thi đua tốt nhất để xứng đáng với vợ và các con ông.
    Ông khóa tủ, mở cửa phòng. Ông đặt tút thuốc lá Tam Đảo gói bích quy, gói kẹo trên bàn cô văn thư.
    - Con đem lại cho bố tin vui rất đặc biệt. Bố khao tất cả anh chị em trong cơ quan. Ảnh của má con và con bé út Hiếu đây.
    Chỉ trọng nháy mắt, ai cũng đến chia vui với ông, khen vợ ông trẻ, đẹp và ai cũng rỉ tai nhau "tuyên ngôn" của ông "ông đã là ông ngoại". Anh chị em trêu ông:
    - Sao ba lại gọi là út Hiếu.
    - Nếu nước nhà thống nhất, ba gặp má con lại có em thì sao? Sẽ gọi là út thêm, út thừa, tụi bay khỏi lo.
    - Như vậy là ba chưa biết mặt bé Bẩy Thiện? Sao ba không xin cho Bẩy Thiện ra miền Bắc học ở trường miền Nam?
    - Cô Sáu và mấy đứa không đề cập tới chuyện này. Để thủng thắng rồi sẽ tính, vội gì.
    Ông Bẩy Đấu vui lắm. Các cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc đã mấy ai nhận được thư và ảnh của vợ, con như ông. Ông phải sống và làm việc ra sao để xứng đáng với dòng chữ ông ghi dưới tấm ảnh: "Một vợ bảy con đang chiến đấu ở miền Nam".

[VoMinhGiang]

21

    Má sáu Hoàn phải "bày binh bố trận": "Ai đi đón khi Mỹ Lê bồng cháu Tranh ra khỏi nhà tù? Đón như thế nào? Đưa về đâu ?" Má có trong tay bao nhiêu cơ sở. Má nhờ sư cô Nguyễn Thị Nhàn, Hai Thưởng, cô Năm, Sáu Dinh hoặc dì út Khuê đón con gái và cháu ngoại má thì sao? Hay là má nhờ chú Tám Phả, Sáu Đồng hoặc chủ xe cơ giới nào đó đưa má con con nhỏ trốn vào cứ luôn" Hay là má thay hình đổi dạng, má đi đón con gái? Mỹ Lê sẽ vui lắm nếu trong thấy má và má sẽ là người đầu tiên được bồng cháu ngoại khi nó rời khỏi nhà tù. Mỹ Lê bị kết án một năm. Hơn một năm qua, ngày nào, đêm nào má cũng mơ ước được gặp lại con. Tại sao má không thể đón nó? Má chưa bị lộ ở Sài Gòn và con nhỏ được tha do mãn hạn tù, nào có gì cần phải lấn tránh? Má sẽ thuê xích lô , xe lam hay tắc xi đưa má con Mỹ Lê về sống chung với má ở cầu Cây Gỗ. Má có nhà riêng rồi. Má chấp thuận cho thằng Tư Linh tham gia công tác đoàn ở trường nó. Thằng Ba Vĩ xin phép má cho nó và út Hiếu học xong niên khóa 1965 - 1966 ở quê. Má đã rút thằng Mười Tuân về với mình, thế út Hiếu làm con nuôi dì út Khuê , đưa thằng Bẩy Thiện làm con nuôi chú thím Mười Thơ. Má tin thằng Mười Tuân khôn ngoan biết giữ mồm, giữ miệng. Má đã trao đổi với nó chuyện công tác hết sức bí mật như với người lớn đồng chí hướng với má:
    - Mười Tuân nè? Con có trông thấy hầm vũ khí ở trong nhà má út Khuê không?
    - Con biết hết trơn, hết trọi rồi. Má út đã cho con hãy, đã dặn con cách mở và đậy nắp hầm.
    - Má đón con về nhà ta ở cầu Cây Gõ. Má tính là ta cũng đặt kho vũ khí trong nhà.
    - Má à? Sao má không mua nhà to hơn. Nhà ở cầu Cây Gỗ nhỏ xíu, nền đất, mái lợp tôn lá nên khó làm kho lắm.
    - Má tính rồi. Má và con sẽ đào cái hầm thiệt sâu ở giữa nhà. Má sẽ nhờ chú Tám Phả chở đến cái khạp (chum) thiệt bự. Ta cho chum xuống cái hố đã đào, lấy đất lấp lên.
    Mười Tuân reo vui:
    - Hoan hô má? Má tài quá? Như vậy ta không phải dùng xi măng trát hầm mà vẫn có kho vũ khí. Con sẽ phụ giúp má.
    Rõ ràng má không thể đón con gái má về nhà má. Má phải cảnh giác với tụi nó. Kẻ thù của má có thật lòng thả con má không? Phải chăng chúng đang giăng bẫy để rình bắt những ai liên quan tới Mỹ Lê? Nếu má chiềng mặt ra, tụi nó lén chụp được hình má thì sao? Nó sẽ truy ra lai lịch nữ Việt công là vợ của tỉnh ủy viên Bẩy Đấu, là bí thư phụ nữ Gò Công, đã bị tù hai năm ở Gò Công, đang có mặt tại Sài Gòn. Dù thế nào, má cũng không thể đưa con má vào cứ ngay. Biết đâu tụi nó sẽ tung mật vụ bám theo Mỹ Lê và sẽ lần tìm ra đường dây bí mật của ta. Thôi, má đành gán sứ mạng nặng nề này cho dì Bẩy. Dì Bẩy sẽ đem theo con ruột của dì (chứ không phải Tư Linh ) đi đón Mỹ Lê, đưa cháu về nhà mình. Nếu không thấy động, không có ai bám theo, dì Bẩy sẽ mở rèm cửa sổ và má sẽ tìm cách lọt vào nhà dì. Dì Bẩy, với cái vỏ bề ngoài là vợ viên chức làm việc trong nhà băng Pháp, do đó tên tuổi của dì chưa hề lọt vào sổ đen cửa an ninh, mật vụ. Hơn ai hết, dì Bầy thấu hiểu nỗi lòng của chị ruột nên dì luôn cố gắng san sẻ bớt gánh nặng về mọi mặt - nhất là về tâm lý - với chị ruột. Dì Bẩy tổ chức đón cháu ruột khá chu đáo. Các bạn dì là vợ những viên chức giàu có - những bà má, các chị hàng xóm, láng giềng thân và do tình cảm thân thiết, do tò mò, đều kéo đến nhà dì để xem một nữ Việt cộng, để chia vui vì cháu dì thoát khỏi chốn lao tù. Tuy mệt nhưng Mỹ Lê vẫn gắng gượng tươi cười chào hỏi mỏi người. Chị đặt con lên giường. Bé Tranh không khóc. Hình như, ngay sau giây phút chào đời, cô bé đã hiểu rõ thân phận mình nên cái "vũ khí oe oe" không có ở cô. Cô phải thích nghi với hoàn cảnh. Không có sữa mẹ, cô bú sữa bò, uống nước cháo và có lúc cái dạ dày chưa tròn một tháng tuổi của cô phải tiêu thụ cơm tù do một bà má hoặc một cô nào đó nhá nhỏ rồi mớm cho cô.
    Khi những vị khách tò mò , hiếu kỳ đến đông, dì Bẩy vạch áo cháu gái cho cáe bạn xem. Ai cũng xúc động vì Mỹ Lê gầy quá, gầy tới mức có thể đếm đủ từng chiếc xương sườn. Cô kể lại sự thật với dụng ý lên án chế độ hiện hành:
    - Cháu chả biết mình mắc tội gì. Cháu là cô giáo dạy ở trường tư thục Nguyễn Hoàng. Mấy ông cảnh sát bắt cháu, khám nhà cháu nhưng không thu đượm chứng cớ nào. Mấy ông tra tấn cháu, dìm đầu cháu trong nước xà phòng, bắt cháu nằm ngửa, dẫm lên bụng cho nước phọt ra ở hai lỗ mũi, ở mồm. Rất may là cháu không động thai.
    Những người khách đều ái ngại với hoàn cảnh Mỹ Lê. Cùng thân phận đàn bà, con gái, họ từng trải qua những tháng ngày vật vã vì ốm nghén, rồi đến bác sĩ thăm thai hàng tháng, hàng tuần, hàng ngày và những giờ lăn lộn vì đau bụng đẻ , ở bên cạnh có đầy đủ thuốc trợ lực quý hiếm, cùng biết bao người thân, những thầy thuốc giỏi nhất túc trực nên họ không chỉ thông cảm mà còn rất thán phục Mỹ Lê. Làm sao chị có thể sanh đẻ mẹ tròn, con vuông khi bên cạnh không một người thân, không một viên thuốc? Vì chỉ có đàn bà, con gái ở trong phòng, dì Bẩy vạch đôi vú của cháu cho mọi người xem. Đôi bầu vú của bà mẹ trẻ đang nuôi con mới hơn hai tháng tuổi nhăn nheo, nhão nhoẹt. Dì Bẩy nắn nắn. Không một giọt sữa nào ra được từ núm vú. Tại sao lại như vậy? Câu trả lời thật đơn giản, rõ ràng: vì bị tra tấn dã man khi mang bầu, bị suy dinh dưỡng nặng trước và sau khi sanh con.
    Khoảng 9 giờ tối, khách về hết. Trông thấy ám hiệu an toàn, má Sáu Hoàn đi về phía nhà em gái. Vào lúc này Mỹ Lê không nén được mình nữa. Câu hỏi đầu tiên khi rời khỏi nhà tù mãi đến phút này chị mới có quyền hỏi dì ruột:
    - Anh Ba con bị bắt hồi nào vậy, dì?
    - Con đã biết chuyện này rồi ư?
    - Ai nói cho con vậy?
    - Sáu Hinh.
    Mỹ Lê kể lại lần địch điều chị về trại giam ở nhà lao Thủ Đức. Tại đây chị gặp lại Sáu Hinh. Bộ mặt Sáu Hinh thiểu não quá. Con người đã một lần phản bội nay tự nguyện trở lại làm người có những mặc cảm riêng. Chị muốn gần gũi để cứu vớt Sáu Hinh. Không giữ được điều bí mật trong bụng, Sáu Hinh rỉ rả báo tin: "Chị Tư! Chị có bản lĩnh hơn tôi, tôi tin chị sẽ vượt qua nỗi đau đớn này. Anh Ba Cánh bị bắt. Chúng sẽ kêu án tử hình anh".
    Trời? Chuyện thật như vậy sao? Chị nhìn vào mặt Sáu Hinh. Sáu Hinh không lừa dối chị và đang muốn san sẻ nỗi đau với chị. Chị ôm con vào lòng. Lẽ nào con mồ cỏi chao Chị không muốn khóc nhưng nước mắt cứ trào ra. Chị nắm chặt tay Sáu Hỉnh, thổ lộ: "Anh Sáu? Tôi đau khổ lắm". Sáu Hinh chậm rãi "Tôi hiểu. Chị cố thắng keo nầy, nghe chị"
    Dì Bẩy chưa hay biết gì về việc kẻ địch sẽ kêu án tử hình Ba Cánh. Dì im lặng nhìn cháu. Dì không biết nói gì với nó. Nó là cháu ruột dì nhưng nó có cương vị cao hơn, trình độ chính trị giỏi hơn dì. Mặt khoe dì phải giữ nguyên tắc bảo mật, dì đâu có quyền phát ngôn về những gì liên quan đến hoạt động của Ba Cánh, chính trị viên ban quân sự thành đoàn. Dì khuyên Mỹ Lê:
    - Cháu ăn cháo gà rồi tắm rửa. Má cháu hẹn sẽ đến với cháu. Má hiểu tường tận về vụ Ba Cánh hơn dì.

[VoMinhGiang]

     Có tiếng gõ cửa. Vừa trông thấy má, Mỹ Lê kêu "má" rồi chạy ào tới ôm lấy má, gục đầu vào vai má. Má Sáu Hoàn dìu Mỹ Lê ngồi xuống giường. Chị khóc, khóc thổn thức khóc nức nở. Má Sáu Hoàn cũng khóc, tay má vuốt tóc con gái. Tóc nó rụng nhiều, sợi cứng. Má vuốt lưng con. Chao ôi, nó gầy đến như thế này? Má hướng về phía cháu ngoại, bồng cháu. Con nhỏ hơn hai tháng tuổi mà nhỏ hơn hai dì và bốn cậu nó khi má mới sanh. Má sờ tay nắn chân cháu. Thôi, cứ có đầu, có đuôi nuôi lâu cũng lớn, má sẽ lo cho con gái và cháu ngoại của má. Má lấy khăn lau nước mắt cho con gái. Mỹ Lê cố nén tiếng nức nở để hỏi má về chồng mình:
    - Con thương anh quá má ơi? Con muốn nhìn mặt anh lần cuối mà không biết làm cách nào. Má kể tường tận trường hợp anh bị bắt cho con nghe.
    Má Sáu vuốt tóc con. Không có lời an ủi nào tốt nhất để sưởi ấm trái tim nó, xoa dịu nỗi đau thương của nó bằng cách kể về chồng nó. Ba Cánh đã xử sự đúng trong mọi trường hợp. Cái hôm vợ bị bắt, nếu Ba Cánh xốc nổi, hấp tấp là sẽ lỡ việc lớn. Anh đã đến các địa chỉ mà Tư Liên cho biết, thông báo kịp thời sự việc xảy ra. Chủ các gia đình nầy đều có cách khai báo với địch rành rọt:
    - Đúng, sáng nay cô giáo Liên đến gặp vợ chổng tôi. Cô phàn nàn là thằng nhỏ nhà tôi học kém lắm!
    - Có một cộ giáo ở trường tư thục Nguyễn Hoàng định hỏi mướn nhà. Cô trả giá rẻ, gia đình tôi không bằng lòng.
    Nhờ nắm trước tình hình, gia đình nào cũng chủ động đối phó, không sợ hãi, không né tránh trước những lời dò hỏi của địch nên không bị chúng nghi vấn. Má Sáu Hoàn thủ thỉ:
    - Từ sau ngày con bị bắt, thằng Ba càng ham chiến đấu. Tao ghi lại nguyên văn lời tuyên dương thằng Ba đây nè. Má Sáu trao cho con gái mảnh giấy. Tư Liên lẩm nhẩm đọc: "Đồng chí Ba Cánh, Chánh trị viên ban quân sự thành đoàn đã bám sát thành phố, đi sâu nghiên cứu, chỉ đạo lực lượng, cải tiến vũ khí, đề xuất cách đánh bồi, đánh nhồi để tiêu diệt giặc Mỹ cao hơn, đúng đối tượng hơn. Đồng chí Ba Cánh đã vận dụng lối đánh này trong nhiệm vụ tấn công khối cảnh sát dã chiến, kho Đại Phong của Mỹ và hàng chục điểm khác". Nét mặt Tư Liến thoáng tươi hơn. Cô hỏi má:
    - Đánh bồi, đánh nhồi là thế nào hả má?
    Má Sáu trả lời thành thật:
    - Tao đâu có hay về quân sự. Đại khái là thế nầy: Muốn đánh tụi sĩ quan Mỹ ở nhà ăn, thằng Ba cho nổ quả mìn thứ nhất ngay tại phòng. Những đứa sống sót chạy ùa ra cửa. Quả mìn hẹn giờ thứ hai nổ chậm hơn mìn trước nửa phút có hiệu quả diệt địch cao hơn.
    Tư Liên lộ ý hài lòng. Anh Ba không có tướng quân sự, tại sao anh nghĩ ra cách đánh hiểm như vậy? Cô lắng nghe má kể:
    - Đầu tháng 9 năm 1965, địch điều động một tiểu đoàn cảnh sát dã chiến về sân banh Cộng Hòa tập. Thằng Ba để ý quan sát. Tụi nó cứ xếp hàng tám đi từ sân banh về nhà thương Chợ Rẫy. Mấy đứa yêu cầu đặt mìn đánh tụi nó trên đường đi. Thằng Ba không đồng ý. Thành ủy đề ra ba yêu cầu khi đánh giặc, mấy chưa nghe phổ biến phải không? Đó là: "Bảo toàn lực lượng; bảo vệ dân; tiêu diệt sinh lực địch". Thằng Ba phân tích: "Đánh trên đường, tụi nó di đông, ta diệt được ít. Ta cũng khó lòng bảo đảm an toàn cho dân và điều kiện rút lui sau khi đánh cũng chưa thật thuận lợi". Thằng Ba đề nghị đặt mìn ngay sân banh đúng lúc tụi nó đi tập về vào khoảng 11 giờ trưa. Chỉ có những đứa con gái là dễ lảng vảng đến chỗ tụi nó vào giờ nầy. Bốn đứa: Con Sáu Vịnh, Ba Long, Năm Nhuận, út Thư được giao việc nầy. Mày có biết mấy đứa nhỏ đó không?
    - Dạ biết - Tư Liên trả lời.
    Chị hồi hộp theo dõi câu chuyện như hối nhỏ nghe má kể chuyện cổ tích. Thì ra anh Ba Cánh đã đắp sa bàn hướng dẫn mấy cô gái tập. Theo đơn đặt hàng, Ban hậu cần của má Sáu phải cung cấp mìn định hướng. Chú Mười Hùng đã đem mìn từ Củ Chi lên Long An giao cho hai chị em Lê Thị Hường và Nguyễn Thị Hoài đem vào thành. Ngày 29 tháng 9, bốn nữ chiến sĩ biệt động giả làm gái điếm đến làm quen với cảnh sát. Các cô gài mìn hẹn giờ cho nổ mười phút sau khi mấy cô rút lui. Không hiểu sao mìn không nổ. Trận đánh vậy là thất bại. Nếu địch phát hiện thấy cái túi mìn, tụi chúng nó sẽ cảnh giác đề phòng. Cô Ba Long đề nghị với Ba Cánh:
    - Anh cho em quay lại lấy. Bỏ hai quả mìn tiếc lắm!
    Ba Cánh đắn đo:
    - Nguy hiểm lắm. Mày đi là cầm chắc trong tay hai phần chết, một phắn sống. Mìn nổ, mấy sẽ hy sinh. Đó là một. Địch phát hiện được, nó sẽ xử bắn tại chỗ. Đó là hai.
    Ba Long khẳng khái:
    - Rủi có bị địch bắt, em ráng gánh chịu hết mọi tội, không khai báo cho ai. Trường hợp mìn nổ, em hy sinh nhưng không để vũ khí lọt vào tay giặc.
    Những cô gái khác đều xung phong nhận việc. Ba Cánh không thể làm thay mấy cô được. Thấy bóng anh lảng vảng gần nơi luyện tập, tụi cảnh sát sẽ xét hỏi ngay. Ba Cánh quyết định giao việc lấy mìn cho Năm Thuận và út Thư. Hai cô gái này đã trực tiếp được nghe đồng chí Nguyễn Văn Thành, một chuyên gia về vũ khí của biệt động, người cải tiến hoàn hảo đồng hố điện, hướng dẫn cách gài lại chết an toàn và khóa hãm khi mìn gặp sự cố. Năm Thuận và út Thư đã đem hai quả mìn rời khỏi sân banh Cộng Hòa trước gần ngàn con mắt của tụi cảnh sát ác ôn. Má Sáu Hoàn tiếp tục kể với con gái:
    - Ngày 01 tháng 10 năm 1965, thằng Ba bị bắt do bị chỉ điểm nhận mặt đúng vào thời điểm trận đánh tiếp theo ở sân banh Cộng Hòa quyết định vào 11 giờ trưa ngày mùng 2. Đã có ý kiến gợi ý là nên hoãn trận đánh. Nếu Ba Cánh khai ra; tụi địch sẽ bắt được một lúc bốn chiến sĩ biệt động cùng đầy đủ tang vật. Cả bốn đứa con gái đều xin đánh vì đều tin là Ba Cánh không thể là kẻ phản bội. Tụi nó đã trả thù cho đồng chí Chánh trị viên ban quân sự thành đoàn bằng cái chết của 42 tên cảnh sát ác ôn.
    Tư Liên ngồi lặng đi giờ lâu bên má. Cô trao đổi với má nhưng để nói lên nỗi lòng của mình:
    - Con đã giữ trọn lời hứa với anh khi vào tù. Chắc anh không bao giờ phụ lòng tin của má con con, má hè .
    Má Sáu hiểu là con mình đã vơi được nỗi buồn. Điều tất yếu là nó không bị gục ngã, nó phải đứng thẳng dậy. Má khéo léo nhắc lại lời ba dặn buổi chia tay:
    - Con là trụ cột của gia đình, con là tấm gương phản chiếu để dìu dắt các em.
    Bàn về tương lai các em, Tư Liên trả lời dứt khoát:
    - Cái tên Tư Liên bị lộ rồi. Từ ngày mai, con sẽ đăng ký lãi bí danh là Mười Dương. Con không làm nhục dòng họ Dương của chúng ta đâu. Má rút các em con lên dần, dìu dắt cho tụi nó tham gia chiến đấu. Trước hết, má hãy đưa thằng Ba Vĩ lên ở cùng má.
    Má Sáu Hoàn hứa sẽ nghe lời con. Má rất mừng vì con gái má còn tỉnh táo, sáng suốt và rất kiên quyết đánh địch. Má muốn chích thêm cho con liếu thuốc bổ nữa. Má khoe :
    - Má đã mua nhà ở cầu Cây Gỗ . Má với Mười Tuân cùng sống chung để trông coi kho vũ khí. Thành đoàn đã ra lệnh điều động Ba Vĩ và kết nạp Tư Linh vào tổ chức.
    "Má?". Má đối với Mỹ Lê sao gần gũi, thân thương quá mức. Má đã hành động rất đúng. Trong lúc hai con gái, con rể và cả cháu ngoại má ở tù , má đã đưa nốt ba đứa con trai vào trận, đã dùng nhà mình làm kho vũ khí. Má không chỉ là mẹ đẻ mà còn là đồng chí vô cùng tin cậy của chị. Tư Linh đi học về. Cậu chạy ùa vào phòng, chào:
    - Má mới tới. Chị Hai! Cháu đâu?
    Má Sáu Hoàn nẹt vui con trai:
    - Chị Hai mấy mới ở tù ra, mấy không hỏi câu nào sao? Mày chỉ quan tâm tới cháu thôi à?
    Tư Linh cười, thanh minh :
    - Chị Hai biết nói, con sẽ hỏi chuyện chị sau. Còn nhỏ này chưa nói được nên con phải hỏi nó trước.
    Tư Linh cúi xuống bồng cháu.
    Đôi tay lực lưỡng của cậu không nâng nổi bé Tranh lên khỏi giường. Cháu cậu nhỏ quá đầu ngoẹo về một bên, chân tay lõng thõng nên cậu sợ cháu đau, sợ làm cháu ngã. Dì Bẩy ẵm gọn cháu đặt nó vào hai tay Tư Linh. Tư Linh lóng ngóng, gồng hai tay, lên gân như người đang cử tạ. Cậu quay về phía chị ruột:
    - Con nhỏ tên là Tranh phải không chị?
    Mỹ Lê xác nhận:
    - Nếu chị sanh con trai, mấy má bắt đặt tên là Vũ.
    - Đúng quá rồi! Đấu tranh vũ trang. Chị về, chị cho em tham gia lực lượng vũ trang nghe!
    Cậu trao cháu cho má, nắn cánh tay chị. Tay chị nhỏ như ống sậy, chưa bằng nửa tay cậu. Tụi nó hành hạ chị cậu, cậu phải trả thù. Dì Bẩy là bà chủ nhà chu đáo, tế nhị. Mãi lúc này dì mới đưa dượng Bẩy và các em vào thăm Mỹ Lê. Dượng Bẩy điềm đạm, lịch sự, không can thiệp vào việc riêng của vợ tuy ông biết rõ vợ ông là cán bộ phụ nữ hồi chín năm kháng chiến chống Pháp cùng chị ruột, anh rể vợ và các cháu hoạt động nhưng ông làm ngơ. ông tuyên bố:
    - Chị Sáu để má con Mỹ Lê ở đây với tụi tôi. Dượng Bẩy, dì Bẩy sẽ lo tẩm bổ sức khỏe cho cháu.
    Dì Bẩy xởi lởi:
    - Việc đó sẽ do chị Sáu và Mỹ Lê quyết định. Xin mời cả nhà. Dì Bẩy, dượng Bẩy làm tiệc đón Mỹ Lê khỏi tù và mừng cháu Tranh.
    Ngồi dự tiệc, đầu óc má Sáu suy nghĩ mông lung. Má nên quyết định số phận con gái thế nào? Để má con nó sống với dì Bẩy, dượng Bẩy. Không nên. Nếu chỉ xét đơn thuần về mặt vật chất, chắc chắn má con Mỹ Lê không tìm ra nơi nào lý tưởng hơn ở đây, nhưng làm như thế là mạo hiểm, là mất cảnh giác. Chắc chắn không đời nào kẻ địch buông tha Mỹ Lê. Bằng mọi thủ đoạn, chúng sẽ bám sát nhất cử nhất động của Mỹ Lê và từ Mỹ Lê, cái cơ sở tuyệt vời của dì Bầy sẽ đổ vỡ hoặc ít nhất cũng bị "thối", không sử dụng được nữa. Má Sáu Hoàn trao đổi riêng với con gái. Mỹ Lê gợi ý:
    - Con tính đưa bé Tranh về Cần Thơ. Cô Năm cùng phụ với con chăm sóc cháu Cánh, cháu Tranh. Bà mẹ lắc đầu:
    - Phương án đó không hay đâu. Thằng Ba Cánh bị bắt. Nếu tin của Sáu Hình là đúng, tụi nó sẽ kêu tử hình thằng Ba nên tụi nó sẽ dò tìm mọi việc liên quan tới chồng con. Con về Cần Thơ là sẽ tự mình chui vào bẫy của tụi nó.
    Mỹ Lê không thể phản bác những ý kiến phân tích khá chính xác của má, cô bàn:
    - Con nên về chỗ chị Năm Trăng hay cùng sống với Thu Hồng, Xuân Hồng hả má?
    - Không nên  đâu con ạ. Sức con quá yếu, yếu lắm. Về với các bạn, con không có điều kiện nghỉ ngơi, tẩm bổ. Cháu Tranh suy kiệt quá rồi. Con không đủ sức chăm sóc cháu đầu. Má tính là con nên vô cứ. –
    - Má? Con không vô cứ. Con phải ở lại Sài Gòn để trả thù cho chồng con, cho Mỹ Hòa.
    Má Sáu Hoàn thấu hiểu tâm trạng rối bời của con gái. Nó mới thoát cảnh tù ngục vài tiếng đồng. Hơn ai hết, nó căm thù những kẻ tạo ra chế độ lao tù khốc liệt đã đầy đọa má con nó. Nó nhớ đứa con đầu lòng. Nó thương chồng vô hạn, nó thích lao vào công tác ngay tức khắc nhưng sức khỏe của nó suy sụp quá rồi. Má thuyết phục con với giọng nghiêm khắc như ra lệnh:
    - Con mới ở tù ra. Về nguyên tắc, con phải báo cáo với tổ chức những gì đã đến với con trong thời gian con bị địch bắt.
    Điều này thì Mỹ Lê thừa nhận má nói đúng. Lâu nay, bất cứ cán bộ to hay nhỏ, bị sa vào tay địch vài giờ, vài tháng hay vài năm đểu không được trở lại sinh hoạt nếu chưa kiểm điểm trước tổ chức. Mỹ Lê không thể dựa vào thân hình tiều tụy và đứa con nặng chưa quá 2 kilôgam của mình để đòi hỏi có ngoại lệ. Cô chấp thuận gợi ý của má bằng câu hỏi:
    - Theo ý má, bao giờ con nên vào cứ? Con có nên đem theo bé Tranh không?
    - Má con ta cần bảo vệ dượng Bẩy, dì Bẩy, đừng lạm dụng lòng tốt của dì, dượng. Nếu con không phản đối, má con ta sẽ rời khỏi đây ngay. Tụi nó đang theo dõi con. Con phải thoát khỏi đây sớm phút nào hay phút ấy. Má sẽ lo cho bé Tranh.
    - Má? Tại sao vậy? Vì sao má không cho con mang theo con của con?
    - Má tính rồi. Con nhỏ Hai Tập, con dì út Khuê mới sanh con đầu lòng. Sữa Hai Tập tốt lắm. Hai Tập đống ý nhận nuôi bé Tranh.
    Mỹ Lê không cãi lại má. Ý kiến của má rất hay, vừa hợp tình, vừa hợp lý nhưng. Trời ơi, chị làm sao bỏ con lại được? Đứa con đầu mới có ba tháng tuổi, chị buộc phải giao con lại cho cô ruột của chồng. Bây giờ, lẽ nào chị xa rời đứa con thứ hai còn đỏ hỏn, chưa được hai tháng tuổi, chưa một lần được bú dòng sữa mẹ. Có người mẹ nào trên trái đất này lại đoảng, lại nhẫn tâm như chị không? Chị thương bé Tranh quá! Dù sao, bé Cánh cũng nằm trong bàn tay săn sóc của Nội, của bà con ruột thịt còn bé Tranh thì sao? Mới hai tháng tuổi, nó đã có hơn chục má nuôi ở trong tù và giờ đây lại sắp có má nuôi mới là dì Hai Tập. Má đã tính toán đúng. Nếu không được bú sữa mẹ, bé Tranh không thể cứng cáp được. Tuy rất đau khổ, Mỹ Lê buộc phải chấp thuận cách sắp xếp của má. Cô giao hẹn:
    - Nếu có tin tức của anh Ba hoặc bé Tranh trái gió trở giời má báo ngay cho con.
    Má Sáu gật đầu. Mỹ Lê gạt nước mắt rời khỏi nhà. Sáng hôm sau chị đã có mặt ở cứ đúng theo dự kiến của má Sáu Hoàn.

[VoMinhGiang]

22

    Tiếng chuông điện thoại reo. Chánh văn phòng Dương Văn Đấu nhấc ống nghe, giọng từ tốn:
    - Thưa ai ở đầu dây đó!
    - Tôi đề nghị được gặp đồng chí Dương Văn Đấu tức Bẩy Đấu.
    Người ở đầu dây bên kia nói giọng Bắc, tại sao lại biết ông thứ bảy. Hình như ông chưa trò chuyện với người này lẩn nào nên ông không nhận ra âm tiết quen thuộc trong giọng nói. Ông đáp:
    - Thưa tôi là Bẩy Đấu đây.
    - Anh Bẩy, tôi là Thái Duy tức Trần Đình Vân. Tôi mới ở vùng giáp ranh Sài Gòn ra tới Hà Nội. Tôi có tin mới về cháu Dương Mỹ Hòa.
    - Cám ơn anh. Anh cho tôi gặp mặt được không?
    - Nếu anh không bận, tôi đến với anh ngay.
    - Tôi cho xe đón anh nhé?
    - Không cần. Tôi là dân Hà Nội, tôi thuộc đường và đi xe đạp rất giỏi.
    - Anh biết chỗ tôi rồi chớ? Tôi chờ anh.
    Ông Dương Văn Đấu tạt ngay sang phòng bên cạnh. ông cần biết người khách mà ông sắp tiếp là ai. Vụ trưởng vụ tuyên truyền của Bộ giới thiệu luôn:
    - Thái Duy là nhà báo có tên tuổi của nước ta. Nhìn bề ngoài, Thái Duy có vẻ thư sinh, nho nhã nhưng sức đi, sức viết của ông khó ai địch nổi. Ông là phóng viên báo Cứu quốc tham dự từ đầu tới cuối chiến dịch Điện Biên Phủ, ông lặn lội ở chiến trường miền Nam nhiều năm. Thái Duy còn tự giới thiệu là Trần Đình Vân?
    - Chắc là bút danh thôi. Mấy ông nhà văn, nhà báo nổi tiếng ở miền Bắc vào Nam phải đăng ký tên mới ví dụ như Nguyễn Ngọc Tấn lấy tên là Nguyễn Thi.
    Ông Bẩy Đấu quay về phòng làm việc. ông lau ấm, tráng chén để pha chè mới, đặt phin pha cà phê, kẹo bánh, thuốc lá trên bàn. À, ông còn chai rượu thuốc nữa. ông không dùng của công mà lấy tiêu chuẩn riêng của ông để đãi khách từ chiến trường ra và chờ đón tin tức về đứa con gái thứ hai của ông. Năm 1965 này, con Mỹ Hòa tròn 20 tuổi. Tuy vợ ông, các con ông cố ý giấu tin Mỹ Hòa bị bắt nhưng ông dã nắm được chuyện này qua thông tin của bè bạn. Làm cách nào Thái Duy có tin của Mỹ Hòa? Hay là con gái ông vượt ngục? Có tiếng gõ cửa. ông nhận ra khách là ai, không chỉ vì có hẹn trước mà do cách tả chân dung khá sinh động của Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền. Thái Duy trạc cỡ tuổi ông, có đôi lông mày rất râm, da trắng, với nụ cười tươi, hóm hỉnh. ông chìa tay về phía khách:
    - Chào anh! Tôi là Bẩy Đấu.
    - Tôi đã nghe kể về anh Bẩy. Tôi tường anh già hơn. Anh đã lên chức ông ngoại rồi phải không?
    - Vâng? Mỹ Hòa là con thứ hai của tôi. Tôi gần 50 tuổi rồi. Ở quê tôi, nhiều người mới 40 tuổi đã làm ông, làm bà rồi.
    Thái Duy cười :
    - Tôi cùng tuổi với anh mới đang chuẩn bị.làm bố.
    - Anh lấy vợ muộn?
    - Vì chiến tranh và do quá mê nghề nên tôi "quên" lấy vợ. Khi nhớ ra, mình đã già rồi.
    - Mời anh. Anh gặp cháu Mỹ Hòa ở đâu?
    - Anh Bẩy Anh có theo dõi vụ anh Nguyễn Văn Trỗi không?
    - Có. Không chỉ dân Hà Nội mà cả nước ta và toàn thế giới đều khâm phục Nguyễn Văn Trỗi. Nếu anh Trỗi giết được Mác Namara thì thật là tuyệt vời.
    - Cháu Dương Mỹ Hòa có liên quan đến vụ anh Nguyễn Văn Trỗi.
    - Sao lạ vầy. Theo tin tức mà tôi nắm được thì khi Nguyễn Văn Trỗi bị bắt, Mỹ Hòa đang ở tù.
    - Tôi đã gặp Phan Thị Quyên, vợ anh Trỗi. Những ngày ở tù người mà cháu Quyên khâm phục nhất là Mỹ Hòa. Trong tác phẩm "Sống như Anh" với bút danh là Trần Đình Vân,tôi đã dành những trang nói về nhân vật Y tức là cháu dương Mỹ Hòa. Tuần sau, tác phẩm sẽ đến với độc giả. anh sẽ là độc giả đầu tiên tác giả gửi tặng sách.
    - Xin cám ơn trước. Để thỏa lòng khao khát của người cha, xin anh cho tôi nghe một đôi điều về cháu.
    Theo Thái Duy thì Phan Thị Quyên khá dịu dàng. Cô là nữ sinh, người nhỏ, da trắng, thuộc loại xinh gái. Khi bị địch bắt, Quyên lo sợ, rụt rè, bỡ ngỡ. Cô chưa có khái niệm thế nào là Việt cộng. Lần đầu tiên bị giam trong xà lim chung với các nữ Việt cộng, Quyên vô cùng khám phục, thích gần gũi trò chuyện với Y, người mà chị em trong tù thường gọi là Tâm (sau này khi ra tù, đi tham gia cách mạng, vào Đảng, lấy chồng mới, Phan Thị Quyên đã chọn tên là Tâm. Tâm là hình ảnh cô gái tuyệt vời mà Quyên nguyện sẽ tôn sùng suốt đời mình. Tâm kém Quyên một tuổi nhưng Quyên luôn gọi Tâm là chị vẻ kính nể đặc biệt.
    Cuộc trò chuyện với nhà báo, nhà văn Thái Duy tức Trần Đình Vân đã đọng lại trong ông Bẩy Đấu ấn tượng đặc biệt. Ông tự hào về con ông, ông phải ăn ở sao cho khỏi hổ thẹn khi gặp lại vợ và các con ông. Ông lấy giấy bút ghi lại chi tiết thú vị về người khách quý của gia đình họ Dương để gửi thư cho vợ. Đầu năm 1966, má Sáu Hoàn nhận được thư chồng. Mỹ Lê đã trở lại Sài Gòn công tác. Chị đã có da, có thịt. Má hỏi con gái:
    - Con biết chuyện anh Nguyễn Văn Trỗi đặt mìn ở cầu Công Lý để giết tên bộ trưởng chiến tranh Mỹ Mác Namara khôn?'
    - Dạ, con biết.
    - Con Mỹ Hòa có liên quan đến vụ đó.
    Mười Dương vẫn gọi tên em ruột theo bí danh:
    - Có tin tức về Bẩy Thi à má? Mà sao em con lại liên quan tới vụ anh Trỗi? Con nhớ là anh Trỗi bị bắt sau Bẩy Thi.
    Má Sáu lại trao cho con một tài liệu mới?
    - Má mới nhận được thư của ba con. Nhà văn Trần Đình Vân mới cho xuất bản tháng 7 năm 1965 cuốn "Sống như Anh" do chị Phan Thị Quyên kể. Nhà văn tặng ba con cuốn sách, báo cho ba biết: Chị Y trong sách tên thật là Dương Mỹ Hòa, bí danh là Tâm. Ba con chưa kịp gởi sách vào Ba con chép đoạn viết về Mỹ Hòa. Các anh ở cứ nghe đài Hà Nội cũng chép được nội dung đúng như thế này.
    Mười Dương đọc ngấu nghiến những dòng chữ viết về em gái của chị. Chao ôi! Bẩy Thi dũng cảm quá. Chị đâu có ngờ sức chịu đựng của đứa em bé bỏng đạt tới mức độ ấy. Chị Phan Thị Quyên, vợ anh Trỗi kể:
    - Hai ngày sau khi tới nhà giam Tổng nha, tôi vẫn chưa làm quen được với ai. Tôi bị nhốt trong xà lim cùng hơn mười chị trong dó có hai người 20 tuổi là A và Y. Riêng Y đã qua nhiều cực hình vì chúng đã khám thấy tài liệu và cờ Mặt trận tại nơi chị làm việc. Sáng nay, ở trên phòng tra tấn về, Y cố men theo tường nhà giam, lê từng bước một. Mười đầu ngón tay Y bị chúng đóng đinh nên máu chảy ròng ròng. Vừa bước chân vào tới xà lim, Y gục vào tay mấy chị khóc rưng rức. Không để các chị phải dỗ nhiều Y cố nói, rồi lại khóc:
    - Để cho em khóc một chút. Về đây có chị, có em, em mới khóc, chứ trước mặt chúng nó, em không bao giờ khóc; trước mặt chúng nó, em phải khinh chúng nó.
    Buổi chiều, cơm nước xong, từ giữa nhà giam vang lên tiếng hát. Một chị xong từng câu, các chị khác lại se sẽ hát theo. Cả Y nữa. Nhìn thân thể, mặt mũi Y mang nhiều thương tích, tôi xưởng chị chỉ có rên thôi, chứ hát sao nổi? Y ngồi dựa vào song sắt nhìn vào phía trong xà lim, hát thật say mê, bàn tay bầm nát buộc giẻ đánh nhịp lên xuống. Y hát xong một đoạn, bảo tôi, khi thấy hai mắt tôi vẫn đỏ hoe.
    - Đấy mọi người hát vui như thế mà chị vẫn buồn à. Nín đi, hát theo cho vui.
    Tôi không dám khóc nữa. Trong không khí lạc quan của nhà tù, tự nhiên tôi thấy mình lạc lõng quá. Nhìn Y, tôi thấy ngượng. Y thực sự yêu đời. Tôi tin ở chị. Chị hỏi tôi chuyện gì tôi cũng nói. Khi nghe đến tên chồng tôi, Y hết sức ngạc nhiên, vội hỏi:
    - Anh Nguyễn Văn Trỗi à? Chị là vợ anh Trỗi, người giết hụt Mác Namara phải khòng?
    - Dạ? Anh ấy nhảy lầu bị gậy chân, phải không?
    - Dạ, tôi đã vào nhà thương thăm anh.
    - Trời ơi! Y thết lên như vậy, nhìn tôi thông cảm, bàn tay sưng tấy quờ quạng trên vai tôi ".
    Mười Dương đặt tờ giấy sang một bên. Chị hình dung ra cảnh Mỹ Hòa bị đóng đinh vào mười đầu ngón tay và đôi bàn tay đó đưa lên bắt nhịp hát và cũng đôi bàn tay băng bó đó quờ quạng trên vai chị Quyên. Bẩy Thi gan góc quá. Bẩy Thi đã giữ trọn lời thề trước khi vào Đảng. Năm 1954, ba đi tập kết, gia đình họ Dương mới chỉ có hai đảng viên, 11 năm sau con số đó đã lên tới năm người kể cả anh Ba Cánh. "Phải làm thế nào dìu dắt các em con theo con đường ba má và chúng con đã ñó", Mười Dương nhắc lại ý của mình, khuyên má đón các em lên chung sống với má. Má Sáu Hoàn hứa làm theo lời con gái.

[VoMinhGiang]

23

     Má sáu Hoàn quyết tâm đưa tất cả các con lên Sài Gòn nhưng đưa như thế nào, cho chúng nó ở đâu là vấn đế cần tính toán kỹ. Má có nhiều nhà lắm, mỗi kho vũ khí là một nhà. Má mới mua nhà số 46 đường Bình Thới. Với người dân bình thường, việc đón Ba Vĩ, Bẩy Thiện, út Hiếu lên sống chung với má và Mười Tuân trong căn nhà mới mua chả có gì phải bàn cãi. Má chỉ cần viết thư về Gò Công, ghi rõ địa chỉ vẽ đường đi là các con má sẽ tìm đến nơi ngay. Má đâu có thể làm như thế? Nếu má bị bắt, tụi nó sẽ vồ cùng một lúc ba đứa con của má nên má phải cảnh giác. Má không thể giao út Hiếu cho Mỹ Lê . Con đó bận trăm công, bàn việc, nếu có giờ rảnh rỗi lại phải đến săn sóc bé Tranh. Má quyết định gởi út Hiếu cho dì út Khuê. Không hiểu sao, trong số vài chục cơ sở đã gây dựng được, má tín dì út uê hơn cả. Dì ít học, nghèo túng song dì phân biệt địch ta rất rành rẽ. Sống trong lòng địch, dì trò chuyện, cười đùa với lính Mỹ, ngụy, cảnh sát khá thoải mái song dì chưa hề mắc mưu chúng. Dì có cách dạy dỗ con cháu bằng những lời khuyên nhỏ nhẹ, ngọt ngào. Dì đã dìu dắt Mười Tuân trưởng thành. Khi trả Mười Tuân cho má Sáu, dì giao hẹn với má, buộc má phải thế chân út Hiếu vào chỗ anh ruột. Năm 1966, út Hiếu đã 11 tuổi, con nhỏ sẽ phụ giúp với chị Hai Tập trông nom cháu Tranh. Với thằng Ba Vĩ, má yên tâm hơn. Thằng đó có tính tự lập từ nhỏ. Má sẽ bàn với Mỹ Lê cho nó thi vào trường nào đó để nó ăn ở nội trú trong trường. Má chỉ gánh mình Mười Tuân. Thằng Mười thế mà được việc. Nó không láu táu như má thường đánh giá. Nó có khiếu quan sát biết giữ mồm giữ miệng. Hôm đến thăm dì út Khuê, cậu Mười quấn lấy cháu Tranh không muốn về với má nữa. Cậu bồng cháu. Cháu nhỏ sanh trong tù thích nghi với hoàn cảnh má con sống cùng xà lim chật chội, nóng bức, hôi bẩn, ăn cơm hẩm của tù nhân mớm nên nó không khóc. Gần đây, nó hay bị ốm, hay quấy, cậu không dỗ nổi cháu, cùng khóc với cháu. Buồn cười nhất là khi cháu bĩnh ra quần cậu, cậu hét toáng lên nhưng không dám xê dịch sợ phân bắn tung tóe khắp nhà, phân dính vào người cháu. Dì út Khuê giúp Mười Tuân. Cậu phải trốn trong buồng tắm chờ má út giặt, rồi là cho khô quần mới dám ra về . Cậu viết thư về Gò Công, kể cho anh Ba Vĩ, Bẩy Thiện và út Hiếu mọi chuyện ngộ nghĩnh của bé Tranh mà cậu cảm nhận được. Má Sáu Hoàn trao đổi với dì út Khuê về tương lai của Mười Tuân. Dì khen thằng nhỏ hết lời, có nhận xét tốt về Mười Tuân, khuyên chị Sáu cần giao việc cho Mười Tuân, việc nhỏ trước, việc lớn sau. Má Sáu chưa trả lời ngay. Xét về tâm lý của người mẹ, má không muốn để con mình dấn thân vào nơi nguy hiểm. Ba đứa con vào tù, má đã đau lòng lắm rồi. Nghĩ đến ngày đứa con trai áp út của má rơi vào tay giặc, má muốn ôm ghì đứa con bé bỏng của má vào lòng, thủ thỉ bên tai nó:
    - Ba con có bằng kỹ sư. Cực khổ tới mấy, má cũng ráng nuôi con ăn học, để con cố giật về cho má bằng tú tài, cử nhân. Con ơi, con hiểu cho má.
    Má nhớ tới lời dặn dò của chồng hôm chia tay. Anh đâu có yêu cầu mình cho con tham gia cách mạng mà chỉ hy vọng mình nuôi con khôn lớn, trở nên người lương thiện. Má tự cười, tự chế giễu mình. Anh nêu cho mình yêu cầu thấp nhất lẽ nào khi có điều kiện thực hiện mục tiêu cao hơn, mình lại bỏ qua. Bản lĩnh của người mẹ là đảng viên cộng sản đã thôi thúc má vượt cao hơn một người mẹ đơn thuần. Má mua ngôi nhà ở đường Bình Thới. Hai má con trở thành chủ nhân kho vũ khí. Thằng Mười Tuân giúp má đào hầm, cất vũ khí. Má sắm cho con chiếc xe đạp. Thằng Mười Tuân chở má đi nơi nầy, nơi khác. Trong một chuyến công tác, Mười Tuân rụt rè hỏi má:
    - Má có để dành được nhiều tiền không?
    Má không trả lời thẳng vào câu hỏi của con. Má muốn tìm hiểu con có ý định dùng tiền vào việc gì? Má hỏi với giọng dịu dàng:
    - Con cần nhiều hay ít tiền? Con định làm gì vậy?
    - Mua xe gắn máy, má ạ!
    Má Sáu Hoàn chưa đoán được ý ngay. Thằng bé sinh tháng 11 năm 1953, năm 1966    nầy nó vừa bước vào tuổi 13, sao đã đua đòi? Hồi ở Gò Công lên, nó đâu đã biết đi xe đạp. Cố dằn lời từ chối lại, má Sáu thăm dò con:
    - Con tính mua xe gắn máy làm gì? Má con mình có việc gì gấp và có phải đi xa đâu?
    Mười Tuân nói những điếu đã dự kiến với má:
    - Con đã tính rồi. Trong chiếc xe gắn máy có đủ chỗ giấu sáu khẩu súng ngắn hoặc bốn kilôgam thuốc nổ. Má giao cho con vận chuyển vũ khí bằng xe gắn máy.
    Trời Cái thằng con má! Không có việc nào má làm không lọt qua cặp mắt theo dõi của nó. Nó biết các bác, các chú giấu súng trong đệm xe lam, nó hiểu má nó chở tủ hai ngăn từ đâu về, đem đi đâu, dùng vào việc gì. Lâu nay má chưa giao việc lớn cho nó. Nó chỉ sắm vai một liên lạc viên chuyển thư từ, tài hiệu. Từ giữa năm 1966, má giao cho con chuyển vũ khí. Đó là những khối thuốc nổ được ngụy trang khéo, đặt trong hộp xà bông của Mỹ. Một vài lần, nó ngồi xe lam đến giao xoài cho dì Năm làm nghề buôn trái cây. Với cặp mắt tinh nhanh, với khiếu quan sát đặc biệt, thằng Mười Tuân phát hiện được má giấu gì dưới cái giỏ xoài và trong các lớp đệm xe lam. Sau những chuyến đi chở từng bao tải than vẻ bề ngoài là dự trữ chất đốt về nhà, Mười Tuân nói thẳng với má:
    - Má chưa thật tin con. Má phải bảo thẳng việc cho con để con còn biết mà xử trí khi tình huống bất trắc xảy ra chớ.
    Má ngẫm nghĩ từng lời của đứa con. Có thể má chưa thật khách quan trong việc đánh giá bước trưởng thành của con. Có người mẹ nào dám nhận xét là con mình đã lớn, không còn cần đến sự che chở của mình khi đứa con đó chưa đủ 14 tuổi không? Má vẫn cho Mười Tuân còn khờ dại, nhưng lời đề nghị mua xe của nó thật đúng đắn. Không có ai chỉ bảo cho nó. Đây chắc là sáng kiến riêng của nó xuất phát từ những lần nó nhìn thấy vũ khí giấu trong đệm xe lam. Má Sáu Hoàn trả lời con:
    - Để má tính xem có còn đủ tiền không?
    Đọc được nét thất vọng trên nét mặt con, má khẳng định:
    - Con hỏi thử xem có nơi nào bán xe. Dứt khoát má sẽ mua cho con.
    Má hạ thấp giọng, giọng của vị chỉ huy nói với chiến sĩ biệt động:
    - Má không hiểu gì về xe. Con mua loại xe nào được như ý con nêu với má là đạt yêu cầu.
    Thằng Mười Tuân đưa xe về. Mỗi chuyến đi nhận vũ khí về gặp hay không gặp bất trắc dọc đường, nó đều kể chuyện với má thay cho báo cáo:
    - Bữa nay tụi nó khám riết, lục soát mọi chiếc xe, kiểm tra mọi hành khách. Con giả bộ làm xe chết máy ở cách chỗ nó 50 mét. Con lúi húi chữa, chữa xong lại đạp nhiều lần mà xe vẫn không nổ máy. Con lấy phụ tùng tháo mấy bộ phận ra lại lắp vào, lại đạp. Xe vẫn không có tiếng nổ. Má tính, con lắp bugi hở thì làm sao bắt được lửa.
    Má Sáu Hoàn không hiểu gì về xe. Má càng không biết cái bugi ở chỗ nào, bắt lửa ra sao. Nhưng má nắm được tình lệnh lúc đó. Thằng con má thi gan với kẻ địch. Nó không chạy trốn, mặt không biến sắc, dám ngồi bình tĩnh ngay sát nách địch để chữa xe. Má hỏi con không giấu nổi vẻ tò mò :
     - Rồi sau đó tụi nó có kiểm soát không?
     - Đâu có má? Tụi nó mà khám, con đâu có thoát. Bữa nay nhiều hàng, con để cả K.54 trong hộp phụ tùng.
    - Sao con liều vậy.
    - Con nhận khuyết điểm. Con hứa với má là sẽ cẩn thận hơn. Con sửa xe chừng 30 phút để cho tụi cảnh sát thấy rõ hoàn cảnh con. Lúc con dắt xe qua trạm kiểm soát, mặt con đẫm mỗ hôi. Thằng thiếu úy cảnh sát còn trêu con: "Có xin tiến má đem theo không, cậu em? Qua sẵn sàng cho em mượn với điều kiện biểu chị em đem tiền trả cho qua". Con trả lời "Cám ơn anh Hai!" rồi ung dung dắt xe qua trạm kiểm soát
    Ít hôm sau, Mười Tuân lại khoe:
    - Má à! Bữa nay con mất cả ngày lượn xe vòng vèo khấp thành phố.
    - Để làm gì vậy?
    - Đêm qua, tự nhiên trong óc con nảy ra câu hỏi: "Tuân à, nếu cấp chỉ huy giao cho anh đi từ xa cảng miền Đông sang xa cảng miến Tây không qua vọng gác nào của địch, anh có làm nổi không?". Sáng nay con quyết định đi thử.
    Thế đó, thằng Mười Tuân có năng khiếu hoạt động trong lòng địch, bằng cách này hay cách khác, nó đưa tin tức các anh chị nó về cho má. Những ngày trước cuộc tiến công tết Mậu Thân năm 1968, má và Mười Tuân ít khi được ăn cùng mâm. Mười Tuân lo chuyển vũ khí về, còn má lại bận phân phối súng, đạn, thuốc nổ theo đơn đặt hàng của các đội biệt động. Má không chê tránh mấy ông chỉ huy biệt động đã được voi đòi tiên, được cấp đủ trung liên, tiểu liên, súng trường, súng lục với nhiều cơ số đạn mà vẫn nài nỉ má:
    - Chị Sáu ưu tiên cho tụi em ba quả mìn đinh hướng.
    - Đồng chí dì Sáu ơi, tụi con không cần thuốc nổ TNT. Dì cho tụi con nhận loại C4.
    Má không có sổ sách thống kê nhưng má nhớ rành rẽ số lượng, chất lượng từng loại vũ khí chứa trong hàng chục kho của má. Từ ngày nhận chức Chỉ huy phó ban chỉ huy quân sự thành đoàn, kiến thức quân sự của má được nâng cao dần. Khi tham gia duyệt các phương án tác chiến, má nêu rõ tính năng tác dụng từng loại vũ khí mà má sẽ cấp phát cho người chỉ huy trận đánh. Lần đó, má đang trò chuyện với sư cô Nguyễn Thị Nhàn thì được tin địch bắn rốc két vào xã Bình Thới. Má vội vã từ biệt. Hai Thưởng dắt xe đạp ra khỏi nhà:
    - Con đèo dì Sáu về.
    Má Sáu lắc đầu:
    - Nhà dì có khạp (chum) thuốc nổ. Dì không rõ em Mười Tuân đang ở đâu? Nhà dì có bị cháy không? Cảnh sát có khui ra kho vũ khí không? Con đi cùng dì e bất lợi cho cả đôi.
    Ở trong lòng địch, nhất cử, nhất động, má Sáu đều phải tính toán. Má xuống xích lô ở xa khu vực bị cháy. Má trà trộn vào đám đông nghe ngóng. Không ai nói đến tiếng nổ nào đã xảy ra. Má yên tâm, đảo mắt về hướng nhà mình. Nhà má đây rồi. Má rảo bước. Thằng Mười Tuân mồ hôi ướt đầm áo, mặt đầy nhọ than, quần áo rách bươm, lấm lem đất bụi ra đón má với nụ cười tươi rói:
    - Má! An toàn tuyệt đối. May mà con về kịp.
    Thằng Mười Tuân có xe gắn máy dễ cơ động hơn. Thấy đám cháy lan ra rất nhanh vì khu dính đạn rốc két của Mỹ toàn nhà tre, lá khiến Mười Tuân phát hoảng. Cậu không hề nghĩ tới tài sản trong nhà, tới chiếc xe gắn máy mà chỉ lo cho khạp thuốc nổ. Cậu làm sao di chuyển nổi gần ba trăm kilôgam thuốc nổ thoát khỏi vùng nguy hiểm? Nếu khối thuốc này mà nổ thì ít nhất có vài trăm người dân chết hoặc bị thương. Cậu bần thần lo lắng. Cậu không thể xin ý kiến bất cứ ai về mối nguy hiểm chết người đang ở trong nhà cậu. Má đi đâu vầy. Nếu có cách nào gặp má, xin ý kiến của má? Nếu má ở nhà má sẽ giải quyết vụ này như thế nào? Một ý nghĩ khác chợt lóe lên trong cậu và cậu thực hiện ngay tức khắc. Cậu xô đổ nhà. Nhà cậu lợp tôn. Như cái máy, cậu dựng những tấm tôn thành hàng rào ngăn lửa, vứt cột kêo gỗ ra xa nhà. Sáng kiến của thằng bé 13 tuổi được những nhà lân cận bắt chước. Bây giờ thì không ai nghĩ đèn nhà anh, nhà tôi mà đều tập trung sức lo cho nhà chúng ta. Người ta gọi nhau đưa những tấm tôn đến dựng thành mấy lớp hàng rào. Người ta hè nhau khiêng, vác, lôi, kéo những vật bắt lửa ra xa nhà, kể cả giường gỗ, tủ gỗ. Kỳ lạ thay, sức người đã chăn đứng được ngọn lửa hung tàn. Đám cháy lụi dần, lụi dần. Từ khu vực chữa cháy về, Mười Tuân đặt mâm, bát, nồi, xoong và cả chiếc xe gắn máy lên cái nền nhà trống trải với mục đích ngụy trang nắp hầm. Má Sáu Hoàn hướng cặp mắt âu yếm về phía con. Thằng bé tinh khôn, giỏi giang quá? Đặt giả thuyết nếu . hôm nay nó đi vắng, chuyện gì sẽ xảy ra? Má rùng mình khi nghĩ tới tiếng nổ long trời lở đất và xác chết của những người dân vô tội nằm la liệt khắp nơi. Không chậm trễ, cái báo ở Sài Gòn sẽ tường thuật về vụ giết người hàng loạt này và sẽ quy kết mọi tội lỗi vào tên nữ Việt cộng Sáu Hoàn cùng với đứa con là Mười Tuân. Má rất muốn cảm ơn Mười Tuân. Nó đã lập công lớn. Nhờ có nó cứu một bàn thua trông thấy. Mỹ ngụy đã không có chứng cớ để làm rùm beng về tội ác của Việt cộng hòng lấp liếm tai họa mà chúng đã trút xuống đầu người dân Bình Thới. Má Sáu Hoàn cùng với con trai lo thu dọn "nhà" của mình. Má không hề ngán cảnh màn trời, chiếu đất. Hai má con trải chiếu trên nền nhà cũ để ngủ qua một đêm hay nhiều đêm cũng chả sao nhưng còn khạp thuốc nổ? Ở trong căn nhà không có tường, không có mái dễ để hàng trăm cặp mắt của những người qua lại nhòm ngó tự do thì cái điều bí mật khó có thể giữ được. Làm cách nào bây giờ? Má và Mười Tuân lấy mấy cột nhà làm cọc, buộc mấy tấm tôn quây xung quanh rồi căng ni lông lên trên, tạo thành một cái lều hoặc một chuồng nuôi heo để... che mắt thế gian. Để xoa dịu lòng phẫn nộ của dân trước tai họa do đạn rốc két Mỹ bắn, chính quyền xã Bình Thới chở đến gia đình bồi thường cho má mấy chục tấm tôn và một khoản tiền nhỏ. Má nêu ý kiến trước:
    - Má con ta thuê nhà nơi khác cũng được nhưng còn kho vũ khí, con tính sao?
    - Ta dựng tạm tôn lên mà ở, má à. Con tính là ta cứ để toàn bộ vũ khí trong cái khạp (chum), ta kê giường lên trên. Ta không nhập thêm và đừng xuất lẻ nữa. Khi nào thuận lợi, ta chuyển tất cả sang kho khác.
    Má Sáu làm theo đề nghị của con trai nhưng luôn nghĩ tới con gái. Mỹ Lê hiện giờ con ở đâu. Sau lần hai má con chia tay nhau, Mỹ Lê vào cứ, má bồng bé Tranh rời khỏi nhà dì Bẩy. Dì Bẩy, dượng Bẩy lộ vẻ không hài lòng:
    - Chị Sáu không tin tụi em sao? Vợ chồng em dám nuôi Tư Linh, dám đón má con Mỹ Lê về là dám đương đầu với tụi nó.
    - Sinh mạng của tôi, của các con tôi, cháu ngoại tôi, tôi đều giao cho dì dượng nắm giữ nhưng dì dượng cần phục vụ cách mạng lâu dài, đâu phải sau việc này rồi chấm dứt. Tụi nó buộc phải thả Mỹ Lê vì e ngại phong trào học sinh sinh viên, thanh niên rộ lên chống đối do chính quyền không thi hành đúng bản án. Tụi ác ôn chưa buông tha Mỹ Lê nên ta phải đi trước chúng nó một bước.
    Dượng Bẩy tán thành phân tích của chị vợ. Dượng chỉ đưa ra yêu cầu:
    - Bé Tranh kiệt sức lắm rồi, chị định đem cháu đi đâu? Nhà em có đồng ra, đồng vào. Vợ chồng em lo mời bác sĩ giỏi khám bệnh, tiêm thuốc để cháu hồi sức. Đưa cháu ra khỏi nhà, tụi em e cháu không qua khỏi đâu.
    - Tôi đã bàn kỹ với Mỹ Lê . Bỏ con lại, Mỹ Lê đau hơn chúng ta nhiều. Nếu không vì cảnh giác với địch, má con Mỹ Lê ở đây với dì dượng là tốt nhất.