Chuyện ngày xưa
Xin kể nốt câu chuyện dở hôm trước.
Nghe vợ chặn vậy, tôi mới thũng thẵng: "Thế Hai mẹ con có biết cái ông sáng nay xách xô lấy đất trồng cây cảnh ngay trước cửa nhà mình là ai không?". Cả hai mẹ con khẳng định có thấy, nhưng đều không biết là ai, nom lạ lắm, chắc ở khu tập thể Xunhasaba (Xuất nhập sách báo) bên cạnh. Tôi được dịp cười đắc ý: "Bác La Văn Cầu đấy, không thấy bác ấy chỉ có một tay trái thôi à?".
Thực ra tôi cũng không giỏi hơn vợ con là mấy, bụp một cái hỏi thì cũng chẳng biết bác La Văn Cầu sống ở đâu, còn hay mất, mà chỉ là tình cờ hôm 27/7 năm vừa rồi, họp mặt TB gia đình LS, thấy cán bộ thôn Hoàng 5 (Cổ nhuế - Từ Liêm) giới thiệu: "Hôm nay xin trân trọng giới thiệu sự có mặt một thương binh đặc biệt - Anh hùng La Văn Cầu. Bác mới chuyển về đây sinh hoạt cùng thôn ta.". Nhiều người, trong đó có tôi sửng sốt, ngạc nhiên.
Hóa ra, 2 bác mới chuyển về ở với con cháu từ ít tháng nay. Nhà chếch ngay cửa nhà tôi, nhưng đi ngõ đằng trước. Hôm 30/4, tôi sang thăm bác. Bác đã 81 tuổi nhưng vẫn khỏe. Trong chuyện trò, bác rất hay nói câu: "Thời bộ đội cụ Hồ chúng tôi". Tôi cũng thoáng chạnh lòng. Thời tôi và cả thời sau này, mãi sau này thì vẫn cứ là Bộ đội Cụ Hồ chứ có là bộ đội gì khác đâu. Nhưng ngồi nhân nha nghe bác Cầu tâm sự thì thấy bác ấy cũng có cái lý đúng của mình.
Nhân nói chuyện bác Cầu, thế hệ bác Cầu, tôi lại muốn kể một chuyện khác, cũng nóng hổi. Chả là cứ đến mùa hè thì tôi hay đi bơi. Bể bơi buổi sáng có rất nhiều cụ già. Các cụ bơi thì ít, lại chậm, bơi kiểu quê, đầu ngóc cao như kiểu trâu bơi, chỉ được cái chuyện ngày xưa là râm ran. Cao tuổi nhất bể bơi năm nay là cụ Tân, năm nay cũng 81 tuổi. Tóc cụ đã bạc hết. Cụ rất cởi mở, cứ rỉ rả kể từ chuyện tổ tam tam đến chuyện nhà, chuyện cửa. Qua chuyện mới biết tôi với cụ hóa ra lại cùng đơn vị, đó là tiểu đoàn trinh sát d74. Chỉ có điều cụ ở đơn vị này từ khi nó còn là D426, tiều đòn độc lập của Liên khu Việt Bắc, khi tôi sắp ra đời. Khi kể chuyện, cụ cũng hay nhắc đến cụm từ "Bộ đội Cụ Hồ".
Cụ Tân kể: Tết nhất, cục 2 (Cục quân báo) vẫn nhớ đến các cựu trinh sát thời bộ đội cụ Hồ, năm nào cũng có cái thiếp chúc têt. Lặng một lúc, cụ lại bảo: "Một cậu lính của tôi sau này chuyển ra làm xây dựng. Nó bảo em chẳng được thiếp thiếc gì, cứ mỗi năm cơ quan cũ cho vài triệu mừng tuổi."
Tôi cứ thắc mắc, không biết từ đâu ra cái cụm từ Bộ đội Cụ Hồ. Và liệu như bọn tôi, thường tự nhận là Bộ đội đánh Mỹ, có được nhận là Bộ đội cụ Hồ không?