Hồi ức của người CCB già.

[Mr.Ngan]

Cụ thân sinh ra tôi năm nay 81 tuổi, đã già yếu lắm, nhưng được cái vẫn minh mẫn. Cụ có bệnh  ho từ khi bị thương khi chiến đấu, nói không được dài, cứ một đoạn lại phải nghỉ để dứt cơn ho. Cụ tôi nguyên là chiến sĩ tiểu đội 1, trung đội 16, đại đội 211, tiểu đoàn 23, trung đoàn 88 (Tu vũ), Sư đoàn 308 (Quân tiên phong), cụ nhập ngũ 1/1/1950, thương binh 4/4 trong trận phản kích lần 2 chia cắt sân bay Mường Thanh ngày 23/4/1954. Sau một thời gian thuyết phục Cụ làm công việc Hồi tưởng lại những ký ức về thời trai trẻ tham gia chiến đấu kháng chiến chống Pháp để tôi ghi chép lại, Cụ đã đồng ý. Nhưng với điều kiện, mỗi tối chỉ nói khoảng 30 phút. Tôi tự nhận thấy đây là một cơ hội hiếm có để con cháu biết về người Ông của mình đã sống và chiến đấu như thế nào, bởi vì trước đó Cụ nhà tôi không bao giờ kể về mình trong KCCP cả mặc dù Cụ rất thích treo Huân, Huy chương, giấy khen thời đánh Điện Biên Phủ đầy nhà. Nhân có trang QSVN mà tôi đã tham gia , tôi xin được mạn phép BQT mở thêm một topic mới với chủ đề “Hồi ức của người CCB già”. Trong topic này, tôi sẽ viết lại đầy đủ chân thực những lời kể của Cụ, vì Cụ đã già, rất có thể dòng hồi ức bị gián đoạn, lộn xộn hoặc lời kể có phần thô thiển…Mong các bạn thông cảm.

[Mr.Ngan]

-   Bố à, Bố kể lại cái thời Bố đi bộ đội đánh Pháp đi.
-   Kể làm gì, ai mà nghe nữa, bây giờ bọn trẻ nghe kể xong nó lại chửi mấy thằng già ngu, làm sao phải chui đầu vào vất vả, khổ sở để làm gì..
-   Có phải ai cũng thế đâu, còn rất nhiều người quan tâm đến lịch sử, đến những vấn đề chiến thắng Pháp, thắng Mỹ của thế hệ Bố đấy chứ…
-   Thì tao cũng như mọi người thời đấy, trốn nhà đi bộ đội, đánh các chiến dịch, bị thương rồi về…
-   Bố kể từ đầu khi trốn nhà đi bộ đội như thế nào, ở đâu, ngày nào..cụ thể vào chứ.
-   Cái ngày ấy, giờ tao mới nhớ ra. Vào lúc ăn Đông chí xong ( khoảng cuối tháng 12 ), tao cùng chú Việt ở Bản Phia Đán, chơi thân với nhau lắm, rủ nhau trốn lên Sóc Giang ( thị trấn của huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) đăng ký đi lính, trước khi đi, hai thằng lẻn vào rẫy mía của nhà người ta ăn trộm vài cây no bụng rồi cứ thế chạy bộ lên huyện, cách nhà khoảng 18km, đến nơi lúc 3 giờ chiều, hỏi vào cơ quan quân sự huyện, gặp một anh đeo băng đỏ, hỏi ra thì nó nói “ cũng đang thiếu quân đấy, nhưng về đi, cuối năm rồi, đầu năm đến sẽ nhận”, Tao cùng chú Việt lại về, cả nhà chẳng ai biết, bố mẹ cũng chả hay…đến đúng tối 31/12/1949 hai thằng lại làm ám hiệu gọi nhau
-   Ám hiệu như thế nào hả Bố ?
-   Thì lấy tay thổi như con quốc kêu, cứ ba tiếng một, ở vùng núi ban đêm tiếng vang xa lắm. Chú Việt nghe thấy liền chạy về , trên tay đã lại cầm sẵn vài cây mía lấy trộm, hai thằng lại ăn một bữa mía và cứ thế đêm tối mịt mùng đi lên huyện để đăng ký đi bộ đội. Đến tờ mờ sáng thì đến nơi. Chưa ai làm việc cả, người đi chợ sớm cũng còn chưa thấy, hai thằng nằm ở hiên nhà đánh một giấc thì thấy gọi dậy, vẫn cái anh hôm trước, nhưng lần này thì nó gọi vào nhà và ghi tên vào một quyển sổ, thế là thành bộ đội. Khi ấy tao được điều về đại đội 711, bộ đội huyện Hà Quảng đúng ngày 1/1/1950…Thôi mai kể tiếp.

[doduonghien1980]

Hoan hô bác Ngan.
QUÂN SỬ nhà mình đã có hồi ức của các bác, các chú, các anh từ chống Mỹ, đánh Polpot đến chống Tàu mà nhưng vẫn thiếu các cụ các ông đánh Pháp. Em vẫn thích những mẩu chuyện ít ỏi về thời kháng chiến chống pháp mặc dù thường đã qua ngòi bút nhà văn, nhà báo nên tính chân thực cũng giảm đi một phần.
Chúc cụ nhà bác mạnh khỏe và duy trì tiết mục kể chuyện này cho con cháu.
Chúc bác vững tay phím để lưu giữ những câu chuyện này cho con cháu anh em.

[trevn]

Mong bài của CCB lão thành do chú Mr.Ngan ghi chép, chúc đại gia đình chú sức khỏe

[Mr.Ngan]

-   Ta tiếp tục Bố nhé, hôm qua Bố đã được nhận vào Đại đội 711 bộ đội địa phương Hà Quảng rồi.
-   Ừ, Đại đội trưởng là Anh Tô Vũ Nghiệp, người ở Chợ Háng Tháng, Thông Nông, có lẽ hơn tao năm sáu tuổi gì đấy. Gọi là đại đội nhưng thực tế cũng chưa được trăm người, kể cả anh nuôi, liên lạc..tất tật.
-   Thế khi nhận người họ có cấp quần áo và súng ống gì không ạ.
-   Làm gì có, hôm sau tao cùng chú Việt lại phải mò về vào ban đêm lẻn vào nhà lấy thêm một bộ quần áo và hai cái quần đùi, mọi người trong nhà không hề hay biết gì. Hàng ngày đại đội cũng cho lính tập đội ngũ, tập thao tác bắn súng, ném lựu đạn gỗ, đào công sự…tất tật do một mình anh Nghiệp chỉ bảo. Cả đại đội có một khẩu đại liên Bren nô, nòng loe trắng sáng, còn lại anh thì súng trường của Nhật, Anh thì súng trường mút cơ tông của Pháp, có anh vẫn dùng súng Kíp đem đi từ nhà, có anh lấy được tiền của bố mẹ thì sang chợ bên Trung Quốc ( Phủ Bình Mãng ) mua súng Pạc Hoọc về dùng..
-   Thế không cấp quần áo thì cũng phải có tiêu chuẩn ăn chứ.
-   Không có, tất cả đại đội ăn nhờ dân, do dân quanh vùng đóng góp, mỗi xã vài gánh gạo, vài gánh ngô, xã thì cho trâu, cho lợn…được bao nhiêu cho vào kho quân lương dùng dần. Còn gần một tháng nữa là đến tết Nguyên Đán ( 1950 ) thì có tin của quân báo và cả của người dân ở sát biên giới báo về có một đoàn quân khổng lồ hơn một vạn tên tàn quân quân Tưởng bị Giải Phóng quân Trung quốc truy kích chạy sang Việt nam qua đường Bình Mãng – Sóc Giang do tướng Bạch Sùng Hy cầm đầu. Anh Nghiệp vừa đi họp về hô cả đại đội tập trung để phổ biến tình hình và phân công các tổ chuẩn bị trận địa chặn đánh bọn này. Tinh thần là càng làm chậm chân của chúng càng tốt. Ai dà, hơn một vạn quân mà chỉ có một đại đội chưa đến trăm thằng chặn đánh thì mày bảo có ghê không.
-   Thế có ai sợ mà chống đối hay bỏ ngũ không ạ
-   Toàn là bọn trai tráng mới lớn, 17 18 tuổi biết gì mà sợ, vừa được làm bộ đội mấy ngày, được tập bắn súng, lăn lê bò toài…đang hăng máu. Chỉ có điều là chưa được bắn đạn thật như thế nào. Anh Nghiệp biết chuyện, hôm sau cho cả đại đội ra chỗ núi đá, chỉ vào cái mỏm của một hòn đá trên núi bảo : mỗi thằng bắn một phát, nhằm vào hòn đá ấy. Lúc đầu không biết tỳ khẩu súng không chặt, bóp cò nổ đoành một cái giật vào xương vai đau điếng, đạn bay đi đâu mất, hết lượt bắn mà viên đá không bị mẻ chút nào. Nhưng cũng sướng, thế là trở thành anh bộ đội thật sự rồi nhé. Trận ấy, đại đội bố trí trận địa ngay gần cửa khẩu Sóc giàng, Anh Nghiệp cho người đi đào hầm khắp mọi nơi và ngụy trang qua quýt cốt cho nhìn thấy để nghi binh. Sáng hôm sau, cơ man nào là lính Tưởng kéo nhau vượt cửa khẩu sang đất ta, bọn này dắt theo rất nhiều lừa, ngựa, thỉnh thoảng có một cái kiệu do tám thằng lính khiêng, một thằng chỉ huy ngồi chỗm trệ thét lính nó hành quân gấp. Tới trận địa của đại đội, Anh Nghiệp cầm khẩu Pạc Hoọc bắn ra lệnh nổ súng, cả đại đội cứ chĩa súng xuống đường mà bóp cò, chẳng chúng thằng nào, chỉ có khẩu đại liên là bắn trúng, tao nhìn thấy phải đến hơn chục thằng đi đầu ngã gục giãy đành đạch, một thằng chỉ huy sợ quá nhảy từ kiệu xuống chắc là bị trẹo xương không chạy được la oai oái cũng bị khẩu đại liên bắn gục. Bọn Tưởng rối loạn ùn lại, vì không biết lực lượng của ta như thế nào nên cũng không dám tiến, khoảng nửa tiếng sau, đạn cối từ bọn Tưởng bắn sang, trời ơi, lần đầu tiên nghe tiếng nổ to như sấm, đất đá bay bụi mù tung tóe, cả bọn lính mới sợ quá, nhiều thằng người Mèo vứt cả súng, mặt tái ngắt chạy thẳng lên núi, Bọn người Tày tao cũng sợ, răng đánh vào nhau lập cập, nhưng không dám chạy, Anh Nghiệp hô tất cả nằm xuống, không được chạy, súng cối đấy. Một lúc sau thấy đỡ sợ hơn…Mày bảo từ bé đến giờ chỉ biết cày ruộng, chăn trâu bò, bắt ong, bắt rắn, thỉnh thoảng cùng Ông nội mày đem khẩu súng kíp vào rừng săn, cả ngày cùng lắm là bắn một phát, đằng này súng nổ ầm ầm như sấm làm gì chẳng sợ, chẳng run…Thế mà cả ngày hôm ấy, bọn Tưởng cũng chỉ bắn cối và cho dừng quân không dám tiến sang, ái chà, nó mà biết được ta chỉ có một đại đội thì nó tràn sang chỉ cần mỗi thằng dẫm một cái, một đại đội chứ một tiểu đoàn cũng bị nát bét, hơn một vạn quân chứ tưởng.
-   Mình có bị chết nhiều không ạ
-   Không chết, à mà hình như cái thằng người Mèo chạy đầu tiên bị đạn cối găm vào vai thấy gục xuống, máu chảy phun ra, thằng ấy không biết có chết không. Sáng hôm sau, hình như cả chiều và tối qua chúng nó cho quân thám thính, dò hỏi biết được ta chỉ có một nhúm quân nên từ mờ sáng nó đã thổi kèn thúc quân ùn ùn kéo sang, ta cũng chỉ bắn loạn xạ một lúc thì Anh Nghiệp ra lệnh rút lui, thực ra thì mạnh anh nào anh ấy chạy tản vào đồi núi rừng rú để ẩn nấp, mà bọn tưởng cũng chả đuổi theo, thế là nó chiếm được Sóc Giang, kéo quân về hướng Thị Xã Cao Bằng, đến Nà Giàng thì gặp Trung đoàn 174 Cao Bắc Lạng cũng vừa kéo lên đến đấy.
-   Hai bên đánh nhau chứ ?
-   Đánh chứ…

[fddinh]

Cảm ơn ông cụ và bác!

Thật hiếm được nghe chuyện các cụ thời chống Pháp mà không qua gọt rũa, cảm ơn và chúc gia đình mạnh giỏi!

[vmt]

Ký ức một thời chinh chiến luôn luôn tươi mới , hấp dẫn và nhiều ý nghĩa.Cám ơn bác ,kính chúc bác luôn luôn mạnh khoẻ để đồng hành cùng con cháu .

[Mr.Ngan]

Cảm ơn các bạn Doduonghien1980, trevn,fddinh, vmt đã có lời chúc sức khỏe tới Cụ nhà tôi và có lời động viên tôi viết bài. Thú thực với các bạn, Cụ tôi đã già rồi, khó tính lắm, phải nịnh Cụ như nịnh trẻ con Cụ mới đồng ý kể đấy, đúng là "Một già một trẻ bằng nhau" . Cụ tôi người dân tộc thiểu số gốc ở xã Đào Ngạn, Huyện Hòa Quảng, Tỉnh Cao BẰng, đúng như Cụ kể, thời ấy dân cư thưa thớt, nhà nào biết nhà ấy, đời sống lạc hậu...Cụ trốn nhà đi lên Huyện đăng lính mà Bố mẹ, anh chị không hề biết, mà cũng chẳng đi tìm...mãi đến khi có người ở xã lên huyện đi chợ nhìn thấy Cụ trong doanh trại của bộ đội mới về nhà báo cho thì mọi người mới biết là Cụ trốn đi lính. Chuyện về Cụ và chuyện của Cụ sẽ kể rất dài và nhiều, tôi sẽ cố gắng khai thác triệt để mọi khía cạnh và viết lại cho anh em trong QSVN , kể cả những gì khác với những điều mà từ trước đến nay sách vở, báo chí đã nói và viết. Các bạn cũng có thể nêu những vấn đề mà các bạn thắc mắc hay cần biết về các chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống Pháp, nhất là về trận Điện Biên Phủ..tôi sẽ chuyển tải xem Cụ trả lời như thế nào nhé. Một lần nữa cảm ơn mọi người.

[Mr.Ngan]

-   Trung đoàn 174 của Ông Việt và Ông Mân, có lẽ là được Trên điều về để chặn bọn Tưởng này
-   Nhưng Bọn Tưởng chỉ là tàn quân chạy sang Việt Nam chứ có mưu đồ gì đâu
-   Vấy, Tướng Bạch Sùng Hy liên hệ với bọn Pháp ở Thị Xã Cao Bằng là, một là nó sang trú quân nhờ Pháp, hai là nó sang kết hợp với Pháp cướp bóc dân ta rồi mượn đường đi qua Cao Bằng, Lạng Sơn để về Quảng Tây hợp với đại quân nó ở đấy. Chủ trương của ta là chặn đánh để nó không liên kết được với Pháp, nếu nó bị tan rã thì được việc a là.
-   Khi Trung đoàn 174 đánh Tưởng ở Nà Giàng thì Bố đang ở đâu.
-   Lúc ấy mỗi thằng chạy một ngả, khi nó đi qua thì lại tìm đường về với nhau và tập hợp quân số lại thành Đại đội, phải mất gần hai ngày đoàn quân Tưởng mới đi hết, bọn này vừa đi vừa vào các bản dọc đường cướp thóc gạo và trâu bò, lợn gà, nghe dân nói nó chỉ cướp thôi chứ không bắn giết. Đại đội 711 của tao được lệnh đánh tập hậu, gây rối tạo điều kiện cho 174 chặn đánh lực lượng chính của nó. Tao được Anh Nghiệp giao cho nhiệm vụ cùng một số anh nữa vào các bản vận động dân góp thóc gạo và thực phẩm để Đại đội vừa đuổi truy kích Tưởng vừa có cái ăn, ở dọc đường từ Sóc Giang về Nà Giàng, tao thuộc hết các làng bản nên vận động quyên góp được rất nhiều lương thực và thực phẩm, dùng không hết còn đem cho bộ đội 174 nữa, việc này tao được Anh Nghiệp khen trước đại đội mà.
-   Thế Bố vận động như thế thì biết được ai cho nhiều ai cho ít, dân cũng chịu cho không bộ đội à.
-   Cho không là thế nào, cho không chỉ là buồng chuối, vác mía thôi, còn thóc gạo trâu bò lợn là vào sổ sách và giấy biên nhận cả đấy.
-   Giấy biên nhận để làm gì.
-   Vấy, họ đem giấy biên nhận này lên Xã, lên huyện thanh toán lấy tiền chứ, nhưng có lẽ xã và huyện trả rẻ hơn là đem ra chợ bán.
-   Vậy trung đoàn 174 có đánh được bọn Tưởng không ạ
-   Ái chà, lính 174 toàn là lính thiện chiến, hình như nó được thành lập từ những năm 1947, 48 gì đấy, đa số là người dân tộc mình (dân tộc Tày) ở Cao Bằng, Lạng sơn và Bắc Cạn. 174 đánh cho bọn Tưởng tan rã gần như hoàn toàn, lúc tao đánh năm con trâu về đến Nà Giàng thì thấy hai bên đường xác Tưởng xếp thành đống, 174 đang thu dọn chiến trường thu được rất nhiều súng đạn, lừa ngựa… lính ta tranh thủ hôi của, chủ yếu là lục lấy quần áo, tiền.
-   Có bắt được nhiều tù binh không ạ
-   Không bắt, đánh và đuổi chúng đi về bên kia biên giới là được rồi. Bọn này bị đánh chạy bán sống bán chết vượt qua đường núi sang Trà Lĩnh, Phục Hòa và chuồn thẳng sang Long Châu, Quảng Tây. Ui chà, sau khi ăn mừng chiến thắng cùng với 174, đại đội 711 Hà Quảng được chia mấy chục con ngựa chiến lợi phẩm, Tao cùng mấy anh lính trẻ tuổi sàn sàn cưỡi ngựa phi về Sóc Giang oai ghê lắm, ngựa của nó phi nước đại mà êm như ru, không sóc, không dồn..Toàn Đại đội về đến Sóc Giang lại mổ mấy con trâu khao quân…
-   Thế trong lúc 174 đánh bọn Tưởng ở Nà Giàng thì bọn Pháp không đả động gì à.
-   Có chứ, nó cũng định lên cứu, nhưng có lẽ bị quân ta chặn ở đèo Kéo Ka, Kéo Pựt ( thuộc xã Nam Tuấn, Hòa An ) rồi, nó còn cho tàu bay thả tiếp tế xuống Nà Giàng cho bọn Tưởng cơ mà, khi Tưởng chạy ta còn thu được vô số nào là quân lương, gạo, muối, cả thuốc phiện…Bọn Tưởng bị 174 vây ở Nà Giàng mấy ngày mà nó vẫn mở Sòng Bạc, Nhà Thổ để các sĩ quan của nó ăn chơi
-   Đánh Tưởng xong thì Đại đội của Bố làm gì, Bố kể tiếp đi.
-   Đánh xong thì chuẩn bị ăn tết Nguyên đán thôi.
-   Tết thì bộ đội ăn tết như thế nào.
-   Cũng chẳng có gì, dân cho thứ gì thì dùng thứ đấy, tết lạnh lắm, cả bọn nằm co ro ở lán trại, lúc ấy chưa có áo trấn thủ phát , bộ đội lấy rơm tết thành đệm, thành ổ rồi chui vào tránh rét. Có mấy thằng láu cá, lúc đi thu chiến lợi phẩm ở Nà Giàng được không nộp cho trên mà dấu đi, lúc ấy mới giở ra để ăn tết chung, có gì đâu, vài túi quân lương của Pháp, bao thuốc lá của Tưởng..nhưng thế là vui lắm rồi. Ăn tết xong, nghe người dân ở trên Lục Khu về kể chuyện có một bọn Thổ Phỉ thi thoảng kéo nhau đi cướp bóc ở các làng xã xung quanh, nghe nói chính quyền ở xã mà bọn Phỉ nổi loạn bị  giết hết…ta không thể đưa người đến để nắm chính quyền được, bọn Phỉ này lấy tiền của cướp được đem mua vũ khí đạn dược trang bị khá mạnh. Một tháng sau thì Đại đội được lệnh hành quân lên vùng Lục Khu đánh Phỉ, bọn này nổi loạn ở Làng Pác Có, xã Vân An…

[H3 Hùng]

Ăn tết xong, nghe người dân ở trên Lục Khu về kể chuyện có một bọn Thổ Phỉ thi thoảng kéo nhau đi cướp bóc ở các làng xã xung quanh, nghe nói chính quyền ở xã mà bọn Phỉ nổi loạn bị  giết hết…ta không thể đưa người đến để nắm chính quyền được, bọn Phỉ này lấy tiền của cướp được đem mua vũ khí đạn dược trang bị khá mạnh. Một tháng sau thì Đại đội được lệnh hành quân lên vùng Lục Khu đánh Phỉ, bọn này nổi loạn ở Làng Pác Có, xã Vân An…

Chuyện đánh tàn quân Tưởng sang cướp phá nước ta được ông cụ thân sinh của Mr Ngan kể rất sinh động. Chuyện xưa đã 60 năm, nay nghe các bô lão nhắc lại mình thấy toát lên khí thế hào hùng toàn dân đánh giặc cứu nước.

Súng Pạc Hoọc tôi vẫn thường được nghe tên nhưng chưa từng biết mặt. Không biết trong quân sử nhà mình bác nào biết hoặc có hình ảnh post lên cho anh em xem với.

Rất hoan nghênh bài viết của Mr Ngan đã làm rõ hơn khí thế hào hùng toàn dân đánh giặc thời 9 năm kháng chiến chống Pháp.