Hồi ức của người CCB già.

[sauchinbaymot]

-   Anh Quyển trực tiếp ra nói chuyện với thằng quan ba bằng tiếng Pháp, lúc này bọn lính Pháp đã tự giác nộp súng thành một đống và giơ tay lên trời, nghe Anh Quyển kể lại là thằng quan ba xin bộ đội mình đối sử với nó và lính nó theo đúng luật tù binh của quốc tế.

Lại xin một câu hỏi "i tờ" nữa cho nó chắc: Quan ba là cấp gì nhẩy, thượng úy à? Câu này chắc nhiều ae ta biết.

[lexuantuong1972]

-   Anh Quyển trực tiếp ra nói chuyện với thằng quan ba bằng tiếng Pháp, lúc này bọn lính Pháp đã tự giác nộp súng thành một đống và giơ tay lên trời, nghe Anh Quyển kể lại là thằng quan ba xin bộ đội mình đối sử với nó và lính nó theo đúng luật tù binh của quốc tế.

Lại xin một câu hỏi "i tờ" nữa cho nó chắc: Quan ba là cấp gì nhẩy, thượng úy à? Câu này chắc nhiều ae ta biết.


Quan ba là đại úy (3 vạch theo quân hàm của Pháp, Pháp không có hàm thượng úy)

[Mr.Ngan]

Đây là ảnh của toàn bộ bọn chỉ huy Pháp tại phân khu Nghĩa Lộ bị ta bắt, trong đó có viên quan ba, tay đeo kính, chính là tên mà tiểu đoàn của Cụ nhà tôi bắt và tiểu đội của Cụ giải từ làng Pình Hồ về Nghĩa Lộ. Bên cạnh là viên quan tư.

Ảnh lấy từ "Đại đoàn quân tiên phong - Ký sự hình ảnh"

[sauchinbaymot]

Đây là ảnh của toàn bộ bọn chỉ huy Pháp tại phân khu Nghĩa Lộ bị ta bắt, trong đó có viên quan ba, tay đeo kính, chính là tên mà tiểu đoàn của Cụ nhà tôi bắt và tiểu đội của Cụ giải từ làng Pình Hồ về Nghĩa Lộ. Bên cạnh là viên quan tư.

Cám ơn bác LXT đã giải thích: Quan Ba là đại úy.

Xem đâu đó trong QSVN có giải thích: Quan mấy là cách gọi Vietnam-mít, căn cứ số gạch trên quân hàm. Thiếu úy là Q.1, ... Nhưng vẫn có thắc mắc: Đại tá thì thấy ta gọi là Q.5 (Quan 5 Đờ Cát - Lieutenant-colonel Decatries), vì Đại tá là 5 gạch (OK), còn Q.3 là đại úy,chắc Thiếu tá (4 gạch) là Q4, nhưng Trung tá (Năm gạch: 3 vàng, 2 trắng) thì gọi thế nào? Bác nào học Chuyên Pháp dịch luôn ra xem sao: Colonel, commandant, ... colonel. Thế tướng thì gọi thế nào? 

[sans]

Cám ơn bác LXT đã giải thích: Quan Ba là đại úy.

Xem đâu đó trong QSVN có giải thích: Quan mấy là cách gọi Vietnam-mít, căn cứ số gạch trên quân hàm. Thiếu úy là Q.1, ... Nhưng vẫn có thắc mắc: Đại tá thì thấy ta gọi là Q.5 (Quan 5 Đờ Cát - Lieutenant-colonel Decatries), vì Đại tá là 5 gạch (OK), còn Q.3 là đại úy,chắc Thiếu tá (4 gạch) là Q4, nhưng Trung tá (Năm gạch: 3 vàng, 2 trắng) thì gọi thế nào? Bác nào học Chuyên Pháp dịch luôn ra xem sao: Colonel, commandant, ... colonel. Thế tướng thì gọi thế nào? 

Colonel và lieutenant colonel đều là "quan năm", phân biệt bằng cách gọi "lon vàng," "lon trắng" thôi ạ. Commandant là "quan tư."

Tướng thì các cụ đếm sao, ví dụ "tướng hai sao" như de Castries là chuẩn tướng (général de brigade), "tướng bốn sao" như Navarre là trung tướng (général de corps d'armée), "tướng năm sao" như de Latre de Tassigny là đại tướng (général d'armée).

[chiangshan]

Tướng thì các cụ đếm sao, ví dụ "tướng hai sao" như de Castries là chuẩn tướng (général de brigade), "tướng bốn sao" như Navarre là trung tướng (général de corps d'armée), "tướng năm sao" như de Latre de Tassigny là đại tướng (général d'armée).

2-Thiếu, 3-Trung, 4-Đại, 5-Đại.

[TichTuongNhuLe]

-   Mỗi thằng, có thể là do tính cấp bách để khai thác nó hoặc để ăn chắc về độ an toàn trên đường đi, vì trước khi đi, tiểu đội được ưu tiên mang theo mấy túi quân lương thu được của bọn Pháp để không phải lo cái ăn trên đường đi cho nhanh. Anh Quyển còn dặn trong mọi trường hợp phải bảo vệ tính mạng của nó, nó không đi được thì phải cáng nó đấy.
-   Thế mọi việc suôn sẻ cả chứ ạ.
-   Được cái nó là sĩ quan nên cũng tự giác và biết điều không đòi hỏi gì, trên đường về cũng gặp một rắc rối, gần về đến Nghĩa Lộ thì bất chợt có một chiếc máy bay Mít sen bay vòng quanh trên đầu như muốn giải cứu thằng quan ba này….

       Cụ nhà bác Ngan nhớ tốt thật đấy. Trong đời có biết bao nhiêu là chuyện. Phải chăng những chuyện lính là nhớ nhất.
       Bác Ngan cố gắng hỏi chuyện cụ nhe. Bác hãy nói rất nhiều các thế hệ sau đang theo dõi các câu chuyện đánh Pháp của cụ nhé !

[Mr.Ngan]

-   Cái vụ máy bay như thế nào hả Bố.
-   Khi ấy, tiểu đội đang trên đường giải thằng Quan Ba về Trung đoàn bộ, gần đến Nghĩa Lộ, Tao nhớ là đang đi trên đường mòn qua một quả đồi trọc, địa hình rất trống trải, có tiếng máy bay âm ì vẳng đến, Thằng quan ba bỗng hét lên “ A vi ông” ( Cụ nhà tôi nói đấy là nó hét : Máy Bay, không biết tiếng Pháp có đúng thế không – nếu không phải thì các Bác thông cảm nhé ) và nhớn nhác định chạy xuống chân đồi tìm chỗ ẩn nấp, lúc đó Tao đang đến phiên áp giải và canh chừng nó, luôn phải cặp kè và đi sát với nó.
-   Thế nó có bị trói không ạ
-   Lệnh của Anh Quyển là không được trói, vì nó là sĩ quan, chỉ được áp giải và có quyền chĩa súng vào nó thôi. Nghe nó hét lên như thế và trông bộ dạng của nó, Tao mới hô to “ Mo Phú” ( Tức là : Không Sợ )
-   Bố cũng nói tiếng Pháp à
-   Thì cũng học lẫn nhau và anh Quyển dạy cho, Anh Quyển biết nhiều tiếng tây lắm, nên cũng bập bẹ được vài câu. Nhưng đúng là thằng này nó phân biệt và đọc tình thế giỏi, chỉ vài phút sau, chiếc mít sen đã bay tới, ngoảnh nhìn lên đã thấy nó to bằng con trâu rồi, Bỏ mẹ, nó mà cho một tràng đui sết thì cả tiểu đội lẫn thằng quan ba này chết sạch, nó mà chết thì không hoàn thành nhiệm vụ, kỷ luật như chơi. Tao lại hét lên với nó “A vi ông” , thằng này cũng đáo để, nó quay lại đốp vào mặt mình với cái dạng chế diễu “Mo Phù”, ý nó nói là sao lúc nãy mày bảo là không sợ, vốn dĩ đã căm thù tây nay lại nhìn cái mặt nó chế diễu mình, Tao giơ báng súng định phang cho nó một phát, Anh Trực quát lên “Thằng T. không được đánh tù binh”, lúc đó thấy Tao nóng như vậy, thằng quan ba vội chạy về phía Anh Trực để tránh, Anh Trực vừa lôi nó và hô cả tiểu đội nhảy bừa xuống các lùm cây chân đồi để ẩn nấp, đúng là nó bắn thật, đui sết nó quét một vệt cày tung tóe trên đường, nhưng không biết vì sao mà nó bay thẳng sau khi chỉ bắn một loạt, chắc nó bay đi thám thính ở nơi nào trên đường bay về căn cứ.
-   Sao Bố biết là máy bay mít sen.
-   Vẩy, anh lính nào mà chả thông thuộc các loại máy bay của nó, nhiều anh lính cựu chỉ cần nghe tiếng ở xa xa là biết được loại máy bay gì và cần phải làm gì để đề phòng trú ẩn. Nhớ, Pháp có các loại máy bay này nè : Máy bay Bà Già, loại 4 cánh, động cơ cánh quạt ở đầu, chuyên đi do thám, loại này không có bom, không có hỏa lực mạnh, chỉ có đại liên; Máy bay Bê - vanh – cát và Bê – vanh – sít ( B24 và B25 ), hai loại này là lính ta sợ nhất, vừa thả bom, vừa có pháo, vừa có đui sết, nó bay nhanh, vừa nghe tiếng nó ì ì xa, loáng cái nó đã ở ngay trên đầu để thả bom và bắn mình rồi, nghe thấy tiếng của bọn này xa xa là lính ta lập tức phải nhảy xuống hầm hoặc chỗ thấp để trú ẩn ngay; Máy bay Da – cô – ta, loại này chuyên đi thả bom và vận tải; Máy bay hai thân, loại này chỉ đi thả dù; Máy bay Bích-tôn, loại này gần giống như B-52 của Mỹ, cũng thả bom kiểu dải thảm, to và đen sì trông rất sợ, đến bây giờ thi thoảng Tao vẫn nằm mê thấy nó, chạy chỗ nào cũng thấy nó bắn vào mình, ghê lắm mày bảo. Đấy đời lính của Tao đã từng chứng kiến các loại máy bay đấy của Pháp. Đến tối, tiểu đội giải được nó về đến giao cho Trung đoàn nhanh và an toàn, được đích thân Trung đoàn trưởng khen ngợi.
-   À mà con chưa hỏi Bố, trong khi hành quân và đánh nhau thì việc ăn uống như thế nào
-   Đã có tiểu đội anh nuôi lo cho tất cả, khi hành quân thì được ăn cơm nóng, khi đánh nhau thì ăn cơm nắm, trước khi xuất kích phát mỗi thằng nắm cơm.
-   Thường thức ăn là gì
-   Muối giã nhỏ trộn mắm khô, cá khô, hôm nào tươi thì thịt trâu, một miếng thịt một miếng bì, những hôm có thịt thì anh nào cũng ăn hết hai miếng thịt trước, để nhỡ có chết cũng đã được ăn ngon rồi…

[kakashivn87]

Cụ nhà bác nhớ chuẩn quá, Avion đúng là máy bay rồi," Mo Phú " thì có thể là " M'en fou " dịch là " đếch quan tâm " là chuẩn nhất.
Còn cái vanh- sít là B26.
Chúc cụ sống lâu để hưởng phúc với con cháu, mà em thấy cụ kể với bác thế này chứng tỏ cụ vẫn còn minh mẫn lắm.

[Mr.Ngan]

-   Sau trận này đơn vị của Bố làm gì.
-   Còn làm gì nữa, đời lính chỉ có hành quân và đánh địch thôi. Chẳng được nghỉ ngơi lấy một ngày, trung đoàn 88 lại được lệnh hành quân vượt Sông Đà qua Cao nguyên Mộc Châu ra đường 41( Quốc lộ 6 bây giờ ) vừa truy kích vừa đánh đồn. Trận đánh đồn Mường Lụm là của tiểu đoàn 29, tiểu đoàn Ông Phúc đấy ( Ông Phúc – là hội viên hội CCB e88 quận Cầu Giấy và Ba Đình – bạn thân của Cụ )
-   Tiểu đoàn của Bố có tham gia đánh không ạ
-   Không, chỉ hỗ trợ thôi, vác đạn này, vác gạo này đem cho nó. Bàn giao cho 29 xong lại tiếp tục hành quân ngay. 29 ở lại để đánh Mường Lụm, về nghe kể là trận Mường Lụm này ta thắng to, hình như nó (29) bắt được đâu một trung đội  lính Thái của đồn Mường Lụm rồi cảm hóa bọn này, lấy nó làm nội ứng nên mới đánh thắng dễ dàng.
-   Trên đường hành quân dài như vậy thì bọn Pháp nó cứ để quân ta đi mà không chặn đánh hay pháo kích gì à.
-   Có chứ, pháo kích thì ít thấy nhưng máy bay oanh kích thì ngày nào chẳng bị nó bắn cho vài lần, nhất là những đoạn đường qua những cánh rừng thưa, trống trải. Tao nhớ có lần đến đoạn đường sắp đổ ra đường 41, cả trung đoàn hành quân dài dằng dặc, các tiểu đoàn giữ khoảng cách vài trăm mét thôi, đại đội của Tao đang vượt qua một quả đồi toàn cỏ tranh thì nghe tiếng máy bay, Anh Quyển hô : tất cả chạy lên cao, tức là chạy lên phía đỉnh đồi. Mọi người còn đang bỡ ngỡ, tại sao lại chạy lên cao, càng trên đỉnh đồi càng trống trải, lấy gì ẩn nấp, sao không chạy xuống chân đồi …thì một chiếc Be vanh sít ầm ầm lao đến, cả đại đội nhốn nháo tán loạn, đại đa số theo lệnh Anh Quyển tản lên đỉnh đồi, cũng có một số theo anh Đại phó chạy xuống chân đồi, chiếc Be vanh sít quay lại và bổ nhào thả bom, kỳ lạ là bom toàn rơi xuống khu vực chân đồi , trận ấy anh đại phó chết cùng với hơn mười anh lính nữa, sau trận ấy, đại đội họp để kiểm điểm, anh Quyển nói thì lính mới hiểu ra : ở vùng đồi núi lô nhô cao thấp khác nhau, máy bay rất khó thả bom ở khu vực cao vì nó sợ bổ nhào xuống đất nên chỉ cắt bom vào khu vực thấp hơn, xuống chỗ trũng. Anh đại phó không chấp hành lệnh của Anh Quyển nên mới thiệt mạng. Hồi ấy lính ta có hiểu biết gì đâu, vẫn được mang tiếng là lính chủ lực kỳ cựu đấy nhưng thực ra cũng chỉ là anh nông dân đi lính qua một hai năm  đánh vài trận không chết là thành lính cựu thôi mà.
-   Thế sau khi ra đường 41 thì đơn vị Bố hành quân đi đâu.
-   Tao nhớ là ra đến đường 41 ở đúng đoạn thị trấn Mộc Châu thì phải, đến đấy lúc chiều chiều, cả tiểu đoàn được nghỉ dừng chân để ăn cơm nắm, ái chà chà, cả tháng hành quân, lăn lộn đánh nhau, chui luồn trong rừng, nay được ra chỗ quang đãng, lại có phố nên lính ta phởn chí lắm, ăn rõ nhanh còn tranh thủ đi dạo phố,  cái ngã ba Mộc Châu thời đấy cũng chỉ có vài cái nhà xây, chắc vừa bị quân ta đánh nên nhiều nhà bị đổ, cháy. Ăn xong lại tiếp tục hành quân lên hướng Yên Châu, Sơn La. Đường 41 từ Mộc Châu đổ lên, hai bên đường bọn Pháp bắt dân phát quang sạch sẽ cây cỏ mỗi bên hơn 100m. Đơn vị hành quân gấp lắm nhưng đến cầu Tà Vài thì bị dừng lại.
-   Vì sao ạ, mệt quá rồi đúng không ạ.
-   Cũng phần lính mệt nhưng bên kia cầu là làng Tà Vài, đang có một toán lính Pháp và Ngụy chiếm giữ, toán này chắc là vừa ở đâu đến thì gặp ta, nó nổ súng trước làm bộ phận đi đầu mấy anh suýt chết. Tiểu đoàn triển khai đánh địch ngay lập tức, Đại đội chủ công của tiểu đoàn được lệnh chiếm đầu cầu Tà Vài, dùng hỏa lực kiềm chế để bộ binh vượt cầu. Nhưng hình như đang chuẩn bị vượt cầu để đánh vào bản thì có trung đội cối 82 đến, lập tức triển khai và bắn vào bản Tà Vài, bọn này chắc cũng đang hoảng loạn tinh thần nên tháo chạy ngay sau loạt cối đầu…