Penalty Strike - Hồi ký của 1 đại đội trưởng trừng giới Hồng quân 1943 - 1945

[Paul the Octopus]

Tại Belorussia năm 1944, cách duy nhất để chuyển thương binh tử sĩ đi là dùng ván trượt kéo xe trượt tuyết. Trong trường hợp chúng tôi ko chiếm được Rogachev, nhiệm vụ sẽ chuyển thành tấn công tuyến vận chuyển hậu cần tại khu vực hậu phương chiến thuật của địch cách đó 20km. Chúng tôi sẽ cho nổ các cây cầu, tiêu diệt các sở chỉ huy và ban tham mưu, nói chung là quấy rối địch. Đây là chiến thuật gây hỗn loạn cho đối phương và ngăn chúng đưa thêm các đơn vị dự bị lên, gây thiệt hại và phân tán binh lực địch. Nhiệm vụ chính của chúng tôi là thu hút sự chú ý của quân Đức, giữ chân lực lượng chúng xa tuyến đầu, khi đó quân ta sẽ mở 1 cuộc tấn công khác với hy vọng sẽ thành công hơn. Mục tiêu lớn của cuộc tấn công là tiêu diệt địch tại đầu cầu Rogachev trên sông Dnepr và giải phóng thị trấn. Theo cách thông thường lúc đó, việc giải phóng Rogachev là để chào mừng ngày thành lập Hồng quân 23/2, đây được xem như 1 món quà hiến dâng cho Tổ quốc trong ngày lễ.

Có lệnh cấm chúng tôi mang bất cứ giấy tờ tài liệu nào vào đất địch, đây là quy định phải tuyệt đối chấp hành! Vì vậy chúng tôi phải nhanh chóng trao mọi giấy tờ, chứng minh thư và các tài liệu khác cho các Ctrị viên trong sở chỉ huy tiểu đoàn, họ vẫn ở lại chiến tuyến quân ta. Lúc này tôi chưa có huân huy chương nào, vì vậy tôi chỉ giao lại chứng minh thư sĩ quan và thẻ Đảng viên dự bị. Việc giao giấy tờ này diễn ra trong những giờ chờ đợi ngày hôm đó. Sau đó chúng tôi được ăn bữa trưa kiêm bữa tối no căng, rồi được nghỉ, tôi còn nhớ cảm giác nóng lòng chờ đợi lúc tiến vào hậu tuyến địch khi đó.

Tướng A. V. Gorbatov kể lại cuộc đột kích này trong cuốn hồi ký "Những năm tháng và những cuộc chiến" (Years and Wars) của ông. Nhưng ông gọi tất cả chúng tôi là "đội đặc nhiệm trượt tuyết" theo ngôn ngữ kiểm duyệt thời đó.

"Vào 18h họ được ăn vượt mức và đi nghỉ. 2 tiểu đoàn chỉ được nghỉ 1 thời gian ngắn. 23h họ được báo động và hành quân về phía tây. Đội đặc nhiệm trượt tuyết có nhiệm vụ quan trọng là vượt qua chiến tuyến tấn công thị trấn Rogachev ngay trong đêm."

Vị tiểu đoàn trưởng dũng cảm và đầy kinh nghiệm, đại tá Osipov dẫn đầu chúng tôi trong nhiệm vụ bất thường và khó khăn này. Ông vốn sinh trưởng tại Rogachev và thêm nữa vốn là thợ săn và dân chài dày dạn kinh nghiệm, ông thông thuộc từng cánh rừng 2 bên sông Dnepr tại vùng này từ trong tim. Đó là lý do ông biết chỗ tốt nhất để áp sát các vị trí quân Đức, vượt qua tuyến chướng ngại vật và vượt qua tuyến đầu mà chúng ko biết. Tôi chưa hề có kinh nghiệm gì trong những chiến dịch như thế này và rất khâm phục khi kombat của mình đã đưa được hầu hết tiểu đoàn vượt qua tiền tuyến mà địch ko nhận ra, dù thực tế ông là thổ dân vùng này đi nữa. Tướng Gorbatov đã dùng những mỹ từ tốt đẹp miêu tả chiến dịch này. Ông kể tiểu đoàn đã đi xuyên qua chiến tuyến Đức "như sợi chỉ xuyên qua lỗ kim". Tiểu đoàn trưởng của tôi đã chỉ ra vị trí chính xác cho các công binh cắt đứt hàng rào thép gai Đức. Đó là 1 lựa chọn hoàn hảo!

Đêm ko trăng đã giúp chúng tôi giấu mình rất tốt. Tôi tin chỉ huy Tập đoàn quân đã đặc biệt lựa chọn đêm ngay trước kỳ trăng mọc này để tạo thuận lợi cho 2 tiểu đoàn. Bọn Đức có bắn "đèn", tức là pháo sáng, nhưng bằng những mệnh lệnh cương quyết được tuyên trước khi xuất phát, bằng sự từng trải của những người lính và trên hết là bằng khát khao được sống sót, tất cả chúng tôi đều "đông cứng", nằm bất động trên mặt đất mỗi khi 1 quả pháo sáng bốc cháy trên bầu trời. Bộ áo liền quần màu tuyết trắng cũng khiến chúng tôi gần như biến mất. Sự tin tưởng của bọn Đức rằng tuyến phòng thủ của chúng rất khó lại gần cũng giúp đỡ chúng tôi, địch tỏ ra rất chủ quan. Chúng treo rất nhiều vỏ đồ hộp rỗng lên dây thép gai được rải suốt dọc tuyến chướng ngại vật, những vỏ hộp này sẽ phát tiếng động nếu ai đó chạm phải dây thép gai. Thế nhưng gần như cả tiểu đoàn tôi đã chui qua 1 lối đi hẹp mà bọn Đức ko hề phát hiện!

Nhiệm vụ này là cuộc thử lửa đầu tiên của tôi mặc dù tôi đã có 1 số kinh nghiệm về phòng ngự tại chỗ. Tôi đoán đó là lý do tôi có thể nhớ rất rõ từng chi tiết về cuộc đột kích vào hậu tuyến quân Đức này. Thỉnh thoảng bọn Đức cũng bắn vào những vị trí dễ bị xâm nhập trên tuyến phòng thủ của chúng bằng súng máy. Tôi nhớ đúng lúc đang bò dưới hàng rào thép gai thì cảm thấy có gì đó đập vào mình. Sau đó tôi mới biết 1 viên đạn Đức đã xuyên qua bi đông gắn trên balô của tôi, 1 cái balô sidor như cách người ta thường gọi sau này. Tôi ko thể hiểu tại sao chúng tôi lúc nào cũng phải mang theo những chiếc bi đông trong khi chẳng có cách nào dùng. Tôi đoán mang chúng theo chỉ để phòng hờ, phải sau đó tôi mới hiểu 1 người lính bao giờ cũng cần 1 chiếc bi đông!

Đi áp hậu hàng quân tiểu đoàn là đại đội do đại uý Matvienko chỉ huy, ông đến cùng 1 nhóm quân bổ sung cho tiểu đoàn tôi. Ông đã có kinh nghiệm chiến đấu đáng kể được chứng thực bằng 2 Huân chương Cờ Đỏ trên quân phục. 1 lính của ông đã ko may vướng vào hàng rào dây thép gai làm kích hoạt hệ thống báo động làm bằng vỏ đồ hộp rỗng của bọn Đức. Bọn Fritz được báo động và tập trung hoả lực súng trường, súng máy vào khu vực phát ra tiếng động trên hàng rào thép gai. Lúc này các đơn vị dẫn đầu tiểu đoàn đã vượt qua tuyến hào đầu tiên của quân Đức, nó gần như hoàn toàn trống vì hầu hết bọn Đức đã chui vào các hầm ngầm và boongke cho ấm, những tên còn trong hào chưa kịp giật mình sửng sốt thì đã bị giết chết bằng lưỡi lê. Ngay lập tức chúng tôi phải xuất đầu lộ diện để thu hút sự chú ý của những tên Đức đang chạy ra khỏi hầm, chúng tôi cần hỗ trợ các anh em đang mắc kẹt trên tuyến rào thép gai. Mọi người đều ở rất gần và nổ súng vào bọn Đức ko cần lệnh, trong khi đó trung đội súng phun lửa phóng ra hàng loạt lưỡi lửa khổng lồ vào những điểm tập trung bộ binh Đức dưới hào và các cửa hầm. Thật là 1 cảnh tượng kinh hoàng! Lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy những người bị thiêu sống và nghe được tiếng gào thét của họ. Thật ghê sợ!

Đại đội của Matvienko bị tổn thất nhưng vẫn cố chọc thủng chiến tuyến và nhập được vào lực lượng chính của tiểu đoàn. Các đại đội khác trong tiểu đoàn và các trung đội phối thuộc đã sớm vượt qua chiến tuyến mà ko hề chịu 1 tổn thất nào. Sau đó tiểu đoàn trưởng ra cho tôi 1 lệnh khác là giữ vị trí chặn hậu cho đại đội. Đây có lẽ là nhiệm vụ quan trọng nhất với tôi khi đó vì tôi sẽ phải tách khỏi tiểu đoàn trưởng, phải tự mình quyết định 1 cách độc lập và chịu trách nhiệm về điều đó.

Bọn Đức chẳng hiểu sao cả 1 đội đặc nhiệm lớn như vậy có thể vượt qua chiến tuyến, có lẽ vì vậy mà trong các trận đánh tiếp theo đó tại hậu tuyến quân Đức chúng thường gào lên sợ hãi: "Du kích Nga!" Như tôi biết sau này sự sợ hãi của chúng ko phải ko có cơ sở, có tới trên 350.000 du kích hoạt động tại Belorussia trong các đơn vị du kích có thể lên tới cấp lữ đoàn. Tôi ko biết tiểu đoàn trượt tuyết vượt chiến tuyến ở đâu và cũng ko gặp 1 ai là lính tiểu đoàn này trong suốt cuộc đột kích. Hình như họ có nhiệm vụ khác và họ đã ko thể gặp được chúng tôi do địa hình tại khu vực này. Sau khi cuộc tập kích bất ngờ của chúng tôi vào hậu tuyến địch kết thúc, tờ báo của Tập đoàn quân viết: "Cuộc tập kích khó tin đã được thực hiện nhờ sự táo bạo và quyết đoán của đội đặc nhiệm Osipov và tiểu đoàn trượt tuyết của Kamirny". Nhờ vậy chúng tôi biết rằng tiểu đoàn trượt tuyết cũng hoàn thành nhiệm vụ của họ.

[Paul the Octopus]

Nhiều năm sau, tôi đọc được trong Bách khoa thư quân sự Soviet rằng những người lính tiểu đoàn trượt tuyết đó thuộc Trung đoàn 120 Bộ binh / Sư 5 Bộ binh, họ đã vượt chiến tuyến 24h sau chúng tôi tại 1 địa điểm khác chếch về phía bắc Novy Byhov. Sau 24h nữa, theo Bách khoa thư viết: "Trong 1 trận vận động chiến dũng cảm, 1 trung đoàn tách ra từ sư đoàn đã đánh chiếm được khu vực này. Sau khi hội quân được với tiểu đoàn trượt tuyết, họ đã cắt đứt đường xe lửa nối giữa Rogachev và Mogilev cùng tuyến đường cao tốc Rogachev - Novy Byhov. Quân địch ở phía bắc đã bị cắt rời khỏi đội hình." Tiểu đoàn tôi chiến đấu ở cách đó 1 quãng về phía nam, sau khi tiêu diệt 1 sở chỉ huy lớn của bọn Đức tại làng Madory, chúng tôi đã cho nổ nhiều đoạn cũng của tuyến đường ray nói trên, nó xuất phát từ Rogachev hướng về phía tây bắc, và cắt đứt ngã 3 đường đi Bobruisk và Zhlobin.

Trở lại năm 1944, chúng tôi chỉ được biết về "cuộc đột kích anh dũng vô song" của tiểu đoàn trượt tuyết qua mẩu tin ngắn trên tờ báo của Tập đoàn quân sau khi cuộc đột kích đã kết thúc. Thật tình cờ, đây cũng là lần duy nhất 1 tiểu đoàn trừng giới được nhắc tới trên phương tiện truyền thông, dù chỉ dưới cái tên "đội đặc nhiệm", rất có thể người đọc sẽ hiểu đây là 1 đội đặc nhiệm của du kích. Tiểu đoàn trừng giới của tôi ko bao giờ được đề cập trong bất kỳ tài liệu công bố chính thức nào trong suốt cuộc chiến. Các nhà quay phim, chụp ảnh, đại diện các báo và thậm chí cả các cấp chỉ huy sư đoàn, ko 1 ai từng đến thăm chúng tôi. Hình như các "ông lớn" đã cho rằng các tiểu đoàn trừng giới và hoạt động của chúng là những "điều cấm kỵ".

Ngay khi tiểu đoàn tôi tới được khu vực giáp vùng ngoại ô phía tây bắc Rogachev, kombat mở điện đài liên lạc với sở chỉ huy Tập đoàn quân. Tướng Gorbatov 1 lần nữa lại gọi chúng tôi là "đội đặc nhiệm". "Chúng tôi nhận được tin tức từ đội đặc nhiệm trượt tuyết. Họ đã tới Rogachev nhưng các trinh sát đã phải chiến đấu trong những căn hầm của địch ngay trước thành phố. Chỉ huy đội đặc nhiệm đã có 1 quyết định đúng đắn. Anh ta biết rằng yếu tố bất ngờ đã ko còn và ko thể mở cuộc xung phong vào thành phố, nhưng có thể rút đội đặc nhiệm vào rừng để quấy rối hệ thống liên lạc của địch." Tất cả những gì Gorbatov mô tả đều đúng. Nếu chúng tôi cố đánh chiếm thành phố, chúng tôi sẽ thất bại. Phần lớn lực lượng Đức chưa bị tiêu diệt trong khi chúng tôi ko có pháo binh, thiết giáp, thậm chí cối còn chả có! Đại đội cối tiểu đoàn do thiếu tá Pekura chỉ huy mà bạn tôi, Michael Goldstein là 1 thành viên, trong cuộc đột kích này chiến đấu như 1 đại đội bộ binh. Trong khi đó đại đội súng trường chống tăng và trung đội súng phun lửa chả có tác dụng gì trong tình hình này. Bọn Đức vẫn còn rất nhiều quân với trang bị nặng cả ở trong và xung quanh Rogachev.

Chúng tôi nhanh chóng nhận được lệnh hành động theo kế hoạch đã đề ra, tức là phá huỷ hệ thống thông tin liên lạc của địch. Đó chính là những gì chúng tôi đã làm trong suốt thời gian ở sau lưng địch. Chúng tôi đã gây ra 1 sự hoảng loạn lớn tại hậu phương quân Đức. Tiểu đoàn tôi di chuyển và chiến đấu cả bằng những nhóm nhỏ lẫn bằng cả tiểu đoàn như 1 đội đặc nhiệm cỡ cực lớn. Các nhóm nhỏ phá các thiết bị quân sự địch, lính pháo binh Đức bị giết hoặc bị bắt, pháo chiếm được dùng để bắn vào các điểm tập trung quân Đức dễ thấy hoặc các kho tàng v.v... Trong số các shtrafnik có nhiều sĩ quan pháo binh hoặc xe tăng, thậm chí cả phi công, vì vậy ko khó để sử dụng những khẩu pháo Đức chiếm được. Sau khi bắn xong, những khẩu pháo hoặc cối đó sẽ bị cho nổ hoặc phá huỷ bằng nhiều cách. Chúng tôi cũng đốt các kho lương thực và đạn dược, chiếm các đầu mối giao thông quan trọng và cắt dây thông tin. Khi mới bị bắt, bọn Đức đều khai chỉ huy của chúng tin rằng đã có từ 1 đến 2 sư đoàn bộ binh lọt vào hậu phương cùng nhiều du kích. Tất nhiên sau cuộc thẩm vấn những tên Đức này sẽ bị bắn chứ ko được thả. Đó là giai đoạn đầu những hành động quấy rối hậu phương địch của tiểu đoàn tôi.

1 trong các hoạt động diễn ra ở giai đoạn giữa là giải phóng những người dân Belorussia bị bắt làm nô lệ. Tôi nghĩ nó diễn ra vào khoảng trưa ngày thứ 2 của cuộc đột kích khi chúng tôi tiến đến 1 điểm tập trung và phát hiện 1 hàng dài dân thường đang đi về phía tây dưới sự áp giải của 1 số tên Đức mang vũ khí. Chúng tôi đã biết về việc bọn Đức bắt dân thường Soviet sang Đức làm lao động khổ sai. Kombat, như đã nói vốn là dân vùng này, đã ra lệnh giải thoát những người nông dân. Toán áp giải Đức ko đông với chỉ độ 15 lính gác, chúng bị giải quyết xong chỉ trong vài phút. Chúng tôi giải thoát cho khoảng 300 thường dân Soviet, họ bị bọn Đức bắt đi đào hào trên mặt đất đóng băng dưới những họng súng. Theo sự hướng dẫn của chúng tôi, tất cả các thường dân giải tán, trốn vào rừng, sau đó trở về làng.

Tuy vậy, ở vị trí trung đội trưởng đi chặn hậu đoàn quân, tôi nhận ra có 1 nhóm 6 phụ nữ bám theo chúng tôi xuyên qua rừng. Tất nhiên nhóm phụ nữ ăn mặc rất khác chúng tôi và có thể làm lộ vị trí quân ta vào 1 lúc đen đủi nào đó. Tôi đã phải giải thích đi giải thích lại cho họ về điều đó nhưng vẫn ko ăn thua, đám phụ nữ đi theo cho đến tận tối vì họ sợ bị bọn Đức bắt lại. Khi đêm xuống, tôi 1 lần nữa giải thích với họ giờ là lúc họ có thể đi, trở về làng mà ko ai nhận ra. Có vẻ như lần này sự "khai sáng" của tôi có tác dụng. Khi chúng tôi dừng lại, ko còn thấy những phụ nữ trẻ này đâu nữa. Nhưng ngay khi trời sáng và đơn vị tiếp tục hành quân, trinh sát báo cáo có 1 nhóm người lạ đang đi theo chúng tôi. Tôi ước giá đó là bọn Đức đi theo thì tốt, nhưng khi lại gần quan sát tôi nhận ra đám "bạn cũ", những phụ nữ trẻ, và họ đang mặc 1 kiểu áo nguỵ trang đi tuyết kỳ quặc. Thì ra khi đêm xuống họ đã cởi quần áo ra và mặc lại những cái áo lót trắng ra ngoài bộ đồ nông dân. Những chiếc mũ da cừu của họ có lớp lót màu trắng cũng được họ lộn trái ra để đội. Tuy bực vì họ cứ đi theo nhưng chúng tôi ko thể nhịn được cười khi nhìn thấy bộ dạng đó! Chúng tôi buộc phải chấp nhận giải pháp của họ, cho họ đi theo 1 quãng cho đến khi có 1 phương án hay ho hơn! 1 đoàn lớn xe tải Đức xuất hiện trên đường cao tốc hướng về Rogachev, chúng tôi tấn công đoàn xe, và ngay khi trận đánh bắt đầu, "tiểu đội chị em" đã biến mất trong nháy mắt!

[Paul the Octopus]

Tôi phải nói thêm là đội hình tiểu đoàn được sắp xếp sao cho có súng máy, súng trường chống tăng và súng phun lửa ở cả tiền, trung và hậu quân. Lính phun lửa trang bị ROKS, ống phun lửa với bình dầu KS (kerosene - Maseo) đeo lưng. Dầu KS sẽ phát cháy khi tiếp xúc với ko khí và cũng được gọi là "Molotov cocktail", tuy nhiên hồi đó chúng tôi chưa biết nickname này. Ngay khi phát hiện đoàn xe tải Đức, cả tiểu đoàn nằm im, khi những chiếc xe đi đầu phóng ngang qua vị trí đơn vị cuối cùng, chúng tôi đồng loạt khai hoả bằng tất cả các loại vũ khí vào toàn bộ chiều dài đoàn xe. Cuối hàng quân của chúng tôi là trung đội súng trường chống tăng do thượng uý Petr Zagumenikov chỉ huy, 1 sĩ quan dày dạn kinh nghiệm tuy chỉ mới 20 tuổi, anh đã từng bị thương và là bạn của tôi. Quân của anh đã hạ 2 chiếc xe đi đầu đoàn xe Đức. Cùng lúc đó, 2 chiếc xe đi cuối hàng cũng bị nhóm súng trường chống tăng đi tiên phong hạ, toàn bộ đoàn xe Đức bị khoá chặt trên mặt đường cao tốc chật hẹp, xung quanh là tuyết dày ngập. Bọn Đức nhảy khỏi xe dưới làn đạn và lao vào bất cứ chỗ nào có thể trong hoảng loạn. 1 số tên mất hết lý trí và chạy thẳng về phía chúng tôi, đâm đầu vào những luồng đạn súng máy và tiểu liên quân ta. Những tên còn lại chạy sang bên kia đường, gào lên "Du kích Nga!" và hầu hết đều bị các shtrafnik đuổi theo giết chết trong rừng. Tất nhiên 1 số tên đã thoát được, chúng tôi ko dám đuổi chúng ra xa khỏi rừng nhưng đã giết thêm nhiều tên bằng cách bắn đuổi theo.

Tôi đã ko thể hạ 1 tên trong số chúng bằng cây tiểu liên của mình. Hắn chạy 1 cách thành thạo từ cây này sang cây khác, nấp sau chúng, tôi thì quá bị kích động với cảm giác săn đuổi này và bắn mà ko ngắm. Cuối cùng tôi phải rút khẩu súng lục Nagant ra khỏi bao, ngắm cẩn thận và bắn hạ hắn ngay phát đầu tiên ở khoảng cách chừng 100m. Đó là lần tự tay giết người đầu tiên của tôi. Niềm tin của tôi vào độ tin cậy của khẩu súng lục này, ko chỉ trong cận chiến mà cả ở khoảng cách xa, đã được chứng thực. Đây là "chiến tích" đầu tiên của tôi và nó khiến tôi có cảm giác thoả mãn ko thể tả. Tôi đã giết 1 người, lần đầu tiên trong đời, trong tình trạng hoàn toàn tỉnh táo, giết hắn 1 cách có cân nhắc.

Tôi phải nhắc lại 1 vụ việc xảy ra trong thời gian tôi ở trung đoàn dự bị tại Ufa. Chúng tôi được huấn luyện trong những cái gọi là "đại đội bổ sung" cho mặt trận. Tân binh của các đại đội này đến từ Bashkiria, Tatarstan và thậm chí cả Kazakhstan. Thỉnh thoảng lại có 1 vụ đào ngũ, trong 1 vụ như vậy tôi trở thành nhân chứng cho việc hành quyết 1 kẻ đào ngũ. Hắn đã bị tuyên án tử hình và bị hành quyết trước toàn trung đoàn. Kẻ đào ngũ bị buộc phải quỳ xuống trong 1 cái hố vừa mới đào cạnh bãi tập chiến thuật, quay lưng về phía trung đoàn. Tôi có thể nhớ rõ cái đầu cạo trọc và đôi tai to bất thường của hắn, nó đỏ rực và ánh mặt trời chiếu qua làm đôi tai phát ra ánh sáng màu hồng. 1 sĩ quan, có lẽ là thành viên toà án binh, đọc bản án rồi hỏi xem ai tình nguyện bước ra thực thi, câu trả lời chỉ là sự im lặng đáng sợ. Ko 1 ai trong trung đoàn tình nguyện bước ra. Sau đó có 2 người bước tới từ 1 nhóm đứng cách chúng tôi 1 quãng, súng ngắn cầm tay. Họ bước tới kẻ đã bị tuyên án đang run cầm cập, và như có 1 sự chỉ đạo nào đó, cả 2 cùng lúc nổ súng vào kẻ đào ngũ, hắn ngã vào huyệt mộ đào sẵn.

Cả trung đoàn đứng chết lặng. Tôi có thể nghe thấy cả những tiếng nghẹn ngào hay rên rẩm trong hàng quân. Cả trung đoàn vẫn đứng im như vậy cho đến khi mấy người lính lấp xong huyệt, phủ lên 1 lớp cỏ đã chuẩn bị sẵn. Vào lúc đó, tôi nhớ mình đã suy nghĩ rất nhiều để xem cách chết nào là tốt hơn, trên chiến trường hay giống thế này, chết như 1 con chó dại. Tôi để ý thấy những nấm đất nhỏ gần đó, cũng mới được phủ cỏ. Có lẽ đây ko phải là cuộc xử bắn tại chỗ đầu tiên. Trong tôi dâng lên cảm giác vô cùng sợ hãi và chán ghét. Họ vừa mới giết 1 người mình, 1 người Soviet, chỉ vì anh ta hèn.

Giờ đây, trong trận chiến, tôi đã tự tay giết 1 người, nhưng đó là kẻ thù, và tôi có cảm giác hoàn toàn khác. Shtrafnik ko bắt tù binh, thậm chí dù bọn Đức xin hàng bằng cách hô "Hitler kaput!" thì các shtrafnik vẫn bắn và nói: "Chúng tao đủ đạn cho cả mày nữa, đồ khốn!" Chúng tôi làm sao có thể tự cho phép mình thể hiện tình người, bắt chúng làm tù binh trong tình trạng cực kỳ hung hiểm phía sau chiến tuyến địch này? Tuy nhiên, tôi đã lệnh cho người của mình ko giết 1 kẻ mặc quân phục Đức. Hắn giơ 2 tay lên trời và kêu lên bằng tiếng Nga: "Đừng bắn! Tôi là người Nga; là người mình, dân Kaluga!" Tôi muốn biết câu chuyện của hắn, dù cho tôi ko cần phiên dịch, tôi muốn biết cái gì đã khiến hắn quay súng chống lại chính những đồng bào mình? Tuy nhiên ngay khi hắn nói hắn vốn là 1 Hồng quân bị bọn Đức bắt 1 năm trước, 1 shtrafnik đã văng tục và chĩa khẩu tiểu liên vào cổ hắn nã 1 loạt. Thế là cuộc thẩm vấn của tôi với người đàn ông đến từ Kaluga đã ko thành, nhưng tôi ko thấy tiếc lắm về vụ đó. Trong trận chiến, tên địch tốt nhất là tên địch chết!

[Paul the Octopus]

Thay vì kéo dài 2 - 3 ngày như kế hoạch, cuộc đột kích của chúng tôi đã diễn ra trong 5 ngày. Trong suốt thời gian đó chúng tôi đã tiêu diệt nhiều đoàn xe địch đang trên đường ra tiền tuyến. Tại làng Madory, chúng tôi tiêu diệt sở chỉ huy của 1 đơn vị Đức lớn và phá huỷ nhiều cây cầu ở phía tây Rogachev. 2 kho đạn có quân địch canh gác đã bị đốt cháy bằng súng phun lửa và chúng tôi có thể nghe thấy đạn vẫn nổ rất lâu sau đó. Nhìn chung tiểu đoàn tôi đã hoạt động rất mạnh khiến cho đến ngày thứ 4 chúng tôi đã dùng hầu hết số đạn súng máy và tiểu liên. Chúng tôi được lệnh giữ lại 10 - 20 viên đạn cho mỗi khẩu tiểu liên nhưng trong nhiều trường hợp chúng tôi chẳng còn nổi số đó! Kombat báo cho sở chỉ huy Tập đoàn quân qua điện đài rằng chiến dịch của chúng tôi đã kết thúc, ông thông báo thêm là chúng tôi đã dùng hầu hết đạn vũ khí cá nhân các loại.

Hình như Tập đoàn quân đã quyết định gửi cho chúng tôi 1 ít đạn bằng đường ko. 2 chiếc máy bay "bắp ngô" nhỏ xuất hiện trên đầu chúng tôi vào buổi trưa nhưng bất thần xuất hiện những loạt súng phòng ko của bọn Đức. Chúng tôi sửng sốt nhận ra rằng suốt đêm qua mình đã ở cạnh 1 khẩu đội phòng ko Đức mà ko phát hiện ra chúng! Đồng thời, bọn Đức cũng ko nhận ra chúng tôi! Những chiếc máy bay hiểu ngay chuyện gì đang diễn ra, quay đầu lại và, ơn Chúa, bay thoát mà ko sứt mẻ gì. Các đội súng phun lửa lập tức bò tới chỗ mấy khẩu súng phòng ko và thiêu ra tro theo đúng nghĩa đen cả súng lẫn quân địch. Thật tuyệt khi có trung đội súng phun lửa đi cùng! Họ còn giúp chúng tôi lần nữa vào cuối ngày thứ 4 khi phát hiện 1 hàng dài bộ binh Đức. Lính phun lửa đã thiêu chết gần hết cả hàng quân Đức đó. Phe ta lúc đó gần như ko còn súng máy, tiếng thét thảm thiết của những tên Nazi đang bốc cháy làm tai chúng tôi ong ong 1 lúc lâu. Tôi nghĩ ko gì làm đám lính mệt lử chúng tôi khoái trá hơn tiếng thét của những tên địch bị thiêu sống đó, chúng tôi vô cùng căm thù chúng. Tôi xin nhắc lại 1 câu nói: "Mùi xác địch thật là thơm!" Có lẽ câu đó đúng ngay cả khi đó là xác chết cháy.

Tất nhiên chúng tôi ko thể mang đi tất cả trang thiết bị mà bọn Đức bỏ lại. Nhưng chúng tôi có lấy tiểu liên, trung liên và tất nhiên cả súng ngắn, phần lớn là loại Walter và Parabellum. Rất nhanh sau đó nhiều người trong chúng tôi đã có trong tay 2 khẩu tiểu liên, 1 của Nga và 1 của Đức, dù có rất ít đạn cho mỗi khẩu. Chúng tôi cố phá huỷ mọi trang thiết bị của bọn Đức mà mình chiếm được, chiếm lấy khẩu phần ăn Đức để bổ sung cho số đồ khô thảm hại của mình đã gần hết nhẵn. Chúng tôi rất ngạc nhiên với bánh mì Đức, chúng được bọc nilon và có ghi năm sản xuất rất sớm như 1937 hay 1938! Đó quả là 1 vòng đời sản phẩm quá dài. Chúng tôi có thể cắt và ăn chúng thậm chí dù chúng đang đóng băng cứng ngắc, dù sao cũng ngon hơn thứ bánh mì khô của ta nhiều. Chúng tôi cũng ngạc nhiên với những thanh lớn bơ trộn mật ong Ersatz (thế phẩm - Maseo), hình như tên nó cũng là Ersatz. Thứ sandwich làm bằng bánh mì phết bơ trộn mật ong chính là thứ chúng tôi đang cần, và có rất nhiều. Chúng tôi cũng ngạc nhiên khi thấy hình như cả lính lẫn sĩ quan Đức đều được phát chocolate trong khẩu phần vì thấy rất nhiều chocolate trong các kho lương thực đánh chiếm được. Rất tốt thôi, chúng sẽ cung cấp cho chúng tôi nhiều calori.

Có rất nhiều tình huống bất ngờ xảy ra, nhưng thương vong của chúng tôi rất nhỏ. Chúng tôi kéo những người bị thương ko thể tự di chuyển bằng xe trượt, và cả những đồng chí đã hi sinh trong số đó có Bí thư Đảng uỷ thiếu tá Zheltov. Ông đã bị giết khi đang săn đuổi 1 nhóm lính Đức chạy khỏi đoàn xe tải lớn đã nhắc tới ở đoạn trước. Đó là 1 sĩ quan tuyệt vời, vốn là 1 thầy giáo làng, cực kỳ chăm chỉ trong công tác Ctrị. Đáng tiếc tôi ít khi gặp được những người làm công tác Ctrị tốt như vậy trong suốt đời binh nghiệp, cả trong và sau chiến tranh. Giờ tôi ko nhớ được từng chi tiết, nhưng tôi có thể nói trong 5 ngày đó chúng tôi ko có cơ hội nào để có được chút hơi ấm ngoại trừ những lúc đốt các kho lương thực hay sở chỉ huy địch, chúng tôi thường cho nổ tung chúng rồi đốt. Tuy nhiên chúng tôi ko thể đứng lâu cạnh những đám cháy đó vì ko đủ sức chờ đợi 1 cuộc phản công của bọn Fritz. Điều đó cũng có nghĩa là chúng tôi ko dám đốt lửa trại ban đêm hoặc trú tạm trong những túp lều của nông dân.

Chúng tôi có rất ít thời gian để ngủ, chỉ thỉnh thoảng tiểu đoàn mới dừng lại 1 chút vào ban đêm. Nhiều người trong chúng tôi cố ngủ ngay khi đang di chuyển, điều này giống với hồi tôi còn ở Học viện, tôi biết cách làm điều này. Chúng tôi thậm chí ko dám mơ tới thức ăn nóng. Đến ngày thứ 5, kombat lệnh cho chúng tôi tránh giao chiến với địch trừ phi thật cần thiết để bảo toàn số đạn dược còn lại. Chúng tôi đã gây ầm ĩ quá mức ở vùng hậu phương địch, phá hoại tuyến hậu cần của chúng 1 cách đáng kể, và lúc này những người lính của Tập đoàn quân 3 đã bắt đầu tấn công.

Trong tình hình đó, chúng tôi phải giấu mình, nhờ vậy mặc dù gần như ko còn vũ khí đạn dược gì cả, chúng tôi vẫn ko bị đại quân Đức đang rút lui phát hiện. Rồi đến khi chúng tôi nghe thấy có cuộc đọ súng ngay gần, súng máy nổ ran, ngay sau đó là tiếng pháo bắn. 1 shtrafnik vốn là sĩ quan pháo binh gần như gào lên với tiểu đoàn phó Kudryashov đang ở gần chỗ anh ta: "Đồng chí đại tá! Đó là tiếng pháo chống tăng 45mm của ta! Chắc quân ta đang tấn công!" Đầu tiên ko ai tin anh ta, đại tá quyết định kiểm tra và cử luôn anh ta cùng vài người nữa đi với tư cách vừa là trinh sát vừa là phái viên. Họ bắt đầu di chuyển về phía phát ra tiếng súng thật thận trọng, có cảm giác thời gian như dừng lại! Chúng tôi đã biết về lực lượng của Vlasov và bọn bulba, tức là những người Belorussia chống lại Hồng quân. Chúng tôi thực sự ngại phải chạm trán chúng khi đã hết đạn thế này! Nhưng 1 lúc sau chúng tôi thấy 2 người của mình thoát về cùng với ko phải những tên phản bội mà là vô số sĩ quan và binh lính Hồng quân. Mọi người mừng vui khôn xiết! Tất cả nhảy dựng lên rồi chạy về phía quân ta, y như trong phim! Thì ra họ cũng nghi chúng tôi là 1 đơn vị trong số bọn phản bội. Khi những cái ôm hôn và những lời chào đã qua, các sĩ quan tiểu đoàn tôi nói chuyện với các sĩ quan đơn vị bộ binh vừa gặp. Sau đó chúng tôi cũng được thông báo lại vắn tắt tình hình. Thì ra Tập đoàn quân 3 của chúng tôi và đơn vị bạn là Tập đoàn quân 50 đã phá được tuyến phòng thủ Đức, nhưng là chậm 2 ngày so với kế hoạch.

[Paul the Octopus]

Họ đã chiếm được Rogachev, Tập đoàn quân 3 đã quét sạch đầu cầu trên bờ trái Dnepr của quân Đức này, nó rộng 45km và sâu 12km. Như tướng Gorbatov đã viết trong hồi ký về giai đoạn này, Tập đoàn quân chỉ mất vài người vì mìn Đức. Moscow gửi lời chào tới những người lính Tập đoàn quân vào ngày 24/2 và tổ chức lễ mừng việc giải phóng Rogachev khỏi ách chiếm đóng. Tuy nhiên lúc đó chúng tôi chưa biết gì về những sự kiện này vì pin đài đã hết sạch. Chúng tôi ko nhận được chút thông tin nào từ Tập đoàn quân trong ngày cuối cùng của cuộc đột kích. Chúng tôi cũng ko hề biết Phương diện quân Belorussia 2 đã được thành lập, 1 số đơn vị thuộc Phương diện quân Belorussia 1 được chuyển sang Phương diện quân mới. Tuy nhiên khi biết tiểu đoàn mình vẫn được ở lại Phương diện quân Belorussia 1 dưới quyền vị tướng vĩ đại Rokossovski, tất cả chúng tôi đều vui mừng, ko lâu sau đó Rokossovski trở thành Nguyên soái. Nhiều người trong số chúng tôi vẫn thường kể về cuộc viếng thăm mặt trận của Rokossovski, ông tới các chiến hào của tiểu đoàn tôi ngay sau trận ác chiến tại Zhlobin mà tiểu đoàn đã phải chịu thương vong nặng nề. Những người có vinh dự nói chuyện với ông đều cực kỳ cảm động! Mọi người đều ca tụng lối nói chuyện bình thản và tử tế của ông đối với cả các shtrafnik lẫn các chỉ huy của họ. Chỉ tiếc là tôi đã ko được gặp ông.

Vậy là "cuộc đột kích anh dũng vô song" vào hậu tuyến địch đã thực sự chấm dứt. Chẳng có biệt đội chặn hậu nào trong những trận đánh của chúng tôi như 1 số sử gia xấu bụng ngày nay viết. Sự thật là những cựu sĩ quan này mặc dù đã phạm tội nhưng vẫn là những người Soviet lương thiện, họ sẵn sàng lấy công chuộc tội với lòng dũng cảm, sức chịu đựng và sự anh hùng. Tôi phải nói rằng hầu hết các shtrafnik đều hiểu rõ tội lỗi của mình và giờ sẵn sàng chuộc lỗi. Chúng tôi lập tức được cho về hậu tuyến tại 1 ngôi làng gần đó.

Mệt gần chết, nhiều người đã lăn ra ngủ ngày trên đường, ko buồn chờ nhà bếp mang súp nóng đến. Lúc này chúng tôi thực sự cần căng tin tiểu đoàn! Binh lính lăn ra ngủ thậm chí ngay trước ngưỡng cửa những căn nhà gỗ ấm áp vì trời ko có tuyết. Chúng tôi đã chịu quá nhiều mệt mỏi trong 5 ngày khó khăn vừa qua. Vì sự kiệt sức đó chúng tôi đã mất thêm vài người. 3 shtrafnik ngủ bên bếp lò trong 1 căn lán mà chẳng buồn tháo thắt lưng và cởi bỏ vũ khí, 1 trong số họ vẫn còn 1 quả lựu đạn F-1 Limonka đeo trên thắt lưng, nó nổ tung khi họ đang ngủ. Chỉ còn 1 trong số 3 người sống sót và được đưa ngay vào trạm cấp cứu, 2 người còn lại chết. Tất cả chúng tôi đều shock! Khi đã vượt qua những thử thách như vậy mà lại chết khi mọi thứ đã kết thúc, chết ngay đêm trước ngày được cho rời khỏi Tiểu đoàn Trừng giới thì thật bi kịch.

Như chỉ huy Tập đoàn quân đã hứa, tất cả các binh sĩ tạm thời, tức là các shtrafnik trong Tiểu đoàn Trừng giới, đều được phục chức và nhiều người còn được nhận huân huy chương. Huân chương Danh dự hạng 3, Huy chương vì sự dũng cảm và xuất sắc trong chiến đấu. Họ là những anh hùng! Những việc làm anh hùng của họ đã xoá sạch vết nhơ do những tội lỗi trước đây họ gây ra. Tuy nhiên các huân huy chương chưa đủ xứng đáng với sự anh dũng của họ. Tôi phải nói rằng các shtrafnik ko hứng thú cho lắm với Huân chương Danh dự hạng 3, theo quy định, Huân chương này chỉ dành cho lính trơn và hạ sĩ quan, các sĩ quan ko coi Huân chương này ra gì (*). Đương nhiên, nhiều người trong số họ ko muốn người khác biết mình đã từng có thời gian bị đưa vào tiểu đoàn trừng giới với cấp bậc shtrafnik thường, và thế là tấm Huân chương bị vứt ngay. Các sĩ quan tiểu đoàn hầu hết cũng được thưởng huân chương. Bạn tôi Petr Zagumennikov được nhận Huân chương Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại hạng 2. Philip Kiselev người sau này trở thành trung đội trưởng quân cảnh, tức chỉ huy quân cảnh Tiểu đoàn, cùng sĩ quan tham mưu của anh nhận Huy chương Dũng cảm lần thứ 2. Cuối chiến tranh anh ta lên tới trung tá tham mưu trưởng tiểu đoàn. Tôi phải nói rằng các sĩ quan đều đánh giá cao Huy chương Dũng cảm, nó cũng có giá trị tương tự như Huân chương Danh dự đối với binh lính. Các đại đội trưởng Matvienko và Pekur được nhận Huân chương Cờ Đỏ, đó được xem là 1 trong những loại Huân chương danh giá nhất. Tôi ko nhớ được hết những người được tặng thưởng huân huy chương. Cùng với nhiều sĩ quan khác, tôi chẳng nhận được huân huy chương nào, hình như chúng tôi chưa khẳng định được bản thân thân trong trận đánh, hay còn lý do nào khác? Tuy nhiên ngay sau đó chỉ huy Phương diện quân, tướng Rokossovski, đã thăng chức cho tôi lên thượng uý, và tôi cho đó là phần thưởng cho cuộc đột kích.

Các trung đội trưởng lập tức viết giấy giới thiệu và giấy chuyển quân cho mọi shtrafnik, đó là các giấy tờ cơ bản để giải phóng họ khỏi tiểu đoàn trừng giới và để trao phần thưởng cho họ. Tiểu đoàn trưởng Osipov viết giấy đề nghị thăng thưởng cho các cá nhân xứng đáng, ko đề cập gì đến phần thưởng cho cá nhân ông. Việc phân phát các phần thưởng, trong nhiều trường hợp nếu ko muốn nói là tất cả, do các cấp chỉ huy quyết định. Ví dụ tướng Gorbatov đã giải phóng tất cả các shtrafnik tham gia cuộc đột kích và đánh giá họ là những người trung thực và dũng cảm trong chiến đấu, ko cần biết họ có bị thương hay ko. Tôi nhắc tới điều này vì Tiểu đoàn Trừng giới của tôi đã từng được đặt dưới sự chỉ huy của nhiều Tập đoàn quân khác, và các chỉ huy tập đoàn quân có cách đánh giá khác nhau về tiểu đoàn tôi. Ví dụ chỉ huy Tập đoàn quân 65, tướng Pavel Ivanovich Batov, chỉ phục chức cho các shtrafnik chết hoặc bị thương trong chiến đấu và sử dụng đến cùng số còn lại. Trung tá Baturin, người thay thế Osipov ở Ba Lan, rất ham hố các loại huân huy chương và rất miễn cưỡng khi phải trao nó cho các đại đội trưởng và trung đội trưởng. Ông ta bao giờ cũng chờ đợi trước hết là phần thưởng của mình và ko muốn ai được phần thưởng cao hơn!

Trở lại với việc viết giấy chuyển quân cho các shtrafnik, tôi xin nói thêm rằng những giấy tờ này phải được chỉ huy ký rồi chuyển cho tham mưu tiểu đoàn. Họ sẽ lên danh sách những người được giải phóng khỏi tiểu đoàn trừng giới. Sau đó, tất cả giấy tờ lại được chuyển tới sở chỉ huy Tập đoàn quân và tiếp đó là toà án binh Tập đoàn quân hoặc Phương diện quân. Giấy giới thiệu để tặng thưởng huân huy chương lại được sở chỉ huy tiểu đoàn xử lý riêng. Trong khi guồng máy quan liêu trên đang hoạt động, và tôi cho rằng ko cách nào làm cho nó nhanh hơn được, tiểu đoàn tôi được quay về làng Maiskoe thuộc tỉnh Buda - Koshelev, nơi chúng tôi đã rời đi để tiến hành cuộc đột kích vào hậu phương địch. Dân địa phương chào đón chúng tôi trở về 1 cách vô cùng nồng hậu và mến khách như thể chúng tôi đi làm họ phát ốm. Loại lương thực chính mà những người Belorussia này cung cấp cho chúng tôi là khoai tây, các loại dưa muối và rượu tự nấu cũng bằng khoai tây. Chúng tôi đã phải chờ đợi khá lâu kể từ lần nhận được 100g vodka sau khi cuộc đột kích kết thúc!

(*) Huân chương Danh dự bắt đầu được trao năm 1943 và cả 3 hạng của nó đều chỉ để tưởng thưởng cho các lính trơn, hạ sĩ quan cho đến thượng sĩ (riêng trong Ko quân có thể trao cho đến cấp thiếu uý). Huân chương Danh dự thực chất là hậu duệ trực tiếp của danh hiệu thời trước cách mạng "Ghi nhận sự xuất sắc trong thực hiện quân lệnh" (tức Huân chương Thánh George, cũng chỉ được trao cho lính trơn và hạ sĩ quan) và cũng khá có giá trị. Người được đủ 3 hạng Huân chương Danh dự sẽ được hưởng các đặc quyền ngang với Anh hùng Liên Xô.

[Paul the Octopus]

Các cô gái làng vui mừng chào đón sự trở về của các shtrafnik và sĩ quan, những người mà họ vẫn hẹn hò. Cánh "binh sĩ tạm thời", như cách gọi chính thức, chỉ là những sĩ quan bị tạm giáng chức, phần lớn họ có học hành và trình độ văn hoá cao. Thêm vào đó đầu họ cũng đã lâu chưa bị cạo theo kiểu lính nên tất cả đều có cùng kiểu đầu như mọi sĩ quan bình thường. Chúng tôi đã để lại nhiều kỷ niệm tốt đẹp cho dân địa phương. Ai mà biết được 1 người tốt hay xấu nếu chỉ xét đến những hình phạt mà nhà chức trách dành cho họ, điều đó chỉ có thể biết chính xác qua ánh mắt các bà các cô dân địa phương. Các sĩ quan cơ hữu của tiểu đoàn phần lớn còn trẻ với tuổi đời 20 - 25 cũng hết sức hoà đồng với các cô gái làng. Các đơn vị hậu cần và hỗ trợ, các kho vũ khí đạn dược của tiểu đoàn đều đóng trong làng, chúng tôi ko thể mang theo tất cả vào hậu tuyến địch, tất cả giấy tờ của chúng tôi cũng để lại đây, nhiều shtrafnik vẫn ở lại làng để canh giữ chúng. Nhiều người mới bị tuyên án phục vụ trong tiểu đoàn cũng đã tới làng. Khi quân ta chiến đấu giải phóng Belorussia, số những "người bị vây" tăng lên. Tình hình chiến sự hiện nay cũng khiến nhiều binh sĩ mắc lỗi ko hoàn thành nhiệm vụ, vậy là số frontovik bị nhận án đưa vào tiểu đoàn tôi cũng tăng lên.

Trong bất kỳ trường hợp nào, chúng tôi cũng vẫn có đủ số binh lính tạm thời để thay thế số được cho ra. Thậm chí trước khi số shtrafnik được phục chức, trong vài ngày chúng tôi đã phải lập thêm 2 đại đội. Quá trình phục chức cho các shtrafnik vẫn đang tiến hành, nhiều đại diện toà án binh Phương diện quân và Tập đoàn quân tới tiểu đoàn để xem xét các quyết định điều động với sự có mặt của các trung đội trưởng. Họ chính thức huỷ các bản án, phục chức cho các shtrafnik, 1 số sĩ quan cao cấp còn được gắn lại quân hàm ngay tại chỗ. Cùng lúc đó họ còn ra các quyết định trả lại các danh hiệu nhà nước và các giấy tờ cần thiết. Sau đó các cựu shtrafnik đã hoàn toàn trở lại là các sĩ quan và được gửi về đơn vị cũ.

Những "người bị vây" thì được gửi về làm sĩ quan các trung đoàn dự bị giống như các sĩ quan ở nơi tôi vừa rời khỏi cùng các bạn chiến đấu khác. 1 số "người bị vây" vẫn còn mang cấp hàm cũ ví dụ như "công binh chiến đấu" hay "sĩ quan kỹ thuật" với đủ loại cấp bậc. Họ được nhận cấp hàm mới thấp hơn cấp hàm cũ 1 - 2 bậc. Quy định này vốn đã được áp dụng chung trong quân đội khi đổi cấp hàm. Thật ko may, tôi ko được tham gia vào cuộc "tẩy uế" cho những người đã được xoá bỏ tội lỗi với Tổ quốc vì phải làm trung đội trưởng của 1 trong 2 đại đội mới thành lập. Chắc tôi bị đưa vào đây vì mới chỉ kinh qua cuộc thử lửa đầu tiên và chưa có đủ kinh nghiệm chiến trường.

Các đại đội của tiểu đoàn lại nhận 1 nhiệm vụ mới: đánh chiếm 1 đầu cầu trên sông Drut'' từ tay bọn Đức. Để hoàn thành nhiệm vụ, chúng tôi phải tiến tới khu vực bờ sông mà bọn Đức đang kiểm soát 1 cách bí mật vào ban đêm mà ko có pháo dọn bãi. Ko được hô "Hurrah!" để làm quân địch thật bất ngờ. Chúng tôi tiến thẳng vào 1 ngôi làng, tên gì tôi quên rồi, đẩy bật bọn Đức ra khỏi tuyến hào đầu tiên và được cam kết rằng các đơn vị khác của Tập đoàn quân sẽ chiếm đầu cầu.

Lại 1 lần nữa, đêm hoàn toàn ko trăng và có nhiều mây. Bọn Đức hoàn toàn ko chờ đợi 1 cuộc xung phong của quân ta, chúng có lý do để bình chân như vại, thậm chí ko thèm bắn pháo sáng. Ko giống như băng trên sông Dnepr, băng trên sông Drut'' cực kỳ dễ vỡ nếu bị pháo bắn. Đầu tiên chúng tôi thử vượt sông bằng cách đi bộ để khỏi làm vỡ mặt băng. Có lẽ mặt băng quá dễ vỡ này là lý do khiến bọn Đức tỏ ra rất khinh suất, thậm chí ko thèm chiếu sáng xung quanh các chiến hào của chúng. Điều duy nhất chúng làm là bắn bừa đạn cối vào mặt băng trên sông. Thật khốn nạn làm sao tôi lại bị ngã, mặt băng chỗ này đã từng bị vỡ và mới đông lại 1 chút, tôi rơi tõm xuống nước và cố hết sức tìm 1 chỗ có băng đóng chắc hơn nhưng vô hiệu, băng xung quanh tôi rất mỏng và vỡ tan trong tay tôi. Dòng chảy bên dưới kéo tôi đi, áo và quần bông nặng lên từng giây. Xin nói thêm là tôi ko biết bơi, đến giờ vẫn thế, vì vậy bạn có thể hiểu lúc đó tôi đã kề cận cái chết đến mức nào.

Đây là 1 thiếu sót lớn của tôi đã được nhiều lần chỉ ra trong những kỳ kiểm tra thể chất trước chiến tranh, mặc dù tôi biết trượt tuyết, nhảy cao và xa, bắn rất giỏi. Tuy nhiên, tôi đã được tay shtrafnik giao liên của mình cứu, anh ta lúc nào cũng ở gần chỗ tôi. Trung đội tôi mới được thành lập và tôi chưa có cơ hội biết tên anh ta, mặc dù đáng ra tôi nên biết! Khi anh ta trông thấy, hay nghe thấy tiếng tôi lóp ngóp trong nước, cố gắng 1 cách vô vọng để thoát lên trên lớp băng, anh ta vẫn còn ở chỗ băng mỏng. Anh ta nằm ngay xuống miệng hố băng, chìa khẩu tiểu liên ra để tôi nắm lấy nòng súng. Người lính từ từ kéo khẩu tiểu liên lên miệng cái hố mà với tôi như thể cửa vào địa ngục. Cuối cùng tôi cũng tới được 1 chỗ băng dày, đập vỡ đám băng mỏng xung quanh và trèo được lên trên. Đoạn tiếp theo của cuộc hành trình chúng tôi chỉ dám bò, và ko chỉ có mỗi chúng tôi mới bò.

Ngay khi chúng tôi tới được bờ sông, chỗ này rất dốc, ánh lửa bùng lên. Quân ta đã bắt đầu khai hoả làm bọn Đức hoàn toàn bất ngờ. Quân Đức phòng thủ sông Drut'' rất mạnh, chúng có boongke bê tông với tháp pháo bọc thép, bãi mìn dày đặc, 3 lớp rào thép gai và nhiều thứ khác. Tuy nhiên vị trí mà chúng tôi tấn công lại ko có mìn và rào thép gai rất yếu. Điều đó 1 lần nữa chứng minh rằng chỉ huy Tập đoàn quân đã cố tránh mọi thương vong ko cần thiết, cho dù đó là thương vong của shtrafnik. Các trinh sát đã làm việc rất tốt và tìm ra điểm yếu trên tuyến phòng ngự Đức. Ko cần giữ im lặng nữa. Chúng tôi có thể nghe thấy những tiếng thét tuyệt vọng của bọn Đức, chúng ko có hy vọng gì trong 1 trận chiến giáp lá cà ban đêm. Các shtrafnik gầm lên những tiếng chửi rủa tục tĩu nhất, những tiếng thét chế nhạo và chiến thắng thay vì tiếng "Hurrah!" Tôi tới được tuyến hào đầu tiên cùng tay giao liên và nhiều người khác đã bị ngã xuống băng. Tuyến hào này vừa được người của tôi chiếm và quét sạch bọn Đức. Có rất nhiều xác lính Đức cả dưới hào lẫn đằng sau. Các shtrafnik vẫn tiếp tục xung phong ở nhiều nơi và thậm chí đã tới được tuyến hào thứ 2.

[Paul the Octopus]

Tôi bị ướt và lạnh thấu xương, cố làm ấm bằng cách di chuyển thật nhiều nhưng vô hiệu. Tẩu thuốc có giúp tôi đôi chút, tôi là con nghiện hút tẩu nặng từ trước khi ra trận. Cái tẩu rất to, chứa được nhiều thuốc, có hình dáng tiêu chuẩn khiến nó có thể giữ ấm rất lâu. Thuốc lá của tôi ướt và các đồng đội trong hào vui lòng chia sẻ số thuốc của họ cho tôi. Tẩu thuốc giữ ấm cho ngón tay tôi, nhưng toàn bộ phần còn lại của cơ thể đã bắt đầu mất điều khiển vì bị cóng. Bộ quân phục của tôi thấm đẫm nước và đang dần đóng băng, ko giống với 1 tấm áo giáp mà giống với 1 cái mai rùa hơn. Tôi ko sao cử động chân tay được nữa, chỉ còn có thể quay đầu y như 1 con rùa. Đôi ủng dài của tôi hoá thành 1 cục băng và tôi sợ chân mình sẽ bị cóng, tình hình còn tệ hơn nhiều hồi ở trại mùa đông Học viện khi những ngón chân to tướng của tôi bị cóng lạnh. Đại đội trưởng, thiếu tá Syrovatski, nhận thấy tôi ko thể tiếp tục làm trung đội trưởng nữa, anh lệnh cho 2 shtrafnik bị thương nhẹ mang tôi về trạm xá tiểu đoàn. Họ kéo tôi về trên 1 tảng băng lớn qua sông Drut'' ngay trong đêm đó.

Bác sĩ tiểu đoàn, đại uý Stepan Petrovich Buzun, người chắc nịch và có chòm râu bác sĩ điển hình, là người chịu trách nhiệm về các vết thương tại trạm xá tiểu đoàn đặt trong 1 cái lều có lò sưởi. Tôi nghĩ chưa từng có ai, kể cả các shtrafnik, gọi ông bằng cấp bậc quân đội. Bác sĩ Buzun và phụ tá của ông, trung uý Ivan Demenkov, cắt bỏ bộ quân phục đóng băng cứng đơ của tôi bằng 1 cái kìm cắt dây thép gai. Họ lột sạch quần áo của tôi ra và lập tức mát xa toàn thân bằng cồn. Đương nhiên họ cũng cho tôi uống 1 lượng rượu hợp lý và sau đó mặc lại quân phục khô cho tôi, hình như họ được cấp sẵn quân phục khô đề phòng các trường hợp như của tôi, và kho quân phục nằm ngay gần đó. Họ còn đưa cho tôi 1 đôi ủng nỉ khô và ấm. Vì trong lều đã đầy thương binh nên họ đào cho tôi 1 cái hố sâu trên tuyết, bên cạnh lều, đáy hố lót cành linh sam và 1 cái áo mưa. Sau đó họ đặt tôi vào, đắp 1 cái áo mưa nữa, phủ cành linh sam lên và đắp 1 lớp tuyết dày lên trên cùng, chỉ để lại 1 lỗ nhỏ để thở. Tôi ko hiểu rõ giá trị của loại giường này lắm, nhưng đương nhiên thấy rất ấm sau cuộc mát xa bằng cồn cùng với chút rượu trong dạ dày, tôi ngủ ngay lập tức.

Sáng ra tôi rời khỏi "hang ổ" của mình với tâm trạng của 1 người vừa được nghỉ ngơi hoàn toàn, tràn trề sinh lực. Tôi thậm chí còn ko bị chảy nước mũi, biểu hiện thường gặp khi bị nhiễm lạnh, viêm phổi hay viêm phế quản. 1 tuần sau đó cổ tôi mọc nhiều mụn, đó là hậu quả ko mong muốn duy nhất của vụ bơi lội ngoài kế hoạch dưới hố băng. Theo như Stepan Petrovich, vị bác sĩ sáng suốt của tiểu đoàn, sau này giải thích đó là nhờ sự vận động của của toàn bộ nguồn lực nội tại trong cơ thể tôi trong điều kiện kiệt sức vì cố gắng quá mức. Hồi đó chúng ta chưa sử dụng từ "stress". Đây chính là sự khác biệt chủ yếu giữa chiến đấu và mọi hoạt động khác của con người. Như tôi biết sau này, trong chiến tranh con người ta ít ốm hơn rất nhiều so với bình thường và có ốm cũng ko nặng bằng. Thực tế cũng chẳng có bệnh dịch nào xảy ra cả. Như trường hợp của tôi, tôi cho rằng đó là do từ nhỏ tôi đã quen sống ở nơi lạnh giá, và sau đó còn được huấn luyện tại Học viện ở Viễn Đông. Luôn tiện tôi cũng muốn nói rằng bác sĩ Stepan Petrovich của chúng tôi từng là 1 shtrafnik, ông quyết định ở lại làm sĩ quan cơ hữu tiểu đoàn sau khi mãn hạn. Ko ai nói đến chuyện này trong tiểu đoàn, nhưng tôi biết nhiều trường hợp tương tự, và rất kính trọng những sĩ quan đã có những quyết định như vậy.

Trong khi tôi còn đang ngủ trong cái hốc tuyết của mình, đơn vị của tôi đã hoành thành nhiệm vụ và thậm chí còn áp sát được ngôi làng, tại đó 1 trung đoàn bộ binh đã tiếp tục tiến hành cuộc tấn công. Thật ko may, đóng góp của tôi trong trận đánh chỉ gồm cuộc bơi lội dưới hố băng và giấc ngủ trong hang tuyết là hết. Tôi rất thất vọng vì kinh nghiệm trận mạc của mình chỉ tăng lên có tí tẹo. Thứ duy nhất làm tôi ghi nhớ suốt đời là tên con sông Drut'' trên đất Belorussia. Tôi đã ko được chứng kiến trung đoàn bộ binh khép vòng vây lực lượng Đức mà tuyến phòng thủ của chúng đã bị các shtrafnik xé toạc. Mọi người kể cho tôi nghe về những trận pháo kích dữ dội được tiến hành liên tục bằng Katyusha. Ko hiểu 1 đơn vị shtrafnik đã tiến quá sâu vào tuyến phòng ngự Đức hay đơn giản do họ mất liên lạc mà đã bị 1 pháo đội Katyusha bắn nhầm, nhiều quả Katyusha rơi sát các shtrafnik gây 1 số thương vong. Những người chứng kiến đều nói giờ mới hiểu tại sao bọn Đức sợ những loạt Katyusha đến thế.

[Paul the Octopus]

Sau khi được trung đoàn bộ binh thay vị trí, các đại đội tân lập tham chiến rút về tuyến sau nhập vào lực lượng chính của tiểu đoàn. Ko may, cuộc tấn công phải dừng lại sau đó vì vấp phải sự kháng cự mạnh mẽ của bọn Đức. Chỉ mãi đến cuối tháng 6 chúng tôi mới được nghe tin tức về cuộc vượt sông Drut'', khi chiến dịch Bagration bắt đầu, và đất nước Belorussia từng chịu nhiều đau khổ dưới ách chiếm đóng của bọn Đức đã được giải phóng hoàn toàn.

Vào lúc đó, binh sĩ thuộc các đại đội tân lập vừa trở về từ bờ bên kia sông Drut'' nhanh chóng được xếp lên xe tải đưa đến khu vực phía đông Byhov. Có lẽ Tập đoàn quân cũng đã lên kế hoạch sử dụng Tiểu đoàn Trừng giới ở đó. Đó là suy đoán của tôi thôi vì chúng tôi chẳng có thông tin chính thức nào. Mặc dù lúc đó đã là đầu tháng 3 nhưng tự nhiên vẫn làm chúng tôi kinh ngạc với những trận mưa tuyết dữ dội. Tuyết rơi dồn dập suốt nhiều ngày. Chúng tôi vừa kịp đến vị trí trước khi mọi con đường trở nên ko thể đi được. Suốt cả tuần chúng tôi bị cắt rời khỏi mọi đơn vị hậu cần của tiểu đoàn, những tay vui tính gọi đó là "ăn kiêng theo thời tiết". Vì ko tìm đâu ra thực phẩm, thực đơn của chúng tôi chỉ còn là thứ súp nấu từ tuyết đun sôi, đó là thứ duy nhất rất sẵn! Chúng tôi còn 1 ít thịt bò đóng hộp của Mỹ, 1 hộp cho cả 1 đại đội! Quân ta gọi loại thịt bò hộp này là "mặt trận thứ 2", nó có rất ít mỡ và chỉ vài mẩu thịt vụn. Thứ súp cực kỳ loãng của chúng tôi chỉ có duy nhất 1 thứ của thịt bò, đó là mùi. Để thêm vào món súp đó, mỗi người chúng tôi được 1 mẩu bánh mì khô. Ko có cách nào kiếm được thức ăn ở đây để phụ thêm vào "thực đơn ăn kiêng", thật trái ngược với lúc ở làng Maiskoe.

Sau trận mưa tuyết dữ dội, con đường được người ta dùng xe tăng mở trở lại, cuộc tấn công bị đình chỉ. Chúng tôi lại được xe tải chở đến làng Gorodets, gần Maiskoe. Chúng tôi biết từ đây đến Maiskoe rất gần nên dễ dàng nối lại những mối quan hệ cũ với dân địa phương. Quá trình phục vụ trong thành phần Tập đoàn quân 3 của tướng Gorbatov kết thúc, tôi nghĩ tất cả chúng tôi đều có những kỷ niệm tốt đẹp nhất trong suốt cuộc chiến với viên tướng tử tế này. Có tin đồn rằng vì cả Gorbatov lẫn Rokossovski đều từng bị bắt và bị xét xử bằng các bản án bất công nên họ cư xử với các shtrafnik rất có tình người. Tôi nghĩ giờ là lúc tốt nhất để kể về 1 huyền thoại, cũng có thể là chuyện thật, về Gorbatov. Chuyện kể rằng sau khi giải phóng Rogachev, công binh làm 1 cây cầu tạm cho bộ binh và xe loại nhẹ đi qua những chỗ băng đóng ko chắc trên sông Dnepr. Chiếc cầu rất hẹp và chỉ có thể đi 1 chiều. Chỉ huy việc điều phối vượt sông nhận lệnh của Gorbatov là chỉ cho những xe pháo ra tiền tuyến qua sông, vậy là có rất nhiều xe phải nằm lại bờ tây Dnepr, trong đó có cả những chiếc jeep Willy.

Chỉ huy việc vượt sông là 1 thiếu tá to cao khoẻ mạnh, anh tuân thủ mệnh lệnh và ko cho phép những xe quay về từ tiền tuyến qua sông vì như vậy sẽ phải chặn dòng xe đang nối nhau ra mặt trận. Ko ngờ chiếc jeep Willy của tướng Gorbatov cũng bị chặn trong số này, ông nhảy khỏi xe và yêu cầu cho xe mình qua sông gấp. Viên thiếu tá nhắc lại mệnh lệnh của chính ông và từ chối làm theo lời yêu cầu. Tướng Gorbatov nộ khí xung thiên vì sự bất tuân thượng lệnh của viên thiếu tá, ông bất thần vung cây gậy nổi tiếng vụt luôn. Viên thiếu tá cũng phản ứng lại 1 cách bất ngờ ko kém. Anh ta quay nhanh người đánh trả tướng quân thật mạnh làm ông mất thăng bằng ngã lộn qua thành cầu rơi xuống tuyết. Thật là shock! Nhiều sĩ quan nhảy khỏi xe jeep chỉ huy, 1 số chạy xuống giúp tướng quân, số khác rút súng ngắn ra tay, vồ lấy viên thiếu tá và giữ chặt tay anh ta. Có vẻ như số mạng tay thiếu tá chỉ còn đếm từng giây. Tướng quân phủi tuyết khỏi quân phục, bước tới chỗ viên thiếu tá và ra lệnh thả anh ta ra, sau đó rút chai rượu của ông ra.

Cả Tập đoàn quân đều biết chỉ huy ko uống rượu, hút thuốc và ko cả văng tục. Ông đã bỏ rượu từ khi còn trẻ và trong cuộc chiến, dù có bị bạn bè chửi vì ko chịu uống ông cũng chỉ nói mình sẽ chỉ uống trong Ngày Chiến thắng. Vì vậy việc ông mang theo chai rượu còn làm các sĩ quan shock hơn. Gorbatov tự mình rót 1 chén vodka đầy đưa cho cho viên thiếu tá đang sửng sốt, nói: "Làm tốt lắm thiếu tá! Uống đi, coi như lời xin lỗi và phần thưởng cá nhân của tôi cho anh. Tôi đã dạy dỗ vô số thằng ngu bằng cây gậy này, anh là người khôn đầu tiên tôi gặp. Hãy tiếp tục công việc, tôi sẽ gửi ngay cho anh 1 tấm huân chương thực sự." Đó là 1 câu chuyện nghe rất huyền thoại về tướng Gorbatov, nhưng tất cả chúng tôi đều muốn tin. Có lẽ nó có thật! Thật tiếc là chúng tôi ko bao giờ được chiến đấu dưới sự chỉ huy của ông nữa.

Sau khi tới Gorodets, chúng tôi mất nhiều thời gian để nhận những người mới tới, trang bị vũ khí và thắt chặt tình đoàn kết trong các đơn vị. Các buổi huấn luyện quân sự cũng được tổ chức, mục đích chính là để các dạy các cựu phi công, sĩ quan hậu cần và các loại sĩ quan kỹ thuật khác cách chiến đấu như bộ binh. Tức là bắt hành quân, bò trườn, đào hầm hào, vượt chướng ngại vật và sử dụng đúng cách các loại tiểu liên, súng máy, súng trường chống tăng, thậm chí cả panzerfaust thu được của bọn Đức. Tuy nhiên điều khó nhất là dạy họ cách vượt qua nỗi sợ mà nhiều shtrafnik bị khi ném lựu đạn, đặc biệt là loại F-1. Mảnh của loại lựu đạn này thậm chí có thể gây chết người ở khoảng cách 200m trong khi 1 người lính được huấn luyện tốt cũng chỉ ném xa độ 50 - 60m. Chúng tôi dạy họ ném lựu đạn thật, có nổ thật. Binh lính được ném lựu đạn ra từ trong hào, nhưng vẫn còn nhiều người ko đủ can đảm nên đã ném đi ngay.

Quá trình tổ chức và huấn luyện kết thúc vào khoảng giữa tháng 5. Đương nhiên, trong thời kỳ này chúng tôi đã thiết lập được quan hệ gần gũi với những người dân địa phương. Cũng có nhiều câu chuyện lãng mạn, ko chỉ giữa binh sĩ tiểu đoàn và các cô gái địa phương. Thì ra còn có 1 sân bay cách chỗ chúng tôi ko xa với 1 tiểu đoàn phục vụ bay (BAS) đóng ngay cạnh. Phần lớn binh sĩ tiểu đoàn này là những cô gái trẻ.

[Paul the Octopus]

1 ngày xuân ấm áp, tôi nhớ mình nghe thấy 1 tiếng nổ trên con lộ, gần như ngay giữa làng. Thì ra do đất mềm ra, 1 quả mìn chống tăng Đức đã nổi lên bề mặt, 1 con ngựa kéo xe chở đạn pháo đã dẫm lên làm quả mìn phát nổ. Thật ngạc nhiên là số đạn pháo ko bị nổ theo và người đánh xe ko chết. Anh lính đánh xe bị thương được đưa vào trạm phẫu còn chú ngựa béo tốt chết ngay tại trận. Tất nhiên vụ nổ gây hoảng sợ cho nhiều người, nhưng kết quả phụ là bếp ăn tiểu đoàn có cơ hội nâng cao khẩu phần. Giao liên Zhenya của tôi (tôi ko thể nhớ họ anh ta) cũng kiếm được 1 miếng mỡ ngựa, anh ta là 1 đầu bếp cừ và đã làm nguyên 1 nồi cực kỳ ngon gồm thịt, khoai tây, tỏi và 1 số gia vị khác mà anh ta xin được của chủ nhà. Chúng tôi mời các vị chủ nhà cùng dùng bữa tối cải thiện này, trong khi Zhenya cũng mời các nữ binh sĩ trẻ của tiểu đoàn phục vụ bay (BAS) mà anh ta quen. Tất nhiên, các vị chủ nhà góp thêm 1 ít quốc lủi cho bữa tối. Mọi người đều hoan hỉ và tán thưởng chàng đầu bếp, đặc biệt là các cô gái đến từ sân bay. Có vẻ như khẩu phần của họ ko được thịnh soạn bằng cánh phi công. Tuy nhiên, tất cả các cô đều đổ thức ăn đi khi nghe được đây chính là thịt con ngựa bị mìn nổ chết! Thật tồi tệ, họ chưa bao giờ dùng thử 1 món ăn "kỳ cục" như vậy.

Suốt 1 thời gian dài chúng tôi ở Gorodets đã diễn ra rất nhiều cuộc hẹn hò và nhảy nhót vào buổi tối. Khi chiều xuống dần và chúng tôi ko phải tập quân sự, chúng tôi lại đồng thanh hát những bài ca trong căn lán lính theo sáng kiến của ai đó. 1 bài hát về tiền tuyến, nếu được hát lên ngay tại đó, vào lúc đó, và nếu lại do chính những người lính thể hiện, thì nghe thật cảm động, thậm chí theo cách nào đó giống 1 bài hát rửa tội. Mọi người hát mới thiết tha làm sao! Chúng tôi ko có quản ca hay người lĩnh xướng, nhưng chúng tôi có đủ giọng bass lẫn tenor, giọng chính lẫn giọng bè. Chúng tôi hát rất chuyên nghiệp khiến dân làng kéo tới tụ tập quanh lán nghe buổi hoà nhạc ngẫu hứng mà nước mắt rưng rưng. Chúng tôi ko hát những bài ca Belorussia vì chỉ biết mỗi 2 bài nhạc nhảy Belorussia, nhưng chúng tôi hát rất nhiều bài ca Ukraina về những người Cô dắc Zaporozhie hay đại loại thế. Thường thường chúng tôi hát những bài ca Nga, trong đó có 1 bài về Yermak mà chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh đoạn "và quân đội ta, dữ tợn trong chiến đấu, ngã xuống mà ko buông kiếm". Chúng tôi cũng thường hát bài ca ưa thích "Đừng lảng vảng quanh tao, lũ quạ đen".

Hình như những bài hát này phù hợp nhất với các shtrafnik và tâm trạng của họ. Chúng tôi mất nhiều thời gian để tổ chức tiểu đoàn ở Gorodets, vì vậy chúng tôi hát rất nhiều bài, những cô gái địa phương tô điểm thêm những bài hát đó bằng giọng cao và thanh. Tất cả những cái đó làm chúng tôi thêm gần gũi, những buổi khiêu vũ và hẹn hò phần lớn kết thúc với 1 đám cưới. Những đám cưới chẳng có gì, nhưng nó đã diễn ra, thực sự diễn ra! Nhiều phụ nữ đã ko hề nhìn thấy đàn ông suốt 1 thời gian dài, và tiếc thay, chỉ có Chúa mới biết chúng tôi còn sống thêm được bao lâu. Đó là lý do khi chúng tôi nhận lệnh lên tàu ngay lập tức, chúng tôi có thể tưởng tượng ra bao nhiêu nước mắt rơi nơi những người dân địa phương. Ko chỉ những cô gái trẻ mà cả nhưng phụ nữ lớn tuổi cũng khóc, họ đã quen với việc được chúng tôi giúp đỡ việc nhà và cảm thấy tiếc cho mối quan hệ nồng ấm với những chú lính "rắc rối". Mặc cho tất cả những chuyện đó, việc lên tàu vẫn diễn ra ko gặp rắc rối gì, và đến tối con tàu rời ga trên tuyến đường ray mới sửa. Vậy là chúng tôi đã được tái bố trí gần như từ cực xa nhất của cánh phải Phương diện quân sang cánh trái, tức là phía tây nam vùng mới giải phóng thuộc Belorussia.

Chuyến tàu chạy nhanh hết mức mà tuyến đường ray mới sửa có thể chịu đựng được. Chúng tôi chú ý tới cách bọn Đức phá huỷ đường ray trong quá trình rút lui. Tôi nhớ có 2 phương pháp khá bất thường, 1 là kéo theo toa tàu cuối 1 dụng cụ giống cái cày khổng lồ để phá các thanh tà vẹt, 2 là lắp vào đường ray những dụng cụ gì đó khiến cho cả đoạn ray dựng ngược lên vuông góc với mặt đất, trông như 1 cái hàng rào khổng lồ dài nhiều km.

Trước hết, chúng tôi vượt qua Gomel, Rechitsa và Kalinkovichi. Sau đó con tàu đi xuyên qua Ukraina, qua Ovruch, Sarny và tới Manevichi. Qua ga này thì đường ray chưa được khôi phục, vì vậy chúng tôi phải tiếp tục hành quân bộ, chỉ có ban chỉ huy tiểu đoàn và các đơn vị hỗ trợ là có xe tải. Trong 3 ngày chúng tôi đã hành quân được 100km hướng về phía thị trấn Ratno thuộc Ukraina, hiện vẫn còn nằm trong tay quân Đức. Như vậy là Phương diện quân Belorussia 1 đã đánh chiếm vùng tây bắc Ukraina trên cánh trái. Tại đó chúng tôi được giao 1 khu vực phòng thủ trên sông Vyzhevka, thay chỗ cho 1 trung đoàn bộ binh cận vệ.

Bản thân con sông tuy hẹp nhưng vùng đầm lầy bờ sông cũng đủ tạo ra 1 vùng phân tuyến rộng gần 1km. Các chiến hào đã được gia cố cho phòng thủ và được những người lính tiền nhiệm của chúng tôi đào từ mùa đông trước. Chúng có tầm quan sát tốt, nằm bên rìa 1 rừng cây non. Vậy là chúng tôi đã được bố trí vào Sư 38 Bộ binh Cận vệ Lozov / Tập đoàn quân 70, chỉ huy Tập đoàn quân là tướng V. S. Popov chứ ko còn Gorbatov nữa.

[Paul the Octopus]

3
''LŨ KẺ CƯỚP CỦA ROKOSSOVSKI''

Vậy là cuối tháng 5/1944, tiểu đoàn tôi đã được tái bố trí tại khu vực sát thị trấn Ratno thuộc Ukraina, nơi vẫn còn nằm dưới ách chiếm đóng của bọn Đức. Thị trấn này ở phía bắc thị trấn Kovel'' cũng thuộc Ukraina và cũng đang nằm trong tay bọn Đức. Chúng tôi tới sông Vyzhevka thay thế cho 1 đơn vị được gửi sang 1 khu vực mặt trận khác. Đại đội 1 của tôi trấn giữ cánh phải tiểu đoàn, đại đội trưởng là đại uý Ivan Vladimirovich Matvienko, đại đội phó là 1 chàng trai rất trẻ và đầy nhiệt huyết, thượng uý Ivan Georgievich Yanin. Tất cả các trung đội trưởng đều trên dưới 20 tuổi, tôi chỉ huy trung đội 3 và do đó phụ trách cánh trái đại đội. Trung đội 2 chỉ huy là trung uý Fuad Bakirovich Usmanov, 1 "người Bashkiria", như cách anh ta tự gọi mình, bố trí bên cánh phải của tôi. Chúng tôi gọi anh theo tên Nga là Fedya hay Todd. Trung đội 1 do trung uý Dmitri Bulgakov chỉ huy, nhưng tôi ko nhớ tên lót của anh. 2 trung đội trưởng nói trên đều lớn hơn Ivan Yanin và tôi độ 2 - 3 tuổi.

Mặc dù đã có 1 thời gian dài tổ chức lực lượng, các trung đội và đại đội vẫn còn thiếu binh sĩ tạm thời, có lẽ do khu vực này ko có các chiến dịch quy mô lớn dẫn tới tình trạng thất nghiệp của các toà án binh. Số "người bị vây" vì thế cũng ít. Tiểu đoàn tôi được giao 1 khu vực phòng thủ rất rộng, 1 shtrafnik nói đùa bằng thứ thổ âm Cáp ca dơ nặng trịch: "1 công dân Soviet cho mỗi km chiến tuyến!" Tất nhiên điều này là phóng đại, nhưng thay vì mỗi người bố trí cách nhau 8 - 10 bước như cẩm nang bộ chiến đã ghi, quân của tôi bố trí người này cách người kia 50 - 60m. Chỉ khi nhận được quân tăng cường khoảng cách này mới giảm đi 1 chút. Thời gian chúng tôi tổ chức đội hình và huấn luyện chiến đấu cũng được dành để tìm hiểu thêm về binh lính. Có lẽ nhờ đó tôi nhớ thêm được tên nhiều người mặc dù tôi ko nhớ họ trong phần lớn trường hợp. Hy vọng mọi người tha thứ nếu tôi chỉ gọi họ bằng tên trống ko trong hồi ký. Theo bảng phân công, mỗi trung đội trưởng có 2 phó được chỉ định theo lệnh của tiểu đoàn trưởng trên cơ sở giới thiệu của trung đội trưởng và đại đội trưởng.

1 trong 2 phó của tôi vốn là 1 trung đoàn trưởng dày dạn kinh nghiệm, đã chiến đấu hơn 2 năm nhưng mắc sai lầm trong 1 trận đánh, nguyên trung tá Sergey Ivanovich Petrov. Phó thứ 2 vốn là sĩ quan chỉ huy hậu cần 1 sư đoàn phạm tội, cũng là nguyên trung tá tên là Shul''ga, tôi ko nhớ họ. Tại trung đội tôi ông có trách nhiệm cung cấp đạn dược, lương thực và mọi thứ cần thiết cho chiến đấu. Ông làm công việc của mình 1 cách khôn khéo, có nhiều sáng kiến và rất tinh thông trong việc vận chuyển, giao nhận và hậu cần. Phải nói thật là may mắn cho tôi, 1 trung uý 20 tuổi chưa có kinh nghiệm, 1 trung đội trưởng tép riu, mà lại có được 2 vị trung tá dầy dạn làm phó, mặc dù họ chỉ bị giáng chức tạm thời. Tôi đã hy vọng tận dụng được kinh nghiệm sống và chiến đấu của 2 người họ, cả 2 đều lớn tuổi hơn tôi nhiều, đó có lẽ là lý do chính tôi đề cử họ. Tiểu đội trưởng thứ nhất của tôi là cựu thiếu tá pháo binh, cao to, đẹp trai, khoẻ mạnh, có cái tên lạ nên dễ nhớ Puzyrei. 1 cựu đại uý biên phòng là chỉ huy tiểu đội 2, mặt mỏng quẹt, có vẻ tốt bụng và trí tuệ kiểu cổ điển nhưng đôi mắt rất sắc và lúc nào cũng ánh lên sự sắt đá. Tiểu đội trưởng thứ 3 là đại uý thiết giáp Lugovoi, có bộ ria kiểu vệ binh thế kỷ 19, người lùn tịt nhưng rất nhanh và lúc nào cũng sẵn sàng hành động.