Lịch sử phát triển và giới thiệu các dòng xe tăng chủ lực (MBT)

[daibangden]

Buồng chiến đấu (vị trí của pháo thủ)

1 – Đồng hồ báo số lượng phát bắn; 2 – Quạt; 3 – Bộ hãm tháp pháo; 4 – Khí tài hội thoại tăng TPU A-2; 5 – Bảng phân phối bên trái; 6 – Thước ngắm bắn đêm TPN-1-49-23 (sau đó là TPN-3-49); 7- Khí tài quan sát của pháo thủ TPN-165A; 8 – Vách ngăn cách của pháo chính; 9 – Thước ngắm – máy đo xa TPD-K1; 10 – Cơ cấu nâng pháo chính; 11 – Tay quay cửa ra từ bánh răng trục vít của cơ cấu nâng nòng pháo; 12 – Ghế ngồi; 13 – Áp (lực) kế; 14 – Cơ cấu quay tháp pháo bằng tay; 15 – Van hệ thống làm sạch bằng thủy khí; 16 – Đồng hồ phương vị

[daibangden]

Bản vẽ T-72A

Khả năng phòng thủ của xe tăng được tăng cường một cách đáng kể. Việc này đạt được nhờ sự tăng cường độ dày các chi tiết giáp, đặc biệt là giáp đầu xe, cũng như sự tiếp nhận giáp hỗn hợp và với việc độn thêm các vật liệu phi kim mới. Do sự tăng lên rõ rệt của gò đầu tháp pháo T-72, nên trong quân đội Mỹ, mặc dù không phổ biến, nó được gọi bằng tên lóng không chính thức là “Dolli Parton”. Theo quan sát, các gò này gợi cho các nhà quân sự bên kia đại dương về tượng bán thân của các nữ diễn viên Mỹ.

Thay cho bốn tấm lá chắn gấp mở chống đạn lõm mỗi bên thành xe, trên T-72A lắp diềm chắn dày bằng vải cao su. Khả năng phòng thủ của xe tăng được tăng cường đồng thời với sự lắp ở đằng trước tháp pháo 12 thiết bị phóng của hệ thống bắn lựu đạn khói 902A “Tucha” và sử dụng hệ thống bảo vệ bom napal “Soda”.

Trên T-72A lắp động cơ nâng cấp B-46-6 và có một vài thay đổi ở bộ phận chuyển động. Chi tiết, số lượng mắt xích trong băng xích được tăng lên 97, các bánh dẫn hướng được đúc liền thay cho hàn, giảm khối lượng và tăng lên 285mm khoảng chạy cơ học của các bánh chịu nặng, áp dụng hệ thống tín hiệu đi đường. Lái xe – kỹ thuật viên nhận được khí tài nhìn đêm chủ - thụ động TVNE-4B.

Trong quá trình sản xuất hàng loạt xe tăng T-72A tiếp tục được nâng cấp. Như vào năm 1980, đã tăng cường giáp mũi xe bằng cách hàn tấm thép dày 30mm và phân bố lại độ dày giáp hỗn hợp: 60 + 100 + 50 thay cho 80 + 105 + 20mm. Trong cùng năm, đã áp dụng các trục xoắn với cấp độ sức căng hoạt động được tăng cường.

[daibangden]

Thước ngắm - máy đo xa TPD-K1







Xe tăng T-72A. Sự chú ý tập trung vào diềm chắn vải cao su dày và các súng phóng lự đạn khói hệ thống "Tucha"

[daibangden]

Năm 1981, trên xe tăng T-72A bắt đầu lắp pháo chính 125mm 2A46M. Sự khác biệt trong cấu trúc của pháo là sự liên kết ống nòng pháo với bộ phận nạp đạn có sự hỗ trợ của các khí tài tháo lắp cục bộ nhanh chóng, cho phép thay mới ống nòng pháo trong điều kiện chiến trường mà không cần phải tháo pháo khỏi tháp pháo. Để thực hiện thao tác này cần 2 tiếng. Khóa nòng được lắp cơ cấu đảm bảo việc mở giảm gấp đôi khối lượng công việc, giảm còn 25kg thay cho 75kg. Để tăng độ chính xác khi bắn, các trục của hai bộ hãm giật được cố định đối xứng cân đối so với trục kênh nòng pháo ở các góc bên phải và trái của bộ phận sau pháo. Thiết kế của các khí tài chống giật đảm bảo sự giật ít ở thời điểm viên đạn rời khỏi nòng pháo và sự giật trở về vị trí cũ êm, đồng thời giảm khả năng làm hỏng sự hiệu chỉnh thước ngắm. Pháp 2A46M có sự bố trí bán tự động trên và khí tài kiểm tra ngầm số lượng chất lỏng trong bộ hãm giật và giật ngược, cho phép thực hiện sự kiểm tra chúng mà không phải thực hiện việc giật nhân tạo. Để hiệu chỉnh tuyến 0 của thước ngắm mà thành viên kíp xe không phải ra khỏi tăng, xe trang bị khí tài kiểm tra hiệu chỉnh chìm.

Từ năm 1982, T-72A bắt đầu được lắp tổ hợp thước ngắm 1A40, gồm có thước ngắm – máy đo xa laze TPD-K1, thiết bị vạch góc ngắm đón hai bên với khối chỉ thị và hiệu chỉnh đạn đạo.

Năm 1984, trên các xe tăng bắt đầu lắp hệ thống cân bằng pháo – tăng 2E42-2 với thiết bị dẫn động điện cơ trong góc hướng và điện thủy lực – góc tầm. Trong cùng năm, các T-72A xuất hiện động cơ V-84 công suất 840 sức ngựa. Năm 1985 bắt đầu sản xuất các xe tăng với mày làm sạch không khí và hệ thống sưởi nóng không khí vào (PVV).

Trong quá trình tiến hành các công việc theo quy trình và sửa chữa triệt để (đại tu) từ năm 1985 trên các xe tăng T-72A lắp màn chắn phản ứng nổ gồm 227 phần tử (61 – trên thân xe, 70 trên tháp pháo, 96 – bên thành xe). Các xe tăng đã qua sự hiện đại hóa này nhận tên gọi T-72AB.

Song song với xe tăng T-72A, phiên bản tăng chỉ huy T-72AK cũng được chế tạo. Nó khác với các T-72A trong dòng ở sự xuất hiện các khí tài thông tin liên lạc bổ sung, khí tài dẫn đường tăng, khí tài đảm bảo công việc của chúng và cơ số đạn pháo giảm xuống còn 36 viên.

[daibangden]

Bên trái pháo lắp 7 thiết bị phóng lựu đạn khói "Tucha"





Bên phải tháp pháo. Ở đây lắp 5 thiết bị phóng lựu đạn khói "Tucha"

[daibangden]

Lá chắn bảo vệ, được lắp trên cửa ra vào của trưởng xe để bảo vệ trưởng xe khỏi bùn và bụi

[daibangden]

T-72B (“Công trình 184”)

Các xe tăng T-72B-1 đi qua Quảng trường Đỏ. Moskva, mùng 7 tháng 11 năm 1986

Tương ứng với mệnh lệnh của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô từ mùng 5 tháng 7 năm 1981 trong khuôn khổ các công việc thiết kế - thí nghiệm “Hiện đại hóa T-72A”, ở xưởng lắp ráp xe máy Ural đã phát triển bản vẽ kỹ thuật dự kiến áp dụng các cấp độ nâng cấp khác nhau cho T-72A. Trong quá trình thiết kế sản phẩm, nhận số hiệu “công trình 184” đã chế tạo sáu phiên bản tháp pháo khác nhau ở cấp độ bọc thép, thành phần hệ thống điều khiển hỏa lực và tổ hợp trang bị.

Sau khi tiến hành các thí nghiệm mọi mặt đối với các mẫu thí nghiệm, theo mệnh lệnh của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô từ ngày 27 tháng 10 năm 1984, xe tăng “công trình 184” đã được tiếp nhận vào trang bị Quân đội Liên Xô dưới tên gọi T-72B. Mệnh lệnh tương ứng của Bộ trưởng Quốc phòng đã được ban hành ngày 23 tháng 1 năm 1985.

Trong thiết kế của T-72B, những thành quả cuối cùng của ngành công nghiệp quốc phòng
Liên Xô trong những năm đó – tổ hợp giáp phản ứng nổ (KDZ) và tổ hợp điều khiển hỏa lực (KUV). Tổ hợp giáp phản ứng nổ “Kontakt” gồm 227 khối được bố trí có một vài sự khác biệt so với xe tăng T-72A. Việc này liên quan đến hình dáng mới của đầu tháp pháo. Do sự tăng cường thêm ở hai bên má tháp pháo, người Mỹ gọi T-72B là “Super Dolli Parton”. Chi tiết giáp trước đầu thân được tăng thêm tấm thép 20mm. Trên T-72B, sự phòng thủ chống phóng xạ được tăng lên cấp độ mới một cách đáng kể, chủ yếu do kết quả tiếp nhận cả ở trên và dưới tháp pháo hệ thống bảo vệ tập thể và cục bộ các thành viên trong kíp xe. Sự sống còn của xe tăng trên chiến trường được tăng cường nhờ sự tiếp nhận hệ thống 902A “Tucha” để bắn lựu đạn khói, hệ thống phòng thủ bom cháy “Soda” và trang bị chữa cháy hoạt tính cao 3 ETs 13 “Nney”.

[daibangden]

Hỏa lực của xe tăng tăng lên đáng kể nhờ việc lắp pháo 2A54M đã được cải tiến và tổ hợp điều khiển hỏa lực 9K120 “Sivir”. Tổ hợp nay đảm bảo việc dẫn bắn tên lửa chống tăng điều khiển qua nòng pháo vào ban ngày tại chỗ hoặc dừng ngắn. Tầm bắn tối đa của tên lửa điều khiển theo tia laze điều biến với xác suất trúng mục tiêu dạng “xe tăng” không dưới 0,8 ở tầm xa 4000 mét. Trong cơ số đạn có 45 viên, 22 trong số đó bố trí trên băng truyền quay của hệ thống nạp đạn tự động, số đạn còn lại – trên giá đỡ đạn của thân xe và tháp pháo.

Trong thành phần hệ thống điều khiển hỏa lực có tổ hợp thước ngắm 1A40-1 trên cơ sở thước ngắm – máy đo xa laze TPD-K1, sử dụng trên xe tăng T-72. Trong tổ hợp bao gồm máy hiệu chỉnh đường đạn – tự động tính toán nhiệt độ liều phóng và không khí, áp suất khí quyển, tốc độ góc của mục tiêu, tốc độ di chuyển của xe tăng và các điều kiện bắn khác… Có nghĩa là tăng cường một cách đáng kể xác suất bắn trúng mục tiêu ngay từ viên đạn đầu tiên. Cùng với đó, máy hiệu chỉnh đường đạn không tính toán toàn bộ những sự thay đổi điều kiện bắn như diễn ra khi xuất hiện trên xe tăng hệ thống điều khiển hỏa lực tự động hóa với máy tính toán đạn đạo, bởi vì việc chỉ tính toán sự hiệu chỉnh tổng được thực hiện bằng tay trước khi bắn. Sự hiệu chỉnh tổng được tính toán theo toán đồ cố định trên bộ phận sau pháo chính gần trưởng xe.

Trong quá trình hiện đại hóa, khối lượng chiến đấu của xe tăng nâng lên 44,5 tấn. Để duy trì khả năng cơ động của xe tăng khi đã bị tăng lên 3 tấn, trên xe lắp động cơ dizel cao tốc bốn thì đa nhiên liệu làm mát bằng chất lỏng V-84-1 công suất 840 sức ngựa.

Hình dáng phía trên T-72B-1, có thể nhìn thấy rõ tấm giáp bảo vệ bổ sung được hàn vào giáp đầu thân và chống phóng xạ dưới tháp pháo trên tháp pháo.

[daibangden]

T-72B trong quân đội Belorus

T-72B tiếp nhận các khí tài liên lạc vô tuyến điện mới trong tổ hợp “Abzats”. Nó bao gồm đài vô tuyến cao tần R-173, đài vô tuyến nhận R-173P, khối lọc ăng ten và máy khuyếch đại micro. Đài vô tuyến điện đảm bảo tầm xa thông tin liên lạc trên 20km.

Bộ phận xe tăng T-72B được sản xuất không có các phần tử thuộc tổ hợp điều khiển hỏa lực có tên gọi T-72B-1.

Để phòng thủ chủ động không chỉ với đạn xuyên lõm mà với cả đạn xuyên giáp dưới cỡ nòng, từ năm 1988, trên T-72B đã có giáp bảo vệ lắp chìm, các phần tử nằm trên giáp xe tăng. Dòng xe tăng này gọi là T-72BM.

Song song với T-72B, phiên bản xe tăng chỉ huy T-72BK cũng được sản xuất. Cũng như các biến thể T-72 khác trong dòng xe tăng chỉ huy, T-72BK trang bị đài vô tuyến điện bước sóng ngắn R-130, khí tài dẫn đường TNA-4 và tổ hợp nguồn năng lượng tự động

[daibangden]

Trên T-72B, khối súng phóng lựu đạn khói bố trí trên thành bên trái xe tăng, còn số lượng của chúng giảm xuống còn 7. Đáng chú ý ở các móc cố định giáp phản ứng nổ. Đã xuất hiện thước ngắm ban đêm TPN-3-49. Đây là xe tăng T-72B-1