Ký ức tuổi thơ máu lửa

[leasedline]

Thực ra mỗi sư đoàn thường có một bệnh xá, gọi là bệnh xá sư đoàn, hay có khi cũng gọi là tiểu đoàn quân y (D24).

Dạ cái này em cũng sai luôn anh ạ! Bạn em nói là tiểu đoàn quân y!

[lamson1981]

Lam son ơi ! Bài hát " qua sông" mình cứ tưởng đâu bài nầy chỉ ở miền tây sông nước thôi , quê mình kênh rạch nhiều hơn đường lộ , không ngờ ở miền trung cũng phổ biến bài nầy . Hình như bài nầy vào thời điểm đó do cô văn công tỉnh Đồng Tháp tên CAO THỊ THẮNG hát rất hay , không biết có đúng không ?

Bài hát nầy của tác giả nào thì tôi không biết, nhưng nội dung thì chắc là nói về vùng sông nước nam bộ của bác Hai Ruộng rồi đấy. Ở quê tôi thì hiếm có khi nào thấy cảnh chuyển quân qua đò, nhưng bài hát được phổ biến khá rộng rãi trước và sau giải phóng bằng cách truyền miệng nên cũng chẳng biết ca sĩ nào hát bài nầy hay cả.

[lamson1981]

  MỘT NỀN GIÁO DỤC MỚI

  Năm học đầu tiên sau ngày giải phóng đã được khai giảng. Bây giờ trường Tiểu học Tiến Đức đã được tách ra khỏi nhà thờ Tin Lành và trở thành trường cấp 2. Chúng tôi được về học gần nhà, ai muốn vào học lớp nào thì đăng kí vào lớp đó, không cần có học bạ gì cả. Các thầy cô thì một số ít là thầy củ, còn đa số là sinh viên mới học khóa sư phạm cấp tốc và giáo viên từ Miền Bắc tăng viện vào. Lần đầu tiếp xúc với thầy cô mới từ miền Bắc, thấy hơi lạ là thầy hay cô nào cũng đều mặc quần ka ki ống túm và cao tít trên ống quyển, mà chúng tôi hay gọi là “ Ống quần chó táp 7 ngày không tới”. Khi đó thanh niên miền Nam thì moden là quần ống loe. Các thầy cô nói rằng nền giáo dục cách mạng không cho phép thầy giáo đánh học sinh, tôi thấy đó là một ưu điểm lớn. Nếu đánh học sinh như trước kia thì cả thầy lẫn học trò bị đánh rất bức xúc, không thể nào còn tập trung vào dạy và học trong giờ hôm đó. Khi xưa, muốn phát biểu thì giơ một ngón tay trỏ, bây giờ thì giơ cả bàn tay.  Sách giáo khoa thì nhà trường cho mượn, mỗi tổ được 1 bộ. Sách giấy trắng rất đẹp của  nhà xuất bản Giải Phóng – in năm 1973.

  Ngày khai trường đầu tiên của niên khóa 1975-1976 chúng tôi được nghe thầy cô đọc: “ Thư của Bác Hồ gởi học sinh nhân ngày khai trường năm 1945”.  Đã 30 năm nhưng nội dung của bức thư giống như Bác Hồ gởi cho thế hệ học sinh chúng tôi lúc ấy . Lời lẽ trong thư thật thống thiết và tình cảm, mọi người ngồi nghe như uống từng lời của Bác. Sau này vào những dịp khai trường, tôi cũng có nghe nhiều bức thư của các chủ tịch nước, chủ tịch tỉnh v.v…nhưng không hề gây cho tôi một cảm xúc gì. Có lẽ do hoàn cảnh nước nhà từ trong cõi nô lệ mới dành được độc lập, cộng với tài năng văn chương của Bác, nên đã cho ra đời một tác phẩm hay như thế. Thời tiểu học dưới chế độ cũ có bài giảng văn “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh, và niên học này có “ Thư của Bác Hồ…” là hai áng văn tuyệt tác đã lưu mãi trong tôi mỗi dịp khai trường.

1.   *
**

Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường của Bác Hồ

 

Các em học sinh !

Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyển biến khác thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn nữa, từ giờ phút này giở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hòan tòan Việt Nam. Trước đây cha anh các em, và mới năm ngoái cả các em nữa, đã phải chịu nhận một nền học vấn nô lệ, nghĩa là nó chỉ được tạo nên những kẻ làm tay sai, làm tôi tớ cho một bọn thực dân người Pháp. Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ được tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em.

Các em được hưởng sự may mắn đó là nhờ sự hy sinh của biết bao nhiêu đồng bào các em. Vậy các em nghĩ sao? Các em phải làm thế nào để đền bù lại công lao của người khác đã không tiếc thân và tiếc của để chiếm lại nền độc lập cho nước nhà.

Các em hãy nghe lời tôi, lời của một người anh lớn lúc nào cũng ân cần mong mỏi cho các em được giỏi giang. Trong năm học tới đây, các em hãy cố gắng, siêng năng học tập, ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn,ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.

Đối riêng với các em lớn, tôi khuyên thêm một điều này: chúng ta đã đánh đuổi bọn thực dân, chúng ta đã giành được độc lập. Nhưng giặc Pháp còn lăm le quay lại. Chúng ỷ vào kẻ khác mạnh hơn mà gây sự với ta. Tất nhiên chúng sẽ bị bại, vì tất cả quốc dân ta đoàn kết chặt chẽ và một lòng chiến đấu cho giang sơn Tổ quốc. Phải sẵn sàng mà chống quân giặc cướp nước, đấy là bổn phận của mỗi công dân. Các em lớn chưa hẳn đến tuổi phải gánh công việc nặng nhọc ấy, nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước.

Tôi đã thành thực khuyên nhủ các em. Mong rằng những lời của tôi được các em luôn luôn ghi nhớ. Ngày hôm nay, nhân buổi tựu trường của các em, tôi chỉ biết chúc các em một năm đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp.

Chào các em thân yêu
Hồ Chí Minh


Nguyên bản bức thư có phải Bác Hồ xưng "tôi" và gọi "em" đối với học sinh như trên hay không ?  Nhưng khi ấy tôi nghe cô giáo đọc là "Bác" và gọi là "cháu". Hay là có thể người ta sửa lại cho phù hợp với lứa tuổi của chúng tôi lúc đó.


---------------------------------------------------------------------------------------------


2* Cảm xúc ngày khai trường
 
Bài giảng văn một thời.
Trích "Quê Mẹ" của Thanh Tịnh


Nhà thơ Thanh Tịnh


TÔI ĐI HỌC

Hằng năm cứ vào cuối thu, khi lá ngòai đường rụng nhiều , trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường
Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.
( …) Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi, mấy người học trò cũ đến sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp. Chung quanh những cậu bé vụng về lúng túng như tôi cả. Các cậu không đi. Các cậu chỉ theo sức mạnh kéo dìu các cậu tới trước. Nói các cậu không đứng lại càng đúng hơn nữa. Vì hai chân các cậu cứ dềnh dàng mãi. Hết co lên một chân, các cậu lại duỗi mạnh như đá một quả banh tưởng tượng. Chính lúc này toàn thân các cậu cũng đang run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
(…) Một mùi hương lạ xông lên trong lớp. Trông hình gì treo trên tường, tôi cũng thấy lạ và hay hay. Tôi nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi rất cẩn thận rồi tự nhiên nhận là vật riêng của mình. Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi, một người bạn tôi chưa hề biết, nhưng lòng tôi vẫn không cảm thấy sự xa lạ chút nào. Sự quyến luyến ấy tự nhiên và bất ngờ quá, đến tôi cũng không dám tin là có thật. Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao.
Tôi đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim. Một kỷ niệm cũ đi bẫy chim giữa cánh đồng lúa bay trên bờ sông Viêm sống lại đầy dẫy trong trí tôi.Nhưng những tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh trên bảng đen đã đưa tôi về cảnh thật. Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm bẩm đọc: Bài tập viết: Tôi đi học!

[lamson1981]

  Về chương trình học các môn khoa học tự nhiên vẫn giống như xưa, các môn khoa học xã hội thì hoàn toàn khác. Ở lớp nào cũng học các tác phẩm hừng hực tính chiến đấu như : Người mẹ cầm súng, Những đứa con trong gia đình, Chị tư Hậu, Bất khuất, Sống như Anh … Về thơ thì học các bài như : Dáng đứng Việt Nam, Nghe tin em vào Đại học, Nhớ con sông quê hương… Đặc biệt là bài thơ : “ Trước tờ giấy trắng” của nhà thơ Giang Nam . Bài thơ đã diễn tả thật đúng diễn biến tâm trạng của những người phụ nữ ở miền Nam cũng như ở quê tôi khi bị Mĩ-Diệm bắt viết đơn li khai chồng con đang “nhảy núi” hoặc đi tập kết ở miền Bắc.

    

Nhà thơ Giang Nam và vợ

Trước tờ giấy trắng

Chị ngồi trước tờ giấy trắng
Hàng giờ không viết một câu
Bóng cây ngắn dần theo nắng
Đàn trâu chậm chạp qua cầu

Mái tôn nóng bừng ngột ngạt
Trán con lấm tấm mồ hôi
Cổng đồn mấy thằng lính gác
Đứng im như chết lâu rồi

Con bé nhay nhay vú mẹ
Bàn tay nhỏ xíu mân mê
Chum chúm môi hồng nở hé
Chói chang nắng lửa trưa hè

Có gì cay cay trong mắt
Có gì mằn mặn trên môi
Không, không thể là nước mắt
Cắn răng quyết giữ cuộc đời!

Vụt hiện những ngày kháng chiến
Giành từng góc ruộng bờ ao
Vụt hiện những ngày trên bến
Vẫy khăn anh bước xuống tàu

Chúng muốn em cầm dao cắt ruột
Xẻo từng thớ thịt, đường gân
Cả biển rộng và trời xanh bát ngát
Của chúng ta và Tổ quốc yêu thân.

Anh ơi ! anh có nghe con khóc
Đôi tay gầy cuống quýt bíu vai em
Em điên mất, kìa làn môi mọng ướt
Rời vú em vẫn còn nút còn thèm

Có nên viết để con ta được sống ?
Dù một ngày, một buổi nữa rồi thôi
Em là mẹ, lòng ai không dội sóng
Trước tình con như bảo nổi những cơn dài

Chị bỗng giật mình nhìn con trông nuối
Đôi mắt con như hờn dỗi nghẹn ngào
Con không nói nhưng chị nghe tiếng nói
Có thể nào như thế được, mẹ ơi!

Có bóng ai về bên cạnh chị
Mào áo quen quen, mắt sáng ngời
Da rám nắng, mặt buồn nghiêm nghị
Có thể nào như thế được, em ơi!

Chị bỗng vùng lên, tưởng đang nắm tay chồng
Day dứt quá giữa buồn vui mừng giận
Lũ quỉ ập vào, dí súng bên hông
Chị vẫn ngồi nghiêm trước tờ giấy trắng.

 
------------------------------------------------------------------------------------------------------ 
  
  Nền giáo dục mới chủ trương “Lao động là vinh quang” nên tuần nào cũng bắt học sinh đi lao động 2 ngày, thứ 5 và chủ nhật. Việc tham gia bắt chuột hoặc vét mương, làm thủy lợi, hay đi núi chặt cây về làm trường là những điều rất tốt. Nhưng nhiều khi người ta lại vận dụng máy móc câu khẩu hiệu “Lao động là vinh quang” để bắt ép học sinh làm nhiều việc vô ích. Đó là những việc như : ủ phân xanh, nuôi heo tập thể, lên núi trồng khoai .v.v…

  Ở trường nào cũng bắt các lớp hằng ngày cắt lá cây tới để ủ phân xanh giúp nông dân bón ruộng. Phân xanh đâu không thấy mà thấy sau trường vương vãi từng đống rác mục hôi thối. Trường có một dãy chuồng tăng gia, mỗi lớp phải tự nuôi 1 con heo. Hằng ngày mỗi em luân phiên nhau đem thức ăn đến cho heo ăn. Ai mà kiểm soát nổi thức ăn mà mỗi em đem đến loại gì ?, được bao nhiêu ?. Cho nên nuôi mấy tháng trời mà con heo còi cọc, cái mỏ dài xọc giống như một con chuột cống. Một công việc nữa cũng gây khá lãng phí là hằng tuần đưa cả trường lên núi giăng cờ trống để khai hoang trồng củ mì, củ lang. Trồng xuống rồi mà không hề có một hột phân, không ai chăm sóc, trâu bò tự do phá hoại. Đến cuối vụ cũng đưa quân lên thu hoạch nhưng chỉ được vài thúng, vơí toàn những củ chỉ lớn bằng ngón tay, ngón chân.

Giờ sinh hoạt lớp, học sinh chúng tôi cũng nhiều lần có ý kiến với giáo viên chủ nhiệm về tình trạng lãng phí đó. Có thầy thì cũng thông cảm và bảo đó là do chỉ thị ở trên, có thầy thì lại "lên lớp",nói rập khuôn theo khẩu hiệu như một cái máy:

- Đây không phải là đi sản xuất, mà là giáo dục cho cho những con người mới chúng ta biết yêu lao động, thấy  được lao động là vinh quang.

Giáo dục ai thì không biết, chứ những học sinh nông thôn chúng tôi đã quá quen với lao động rồi. Ai cũng hiểu được là phải lao động mới có ăn, chẳng cần phải giáo dục lao động gì nữa. Nhưng mãi đến năm 1980 thì tình hình “lao động không cần hiệu quả” như thế nầy mới chấm dứt.
  

[nguyenquochung]

  Ở miền quê thì ruộng đồng, đồi núi ngay bên cạnh nên lao động tại chỗ. Còn ở thành phố hồi đấy, khá đông thầy, cô giáo, thành phần trí thức cũng phải về nông thôn để cày cuốc trồng khoai, trồng sắn. Học sinh cũng đi, nhưng thường mỗi năm chỉ "được" đi có một lần và tất nhiên lúc ấy đành phải "bị" nghỉ học . Nôm na là ngoài lao động trí óc ra còn phải biết lao động chân tay nữa. "Lao động là vinh quang" mà. muốn XD Chủ nghĩa Xã hội phải có những con người XHCN. Khổ nỗi, dân thành phố cả đời chưa cầm cuốc, xẻng bao giờ, giờ phải cuốc đất trồng cây nên lóng ngóng như gà mắc tóc, thành ra có như không.

[ThangLong69]

Nguyên bản bức thư có phải Bác Hồ xưng "tôi" và gọi "em" đối với học sinh như trên hay không ?  Nhưng khi ấy tôi nghe cô giáo đọc là "Bác" và gọi là "cháu". Hay là có thể người ta sửa lại cho phù hợp với lứa tuổi của chúng tôi lúc đó.
...

Lamson1981 nhớ chính xác. Thư của Bác Hồ gửi học sinh nhân ngày khai trường 1945 được in trong sách giao khoa ở miền Bắc trong KCCM và sau này ở vùng giải phóng MN đã được sửa lại. Nguyên bản Hồ Chủ Tịch  xưng "tôi" và gọi "em" đối với học sinh được sửa thành "Bác" và gọi "cháu". Chính thiếu nhi miền Nam trong thư gửi Hồ Chủ Tịch vào năm 1945-1946 đã lần đầu tiên gọi cụ Hồ ( cách gọi phổ biến của mọi tầng lớp nhân dân những năm đầu cách mạng) là Bác Hồ và nhạc sỹ Phong Nhã đã đưa cách xưng hô này vào bài hát thiếu nhi nổi tiếng " Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn chúng em nhi đồng ". Thay thế cho từ “Cụ Hồ, Già Hồ”, toàn dân Việt Nam sau đó đều chung một tiếng gọi “Bác” thân thương. Bài hát trên được hát tặng Bác tại Phủ Chủ tịch trong lễ kỷ niệm Bác tròn 56 tuổi (năm 1946) và cũng vào dịp sinh nhật lần thứ 79 của Bác, đội đồng ca của Nhà văn hóa thiếu nhi  HN đã hát tặng Bác bài này lần cuối cùng khi Người còn sống.

[leasedline]

Nếu bạn của leasedlin là Yta sư 317 thì có biết chị Hồ Thị Bông cũng là Yta f317 không ? Chị Bông hiện đanh sinh hoạt chi hội CCB chung với mình đây . Khuyên chị ấy nên vào DUNG NUOC GIU NUOC (QSVN ) sẽ gặp lại nhiều bạn bè ngày xưa .

Anh Hai Ruộng ơi, em có nói nhưng chị ấy bảo vì ở nhà mẹ bịnh nằm một chỗ nên không có thời gian tham gia vào được ạ! Chị ấy nói chị Hồ Thị Bông nghe tên quen quen nhưng chưa thể nhớ ra được người ấy. Nhờ anh làm cầu nối nhắn giúp chị Bông là bạn em tên Nguyễn Thị Đô, nhà ở Quận 1. Em cảm ơn anh Hai Ruộng nhiều.

[NVLAC]

Lam son ơi ! Bài hát " qua sông" mình cứ tưởng đâu bài nầy chỉ ở miền tây sông nước thôi , quê mình kênh rạch nhiều hơn đường lộ , không ngờ ở miền trung cũng phổ biến bài nầy . Hình như bài nầy vào thời điểm đó do cô văn công tỉnh Đồng Tháp tên CAO THỊ THẮNG hát rất hay , không biết có đúng không ?

Bài hát nầy của tác giả nào thì tôi không biết, nhưng nội dung thì chắc là nói về vùng sông nước nam bộ của bác Hai Ruộng rồi đấy. Ở quê tôi thì hiếm có khi nào thấy cảnh chuyển quân qua đò, nhưng bài hát được phổ biến khá rộng rãi trước và sau giải phóng bằng cách truyền miệng nên cũng chẳng biết ca sĩ nào hát bài nầy hay cả.

Bài hát "Qua sông" của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn :

http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=bQXXwvgDgv

tác giả của các bản nhạc rất nổi tiếng như : Qua sông (1963), Ðường tàu mùa xuân, Thành phố- Tình yêu và nổi nhớ (thơ Nguyễn Nhật ánh), Dấu chân phía trước, Rừng gọi, Mùa xuân từ những giếng dầu, Bài ca không quên, Ðất nước (thơ Tạ Hữu Yên), Khúc ca đảo Yến, Khát vọng, Dấu chân phía trước, Bài ca không quên ... Ô Phạm Minh Tuấn có một thời gian làm Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin TP. HCM

[lamson1981]

  Chuyện lao động ở trường thì làm chơi chơi như thế, không cần hiệu quả gì, nhưng ở nhà thì ai cũng phải làm việc cật lực mới đủ ăn. Là dân làm nông nhưng bữa cơm nhà nào cũng phải độn củ, có khi củ nhiều hơn cơm. Anh trai tôi đã lên đường nhập ngũ, tôi phải tiếp tục cáng đáng các công việc nặng nhọc của gia đình. Phải đi cũi về đun nấu và bán để thêm tiền mua sách vở. Lần đầu tiên lên rừng Trường sơn với nhiều cảnh đẹp hùng vĩ mà trước đây mình chỉ được đọc qua sách vở, nhưng cũng chẳng có thì giờ để chiêm ngưỡng vì phải lo chặt cho đủ 4 bó củi để trưa thồ về. Mỗi lần đi núi như thế là mẹ tôi dậy sớm nấu cơm gói sẳn để trên xe đạp rồi mới kêu tôi dậy để đi. Bạn bè gọi nhau đi từ sớm tinh mơ, khi mặt trời mọc là phải có mặt ở chân núi. Mọi người giấu xe vào bụi rậm, lấy cơm ra ăn thật no rồi mới đi vào trong núi. Chặt đến trưa mới đủ 4 bó cũi và bắt đầu vác ra. Khổ nhất là đoạn vác bó cũi nặng mà phải đi khom vì vướng vào cành lá và dây leo chằng chịt. Tuy chỉ có vài trăm mét nhưng nhiều khi đi hoài mà không đến đích. Trong rừng, chổ nào cũng giống nhau, có khi đi vòng tròn về lại chổ cũ. Nhiều khi khát nước quá cũng phải uống nước ở cái hố cạn, nước vàng chóe đầy lá mục. Có nơi trong giữa rừng bắt gặp dấu tích những hàng củ mì, có hôm lại thấy cả một cái thùng phuy chứa chất bột da cam có mùi nồng nặc ngộp thở giống y như mùi của trái mù cay, dù đứng xa vài chục mét mà vẫn không hề chịu nổi. Từ đó tôi càng hiểu thêm cuộc sống của những người bộ đội trong chiến tranh trên rừng Trường sơn gian khổ biết nhường nào.

 

Người nông dân xã Phổ Thuận - Khi bé thì đội bom đạn trong chiến tranh
Hiện giờ vẫn lao động vất vã trên cánh đồng

  

  Khi vác bó cũi đầu tiên ra chổ để xe, việc đầu tiên là bóp cái bánh xe, nếu 2 bánh đều cứng là phấn khởi rồi đấy. Nếu bị xẹp thì phải bỏ cũi lại và dắt xe về thôi. Người lành lặn đi cũi đã rất vất vã, thế mà ông Sữu là thương binh cụt tay ( Người bị tên Đỗ Cận chém ) vẫn phải đi núi với chúng tôi, ông vẫn chặt đủ cũi như mọi người. Khi lên thồ xong xuôi, ông lấy giây thun cột cái tay trái bị cụt cố định vào cây lái ( cây nhỏ nối dài từ tay lái xe đạp ra phía sau ), tay kia cầm cây thồ để đẩy xe cũi đi trông thật tội nghiệp.

  Đi núi mệt nhưng vui, công việc mà tôi ngán nhất là giã gạo. Sau giải phóng, xăng dầu không nhập khẩu nữa nên rất hiếm nhà máy xay xát hoạt động, nhiều nhà vẫn tự giã gạo để ăn. Việc đầu tiên là phải đổ lúa vào cối xay, xay cho tróc vỏ, sau đó sàng tách riêng hạt gạo, lúa còn sót lại đưa vào xay tiếp. Hạt gạo còn vỏ lụa phải đưa vào cối giã. Mỗi cối gạo chừng 1kg mà phải giã 5-700 chày, phồng cả tay. Để bớt ngán thì khi giã, tôi đếm số chày, nhiều khi đếm tới hàng trăm rồi tự bỏ và bắt đầu đếm lại 1,2…. Làm thế thì ít thấy chán và giã sẽ được nhiều gạo. Có lúc giã chày tay mệt quá, tôi đẽo một cây chày vồ. Chày vồ có hình dáng giống cái búa. Hai đầu chày vồ to nặng, cán chày thì nhỏ, khi giã thì ngồi trên ghế nên khỏe hơn, nhưng giã chày vồ thì gạo văng tung tóe nên phải lót một tấm bao rộng khắp nền nhà.



Cối giả gạo - Một vật dụng thân thiết của mỗi gia đình người dân nông thôn
ở Quảng Ngãi trong thời chiến và giai đoạn đầu sau giải phóng

[lamson1981]

  MÁU ĐỔ GIỮA THỜI BÌNH.

  Cuộc sống mới sau giải phóng tuy vất vã nhưng rất vui. Ban ngày lao động cực khổ nhưng tối đến các đoàn thể vẫn họp hành, sinh hoạt văn nghệ đến khuya. Có mấy ai nghĩ rằng lúc nầy mà có cảnh chết chóc do bom đạn nữa đâu. Thế mà vẫn có nhiều người chết đạn cối đấy.
  Hôm ấy xã yêu cầu những người tù binh lính ngụy dọn đất hoang ở thôn Mỹ Thuận thì đụng phải quả cối nổ làm 2 người chết và 3 người bị thương. Không phải những tù binh lính ngụy mới phải đi khai hoang những vùng nguy hiểm mà tụi học sinh chúng tôi cũng phải đi tiên phong trong việc này. Đợt ấy học sinh trong toàn huyện phải đem cơm gạo 15 ngày để đi khai hoang. Địa điểm khai hoang là vùng đất ven sông của xã Đức Phong. Vùng đất nầy trước đây là nơi tranh chấp của ta và địch, dân chúng bỏ chạy hết, cây cỏ lên ngút ngàn, còn rất nhiều đạn cối trong lòng đất. Trước khi đi, nhà trường đã làm công tác tư tưởng cho mọi người bằng 3 câu nói trấn an gọi là “3 chưa” :

-   Cuốc chưa chắc trúng
-   Trúng chưa chắc nổ    
-   Nổ chưa chắc chết      

Nhờ “3 chưa” như thế mà ai cũng cảm thấy yên tâm phần nào. Nói thật ra là yên tâm vì hai cái “chưa” ở trên, chứ tưởng tượng ra cái “chưa” thứ 3  thì ai cũng kinh hoàng.

  Đến địa điểm thì mọi người chia nhau ra ở nhà dân. Dân ở đây rất nghèo nhưng cũng rất tình cảm, Thấy chúng tôi vào nơi nguy hiểm để khai phá ruộng hoang cho họ nên họ rất yêu quí và sẳn sàng nhường giường chiếu cho chúng tôi ngủ. Thầy giáo và tụi con gái cũng phải ra đồng cuốc đất và phát cỏ như tụi con trai chúng tôi, mỗi hôm chỉ phân vài đứa ở nhà lo nấu cơm cho cả lớp. Công việc chính là dùng cuốc lở những đám ruộng cỏ đã bỏ hoang nhiều năm, giũ cỏ lại từng đống phơi khô rồi đốt. Làm như thế được 5 ngày thì một buổi sáng ấy nghe một tiếng nổ “ đùng” thật to ở phía địa điểm của trường cấp 3 Nam Đàn – Thôi, chắc là đụng cối rồi!  Mọi người đều dừng tay lại,
Các thầy giáo và một số anh lớn tuổi đều chạy về hướng ấy, lát sau chạy về cho biết là do cuốc trúng cối một thầy giáo và một anh học sinh đã chết, còn vài người bị thương. Sự kiện này làm mọi người hoảng loạn, và các trường đã rút quân không dám làm tiếp nữa.

  Sau này những người dân địa phương tiếp tục khai hoang và chắc là đạn cối sẽ tiếp tục nổ. Chỉ riêng ở thôn Thiệp Sơn quê tôi cũng đã có 6 người chết vì bom đạn còn sót lại dưới lòng đất sau chiến tranh. Người thì làm rẫy, vét mương trúng M-79, người thì cuốc trúng bom lân tinh cháy cả người, người thì chết banh xác do cưa bom lấy thuốc nổ.v.v…


Núi Chóp Vung, nơi đóng quân của Mỹ-Ngụy trong chiến tranh
và sau giải phóng còn nhiều đạn cối gây chết người

  
  Ôi chiến tranh ! Chiến tranh đã qua rồi mà sao người dân quê tôi vẫn còn tiếp tục chịu những cảnh đau thương như thế ?  Đó là tàn dư của cuộc chiến mà có lẽ khắp Miền nam nầy ở đâu cũng vậy. Nhưng dù sao thì cuộc sống hòa bình đã hiện hữu thật sự ở khắp nơi. Chúng tôi vẫn say sưa với cuộc sống mới. Lúc ấy tôi và nhiều người không hề biết rằng ở Tân Lập – Tây Ninh, ở Ba Chúc – An Giang và nhiều nơi trên tuyến biên giới tây nam, bọn lính Khơ me đỏ đã tràn qua biên giới giết hại nhiều đồng bào, những trẻ thơ nơi ấy lại phải sống trong máu lửa như tuổi thơ của tôi. Và một thời đạn bom mới lại đến với những lớp thanh niên mặc áo lính đàn anh của tôi, đến với lứa bạn bè của tôi, đến cả những lớp đàn em sau này, khi phải 10 năm lặn lội chiến đấu tiêu diệt tụi diệt chủng Pon Pot ở Kampuchia, đánh trả quân bành trướng Trung Quốc ở biên giới phía bắc.


Bài ca tạm biệt -Một bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền nói về một thế hệ lính mới sau 1975
với cuộc chiến tranh mới ở biên giới Tây nam
http://mp3.zing.vn/bai-hat/Bai-Ca-Tam-Biet-Quoc-Dinh/IWZAOAF6.html



Từ ngày 18 đến 30-4-1978 quân Khơme đỏ đã tàn sát 3.157 người dân xã Ba Chúc - Tri Tôn - An Giang

    

  Những người đã đi qua các cuộc chiến là những nhân chứng sống, cũng như tôi, họ có trách nhiệm phải ghi lại những điều mắt thấy tai nghe, ghi lại các sự kiện đau thương do các cuộc chiến tranh đã gây nên, để cho các thế hệ trẻ sau này hiểu được chiến tranh là rất tàn khốc và đau khổ. Từ đó mọi người càng yêu quí cảnh thanh bình và quyết tâm giữ mãi nền hòa bình độc lập mà chúng ta có được ngày hôm nay.


                                                                                                                   HẾT

                                                                      Viết xong tại Phổ Thuận  ngày 16 tháng 6 năm 2011
                                                                                
                                                                                                         Tác giả : Lamson1981