... gánh nặng cuối cùng vẫn là Bố Mẹ và 5 đứa em.Vậy mà ngày về Mẹ tôi còn "bưng" ra cho tôi xem đứa em gái út được 7 tháng,sinh năm 1982 khi tôi còn tại ngũ mới nghiệt ngã làm sao.Đúng là cái thời đẻ cho hết trứng mới thôi.Thôi thì đành chịu,cái nợ chẳng ai muốn,được như BY có khi nhẹ bước phong trần,khỏi phải mặc cả trước sau.Khi ấy tôi còn mang theo một đống sách vở ôn tập chờ đến ngày về kịp thi đại học.Nhưng rồi lửa đạn làm tôi nản chí con đường học vấn,và quyết định đặt dấu chấm hết cho xong.Nhưng lính thì không chết,mà mọi người sau ngày về lại đầy đủ các loại bằng cấp,bạn bè phổ thông thì cao đẳng,đại học, thật là tiếc nuối.Nhưng rất may những năm tháng trường đời mình cũng phải tự học để theo kịp bạn bè và đại học trường đời là kết quả cuối cùng cho một thằng lính.
Đọc phần tự sự chuyện gia đình của bác Khưong726 tự nhiên làm BY phì cười nhớ lại chuyện xưa ở đơn vị của mình.

Một thằng lính cuối 1978 cùng đơn vị BY sau hơn 2 năm cầm súng chiến đấu trên chiến trường K bỗng nhiên một hôm nhận được thư gia đình, nguyên văn một đoạn thư nó cho BY xem làm BY nhớ mãi không quên, từ lời văn đến trình độ của người viết cũng rất là "con trâu đi trước cái cày theo sau":
- Bố báo cho con một tin mừng là mẹ con ở nhà vừa sinh cháu bé.

Nó nhập ngũ được hơn 2 năm mà mẹ nó lại vừa sinh em tức là anh em nó cách nhau ít nhất cũng 20 tuổi, đã vậy bố nó lại nói là "cháu" bé.

Thêm nữa, thư của bố nó viết cho trên đầu lá thư thì ghi: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Độc lập tự do hạnh phúc, phía dưới thì: Con kính mến.

. Thôi thế là lính ta được bữa cười chảy cả nước mắt vì chuyện thư nhà.

BY nhập ngũ năm mới 17.5 tuổi, ngây thơ trong trắng lắm bác Khưong726 ạ, chẳng biết gì đâu, trước lúc lên đường bạn bè cũng nhiều nam nữ đủ cả, nhưng cũng chỉ là bạn tụ tập chơi bời qua lại với nhau chẳng có chút tình cảm riêng tư nào hết, khi vào chiến trường cũng chẳng được như lớp đàn anh thời KCCM trước khi đi còn được về phép thăm nhà vài ngày, lệnh đi là đi và chẳng biết sẽ đi đâu bao giờ trở về, ngày còn ở đơn vị huấn luyện cũng "tạt té" 2 lần về thăm nhà, lần đầu về đến nhà lúc 9h sáng thằng em kế mới 8 tuổi đang học lớp 2 ôm lấy cái mũ cối của BY giữ khư khư sờ sờ ngôi sao trên mũ, thằng em 3 tuổi ôm chặt lấy cổ anh tay mân mê đôi quân hàm với ngôi sao bạc bé tẹo trên ve áo BY. Duy nhất hình ảnh ấy đã theo BY suốt những năm tháng trên chiến trường K.

Bạn bè cũng vài đứa lần lượt nhập ngũ chiến đấu trên BGPB, mấy bạn nữ xưa kia chỉ thích ngồi sau xe của BY vì nó là loại có động cơ với tay côn đầy nam tính, chiều chiều lượn phố tẩy khoe quần áo đẹp lướt đi trên phố phường, tàn cuộc vi vu thì ghé đâu lót dạ trước lúc ra về hoặc làm cốc nước ngọt có đá lạnh ở mấy hàng giải khát HN thời đó, khi BY đi rồi thì câu hỏi thăm nhắn gửi cũng chẳng được đừng nói lá thư, sau này về rồi gặp nhau trên đường cũng giả lờ đi như không biết, họ chẳng nhớ và cũng chẳng muốn nhớ làm gì một thằng lính từ chiến trường trở về, nếu ai có nhắc lại chuyện cũ họ cũng tỉnh bơ; quên rồi. Vốn đời là vậy bác Khưong726 ạ. Em vẫn đợi anh về... như buồm căng đợi gió ... Chỉ là lời của 1 bài hát mà thôi. Con số; như lòng em khát anh như đời khát hòa bình chỉ là 1/1000 của sự hiếm hoi.

Lớp bạn cùng lứa với BY ở K cùng trở về cũng gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống lắm bác ạ, có đứa lúc đó phải xin trợ cấp vì không kiếm được việc làm, đứa may mắn hơn xưa kia trượt Đại học nay được ưu tiên điểm nên tiếp tục đi học, đời sinh viên của chúng nó cũng lắm gian nan và nhiều đứa giờ đây cũng khá thành đạt, loại nữa thì tìm được việc làm rồi phấn đấu học thêm "nâng cấp" dần dần cộng thêm thời kinh tế mở cửa biết vận dụng thời cuộc nên cũng khá ổn, vài thằng xưa "chiến đấu" ở K giờ về "chiến đấu" trên mặt đường kiếm cơm, nói chung là làm việc lương thiện dù đôi khi cũng cậy cái "ưu tiên" từng đổ xương máu bắt chẹt người đời, chúng nó lần lượt lên chức ông nội ông ngoại, gánh nặng gia đình cũng dần dần nhẹ bớt. Khổ nhất vẫn là mấy thằng xưa nhận quân hàm SQ, khi về đỉnh nhất là đại úy tiểu đoàn trưởng, năm 1991 mới chuyển ngành phục viên, làm gì cũng khó, học gì cũng không kịp, ngay nơi ăn chốn ở, việc làm, vợ con cũng đã là cả một chuỗi khó khăn thêm gánh nặng bố yếu mẹ già khiến chúng nó đầu tắt mặt tối nhiều năm và giờ đây gặp ngoài đường nhầm lẫn gọi chúng nó bằng chú vì già trước tuổi. Nhưng thôi dù vất vả bao nhiêu cũng còn tự thấy may mắn hơn nhiều đứa không có cơ hội trở về, niềm an ủi lớn nhất của chúng ta là chỗ ấy bác ạ.
Nói chung thì tất cả chúng ta được sinh ra không phải để đi đánh nhau với giết chóc, thời thế, thế thời buộc phải thế chứ bản thân chúng ta chẳng ai muốn, hoàn cảnh bắt buộc cũng tùy từng đơn vị chứ cá nhân chẳng ai hơn gì ai đâu bác Khưong726 ạ, có lính tuyến trước thì cũng phải có đơn vị phía sau và đơn vị nào cũng có những hy sinh mất mát, lính phía sau cũng hy sinh tang thương chẳng kém lính tuyến trước, lính Quân đoàn cũng vậy mà lính Quân khu thì cũng thế thôi. Chắc đơn vị nào thì cũng có chuyện làm thì láo mà báo cáo thì hay, cũng có chuyện dối trên lừa dưới, cũng quát tháo cấp dưới nịnh bợ cấp trên, cũng có cảnh tụt tạt bể chiến đấu nằm ỳ nói ẩu bài bây chửi đổng như nhau cả. Nhưng chúng ta cũng nên chắt lọc cái tốt cái hay của họ để nói và tự hào với nhau vì những gì đã đi qua ở cuộc chiến ấy, giữa trùng điệp hàng quân thấy bóng hình mình trong đó cho dù mình ở cương vị nào và từng đã làm được những gì. Có như vậy sẽ thấy lòng mình thanh thản hơn, sống ý nghĩa hơn cho mình và cho tất cả mọi người. BY nghĩ anh em 7704 cũng không thiếu ký ức chiến trận của đơn vị mình, có điều họ chưa mạnh dạn nói ra chuyện chiến đấu của đơn vị mình, có thể họ bị "choáng ngợp" bởi những mũi những hướng đơn vị khác Anh hùng và Oai hùng quá chăng? Nếu có thì không nên như vậy bởi: Đơn vị nào, người lính nào, nhiệm vụ nào cũng quan trọng và cần thiết như nhau cả, BY nghĩ như vậy và tin rằng anh em đơn vị khác cũng suy nghĩ như vậy. Các bác lính 7704 cứ trải lòng mình trên VMH, anh em khác sẽ cùng chia sẻ như những đồng đội ngày nào còn cầm súng trên chiến trường K.