Giai đoạn lịch sử thật mà phim đề cập:
1/ Tranh giành quyền lực:24 năm sau khi đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống ( 981), Lê Đại Hành qua đời. Trong thời gian trị vì của mình, ông đã từng bước đặt nền móng cho đất nước, khẳng định vị thế quốc gia trên chính trường thế giới. Sau hai chiến thắng trước nhà Tống và Champa, các nước trong khu vực đã bắt đầu nhìn Đại Cồ Việt như 1 quốc gia thực sự, không còn là một thế lực ly khai cát cứ của Trung Quốc nữa.
Năm 1005, Lê Đại Hành qua đời, để lại 5 người con:
- hoàng thái tử Lê Long Việt.
- Khai Minh vương Lê Long Đĩnh ( em cùng mẹ Lê Long Việt, một "Chi hậu Diệu Nữ" tức hầu gái/ tù binh người Chăm.).
- Đông Thành vương Lê Long Tích.
- Trung Quốc Vương.
- Ngự Bắc vương.
Trước khi chết, ông định để Lê Long Đĩnh kế vị nhưng quần thần không chấp nhận vì Long Đĩnh là con thứ. Thế nên Lê Đại Hành mới chỉ định anh trai Long Đĩnh là Long Việt làm vua. Tuy thế, 4 người con vẫn đánh nhau tranh quyền bính. Sau 8 tháng giao tranh, cuối cùng, Long Việt đuổi Long Tích chạy vào tận Champa ( nhưng trên đường bỏ chạy, Long Tích bị dân vùng Thạch Hà giết chết). Long Việt lên làm vua theo ý nguyện vua cha nhưng bất ngờ 3 ngày sau bị em trai là Lê Long Đĩnh giết. Ngô Sĩ Liên kể lại một chuyện dã sử là Long Việt thương tình em trai cùng mẹ nên không nỡ giết, không ngờ bị chính Lê Long Đĩnh sai bọn cướp nửa đêm trèo tường lẻn vào cung giết vua.
Lúc Long Việt bị giết, quần thần chạy trốn cả, chỉ có Lý Công Uẩn ôm vua khóc, vì thế Long Đĩnh khi lên ngôi phong cho ông làm Tứ sương quân phó chỉ huy sứ.
2. Vua Lê Long Đĩnh:
* nội chiến:Lê Long Đĩnh cũng là một nhà vua có tài cầm quân. Trong 4 năm cầm quyền, ông cầm quân dẹp loạn đến 5 lần:
Năm 1006:Sau khi lên ngôi vua, thấy Trung Quốc vương và Ngự Bắc vương vẫn xây dựng lực lượng, có ý làm phản. Long Đĩnh vây hai người anh em trong trại đến cạn lương. Ngự Bắc vương chặt đầu Trung Quốc vương giao nộp rồi xin hàng. Long Đĩnh tha cho rồi kéo quân sang đánh luôn Ngự Man vương ở Phong Châu, rồi dẹp luôn giặc biển Cử Long mới vào cướp trong năm đó.
1008: đánh Đô Lương, Vị Long
7/1009: đánh Hoan Đường, Thạch Hà ( Nghệ An)
* nhà Tống lăm le:Cùng lúc đó, các quan nhà Tống nghe tin Đại Cồ Việt có loạn, liền xui vua Tống đánh nước ta lần nữa nhưng nhà Tống từ lâu không còn muốn chiến tranh nữa nên gạt đi:
Mùa hạ, tháng 6, trí Quảng Châu là Lãng Sách dâng thư nói: "Này nhân Giao Chỉ có loạn, xin cho thần và Duyên biên an phủ sứ Thiệu Việp cùng nhau bàn tính công việc tâu lên. Bọn thần dựa theo lời của bọn Hoàng Khánh Tập hơn nghìn người ở Giao Chỉ, do Liêm Châu4 đưa đến, nói [28a] rằng các con của Nam Bình Vương đều đặt trại sách phân tán các nơi, quan thuộc lìa tan5, nhân dân lo sợ, xin đem quân sang đánh dẹp, bọn Khánh Tập nguyện làm tiên phong, có thể hẹn ngày lấy được. Nếu triều đình chuẩn lời thỉnh cầu, thì xin lấy binh đóng đồn ở các châu tuộc Quảng Nam6 và cho thêm 5 nghìn quân mạnh ở Kinh Hồ, thủy bộ cùng tiến, có thể bình định được ngay".
Vua Tống nói: "Họ Lê thường sai con vào chầu, góc biển yên tĩnh, không mất trung thuận, nay nghe tin mới chết, chưa có lễ tham viếng, đã vội đánh kẻ có tang, há phải là việc làm của bậc vương giả?". Xuống chiếu cho bọn Sách vỗ yên như trước, cốt được êm lặng. Lại sai Việp đưa thư sang bày tỏ uy đức của triều đình, bảo không nên giết hại lẫn nhau, nếu anh em để lâu không định ngôi thứ khi đó quân thiên triều sang hỏi tội, thì họ Lê không một móng nào sống sót.
Việp muốn nhân đó lấy nước Việt ta, mới dâng bản đồ đường thủy, đường bộ từ Ung Châu đến Giao Châu. Vua Tống đem cho Cận thần xem và nói rằng: "Giao Châu nhiều lam chướng dịch lệ, nếu đem quân sang đánh thì chết tất nhiều, nên cẩn thận giữ gìn cõi đất của tổ tông mà thôi". Việp bèn thôi.
* mở mang đường sá, khẳng định vị thế đất nước:Năm 1006, vừa lên ngôi, Lê Long Đĩnh lệnh sửa quan chế, triều phục văn võ, tăng đạo theo đúng nhà Tống. Sang năm 1007, nhà Tống phong cho Long Đĩnh là Giao Chỉ Quận Vương, cho tên là Chí Trung, đúc ấn " Giao Chỉ Quận Vương" mang sang tặng. Đáp lại, 2 năm sau, Long Đĩnh lại mang tê giác sang tặng ( " Vua Tống cho rằng tê ngưu từ xa đến, không hợp thủy thổ muốn trả lại, nhưng sợ trái ý vua, sai đợi cho sứ nước ta [29b] về rồi thả ra biển." ĐVSKTT). Long Đĩnh xin nhà Tống áo giáp, mũ trụ bằng vàng, nhà Tống bằng lòng. Ông cũng xin cho dân Việt đến Ung Châu buôn bán, nhưng nhà Tống chỉ cho đến Liêm châu và bếnh Như Hồng mà thôi. Long Đĩnh lại sai đắp đường, đào kênh ở Ái Châu ( Nghệ An), hoặc đào đường ở Chi Long ( Thanh Hóa) để mở mang đường sá.
Đến năm 1009, Lê Long Đĩnh mất.
3/ Lý Thái Tổ:Trích Đại Việt Sử Ký Toàn Thư:
Tháng ấy, ngày Qúy Sửu, Lý Công Uẩn tự lập làm vua. Trước đây ở hương Diên Uẩn, châu Cổ Pháp2 có cây gạo bị sét đánh, người hương ấy xem kỹ dấu sét đánh thấy có chữ: " Thụ căn điểu điểu, mộc biểu thanh thanh, hòa đao mộc lạc, thập bát tử thành, đông a nhập địa, mộc dị tái sinh, chấn cung kiến nhật, đoài cung ẩn tinh, lục thất niên gian, thiên hạ thái bình" (Gốc cây thăm thẳm, ngọn cây xanh xanh, cây hòa đao rụng, mười tám hạt thành, cành đông xuống đất, cây khác lại sinh, đông mặt trời mọc, tây sao náu hình, khoảng sáu bảy năm, thiên hạ thái bình). Sư Vạn Hạnh tự đoán riêng rằng: "Thụ căn điểu điểu", chữ căn nghĩa là gốc, gốc tức là vua, chữ điểu đồng âm với yểu, nên hiểu là yếu. "Mộc biểu thanh thanh", chữ biểu nghĩa là ngọn, ngọn tức là bề tôi, chữ thanh âm gần giống với chữ thanh nghĩa là thịnh; Hòa , đao, mộc [ghép lại] là chữ Lê; Thập, bát, tử là chữ Lý; Đông A là chữ Trần; nhập địa là phương Bắc vào cướp: "Mộc dị tái sinh" là họ Lê khác lại sinh ra. "Chấn cung kiến nhật", chấn là phương Đông, kiến là mọc ra; nhật là thiên tử. "Đoài cung ẩn tinh", "đoài" là phương tây, "ẩn" cũng như lặn, "tinh" là thứ nhân. Mấy câu này ý nói là vua thì non yểu, bề tôi thì cường thịnh, họ Lê mất, họ Lý nổi lên, thiên tửở phương đông mọc ra thì thứ nhân ở phương tây lặn mất, trải qua 6, 7 năm thì thiên hạ thái bình3.
Vạn Hạnh mới bảo Lý Công [32a] Uẩn rằng: "Mới rồi tôi thấy chữ bùa sấm kỳ lạ, biết họ Lý cường thịnh, tất dấy lên cơ nghiệp. Nay xem trong thiên hạ người họ Lý rất nhiều, nhưng không ai bằng Thân vệ là người khoan thứ nhân từ được lòng dân, lại đang nắm binh giữ quyền trong tay, đứng đầu muôn dân chẳng phải Thân vệ thì còn ai đương nỗi nữa. Tôi đã hơn 70 tuổi rồi, mong được thư thả hãy chết, để xem đức hóa của ông như thế nào, thực là cái may nghìn năm có một". Công Uẩn sợ câu nói ấy tiết lộ, bảo người anh đem Vạn Hạnh giấu ở Tiêu Sơn4. Song từ ấy cũng lấy thế tự phụ mới nảy ra lòng nhòm ngó ngôi vua, mà người ta cũng quy phụ.
Có lần Ngọa Triều ăn qủa khế lại thấy hột mận5, mới tin lời sấm ngữ, ngầm tìm người họ Lý giết đi, thế mà Công Uẩn ở ngay bên cạnh, rốt cuộc vẫn không biết. Đến khi Ngỏa Triều băng, vua nối còn bé, Công Uẩn cùng với Hữu điện tiền chỉ huy sứ là Nguyễn Đê mỗi người được đem [32b] 500 quân tùy long6 vào làm túc vệ. Khi ấy Chi hậu là Đào Cam Mộc dò biết Công Uẩn có muốn nhận việc truyền ngôi, mới nhân lúc vắng nói khích rằng: "Gần đây chúa thượng ngu tối bạo ngược, làm nhiều việc bất nghĩa, trời chán ghét nên không cho hết thọ, con nối thơ ấu, không kham nỗi nhiều khó khăn. Mọi việc phiền nhiễu thần linh không ưa, dân chúng nhao nhác, mong tìn chân chúa. Sao Thân vệ không nhân lúc này nghĩ ra mưu cao, quyết đoán sáng suốt, xa xem dấu cũ của Thang Vũ, gần xem việc làm của Đinh, Lê, trên thuận lòng trời, dưới theo ý dân, mà cứ muốn khư khư giữ tiểu tiết làm gì!". Công Uẩn trong lòng thích lời nói đó nhưng còn ngờ Cam Mộc có mưu khác, mới giả cách mắng rằng: "Sao ông lại nói như thế, tôi phải bắt ông nộp quan!". Cam Mộc thong thả bảo Công Uẩn rằng: "Tôi thấy thiên thời nhân sự như thế, cho nên mới dám phát ngôn. Nay ông lại muốn cáo giác tôi thì tôi không phải là người sợ chết". [33a] Công Uẩn nói: "Tôi đâu nở cáo giác ông, chỉ sợ lời nói tiết lộ thì chết ráo, nên răng ông đó thôi".
Hôm sau Cam Mộc lại bảo Công Uẩn: "Người trong nước ai cũng nói họ Lý khởi nghiệp lớn, lời sấm đã hiện ra rồi, đó là cái họa không thể che dấu được nữa. Chuyển họa làm phúc, chỉ trong sớm chiều. Đây là lúc trời trao người theo, Thân vệ còn nghi ngại gì nữa?". Công Uẩn nói:" Tôi đã hiểu rỏ ý ông, không khác gì ý của Vạn Hạnh, nếu thực như lời ấy thì nên tính kế thế nào ?". Cam Mộc nói:" Thần Vệ là người khoan thứ, nhân từ, lòng người chịu theo. Hiện nay trăm họ mỏi mệt kiệt quệ, dân không chịu nổi, Thân vệ nên nhân đó lấy ân đức mà vỗ về, thì người ta tất xô nhau kéo về như nước chảy chỗ thấp, có ai ngăn được!". Cam Mộc biết việc cần kíp, sợ sinh biến, mới nói chuyện với khanh sĩ và các quan, ai cũng vui theo. Ngay ngày hôm ấy, điều họp cả ở trong triều, bàn rằng:" Hiện nay, dân chúng ức triệu khác lòng, trên dưới lìa [33b] bỏ, mọi người chán ghét tiên đế hà khắc bạo ngược, không muốn theo về vua nối mà đều có lòng suy tôn quan Thân vệ, bọn ta không nhân lúc này cùng nhau sách lập Thân vệ làm thiên tử, lỡ bối rối có xảy ra tai biến gì, liệu chúng ta có giữ được cái đầu hay không?".
Thế rồi cùng nhau dìu Công Uẩn lên chính điện, lập làm thiên tử, lên ngôi Hoàng đế. Trăm quan đều lạy rạp dưới sân, trong ngoài đều hô "vạn tuế", vang dậy cả trong triều. Đại xá cho thiên hạ, lấy năm sau làm niên hiệu Thuận Thiên năm đầu. Đốt giềng lưới, bãi ngục tụng, xuống chiếu từ nay ai có việc tranh kiện cho đến triều tâu bày, vua thân xét quyết. Các quan dâng tôn hiệu là "Phụng Thiên Chí Lý ứng Vận Tự Tại Thánh Minh Long Hiện Duệ Văn Anh Vũ Sùng Nhân Quảng Hiếu Thiên Hạ Thái Bình Khâm Minh Quang Trạch Chương Minh Vạn Bang Hiển Ứng Phù Cảm Uy Chấn Phiên Man Duệ Mưu Thần Trợ Thánh Tri Tắc Thiên Đạo Chính Hoàng Đế.
Dilber MC Theme by HarzeM