Vài nét về lực lượng phòng không Mát-xcơ-va

[OldBuff]

Ngày 28/05/1987, một chiếc máy bay dân sự loại nhỏ Cessna do cậu thanh niên người Đức Mathias Rust điều khiển đã lọt qua không phận Mát-scơ-va một cách dễ dàng để hạ cánh trên Quảng Trường Đỏ trước sự chứng kiến của đông đảo khách du lịch và binh sĩ bảo vệ.

Sự kiện Quảng Trường Đỏ gây chấn động thế giới, nhưng cũng khiến tư lệnh phòng không Liên Xô tướng Koldunov mất chức và 162 sĩ quan cấp tá bị loại ngũ. Vì sao một khu vực phòng thủ đường không nhiều tầng và tối tân nhất thế giới bấy giờ lại bị chọc thủng một cách dễ dàng như vậy? Câu trả lời mở ra một số điều về lực lượng phòng không Mát-xcơ-va: cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của hệ thống phòng không hiện đại từ khi có Sự kiện Quảng Trường Đỏ tới nay.

Bài viết còn tiếp tục ...

[sniper]

Chờ đọc bài của Bác OldBuff lâu quá.Ngày nào cũng mở lên xem mà chưa thấy gì.Buồn quá.

[OldBuff]

(Buff tôi bận quá nên chỉ thỉnh thoảng vào đây tán mấy câu trong các topic khác. Nay xin được tiếp tục!)

VỤ ĐỘT NHẬP KHÔNG PHẬN CỦA MATTHIAS RUST

12giờ25, thứ Năm, ngày 28/05/1987, Matthias Rust khởi động chiếc Cessna-172P một động cơ rồi lăn bánh ra đường băng phụ B-15 của sân bay quốc tế Helsinki Vantaa Phần Lan, chờ thông lệnh cất cánh từ đài chỉ huy cho hành trình tới Stockholm Thuỵ Điển. Đây là chặng bay cuối cùng trong tuyến hành trình Bắc Âu của cậu thanh niên 19 tuổi người Tây Đức vừa tốt nghiệp khoá đào tạo phi công dân sự cho thể loại bay hạng nhẹ.

Matthias Rust (nguồn: www.geographic.hu)

Tuy nhiên, ít ai ngờ trong đầu Matthias lại nung nấu toan tính lập một “kỳ tích” trước đám bạn cùng khoá bằng việc “chọc thủng” không phận Liên Xô. Để chuẩn bị cho chuyện này, từ nhiều tháng trước đó Matthias đã nghiên cứu rất kỹ các tuyến đường bay và địa hình bay tới Mát-xcơ-va, phương thức hoạt động của mạng ra-đa cảnh giới và lực lượng phòng không Liên Xô, hoạt động quản lý bay quốc tế và loại máy bay phù hợp. Phương án của Matthius là thuê loại máy bay hạng nhẹ của dịch vụ bay tự lái để có thể bay bám địa hình và tiếp cận không phận Liên Xô từ một tuyến bay dân sự ít ngờ nhất. Matthius đã chọn thuê chiếc Cessna-172P là loại máy bay dân dụng hạng nhẹ 4 chỗ ngồi, trần bay 13.000 m và tầm bay tối đa 810km ở tốc độ 160 km/h (chế độ bay hành trình tiết kiệm nhiên liệu ở trần bay 6.500 m với công suất động cơ đạt 55% công suất thiết kế). Tuy nhiên, để phù hợp với chặng bay 950 km từ Helsinki tới Mát-xcơ-va và bay thấp tầm ngang ngọn cây để tránh ra-đa, Matthias đã đề nghị hãng cho thuê máy bay tháo bớt 3 ghế trong khoang chở khách để bố trí thùng dầu phụ, giúp máy bay bay được chặng 1100 km ở độ cao thấp. Toàn bộ các thao tác và hành trình bay cho chuyến đột nhập cuối cùng vào Liên Xô đã được Matthias ứng dụng trong các chặng bay trên bầu trời Bắc Âu với chiếc Cessna-172P. 

12giờ30. Đài không lưu cho phép Matthias cất cánh.

Matthias sử dụng loại Cessna-172P do Cessna sản xuất (hình minh hoạ)

[OldBuff]

Chiếc Cessna-172P của Matthias rời đường băng theo hướng chếch Nam-Đông Nam. Tới độ cao 1.200m, thay vì bẻ lái góc 3 giờ để bay tuyến Helsinki-Stockholm, Matthias vẫn giữ nguyên hướng bay và tiếp tục nâng độ cao lên 2.500 m. Sau 30 phút bay cắt Vịnh Phần Lan tới bờ biển Estonia, Matthias đổi hướng bay dọc bờ biển theo hướng Đông – Đông Nam rồi ngoặt vào đất liền theo hướng thành phố Kohla-Jarve, Estonia. Từ Kohla-Jarve, Matthias chỉnh đường bay và hạ thấp độ cao dọc theo trục đường E20 tới ngã ba phía Nam ngoại vi thị trấn Johvi. 14giờ05, chiếc máy bay của Matthias từ điểm chuẩn này đã bay rất thấp theo hướng chính Đông-Nam để tới Mát-xcơ-va.

Ngay khi phát hiện chiếc Cessna-172P của Matthias nhắm tới không phận Liên Xô từ hướng Phần Lan, các trung đoàn tên lửa phòng không và không quân tiêm kích số 384 (sân bay Tallinn), số 656 (sân bay Tapa) thuộc Tập đoàn phòng không cận vệ số 6 đóng tại Quân khu Baltic đã được lệnh báo động chuyển trạng thái chiến đấu. Các trạm ra-đa cảnh giới của các tập đoàn phòng không này được lệnh mở máy tăng cường và phát tình báo cho các đơn vị chiến đấu. Khả năng mục tiêu là tên lửa hành trình bị loại trừ.

13giờ45, 2 chiếc Mig-23ML trực ban của Trung đoàn không quân tiêm kích số 656 được lệnh xuất kích nhằm ngăn chặn mục tiêu xâm nhập không phận Liên Xô. Sau 12 phút tìm kiếm, các phi công phát hiện chiếc Cessna-172P của Matthias đang ở độ cao 500 m về phía Tây Bắc thị trấn Johvi và thông báo mục tiêu về Sở chỉ huy Trung đoàn 656. Sau khi báo cáo về Bộ tư lệnh Tập đoàn phòng không cận vệ số 6, sỹ quan chỉ huy trực ban tác chiến của Trung đoàn 656 chỉ thị cho phi công Mig-23 tiếp tục theo dõi mục tiêu và chờ lệnh mới.

Mig-23ML của lực lượng không quân tiêm kích Xô-viết IA-PVO

[OldBuff]

Sau một vòng lượn quan sát từ trên cao, chiếc Mig-23 số 2 được phân công hạ thấp độ cao tiếp cận chiếc Cessna-172 đang bay rất thấp theo trục đường E20. Trong khi đó, chiếc Mig-23 số 1 giữ độ cao lượn vòng quan sát bên trên. Đối với phi công Mig-23, việc phải điều khiển một chiếc tiêm kích cỡ 15 tấn, được thiết kế để đánh chặn máy bay siêu âm của đối phương, nhằm đeo bám một chiếc máy bay thể thao bay chậm ở độ cao thấp hết sức khó khăn và nguy hiểm. Chiếc Cessna-172 của Matthias như thể trêu ngươi, vè vè bay ở tốc độ 155km/giờ trên đầu thị trấn Johvi. Với tốc độ của chiếc Cessna còn thấp hơn tốc độ tiếp đất của Mig-23, chiếc Mig-23 số 2 nhanh chóng vụt qua trên đầu Matthias và buộc phải tăng tốc, lấy độ cao để quay lại. Khi cả 2 chiếc Mig-23 lượn vòng trở lại thì chiếc Cessna-172 của Matthias đã mất dạng ở khu vực phía Nam thị trấn Johvi.

Cùng lúc này, các trạm ra-đa cảnh giới và không lưu của Tập đoàn phòng không cận vệ số 6 đặt tại Quân khu Baltic và Quân khu Leningrad cũng mất tín hiệu của chiếc Cessna-172. Hai chiếc Mig-23 cố gắng lượn vài vòng tìm kiếm không kết quả nên được lệnh quay về căn cứ. Bộ tư lệnh Tập đoàn phòng không cận vệ số 6 phán đoán chiếc Cessna bay lạc không phải là mục tiêu quân sự, có thể đã bị tai nạn hoặc bay về phía Vịnh Phần Lan nên lệnh cho các trạm ra-đa dọc duyên hải tăng cường phát sóng theo dõi.

Tập đoàn phòng không cận vệ số 6 dùng các đài ra-đa cảnh giới P-18 duyên hải để tìm kiếm chiếc Cessna-172 (ảnh minh hoạ từ www.mwjournal.com)

 

[OldBuff]

Cũng phải nói thêm rằng từ sau những xáo trộn cơ cấu tổ chức của lực lượng phòng không quốc gia Xô-viết từ đầu những năm 1980, khi các khu vực phòng không và các tập đoàn phòng không trực thuộc Quân chủng Phòng không bị xoá bỏ để chuyển các đơn vị phòng không về trực thuộc các Bộ chỉ huy quân sự địa phương, lực lượng phòng không chính quy của Liên Xô bị suy yếu nhanh chóng về tổ chức, phương tiện khí tài và khả năng sẵn sàng chiến đấu. Trong thời gian này, những rắc rối về ngoại giao quốc tế và quy kết trách nhiệm nội bộ sau khi máy bay tiêm kích Su-15 của lực lượng phòng không Sakhalin bắn rơi chiếc máy bay chở khách KAL B-747 vào ngày 1/9/1983 đã gây ra một tâm lý e ngại ra quyết định và lơ là trách nhiệm ngày càng phổ biến trong giới sỹ quan chỉ huy phòng không Xô-viết. Tới tháng 1/1986 khi Liên Xô khôi phục hệ thống phòng không khu vực và hoạt động của các tập đoàn phòng không, lực lượng phòng không Xô-viết đã trở nên rệu rã cả về ý thức tổ chức lẫn tinh thần chiến đấu. Mọi quyết định tác chiến của lực lượng này đều phải qua một cơ cấu chỉ huy quan liêu và bị chi phối nặng nề bởi ý chí của các cấp lãnh đạo chính trị.

[rongxanh]

Bác Trâu ơi, mốc mọc đầy rồi nè!
Đang đoạn gay cấn,hồi hộp 

[OldBuff]

Bác Trâu ơi, mốc mọc đầy rồi nè!
Đang đoạn gay cấn,hồi hộp 

75% nội dung vụ này được giới thiệu trong topic các hệ thống phòng không. Ráng chờ Buff tôi trình bày xong về các hệ thống 25, 75 và 125 rồi quay lại chưa muộn nha!

[littlerock]

Từ bài cuối của bác Buff đến giờ gần 8 tháng rồi 
Ra đa của bác Buff mất dấu topic này mất rồi 

[hoangmatdam]

Chào bác Trâu già. Em theo dõi diễn đàn đã lâu, hôm nay mới đăng nhập vì thấy chủ đề này quá hay nhưng mà bác chậm quá. bác cố gắng thu xếp công việc post tiếp lên cho anh em tìm hiểu. thanks bác!