Sau một thời gian dài, em tổng kết lại một cái nôm na gọi là "
quy trình hỗ trợ thông tin tìm kiếm Liệt sỹ" tại box ta, cho nó vui vui và cũng là để nhiều bác có cái nhìn tổng quát, cụ thể trong công việc này:
1. Bác cần xác định ban đầu:
- theo quan điểm của em đến thời điểm này:
Đi tìm = Không đi tìm
hơi ngạc nhiêu hả các bác; đôi lúc lại là như vậy đấy, nếu bác tìm mà quá tốn kém, quá mất nhiều sức lực, nội bộ gia dình lục đục vì nhiều thông tin sai lệch và tranh chấp nhau, lợi dụng việc đi tìm để làm điều này điều kia thì tốt nhất: xin hãy để cho người đã khuất được yên. Đã hơn 40 năm nay, thế hệ đi trước đã, vẫn và đang ở bên nhau; họ đã hoàn thành vẻ vang phần trách nhiệm lịch sử của mình, của thế hệ mình và được quyền yên nghỉ. Xã hội giờ khá hơn, "phú quý thì sinh lễ nghĩa" - nhiều gia đình đã đặt quá nặng vấn đề, gây áp lực quá lớn không cần thiết - như kiểu lời nguyền vậy (cha mất dặn con tìm anh/em, bố dặn con đi tìm bác/chú,...). Vẫn biết quan điểm và tư duy của người Việt là tận cùng của nỗi nhớ thương, là niềm thương xót của quê cha đất tổ, nghĩa đồng bào. Nhưng thử hỏi, một dòng chảy, một cơn lốc các gia đình LS ở phía Bắc đã tìm/ cất bốc mộ LS trong các NTLS phía Nam mang về thì công tác quản lý Nhà nước sẽ ra sao? việc tồn tại song song hai mộ cùng một LS ở hai nơi thế nào? và đặt nặng vấn đề hơn nữa với những nhức nhối của xã hội hiện nay về các tệ nạn? cuối cùng, bạn hiểu sao khi tôi đặt vấn đề "các anh hùng, liệt sỹ là nguyên khí của quốc gia"?
Tôi thấy rất tâm đắc với nhiều bạn trẻ đã có những tìm hiểu (cả trên mạng cũng như ngoài xã hội), phân tích, tổng hợp, đánh giá khách quan nhất, rồi một chuyến đi thực tế với những phóng sự ảnh, kể lại và cung cấp kinh nghiệm cho người đi sau. Họ không chấp nhận với những danh từ "hy sinh ở mặt trận phía nam" , " tại khu vực riêng của đơn vị"; họ tìm bằng được nơi xảy ra trận chiến, địa danh đã hy sinh và rồi đã đến, đã thắp hương tưởng nhớ, đã hiểu về chiến công thầm lặng của thế hệ cha anh. Nơi đó, lưu lại trong tâm khảm họ như một "địa chỉ hành hương", bên cạnh chuyện cơm - áo - tiền của cuộc sống. Trong trí óc họ vẫn nhớ/ tin tưởng về một nơi, một điểm tựa tinh thần - cái mà người ta gọi là ý thức hệ, tư duy sống tốt hơn đang bị mài mòn, quên lãng và thiếu hụt ngày hôm nay.
Đi tìm = Không đi tìm có ý nghĩa hơn nếu bạn sống tốt hơn, sống xứng đáng với những hy sinh, mất mát mà họ đã phải trải qua, nhất trong xã hội này, trong tương lai của đất nước này.
Một điều nhắn nhủ của tôi rằng, nếu bạn quyết đi tìm, hãy suy nghĩ thật chín chắn và làm theo con đường khoa học, với tư duy lô gíc thực tế, với khả năng tổng hợp thông tin khách quan; tự xây dựng và trang bị cho mình những kiến thức mới, lạ để rồi tự tin bước đi trên con đường đã chọn. Hãy tin tưởng rằng, sau khi thực hiện quy định, chúng tôi, những anh em trên diễn đàn/box này sẽ luôn ở bên bạn; chia sẻ, giúp đỡ thông tin, cung cấp tài liệu để bạn không bỡ ngỡ. Đừng tin vào những điều vớ vẩn, những điều con người tưởng như lạ lùng, khó hiểu chưa giải thích được ngày hôm nay sẽ được giải thích trong tương lai sắp tới. Cũng giống như những người nguyên thủy không giải thích được các hiện tượng tự nhiên của loài người như mưa, gió, sấm sét,.... vậy - và thế là thời kỳ đó họ tôn sùng thành "Thần", thành "Thánh".
Nào cùng bước những bước đi cần có, theo quy định của BQP, Bộ LĐTBXH nhé,
2. Mọi cái đều bắt đầu từ giấy báo tử của nhà các bác:
- nếu bác không có, bị mất, thất lạc,..... thì hãy nhanh tay thảo cái đơn xin trích lục thông tin liệt sỹ (tôi là .... số CMTND....., hiện thường trú tại ...... nguyên quán là .... có thân nhân là Liệt sỹ .... với những thông tin.... nay do .... nên xin cấp lại bản trích lục thông tin về liệt sỹ.....) ; sau đó bác ra xã/ phường quê gốc của Liệt sỹ xin xác nhận (làm 2, 3 bản cho chắc nhé) và cầm lên BCH QS tỉnh/ thành phố hoặc sang Sở LĐTBXH tỉnh/ thành phố xin thông tin. Căn cứ vào đó họ sẽ cung cấp thông tin cho bác.
- Vậy là bị mất thì cấp lại và có thì chúng ta cùng cầm tờ giấy báo tử lên, nhìn vào một số vị trí: trên cùng bên tay trái - đơn vị nào? , mục phiên hiệu đơn vị - ghi gì? ngày mất? và chỗ đóng dấu đỏ - đơn vị nào đóng dấu? hãy scan/ chụp và thông báo cho chúng tôi những thông tin ấy để có cơ sở tìm kiếm. Tại sao phải như vậy hả? Nguyên nhân của nó bắt nguồn từ 40 năm trước:
* Một người lính nhập ngũ ở Miền bắc thì phải trải qua huấn luyện tân binh, tại một sư đoàn/ đoàn (ví dụ 302B) - đó gọi là đơn vị huấn luyện.
* Khi nhận lệnh vào chiến trường theo đội hình tiểu đoàn/D hoặc trung đoàn/E hoặc sư đoàn / F thì được BTL đường 559 đặt cho một phiên hiệu riêng (ví dụ: đoàn 2012B là của sư đoàn 325/F325 đi B).
* Khi vào đến, bổ sung cho chiến trường nào (B3 Tây Nguyên chẳng hạn), bổ sung cho đơn vị nào hay giữ nguyên, BTL Mặt trận đó sẽ đổi hoặc giữ nguyên phiên hiệu. Ví dụ: Sư đoàn 325A gồm các trung đoàn 18A, 95A, 101A đi B, vào đến chiến trường thì E18A xuống chiến trường B1 được đổi phiên hiệu thành trung đoàn 12 sư đoàn 3/ E12 F3 Sao Vàng.
* Vì vậy, tùy thời điểm hy sinh của LS thuộc chỗ nào, đơn vị đó sẽ báo tử. Nếu LS bị ốm, thương vào viện; ban quân lực sẽ cấp giấy đi đường, chuyển quân số vào viện, lúc đó Viện quân y sẽ phụ trách và đưa vào quân số quản lý; nếu hy sinh tại viện quân y thì họ sẽ báo; lúc đó, đơn vị chiến đấu không liên quan.
- Từ những thông tin đơn vị của LS đó chúng ta sẽ hỏi các đơn vị phụ trách hiện nay; hồ sơ cần có gồm: Giấy báo tử hoặc Bản trích lục thông tin LS, đơn xin cung cấp thông tin, CMT ND của người đứng đơn. Đối chiếu với các thông tin về họ tên, năm sinh, quê quán, bố mẹ, phiên hiệu, ngày mất,.. mà đơn vị quản lý hồ sơ được giao quản lý hồ sơ để họ cung cấp thông tin/ trả lời bằng văn bản.
- Căn cứ vào văn bản trả lời của các cơ quan chính sách, quân đội đã cung cấp; bác liên hệ với địa phương nơi liệt sỹ hy sinh để có thông tin chi tiết về việc quy tập. Xin chú ý là cần quan tâm đến công tác hỗ trợ của Nhà nước khi bạn đi thăm viếng hoặc cất bốc liệt sỹ, bạn có thể đọc ở
đây. Đấy là những trường hợp thông tin cụ thể, rõ ràng như ban ngày,
. Những trường hợp không có thông tin như vậy hoặc tự báo tử hoặc các giấy báo tử có thời gian sau năm 1975? hoặc chỉ có một trong các thông tin dưới đây thì sao? Bạn cần lục tung nhà lên, bới tất cả thông tin có thể để cung cấp chúng tôi.
2.1. Nhà bạn có nhận được thư gửi về không? hòm thư quân đội/ quân sự đó tên gì? số hiệu? ngày tháng năm?
- có một số tài liệu (nếu may mắn tra cứu được) có thể chứng minh, giúp đặt giả thiết về đơn vị của liệt sỹ:
VD: hòm thư số 260/ 4265D là của huyện Bình Chánh thuộc Phân khu 2 Sài Gòn Gia định khoảng năm 1969;
2.2. Bạn không biết địa danh nơi Liệt sỹ hy sinh là ở đâu, khu vực nào? vì trước đây, phân khu hành chính/ cách gọi của QGP MNVN khác với phía VNCH? hoặc đó là cách gọi/ đặt tên của bộ đội, của dân:
- về địa danh hành chính thì cũng có một số tài liệu (nếu may mắn tra cứu được) có thể chứng minh, giúp đặt giả thiết trên bản đồ quân sự; sau đó, căn cứ vào năm hy sinh, ta giải bài toán ngược ra đơn vị của liệt sỹ,
.
VD: QGP MNVN có địa danh Nước Hay - dòng suối - có tọa độ theo hệ QGP là 760143 tại mảnh bản đồ số D-69-50 thì phía VNCH gọi địa danh trên là Nước Huy - thuộc quận lỵ 106 (theo đánh số của họ) - nằm trong vùng chiến thuật 2 - thuộc hệ UTM với tọa độ BS 780136 - tại mảnh bản đồ số 6783 - 2 (1/50K).
- hoặc nếu địa danh đó là cách gọi/ đặt tên của bộ đội, của dân như dốc Mít (vì chân dốc có cây Mít to) - trạm Ông Mật (vì ông trưởng trạm tên Mật) - suối Máu (trận đánh ác liệt nhiều bộ đội hy sinh).
2.3. Thông tin về đơn vị liệt sỹ được ghi theo phiên hiệu riêng, theo từng giai đoạn:
VD: tiểu đoàn 7/ D7/ K7 trung đoàn 18A sư đoàn 325A (D7 E18A F325A) chuyển thành tiểu đoàn 4 trung đoàn 12 sư đoàn 3 Sao Vàng (D4 E12 F3) từ năm 1965
* có các hòm thư quân đội/ quân sự: số hiệu hòm thư từ 21162 đến 21166; 7163
* có các phiên hiệu/ mật danh/ mã hiệu đơn vị trong từng giai đoạn: Liên gia 4; 47; đơn vị 521; huyện 31; X4 ; Làng 4; Sông Giang (Giàng?); H13; đơn vị 803A; Thôn 4; Tiểu đoàn 31; đoàn 4 Giải phóng; tiểu đoàn 1; Xóm 4; H7; H31; Tiểu đoàn 63.
2.4. Hoặc đây là thông tin về các đoàn đi B trên đường 559 rồi bổ sung cho các đơn vị trong chiến trường:
- 1108Gp (đoàn 1108/ đoàn 1108 Giải phóng/ 1108 Group) đi B tháng 11/1969 vào Nam tháng 2/1970; đơn vị bổ sung/ nhập tại chiến trường: tách ra 2 đại đội bổ sung cho trung đoàn 28 (E28), 30 người bổ sung cho tiểu đoàn 33 (K33 / D33) thuộc trung đoàn pháo binh 40 (E40) thuộc mặt trận B3 Tây Nguyên ; hành trình : Bắc Việt Nam - Lào - Nam Việt Nam.
2.5. Bạn bảo các phiên hiệu tôi có là DMT, BMT, PG,..... thì khó khăn đấy, anh em chúng tôi hay đùa gọi đó là "diện mất tích", "bị mất tích" - để chỉ những người lính bị mất thông tin trong chiến tranh. Cái này tốn công nhưng vẫn có thể làm được, xem lại các mục trên, nếu vẫn không có, hãy quan tâm đến những người lính đã trở về mà ngày xưa cùng làng/ cùng xã/ cùng trường/ cùng cơ quan cùng lên đường nhập ngũ với LS; hẳn họ sẽ có những thông tin cơ bản nhất để chúng ta cùng nắm đầu sợi dây lần theo. Vẫn sẽ ra thôi nhưng phải tốn công, quyết tâm và hy vọng,
Tóm gọn lại là, sẵn sàng giúp bạn, chứng minh bằng tài liệu cho bạn các thông tin về đơn vị LS nếu bạn còn phân vân, chưa biết.
3. Kinh nghiệm cho bạn:
- Hãy nhớ rằng chiến tranh tàn khốc nhưng đánh nhau cũng là một bộ môn khoa học và nghệ thuật; thông qua các bài viết thì tôi hay muốn nói đến cái hay, cái đẹp, cái hào hùng, sự tàn khốc, mất mát của một thế hệ; thế nhưng hẳn bạn cũng như nhiều người khác chỉ cần/ quan tâm/ đặt một câu hỏi duy nhất: Liệt sỹ nhà tôi hy sinh chỗ nào? được quy tập về đâu? Vì vậy, qua các bài viết tổng hợp, dẫn chứng, đặt giả thiết và chứng minh dài dòng, hẳn anh em tôi vẫn phải có một kết luận/ chỉ ra một điểm tọa độ / khoanh vùng một khu vực trên bản đồ. Hãy đừng ngại và đừng vội mừng vì hãy nhớ "đề nghị giúp" chuyển sang bản đồ google map hoặc bản đồ hành chính hiện nay để bạn nhận thấy rõ hơn,
(bật mí là bác sờ-gai, bác tuaans thạo khoản này lắm, cứ "lão" ấy mà nhè,
). Bác có thể hỏi ở
đây.- Trợ giúp của mạng Internet là rất lớn vì có nhiều người cùng đưa thông tin lên mạng qua các từ khóa; hãy để ý một chút từ khóa bằng cả tiếng anh/ tiếng việt và dùng các thủ thuật của google và
http://translate.google.com.vn để tìm kiếm mặc dù bạn không biết về lĩnh vực này. Từ những từ khóa cơ bản ban đầu sẽ giúp bạn lần ra các thông tin khác, xâu chuỗi chúng với nhau và tìm theo các từ khóa mới; một thế giới sẽ mở ra nếu bạn biết tổng hợp thông tin;
VD: nếu phiên hiệu của LS là trung đoàn 95 hãy tra các từ khóa "trung đoàn 95" , "E95", "trung đoàn Nguyễn Thiện Thuật", "95th Regiment" , "Nguyen Thien Thuat Regiment",..... hoặc kết hợp các từ khóa với nhau kiểu như trong ngoặc kép đây : ("CCB"+"trung đoàn 95"+"1972")
- Hiện nay, có rất nhiều tài liệu của Mỹ/ Úc đã được giải mật, được các kho lưu trữ/ thư viện công bố; chỉ một chút tiếng Anh cơ bản + bạn chịu khó sẽ tiếp cận rất dễ và có ngay thông tin. Xin lưu ý là họ làm rất bài bản, có nhật ký chiến trường của đơn vị tác chiến theo ngày/ giờ; có hệ tọa độ phát hiện đơn vị A tại thời điểm, .... có báo cáo hành quân hàng tháng, hàng quý; tổng hợp tin tức tình báo,.... Hãy nhớ là trong chiến tranh, phía ta có những nhà tình báo đại tài, lấy được nhiều thông tin mật của địch thì phía Mỹ và VNCH cũng vậy. Họ có trinh thám, có điệp, có tề, có cài cắm nằm vùng, có thiên nga, chiêu hồi. Những thông tin đó có thể đúng/ sai nhưng nó sẽ quý cho ta nếu ta không có một thông tin gì khác; lấy đó làm chỗ bám để lần ra các thông tin khác rôi quay ngược để phân tích, đối chiếu và phản biện - có khi lại ra,
- Đừng quên các tài liệu của đảng bộ địa phương, lực lượng vũ trang địa phương; từ đó ra khối thông tin về thực tế, về trận đánh dẫn đường, phối thuộc; về địa danh dân gian.
- Thông tin từ các bác CCB rất quý nhưng cần bình tĩnh xem xét, đối chiếu vì thời gian đã lâu quá 40 năm rồi, nếu không gắn liền với hiện tượng đặc biệt, gây xúc động mạnh kiểu "đồng hương hy sinh" hay "tự tay chôn bạn" thì cũng khó cho các bác. Chính bạn giờ này, tuần trước làm gì còn không nhớ nổi huống chi người già bị hỏi "độp" cái ngay,
. Hãy luôn nhớ cầm theo ảnh, di vật, hồ sơ và sao làm nhiều bản, gửi lại - dần dần họ sẽ nhớ ra thôi; lúc đó đối chiếu thông tin chính sử khác, với bản đồ quân sự để có thông tin đúng nhất.
- Cần biết rằng đánh một trận thì có nhiều hướng khác nhau do các cấp đại đội/C, tiểu đoàn/ D đảm nhiệm; có hướng dương công, chính diện, nghi binh, mở cửa mở, luồn sâu,.... thì có nghĩa là có hướng rút khác nhau; nếu trận đánh thành công thì các đơn vị rút ra theo cửa mở; nếu không thành công thì có thể mạnh đơn vị nào đơn vị đó rút => cùng một đơn vị nhưng các LS lại được chôn ở các chỗ khác nhau, vị trí khác nhau. Có ít những chỗ ta chỉ đánh một lần, một chiến dịch; phần nhiều là cày đi cày lại, đánh chiến dịch hai ba mùa, hàng đợt khác nhau; thế nên cần phân tích kỹ. Tôi đã gặp những trường hợp LS cùng tên, cùng năm sinh, cùng xã, cùng huyện chỉ khác làng/thôn được báo tử nhầm/ cất bốc nhầm khi "hiểu" thông tin đơn vị sai lệch.
- Những kinh nghiệm quý như: nhà bác henno tự tay vào lật hồ sơ ở tỉnh đội khi 2 lần nhận được công văn báo không có tên mặc dù ghi phiên hiệu KN; nhận biết LS qua di vật và đồng đội của nhà bác mig21-58; quên lời dặn của một bác CCB tìm đơn vị khác có liên quan như nhà bác conlietsy để rồi mất thời gian .... rất cần học hỏi. Hãy có sổ ghi chép, ghi âm, từng người, từng thời gian để rồi không ân hận vì chót quên một chi tiết nào đó,
.
- Vấn đề gần cuối cùng là xét nghiệm ADN: hiện nay Cục người có công đang tiến hành làm; hoặc bạn có thể liên hệ chương trình của chị T.U (Trovetukyuc.vn); hiệp hội hỗ trợ các gia đình LS;..... đang hỗ trợ một phần hoặc miễn phí.
- Kết luận lại là hãy giúp người khác bằng cách ghi lại cảm nhận, thông tin,... của bạn - hỗ trợ đỡ người sau bớt công của, sức lực, thời gian, .... khi họ có LS cùng đơn vị/ cùng khu vực.
p/s: viết xong chả biết mình viết gì, thôi thì cứ viết, cho vui và để kéo cái "tóp píc" này lên
