Cuộc chạy đua Tổng thống

[selene0802]

Naina là một người cực kỳ chân thành và chất phác. Bà trăn trở, lo lắng cho những tấn kịch trường của chúng tôi theo cách riêng của mình. Không ít lần bà khuyên tôi:

- Boris này, hay là anh cứ nói chuyện với Luzkov có được không? Có thế anh ta mới hiểu được chứ!
Tôi cười và hứa: ừ, dĩ nhiên rồi anh sẽ gặp gỡ nói chuyện với anh ta. Giá như có những người như Naina
làm chính trị thì có lẽ chúng ta cũng đã có một nền chính trị khác rồi.

Tiện đây cũng muốn nói thêm là có mặt chi tiết rất thú vị, thậm chí là buồn cười đối với Luzkov. Suốt thời gian dài Yuri Mikhailovich sống cạnh gia đình tôi và thường xuyên gửi cho chúng tôi sữa vắt từ con bò của gia đình mình (như ông ta nói vậy) nuôi ở trang trại. Rồi sau đó ông ta thôi không gửi nữa. Lúc đó đúng vào mùa hè 1998 khi ông ta sáng lập ra đảng của mình. Một sự trùng hợp ngẫu nhiên chăng? Ông ta cố ý đánh tiếng là rất tiếc con bò nhà ông ta bị ốm.

Cho đến giờ Naina vẫn chưa hết ngạc nhiên trước việc con bò ỏm nặng thế, và lại còn ốm lâu đến thế nữa chứ.

Một điều thú vị là Naina nhận được rất nhiều thư (thư gửi đến chúng tôi hoặc qua bưu cục ở phố Mùa thu, hoặc qua Bưu điện trung tâm) và đây là những lá thư hoàn toàn khác với số thư gửi cho tôi trên cương vị Tổng thống. Rất khác?

Một mặt có thể dễ dàng giải thích điều này: trong bưu điện của người đứng đầu Nhà nước là hàng ngàn đơn từ, khiếu nại, yêu cầu, dự án tái thiết đất nước, dự án sáng chế, nói tóm lại, chẳng còn gì mà người dân không viết và không gửi tới.

Thế nhưng bưu điện của vợ tôi lại thuộc chủng loại khác - đó là những lá thư riêng, ấm áp, trung thực, cảm thông hiểu biết. Mọi người cảm nhận được tính cách của bà, sự đoan chính sâu sắc của bà. Trong bưu điện này hầu như không có khiếu nại, không có chỉ trích. Khi tôi tuyên bố cho toàn đất nước về cuộc phẫu thuật của mình thì Naina bắt đầu nhận được rất nhiều thư với những lời khuyên chữa bệnh từ những người đã trải qua nhồi máu cơ tim - cách chữa thế nào, uống thuốc gì. Nhân đây tôi cũng muốn nói với những ai đã gửi thư từ cho Naina Iosifovna rằng: xin chân thành cảm ơn các bạn.

Tôi ngạc nhiên trước những lá thư bởi sự nhân hậu của chúng còn bởi lẽ tác giả của chúng là những con người hoàn toàn có quyền oán trách cuộc đời: cầm bút viết cho Naina là những con người khốn quẫn, cô đơn hoặc đau ốm. Có lần có một bức thư gửi đến làm Naina kết sức kinh ngạc. Kinh ngạc bởi giọng nói chân thành đầy tình cảm con người và khiêm tốn. Người viết là một phụ nữa từ Peterburg, mẹ của một cô gái tàn tật.

Khi biết tôi có mang theo cả Tania đi công tác tới Peterburg, Naina đã đề nghị tôi mang tới cho chị phụ nữ đó một món quà: chiếc ti vi và chiếc đầu video. Khi ở Peterburg Tania gọi điện suốt ngày đến ngôi nhà họ ở nhưng không thấy ai trả lời, thế rồi Tania quyết định lần tới địa chỉ và sẽ nhờ hàng xóm chuyển lại món quà cho họ.

Nhưng kìa, cánh cửa chợt mở... Cô gái ra mở cửa mà hồi lâu không hiểu nổi có chuyện gì xảy ra, thậm chí không tin vào mắt mình rằng có người mang tới cho cô quà của Naina Iosifovna. Tiếc là mẹ cô gái lúc đó đi làm. Như Tania kể lại thì họ sống rất chật vật. Quả thực họ không có tivi để xem.

Sau đó ít lâu Naina nhận được một bức thư từ Peterburg, nghĩa là quà tặng đã đến đúng địa chỉ. Người mẹ viết thư trả lời còn cô gái hầu như không thể đi ra khỏi nhà đã có được điều kiện để tiếp xúc với thế giới.
Khi Naina tới thăm nhà trẻ hay bệnh viện dành cho trẻ em, hoặc đi thăm một nữ nghệ sĩ bà ái mộ bị ốm thì không bao giờ bà kể lại chuyện đó bất cứ cho ai.

Bà thực sự coi việc làm từ thiện là công việc riêng của mình.

Một mặt, đó hoàn toàn là một quan điểm đúng đắn. Tôi có lẽ sẽ cũng hành động dúng như thế. Nhưng mặt khác... Naina rất quan tâm đến trẻ em, những đứa trẻ bị mắc phải những căn bệnh hiểm nghèo gây tổn hại đến việc hình thành nhân cách ngay từ thuở nhỏ. Theo tôi, nếu mà cả nước biết được chuyện này thì những người khác cũng sẽ hành động theo gương của Naina.

Vậy mà bà bao giờ cũng lảng tránh không muốn xuất hiện trước nhân dân.

Mọi người chỉ cảm nhận được những nét tính cách của bà - khiêm tốn, tế nhị, tình người - qua một số rất ít các buổi trả lời phỏng vấn truyền hình, và qua những lần xuất hiện hãn hữu trước công chúng khi bà đi cùng với tôi.

Mọi người cảm nhận được và hướng tới phía bà. Tôi lúc nào cũng cảm nhận thấy sự tiếp xúc của bà với một nhóm nhỏ văn nghệ sĩ như Galina Vonchek, Sophia Pilavskai, Marina Ladynina, Maria Mironova, Vera Vasilieva và một số người khác là điều thật hiếm có. Giữa họ đơn giản là tình bạn, không có bóng dáng của sự điệu đà và quảng cáo nào hết. Không, dù sao chăng nữa Tổng thống cũng vẫn có điều riêng tư. Đó là những người thân thiết. Đó là truyền thống gia đình thiêng liêng. Đó là niềm vui trong sáng qua tiếp xúc với con cái, cháu chắt.

Đó là gia đình thực sự của tôi, chứ không phải cái gia đình người đời nghĩ ra hay tivi nói đến.

Đôi lúc, khi ngắm nhìn mấy đứa trẻ, Gleb và Vanca, nô đùa bên cạnh người lớn chúng tôi, tôi thường cố hình dung ra tương lai của chúng, số phận của chúng - chúng sẽ có một nước Nga hoàn toàn khác, một thế giới hoàn toàn khác, một thiên niên kỷ khác. Nhưng chỉ có điều quan trọng nước Nga ấy sẽ thế nào? Liệu chúng có tự hào rằng đã được sinh ra trên đất nước chúng ta, trong thành phố chúng ta, ngôi nhà chúng ta hay không? Tôi tin là chúng sẽ tự hào. Và không thể nào khác được.

[selene0802]

Yeltsin mất trí

Thứ tư, ngày 4 tháng 8, buổi sáng tôi gặp Volosin. Tôi muốn thảo luận với Alexandr Stalevich xem nên quyết định vấn đề Thủ tướng mới vào lúc nào. Tháng 9, tháng 10 hay lúc này - tháng 8.

Mùa thu, hoàn toàn có thể tìm được những lý do khách quan để cách chức Thủ tướng và Chính phủ.
Những lý do đều dễ hiểu đối với mọi người. Nhưng có cần phải chờ cho đến lúc tình huống tự nó chín muồi? Nguyên nhân ư, về thực chất chỉ có một: Stepasin không thể là một thủ lĩnh chính trị tại các cuộc bầu cử Quốc hội và Tổng thống.

Đúng, lúc này việc bãi nhiệm xem ra hoàn toàn phi lô gích: Nhưng có cần gì phải tìm những nguyên nhân hợp lô gích: hầu như Stepasin không đảm bảo thắng lợi cả trong bầu cử Quốc hội lẫn bầu cử Tổng thống. Cần nêu rõ nguyên nhân đích thực của việc bãi nhiệm sắp tới.

Putin! Putin - Đó là người tôi gửi gắm những hy vọng chủ yếu, đó là người tôi tin tưởng và có thể tin cậy trao gửi cả đất nước này.

Tháng 8 là tháng cao điểm nghỉ hè. Việc bổ nhiệm Putin sẽ là tiếng sét giữa trời quang. Tất cả sẽ nóng bỏng lên trong khoảnh khắc. Nhưng ta sẽ có vài tuần giảm sốc khi mọi người đang lo nghỉ ngơi, muốn quên đi chuyện chính trị, nghỉ hè xong về tinh thần minh mẫn, sảng khoái hơn.
Putin cũng có thời gian lấy đà.

Tôi cho gọi thư ký, báo rằng ngày mai có hai cuộc gặp. Gặp ai thì tôi báo sau. Yêu cầu Volosin chuẩn bị tài liệu

Ngày 5 tháng 8, sáng sớm, tôi gặp Putin.

Tôi nói rõ thực trạng tình hình. Cuộc đấu tranh sẽ quyết liệt. Trước tiên là cuộc vận động tranh cử. Chưa hết. Kiểm soát được tình hình trong nước sẽ không đơn giản trên tất cả các lĩnh vực. Tình hình Bắc Kapcaz rất đáng lo ngại. Có khả năng xảy ra khiêu khích chính trị ở Matxcơva ở mức độ nào đó. Khó mà biết được Chính phủ với thành phần hiện tại có khả năng kiềm chế được lạm phát không. Việc Thủ tướng mới xoay xở ra sao trong thời gian không phải vài tháng mà là vài tuần trước mắt gần như sẽ quyết định tất cả. Cả tương lai đất nước...

- Vladimir Vladimirovich này, tôi đã quyết định trao chức Thủ tướng cho anh.

Putin nhìn tôi chàm chú và im lặng.

- Chưa hết - Tôi nói tiếp, - anh hãy hình dung vì sao tôi đã phải sa thải người tiền nhiệm của anh. Tôi biết Stepasin là bạn với anh, cùng ở St. Peterburg với anh, nhưng lúc này cần nghĩ đến vấn đề khác. Tư thế, lập trường của anh phải hết sức đúng mực, kiềm chế nhưng phải cứng rắn. Chỉ có như vậy anh mới giành được uy tín trong xã hội và thắng lợi trong cuộc bầu cử nghị viện.

- Chúng ta sẽ dựa vào ai trong bầu cử? - Putin hỏi.

- Tôi không biết - Tôi thật lòng trả lời - Chúng ta sẽ xây dựng một đảng mới. Tôi biết anh cần một chỗ dựa vững chắc trong viện Duma vì tôi đã từng khổ sở với nghị viện hơn bất cứ người nào trong lịch sử. Nhưng điều quan trọng nhất là tiềm năng chính trị của bản thân anh và hình ảnh của anh sẽ được xã hội chấp thận. Đừng cố xây dựng hình ảnh của mình gượng ép, gỉả tạo. Nhưng không bao giờ được phép quên vấn đề này.

Putin trầm ngâm suy nghĩ.

- Tôi không thích vận động tranh cử - Anh ta thú nhận - Hoàn toàn không thích. Tôi không hiểu biết gì về tranh cử và không thích tranh cử.

- Anh cũng chẳng phải bận tâm. Điều cơ bản là ý chí, bản lĩnh tự tin và các hành động của anh. Tất cả phụ thuộc vào đấy. Uy tín chính trị hoặc tự nó sẽ đến hoặc không đến. Thế anh đã sẵn sàng chưa?

- Tôi sẽ làm việc ở nơi mà Ngài bố trí - Putin trả lời ngắn gọn theo tác phong quân sự.

- Thế nếu ở chức vụ cao nhất thì sao?
Putin ngập ngừng. Dường như anh ta lần đầu tiên nhận ra thực chất vấn đề.

- Tôi không biết, thưa Boris Nicolaevich. Tôi nghĩ rằng tôi chưa sán sàng với công việc đó.

- Cứ suy nghĩ đi. Tôi tin ở anh.

Một sự im ắng căng thẳng bao trùm cả căn phòng. Tôi nghe rõ từng âm thanh nhỏ nhất. Đặc biệt là tiếng kim đồng hồ chạy tích tắc.

Putin có đôi mắt rất hay, tựa như chúng nói nhiều hơn những lời nói của anh ta.

Nhân đây, tôi cũng nói luôn Putin đã xuất hiện như thế nào trên con đường tôi đi tìm ứng cử viên.

Có một khái niệm mà tôi rất ghét: “tiếp cận với Vương chủ”. Thật khó chịu khi mình bị coi “Vương chủ”. Nhưng khái niệm này phản ánh, mặc dù hết sức vô liêm sỉ, một vấn đề hiện thực của bất kỳ một chính quyền nào. Nguyên thủ quốc gia có quan hệ thường xuyên và cởi mở với các phóng viên báo chí, với giới trí thức sáng tạo, giới doanh nhân, với những đại biểu của các tầng lớp và nhóm xã hội khác nhau và cuối cùng là với các trợ lý của mình. Các quan hệ đó thể hiện năng lực hoạt động và tính dân chủ của bộ máy. Không phải lúc nào một bộ máy hoạt động đều tốt là bộ máy dân chủ. Ngược lại là đằng khác. Cần phải biết cảm nhận tính phức tạp và tinh tế của nó. Trong thời kỳ Sergei Philatov làm Chánh Văn phòng Tổng thống còn Victor Iliusin làm trợ lý thứ nhất của tôi (sau này hai chức vụ trên kết hợp làm một) các cuộc gặp với Baturin, Livsits, Satarov, Pikhoia, Krasnov, đôi khi hai tháng một lần. Chính Iliusin có sáng kiến tổ chức các cuộc gặp này. Đôi khi gián đoạn khá lâu. Cơ quan an ninh cảnh giác ngăn chặn mọi sự “tiếp cận với Vương chủ”. Korzakov ghen tị với “bọn trí thức thối tha”. Cứ như thế kéo dài đến đầu chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống năm 1996.

[selene0802]

Sau đó đến nhiệm kỳ Tổng thống lần thứ hai của tôi. Nào Chubais, nào Yumasev, nào Volosin đã biến các cuộc gặp của tôi với các Phó Chánh Văn phòng Tổng thống thành thứ lễ nghi truyền thống, một sự kiện bắt buộc mỗi tuần. Ngồi nghe các bạn trẻ mỗi tuần một lần báo cáo với tôi về những công việc của họ, tôi không thể không nhận thấy những thay đổi là lùng. Họ có biết chăng, ngày trước để có mặt ở căn phòng này người ta phải trải qua các cuộc tranh giành như thế nào. Nhờ có sự tương phản của hệ thống mới này, cuối cùng tôi cũng nhận ra bộ máy trước đây của tôi, cái gọi là “nhóm cận thần” đã quan niệm tiếp xúc với Tổng thống phải theo những khuôn khổ nào của chế độ Xô-viết.

Tôi đã để ý đến Putin khi anh ta lãnh đạo Tổng cục Thanh tra của Văn phòng Tổng thống, sau đó trở thành phó thứ nhất của Yumasev - Chánh Văn phòng Tổng thống, phụ trách “công tác các khu vực”. Putin mới xuất hiện ở Kremli từ tháng ba năm 1997. Đôi khi Putin thay thế Yumasev giải quyết công việc. Khi đó tôi gặp anh ta nhiều hơn. Những báo cáo của Putin là chuẩn mực của sự rõ ràng. Anh ta cố gắng không “xun xoe” như những anh phó khác của Yumasev, nghĩa là trình bày các quan điểm, cách nhìn nhận của mình đối với thế giới và nước Nga, cố ý loại bỏ mọi yếu tố có liên quan đến cá nhân trong các cuộc tiếp xúc. Nhưng chính vì vậy tôi càng muốn trao đổi với anh ta! Tôi ngạc nhiên vì các phản ứng cực kỳ nhanh nhạy của Putin. Lắm lúc tôi đưa ra những câu hỏi thậm chí hết sức giản đơn mà buộc người đối thoại phải đỏ mặt ra và vắt óc tìm câu, chọn từ trả lời. Putin trả lời bĩnh tĩnh, tự tin đến mức ta có cảm giác hình như chàng trai trẻ này, theo thước đo của tôi là người đã hoàn toàn thích ứng với mọi việc trên đời, hơn nữa anh ta trả lời mọi câu hỏi đều rõ ràng, chính xác.

Ban đầu điều này thậm chí làm tôi phải dè chừng, nhưng sau tôi đã hiểu cá tính anh ta là như thế.
Mùa hè năm 1998, chúng ta buộc phải đối phó với cuộc “chiến tranh đường ray” thực sự bất ngờ. Những người thợ mỏ bãi công chiếm lĩnh và chặn các tuyến đường sắt chính ngàn cách Siberi và miền Nam Nga với Trung ương. Đây thực là một tình huống có tính chất thảm hoạ, mỗi một ngày như thế gây thiệt hại nhiều triệu rúp cho những con người ít được bảo đảm nhất là các đối tượng về hưu và hưởng lương từ ngân sách, nhưng điều chủ yếu là nó tạo ra nguy cơ thực sự cho hỗn loạn chính trị. Tôi gặp Nicolai Kovalev, lúc đó là Giám đốc Cơ quan an ninh Liên bang FSB. Ông ta gần như hoảng loạn, qua câu chuyện tôi hiểu rằng tình hình này đối với ông ta mới quá và ông ta không biết phải làm gì. Tôi có thể hiểu Kovalev - dường như Cơ quan an ninh không chịu trách nhiệm giải quyết biểu tình, nhưng dẫu sao thì nguy cơ mất an ninh đất nước là rõ ràng đang từng ngày từng giờ. Đấu tranh chính trị là một việc, còn cắt đứt các huyết mạch giao thông lại là một chuyện khác. Kovalev, một cán bộ phản gián chuyên nghiệp, là người tinh thông nghiệp vụ, trong lòng luôn chứa chất mối ác cảm đối với giới kinh doanh. Tự mình không điều chỉnh được, không ưa những người giàu có và cơ quan của ông ta đã chuyển hướng công tác sang phát hiện, buộc tội các ngân hàng thương mại và một số nhà doanh nghiệp. Tôi chưa quên cái vụ năm 1996, các điều tra viên FSB tích cực phá “vụ án Sobchac” như thế nào. Tất cả đều thuộc một đường lối chính trị thống nhất.

Mùa hè năm 1998 đó tôi đã suy tính: lấy ai thay vào chữ Kovalev? Câu trả lời bỗng xuất hiện: Putin!
Trước hết, anh ta đã nhiều năm làm nghề này. Thứ hai, anh ta từng qua trường học lớn về điều hành, lãnh đạo. Song điều quan trọng là càng biết anh ta lâu hơn, tôi càng tin chắc rằng trong con người này có sự gắn bó sâu sắc với dân chủ, cải cách thị trường kết hợp với chủ nghĩa yêu nước kiên định.
Putin được thông báo về việc bổ nhiệm chính vào lúc anh ta được nhận sắc lệnh của Tổng thống. Sự việc là như thế.

Tôi đi nghỉ ở Shuiscaia Trupa. Thủ tướng Kirienko đáp máy bay tới, mang theo dự thảo sắc lệnh bổ nhiệm Putin. Tôi ký ngay không do dự. Ngày 25 tháng 7 năm 1998, Putin được bổ nhiệm làm Giám đốc Cơ quan an ninh Liên bang.

Sau kỳ nghỉ về tôi và Putin đã nói chuyện khá lâu. Tôi gợi ý anh ta trở lại quân ngũ và nhận quân hàm cấp tướng.

- Cần gì phải thế ạ - Bất ngờ Putin trả lời - Tôi đã giải ngũ từ 20 tháng 8 năm 1991. Tôi nay là công chức dân sự. Điều quan trọng là một bộ sức mạnh phải do một người dân sự lãnh đạo Nếu Ngài cho phép, tôi xin được giữ cấp hàm đại tá quân dự bị.

Chúng tôi bàn bạc khá lâu về vấn đề cán bộ của FSB.

Tình hình cơ quan hiện rất phức tạp. Nhiều sĩ quan chuyên nghiệp giỏi đã chuyển sang các tổ chức tư nhân, nhiều người khác sắp bị sa thải, chuyển sang ngạch dự bị. Cần phải khôi phục uy tín của một cơ quan đặc biệt đã bị tổn thương tan nát trong xã hội sau năm 1991. Cần giữ gìn các truyền thống và những người chuyên nghiệp, đồng thời làm cho công việc của họ bớt bị chính trị hoá đi.

Putin đã bắt đầu tổ chức lại FSB rất thông minh. Anh ta đối xử có tình có lý với Kovalev, không ngăn cản cựu Giám đốc giải quyết các vấn đề gì đó về sinh hoạt. Tuy là chi tiết nhưng trong lĩnh vực quân sự rất quan trọng. Anh ta lập ra một bảng biên chế mới. Hội đồng lãnh đạo mới bao gồm Giám đốc, các Phó giám đốc FSB và Giám đốc Cơ quan phản gián của thủ đô Matxcơva và Cục Phản gián Leningrad. Mặc dù về sau cũng phải thay đổi nhân sự nhiều nhưng việc tổ chức lại diễn ra êm thấm, tôi có thể nói là ngon lành. Thời gian đã chứng mình cơ cấu FSB của Putin tỏ ra hoàn toàn sung sức và có hiệu quả.
Putin nhận nhiệm vụ vào một thời điểm rất phức tạp.

[selene0802]

Không phải thời điểm đơn thuần, mà là thùng thuốc nổ. Putin đã ra một tuyên bố rất cứng rắn vào mùa thu về vấn đề chủ nghĩa quá khích chính trị, khi thấy làn sóng bài Do Thái do tướng Macasov khơi mào đang chực trào ra đường phố. Tôi cho rằng cái nhìn sắc lạnh và tính chính xác nhà binh trong cách diễn đạt của Putin đã chặn đứng nhiều kẻ định giở trò lưu manh và khiêu khích. Putin tính không để yên bất kỳ một ổ nhóm cực đoan nào ở Matxcơva. Tất cả bọn này bắt đầu la lối trên báo chí rằng thời đại “Nhà nước cảnh sát” đang trở lại.

Nhưng điều chủ yếu nhất là Putin đã kiên định lập trường chính trị cứng rắn. Tôi đã viết về điều này ở phần trên. Các va chạm thường xuyên với Thủ tướng (Stepasin) luôn muốn thâu tóm FSB vào vòng ảnh hưởng của mình không làm cho Putin bối rối. Putin không để bị lợi dụng trong các trò chơi chính trị. Trong lĩnh vực này quy tắc đạo đức của anh ta cứng rắn đến mức tôi thậm chí ngạc nhiên. Trong những gian mưu, quỷ kế của quyền lực lúc bấy giờ, một người dày dạn kinh nghiệm hơn nhiều cũng có lúc nhầm lẫn, nhưng Vladimir Vladimirovich luôn luôn có một tiêu chuẩn rõ ràng duy nhất, tính đạo đức của hành động này hay hành động khác. Sự nghiêm túc của người này hay người khác. Putin luôn sẵn sàng từ bỏ chức vụ cao nhất của mình chứ không chịu làm điều gì trái ngược với quan niệm của anh ta về danh dự.

Putin không vội vã lao đầu vào nền chính trị lớn. Nhưng anh ta cảm nhận nguy hiểm rất nhạy bén và tinh nhanh hơn những người khác và thường cảnh báo cho tôi về các mối nguy hiểm.

Khi tôi biết Putin đã cho Sobchac ra nước ngoài, trong tôi có một phản ứng thật phức tạp. Putin không chỉ mạo hiểm sự nghiệp của cá nhân anh ta. Mặt khác, hành động này đòi hỏi một sự kính trọng sâu sắc rất tình người.

Khi hiểu rằng cần sa thải Primakov, tôi cứ suy nghĩ triền miên và day dứt: ai sẽ ủng hộ tôi? Ai thực sự sẽ đứng ra bảo vệ tôi?

Ngày 5 tháng 8. Tôi cho gọi Stepasin và Volosin vào phòng làm việc. Stepasin lập tức đỏ mặt và lo lắng.

- Sergei Vadimovich, hôm nay tôi quyết định bãi nhiệm anh. Tôi sẽ giới thiệu Vladimir Vladimirovich để Duma xem xét phê duyệt làm Thủ tướng. Tạm thời đề nghị anh chứng thực sắc lệnh bổ nhiệm Putin làm Phó thủ tướng thứ nhất.

- Thưa Boris Nicolaevich, - Stepasin khó khăn lắm mới nói thành lời: - Quyết định này... quá sớm. Tôi cho rằng đây là một sai lầm.

- Sergei Vadimovich, nhưng Tổng thống đã quyết định rồi! - Volosin nhắc.

- Thưa Boris Nicolaevich, rất mong Ngài cho tôi được thưa chuyện riêng.

Tôi gật đầu và chúng tôi ở lại nói chuyện riêng.

Stepasin bắt đầu nói... Nói khá lâu. Chủ đề chỉ có một: “Tôi luôn sát cảnh cùng Ngài và không bao giờ phản bội Ngài”. Sergei Vadimovich gợi lại các sự kiện năm 1991 và năm 1998, các sự kiện ở Budenovsk và ở Krasnoarmeisk. Anh ta hứa sẽ sửa chữa mọi lỗi lầm của mình, sẽ lập tức bắt tay vào xây dựng một đảng
mới.

Tuy hiểu tất cả sự vô nghĩa của cuộc nói chuyện này, song tôi không thể ngắt lời Stepasin. Tất cả đều đúng: anh ta trung thành, chân thực, không khi nào phản bội. Không có nguyên nhân nào để bị sa thải. Trừ một, mà là nguyên nhân quan trọng nhất: anh ta không phải con người đó, cuộc đấu tranh hôm nay cần một con người khác cơ! Nhưng làm sao giải thích cho anh ta được?

Đến đây tôi cảm thấy hết kiên nhẫn.

- Thôi được, anh đi đi, tôi sẽ suy nghĩ - Tôi cố lấy giọng ôn tồn nói.

Stepasin bước ra. Đến của anh ta thầm thì với Volosin:

- Các anh nói với tôi cái gì ở đây vậy? Các anh sao thế, điên rồi à vào lúc này sao?

Thần thái, khí sắc lúc này thật dễ sợ.

Tôi gọi Volosin và gằn giọng:

- Làm gì mà lề mề thế? Mang sắc lệnh lại đây! Anh chẳng đã biết quyết định của tôi sao!

Volosin mang sắc lệnh vào lấy chữ ký.

- Tự anh hãy nói cho Stepasin biết anh ta đã bị sa thải. Tôi sẽ không gặp anh ta nữa! - Tôi nói.

Volosin chỉ nói thêm:

- Thưa Boris Nicolaevich, nếu cần Ngài có thể suy nghĩ đến thứ hai. Ngài hiểu rõ hơn tôi rằng chỉ Tổng thống mới có thể nói với Thủ tướng về việc sa thải, cách chức anh ta.

Volosin có lý. Tôi quyết định sẽ gặp lại Stepasin vào sáng thứ hai.

Cũng trong ngày hôm ấy Chubais điện thoại cho tôi. Anh ta nài nỉ xin gặp tôi. Tôi hiểu ngay chuyện gì rồi.
Nó chỉ có thể thúc đẩy thêm quyết định mặc dù Chubais muốn ngăn cản tôi. Tôi ấn định thời gian gặp Chubais vào chín giờ mười lăm phút, còn trước đó 8 giờ gặp Stepasin.

Có điều ít lâu sau tôi mới biết Chubais đã mở cuộc tấn công như thế nào vào Văn phòng Tổng thống và trước hết là tấn công Putin.

Chubais rõ ràng vẫn nghĩ rằng tôi có một quyết định sai lầm, từ đó sẽ đưa tất cả chúng ta đến thảm hoạ.
Trước tiên Chubais đã đến gặp Putin. Chubais cảnh báo Putin những đòn khủng khiếp như thế nào sắp đổ lên đầu anh ta trong một nền chính trị. Luận cứ chính là Putin chưa từng trải, chưa hiểu chính trị là thế nào. Tốt nhất là tự Putin hãy từ chối còn hơn là sau này dưới áp lực của hoàn cảnh sẽ buộc phải rút lui.

Putin khảng khái:

- Xin lỗi, đây là quyết định của Tổng thống. Tôi có bổn phận phải thi hành. Ở vào cương vị tôi, chắc chắn anh sẽ phải xử sự như vậy.

Khi đó Chubais quyết định tác động thông qua bộ máy Văn phòng Tổng thống. Chủ nhật, trong khi xuất hiện khoảng thời gian trống đột ngột (không phải vô cớ mà tôi rất ghét các khoảng thời gian chết khi phải ra những quyết định quan trọng) Chubais đề nghị họp một nhóm gồm Volosin, Yumasev và Tania.

[selene0802]

Chubais đưa ra lý lẽ: sau khi sa thải Primakov, xã hội còn chưa yên nay lại đến lượt vô cớ cách chức Stepasin sẽ bị hiểu như dấu hiệu của sự tan rã hoàn toàn của Kremli. Như sự hấp hối chính trị. Tất cả sẽ cho rằng Tổng thống hoàn toàn mất trí rồi. Đó sẽ là một tín hiệu phát lệnh tấn công từ mọi phía: Duma, Viện Liên bang. Khi đó họ chỉ còn việc tung ra dự trữ cuối cùng là tổ chức “các cuộc đấu tranh của quần chúng lao động”.

- Hãy nhớ lại “cuộc chiến tranh đường ray” - Chubais nói - Đấy mới là “bước khởi đầu”. Còn Luzkov điên khùng cũng có thể kéo hàng chục người đến Quảng trường Đỏ lắm chứ? Chả lẽ các vị không nhận thấy sao? Được, tôi đồng ý, Putin tốt hơn và sự lựa chọn của Tổng thống là đúng. Nhưng dẫu sao Yelsin cũng không có lý do gì cả về mặt chính trị và đạo đức để sa thải Stepasin và đề cử Putin.

Đến lúc đó Volosin đột ngột đề xuất một phương án hoàn toàn bất ngờ:

- Nếu bây giờ giữ Stepasin lại, Văn phòng Tổng thống chỉ có mình anh lãnh đạo nổi thôi, Anatoli Borisovich ạ. Tôi không nghi ngờ về phẩm chất con người của Sergei Vadimovich. Nhưng nếu anh tin vào thắng lợi của Stepasin, anh hãy trở lại làm đầu tàu cho cả đội hình, chúng tôi sẽ ủng hộ anh.

Đề nghị này chắc hẳn phải làm cho Chubais bị sốc hoàn toàn. Anh ta làm việc ở tập đoàn năng lượng độc quyền hàng đầu và chủ chốt của Nhà nước. Cái địa vị của anh ta, đứng ngoài cuộc nhưng điều khiển tình hình chính trị làm anh ta hài lòng. Anh ta đâu có muốn trở lại Văn phòng Tổng thống. Nhưng không còn lối thoát nào khác.

Chubais nói anh ta sẵn sàng.

Sau này Volosin mới kể cho tôi nghe câu chuyện trên.

Tôi luôn tin tưởng sự nhạy cảm chính trị của Anatoli Borisovich. Trong những thời điểm khó khăn nhất, anh ta đã hơn một lần thuyết phục được tôi là anh ta có lý. Tuy nhiên, vào lúc đó, nói thật, Chubais cũng chẳng còn chút cơ hội nào thay đổi quyết định của tôi. Rằng tôi vô cùng mạo hiểm khi đặt cược vào vị Thủ tướng “đặc biệt”, điều đó quá rõ. Nhưng khác với Chubais, người đã nhận định sai tình hình hoàn toàn theo lô gích, tôi linh cảm được khả năng và sức mạnh của Putin, triển vọng của hành động này. Còn nữa, đó là bầu không khí chính trị đã xuất hiện trong xã hội.

Xã hội đã sẵn sàng chấp nhận một khuôn mặt mới, một nhân vật đủ cứng rắn và nghị lực. Mặc dù tổ chức chính trị có sự lủng củng và đổ vỡ hoàn toàn, mọi người vẫn cần phải tin vào Putin. Đúng đây quả là một sự mạo hiểm rất lớn. Một hành động không hề có bất kỳ một cơ sở chắc chắn nào. Tuy nhiên, qua chừng ấy năm tôi đã gây dựng được một tình thế mà không ai có thể vượt ra ngoài khuôn khổ Hiến pháp. Tiềm năng chính trị chính là đây, mặc dù cuộc khủng hoảng Chính phủ kéo dài, sẽ không một ai có ý định vác gậy đánh Tổng thống và Thủ tướng mới. Hơn nữa, Thủ tướng mới lại là Putin, mới đây còn là Giám đốc Cơ quan an ninh Liên bang.

Tôi nghĩ tự Chubais cũng thấy được quyết tâm của tôi.

Tám giờ sáng diễn ra cuộc gặp của tôi với Putin, Acsenenko, Stepasin và Volosin.

Chúng tôi chào hỏi Stepasin, nhưng ngoài tôi, anh ta không bắt tay ai cả. Tôi nói ngay:

- Sergei Vadimovich, tôi đã ký sắc lệnh bổ nhiệm Putin làm Phó thủ tướng thứ nhất và sắc lệnh về việc cách chức anh.

Stepasin cau có:

- Tôi không chứng nhận sắc lệnh này.

Acsenenko can thiệp:

- Thôi ngay, Sergei Vadimovich?

Putin ngăn Acsenenko:

- Nicolai Emelianovich, không nên như thế.

- Thôi được - Stepasin nói - Tôi ký. Chỉ vì tôi kính trọng Ngài thôi, thưa Boris Nicolaevich.

Chín giờ sáng tôi phát biểu trên vô tuyến truyền hình:

- Hôm nay, tôi đã quyết định giải tản, Chính phủ của Sergei Vadimovich Stepasin. Theo Hiến pháp, tôi đề nghị Duma Quốc gia thông qua đề nghị của tôi cử Vladimir Vladimirovich Putin làm Thủ tướng. Tôi tin rằng trên cương vị đó Putin sẽ mang lại lợi ích to lớn cho đất nước, các công dân Nga sẽ có cơ hội đánh giá những phẩm chất của Putin về công việc cũng như nhân cách. Tôi tin tưởng ở anh ta. Nhưng tôi muốn tất cả những ai vào tháng 7 năm 2000 đến các khu vực bầu cử và thực hiện quyền lựa chọn của mình cũng sẽ đều tin tưởng Putin như tôi.

Tôi biết rõ Vladimir Vladimirovich, tôi đã theo dõi từ lâu và chú ý từ khi anh ta làm Phó thị trưởng thứ nhất St. Peterburg. Mấy năm gần đây chúng tôi đã làm việc sát cánh bên nhau. Lãnh đạo Chính phủ, đó là một gánh nặng và thử thách nghiêm túc. Putin sẽ đảm đương được, tôi tin như vậy: và dân Nga chúng ta sẽ ủng hộ anh ta.

[selene0802]

Cuộc chiến tranh Chesnia lần thứ hai

Ngày 8 tháng 9 năm 1999 trong buổi trả lời phỏng vấn của các nhà báo, Vladimir Putin tuyên bố:
- Nước Nga đang tự vệ: chúng tôi đã bị tấn công. Vì thế chúng ta phải rũ bỏ mọi ám ảnh, trong đó có cả ám ảnh mình có lỗi.

Đã bao nhiêu sự kiện xảy ra từ ngày người ta nghe thấy tuyên bố đó. Nhiều thay đổi đã xảy ra ở Chesnia và xung quanh Chesnia. Nhưng nỗi ám ảnh mình có lỗi vẫn còn. Còn cả sự hiểu nhầm. Thậm chí ngay ở nước Nga. Nhưng phương Tây gieo rắc cái cảm giác chúng ta có lỗi. Tôi muốn đề cập đề tài này, muốn bày tỏ quan điểm của mình về vấn đề nhức nhối này. Tình hình ở Chesnia đã đến bờ vực thảm hoạ như thế nào, tất cả chúng ta đều đã rõ. Ngày 5 tháng 8 ở Groznyi, ngay trên khoang máy bay (chỉ vài phút nữa sẽ cất cánh về Matxcơva), tướng Spigun, chức vụ tương đương Thứ trưởng Bộ Nội vụ, đã bị bắt giữ một cách trắng trợn và ngạo ngược. Aslan Maskhadov, người cho đến thời điểm đó vẫn cam kết chỉ đạo các cơ quan bảo vệ pháp luật của mình hợp tác với nước Nga trong việc giải thoát con tin, đã mất hết mọi khả năng kiểm soát tình hình và mất hết mọi quyền lực ở Nước Cộng hoà Chesnia. Chúng tôi hiểu rằng tình hình có thể phát triển đến một giai đoạn mới khủng khiếp đối đầu công khai.

Việc bổ nhiệm Vladimir Putin làm Quyền Thủ tướng diễn ra trong bối cảnh các chiến bình Chesnia xâm lấn Dagestan. Hành động đó bắt đầu đúng hai ngày sau khi tôi ký sắc lệnh bổ nhiệm Putin. Sau này Putin thú nhận với tôi rằng vào thời điểm đó anh ta chẳng nghĩ gì đến con đường công danh chính trị của mình cũng như tranh cử Tổng thống sắp tới. Vị Thủ tướng mới quyết định tận dụng hai hoặc ba tháng có thể được để giải quyết một nhiệm vụ duy nhất là cứu vãn sự tồn tại của Liên bang, cứu nước Nga.

Sự yếu kém của bộ máy Nhà nước, các cơ quan đặc biệt và quân đội do sự tan vỡ của Liên Xô đe doạ chuyển những di căn thứ cấp sang cơ chế mới - nước Nga mới. Putin là một trong những người đầu tiên cảm nhận được mối hiểm hoạ này.

Anh ta hiểu rằng tình hình ở Chesnia đang đe doạ sẽ lây lan rất nhanh ra toàn khu vực Bắc Kapcaz, rồi sau đó theo đà phát triển này của các sự kiện, những phần tử ly khai Hồi giáo được sự giúp đỡ từ bên ngoài có thể bắt đầu quá trình tách các vùng lãnh thổ khác khỏi nước Nga.

Vụ nổ lớn như vậy của chủ nghĩa ly khai từ bên trong đe doạ dẫn đến chia tách nước Nga thành những phần nhỏ, đến cuộc xung đột tôn giáo, sắc tộc trên toàn lãnh thổ và thảm hoạ nhân đạo quy mô lớn hơn nhiều so với những gì đã xảy ra ở Nam Tư. Kịch bản này thật dễ nhận diện. Muôn lần khó hơn là tìm được lòng dũng cảm và ý chí không cho phép tình hình phát triển theo hướng đó.

Putin đến gặp tôi với đề nghị trao cho anh ta toàn quyền về việc chỉ huy chiến dịch quân sự và phối hợp hành động của tất cả các cơ cấu sức mạnh. Tôi ủng hộ anh ta không chút do dự. Thực tế ngay trước mắt tôi chỉ có mấy tuần anh ta đã đảo lộn hoàn toàn lề lối làm việc của các bộ sức mạnh. Hàng ngày anh ta triệu tập lãnh đạo các cơ quan này về phòng làm việc của mình, ngày lại ngày đôn đốc, thúc giục các bộ sức mạnh phối hợp mọi nguồn lực vào một quả đấm duy nhất.

Có điều vào thời điểm này tôi đã cố ý và hướng cho xã hội quen dần với suy nghĩ là Putin - đó là vị Tổng thống tương lai. Các bình luận viên báo chí xôn xao vì khó hiểu, lo lắng, nghi ngờ: Tổng thống tin tưởng Putin hoàn toàn, một điều chưa hề xảy ra với bất kỳ ai. Hàng tuần, ngày thứ 7, Putin họp với các Bộ trưởng sức mạnh bàn về tình hình Chesnia. Rồi chủ trì họp Hội đồng an ninh mở rộng. Đại diện cho quyền lợi của nước Nga tại Hội nghị thượng đỉnh ở Oslo. Trao các phần thưởng, tiếp các đại sứ nước ngoài, ngày càng đưa ra nhiều hơn những tuyên bố chính trị chính thức. Đối với tôi, điều hết sức quan trọng là mọi người quen dần với Putin. Người ta bắt đầu chấp nhận anh ta như người đứng đầu Nhà nước. Tôi tin mọi việc đang đi đúng hướng của mình. Tôi có cảm giác mình đúng, đã có hành động chính xác.

Tình hình ở Dagestan dần dần bình ổn trở lại và chúng ta đã kiểm soát được.

Thế rồi bỗng xảy ra những vụ nổ Buinaksk, sau đó ở Matxcơva. Nổ toà nhà ở nhiều tầng trên phố Gurianova, một tuần sau nổ ở một toà nhà trên đại lộ Kashirsk. Tiếp theo là vụ nổ một toà nhà ở thành phố nhỏ tỉnh Volgodonsk. Từ đống đổ nát đội cứu hộ tìm được vài người còn sống sót, những xác người đã chết. Truyền hình thường xuyên phát đi khắp đất nước những phóng sự hãi hùng.

Nỗi sợ hãi thật sự bao trùm cả nước. Nhiều người không thể ngủ yên, đêm đêm thường trực ở các lối ra vào của chính nhà mình, trong cơn hốt hoảng nhiều người chuyển ra ở tạm tại các khu nhà nghỉ ngoại ô, chạy về nông thôn, về quê với họ hàng hoặc người quen, thậm chí sang nước khác thuộc SNG.

[selene0802]

Bọn khủng bố đã tính toán chính xác. Một lần vào năm 1995 ở Budenovsk chúng đã áp dụng chiến thuật này. Chỉ có điều lần này âm mưu quỷ quái của chúng còn khủng khiếp hơn, chúng định bắt không chỉ một bệnh viện khu vực như ở Budenovsk mà là cả một đất nước làm con tin. Chúng hy vọng Nhà nước sẽ phải đầu hàng do quá mệt mỏi vì sợ hãi, chờ đợi và kinh hoàng rồi bỏ mặc cho bọn cướp chiếm Dagestan mà không dám làm gì chúng.

May thay điều đó đã không xảy ra.

Có một người chặn đứng được nỗi sợ hãi này. Người đó là Putin.

Tuyên bố đanh thép của Putin “Lũ kẻ cướp sẽ bị phát hiện và tiêu diệt cho dù chúng ở bất cứ nơi nào” được củng cố bằng việc mở chiến dịch quân sự trên lãnh thổ Chesnia là sự kiện chính trị của mùa thu năm 1999. Người ta chê trách Putin ăn nói sỗ sàng, gay gắt và dùng cả tiếng lóng. Liệu một vị Thủ tướng của một đất nước vĩ đại có thể sử dụng những cụm từ không thể chấp nhận được trong bất cứ hoàn cảnh nào như “đái ra quần”? Nhưng chính vì trong khoảnh khắc đó Putin hoàn toàn không nghĩ đến uy danh của mình, không hy vọng con đường công danh chính trị của anh ta sẽ còn tiếp tục sau các sự kiện ở Chesnia nên anh ta đã tìm được giọng điệu thích hợp duy nhất và những từ ngữ chính xác. Những gì anh ta nói không phải là mối căm thù, mà là sự khinh bỉ đối với chúng. Ý tứ chính trong các phát biểu của Putin không phải là sự lo lắng hay sợ hãi mà là sự tự tin sắt đá vào sức mạnh của mình, một người bảo vệ chân chính, một người đàn ông.

Chính những tuyên bố không mang văn phong ngoại giao này đã mang lại cho Putin sự nổi tiếng trong thời gian ngắn, anh ta đã trở nên rất được ưa chuộng ở Nga. Tôi thực lòng tin tưởng rằng nguyên nhâu làm anh ta được kính nể là do anh ta đã biết đánh thức dậy trong tâm can mọi người hy vọng, niềm tin, mang đến một cảm giác bình yên, được bảo vệ. Putin không chơi chữ, mà anh ta chân thành, mạnh dạn định hướng vào các sự kiện, đúng với mong mỏi của hàng triệu người Nga đối với anh ta.

Putin với danh nghĩa Nhà nước đảm bảo cho mọi người sự an toàn cá nhân. Mọi người tin rằng Putin có thể bảo vệ họ. Đó chính là nguyên nhân chính làm cho uy tín của anh ta tăng rất nhanh.

Nước Nga bị tê liệt do các cuộc khủng hoảng Chính phủ đã lâu chưa có được biểu hiện tư tưởng tích cực như vậy. Việc một nhân vật trẻ trung mới bước vào nền chính trị quốc gia đã xây dựng được hệ tư tưởng như thế đã gây cho mọi người một ấn tượng rất mạnh.

Putin đã giải phóng nước Nga khỏi nỗi sợ hãi. Còn nước Nga trả công anh ta với lòng biết ơn sâu sắc.

Nhưng không được quên những hậu quả nặng nề của chiến tranh. Đúng, đến nay đã có rất nhiều bằng chứng chứng minh rằng trong cuộc chiến tranh Chesnia lần thứ hai nhiều người dân vô tội đã bị thiệt mạng. Nhiều người mất nhà cửa, tài sản, nhiều người Chesnia bị chết, bị tổn hại sức khoẻ. Nhưng phải chăng quân đội Nga phải chịu trách nhiệm về nỗi bất hạnh này? Ai có thể hình dung được tình cảnh quân đội Nga phải ẩn nấp trong các ngôi nhà của những người dân lương thiện nổ súng vào một đối phương có vũ trang mang cả vợ con và người già của mình ra đặt dưới làn đạn? Tôi cho rằng không ai có thể hình dung được.
Sẽ hoàn toàn khác nếu nhìn cuộc chiến từ xa. Ở nước Nga chúng ta gần như mọi người đều hiểu những người lính Nga chiến đấu vì lẽ gì và tại sao họ chiến đấu. Trong khi đó hình ảnh được các hãng truyền hình trên thế giới truyền đi suốt cả ngày lẫn đêm trong nhiều tháng đã làm cho dư luận quốc tế thấy rằng đâu như ở Nga đang diễn ra cuộc chiến tranh xâm lược chống lại dân thường, chống lại một dân tộc. Tôi nhắc lại những gì tôi đã tiếng nói nhiều lần và những gì các đại diện của nước Nga đã giải thích hàng ngàn lần cho các đối tác của chúng ta ở phương Tây: nước Nga chiến đấu chống lại kẻ xâm lược chống lại những băng nhóm khủng bố được thành lập trên lãnh thổ Chesnia, trong đó có nhiều lính đánh thuê từ thế giới Arập, từ Afganistan và thậm chí cả từ Đông Nam Á. Đấy là một đội quân được trang bị tốt (với kỹ thuật vũ khí hiện đại nhất) và được huấn luyện tốt bao gồm những phần tử cực đoan, kẻ cướp và sát nhân, về cơ bản chẳng dính dáng gì, chẳng có mối liên hệ gì chung với đạo Hồi đích thực.

Trước mắt tôi là danh sách những chiến sĩ chống bọn khủng bố trên lãnh thổ Chesnia và Dagestan được đề nghị tặng thưởng.

Trung sĩ Nikishin Dmitri Nicolaevich, quân báo. Trong trận chiến đấu ác liệt ở bìa làng Tasut ở Dagestan, chỉ huy đơn vị bị thương. Không quản nguy hiểm đến tính mạng, trung sĩ đã đưa được người chỉ huy về nơi an toàn. Trung sĩ Nikishin được tặng danh hiệu Anh hùng nước Nga.

Trung tá Sterzantov Alexandr Linovich, chỉ huy phân đội trinh sát chiếm lĩnh được cao điểm khống chế trên một ngọn núi ở Chaban, Dagestan. Toán quân Chesnia được súng cối, súng phóng lựu yểm trợ đã tấn công đơn vị của Sterzantov. Trận chiến đấu kéo dài bốn tiếng đồng hồ. Bốn mươi mốt chiến sĩ bị thương, ba hy sinh. Alexandr Linovich đã tổ chức đưa toàn đội ra khỏi vòng vây, đưa thi thể các quân nhân và đưa các thương binh sơ tán an toàn. Gọi pháo dội vào đúng chỗ mình.

Khoá đuôi đơn vị đang rút, trung tá liên tục nhả đạn cho đến khi người lính cuối cùng rút an toàn. Anh ta là người cuối cùng rời trận địa và nhờ phép màu nào đó còn sống sót. Được tặng danh hiệu Anh hùng nước Nga.

[selene0802]

Tiểu đoàn trưởng công binh, thiếu tá Kriukov Oleg Vasilievich. Ngày 5 tháng 9 năm 1999 trong khu gia binh cạnh quân y viện người ta phát hiện một xe tải có chứa chất nổ. Một tấn rưỡi thuốc nổ. Thiếu tá Kriukov trực tiếp kiểm tra kỹ thuật, phát hiện trong xe một đồng hồ hẹn giờ và mười lăm phút trước giờ phát nổ đã kịp vô hiệu hoá nó. Được tặng danh hiệu Anh hùng nước Nga.

Tôi đích thân trao tặng phần thưởng cho những con người này tại Điện Kremli. Cậu trung sĩ trẻ măng, hồi hộp quá không nói được nên lời. Tôi bắt tay cậu ta, nhìn vào đôi mắt thấy trong đó có bao giọt lệ. Thế mà chính đôi mắt này từng đã nhìn biết bao cái chết.

Những trường hợp như thế có hàng trăm, hàng nghìn trên đất Chesnia và Dagestan. Những chiến công này là từ cuộc đấu tranh chống khủng bố chứ quyết không phải là trong cuộc chiến tranh chống một dân tộc. Tôi cho rằng đã đến lúc toàn thế giới phải hiểu điều này.

Dư luận quốc tế từng muốn nước Nga bị đóng đinh vào cây cột nhục nhã vì “tội ác chiến tranh” không biết và không muốn biết thực chất đâu là nguyên nhân chính gây ra cái chết cho dân lành. Chúng ta không bao giờ tiến hành các vụ xử bắn hàng loạt dân thường ở Chesnia. Ở đó không hề có thanh lọc sắc tộc không có một trại tập trung nào. Nguyên nhân chính của những trận mưa bom và tên lửa gây đau khổ cho dân thường đó chính là cuộc chiến tranh do bọn khủng bố gây ra chống nhân dân Nga. Nguyên nhân chính là do bọn khủng bố núp sau lưng dân lành.

Thách thức đối với chúng ta ở Chesnia, đó là thách thức có tính chất lịch sử, có quy mô toàn cầu.
Khi nghe nói đến “tội ác chiến tranh” của quân đội Nga, tôi những muốn đặt câu hỏi: có thể gọi là “tội ác chiến tranh” được chăng khi bọn phiến quân bán nô lệ và nhận tiền từ việc bắt cóc con tin làm nguồn sống chính của chúng?

Ở Chesnia có hơn hai ngàn con tin - nô lệ. Số lượng này tăng liên tục không phải chỉ do tăng số lượng quân nhân Nga bị bắt làm tù binh (mặc dù có những kẻ rất muốn giải thích sự việc theo cách này). Người nước ngoài cũng bị bắt làm con tin: ví dụ, hai người Anh trong một đoàn cứu trợ nhân đạo, một đàn ông và một phụ nữ, bị hành hạ, hãm hiếp suốt mấy tháng trời cho đến khi bọn phiến quân nhận được tiền chuộc. Ngay cả các đại diện của công ty điện thoại Anh quốc đến lắp đặt hệ thống liên lạc vệ tinh cho Maskhadov và các tư lệnh chiến trường của Chesnia cũng bị chính quân lính Chesnia nhằm bắt để đòi tiền chuộc. Những bọn cướp khác đã bắt cóc mấy người Anh này, sau đó đem chặt đầu họ. Cả thế giới được thấy những tấm ảnh hãi hùng, nhưng không phải cả thế giới đều hiểu thực chất của sự việc.

Bọn chúng bắt mang về Chesnia cả những đứa trẻ ẵm ngửa (một con tin chưa được đầy một năm tuổi), các cô gái trẻ, những nông dân Azerbaizan, các thương gia Siberi và Matxcơva, cả những công nhân bình thường. Các con tin bị hành hạ, tra tấn, cưỡng hiếp.

Các băng nhóm cướp từ Ingusetia, Dagestan và Nga đã đến Chesnia tham gia buôn bán nô lệ. Cái điều hãi hùng khủng khiếp mà loài người không nghĩ tới thì ở đây trở thành chuyện thường ngày.

Em bé Adisharon người Israel bị bắt cóc ngay giữa trung tâm Matxcơva vào những ngày ở thủ đô xảy ra các vụ nổ bom. Những kẻ bắt cóc, trong số này có mấy tên người Chesnia và mấy tên người Nga, đã mang bé về giấu ở Penza rồi đòi tiền chuộc. Chúng hành hạ, chặt từng ngón tay của bé. Mà em có tội tình gì? Dẫu sao cuối cùng thì em bé Israel cũng được cứu thoát nhưng còn bao nhiêu con tin khác thì không thể.
Đấy chính nó là thách thức đặt ra cho nước Nga. Không chỉ cho nước Nga mà cho toàn nhân loại. Chí ít cũng là đối với cả châu Âu. Rồi đừng để một ai bị đánh lừa bởi lá cờ xanh đạo Hồi của bọn khủng bố, bởi những trích đoạn của kinh Coran và bộ đồ trắng của “giáo huấn Wahabite”.

Chúng chẳng có giáo huấn nào, cờ hiệu nào và không có quyền trích kinh thánh. Chúng là lũ ác ôn man rợ. Nền văn minh ở Chesnia bị kéo lùi trở lại tôi thiểu vài trăm năm. Thậm chí ở những vùng sâu, vùng xa của nước Nga, con người vẫn nơm nớp sợ bị bắt cóc, sự điên rồ của chế độ nô lệ ở Chesnia đã đi vào tiềm thức đông đảo dân chúng như một mối đe doạ thực tế.

Nhưng đó mới chỉ là một mặt của tấm thảm kịch Chesnia, điều làm cho mỗi người dân nước Nga hàng ngày phải lo lắng.

Điều làm cho tôi lo lắng là bộ phận cấu thành mang tính địa chính trị của chủ nghĩa ly khai kẻ cướp. Chính cái thực thể mới này đang đe doạ phá vỡ nước Nga từ bên trong.

Tôi dừng lại trên một khía cạnh khác của vấn đề nhức nhối về cuộc chiến tranh Chesnia là những tổn thất về sinh mạng.

Ngay từ đầu Putin đã cảnh báo rằng sẽ có những tổn thất trong binh lính Nga. Nhưng đó là điều cần thiết để thực hiện đến cùng chiến dịch quân sự, để đạt một kết quả hợp lô gích và để khỏi có nhũng thiệt hại sau này còn khủng khiếp hơn.

Cái ý nghĩ giản đơn này, vốn quen thuộc với bất kỳ một quốc gia, một dân tộc nào phải đối đầu với nạn khủng bố hàng loạt (trong đó có Pháp, Anh, Israel lần đầu tiên được diễn đạt rõ ràng và mạch lạc sau mấy năm trời phải chung sống với bọn cướp núp sau tấm bình phong chủ quyền Nhà nước của Chesnia. Cho tới nay khắp các địa phương lớn, nhỏ của nước Nga, mọi người vẫn khóc thương những người đã bỏ mình vì Tổ quốc. Những hy sinh này tất nhiên là gánh nặng trách nhiệm cả chính trị và đạo lý của chính quyền.
Nhưng những con số buồn đau về thiệt hại của chúng ta cũng có một tác động khác. Càng ngày trong con mắt của mọi người, hình tượng người lính Nga bảo vệ an ninh và trật tự của đất nước ngày càng trở nên trong sáng, sạch sẽ hơn, trở thành biểu tượng mạnh mẽ đoàn kết và thống nhất quốc gia.

[selene0802]

Đất nước không thể quên và phản bội những con người này.

Mỗi cuộc chiến tranh đều có kẻ thù. Điều đó là đúng. Cái đó nằm trong bản chất con người. Rốt cuộc, tôi cũng là một người chống chiến tranh. Putin cũng phản đối chiến tranh.

Chiến dịch quân sự là cần thiết không chỉ để giữ gìn toàn vẹn nước Nga, để bảo vệ các công dân của chúng ta, để thể hiện ý chí chính trị và sức mạnh quốc gia. Nó còn cần trước hết để lập lại một nền hoà bình thực sự bền vững và cuộc sống bình thường ở Nước Cộng hoà Chesnia.

Tôi biết rằng nhiều người coi đó là một “sự tuyên truyền của Nga”. Nhưng hãy xem những con số cụ thể, những số phận cụ thể.

Nước Nga đang khôi phục lại ở Chesnia tất cả những gì có thể khôi phục và xây dựng mới. Bốn mươi bệnh viện, mười một phòng khám đa khoa, hai trạm tiếp máu, hai quân y viện, một nhà hộ sinh. Ở nhiều vùng đang có những trạm cấp cứu hoạt động. Sắp tới trẻ em Chesnia lại được cắp sách đến trường, điều mà đã lâu các em bị tước mất. Điện và hơi đốt đang được dẫn về Chesnia. Ở đây sẽ xây dựng hệ thống kênh dẫn, tưới tiêu nước và đường ống nước sinh hoạt, nước sạch. Nhân dân không lo mắc bệnh kiết lỵ, thương hàn.
Ở mỗi vùng được giải phóng của Chesnia đang lắp đặt một trạm liên lạc vệ tinh và một trạm hên lạc điện thoại hữu tuyến. Các tuyến xe khách bắt đầu hoạt động trở lại.

Tôi biết trên báo chí phương Tây người ta cứ cường điệu những tin đồn rằng Groznyi sẽ hoàn toàn bị phá huỷ, bị xoá khỏi mặt đất. Điều đó không đúng. Mặc dù còn vô vàn khó khăn, thủ phủ Groznyi lại trở thành một thành phố đông dân và sẽ được xây dựng lại.

Những người tị nạn biết rõ tất cả những điều này. Nhiều người đã trở về Groznyi và mỗi ngày lại có thêm nhiều người trở về Chesnia. Nước Nga gửi đến đây nhiều bác sĩ, giáo viên và công nhân xây dựng. Đường sắt, nhà thờ và các thánh đường Hồi giáo đang được xây dựng lại.

Nữ bác sĩ Liubov Dorosenko hàng ngày khám bệnh và điều trị cho hơn một trăm người dân Groznyi, nhờ cô ta mà hơn một ngàn rưỡi người đã được chẩn bệnh chính xác và được gửi đi điều trị. Nữ bác sĩ Irina Nazarova, một chuyên gia hồi sức cấp cứu, không dưới một lần cho máu cứu sống dân thường Chesnia. Những con người như thế đang giúp Chesnia có hàng trăm, hàng ngàn.

Đứng trước họ ta chỉ cồ thể nghiêng mình kính phục. Chiến công của họ đâu có thấy được trên cái nền chung của chiến sự. Nhưng lại chính họ đã làm được điều chính yếu nhất, chính những thợ xây dựng, kỹ sư, bác sĩ này đã làm cho người dân Chesnia hiểu và tin rằng cùng với nước Nga, hoà bình đang trở lại, công ăn việc làm đang trở lại, y tế, văn hoá xây dựng đang trở lại.

Trong cuộc tranh luận về Chesnia, tôi lắng nghe mọi lập luận, ngoại trừ sự lừa dối công khai.

Vậy mà hiện nay, đáng tiếc là ở nước Nga chúng ta cũng như trên thế giới có những người nói chuyện với chúng ta bằng cái giọng ngược đời. Té ra theo họ thì không phải bọn khủng bố Chesnia tấn công nước Nga mà là quân đội Nga tấn công “nước Chesnia tự do”. Hoá ra không phải những tên khủng bố này phá sập những ngôi nhà ở Matxcơva mà là các cơ quan đặc biệt của Nga để tạo cớ đưa quân vào xâm lược Chesnia. Tôi có thể hiểu và tha thứ được nếu giả thuyết đó do bọn ly khai Chesnia dựng lên để phục vụ các mục đích của chiến tranh thông tin và do chúng chi tiền để tán phát, truyền bá. Đáng tiếc, không phải thế.

Theo quan điểm của tôi, lúc này mà còn gieo rắc vào nhận thức của mọi người cái luận điệu lăng mạ vô liêm sỉ ấy thì thực là một tội ác có tính chuyên nghiệp và vô đạo đức.

Hơn nữa bây giờ nhiều điều đã sáng tỏ hơn. Kết quả điều tra đã tìm thấy các vật chứng: ngòi nổ và thuốc nổ tìm được tại các căn cứ của phiến quân ở Chesnia tương tự ngòi nổ và chất nổ đã được sử dụng trong các vụ nổ ở Matxcơva. Đã xác định được họ tên nhưng tên tội phạm được huấn luyện tại các căn cứ của bọn khủng bố ở Chesnia. Đã bắt giữ được những tên đồng bọn hỗ trợ trực tiếp cho chúng. Tôi tin rằng phiên toà xét xử chúng sẽ sớm được bắt đầu.

Nhưng trò lừa bịp bóp méo sự thật vẫn tiếp tục. Có ai đó đang thu được lợi trong việc lừa dối dư luận về lý do việc phát động “chiến tranh Chesnia lần thứ hai”.

Các nhà phân tích chính trị của phe đối lập lúc ấy đề cập đến một chủ đề khác: cuộc chiến tranh ở
Chesnia là vốn liếng chính trị của Putin.

Trong bối cảnh cuộc chiến tranh Chesnia uy tín của Putin không phải là một “đơn thuốc” chính trị có thể tiên liệu trước được Hơn nữa, Putin đã hành động như một con thiêu thân chính trị khi đưa toàn bộ vốn liếng chính trị của mình vào cuộc chiến tranh này, không để ý đến bản thân mình. Những ai ngày nay quả quyết điều ngược lại đều là dối trá.

Putin không bao giờ muốn làm Tổng thống, không cố vươn đến đỉnh cao quyền lực mà ngược lại đã do dự khá lâu trước khi chấp thuận lời đề nghị của tôi.

Quả là thế giới của chúng ta chưa được bảo đảm an toàn khỏi mọi sự khiêu khích, đe doạ có thể ập tới từ bất cứ nơi nào. Vấn đề chủ yếu là con người ứng xử như thế nào. Họ làm gì chống lại các mối đe doạ, trước mọi nguy cơ.

Cho đến giờ trước mắt tôi vẫn cứ hiển hiện những thi thể tan nát mà người ta phải nhặt nhạnh từng mảnh từ dưới đất ẩm ướt mùa thu Matxcơva.
Hình ảnh này tôi không bao giờ quên được.

[selene0802]

Hội nghị thượng đỉnh cuối cùng

Trước khi kể về cuộc gặp cuối cùng của tôi với lãnh đạo các cường quốc lớn hùng mạnh nhất thế giới, tôi muốn có vài lời về “chiến tranh lạnh” mới kết thúc như thế nào. Ngày 20 tháng 6 năm 1999 ở Cologne, Cộng hoà Liên bang Đức đã diễn ra cuộc gặp cấp cao G-8 được chờ đợi từ lâu, trong đó Nga đã trở lại tham gia.

Chiến tranh ở Nam Tư vừa kết thúc. Tình hình đặc biệt căng thẳng.

Tôi ở lại nước Đức vẻn vẹn bảy tiếng đồng hồ. Chuyến đi này về thực chất cần chỉ để nói có một câu: “Sau trận chiến chúng ta cần hoà giải”.

Có thể nói, tất cả các báo, các kênh truyền hình toàn thế giới không ngoại trừ nước nào đã nhắc lại lời tôi.
Đây là sự thay đổi triệt để lập trường của Matxcơva trong quan hệ quốc tế. Mới đây không lâu các nhà ngoại giao của ta do các sự kiện ở Nam Tư đã có những quyết định rất cứng rắn, tựa hồ chuẩn bị dư luận cả ở Nga và nước ngoài cho sự đối đầu lâu dài và căng thẳng.

Cần khẩn trương trở lại diễn đàn ngoại giao quốc tế, khẩn cấp áp dụng một biện pháp nào đó.

Tại Cologne chúng ta đã đi bước trước quan hệ với phương Tây sau cuộc khủng hoảng Nam Tư.

Tony Blair trong buổi hợp báo về kết quả Hội nghị đã nói:

- Giữa chúng ta có những phương thức khác nhau về giải quyết vấn đề Kosovo. Nhưng khi chúng ta lại ngồi cùng nhau là tốt. Nguyện vọng làm cho các nước ở Ban-căng thoát khỏi các cuộc xung đột sắc tộc đoàn kết chúng ta.

Nước Nga khẳng định vị thế một đối tác chính trị bình đẳng mà thiếu Nga thì việc giải quyết các cuộc xung đột trên thế giới và giải quyết các vấn đề quan trọng đều trở nên vô nghĩa. Đặc biệt là các vấn đề của châu Âu. Trong tuyên bố của mình, nguyên thủ các nước đều cố gắng nhấn mạnh rằng câu lạc bộ này gồm không phải bảy mà là tám thành viên bình đẳng.

Nguyên nhân của nỗi vui mừng chân thật này có thể giải thích thật đơn giản: nước Nga tạo cho NATO khả năng rút khỏi cuộc xung đột trong danh dự và sau đó nước Nga lại kiên quyết phản đối phục hồi “chiến tranh lạnh”. Cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất sau hai mươi năm trong quan hệ giữa phương Tây và nước Nga (người ta thậm chí so sánh nó với cuộc khủng hoảng tên lửa Vịnh Caribe) đã được giải quyết làm mọi người thở phào nhẹ nhõm. Chính là ở Hội nghị Cologne người ta nghe thấy tiếng thở phào này.

Rời Hội nghị ở Đức về, cùng với cảm giác nhẹ nhõm và cảm giác hoàn thành nghĩa vụ tôi lại lo lắng. Đối đầu thì dễ, rút khỏi tình trạng đối đầu mới khó. Trên thế giới trong suốt thời gian xảy ra cuộc khủng hoảng Nam Tư đã tích tụ quá nhiều suy nghĩ tiêu cực đối với lập trường tự chủ và độc lập của nước Nga. Sớm hay muộn gì người ta cũng cho chúng ta biết.

Khi bắt đầu chiến dịch ở Chesnia tôi liền hiểu ngay: đây mới là “thời điểm đích thực” cho quan hệ của chúng ta với phương Tây. Từ bây giờ người ta mới ép chúng ta thực sự đây. Vừa từ Hội nghị quốc tế Oslo trở về, nơi đề tài Chesnia được đưa ra bàn rất sôi nổi, Putin kể cho tôi nghe một chuyện thật khôi hài. Khi chia tay, Clinton bảo Putin: