Căn cứ quân sự Cam Ranh phần 2

[qtdc]

(tiếp)

Tàu ngầm bắt đầu đi lên chiều sâu tiềm vọng kính, đường chân trời sạch, thuyền trưởng ra lệnh: "Cho tàu nổi. Thổi sitec dằn chủ. Nâng thùng phóng!" Tàu ngầm nổi lên mặt biển, container từ từ nâng lên, bầu trời xanh mênh mông, không một gợn mây, xung quanh đại dương một màu xanh sẫm, biển lặng. Tên lửa đã được phóng giả định. Ngay lập tức họ chuyển điện vào bờ báo cáo đã tấn công tàu sân bay.

Báo cáo của hiệu thính viên: "Bên trái mười độ phát hiện sự làm việc của radar máy bay "Orion". Chiếc máy bay này có thể dễ dàng tìm ra tàu ngầm trong tư thế nổi; nếu điều này xảy ra, nó sẽ bay tới ngay chỗ đối tượng bị phát hiện chỉ sau 8-10 phút. Maksimov ra lệnh: "Lặn khẩn trương!" tàu lặn xuống độ sâu an toàn và bắt đầu cơ động tránh xa máy bay.

Bây giờ các tàu ngầm đều tấn công tên lửa từ dưới mặt nước, nhưng trong những năm ấy chúng còn chưa thể làm điều đó theo dữ liệu thiết kế. Chúng phải nổi lên mặt biển để thực hiện điều này, tàu ngầm mất đi tính bí mật của nó và nó trở thành một tấm bia tốt. Cần phải nói rằng người Mỹ chưa bao giờ chế tạo các tàu ngầm phóng đạn trong tư thế nổi, mà chỉ phóng trong tư thế ngầm dưới mặt nước, tất cả các tên lửa chống hạm của họ đều được bắn đi từ các ống phóng ngư lôi thông thường, chúng ta cũng làm điều đó từ các thùng chứa đặc biệt, nhưng phức tạp nhiều hơn, tốn kém nhiều hơn và độ tin cậy ít hơn.

Tàu ngầm tiếp tục tiến gần tàu sân bay, bốn giờ một lần nổi lên vào phiên liên lạc để nhận chỉ thị mục tiêu từ bờ. Maksimov phân tích đường di chuyển của tàu sân bay, rõ ràng nó phải đi qua trên các khu vực có độ sâu đặc biệt, nơi bố trí các ăng-ten của hệ thống quan trắc sóng thủy âm tầm xa của Hoa Kỳ theo dõi các tàu ngầm của chúng ta. Có thể hệ thống này đã phát hiện ra tàu ngầm của Maksimov, bởi vì con tàu đã đi hàng ngày ở tốc độ 19 hải lý, và gầm vang như sấm khắp đại dương.


Vì độ ồn của nó, tàu ngầm đề án 675 được các chuyên gia NATO gọi là "Echo-II", còn chuyên gia xô viết thì gọi là - "mụ bò rống".

Thuyền trưởng thảo luận với trợ lý chính kết quả cuộc tấn công tên lửa vừa rồi: tên lửa có đến được tàu sân bay không và bộ tham mưu hạm đội xác định tọa độ của nó chính xác đến đâu? Dẫn đường cho tàu ngầm tiếp cận tàu sân bay thì nhiều đơn vị có thể tham gia: tàu mặt nước trinh sát, một tàu ngầm khác, máy bay, vệ tinh nhân tạo của trái đất, phương tiện trinh sát ven biển của hạm đội, những đơn vị này trực tiếp theo dõi tàu sân bay, thông báo tọa độ của nó về bộ tham mưu hạm đội, tại đó người ta đưa thông tin này vào một vị trí tham mưu đặc biệt, người ta bình sai, phân tích, và chỉ sau đó mới chuyển nó cho tàu ngầm của Maksimov, con tàu sau khi nhận được thông tin sẽ có khả năng giáng đòn tấn công tên lửa lên tàu sân bay, khi đang ở cách xa nó một khoảng cách lớn.

Tại tất cả các giai đoạn của quá trình này những người tham gia có thể chấp nhận những sai sót nhất định khi sử dụng một kỹ thuật cũng chưa phải đã hoàn hảo, thông tin được chuyển giao thì đang nhanh chóng trở nên lỗi thời, kết quả là đạn tên lửa có thể không trúng đối phương, nhưng trách nhiệm này thuyền trưởng tàu ngầm phải gánh chịu, trong thời bình người ta có thể lột lon anh ta và trong thời chiến – đưa anh ta ra tòa án binh.

Sau trợ lý chính đến lượt đại diện toàn quyền cơ quan đặc biệt Gubin đi tới, trong cuộc sống thường ngày người ta gọi họ là các nhân viên đặc biệt, sự thực - đó là các sỹ quan KGB. Họ luôn luôn được phái đi công tác trong các chiến dịch đi biển, họ phải giám sát các hành động của thủy thủ đoàn, bao gồm cả thuyền trưởng tàu ngầm lẫn sỹ quan chỉ huy cao cấp trong cuộc hành quân.

Anh ta có những nhân mối trong đám các thủy thủ, sĩ quan và hạ sỹ quan trên tàu ngầm, báo cáo của những người đó được chấp nhận như thể chân lý tối hậu. Gubin kể rằng tại bàn điều khiển thiết bị năng lượng chính, sỹ quan-thao tác viên đang bí mật vạch trên bản đồ hải trình của tàu ngầm. Ngoài ra, trung sĩ phụ trách tủ lạnh bảo quản thức ăn ăn bớt được một chai rượu vang và anh ta đã uống cạn một hơi chai rượu đó, hiện anh chàng đang đứng tại vị trí trực nhưng say khướt. Trong chiến dịch đi biển các chiến sỹ tàu ngầm mỗi ngày được phát năm mươi gram rượu vang khô. Thuyền trưởng lắng nghe Gubin, và hứa sẽ có biện pháp cần thiết.

Maksimov lần đầu tiên đối mặt với các nhân viên đặc biệt trong trường cao đẳng hải quân.



Một trong các nhân viên đó trước đây phục vụ ở ban ám sát SMERSHE (СМЕРШЕ - смерть шпионам). Ông mãnh nhìn thấy trong tay chàng học viên Маksimov một đĩa hát trước chiến tranh với điệu foxtrot «Dưới mặt nạ quý bà thò ra những cọng râu hung» và thế là anh ta bắt đầu hỏi xoáy cậu học viên: «Bàn tay kẻ thù nhân dân nào đã đưa cho cậu cái món thổ tả đó?» Маksimov bắt đầu giải thích cho anh ta rằng đĩa hát ấy được phát hành từ trước chiến tranh, cậu mua nó ở chợ. Đó là những năm tháng đấu tranh với chủ nghĩa thế giới và văn hóa tư sản toàn cầu. Khó khăn lắm cậu mới dứt được khỏi anh chàng cuồng tín.

Theo luật, đội ngũ các nhân viên đặc biệt được bổ sung từ những sĩ quan trẻ phục vụ trên tàu ngầm: sỹ quan hoa tiêu, sỹ quan thủy lôi, sỹ quan tên lửa, kỹ sư cơ khí, những người không thể hiển được mình về chuyên môn, không cố gắng đi theo con đường nghiệp vụ chỉ huy, và nhiều người không chịu được gánh nặng phục vụ trên tàu ngầm. Nhân viên đặc biệt trên tàu coi họ có cương vị ngang bằng thuyền phó chính trị, mà tiện thể phải nói rằng đó là người họ duy trì liên lạc rất chặt chẽ.
.........

[qtdc]

(tiếp)

Hôm trước khi ra khơi Gubin không hiểu sao lại mở lòng và kể rằng họ đã theo dõi vợ Khitrenko cùng tình nhân trong rừng và chụp ảnh được khoảnh khắc thú vị nhất, sau đó bắt đầu tống tiền cô ta, cô ta sợ hãi và trở thành nữ mật báo viên. Maksimov chưa bao giờ nghe nói họ vạch mặt được một điệp viên nào: trên tàu ngầm hoặc tại bộ tham mưu. Về cơ bản, ông chỉ biết được từ họ những chuyện kiểu như: ai ngủ với ai, ai hay uống, hay kể chuyện tiếu lâm về Brezhnev.

Maksimov nhớ đến một sự kiện xảy ra với vị chỉ huy phó đơn vị Strelnikov. Trong một chiến dịch đi biển tại cabin-sinh hoạt chung ông ấy đã buông thõng một câu rằng trong Bộ Chính trị có nhiều người đã cao tuổi. Khi về tới căn cứ ông đã nhanh chóng bị cách chức và bổ nhiệm chức vụ thấp hơn, đời phục vụ sau này của ông thế là hỏng. Đây là một trong những ví dụ về hoạt động của họ.



Tại phiên liên lạc tiếp theo Maksimov khảo sát đường chân trời bằng radar và ngay lập tức nhìn thấy một mục tiêu lớn trên màn hình, mà sau này được biết đó chính là tàu sân bay, khoảng cách đến nó còn khoảng ba mươi dặm. Thuyền trưởng quyết định tiến đến đạt được tiếp xúc thủy âm với tàu sân bay và thi hành cuộc tấn công ngư lôi luyện tập.

Tàu ngầm lặn xuống và bắt đầu tiến gần tàu sân bay, theo tính toán, các đội viên thủy âm phải nghe được nó ở đâu đó sau hai giờ. Vào lúc 12.10 giờ thuyền trưởng hạ tốc độ xuống còn 6 hải lý, một vài phút sau các đội viên thủy âm nghe thấy tiếng ồn chân vịt tàu sân bay và báo cáo với Maksimov. Thuyền trưởng công bố qua đường truyền thanh trên tàu "Báo động chiến đấu-huấn luyện. Phóng ngư lôi luyện tập tấn công tàu sân bay".

Toàn bộ thuyền viên đã vào vị trí sẵn sàng cho cuộc tấn công ngư lôi. Khẩu đội tác chiến trên hạm bắt đầu xác định hướng và tốc độ của tàu sân bay và khoảng cách tới nó. Một vài phút sau, các thông số cần thiết đã chọn xong và được tự động nhập vào đạn ngư lôi. Cuối cùng, Maksimov ra lệnh: "Ngư lôi sẵn sàng!" Từ khoang ngư lôi có báo cáo: "Ngư lôi đã sẵn sàng xong!" Maksimov cho mệnh lệnh cuối cùng: "Ngư lôi - phóng!"

Nếu đây là thời chiến, các quả đạn ngư lôi đã thực sự phóng ra khỏi ống phóng và lanh lẹ lao vun vút tới tàu sân bay. Cuộc tấn công đã hoàn thành, tàu ngầm bắt đầu di chuyển ra xa tàu sân bay tới khoảng cách an toàn để điện báo vào bờ.

Trong thực tế, Maksimov đã ngày thứ hai không ngủ, ông nhắm mắt trong phòng điều khiển trung tâm 20-30 phút.

Một bức điện đến từ Tham mưu trưởng Hạm đội: "Chúng tôi giả định các anh đang gián tiếpbị theo dõi bởi nhóm tàu sân bay xung kích-săn tìm, hãy báo cáo bằng điện tín xem theo dõi các anh có bao nhiêu tàu mặt nước, bao nhiêu máy bay, các sonar trong khoang có làm việc hay không."

Maksimov đọc điện và phì cười, bởi vì văn bản trùng khớp với các suy nghĩ đã ám ảnh ông hai ngày nay. Với sự phát hiện ra tàu sân bay đã xác định được cả các tàu mặt nước bảo vệ, trên thực tế các tàu đó liên tục sử dụng các đài thủy âm (sonar) trong chế độ hoạt động tích cực, sự làm việc đó các đội viên thủy âm trên tàu ngầm đã hầu như liên tục quan sát thấy suốt mười hai giờ qua. Có vẻ có ấn tượng là người ta đã phát hiện ra tàu ngầm hoặc là đang khám phá điều gì đó.



Con tàu nổi lên vào phiên liên lạc trong thời gian ban ngày, người chỉ huy quan sát qua kính tiềm vọng: biển - lặng, trời không gợn mây và ở đó không có ai, tầm nhìn không hạn chế, đường chân trời không 1 bóng tàu, nhưng đồng thời ông nghe thấy trong loa điện động mà các đội viên thủy âm nối tới trạm của mình những tín hiệu xào xạo của các sonar các tàu chiến hộ tống tàu sân bay. Vì điều này mà ông cảm thấy không thoải mái. Có tiếng nói đâu đó thầm nhắc ông: "Tàu họ ở ngay gần đây!" Nhưng đôi mắt chỉ nhìn thấy đại dương và bầu trời hoàn toàn thanh khiết.

Qua một loạt dấu hiệu Maksimov hiểu rằng tàu ngầm chưa bị phát hiện. Bây giờ cần phải thảo phúc đáp cho tham mưu trưởng hạm đội và chuyển điện. Bất kỳ việc phát sóng chuyển giao điện tín nào từ tàu ngầm đều vi phạm bí mật, bởi vì người ta có thể bắt phương vị và xác định được vị trí. Tại bộ tham mưu hạm đội không ai nghĩ về điều đó, họ cần người ta ngay lập tức thỏa mãn tính tò mò của họ; giúp đỡ tàu ngầm dù chỉ bằng một cách nào đó thì họ không thể, nhưng một điều chắc chắn họ làm được là làm hại nó.

Chiến dịch đi biển, theo luật, thường kéo dài đến năm mươi ngày, và có thể lâu hơn. Nếu không gặp các tàu nước ngoài, các tàu ngầm, các máy bay chống ngầm, không xảy ra trường hợp khẩn cấp, mọi ngày sẽ trở nên giống hệt như nhau. Theo số liệu thống kê trong một chiến dịch hành quân thường có 2-3 trường hợp khẩn cấp: một đám cháy thiết bị điện, nước biển rò qua thân tàu, điều gì đó liên quan đến an toàn bức xạ, hư hại của trang bị vũ khí, các vấn đề liên quan đến việc quản lý chỉ huy tàu ngầm.
..........

[qtdc]

(tiếp)




Tình trạng khẩn cấp - đó là khi tất cả các hậu quả nhanh chóng được khắc phục, còn đội ngũ thuyền viên không bị bó tay bất lực. Hàng ngày mỗi thành viên thủy thủ đoàn có 8 giờ đứng trực, tám giờ ngủ, tám giờ còn lại dùng để ăn sáng, ăn trưa, ăn tối, uống trà buổi tối, tham gia các hoạt động tập thể trên tàu, và cuối cùng, làm các công việc cá nhân của mình. Trước đây, mỗi tuần một lần vẫn tổ chức các buổi chính trị cho các thủy thủ và hạ sĩ quan, còn với các sỹ quan - nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin. Cán sỹ quan sống trong cabin hai và bốn chỗ, các thủy thủ và hạ sỹ quan – các ca bin 10 và 20 chỗ. Con người thì chẳng ở đâu hòa hợp hoàn toàn được. Thường hay xảy ra chuyện trên các chỗ nằm cạnh nhau lại là những con người chẳng hề hợp tính nhau. Người ta sống tách xa gia đình. Trong một chiến dịch hành quân các thủy thủ tàu ngầm buộc phải sống một lối sống ít vận động. Ngủ trong cabin, đi lại chỉ hai mươi hay ba mươi bước chân, thế là anh đã ở tại vị trí chiến đấu của mình, vị trí mà tại đó anh đứng trực.

Không ánh mặt trời, không có không khí trong lành, không có phụ nữ, cũng không thể hút thuốc. Nếu một con tàu mặt nước đang thực hiện chuyến đi biển xa, thủy thủ đoàn của nó vẫn thấy được môi trường xung quanh. Trên tàu ngầm không ai nhìn thấy điều đó, ngay cả hải trình trên bản đồ hàng ngày chỉ có một vài người theo dõi, những người khác bị cấm tiệt. Hải trình và các khu vực bơi của tàu ngầm là loại thông tin tuyệt mật. Sau khi bơi trên biển năm mươi ngày, người ta không còn hình dung nổi mình ở chỗ nào.

Thuyền phó chính trị tới chỗ Maksimov kể rằng anh đã thuyết phục Khitrenko làm một phòng hút thuốc không chính thức (kurilka) trong phòng tắm có hoa sen tại khoang các máy móc phụ trợ. Tầu ngầm đề án này không thiết kế kurilka. Vào phòng tắm, cùng một lúc không thể quá một hoặc hai người. Quạt thông gió hút không khí ra khỏi buồng tắm, dồn nó qua một bộ lọc và thổi ngược trở lại theo một chu kỳ khép kín. Nhiệt độ trong phòng hút thuốc ở vài nơi lên đến gần bốn mươi độ. Người ta treo một tấm vải ướt, nó nhanh chóng ngấm chất nicotine. Khoái cảm của việc hút thuốc trong những điều kiện thế này thật đáng ngờ.



Chính trị viên nói ngay: "Hôi kinh người!" Khi hai người bắt đầu hút thuốc, chỉ sau một phút họ đắm chìm vào một màn sương màu xám, vậy mà bất chấp điều này, trước phòng hút thuốc hầu như luôn luôn có một hàng người đợi. Điện đến: "Chấm dứt theo dõi tàu sân bay, chiếm lĩnh khu vực số 2. nhiệm vụ - săn tìm tàu mặt nước Hoa Kỳ. Tư lệnh Hạm đội."

Gần như tối nào, sau khi uống trà Khitrenko đều nói chuyện với Maksimov. Hôm nay cuộc nói chuyện đề cập đến một sự kiện xảy ra trên một tàu mặt nước tại Hạm đội Baltic ở Riga, ở đó dưới sự lãnh đạo của thuyền phó chính trị thiếu tá hải quân Sablin có một thủy thủ đoàn đã nổi loạn, bắt giam thuyền trưởng. Con tàu đi qua vịnh Riga, tại lối ra khơi từ eo biển Irbenekii máy bay của hạm đội dừng lại ném bom cảnh cáo. Điều này ảnh hưởng đến một số người tham gia cuộc nổi dậy, một người trong số họ đã trả tự do cho thuyền trưởng, ông ấy nhanh chóng trèo lên cầu điều hướng tháp chỉ huy, dùng súng lục bắn bị thương Sablin, phục hồi trật tự.

Con tàu trở về căn cứ. Thủy thủ đoàn bị giải tán, một phần bị xử phạt hành chính, một phần bị kết án. Sablin bị kết án tử hình, bản án được tuyên thực hiện ngay. Tại phiên tòa, Sablin nói rằng ông không định bẻ hướng con tàu sang một quốc gia nước ngoài nào khác, mà họ định đến Leningrad, ở đó ông ta sẽ yêu cầu phát tuyên bố trên đài phát thanh về sự bất đồng của mình với chế độ hiện hành.


Ngày Hải quân Xô Viết, 1975. BPK đề án 1135 "Tuần tra" ("Сторожевой"). Hàng thứ nhất người thứ 4 từ trái sang, thuyền phó chính trị thiếu tá hải quân Sablin... Ngồi cạnh là thuyền trưởng Potulnyi...

Maksimov bàng hoàng bởi câu chuyện này. Khi còn lại một mình, ông vẫn tiếp tục suy nghĩ về Sablin. Đột nhiên, ông nhớ tới trung úy Schmidt - người anh hùng của cuộc cách mạng 1905, người mà tại Sevastopol đã dẫn đầu một cuộc nổi dậytrên tàu tuần dương "Ochakov", Schmidt bị bắt giam, kết án và xử bắn. Maksimov bắt đầu so sánh số phận của họ và đi đến một kết luận – người này hoặc người kia đã vi phạm lời tuyên thệ, vốn được coi là nền tảng của quân đội tại mọi thời đại và ở mọi dân tộc. Người ta đã tuyên thệ (tức là, đã thề) trung thành với Tổ quốc của mình, nhân dân và chính phủ của mình (Sa Hoàng). Thiếu điều này quân đội không thể tồn tại.

Trung úy Pyotr Petrovich Schmidt (1867-1906). Tượng kỷ niệm trên mộ trung úy Schmidt tại nghĩa trang Công Xã ở Sevastopol.

Nếu con người vì lý do nào đó không thể thực hiện lời tuyên thệ, anh ta nên rời khỏi quân đội và sau đó hành động theo niềm tin của mình. Cả hai trường hợp đều gây ra cái chết hoặc bị thương cho nhiều người vô tội. Trong thời chúng tôi, trên báo chí và truyền hình đã có cuộc tranh luận về phục hồi danh dự cho Sablin, người ta nói về ông như về một chiến sỹ đấu tranh chống tình trạng trì trệ. Đủ rồi, còn nói gì nữa đây? Schmidt và Sablin đã cố tình vi phạm lời thề, và do đó không thể là những anh hùng đáng biểu dương đối với đội ngũ quân nhân của hạm đội.

Hãy tưởng tượng rằng ngày hôm nay, một tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo chứa đầu đạn hạt nhân ra khơi mà không được phép, còn thuyền trưởng con tàu qua radio tuyên bố rằng ông ta không đồng ý với chế độ hiện hành và muốn công bố với thế giới điều này thông qua các phương tiện truyền thông hiện có ở nước Nga. Ấn tượng gây ra với cả thế giới sẽ thế nào? Không cần phải cưa cắt khúc cây mà anh ngồi trên đó. Và những nhân viên dũng cảm của ngành đặc biệt nhìn đi đâu rồi khi họ không làm gì trong một trường hợp như vậy, bởi vì cả một con tàu chạy trốn, chứ không phải một cá nhân riêng lẻ nào? Thời đó họ rất nhiệt tình theo dõi những người bất đồng chính kiến cơ mà.



Maksimov đi vào buồng hoa tiêu xem bản đồ, hoa tiêu báo cáo: "Đồng chí thuyền trưởng, chúng ta sẽ chiếm lĩnh khu vực số hai sau hai giờ." Trưởng ngành quân y thiếu tá Ushakov thông báo với Maksimov về ca viêm ruột thừa của chuẩn úy hải quân Ponomarev. Ông quyết định phải phẫu thuật ngay, trợ giúp ông là chuẩn úy hải quân một nhà hóa học-hướng dẫn viên y tế, trước khi hành quân họ đã thực hành phẫu thuật trong bệnh viện. Ushakov đã thực hiện kiểu đó nhiều lần trong các chiến dịch hành quân trên biển.

Trên tàu ngầm đề án này không có phòng mổ, bác sĩ có cabin riêng của mình, đồng thời cũng là 1 bệnh xá. Ca mổ tiến hành trong cabin-sinh hoạt chung của các sĩ quan. Sàn, tường và bàn làm việc của nó được rửa sạch bằng xà phòng còn nhà hóa học-hướng dẫn viên y tế khử trùng toàn bộ phòng.

Maksimov công bố qua mạng truyền thanh về ca mổ sắp diễn ra, nhằm vào thủy thủ đoàn để đảm bảo  cung cấp chiếu sáng liên tục, giữ hướng, độ sâu và tốc độ ổn định. Ca mổ bắt đầu, nhiều người lo lắng cho bạn bè của mình. Cuối cùng, từ cabin-sinh hoạt chung có báo cáo: "Đồng chí thuyền trưởng, ca mổ đã hoàn thành, bệnh nhân cảm thấy rất tốt." Người ta đặt Ponomarev bên cạnh cabin bác sĩ.
........

[qtdc]

(tiếp)

Chiếc tàu ngầm đã chiếm lĩnh xong khu vực số 2, và bắt đầu tìm kiếm các tàu mặt nước Hoa Kỳ. Trong điện tín kế tiếp bộ tham mưu hạm đội ra lệnh nổi lên vào phiên liên lạc sau tám tiếng đồng hồ. Điều đó rất hữu ích và kịp thời, bởi lẽ Maksimov sau những ngày qua đã rất mệt mỏi, và trong chế độ này ông có thể nghỉ ngơi.

Vào lúc 06,00 giờ có tín hiệu báo động báo động khẩn cấp, tức kéo người thuyền trưởng ra khỏi chiếc giường tạm thời của ông trong phòng điều khiển trung tâm. Trợ lý chính báo cáo ông: "Cháy ở khoang 7!" Từ khoang có tình trạng khẩn cấp có báo cáo : "Bộ lọc không khí bắt lửa, độ khói trong khoang không đáng kể." Maksimov và trưởng ngành cơ điện ra các mệnh lệnh dập tắt đám cháy. Khitrenko vào phòng điều khiển trung tâm, Maksimov báo cáo tình hình, ông ấy không can thiệp, chỉ ngồi lặng lẽ không xa thuyền trưởng. Sau năm phút từ khoang có tình trạng khẩn cấp có báo cáo: "Đám cháy đã được dập tắt."



Maksimov ra lệnh phân tích không khí trong khoang đó và báo cáo nguyên nhân bộ lọc bắt lửa. Mười phút sau, người chỉ huy khoang thứ bảy báo cáo rằng nồng độ carbon monoxide cao gấp ba lần chỉ tiêu tiêu chuẩn. Lý do bộ lọc bắt lửa là hành động sai của anh thủy thủ điều chỉnh nó. Các biện pháp cần thiết được áp dụng trong khoang để đưa thành phần không khí trở lại bình thường, đưa tất cả trở lại trạng thái ban đầu của nó.

Maksimov ra lệnh cho trưởng ngành cơ điện điều tra trường hợp này, còn trợ lý chính làm việc với các thành viên thủy thủ đoàn phân tích trường hợp khẩn cấp vừa qua.

Hỏa hoạn trên tàu ngầm - sự kiện khủng khiếp và rất nguy hiểm, ngày hôm nay, thủy thủ đoàn thoát hiểm với chút sợ hãi, trong các trường hợp khác có thể dẫn đến một tai nạn lớn và thậm chí một thảm họa, như đã xảy ra với tàu ngầm "Komsomolets".

Maksimov ra lệnh: "Kết thúc báo động khẩn cấp."

Từ khi bắt đầu chiến dịch Khitrenko lo ngại rằng một chiếc tàu ngầm Mỹ loại "Sturgeon" đang theo dõi tàu ngầm của mình. Đây là một kẻ thù cực kỳ nguy hiểm. Lợi thế quan trọng nhất của nó là độ ồn của " Sturgeon " nhỏ hơn nhiều lần so với tàu ngầm của chúng ta, và hệ thống sonar cũng tốt hơn rất nhiều.

Khi ở trong cùng một môi trường, khả năng của chúng tôi là khác nhau. "Sturgeon" nghe thấy chúng ta ở khoảng cách rất xa, chúng ta nghe được nó ở tầm gần hơn đáng kể. Ví dụ, nó có thể nghe thấy chúng ta trong khoảng cách năm mươi dặm trở lại, còn chúng ta có thể nghe thấy nó chỉ trong vòng năm dặm. Điều này mang lại cho nó khả năng kín đáo theo dõi chúng ta, phát hiện chiến thuật của chúng ta, còn khi bùng nổ chiến sự, nó sẽ là kẻ khai hỏa vũ khí đầu tiên.


Sturgeon, phòng điều khển trung tâm.

Trong những năm đầu công cuộc chế tạo tàu ngầm nguyên tử của chúng ta cũng như của Hoa Kỳ, sự khác biệt này là chưa có. Các tàu ngầm nguyên tử Mỹ hồi đó cũng cố gắng theo dõi chúng tôi trong những phạm vi nhỏ, điều đôi khi dẫn đến những cuộc đụng độ. Chẳng hạn một tàu ngầm Mỹ trong tư thế bơi ngầm đã đâm vào chúng ta, cú va đập vào phần đuôi tàu ngầm chúng ta đã làm cong trục truyền động. Tất cả những trường hợp này buộc chiến sỹ tàu ngầm chúng ta phải suy nghĩ về cách tránh các vụ va chạm như vậy, và về những cuộc theo dõi chúng ta một cách bí mật. Khoa học và ngành công nghiệp của chúng ta không thể vượt qua Mỹ trong các vấn đề này, bởi vậy các thuyền trưởng tàu ngầm nguyên tử phải hài lòng với sự phát triển các chiến thuật thích hợp để bù lại sự tụt hậu về kỹ thuật. Trong cuộc hành quân, thuyền trưởng tàu ngầm luôn luôn lưu tâm đến điều này và mỗi người giải quyết vấn đề theo cách của mình.

Maksimov phát triển một phương pháp phát hiện sự theo dõi, phương pháp đó đã bị Khitrenko nhiều lần chỉ trích và nói rằng không có gì mới, nhưng khi người ta giả lập một tình huống tương tự để nghiên cứu, gần như luôn luôn Maksimov với phương pháp của ông hóa ra lại là người chiến thắng. Cuối cùng, Khitrenko cũng cho phép sử dụng phương pháp đó trong chiến dịch này. Tuy nhiên, cho đến nay không phát hiện ra điều gì, nhưng có thể, tàu ngầm Mỹ cũng không theo dõi họ. Nhưng cái mà Khitrenko sợ hơn hết là sự va chạm với tàu ngầm Mỹ. Trong bộ tham mưu người ta phát triển một bàn đạc đặc biệt, nhờ sự giúp sức của nó các tàu ngầm của chúng ta cần phải tránh xa cái gọi là mục tiêu tiếng ồn thấp, có nghĩa đó có thể là một chiếc tàu ngầm nước ngoài. Bàn đạc này đã có tại phòng điều khiển trung tâm. Tàu ngầm thực sự là một đối tượng tiếng ồn nhỏ.

Thường xuyên và sát nách, người ta chỉ phát hiện được chúng ở những khoảng cách gần, và có thể xảy ra va chạm trong khi xác định tốc độ, hướng và khoảng cách đến nó. Âm thanh trong nước biển lan truyền theo một định luật vô cùng phức tạp, trong một số trường hợp, các đội viên thủy âm nghe được tàu ngầm ở khoảng cách rất xa, trong những trường hợp khác - trên những khoảng cách rất nhỏ. Nghe được ít, còn cần phải xác định: tiếng ồn đó thuộc về đối tượng nào: một chiếc tàu ngầm, một tàu mặt nước, phương tiện nổi, thuyền seiner đánh cá, động vật biển, hoặc là một âm thanh tự nhiên bất kỳ.


Những nhiệm vụ mà hệ thủy âm trên tàu ngầm đảm nhiệm giải quyết.

Các đội viên thủy âm trên tàu ngầm luôn được người ta cố gắng chọn trong số những người có thính giác tốt; và điều này, tất nhiên, không luôn luôn có được, nhưng với họ người ta luôn đặt ra những yêu cầu như thế. Trên bờ và trên biển, người ta thường xuyên huấn luyện họ tập nghe những bản thu âm tiếng ồn tiêu chuẩn của tàu ngầm, tàu mặt nước và các đối tượng khác. Phát hiện ra bất kỳ tiếng ồn nào trên biển, các đội viên thủy âm liền ghi nó lại trên băng từ, so sánh tiếng ồn đó với các bản ghi tiêu chuẩn, nếu tiếng ồn giống như một bản ghi tiêu chuẩn, họ lập tức có thể cho biết đối tượng nào đã được phát hiện. Các đội viên thủy âm trình độ cao xác định loại tiếng ồn dựa vào thính giác, không quan tâm đến các bản ghi trong tàng thư tham khảo. Tất cả những điều này rất phức tạp và rất cá biệt.

Maksimov khi ấy còn chưa biết rằng, trên các tàu ngầm Mỹ người ta đã đi vào những vấn đề này khá xa, họ đã dùng các máy tính chuyên dụng để nghiên cứu, các máy tính đó phân tích tần số, sóng hài, cường độ âm thanh, so sánh với các bản ghi tiêu chuẩn và đưa ra kết quả phân loại. Ngoài ra, họ có các phương tiện đặc biệt, có thể bắt chước các âm thanh khác nhau: một con tàu mặt nước, một chiếc seiner đánh cá lưới quét, một đàn cá heo và các âm thanh khác, cho phép chỉ huy tàu ngầm Mỹ che giấu hành động của họ và đẩy các thuyền trưởng của chúng ta đến các nhận định sai lầm khác nhau.

Bàn đạc rất hữu ích cho việc tản xa khỏi các mục tiêu có tiếng ồn thấp, khi chúng đã thực sự ở gần tàu ngầm của chúng ta.


Những nhiệm vụ mà hệ thủy âm trên tàu mặt nước đảm nhiệm giải quyết.

Đôi khi các đội viên thủy âm không thể phân loại tiếng ồn đã phát hiện, trong những trường hợp đó Khitrenko yêu cầu hãy coi đó như việc phát hiện ra tàu ngầm và vì vậy phải né tránh nó. Nó có thể là, ví dụ, 1 tàu buôn đang ở cách tàu ngầm khoảng hai mươi dặm, đang đi trên 1 hướng song song, tiếng ồn các chân vịt của nó rất khó nghe, phương vị tới nó không thay đổi. Tàu ngầm coi nó là một đối tượng tiếng ồn thấp và bắt đầu né tránh, bức tranh  gần như không đổi, tạo ấn tượng sai lầm rằng mục tiêu tiếng ồn thấp đang theo dõi tàu ngầm.

Maksimov kể cho Khitrenko, chuyện xảy ra trong một chuyến bơi biển độc lập, thuyền trưởng Torgonin cũng cơ động rất tốt, nhưng sau đó ông quyết định kiểm tra xem thực chất tiếng ồn đó là gì. Ông lấy hướng đi thẳng tới chỗ tiếng ồn, vượt qua mười lăm dặm, nổi lên độ sâu kính tiềm vọng, trong kính tiềm vọng ông nhìn thấy những chiếc tàu đánh cá seiner đang bận rộn với mẻ lưới của họ.



Sau đó, ông bắt đầu hành động một cách khôn ngoan và thận trọng hơn. Kết thúc, Maksimov đặt câu hỏi: "Có lẽ chúng ta cứ lẩn trốn mọi tiếng sột soạt như thế cũng đủ rồi phải không ạ?" Khitrenko cười, không nói gì, nhưng sau đó ông ấy trở nên thờ ơ với những mục tiêu tiếng ồn thấp.

Vào buổi tối trợ lý chính Chertkov đến chỗ Maksimov, anh ta bắt đầu bằng câu: "Đồng chí chỉ huy, tôi mang lại cho đồng chí một số thứ vớ vẩn, đồng chí xem không?" Maksimov mỉm cười, bởi vì vẫn những lời nói đó của anh ta đã quay lại với ông, những lời mà ông đã đánh giá bản ghi ngày hôm qua trong cuốn sổ này. Chertkov giao sổ nhật ký cho thuyền trưởng và báo cáo kế hoạch hàng ngày cho ngày hôm sau, Maksimov phê duyệt. Tiếp theo cuộc trò chuyện nói về kỳ nghỉ sắp tới của thủy thủ đoàn sau khi trở về từ chuyến hành quân. Sau khi thảo luận các vấn đề chính, Maksimov nói: "Alexandr Ivanovitch, đợt nghỉ này cậu sẽ đi đâu?" Chertkov ngẫm nghĩ, và từ tốn trả lời: "Tôi vẫn là kẻ độc thân, tôi có nhiều bạn nữ ở Moskva, Sevastopol, Riga, tôi sẽ đi thăm một số. Khi nghỉ phép tôi sẽ đi một mình, tự do như một chú chim."
........

[qtdc]

(tiếp)

Maksimov rất yêu thương gia đình của mình, và khi còn lại một mình, nỗi cô đơn gặm nhấm ông như một con chó sói đói khát. Ông không hiểu làm thế nào người ta có thể sống tới 35 năm mà vẫn chưa kết hôn, vì vậy ông hỏi Chertkov: "Cảm giác cô độc, cậu thấy thế nào?" Chertkov ngay lập tức trả lời: "Tôi thấy cách mà các người bạn có gia đình của tôi đang sống và niềm ghen tị với họ trong tôi chẳng hề có."

Maksimov biết rất ít về cuộc sống của anh ta, cuộc sống đó không phải là cuộc sống dễ chịu nhất. Anh ta sinh ra ở Lviv.

Cha và anh trai lớn của anh ta thường xuyên uống rượu và chết sớm, tất cả những điều đó xảy ra trước mắt anh ta, và thậm chí hồi đó anh ta đã thề không bao giờ đụng vào chai rượu. Anh ta tốt nghiệp trường hải quân rất chật vật, nhưng việc phục vụ trong Hải quân của anh ta không hề tệ hơn nhiều người khác, người ta vẫn nói về anh ta như về một ứng cử viên cho cương vị thuyền trưởng. Ở bất cứ nơi nào anh ta từng phục vụ, người ta rất ngạc nhiên rằng anh ta là 1 người kiêng rượu.

Trong thời kỳ trì trệ các sỹ quan thường rất hay tụ tập trong dịp này hay dịp khác và nơi đó vodka chảy thành sông, còn các lời chúc rượu báo trước một nghi lễ nhất định - hãy đứng vững và uống cạn đến đáy. Nhiều người ép sát anh ta, cố gắng buộc anh ta uống, nhưng đều không thành công.

Khi nói chuyện xong, họ đi vào cabin-sinh hoạt chung, đã đến lúc uống trà buổi tối. Thường là trong khi uống trà và sau khi uống Khitrenko hay tin cậy kể cho Maksimov về cuộc sống và đời phục vụ của mình. Maksimov chia sẻ với ông về một cuốn sách mới đọc xong viết về Tukhachevsky, Yakir và Uborevich. Từ chuyện cuốn sách, cuộc trò chuyện chuyển sang các vụ bắt giữ vào năm 1937.



Một bức tranh buồn, nhưng..... Hồi xưa họ thậm chí có thể đi xây dựng ở một nơi nào đó, còn bây giờ không hề có kẻ thù nào của nhân dân, nhưng những đứa trẻ bụi đời cũng có chừng ấy trong cuộc Nội chiến. Bây giờ chẳng ai quan tâm đến chúng.

Khitrenko đột nhiên nói: "Tôi đây, năm 37 cũng ngồi trong trại." Maksimov rất ngạc nhiên nhìn ông ấy và hỏi, "Cái gì? thời đó đồng chí còn là trẻ con mà" Khitrenko trả lời: "Vâng, khi ấy tôi mới được mười hai tuổi. Cha và mẹ tôi đã bị bắt ba ngày sau một dạ hội buổi tối, tại đó cha tôi uống say và không thận trọng kể một chuyện tiếu lâm chính trị. Họ đã bị kết án mười năm, bị gửi đến các trại khác nhau, tại những nơi mà sau đó họ đã chết. Họ bắt giam tôi một tuần sau và gửi đến một trại cải tạo, trong đó có cả người lớn và trẻ em. Tôi ở đó khoảng gần một năm, may mắn thay phép lạ xảy ra, những người họ hàng xa của tôi đã cứu tôi ra, họ nhận tôi làm con nuôi ... Tôi nhớ suốt đời năm ấy. Tất cả những gì tôi đã trải qua và thấy ở đó - không thể nói được. Cảm giác liên tục bị sỉ nhục, đói và lạnh và những lời chửi rủa vô tận." Khitrenko dừng lại im lặng, nhưng rồi ông tiếp tục: "Nói chung, khi còn Stalin là trật tự, là kỷ cương nghiêm khắc, không như bây giờ - một mớ hỗn độn; tài sản công cộng nào mà người ta không ăn cắp." Khitrenko kết thúc bằng giọng vui vẻ: "Đủ rồi, thuyền trưởng! Hãy đi ngủ đi, ngày mai tại Moskva sẽ khai mạc Đại hội 24, đừng quên tổ chức một cuộc mít tinh nhân dịp này."

Maksimov đi tới chỗ hoa tiêu Moskvin để ra chỉ thị về hải trình tiếp theo. Họ đánh dấu điểm sẽ nổi lên vào ngày mai để xác định nơi mà thuyền trưởng đặt bút vạch nét sổ ngang trên hướng hải trình. Maksimov nói chuyện với Moskvin về Đại hội 24 ĐCSLX, sẽ bắt đầu làm việc vào ngày mai. Moskvin cho biết: "Thật thú vị, thuyền trưởng Sobachevsky của chúng ta sẽ phát biểu ở đó phải không ạ?" Maksimov nói: "Tôi không biết, những chuyện như vậy được quyết định, có lẽ ở BCH Trung ương." Moskvin nói rằng Sobachevskii có gần như tất cả bạn bè là các cán bộ chính trị, thậm chí có cả 1 bí thư huyện ủy.

Bìa cuốn "Những linh hồn chết" lần xuất bản đầu tiên năm 1842 tại Moskva. Nhân vật Sobakevitch qua nét vẽ minh họa của A.Aghin.

Maksimov biết điều đó, Sobachevsky không kết thân với ai trong số các thuyền trưởng, anh ấy sống khép kín và là con người khá cau có. Maksimov ngờ rằng Sobachevskii bị người hoa tiêu căm ghét, và ông quyết định hỏi anh hoa tiêu về điều đó: "Cậu ghét ông ấy à?" Anh chàng do dự một lúc, nhưng trả lời: "Vâng, tôi ghét! Nhiều sĩ quan ghét ông ta. Ông ấy xử sự với chúng tôi như với những con rô bốt, không nói chuyện được với một ai theo kiểu con người, đó là kẻ xảo trá, thù hận, thô lỗ và một kẻ nhà quê, một Sobakevitch (1*) hiện đại, tất cả thuyền viên đều sợ hãi ông ta. Chính sách ấy đã đưa ông ta vào đoàn đại biểu."



Maksimov không muốn tiếp tục thảo luận về chủ đề này và nói: "Có thể cá nhân cậu có một cái gì đó không ổn với ông ấy!" Moskvin, nhếch mép cười và trả lời: "Tôi không phải là một nhà tiên tri, sớm hay muộn đồng chí sẽ gặp ông ta, và sau đó hãy đánh giá lời nói của tôi . Con trai cả của ông ấy đã trở thành một kẻ lang thang, bỏ nhà đi bụi, say rượu, ngủ vạ vật trong tầng hầm."

Maksimov nói: "Có lẽ cậu đúng. Về con trai của ông ấy ta chỉ có thể than tiếc điều đã xảy ra mà thôi, chuyện như thế vẫn có ở các gia đình tốt đẹp nhất, nơi các thành viên toàn những người xuất sắc. Vui lòng đánh thức tôi khi tàu ngầm gần tới điểm đánh dấu trên hướng tuyến mà tôi đã vạch trên hải đồ nhé." Hoa tiêu trả lời: "Rõ!"

Maksimov rời khỏi buồng hoa tiêu và vào nằm trong phòng điều khiển trung tâm trên chiếc giường tự chế của mình. Những ngày gần đây, ông cảm thấy không được khỏe, đau đầu, suy nhược, thờ ơ với mọi thứ. Trò chuyện với bác sĩ, ông hiểu rằng đó là tình trạng chung ở nhiều người trong thủy thủ đoàn.

Buổi sáng, hoa tiêu đánh thức ông bằng một báo cáo: "Đồng chí chỉ huy, năm phút nữa, tàu ngầm sẽ đi qua điểm đồng chí đánh dấu trên bản đồ." Tàu ngầm chao đảo mạnh. Maksimov nhìn đồng hồ đo độ nghiêng ngang, mũi tên chỉ độ nghiêng 5 độ, tiếp đó cặp mắt ông dừng lại trên đồng hồ đo độ sâu - 80 mét. Hiện tượng rung lắc thân tàu ở độ sâu này có nghĩa là phía trên đang có bão – điều đó vô cùng rõ ràng với Maksimov, ông hủy bỏ lệnh nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng, trong các trường hợp như vậy hệ thống đạo hàng thiên văn không thể dùng được.


Đồng hồ đo độ sâu thông thường, gần như ở khoang nào cũng có.

Việc nặng nề nhất đói với Maksimov trên tàu ngầm là vào nhà vệ sinh, công trình sư thiết kế thứ đó là người mà ông từ lâu đã muốn gặp. Về kích thước, nó giống như một cái hộp bút dùng cho con người. Treo phía trên chậu xí bệt là một chiếc quạt gió khổng lồ mà nhiều người đã va phải làm trán nổi u khi quên mất sự tồn tại của nó, ở bên trái - một bộ van, bên phải - cánh cửa ra vào, ngay trước mũi trên vách ngăn là "các điều khoản sử dụng". Nếu vô tình vi phạm thì "nội dung" trong chiếc chậu bệt sẽ bay ngược vào người bạn, sau đó kẻ vi phạm "quy tắc" sẽ ra khỏi nhà vệ sinh trong một tông màu nâu nóng, sặc sụa một mùi cụ thể rất đặc trưng. Khi thực hiện đúng và đủ tất cả các "quy tắc" - điều ấy vẫn có thể xảy ra trong những trường hợp riêng biệt.



Chuyên gia hầm tàu, xin lỗi, sẽ nói: "Chậu bệt bị ứ hơi một chút chút thôi, van bị kênh khí đóng không kín." Trước lời giải thích kia bạn không cảm thấy nhẹ nhõm hơn. Quạt gió vẫn hoạt động, nhưng mùi hôi không mất. Tất cả những thiếu sót này sẽ được khuếch đại nhiều lần, khi tàu ngầm rơi vào trong một cơn bão và thân tàu bị lắc mạnh.

Trên tàu ngầm những tiểu tiết đặc trưng riêng của nó không phải chỉ có ở nhà vệ sinh, mà còn ở những vấn đề sinh hoạt thường ngày khác: tắm rửa, giặt giũ, vứt rác và các đồ ăn thừa.

Maksimov còn nhớ rõ thời phục vụ của mình trên các tàu ngầm diesel, khi họ hành quân đi biển, các sitec chứa nước ăn đấy tràn, người ta tiết kiệm từng ly nước. Họ tắm rửa bằng nước biển với một loại xà phòng đặc biệt. Các bác sĩ thường xuyên phát các tấm khăn tẩm rượu để lau sạch cơ thể.

Trên chiếc tàu ngầm nguyên tử có một thiết bị bay hơi, nó "nấu" nước ngọt chưng cất từ nước biển dùng cho trạm năng lượng chính và sử dụng cho nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của các thuyền viên, nước uống và tắm. Khi đi biển các thuyền viên tắm rửa trong 2 cabin tắm có vòi sen một lần trong khoảng thời gian 7-10 ngày; trong đó họ kỳ cọ thân mình bằng các vật nhỏ. Phòng giặt ủi trên tàu không có, cũng như không có nơi nào để làm khô đồ lót và khăn trải giường.

Mỗi thuyền viên được cấp phát quần đùi, áo sơ mi và vớ, hai vải trải giường và áo gối. Tất cả những thứ đó được thay đổi trong ngày đến phiên tắm rửa. Quần áo bẩn được thu thập lại và khi tàu về đến căn cứ người ta chuyển chúng cho bộ phận gia công xử lý. Quần áo đó được gọi là "loại một lần", tức là được thiết kế để sử dụng một lần duy nhất. Thực tế, nó có thể chịu được khá nhiều lần giặt tẩy, thế nên một số tay quân nhu bịp bợm thường sử dụng vải trải giường dùng 1 lần trong các điều kiện của căn cứ bờ, còn chuyện chất lượng tốt thì họ gạt sang phía trái.

Quân phục bên ngoài gồm một áo khoác màu xanh nước biển sẫm, quần dài, mũ lưỡi trai hoặc bê rê, những thứ mà trong một chiến dịch đi biển thay đổi không quá hai lần. Trên áo khoác mỗi người mang một băng vải trắng, trên đó nếu là sỹ quan thì ghi chức vụ còn các thủy thủ và hạ sĩ quan thì ghi số hiệu tác chiến.

PS: (1*) - nhân vật trong "Những linh hồn chết" của N.V.Gogol.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Một trong những con tàu của chúng ta trong một chiến dịch đi biển đã ghé vào Somalia, đậu lại tại cầu cảng một thời gian, một trong những chiếc áo khoác cũ bị ném vào thùng rác, nhưng quên lột băng vải đó ra. Một người da đen phục vụ tại bến tàu nhặt chiếc áo này ra khỏi thùng rác và giặt sạch rồi mặc vào, trên băng vải có ghi dòng chữt: "Trưởng ngành tác chiến 3". Nhân viên cơ quan đặc biệt đi trên tàu kinh hoàng: chức vụ đã bị lộ. Anh ta lấy một chiếc áo khoác mới và xin đổi lại với người da đen kia lấy chiếc áo cũ có đính băng vải, nhưng thỏa thuận không thành vì anh da đen đánh giá cao chiếc áo cũ ở tiểu tiết đó. Hàng ngày thủy thủ đoàn cười vỡ bụng khi nhìn thấy "trưởng ngành tác chiến 3" quét dọn cầu cảng.


Quân phục hiện nay của trưởng ngành tác chiến 3.

Trong mỗi khoang, rác thải và các đồ ăn thừa được thu thập vào trong các túi nhựa đặc biệt. Vào thời gian ấn định theo lệnh chúng sẽ được đưa tới khoang có hầm xả những bao nhựa đó ra ngoài tàu xuống biển. Hầm có 2 cửa nắp: cửa dưới thấp - cửa được mở ra phía ngoài thân tàu, cửa trên cao - cửa mở vào trong khoang. Nếu trong tư thế lặn ngầm mà mở hai ngăn đồng thời thì khoang tàu sẽ nhanh chóng ngập đầy nước, và tàu ngầm sẽ chết chìm. Một thiết bị đặc biệt được thủy thủ tàu ngầm gọi là "máy sửa lỗi cho thằng ngốc" có nhiệm vụ loại trừ hành động nguy hiểm đó.

Và dẫu sao thằng ngốc lại vẫn thường mạnh hơn bất kỳ thiết bị kỹ thuật nào. Trên một tàu ngầm đang đậu trong căn cứ có một thằng ngốc ngắt mạch thiết bị đó và một thằng ngốc khác quyết định ném rác thông qua hầm xả, điều bị nghiêm cấm làm khi tàu đậu trong căn cứ. Kết quả thật khóc dở mếu dở - trong thời hạn cực kỳ ngắn ngủi, nước tràn vào ngập phần dưới của khoang tàu, phải khó khăn lắm người ta mới ngăn chặn được. Một số lớn các thiết bị điện đã bị hủy hoại, tàu ngầm phải chuyển đi sửa chữa dài ngày.

Maksimov từ lâu đã hiểu rõ chính sách cán bộ tại hạm đội. Các nhân viên đặc biệt, các sỹ quan phụ trách công tác cán bộ, các cán bộ chính trị và ban chỉ huy săm soi để không lọt xuống tàu những khuôn mặt "không bản địa": Do Thái, Đức, Ba Lan, Triều Tiên. Họ đã đưa điều ấy trở thành thông thường. Và những người đã từng phục vụ thì nay bằng những lý do bất kỳ nào đó sẽ được chuyển đi. Các sỹ quan và hạ sỹ quan bản địa, những người thường xuyên say rượu, né tránh phục vụ, thì nhiều năm không bị thanh lọc, mặc dù các thuyền trưởng gần như quỳ xuống van xin nhưng câu trả lời luôn luôn giống nhau: "Hãy giáo dục đi!" Họ tạo thành 1 mảnh đất màu mỡ mà, trên đó nở rộ những tai nạn và cái chết của nhiều người.

Maksimov triệu tập đến phòng điều khiển trung tâm thuyền phó chính trị Zubkov, ông thảo luận với anh ta tất cả mọi chi tiết của cuộc mít tinh chào mừng khai mạc Đại hội 24 ĐCSLX. Để làm điều đó trong khi đang hành quân trên biển, các thuyền viên sẽ không tập hợp đến đâu cả, họ ở nguyên trong khoang của mình, người có trách nhiệm thì vào vào phòng điều khiển trung tâm, từ đó họ phát biểu qua hệ thống truyền thanh trên tàu. Tất cả diễn ra bình thường và buồn tẻ. Đại hội thì mọi người đã quá quen, và họ không mong đợi điều gì đặc biệt trong cuộc sống do sự kiện ấy.



Ở phía trên cơn bão đã sang ngày thứ ba, tàu ngầm chao đảo dưới biển ở độ sâu 80 mét. Mọi người đều muốn về nhà, thời gian trôi sao quá chậm.

Trước khi ăn trưa Maksimov huấn luyện cách phát động một cuộc tấn công ngư lôi. Trong những buổi tập luyện này luôn có sự tham gia của khẩu đội tác chiến trên hạm, trong đó bao gồm trợ lý chính, hoa tiêu, thợ điện ngư lôi và trưởng ngành vô tuyến điện. Bản chất của cuộc tấn công ngư lôi có thể được giải thích bằng một ví dụ rất đơn giản. Hãy tưởng tượng rằng bạn đang ở trên sân và nhìn thấy một người đàn ông đang chạy theo một hướng cụ thể nào đó. Bạn đặt nhiệm vụ tiến đến gần anh ta và khi đạt đến khoảng cách trong vòng 60 hoặc 30 mét bạn ném quả bóng tennis vào người anh ta, sao cho bóng bay đi và chạm vào người đàn ông. Để thực hiện nhiệm vụ, người ta làm bạn trở thành "vô hình", nhưng phẩm chất này có thể bị mất nếu bạn tiến đến gần người đàn ông đang chạy ở khoảng cách 25 mét hoặc ít hơn.

Vậy đó, bạn - chiếc tàu ngầm, quả bóng quần vợt - đạn ngư lôi, người đàn ông khác - tàu chiến, phương tiện nổi, tàu ngầm của kẻ địch. Nếu bạn không tuân thủ điều kiện, sau đó người đàn ông đang chạy sẽ thấy bạn, và nhiệm vụ trở nên khó khăn hơn và thậm chí có thể là không thực hiện nổi. Điều này cũng hệt như vậy trong cuộc tấn công ngư lôi, hành động bí mật tạo khả năng để thực hiện nhiệm vụ, và khi phát hiện tàu ngầm thì đối phương sẽ dùng mọi biện pháp để phá cuộc tấn công ngư lôi, trong nhiều trường hợp, kẻ thù sẽ tấn công chính tàu ngầm. Trong ví dụ của chúng tôi, bạn có thể thấy người đàn ông chạy đi đâu, chạy với tốc độ nào, khoảng cách đến anh ta bao nhiêu. Trên tàu ngầm, người thuyền trưởng chỉ huy chỉ nhận được từ sonar hướng trỏ tới đối tượng có tiếng ồn. Hướng và tốc độ của đối tượng, khoảng cách tới đối tượng do khẩu đội tác chiến hạm xác định. Theo cách nói khác, công việc này gọi là sự xác định các yếu tố của mục tiêu.



Khi pha này kết thúc, tiếp đến phải giải quyết nhiệm vụ thứ hai: phóng đạn ngư lôi theo hướng nào, một hình mấu nổi tiếng kể từ thời Chiến tranh thế giới thứ Nhất đó là "tam giác ngư lôi". Cuối cùng, người ta gia công và đưa các thông số cần thiết vào đạn ngư lôi sao cho giấc mơ đạt đến đích và bắn trúng mục tiêu. Tấn công ngư lôi - đó là một quá trình trong đó hợp nhất các công việc của kỹ thuật, kiến thức và kỹ năng của đội ngũ thuyền viên, tính cách, trí tuệ và ý chí giành chiến thắng của người thuyền trưởng chỉ huy.

Vào buổi tối một ai đó trong thủy thủ đoàn rửa ráy trong phòng tắm, đóng cửa và đi ngủ, quên tắt bình đun nước nóng, vốn có dạng 1 xi lanh kín có công suất khoảng một trăm lít, nối bằng kết cấu hàn nền với trần cabin tắm vòi hoa sen.

Máy nước nóng chạy theo chế độ nồi hơi, áp suất bắt đầu tăng lên, van an toàn bị hỏng, như trên tàu ngầm người ta thường nói là bị "chua".

Trong chính khoang có phòng tắm đó, tại cabin bên mạn phải đang diễn ra cuộc họp đảng của ban tác chiến cơ điện với chương trình nghị sự: "Về công tác phòng chống tai nạn và sự cố". Áp lực trong bình nước đã đạt đến giá trị giới hạn, và nó phát nổ với 1 tiếng gầm khủng khiếp, bình bị giật phăng khỏi nền và lao như một trái đạn pháo vào cánh cửa kim loại phòng tắm, làm biến dạng nó, ổ khóa bị giật đứt đập bẹp một đường ống bằng đồng đỏ trong hệ thống, hơi nước thoát ra tràn ngập khoang. Nếu đang có một người đàn ông ở trong khu vực đó, anh ta chắc chắn sẽ bị giết chết.

Tiếng gầm bất ngờ và hơi nước bùng ra sau vài giây đã làm tê liệt những người đang có mặt tại cuộc họp đảng, trưởng ngành tác chiến 5 Proshin báo cáo về phòng điều khiển "Nổ thiết bị tái sinh không khí!" Đối với anh ta tại thời điểm đó dường như sự việc là thế. Maksimov lúc này đang trong phòng điều khiển, khi nhận được báo cáo lập tức tuyên bố báo động khẩn cấp. Trong khoang có tình trạng khẩn cấp sau một phút người ta đã hiểu rõ nguyên nhân và xấu hổ báo cáo: "Bình nước nóng bị nổ một chút thôi."

Mức độ giảm thiểu tai nạn tại hạm đội thường xuyên được áp dụng trong các báo cáo từ dưới lên. Chiếc tàu ngầm K-429 bị chìm ở độ sâu 50 mét, phần lớn thuyền viên đã được cứu. Sau một thời gian tàu ngầm được vớt lên và đưa đến nhà máy sửa chữa tàu biển. Tổng tư lệnh Hải quân báo cáo Bộ Quốc phòng và Uỷ ban Trung ương rằng tàu không chìm, mà chỉ bị ngập một phần của vài khoang.


.........

[qtdc]

(tiếp)

Maksimov đã được biết từ kinh nghiệm các chiến dịch đi biển của các tàu ngầm khác rằng: càng gần cuối cuộc hành quân, càng nhiều trường hợp ngủ gật khi trực, sơ suất khi bảo trì thiết bị kỹ thuật, bỏ qua quy định an toàn, vì vậy ông đã thảo luận trường hợp này với đội ngũ sỹ quan, cuộc họp đi đến ra quyết định áp dụng một loạt các biện pháp kỹ thuật, tổ chức và giáo dục. Tại phiên liên lạc tiếp theo, tàu ngầm nhận được điện của bộ tham mưu hạm đội: "Gửi thuyền trưởng. Tới 20,00 giờ ngày 16 tháng 4 chiếm lĩnh Љ 5. Nhiệm vụ: tìm kiếm nhóm tàu vận tải quân sự Mỹ, khi phát hiện sẽ tiến hành tấn công luyện tập bằng vũ khí tên lửa và ngư lôi. Tư lệnh hạm đội."
 
Khitrenko trong thời gian diễn ra phiên liên lạc ở trong buồng hoa tiêu và là người đầu tiên đọc bức điện, ông chuyển nó cho Maksimov và ngay lập tức bắt đầu tính toán trên bản đồ. Thuyền trưởng và hoa tiêu hóa ra không có việc làm vì họ không còn chỗ để làm việc và không có việc gì để làm, buồng hoa tiêu được thiết kế chỉ để cho một người hoạt động. Maksimov quay sang Khitrenko: "Tôi làm được tất cả những việc này, sau đó đồng chí có thể kiểm tra". Khitrenko trả lời qua kẽ răng nghiến chặt: "Làm đi”, nhưng ông không rời khỏi buồng hoa tiêu, bản đồ không trao lại, mà vẫn tiếp tục vạch bút và tính toán. Maksimov ngồi trong phòng điều khiển trung tâm, sự bực bội cứ từ từ bốc lên.

Sau khoảng một giờ, Khitrenko giải phóng vị trí và thuyền trưởng cuối cùng cũng có thể đi đến bên bản đồ và bắt tay thảo quyết định của mình. Chỉ vừa mới tìm hiểu tình huống, Khitrenko đã hiện ra và ra lệnh bằng giọng sắt đá, "Báo cáo quyết tâm chiến đấu!" Maksimov, cố gắng giữ bình tĩnh, trả lời: "Báo cáo cái gì đây? Đồng chí ôm bản đồ, vừa trả lại buồng hoa tiêu xong, bản thân đồng chí làm việc gần một giờ, vậy mà đồng chí đòi hỏi tôi báo cáo quyết tâm chiến đấu khi tôi vừa mới bắt tay làm việc được năm phút?"

Tiếp theo cuộc nói chuyện rất căng thẳng, nhưng như mọi khi Khitrenko lái câu chuyện lạc sang những chi tiết đời thường nào đó rồi rời khỏi cabin hoa tiêu. Maksimov sau cuộc nói chuyện rất lâu vẫn không bình tĩnh lại được, có cảm giác ông bị dính vào một mạng nhện, ở đó ông ngã úp mặt xuống và do vậy không thể thoát ra, điều này ngăn cản ông làm việc và ông bắt đầu nhận thấy mình mắc phải những sai lầm: kinh độ 160 độ - nhưng ông đánh lên bản đồ thành kinh độ 162, vĩ độ 26 độ năm phút – ông đánh sang 26 độ 50 phút.

Maksimov, nhắm mắt lại và bắt đầu tưởng tượng mình đang nằm ngả trên lưng trên thảm cỏ xanh, những đám mây lao vun vút trên bầu trời xanh biếc giống như những con thú kỳ ảo, một con bỗng thì thầm: "Phù phiếm theo phù vân, tất cả đều là phù phiếm!" Điều này giúp cho công việc trở về nhịp độ bình thường và có khả năng tự kiểm soát.



Maksimov tìm ra những sai sót của mình và bộ tham mưu hạm đội: trong bức điện đầu tiên đã chỉ dẫn khu vực Љ5, bức điện thứ hai lại hướng dẫn khu vực Љ6. Thú vị nhất là bức điện thứ hai lặp lại bức điện thứ nhất, mà trong điện một người nào đó đã nhầm lẫn số hiệu khu vực. Chiếm lĩnh khu vực nào đây? Tàu ngầm phải đi hướng nào? Tiếp tục nghiên cứu bức điện, Maksimov hiểu rằng bộ tham mưu hạm đội phát cả hai điện cho tàu ngầm rất muộn, vì vậy nó sẽ không kịp chiếm lĩnh cả khu vực này lẫn khu vực kia.

Maksimov trả kết quả tính toán lên bản đồ, lập tức ông thấy rõ rằng tàu ngầm tại thời điểm này có thể phát động cuộc tấn công tên lửa vào nhóm tàu vận tải. Để tiến ra ngăn chặn Maksimov ra lệnh giữ hướng 270 độ, tăng tốc độ lên 19 hải lý. Sau đó, thuyền trưởng đi vào cabin tới chỗ Khitrenko, ông báo cáo quyết định của mình. Khitrenko nghe và phê duyệt quyết tâm chiến đấu, sau đó chuẩn đô đốc nói: "Tôi khuyên anh không ghi quyết định này vào nhật ký sự kiện, hãy bỏ qua thời điểm này, như thể nó không có."

Maksimov đi đến phòng điều khiển trung tâm và bắt đầu tưởng tượng đang tự mình nói chuyện với chính mình: "Khitrenko sợ ra lệnh, ông ấy nói như thể khuyên răn. Mà ông ta sợ cái gì nhỉ? hay ông cảm thấy chúng ta không đủ thời gian để chiếm lĩnh bất cứ khu vực nào? Nhưng chúng ta đâu có lỗi trong việc này? Có lẽ ông ấy không muốn gây xích mích với bộ tham mưu hạm đội. Khi phân tích chiến dịch hành quân của chúng ta sẽ lộ ra ngay những sai lầm của họ, mà đằng sau nó là những con người cụ thể. Còn tại sao tôi lại phải che dấu cho công việc tệ hại của họ? Cuối cùng, tôi phải chịu trách nhiệm, còn họ sẽ vẫn đứng bên lề một cách vô can. Tôi gian lận để làm gì, sao lại phải lừa dối một ai đó? " Maksimov lấy cuốn sổ nhật ký sự kiện và ghi vào đó quyết định của mình. Vào ban đêm, tàu ngầm nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng vào phiên liên lạc với trên bờ thì nhận được 1 bức điện: "Gửi thuyền trưởng. Vào lúc 05.00 giờ anh sẽ nhận được chỉ thị mục tiêu từ hai máy bay. Vào lúc 06,00 giờ hãy tấn công luyện tập bằng tên lửa vào nhóm tàu vận tải. Tư lệnh hạm đội."


Máy bay trinh sát tầm xa và chỉ thị mục tiêu Tu-95RtS.

Maksimov đọc điện xong thì bắt tay vạch ra một phương án tấn công khác. Hai chiếc máy bay đang trên đường bay, trước mắt chúng còn phải vượt qua một khoảng cách rất lớn mới có thể tìm thấy trong đại dương nhóm tàu vận tải, xác định kinh độ vĩ độ, hướng đi, tốc độ của chúng và chuyển giao tất cả các tham số đó cho tàu ngầm. Toàn bộ công việc như vậy được gọi là chỉ thị mục tiêu. Các phi công biết rằng, trong thời chiến hệ thống phòng không của đối thủ tiềm năng trong khu vực này của đại dương sẽ không cho phép điều đó xảy ra, máy bay tiêm kích của đối phương sẽ tiêu diệt cả hai máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu ngay trên đoạn đầu của đường bay. Hôm nay, một máy bay chế áp điện tử của Mỹ đã bắt gặp họ, ngay lập tức nó bắt đầu gây nhiễu giữa họ và chiếc tàu ngầm.

Lúc 04,50 giờ, tàu ngầm nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng để nhận chỉ thị mục tiêu. Hiệu thính viên báo cáo: "Đồng chí thuyền trưởng, máy bay đang gọi chúng ta. Phi công rất vất vả mới xác định được vị trí của nhóm tàu vận tải, nhiễu phát liên tục đã can thiệp vào công việc của các đài radar trên máy bay, và sự trao đổi điện tín vô tuyến với tàu ngầm. Máy bay Mỹ thực hiện công việc của nó rất tận tụy. Maksimov nhìn thấy trên màn hình của ông một vài vệt mục tiêu mặt nước, sau vài giây chúng biến mất. Các hiệu thính viên vô tuyến báo cáo rằng đã thu được từ máy bay số liệu vĩ độ, kinh độ và tốc độ của nhóm tàu vận tải. Việc chỉ thị mục tiêu đã thực hiện xong, tàu ngầm lặn xuống độ sâu 80 mét và bắt đầu chuẩn bị pha tiền khởi động tổ hợp tên lửa. Cuộc tấn công tên lửa luyện tập đã diễn ra thành công.


Phóng tên lửa P-6 từ tàu ngầm đề án 675 trên trường bắn tại biển Barentsev.

Tại phiên liên lạc tiếp theo tàu ngầm nhận được tín hiệu "người bệnh" ("Страдалец"), mà khi nhận được tín hiệu đó, tàu ngầm trong thời gian ngắn nhất phải tiến gần hơn nhóm tàu vận tải đến khoảng cách sao cho có thể quan sát chúng với sự giúp đỡ của các phương tiện kỹ thuật của bản thân tàu ngầm hoặc quan sát trực quan thông qua kính tiềm vọng. Ngoài ra còn một bức điện: "Gửi thuyền trưởng. Vào lúc 16,00 giờ hãy thực hiện cuộc tấn công tên lửa thứ hai vào nhóm tàu vận tải, chỉ thị mục tiêu - theo phương tiện quan sát riêng trên tàu. Tư lệnh hạm đội". Sau cuộc tấn công tên lửa thứ nhất, tàu ngầm không còn nhận được thông tin về nhóm tàu vận tải.

Maksimov cùng với hoa tiêu đã hoàn thành các tính toán, bức tranh nhận được không phải là màu hồng tươi sáng: Để tiến gần nhóm tàu vận tải, tàu ngầm phải tăng tốc độ đến 20 hải lý, và đi với tốc độ như thế tám giờ liên tục. Tất nhiên không nên nói về sự bí mật nào ở đây nữa, con tàu sẽ gầm vang khắp cả đại dương, nhưng người thuyền trưởng bắt buộc phải thi hành mệnh lệnh. Ngoài ra, tìm thấy nhóm tàu vận tải trong đại dương là rất khó khăn như tìm kim trong đống cỏ. Thuyền trưởng ra các mệnh lệnh cần thiết, bắt đầu quá trình tàu ngầm vận động tiến gần nhóm tàu vận tải. Trong quá trình đó tàu ngầm đã 2 lần nổi lên vào phiên liên lạc, nhưng vẫn không thấy có thông tin nào được bộ tham mưu hạm đội thông báo. Hồi 15,00 giờ Maksimov quyết định lắng nghe đường chân trời tại đài thủy âm, để làm điều đó ông cho tàu giảm tốc độ về 6 hải lý. Năm phút sau đội viên thủy âm báo cáo: "Chân trời sạch!" Maksimov hiểu rằng xác suất xích gần lại nhóm tàu vận tải là rất nhỏ. Nếu ngay cả tám giờ trước, khi hướng đi của chúng được xác định với độ chính xác 10 độ, thì sau chừng ấy thời gian chúng có thể đã thay đổi hướng khá nhiều so với trước.
.......

[qtdc]

(tiếp)

Vị trí xác suất của nhóm tàu vận tải được hoa tiêu vẽ lên bản đồ, nó là một vệt giãn dài có chiều dọc 108 dặm và chiều ngang 32 dặm. Maksimov nhìn lên hình vẽ rồi quay sang hoa tiêu, nói: "Trông nó giống như một cái xúc xích, chỉ có điều chúng ta sẽ không để bị mắc nghẹn vì nó." Tàu ngầm nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng, thuyền trưởng sục sạo đường chân trời qua kính tiềm vọng và radar, không phát hiện ra điều gì, nó lặn xuống và tiếp tục tìm kiếm nhóm tàu vận tải trên hướng tiến gần (giả định).


Tên lửa P-6 trưng bày tại Bảo tàng Hạm đội Biển Đen ở Sevastopol.

Trong phòng điều khiển trung tâm Khitrenko đến kiểm tra tình hình và yêu cầu Maksimov báo cáo quyết tâm chiến đấu cho cuộc tấn công tên lửa thứ hai sắp tới. Maksimov bắt đầu báo cáo: "Tôi sẽ không thực hiện cuộc tấn công tên lửa, bởi vì chưa phát hiện được nhóm tàu vận tải." Khitrenko kín đáo mỉm cười, ngắt lời anh: "Thuyền trưởng Kalashnikov đã bị cách chức vì anh ta không phát động cuộc tấn công tên lửa kịp thời." Maksimov tiếp tục báo cáo: "Vị trí cụ thể của nhóm tàu vận tải chúng tôi chưa biết, chỉ có vị trí xác suất mà không thể bắn theo vị trí đó được." Khitrenko khuyên: "Còn anh hãy lấy phương vị trung bình, khoảng cách trung bình, khoảng cách trung bình từ bản đồ và hãy bắn đi." Maksimov lập tức trả lời: "Không, tôi sẽ không bắn vào cái xúc xích ấy, tôi sẽ không lãng phí tên lửa." Khitrenko kết thúc sự lắng nghe bằng những lời sau: "Xúc xích nào? Anh hãy chọn cách diễn tả cho đúng đắn và tôi sẽ không ép anh về chuyện tấn công tên lửa nữa, nhưng hãy nhớ rằng tôi đã nói với anh về Kalashnikov?" Tàu ngầm nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng để truyền điện báo về bộ tham mưu hạm đội. Maksimov báo cáo không tìm thấy nhóm tàu vận tải.
 
Đúng lúc đó, điện từ bộ tham mưu hạm đội chuyển đến: "Gửi thuyền trưởng. Bắt đầu hành trình về căn cứ. Tư lệnh hạm đội". Mệnh lệnh này được truyền đạt đến toàn bộ thủy thủ đoàn, trong các khoang nổi lên các cuộc trò chuyện vui vẻ, tất cả đã chán ngán cuộc hành quân và muốn nhanh chóng được ở nhà giữa các thân nhân và bạn bè của họ. Thuyền trưởng bừng tỉnh lại, trong những ngày gần đây không được nghỉ ngơi, thường xuyên ông bị đau đầu.



Sau cuộc trò chuyện với bác sĩ, ông biết rằng tình trạng như của ông cũng có ở nhiều cấp dưới của mình. Suốt đêm ông mơ thấy những cơn ác mộng: dường như ông đang trượt tuyết từ trên đồi xuống, đồng thời đi bên cạnh ông là một chiếc ô tô, nó ngăn chặn ông, phía dưới là bờ biển. Từ phía đó, có những người chạy về phía ông hét lên: "Có xác chết, có xác chết!" Maksimov trượt xuống bờ biển và nhìn thấy một đứa trẻ bé nhỏ đã chết cùng một người đàn ông tàn phế, cách họ hơi xa một chút trên bãi cát rải rác 4 bộ xương. Sau đó, có một cái gì đó tối đen và mạnh mẽ đổ ụp xuống đầu ông, ông cố gắng trốn thoát, nhưng không thể và hét lên sợ hãi, vì thế ông thức dậy và từ từ hồi tỉnh. 


Thiết bị tái sinh không khí, thùng chứa các tấm tái sinh.

Thuyền trưởng mời tới chỗ mình trưởng ngành hóa học, và họ cùng nhau đi dọc theo các khoang và kiểm tra thành phần hỗn hợp không khí, thiết bị cho thấy nồng độ khí carbon là 1, 2%. Đã phát hiện ra các trưởng khoang tiết kiệm các bình chứa tấm tái sinh không khí; họ sợ rằng chúng không đủ cho đến khi kết thúc chiến dịch đi biển, kết quả hành động của họ là các thuyền viên đều thấy những cơn mộng mị hầu như hàng ngày và đi lại với những cái đầu đau nhức. Maksimov ra lệnh kiểm kê các bình chứa tấm tái sinh, số lượng vẫn đủ, tiếp theo việc sử dụng các tấm đó trở lại bình thường. Buổi tối Khitrenko đi vào buồng hoa tiêu, Maksimov báo cáo tình hình với ông ta, sau đó họ nói chuyện về công tác đảm bảo cho cuộc phóng ngư lôi, cả hai lấy làm tiếc rằng trong đơn vị không có một chiếc tàu mặt nước nào. Khitrenko nhớ đến thời bản thân ông còn là thuyền trưởng một tàu ngầm trong đơn vị này, khi đó ngoài tàu ngầm ra còn một tàu khu trục, được chỉ huy bởi trung tá hải quân Malyshev.

Thuyền trưởng tàu khu trục đâu khoảng gần bốn mươi, nhưng ông ấy vẫn còn là một kẻ độc thân. Một lần trong Câu lạc bộ Sỹ quan, Malyshev làm quen với một phụ nữ trẻ mới cưới, tên của cô là Raia. Thật bất ngờ với Malyshev, mối quen biết đơn giản đó đã phát triển thành một tình yêu lớn. Raia và chồng cô làm việc trong phòng tài chính của đơn vị. Chồng cô lớn tuổi hơn Raia rất nhiều, cô không yêu chồng, nhưng quyết định không bỏ ông vì quan hệ mới này, chiếc tàu khu trục sau vài ngày phải di chuyển đến căn cứ mới.

Khi đó, Malyshev đã ấp ủ một kế hoạch bắt cóc người yêu. Raia từ lâu đã muốn lên thăm tàu khu trục của anh, nhớ điều ấy, anh ta mời cô lên thăm tàu vào ngày tàu khu trục nhổ neo khởi hành. Malyshev giữ Raia lại trong cabin của mình, còn chính anh ta đi tới chỗ trợ lý chính và ra lệnh: "Hãy yêu cầu trực ban tác chiến cho phép tàu khu trục bắt đầu chuyến đi chuyển căn cứ. Ngay sau khi ông ấy đồng ý, hãy lập tức nhổ neo và ra khỏi căn cứ. Trong thời gian đó tôi sẽ đưa Raia đi thăm các nơi trên tàu." Raia bừng tỉnh khi đã ở trên biển, lúc đầu cô rất lo lắng, sau đó bình tĩnh lại, và thậm chí còn vui mừng. Vụ bắt cóc đã diễn ra như vậy. Nhà tài chính tóm được vợ chỉ vào buổi tối, khi ông ta chạy đến khiếu nại chỉ huy đơn vị. Phải thông báo với bộ tham mưu hạm đội. Tư lệnh hạm đội qua điện thoại nhiếc móc chỉ huy đơn vị: "Sao chỗ các anh lại có chuyện lộn xộn như vậy? tại sao các thuyền trưởng của các anh lại "trụy lạc" đến thế?" Các anh để mắt đi đâu vậy?" Con tàu khu trục đã đến nơi đóng quân mới an toàn, ở đó mệnh lệnh đang chờ họ, điểm thứ nhất trong mệnh lệnh tuyên bố việc cách chức Malyshev, còn điểm thứ hai - yêu cầu anh ta trao lại vợ của người khác cho người chồng. Điểm đầu tiên anh ta đã thực hiện, còn điểm thứ hai thì không, vài tháng sau đó họ đã kết hôn.



Khitrenko trước đó là phó tư lệnh một binh đoàn, đóng căn cứ tại Ấn Độ Dương. Họ thường ghé thăm hữu nghị các cảng khác nhau của Ấn Độ, tại một trong số các cảng đó chính quyền địa phương đã tổ chức đón tiếp long trọng. Trong lễ đón tiếp về phía chúng ta có sự tham dự của các thuyền trưởng và bộ chỉ huy binh đoàn. Thuyền trưởng tàu ngầm diesel Smirnov của chúng ta tại lễ tiếp đón này đã say rượu, vừa khóc, vừa hát một bài dân ca Nga "Thảo nguyên, ôi thảo nguyên quanh ta...", sau câu đầu tiên, người ta cặp tay anh ta kéo sang tàu căn cứ nổi rồi đặt vào giường. Ngày hôm sau Khitrenko la mắng anh ta và cuối cùng nói: "Anh cần phải uống nước tiểu, chứ không phải rượu vang. Đừng bao giờ đi dự chiêu đãi nữa!" Một cuộc chiêu đãi đáp lễ cho phía Ấn Độ được tổ chức trên tàu căn cứ nổi, do đô đốc của họ chủ trì. Ông quan tâm đến việc tại sao sau bàn tiệc không thấy Smirnov. Khitrenko trả lời: "Smirnov bị bệnh." Khi đó, vị đô đốc bày tỏ mong muốn đến thăm bệnh nhân, người ta phải đưa Smirnov ra dự buổi tiếp tân. Điều tương tự lặp lại một lần nữa - anh ta nhanh chóng uống say khướt và ôm hôn thắm thiết vị đô đốc Ấn Độ. Đó là nghi thức mà vị khách Ấn Độ không quen và ông ta rất ngạc nhiên bởi một thuyền trưởng người Nga sao lại có thể nhanh chóng say mèm vì loại rượu vang khô. Rất khó khăn, vị đô đốc mới thoát ra khỏi cái ôm của Smirnov.

Người ta lôi thuyền trưởng tàu ngầm vào cabin, tại đó mới phát hiện ra lý do say xỉn của anh ta. Một chiếc bình dẹt chứa rượu được gắn vào chân thuyền trưởng nhờ một miếng băng keo, nối vào bình có một ống PVC mỏng, ống hút đó được kéo lên đến cổ áo sơ mi, đầu mút ống được giấu trong góc khuất của chiếc cà vạt. Thật là thuận tiện, anh ta liên tục và kín đáo hút rượu qua ống hút đó và chuyện ấy đưa đến việc anh hoàn toàn mất lý trí.

Người ta bỏ anh ta lại trong cabin và tiếp tục ra tiếp khách. Smirnov, hát một hai bài hát bằng một giọng khê nồng, anh ta buồn chán, rượu không có để uống, anh đi đến sát cửa cabin và không hy vọng rằng cửa sẽ mở ra, nhưng anh vẫn đẩy cửa, cánh cửa chợt mở một cách bất ngờ, người ta đã quên khóa. Cố gắng không gây ra tiếng ồn, anh lần theo các bậc thang, đánh lừa người lính gác và lặng lẽ đặt chân xuống bờ biển Ấn Độ. Smirnov hơi lảo đảo đi tiếp tới cầu cảng xa, nơi có một chiếc tàu buôn của chúng ta đang đậu. Ở đó, người ta chào đón anh với vòng tay rộng mở, ngày lễ của linh hồn vẫn tiếp tục.
.......

[qtdc]

(tiếp)



Tàu căn cứ nổi cho tàu ngầm "Bakhmut". Zimovka 1975-1976.

Trên tàu căn cứ nổi người ta sực nhớ đến anh ta rất muộn sau nửa đêm, hai nhân viên đặc biệt được huy động để tìm kiếm, họ nhanh chóng tìm thấy anh ta trên 1 chiếc giường trong buồng cô bán căng tin trên tàu buôn. Hết thời hạn phục vụ của tàu ngầm tại binh đoàn, tham mưu trưởng Akhrimenko được bổ nhiệm làm chỉ huy cao cấp cho Smirnov trong chuyến đi về căn cứ.

Khi trở về Tổ quốc tàu ngầm phải vượt qua một eo biển, nơi có nhiều mối nguy hiểm về đạo hàng và mật độ tàu thuyền qua lại cả 2 hướng rất cao. Và tại đây trong chính eo biển này, tàu ngầm bắt kịp con tàu buôn của chúng ta, nó đi theo hướng song song và cách tàu buôn khoảng một dặm. Smirnov liên lạc qua radio với thuyền trưởng tàu buôn, ông kia đã mời anh và tham mưu trưởng đơn vị lên làm khách trên tàu mình, và ông phái một chiếc thuyền máy đón họ, Smirnov và Akhrimenko chuyển sang tàu buôn, tại đây họ có hai ngày say sưa rượu chè. Trên tàu ngầm người trợ lý chính ở lại trực thay thuyền trưởng, anh chàng đó cũng buồn chán và uống say khướt. Và thế là trong một bầu không khí rượu chè, phức tạp, nguy hiểm, một trung úy hoa tiêu trẻ đã dẫn dắt tàu ngầm đi tiếp. Có Chúa ở trên trời chứng giám, chính Chúa đã bảo vệ họ hai ngày đó.



Đêm nay, một lần nữa tàu ngầm cần phải nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng để vào phiên liên lạc với bờ. Maksimov không thích những cuộc nổi lên ban đêm, chúng luôn luôn tiềm ẩn khả năng gặp nguy hiểm. Trước khi nổi lên trong phòng điều khiển trung tâm người ta giảm ánh sáng đến mức tối thiểu, để đôi mắt của thuyền trưởng tàu ngầm quen với bóng tối, khi đó ông ta sẽ nhìn thấy tốt hơn bất kỳ nguy hiểm nào trong kính tiềm vọng. Và đây kính tiềm vọng được giương lên: bóng tối dày đặc, một màu đen khủng khiếp, không nhìn thấy gì, những đám mây che kín bầu trời. Trong đầu chỉ chăm chăm một ý nghĩ: "Đừng bỏ sót ánh đèn của một con tàu nào, để nó đừng va vào chúng ta". Một ý nghĩ khác: "Có ai đó có thể đi trên biển không bật đèn hay không?" Để kịp thời phát hiện một con tàu hoặc một đối tượng bất kỳ nào khác và không va chạm với nó, Maksimov liên tục quay kính tiềm vọng và sục sạo đường chân trời.

Sau phiên liên lạc Khitrenko quay về phía thuyền trưởng:."Đồng chí Maksimov, hãy sang chỗ tôi". Trên miệng ông từ đồng chí luôn luôn vang lên như ngày xưa người ta giao tiếp trong quán rượu: "Con người / hoặc bạn thân yêu của tôi /, một chai rượu vang và một món ăn!" Maximov không bao giờ cảm thấy họ là đồng chí, mà luôn luôn cảm thấy những rào cản ngăn cách. Hôm qua sau cuộc nói chuyện với Khitrenko mới phát hiện ra ông ấy không thể sống mà không có thuốc lá Mỹ và rượu cognac Pháp, vì thế mà Maksimov suýt phì cười khi ông nhớ đến sự đảm bảo hậu cần nghèo nàn của voentorg tại thị trấn nơi họ sống. Maksimov đi đến chỗ Khitrenko, tại đó đã có mặt nhân viên đặc biệt Gubin, thủy thủ tàu ngầm của ông đã đặt tên cho anh ta là anh mật vụ-trí thức. Chất trí thức của anh ta thể hiện ở chỗ anh ta không muốn xung đột với các nạn nhân của mình, mà cố gắng chuyển công việc dơ bẩn của mình sang tay các sĩ quan và ban chỉ huy tàu ngầm. Khitrenko bắt đầu với những câu đa nghĩa: "Tôi vừa được đại diện toàn quyền tiểu ban đặc biệt trong chiến dịch báo cáo rằng, tiểu đoàn trưởng Galkin của anh thực hiện những ghi chép gì đó trong sổ tay cá nhân của mình. Anh cùng với thuyền phó chính trị phải thu ngay cuốn sổ đó từ tay Galkin và chuyển cho nhân viên đặc biệt".


Tửu quán. Nikolai Vladimirovitch Remizov (1887-1979).

Maximov đáp: "Tôi không sẽ tìm kiếm, không thu giữ cuốn sổ này, cứ để việc đó cho những người phải làm nếu như họ có cái quyền đó". Khitrenko giận dữ trả lời: "Anh có thể đi, tôi đã từng nói với anh rằng anh có một lòng tự trọng bệnh hoạn". Maksimov không kiềm chế được bản thân và nói: "Có một lòng tự trọng bệnh hoạn còn tốt hơn là không có nó".

Tàu ngầm còn một ngày hành quân trên đường về căn cứ. Buổi sáng có điện đến: "Gửi thuyền trưởng. Tại điểm số 10, tàu tuần tra "Chim cánh cụt" sẽ đón anh. Trực ban tác chiến hạm đội." Qua thời gian hành quân, một vài người râu ria đã rậm rì, và bây giờ nhiều người trong số họ đang cạo râu, để khi gặp gỡ không làm bạn bè và người thân của họ hoảng sợ. Maksimov ban đêm hầu như không ngủ, suy nghĩ về cuộc gặp gỡ sắp tới với vợ và các con của mình. Cuối cùng, hoa tiêu thông báo: "Còn năm dặm nữa đến điểm số 10".

Thuyền trưởng tuyên bố báo động chiến đấu, các thuyền viên bắt đầu chuẩn bị cho lần nổi lên cuối cùng trong chiến dịch đi biển này. Tàu ngầm đã nổi lên chiều sâu kính tiềm vọng, Maksimov sục sạo đường chân trời qua kính tiềm vọng, vẫn còn tối, theo hướng thẳng về phía trước thuyền trưởng nhìn thấy ánh đèn trắng trên nóc tàu tuần tra "Chim cánh cụt". Tàu ngầm nổi hẳn lên mặt biển. Thuyền trưởng theo các bậc thang thẳng đứng đi lên cửa nóc tháp chỉ huy, thanh răng chưa được đánh sạch gỉ sét sau thời gian đi biển, cùng với chuẩn úy Guselnikov họ khó nhọc mới mở được cửa nóc. Maksimov bước lên cầu điều hướng. Bình minh chưa tới, trên cầu điều hướng nồng nặc mùi cá và mùi tảo biển, những vi sinh vật nhỏ bé ấy phủ đầy vỏ chiếc tàu ngầm và trong bóng tối lấp lánh những ánh huyền bí. Đến chỗ tàu tuần tra còn bốn dặm nữa, hiệu thính viên báo cáo: "Đã thiết lập được liên lạc vô tuyến với "Chim cánh cụt".


Tàu tuần tra đề án 50 kiểu "Gornostai".

Chiếc tàu ngầm tiếp tục di chuyển vào căn cứ theo đội hình hàng dọc sau tàu tuần tra. Bình minh đã rạng, trong ánh ngày mới thấy rõ hầu hết các khuôn mặt nhợt nhạt sau chiến dịch hành quân, những người này thì trên mặt điểm thêm ánh vàng, những người khác - ánh xanh. Bờ ngày càng gần hơn và gần hơn, tàu ngầm đã vào hải cảng, đã neo đậu xong. Trên cầu tàu xếp thành đội ngũ là các thủy thủ đoàn tàu ngầm, đại diện bộ tham mưu, dàn quân nhạc. Khitrenko theo các bậc thang đi xuống cầu tàu, cấp phó của ông, đại tá hải quân Vetkin lớn tiếng báo cáo: "Thưa đồng chí chuẩn đô đốc, toàn bộ quân nhân trong đơn vị đã xếp thành đội ngũ nhân dịp đón tàu ngầm trở về từ chiến dịch". Khitrenko đi quanh đội hình, ông chúc sức khỏe các thủy thủ đoàn tàu ngầm. Trong thời gian đó, Maksimov đang sắp xếp đội hình thủy thủ đoàn của mình trên boong tàu ngầm. Trên cầu tàu, chủ nhiệm chính trị đơn vị đại tá hải quân Volgin đi đến bên Khitrenko, họ ôm hôn nhau. Sau đó Khitrenko, Volgin và Vetkin leo thang lên tàu ngầm, Maksimov ra lệnh: "Chú ý, đánh mặt sang trái!" Thuyền trưởng lại gần và báo cáo Khitrenko, ông ấy chào mừng thủy thủ đoàn và chúc mừng họ đã hoàn thành thắng lợi chiến dịch đi biển này và trao cho thủy thủ đoàn các nhiệm vụ kế tiếp. Một trong số các nhiệm vụ đó - tiếp nối chiến dịch đi biển - trực ban tác chiến trong căn cứ cho đến mùng 5 tháng 5. Khuôn mặt tất cả mọi người thoắt trở nên ảm đạm, trong thời gian trực chiến, bạn không được gặp gia đình.


Tượng người mẹ ngóng người thân từ biển trở về tại Oslo, Na Uy.

Chủ nhiệm chính trị Volgin đi đến chỗ Maksimov và thuyền phó chính trị Zuikov, chào đón họ, sau đó ôm hôn từng người và tặng hoa. Maksimov vô cùng kinh ngạc trước sự trìu mến như vậy, bởi trước chiến dịch đã có rất nhiều dịp vẫn con người ấy thôi dù có thể mà lại không chào đáp, khi nghe người ta chào mình như sau: "Chúng tôi chúc đồng chí khỏe, thưa đồng chí đại tá". Đáp lại chỉ là sự im lặng lạnh lùng và một cái nhìn lướt qua trên đầu bạn. Sau đó chủ nhiệm chính trị đi về ban tham mưu, các thủy thủ đoàn quay trở lại tàu ngầm của họ, Maksimov rời tàu xuống bến, các sỹ quan và hạ sỹ quan thủy thủ đoàn của ông đi lại chỗ ông, họ vừa mới trở về từ trung tâm đào tạo; bắt đầu những lời chào, câu hỏi, thuyền trưởng gần như không kịp trả lời.



Mọi người giải tán dần, ở lại cùng Maksimov chỉ còn thuyền phó chính trị Semenov với thủy thủ đoàn của mình, chính trị viên bắt đầu nói: "Khi anh rời chỗ chúng tôi, chúng tôi tiếp tục học tập suốt một tháng. Sau đó lại bay về đây. Thay chỗ anh người ta bổ nhiệm đại tá hải quân Sobachevsky làm thuyền trưởng tạm thời, thời gian này ông ấy đã từ Đại hội 24 trở về. Chúng tôi hầu như không mấy khi thấy ông ấy, ông ta bận bịu các vấn đề của mình. Chỉ một lần tôi liên lạc với ông ấy và đề nghị ông ta phát biểu trước tập thể thuyền viên với tư cách một đại biểu Đại hội 24, ông ấy hứa nhưng lại chẳng phát biểu."

Maksimov hỏi: "Họ đã chấp thuận cho Sobachevsky và tôi tham dự kỳ thi vào học viện chưa?" Semenov đáp : "Sobachevsky được phê duyệt rồi, ông ta đang chuẩn bị cho kỳ thi. Anh thì không, người ta bảo nếu gửi cả hai thuyền trưởng đi – sẽ làm giảm quá nhiều khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị". Maksimov hỏi: "Anh tìm giúp Sobachevsky. Nếu có thể, để anh ta thay thế tôi ngày mai, cho tôi có cơ hội gặp gỡ gia đình. Xin vui lòng gọi cho tôi và cho biết anh ta nói gì". Semenov đi khỏi, người ta báo Maksimov đến nghe điện, trực ban tác chiến đơn vị gọi: "Từ 12,00 ngày hôm nay / 30 tháng 4 / tàu ngầm của anh ở trong tình trạng trực chiển, thời gian sẵn sàng một tiếng. Sẵn sàng ra khơi khi có lệnh."


Ra khơi. Trên biển Barents.

Sau khi ăn trưa, các thành viên thủy thủ đoàn đến câu lạc bộ dự buổi họp trọng thể nhân ngày 1 tháng 5. Maksimov được mời tham gia Đoàn Chủ tịch. Chính Khitrenko đọc báo cáo tại phiên họp trọng thể, trong báo cáo đề cập chuyến hành quân vừa qua, về chiến công của thủy thủ đoàn và thuyền trưởng Maksimov. Đến cuối buổi lễ, cùng với những người khác, Maksimov được trao tặng chiếc đồng hồ nổi tiếng "Tia Sáng". Sau cuộc họp, tất cả mọi người được tự do trở về nhà trong thị trấn, Maksimov và thủy thủ đoàn quay trở lại tàu ngầm, vì họ vẫn tiếp tục chiến dịch tại cầu cảng – trực ban chiến đấu.


.......

[qtdc]

(tiếp)

Buổi tối, thuyền trưởng cho một vài sĩ quan và hạ sỹ quan về nhà, sau khi đã biết tìm cho mình những người thay thế từ các tàu ngầm khác. Maksimov không có quyền cho phép họ đi, nhưng từ lâu ông đã học được cách gánh trách nhiệm trước các hành động của mình và chịu trách nhiệm cá nhân, ông đi vào cabin của mình, nằm xuống giường và nghĩ: "Tôi có quyền, tôi không có quyền. Hợp lệ, không hợp lệ, một vấn đề khó khăn. Thế còn cái kiểu trực chiến này? Nó hợp lệ hay sao?! Tàu ngầm không có thực phẩm, không thiết bị tái sinh không khí, một số máy móc đã hư hại cần sửa chữa giữa kỳ chiến dịch, thời hạn bảo quản vũ khí cũng đã hết. Các cụ lớn làm như không biết, họ dường như nhắm tịt mắt lại và cho rằng tàu ngầm lại một lần nữa ở trạng thái sẵn sàng ra khơi vào một chuyến hành quân xa. Tất cả những điều này vô cùng nghiêm trọng, toàn những trò chơi đần độn, trực chiến kiểu trên giấy". Vật lộn với những suy nghĩ ấy rồi người thuyền trưởng ngủ thiếp đi.

Buổi sáng, ngày 1 tháng 5 trên tàu ngầm cử hành lễ trọng thể kéo cờ hải quân, người ta đọc nhật lệnh ngày lễ, hầu hết thủy thủ đoàn được cổ vũ đi chiến dịch, sau đó thuyền trưởng ra lệnh cho thủy thủ đoàn nghỉ ngơi tại chỗ trong doanh trại. Maksimov một mình trực ca trên tàu ngầm. Sau bữa trưa trực ban tác chiến tàu ngầm gọi thuyền trưởng tới điện thoại, hóa ra Sobacheveky gọi. Cuộc nói chuyện thật kỳ lạ. Maksimov yêu cầu Sobachevsky thay phiên ông ít nhất một ngày để ông gặp mặt gia đình, nghỉ ngơi một chút. Sobachevsky nói rằng tối nay ông có khách, mà ngày mai là kỷ niệm sinh nhật của mình. Maksimov khong trả lời gì nữa và gác máy. Ông đã đi chiến dịch thế cho Sobachevsky, nhưng chờ đợi lòng biết ơn của anh ta thật là ngu ngốc, đó không phải là một con người, nhưng từ chối ông một cách nhỏ nhen như vậy thì Maksimov không sao tưởng tượng được.

Cuộc nói chuyện này như một cái gai mắc kẹt trong tâm hồn ông, thậm chí ông còn tức giận hơn nữa khi ba ngày sau đó ông biết được rằng buổi tối hôm ấy Sobachevsky cùng với vợ của anh ta có mặt tại một rạp chiếu phim địa phương trong suất chiếu cuối cùng. Trên thực tế, sự thật nằm ở chỗ khác. Sobachevsky trước khi đi học viện rất sợ bất kỳ trách nhiệm nào. Thay phiên cho Maksimov – nghĩa là trong thời gian một ngày đêm anh ta phải chịu trách nhiệm về tàu ngầm và thủy thủ đoàn. Và nếu như có điều gì đó xảy ra? Trong đơn vị có hai người: Sobachevsky và Rokotov, những người mà khi nói đến họ người ta thường sử dụng sự kết hợp của ba chữ cái – NNS (ЧЧВ /человек человеку волк) / người với người là chó sói. Có cần phải nói thêm điều gì nữa hay không?  



Ngày hôm sau, buổi sáng Maksimov thức dậy sớm vì rét run người, cổ họng ông đau rát. Sau khi ăn sáng, bác sĩ đến chỗ ông, đo nhiệt độ - 39,4 độ, bác sỹ kê thuốc, đề nghị ông vào nằm bệnh xá, nhưng thuyền trưởng từ chối, bởi vì buổi tối tàu ngầm còn phải di chuyển đến điểm dỡ đạn tên lửa hết thời hạn sử dụng phải bảo trì. Maksimov không đi bệnh xá, còn bởi lẽ trong đơn vị bệnh này được coi như phải chịu đựng, khi thực hiện nhiệm vụ của mình. Vetkin đã có mặt trên tàu, ông ta đi cùng với Maksimov đến nơi trả đạn tên lửa với tư cách người lãnh đạo công việc. Bác sỹ đến bên ông ta báo cáo về tình trạng sức khỏe của thuyền trưởng, nhưng ông ấy không phản ứng gì. Maksimov khó nhọc bước lên cầu điều hướng tháp chỉ huy, chóng mặt, ớn lạnh, buồn nôn, nhưng với lòng tự trọng và ý thức trách nhiệm, biết rằng không có ai chỉ huy tàu ngầm thay mình, bắt buộc người thuyền trưởng phải tập trung hết sức lực và lực lượng để đưa tàu ngầm đến đích. Phía sau lưng ông, tiếng Vetkin rên rỉ đơn điệu, mắng mỏ hoa tiêu vì những sai sót nào đó, sau đó ông ta chuyển sang mắng cậu thủy thủ đánh tín hiệu vì mái tóc bù xù, tiếp đó ông ta bắt đầu tru tréo lên với Maximov khi làm thao tác neo đậu: " Cẩn thận…, đừng va đập vào cầu tàu … hãy cho động cơ lùi tàu lại đằng sau ... "

Maksimov không phản ứng lại những tiếng rên la ấy mà bình thản tiếp tục thực hiện công việc của mình. Đạn tên lửa đã được dỡ xuống một cách bình thường, ngày hôm sau tàu ngầm trở về căn cứ. Tình hình sức khỏe của thuyền trưởng chẳng hề khá hơn, nhiệt độ dao động từ 37-39 độ. Buổi sáng, thuyền phó mang đến tờ báo của hạm đội, trong đó viết về các sĩ quan được gọi là “những con sói biển của hạm đội”, và ông ấy đưa cho thuyền trưởng đọc bài viết về Sobachevsky. Người phóng viên viết về chiến dịch thành công vừa qua của họ, Maksimov mỉm cười, nhưng sau đó khi đọc tiếp bài báo, đoạn soi sáng các mặt tốt trong hoạt động của một thuyền trưởng tàu ngầm, ông nhìn thấy không phải tên của mình, mà là tên Sobachevsky. Khi anh ta đi dự Đại hội 24 về, lúc đó người ta tạm thời bổ nhiệm anh ta làm chỉ huy thủy thủ đoàn của  chính Maksimov, tại thời điểm đó ông đang đi trên tàu của anh ta giữa đại dương.

Trước chiến dịch đã có một tài liệu được nộp tại bộ tham mưu hạm đội để phong tặng thủy thủ đoàn của Maksimov danh hiệu "xuất sắc", trong khi mà ông còn đang đi biển – danh hiệu này đã được trao tặng. Người phóng viên đã viết: "... thủy thủ đoàn của Sobachevsky được trao tặng danh hiệu "xuất sắc", trong đó có phần đóng góp lớn của người thuyền trưởng."  



Maksimov ném tờ báo sang một bên với một sự nghi ngờ pha chút bực tức với tác giả. Có điều gì đó xúc phạm ông? Ông biết những chuyện này được sáng tác và viết ra như thế nào. Phóng viên nhận được tất cả các thông tin tại ban chính trị, nơi luôn luôn có đủ các kẻ ăn không ngồi rồi và nghe hơi nồi chõ. Trong ba năm qua đơn vị đã cách chức gần mười cán bộ công tác chính trị vì say rượu và có hành vi vô đạo đức, bao gồm cả bí thư chi bộ đảng.

Vì vậy, trong một bài viết mà Maksimov bị cướp công hai lần: bị từ chối công lao trong chiến dịch vừa qua và công lao trong quá trình làm việc lâu dài với thủy thủ đoàn của riêng ông. Sỹ quan trực ban tác chiến của đơn vị gọi điện truyền đạt mệnh lệnh: "Thuyền trưởng có mặt tại phòng tư lệnh Khitrenko lúc 10.00 giờ." Đúng giờ đã định, Maksimov có mặt tại chỗ người chỉ huy đơn vị. Khiitrenko ngay lập tức vào việc và bắt đầu hướng dẫn thuyền trưởng: "Từ 12.00 giờ kết thúc trực chiến, buổi tối anh có thể về nhà. Ngày mai từ bộ tham mưu hạm đội sẽ có đại tá hải quân Udavenkov đi cùng một nhóm sĩ quan xuống đây, họ sẽ nghiên cứu các tài liệu của chuyến đi biển của anh, hãy giúp đỡ họ để họ nắm được tất cả ".

Đại tá hải quân Udavenkov thì Maximov đã biết khoảng năm năm nay. Giữa các sĩ quan, ông có biệt danh "Udav". Thiên nhiên ưu đãi cho ông ấy một sức khỏe tốt, một thân hình rắn chắc. Tắm biển quanh năm, mùa đông đi lại không mặc áo khoác. Thông thạo chiến thuật tàu ngầm. Ông biết cách làm thế nào tập hợp được mọi người xung quanh mình. Ở ông có một cái gì đó kiểu các thủ lĩnh-cô dắc. Là thuyền trưởng tàu ngầm, ông đã thực hiện thành công các đợt bắn tên lửa và ngư lôi, các chiến dịch đi biển dài ngày, nhờ đó mà ông được trao tặng Huân chương. Căn bệnh chóng mặt với sự thành công của ông phát triển lúc nào không hay, ông bắt đầu chỉ muốn nghe giọng nói của mình, ở ông xuất hiện sự kiêu ngạo, sự tự tin thái quá đã phát triển rất nhanh mà chẳng có cơ sở hợp lý nào. Ông nghĩ rằng người ta sẽ tiếp tục đẩy ông lên theo con đường chỉ huy, nhưng người ta đã tìm ra cho ông một vị trí trong bộ phận huấn luyện chiến đấu của bộ tham mưu hạm đội. Có tin đồn rằng ông có thể sẽ được bổ nhiệm làm tham mưu trưởng đơn vị.



Ngày hôm sau, nhóm sỹ quan dẫn đầu là đại tá hải quân Udavenkov có mặt lúc 09.00 giờ tại ban tham mưu đơn vị, tại đó Maksimov cùng trợ lý chính đã mang tất cả các tài liệu chiến dịch vừa qua đến.

Trước khi ăn trưa, nhóm đã nghiên cứu tài liệu, và sau bữa ăn trưa Udavenkov trò chuyện với Maksimov. Thuyền trưởng trong những ngày này thân nhiệt đã hạ xuống còn 37,4 độ, nhưng vẫn cảm thấy không khỏe, vẫn rét run, nhức đầu. Udavenkov bắt đầu với một sự mơ mộng: "Khi nào tôi trở thành chỉ huy đơn vị, các vị đội kê pi sẽ chỉ học hỏi ở tôi, còn gác cửa thì tôi sẽ yêu cầu các trợ lý và trợ lý chính đảm nhiệm." Udavenkov dùng chữ kê pi ngụ ý trỏ các thuyền trưởng tàu ngầm, còn người gác cổng là sự nhân cách hóa cuộc sống và nhu cầu của đội ngũ nhân viên. Ông ta tiếp tục: "Khi tôi còn là thuyền trưởng tàu ngầm, lúc nào tôi cũng làm việc và dạy dỗ các sỹ quan của mình, vì vậy ở tàu ngầm của tôi các cuộc xạ kích và các chiến dịch đi biển đều đạt thành tích xuất sắc. Còn cậu thì sao?" Maximov nói: "Thủy thủ đoàn do thành tích trong huấn luyện chiến đấu đã nhận được danh hiệu "xuất sắc". Trên cương vị thuyền trưởng tàu ngầm trong chuyến hành quân đầu tiên này, tôi nghĩ rằng mọi việc diễn ra không tồi". Udavenkov ngắt lời anh:" Tôi không quan tâm những gì cậu nghĩ! Tôi đánh giá cao cậu và thủ trưởng Khitrenko của cậu. Cậu bơi biển một cách tự nhiên và không hề tính toán, cho thấy sự hoàn toàn không vững vàng của mình, cho thấy sự không có khả năng và thiếu kiến thức về các tài liệu."

Trợ lý chính cố phản bác: "Tại sao lại nói là không có tính toán? Với chúng tôi mỗi quyết tâm chiến đấu đều được củng cố bằng các tính toán. Thuyền trưởng đã phát triển một chiến thuật mới." Udavenkov nhìn anh ta với vẻ hạ cố và khinh khỉnh đáp: "Cậu im đi, nhật ký ghi chép sự kiện cậu làm chán lắm. Tôi sẽ áp dụng các biện pháp để cậu không được làm thuyền trưởng trong thời gian trước mắt, cậu còn phải làm trợ lý chính cho ngon lành đi đã." Maksimov can thiệp vào câu chuyện: "Xin hãy nói cụ thể. Ý kiến nào, lỗi lầm nào?" Udavenkov nhìn vào sổ nhật ký và nói: "Không có tính toán". Maksimov ngay lập tức hỏi: " Đó là quả cầu, tính toán là có, nếu không có, đồng chí nêu cụ thể được không?" Udavenkov giận dữ trả lời: " Cần phải bơi biển tốt hơn, chứ không phải là đặt câu hỏi. Zakharov sỹ quan của tôi sẽ cho cậu tất cả các nhận xét".

Sau đó, ông ta bỏ đi đâu đó. Zakharov bắt đầu liệt kê các nhận xét: "Không có các tính toán tìm kiếm trong khu vực số một, không chiếm lĩnh vị trí mới và không đi tới phía nhóm tàu vận tải". Maximov trả lời anh ta: "Về nhận xét đầu tiên thì câu trả lời rất đơn giản. Chúng tôi chưa chiếm lĩnh khu vực số 1 thì bộ tham mưu hạm đội đã chỉ đạo tàu ngầm chuyển hướng tới tàu sân bay "Ticonderoga". Nhận xét thứ hai - bộ tham mưu hạm đội cho phát điện yêu cầu tàu ngầm chiếm lĩnh vị trí mới quá muộn, chúng tôi không kịp chiếm lĩnh nó và tôi quyết định duy trì vị trí mà chúng tôi đang chiếm lĩnh, bởi vì từ đó chúng tôi có thể tấn công tên lửa vào nhóm tàu vận tải". Zakharov ghi chép tất cả các câu trả lời của Maksimov và nói rằng ông sẽ đưa chúng cho Udavenkov. Tại đây công việc chấm dứt.

Thuyền trưởng báo cáo kết quả cho Khitrenko, ông mỉm cười vì nhận xét của Udavenkov và nói: "Anh hãy chuẩn bị cho buổi phân tích của Tư lệnh Hạm đội." Nhưng trong tương lai gần, cuộc họp phân tích này chưa xảy ra bởi vì buổi tối một bức điện từ bộ tham mưu hạm đội chuyển đến, thông báo cho tất cả biết về chuyến đến thăm hạm đội của Tổng tư lệnh Hải quân / thường goi - Tổng tư lệnh /. Thứ Năm. Ngày hôm đó bắt đầu bằng một cuộc họp với tham mưu trưởng đại tá hải quân Alexandrov, được gọi tới họp với ông là các thuyền trưởng tàu ngầm và các thuyền phó chính trị. Bằng một giọng nói ảm đạm, ông bắt đầu hướng dẫn: "Các đồng chí, Tổng tư lệnh sẽ tới chỗ chúng ta vào ngày thứ Bảy. Mục đích của chuyến thăm này chưa được biết. Hãy tạm ngừng huấn luyện chiến đấu. Thay vào đó, hãy dọn dẹp lãnh thổ của mình, hãy lập lại trật tự trong doanh trại và trên tàu ngầm. Hãy quan tâm đặc biệt đến hình thức trang phục, đưa nó về tình trạng hoàn hảo. Tư lệnh Hạm đội Glebov đích thân kiểm tra quy định trang phục trong đơn vị của đồng chí Romashev. Đầu tiên ông ra lệnh cho các thuyền trưởng tàu ngầm kiểm tra trang phục đi biển các nhân viên của mình, chỉ để đứng trong hàng ngũ những ai có trang phục đáp ứng các yêu cầu của điều lệnh. Sau đó bắt chỉ huy đơn vị Romashev làm điều tương tự. Và chỉ sau đó thủ trưởng hạm đội mới tự mình kiểm tra, sau cuộc kiểm tra của thủ trưởng trong hàng quân chẳng còn một ai, thủ trưởng lên xe bỏ đi, ấn định rằng ngày mai sẽ quay lại kiểm tra. Tư lệnh Hạm đội ra lệnh cho các anh siết chặt yêu cầu với toàn bộ quân nhân dưới quyền, tăng cường giám sát họ, hãy áp dụng các hình thức trừng phạt nghiêm khắc nhất với những ai vi phạm kỷ luật, kể cả hình thức kỷ luật đảng."


Tổng Bí thư N.X.Khrusev (giữa), Tổng tư lệnh Hải quân S.G.Gorshkov (trái) và thiếu tá hải quân V.A.Dygalo thuyền trưởng tàu ngầm tên lửa đầu tiên B-62, ngày 6 tháng 10 năm 1959, vịnh Koniushkovo, Hạm đội Thái Bình Dương.

Maksimov ngồi họp và buồn bã lắng nghe tất cả những câu van nài ấy. Alexandrov tiếp tục: "Ngày mai tập hợp đội ngũ tại sân diễu hành. Từ 08,00 giờ các thuyền trưởng tàu ngầm sẽ kiểm tra trang phục đội ngũ quân nhân của mình, còn từ mười giờ chỉ huy đơn vị chuẩn đô đốc Khitrenko sẽ làm điều đó". Tới giờ ăn trưa thì cuộc họp kết thúc và tất cả đi xuống nhà ăn, sau đó Maksimov tập hợp các sĩ quan và nói ngắn gọn với họ về cuộc họp vừa xong. Trước khi ăn tối, các quân nhân chau chuốt lại quân phục, làm sạch, chải sạch, tất cả chuẩn bị sẵn sàng để chờ cuộc kiểm tra. Maksimov được triệu tập đến chỗ Vetkin. Trong văn phòng của ông đã có mặt Alexandrov, Vetkin nói đầu tiên: "Sửa chữa giữa kỳ chiến dịch thì bây giờ khoan hãy làm. Nhưng nếu Tổng tư lệnh lên tàu của anh và hỏi anh đang làm gì, khi đó anh cần phải nói rằng đang sửa chữa giữa kỳ chiến dịch". Maksimov rất ngạc nhiên nhìn ông ấy và hỏi: "Tại sao tôi phải nói dối."

Alexandrov xen vào: "Không có gì là nói dối, anh còn phải ra khơi đi biển bắn ngư lôi cơ mà." Vetkin thêm: "Hãy thực hiện sửa chữa giữa kỳ chiến dịch, nhưng sao cho không cần tách các cơ cấu máy." Maximov nói: "Nếu không tách máy hẳn ra, sẽ không có sửa chữa giữa kỳ chiến dịch." Vetkin chấm dứt một cách cáu kỉnh: "Lúc nào anh cũng sửng cồ thế à. Hãy làm như người ta ra lệnh cho anh." Maksimov còn quất mạnh hơn nữa: "Tôi sẽ không nói dối, hoặc làm hoặc không làm, mọi thứ khác chỉ là bịp bợm." Vetkin gần như hét lên: "Hãy về chỗ anh đi, sáng mai chỉ huy đơn vị sẽ có lệnh cho anh!" Maksimov đi về doanh trại, suy nghĩ mãi về cuộc trò chuyện này. Thứ Sáu. Lúc 08,00 giờ các quân nhân trong đơn vị xếp đội hình trên sân diễu hành, các thuyền trưởng tàu ngầm sẽ bắt đầu kiểm tra hình thức trang phục của các thành viên, nhưng trực ban đơn vị đã truyền lệnh:  "Các thuyền trưởng tàu ngầm lên ngay phòng chuẩn đô đốc Khitrenko tại bộ tham mưu."

Các thuyền trưởng đã đi đến bộ tham mưu, còn các quân nhân tiếp tục đứng trên sân diễu hành. Tham mưu trưởng Aleksandrov đợi hai mươi phút rồi quyết định phá vỡ tình trạng này. Ông bắt đầu diễn vai Tổng tư lệnh, và toàn thể đơn vị đáp lễ lời chào của ông: "Chúc sức khỏe đồng chí Đô đốc Hạm đội Liên bang Xô viết". Sau mỗi lần chúc mừng, ông đưa ra đánh giá: "Hai điểm, ba điểm". Nửa giờ sau, cả đơn vị  khó khăn lắm mới nhận được điểm 5. "Các chú gà trống" luôn làm hỏng việc, đôi khi họ nhảy trước nửa câu, mà đáng ra phải cất tiếng chào mừng cùng một lúc.
..........