(tiếp)Báo Sao Đỏ (thuộc Bộ QP LB Nga) ngày 5 tháng 4 năm 2001
Trung úy Natalya Kuzmina.
Đại tá hải quân Nikolai Litkovets.
Ảnh của các tác giả.
Cam Ranh. Ở đây, trong một khu vực nhỏ trên đất Việt Nam tạm thời được nhà nước Nga sử dụng, bố trí một căn cứ đảm bảo hậu cần-kỹ thuật (PMTO). Quanh năm trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng bức với độ ẩm cao, cách xa bờ biển quê nhà hơn 2.500 dặm, các quân nhân Nga đang tận tâm thực hiện nhiệm vụ của mình.
Nhóm đầu tiên trong biên chế PMTO quân số 50 người đến bán đảo Cam Ranh vào tháng 4 năm 1980, và chẳng bao lâu sau hợp đồng về việc xây dựng các công trình mà đất nước chúng ta viện trợ không hoàn lại cho CHXHCN Việt Nam đã được ký kết với phía Việt Nam. Trong giai đoạn 1984-1992, tất cả có khoảng 30 công trình được xây dựng. Vào đầu những năm 90 hầu hết các cầu tàu của hạm đội và các công trình bến cảng đã chuyển sang cho phía Việt Nam sử dụng thường xuyên.
Nghển cổ chờ máy bayThập kỷ cuối cùng tại PMTO, như ở đây người ta vẫn đùa, mọi người sống theo kiểu "mỏi mòn chờ giữa các chuyến máy bay". Người ta sống trong mong đợi thư từ, báo chí, những tờ báo được truyền tay nhau đọc đến rách nát. Cùng chiếc máy bay hiếm hoi bây giờ ở miền xa xôi này (trước kia thì 2 chuyến mỗi tháng) một ủy ban đang từ Đất Lớn bay đến. Còn các thành viên phục vụ tại PMTO vẫn tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ của mình.
Cùng chỉ huy trưởng căn cứ đại tá hải quân Yuri Eremin chúng tôi đi vòng quanh thị trấn quân sự. Một chi tiết thú vị đập ngay vào mắt - các tầng đầu tiên của hầu hết các ngôi nhà đều không có người ở. Người ít hơn, vậy nên các căn hộ cũng trống vắng. Cắc căn hộ không có chủ nhà bị lũ mối tấn công không thương tiếc. Gỗ không thể chống lại sự xâm nhập của loài côn trùng phàm ăn. Trong ba tháng nó chỉ còn là gỗ mục: các dầm và khung cửa đã bị phá hủy trơ xương.
- Chúng tôi đã quyết định bảo tồn không gian ở: cách ly đường dây dẫn, phá nốt các đoạn gỗ mà mối "ăn dở" chưa hết - Yuri Prokopievitch giải thích. - Dù lo sợ, nhưng chuyện "hỗn loạn" này sẽ không tiếp tục xảy ra. Chúng tôi có thể khôi phục các căn hộ một cách tự chủ không cần sự tham gia của các nhà xây dựng. Và chúng tôi chỉ cần một ít tiền và vật liệu để làm việc đó mà thôi.
Lối vào nhà được sơn cẩn thận. Trên các ngôi nhà đều có các biểu tượng: các phi công vẽ biểu tượng bay của mình, các bác sĩ - sơn biểu tượng của họ. Nhà trẻ không được dự kiến trong biên chế, vì vậy một trong những căn hộ này được người ta biến thành phòng giải trí "Bạch tuộc" cho trẻ em vui chơi. Phòng được trang bị theo đủ các kiểu, các bức tường trang trí bằng các bức tranh trong phim hoạt hình. Và những cuốn sách cùng những món đồ chơi thiếu thốn được phu nhân Đại sứ Nga tại Việt Nam Irina Ivanova thân ái gửi từ Hà Nội vào cho các cháu. Ở đây có 16 công dân Cam Ranh trẻ thơ đang giết thời gian.
Trong một khu "rỗng tuếch" khác người ta tổ chức một câu lạc bộ sĩ quan sang trọng theo tiêu chuẩn địa phương, bằng cách đó giải quyết vấn đề nhàn cư vi bất thiện vào buổi tối. Mọi người tụ tập ở đây đề nghe nhạc "sống", đọc thơ, hoặc đơn giản là ngồi sau một tách cà phê hoặc tách trà thơm phức. Vào các ngày lễ có tổ chức hòa nhạc. Trong tương lai - sẽ khai trương gian chơi bi-a và phòng đọc sách. Chủ tịch câu lạc bộ là thiếu tá hải quân Aleksei Riaguzov, vợ ông là Natalia và nữ trợ lý Veronica Bortnikova làm việc ở trung tâm nghỉ dưỡng độc đáo này trong thời gian riêng của mình.
Bằng nỗ lực chung người ta cải tạo lại các ô đất trống gần khu nhà. Đầu tiên là xây dựng một sân chơi trẻ em, trồng dừa, đặt mua tại các vườn ươm cây Việt Nam giống thông California để trồng dọc các lối đi. Nhưng thế chưa đủ. Người ta xây dựng một đài phun nước nhỏ, làm các quầy hàng xinh đẹp nhỏ nhắn, mắc điện chiếu sáng. Người ta chở cát đỏ từ mỏ về và rải chúng trên những con đường nhỏ. Khi tiếp xúc với nước nó sẽ trở nên đặc chắc, kết quả là ta có một lớp asphalt tạm thời. Bên mái đường sẽ trồng cây xanh, còn tại các ô trống khác người ta xây dựng sân thể thao và sân bóng đá.
Tuy nhiên, PMTO tự cảm thấy mình cô lập, thể hiện ở sự đói thông tin. Hai kênh truyền hình trung ương Nga và việc thiếu báo chí kịp thời không làm tình thế thay đổi. Vậy là người ta đi đến ý tưởng tạo ra một studio truyền hình. Những người tình nguyện có sở hữu máy quay video tiến hành quay phim theo các chủ đề, đạo diễn là vợ của chỉ huy trưởng căn cứ Tatiana Mukhailovna. Một trường quay được trang bị, và từ tháng Mười Hai năm ngoái, mỗi tháng một lần, trên màn hình xanh lam của máy thu hình đã xuất hiện một vi nhét đẹp: "studio truyền hình PMTO Cam Ranh giới thiệu". Ngoài tin tức về đời sống nội bộ đơn vị và các sự kiện liên quan đến Hạm đội Thái Bình Dương, người ta còn phát các phim video mà xí nghiệp liên doanh "Vietsovpetro" có nhã ý cung cấp.
Phó Tổng Giám đốc xí nghiệp liên doanh khai thác dầu khí Việt-Nga Fanis Badikov không chỉ là một nhà chuyên môn dầu khí, có học vị tiến sĩ khoa học, ông còn là một con người tuyệt vời, một người đàn ông chân thành, một người yêu nước Nga. Nhờ những nỗ lực của ông mà tại trường phổ thông của PMTO đã khai trương được phòng máy tính trang bị các máy tính đời mới nhất, trường cũng mua được các sách giáo khoa mới.
Các hạng mục của căn cứ nằm rải rác trong toàn bán đảo trên những khoảng cách khá xa nhau, nếu không có phương tiện vận tải thì không thể đi thăm thú được. Tuy nhiên, các máy móc thiết bị đang hỏng dần mà phụ tùng thay thế rất khó kiếm được, rồi sau đó thì đến vấn đề khó khăn về tiền. Trong các trường hợp khẩn cấp thế này người Việt Nam rất sẵn lòng đến giúp một tay - họ sẽ xúm vào đẩy giúp để khởi động chiếc xe Uaz con trông âu sầu cũ rích, họ đảm bảo với chúng tôi về điều đó.
PMTO đã "làm việc" Tại đây người ta phải chống chội với những điều kiện khí hậu khó khăn, với rắn độc, các bệnh nhiệt đới và tình trạng máy móc thiết bị dần dần hư nát.
... Một cơn lốc mạnh đã phá hủy nhiều trụ kim loại mỏng manh dùng làm trụ tạm đỡ đường cung cấp điện cho thị trấn. Cùng một lúc tất cả các máy điều hòa không khí, các đồ điện gia dụng, bếp điện ngừng làm việc...
Người Việt Nam đề nghị giúp đỡ. Sự trợ giúp ấy mất đến 25 ngàn đô la với thời hạn ít nhất là hai tuần. Sự "xa xỉ" này thì đại tá hải quân Yuri Eremin không thể cho phép mình có được. Ông tập hợp cấp dưới và làm một cuộc tham khảo ý kiến. Cùng ngày, toàn bộ dân số nam (gồm cả các cháu trai-học sinh phổ thông), trang bị xẻng cuốc, hành quân đến nơi tai nạn. Họ phải đào trong đất cát một cái mương sâu một mét và chiều dài 2,5 km.
Mọi người làm việc vất vả từ sáng sớm đến chiều tối. Mưa nhiệt đới và ánh nắng thiêu đốt không bẻ gãy được tính cách Nga, không làm mọi người sợ hãi. Khi rãnh cáp đã được hoàn tất, nảy sinh một vấn đề mới: kiếm đâu ra loại cáp có đường kính cần thiết? Người ta đã tìm thấy nó ... cách nơi công việc đang diễn ra 5 cây số. Cáp được đào lên và vận chuyển vác vai đến nơi lắp đặt (sau này mới tính ra rằng mỗi m cáp nặng đến 60 kg). Tới ngày thứ chín bản anh hùng ca lao động kết thúc với sự kiện việc cung cấp điện đã được khôi phục lại. Tư lệnh vùng Hải quân Việt Nam đã đích thân đến nơi và bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình đối với hành động của các quân nhân Nga.
Theo các sỹ quan và nhân viên phục vụ tại PMTO, để thúc đẩy mọi người tham gia vào một nhiệm vụ lớn lao và khó khăn như vậy chỉ có thể là một người đàn ông tính cách rất mạnh mẽ và có uy tín cao, đó là người chỉ huy trưởng căn cứ, đại tá hải quân Yuri Eremin.
Kể từ khi ông được bổ nhiệm, tại đơn vị đã có thay đổi đáng kể trong mối quan hệ giữa mọi người, người ta cảm thấy có sự quan tâm thực sự đối với người lao động. Ông không bao giờ có kiểu xử sự đại khái, mà cố gắng tìm hiểu kỹ lưỡng, lắng nghe ý kiến của đa số, nhưng cũng không ngại đi ngược lại, nếu vấn đề trở nên tồi tệ. Ông vừa nghiêm khắc và vừa mềm dẻo, người ta có thể từ chỗ ông đi ra mà không được hài lòng, nhưng không bao giờ bị xúc phạm. Dựa vào các cấp phó của mình, dựa vào những người cùng chí hướng (mà những người như vậy là đa số), người chỉ huy trưởng căn cứ cố gắng biến cuộc sống cô lập của PMTO trở thành một cuộc sống thú vị và sôi động.
- Tôi đã có dịp làm việc dưới ba đời chỉ huy trưởng, nhưng sự quan tâm như hiện nay đối với các cư dân của thị trấn, đặc biệt đối với trường học thì chưa bao giờ tôi được thấy - hiệu trưởng trường trung học địa phương Lyudmila Surenovna Chilingaryan nhận xét. - Lũ trẻ cảm thấy sự quan tâm chăm sóc thực sự của bậc cha mẹ từ phía người chỉ huy trưởng.
Mà người chỉ huy căn cứ vẫn còn một giấc mơ - xây dựng trong thị trấn một nhà nguyện nhỏ. Đã có được sự "đồng ý" từ Bộ chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương và phía Việt Nam. Các đồng nghiệp ủng hộ ý tưởng. Đã gửi thư cho Giáo chủ Moskva và Giáo hội Chính giáo Toàn Nga Aleksey II, yêu cầu gửi đến đây một vị linh mục. Bây giờ mọi người đang chờ đợi trả lời.
Làm việc ở PMTO là một đội ngũ nhân viên dân sự, như người ta vẫn goi là các chuyên gia được tuyển dụng đặc biệt. Hầu hết trong số họ được phái đến từ các phòng quân vụ của các tỉnh Rostov, Lipetsk và Bryansk. Thật không may, trong số tình nguyện viên được chọn có nhiều người không nằm trong số tốt nhất xét trên cả phương diện phẩm chất đạo đức và chuyên môn. Có khá nhiều trường hợp do vi phạm kỷ luật lao động mà phải gửi trả về nước những vị "khách du lịch" kiểu như vậy. Và đó là những nguồn tài chính không nhỏ đã bị nhà nước ném qua cửa sổ. Bộ chỉ huy PMTO cho rằng việc xem xét lại các vấn đề bổ sung quân số và chuyển nó đến nơi có thẩm quyền ở khu vực Viễn Đông đã thực hiện quá muộn. Thay đổi lộ trình một vấn đề quan trọng như vậy sẽ làm giảm bớt chi phí cho việc đi lại của các chuyên gia từ các vùng phía tây của đất nước, cho phép lựa chọn con người một cách có chất lượng hơn và chịu trách nhiệm về những ứng cử viên được cử đi công tác nước ngoài.
Ngày hôm nay do sự tắc trách của các phòng quân vụ mà tại thị trấn thừa ra nhiều giáo viên tiểu học, nhưng lại thiếu giáo viên vật lý và một giáo viên toán. Tuy nhiên, nếu trẻ em sau khi đọc sách giáo khoa có thể tự mình nghiên cứu những điều sơ đẳng cơ bản về đối tượng, thì ở đây không có bác sĩ không thể làm được gì. Trong khi đó, tại bệnh viện địa phương chẳng có biên chế bác sĩ phụ khoa và bác sĩ nhi khoa, lại đang còn vấn đề cắt giảm chức trách bác sĩ phẫu thuật thứ hai ...
Những chuyến ghé thăm hiếm hoi của các tàu chiến Nga, các tàu hậu cần, các chuyến máy bay hãn hữu - tất cả những điều này từ lâu đã dẫn một số người đến ý nghĩ về cái chết sắp xảy ra. Tuy nhiên, năm nay, tình hình bắt đầu có thay đổi. Việc một biên đội tàu chiến của Hạm đội Thái Bình Dương ghé vào cảng, trên đường trở về nhà từ chuyến thăm Ấn Độ, đã phá vỡ cảnh "trì trệ" này. Và, mặc dù đoàn tàu đậu lại một thời gian rất ngắn, chỉ một vài ngày, nhưng PMTO đã "làm việc" ...
........
