Lính trường Vôi

[huuthanh52]

         ...Còn  tôi, may mắn  hay không may mắn, xin các bác theo dõi tiếp .Tổ tôi có năm  anh em: Vân hói, Khải già, Bình gián điệp, Độ một mí và tôi( không biệt danh),được phân công đến ở  với gia đình ông Ba. Gia đình này có ba người: hai ông bà đều ở tuổi sáu mươi và một cô con gái, tên Hạnh. Do ông bà Ba hiếm muộn, nên khi chúng tôi đến,Hạnh mới chưa đầy mười bảy tuổi và đang học lớp chin (hệ 10/10 ).
             Chúng tôi với ba lô hành lý, cộng thêm ba tấm phản cá nhân chuyển đến nhà ông Ba ,lúc đó vào khoảng  hai giờ chiều. Đó là một  ngôi nhà bốn gian ,ba gian nhà ngoài, một gian buồng. Cả ngôi nhà suốt ngày đêm có  cửa gỗ bức bàn đóng kín mít. Ông Ba bảo với chúng tôi:
        -Các chú  ở gian bên cạnh kia ,tôi gian bên này. Gian buồng là của bà nhà tôi với con Hạnh. Nhà tôi từ xưa đến nay chưa bao giờ mắc màn khi ngủ, vì thế các chú  cũng không nên dùng màn . Để tránh muỗi từ ngoài vào nhà, tất cả các cửa luôn phải đóng kín. Riêng cửa ra vào của gian bên này thì không cài then trừ ban đêm khi đi ngủ. Ai đi ra đi vào thì phải nhớ khép cửa ngay . Buổi tối, không ai được thắp đèn trong nhà . Các chú cần viết thư, đọc sách thì phải ngồi ngoài hè. Tốt nhất là mọi việc thư từ, sách vở nên  làm hết vào ban ngày. Tôi có tuổi rồi  nên đêm ngủ cần yên tĩnh, vì thế các chú  nhẹ nhàng cẩn thận giúp cho…
        Ông Ba còn  chỉ thị, dặn dò nhiều nữa, chúng tôi chỉ còn biết vâng dạ nghe theo.
        Chúng tôi đặt ba tấm phản sát nhau  ngay trên nền nhà  rồi trải thêm một chiếc chiếu nữa  ở bên. Như vậy, bốn người sẽ được ngủ trên phản, còn một người phải ngủ ở chiếu. Được sự đồng ý của ông Ba, năm chiếc ba lô và một ít sách vở của cả nhóm được đặt trên chiếc chõng tre nhỏ kê ở gian giữa, ngay cạnh bàn thờ gia tiên. Sắp xếp xong chỗ nghỉ, chúng tôi hỏi mượn ông Ba cuốc, xẻng và chổi, tiến hành vệ sinh trong vườn ,ngoài ngõ một cách cẩn thận trước sự ngỡ ngàng pha chút thiện cảm ban đầu của hai ông bà chủ nhà.
      Công việc xong  đâu vào đấy ,” năm chàng  ngự lâm quân” đang rửa chân tay bên giếng nước cạnh sân nhà thì Hạnh , cô con gái của ông bà chủ đi học về. Lúng túng trước sự có mặt của chúng tôi, cô bé mặt đỏ tưng bừng ,lí nhí câu chào trong miệng, rồi chạy thẳng vào buồng. Anh em chúng tôi cũng không khỏi ngỡ ngàng  trước vẻ đẹp trong sáng, thánh thiện của một cô gái vừa qua tuổi trăng tròn. Linh  tính mách bảo tôi rằng,những ngày tháng  tiếp theo của mấy đứa chúng tôi chắc sẽ có nhiều thi vị ...                                              

[vetran]

        ...Còn  tôi, may mắn  hay không may mắn, xin các bác theo dõi tiếp .Tổ tôi có năm  anh em: Vân hói, Khải già, Bình gián điệp, Độ một mí và tôi( không biệt danh),được phân công đến ở  với gia đình ông Ba. Gia đình này có ba người: hai ông bà đều ở tuổi sáu mươi và một cô con gái, tên Hạnh. Do ông bà Ba hiếm muộn, nên khi chúng tôi đến,Hạnh mới chưa đầy mười bảy tuổi và đang học lớp chin (hệ 10/10 ).
            

Chào bác hieutruongsmall. Vâng! đọc bài của bác huuthanh52. Tôi rất cảm động nhớ về một thời tham gia huấn luyện bộ binh, hành quân dã ngoại, chuyển doanh trại đi đắp đê sông Đáy ở Ninh Khánh - Ninh bình đầu năm 1975, may tổ nào gặp nhà trọ có mấy em hoặc chị gái con chủ nhà thì từ nếp sinh hoạt ăn ở, đi lại, nói năng đứng đắn khác hẳn kiểu ăn sóng nói gió khi ở doanh trại tập trung của mấy chàng đực rựa. đó cũng là kỉ niệm của đời trai trong quân ngũ các bác ạ. Mong bác chủ và các bác tham gia topic cung cấp nhiều kỉ niệm thời trai trẻ ấy để anh em ta ôn lại kỉ niệm.

[hieutruongsmall]

       ...Tôi sinh quí tử đầu lòng ,lúc này quí tử của tôi đã là một Kiến Trúc Sư,hiện đang làm trưởng phòng,hậu kỳ của Đài truyền hình rồi.Nhưng khi ra đời cháu cũng vất vả như bố mẹ cháu.Chiều hôm đó sau khi đã gánh 12 gánh nước tưới cho tất cả các luống rau chuẩn bị "Nằm ổ"Tôi không ăn mà cũng chẳng nói gì Anh từ trường về nấu cho tôi một bát cơm nếp( tôi rất thích ăn cơm nếp )Nhưng tôi không sao nuốt được.tôi  bảo anh anh xuống gọi bà chị dâu ở khu gia đình lên tôi bảo.Anh nhìn tôi lo lắng hỏi bảo gì?...Chị lên thấy tôi chị bảo sắp sinh rồi chuẩn bị đi.Anh chạy lên quân y xin xe.Bác Thành thì xách túi,bác Ninh thì ôm làn,ba ông bạn vàng đưa vợ bạn đi đẻ lúng ta lúng túng trông thật tội nghiệp...Ở viện về cả đơn vị thay nhau xuống thăm hỏi.Sống xa nhà nhưng  đồng đội thật quí giá,có anh đồng hương mãi tận trường 4 bên tổng kho Long Bình,vác cả bao gạo sang chi viện cho mẹ con cháu bồi dưỡng.Con mới được mấy ngày nhưng không quen ngồi yên,lại có tháng lương của hai người,cộng với hôm trước anh mang bán một bộ quần áo thu đông được ít tiền để nuôi vợ đẻ.Không dám ăn anh cùng một bác ở cùng dãy nhà chung nhau mua đôi lợn về nuôi,(Ở miền Nam người ta bán cặp )Vì mình ít tiền hơn nên phải mua con lợn chột mắt.Vừa nuôi con đầu lòng,vừa nuôi lợn chột,trong lòng tôi lo lắng không biết lớn lên con có bị xui xẻo gì không?Nhưng ơn trời cháu lớn nhanh khỏe mạnh và ngoan ngoãn(bây giờ sắp có rồng con rồi các bác ạ)...Nghỉ hết hai tháng tiêu chuẩn gia đình tôi được chuyển xuống khu gia binh không còn phải ở nhà chiêu đãi sở nữa.Đã qua thử thách nên cấp trên lại sắp xếp cho tôi công việc cũ.Tôi bắt đầu với công việc mới,đã lâu không cầm bút viết lách hay tính toán gì,nên những ngày đầu cảm thấy cũng hơi ngai việc .Trường vào trong này sát nhập với đơn vị 963 nên quân số đông hơn,lại đào tạo thêm lính thợ cho nước bạn Cam Pu Chia,nên lại thêm cả bếp K.Tôi tất bật suốt ngày,hết viết phiếu xuất kho lại lo lên bảng tài chính.Khu gia binh cũng đông gấp mấy lần ở Vôi,nên công việc cũng vất vả hơn nhiều.Công việc quản lý nhà ăn ai cũng cho là nhàn,nhưng việc nào cũng có phức tạp và áp lực hơn nữa tôi lại có con nhỏ.Thời kỳ mới vào chúng tôi còn khó khăn lắm,ngoài giờ làm việc không còn thời gian để thêu thùa hay thể thao nữa,thay vào đó là chăm con,chăn nuôi lợn.Mỗi khi gửi được con cho các bác trên tập thể thì cắm đầu vào làm công việc nhà.Ngày ấy khu gia binh vui lắm đua nhau nuôi lợn ,mỗi nhà hai ba con,chăm lợn chẳng khác gì chăm con nhỏ,mỗi khi lợn ốm thì cho ăn trứng gà uống thuốc bổ.Vợ chồng tôi nghèo lắm không có tiền để mua thức ăn cho lơn,nên chỉ nuôi một con ,anh em trên khu tập thể thương tình nên khi đi ăn cơm ở bếp ăn họ thường gom cơm thừa về,tối lại mang xuống cho tôi nuôi lợn.Những ngày đầu cuộc sống gia đình,xa nhà,xa quê tôi thật sự biết ơn đồng đội những người luôn sát cánh bên vợ chồng tôi giúp đỡ và an ủi chúng tôi rất nhiều...   

[viet minh]

...Ngày ấy khu gia binh vui lắm đua nhau nuôi lợn ,mỗi nhà hai ba con,chăm lợn chẳng khác gì chăm con nhỏ,mỗi khi lợn ốm thì cho ăn trứng gà uống thuốc bổ...

Ngày đó những năm 1980,từ cổng nhà ăn đi ra một khoảng chừng 100m,bên tay phải là khu gia binh,bên tay trái là sân chào cờ.Mỗi khi nhà ăn vo gạo nấu cơm là bọn trẻ trong khu gia binh tranh nhau sách xô,chậu chen nhau đên lấy nước gạo về nấu cám cho heo.Chiều đến thì chạy lên khu tập thể tìm mấy chú,mấy bác quen xin cơm thừa mang về.Nhà nào cũng vậy,chiều khoảng 5h là tiếng heo tiếng gà rộn lên đòi ăn không khí chẳng khác gì một làng quê.Nhưng những ngày đó bây giờ ngồi nghĩ lại thấy vui hơn bây giờ.Tình cảm hồi đó thân mật hơn,lũ trẻ con chơi với nhau,gắn bó,đoàn kết.Bây giờ thì nguợc lại,học xong không có chỗ để chơi,không còn tính tập thể nữa.

[hieutruongsmall]

...Ngày ấy khu gia binh vui lắm đua nhau nuôi lợn ,mỗi nhà hai ba con,chăm lợn chẳng khác gì chăm con nhỏ,mỗi khi lợn ốm thì cho ăn trứng gà uống thuốc bổ...

Ngày đó những năm 1980,từ cổng nhà ăn đi ra một khoảng chừng 100m,bên tay phải là khu gia binh,bên tay trái là sân chào cờ.Mỗi khi nhà ăn vo gạo nấu cơm là bọn trẻ trong khu gia binh tranh nhau sách xô,chậu chen nhau đên lấy nước gạo về nấu cám cho heo.Chiều đến thì chạy lên khu tập thể tìm mấy chú,mấy bác quen xin cơm thừa mang về.Nhà nào cũng vậy,chiều khoảng 5h là tiếng heo tiếng gà rộn lên đòi ăn không khí chẳng khác gì một làng quê.Nhưng những ngày đó bây giờ ngồi nghĩ lại thấy vui hơn bây giờ.Tình cảm hồi đó thân mật hơn,lũ trẻ con chơi với nhau,gắn bó,đoàn kết.Bây giờ thì nguợc lại,học xong không có chỗ để chơi,không còn tính tập thể nữa.

                Bây giờ thời đại @ mà chú nhóc,ai biểu mi không là trẻ con mãi mà hưởng cái không khí đó,làm người lớn mà làm chi để suốt ngày chỉ có "tiền,tiền và chỉ tiền mà thôi."Chào nghe con ,chịu khó thăm hỏi cho tụi tau đỡ buồn nghe.

[sam - 2]

       
         NGÀY ĐẦU ĐẦU QUÂN VÀO TRƯỜNG VÔI

   Cầm tờ quyết định trong tay không khỏi lo lắng. trong ngày mai phải có mặt tại đơn vị không biết đi kiểu gì đây?.Qua một đêm, sáng sớm hôm sau tôi quyết định ra khu Phố huyện tìm phương tiện đi. Gọi là Phố huyện, không biết ai đã đặt tên cho phố và đặt tự bao giờ chứ nó không xứng với tên phố; Lèo tèo mấy nhà tranh ven hương lộ. có một quán nước cạnh cây si già, một bà cụ bán quán, một hai ông khách ngồi trên chiếc ghế băng ghép bằng tre, cũng lỉnh kỉnh hành lý chắc họ có việc cần lắm đi đâu giống như tôi. Những năm đó là thời chiến người ta ngại tập trung đông người vì có thể  bất ngờ máy bay đến ném bom không chạy kịp. Nên phố huyện vắng vẻ chỉ là nơi đầu mối cho ai phải đi đâu, ai ở đâu về dừng chân rồi tiếp quãng đường còn lại.
     Bà bán hàng mời tôi vào quán, rót nước mời, qua câu chuyện bà biết kế hoạch của tôi bà ái ngại cho tôi. Nếu phải đi bộ từ đây lên tỉnh để có xe khách đi tiếp phải mất nửa ngày, quãng đường tiếp theo phải đi còn non 100 cây số mà trong ngày hôm nay phải có mặt ở đơn vị biết tính sao đây?. Như hiểu được lo lắng của tôi bà hỏi tôi: “ Ghú cần phương tiện ra tỉnh chứ gỉ? Tôi gọi cho, ở đây người ta vẫn đi như thế.”Nói đoạn bà đi một lúc sau về cùng bà là một người đàn ông trạc  30 tuổi vận một bộ đồ lính đã sờn,  áo bỏ xuôi ngoài quần, chân đi dép lốp(dép được làm bằng săm, lốp ô tô hỏng) trên đầu xùm xụp một cái mũ rơm dắt kèm một chiếc xe đạp cũ của Trung Quốc hiệu Phượng Hoàng, phía sau trên cái đèo hàng được gá sẵn một chiếc chăn sợi cũ gấp nhỏ để khi ngồi cho êm. Bà bán hàng dẫn người đàn ông đến chỗ tôi, sau động tác quết bã trầu bà cười nói với tôi: “ Tôi tìm cho chú bác XE LAI bác sẽ đưa chú ra tỉnh.”. Lại nói đến xe lai, những câu truyện ngày xưa mà tôi kể cho các con tôi nghe chúng  bảo tôi là: “Bố chỉ nói xạo, làm gì có truyện như thế…” Nhưng những ai đã sống cùng thời ngày ấy sẽ thấy đồng cảm, chia sẻ cùng tôi. Ngày ấy thời bao cấp, thời chiến, thiếu thốn  gian khổ đủ đường, mọi thứ được phân phối bởi vé, tem, phiếu và xếp hàng. Giao thông đi lại khó khăn, ít hoặc không có phương tiên để đi. Ôi! một thời để nhớ, nhưng bù vào đó là con người họ thông cảm, cùng đồng cam cộng khổ để vươn lên nuôi một niềm tin hi vọng tươi sáng. Thời đó cả xã hội đều khó nhọc nhưng bình yên, chàn ngập tình người.
    Sau vài câu xã giao và thỏa thuận vài điều tôi ngồi lên xe và anh chở tôi đi. Ngồi sau xe đạp mà bà lão bán quán gọi là xe lai ấy thực ra nó là một trong những phương tiện đi lạii của thời ấy cũng giống như xe ôm bây giờ chỉ khác thay sức động cơ là sức người. Đúng là một sáng kiến vượt khó của một thời. Dọc quãng đường qua câu truyện tôi được biết anh từng là một anh lính bị loại ngũ sau một trận đánh ác liệt với máy bay tại cầu Lai Vu Hải Dương. Anh bị một mảnh bom pheng đứt nửa bàn tay phải ngay trên mâm pháo. Anh phàn nàn với tôi: “ Nó chơi của mình nửa bàn tay phải mới đau chứ không bắn súng được cũng không cầm cày được, nó định triệt mình thế mới ác.”Anh còn kể với tôi khi rời quân ngũ về làng trong làng còn toàn đàn bà con gái, còn trai tráng ra trận hết, đàn ông còn lại “ …tịnh như tao đui què. mẻ sứt chán bỏ mẹ…” rồi anh thở dài. Tôi biết anh đang nghĩ gì – Anh đang nghĩ những ngày trận mạc, anh tiếc mình bị loại ngũ sớm không được dọc ngang cùng đồng đội. Cứ mải câu truyện thế mà đã được nửa đường anh phải chở tôi lúc này tôi mới cảm thấy ê ẩm cả người vì phải ngồi một tư thế không cử động, lâu thành mỏi tôi xin anh đổi vị trí cho tôi. Anh quay lại mắng tôi “ Mày coi thường tao thế à? Tao làm công phải xứng đáng với công bỏ ra vả lại mày còn phải đi xa còn vất vả lắm đấy.”Tôi biết anh hiểu lầm suy nghĩ ích kỉ của tôi, tôi chỉ muốn thay đổi chỗ cho anh để tôi đỡ mỏi. còn anh lại nghĩ tôi thương hại anh một thương binh. Tôi thật đáng xấu hổ.
      Mãi rồi cũng đến. Cái bến xe khách của tỉnh đã ngay trước mặt tôi, tạm biệt anh xe lai tôi bước nhanh vào phòng xếp hàng mua vé. Ngoảnh nhìn ra thấy anh xe lai vẫn cái dáng cao cao, gầy gầy trên đầu lụp xụp mũ rơm, vận trên minh bộ áo lính sờn vai dắt chiếc xe đạp cũ xuất hiện thêm là trên vai anh vắt ngang một chiếc khăn anh đang lau những giọt mồ hôi  lã chã lăn trên khuôn mặt dạn dày sương gió. Tôi mến phục anh tính cách ngang tàng đượm màu chinh chiến. Tôi mến phục anh dám nghĩ dám làm vượt lên số phận. ...

[viet minh]

Tổ tôi có năm  anh em: Vân hói, Khải già, Bình gián điệp, Độ một mí và tôi( không biệt danh),

   Ấy Thành "Tréc "mới đúng chứ.Có phải học khóa 2 cùng Bình Hiến,Tải Chuẩn không?.Làm ở phòng giáo vụ có đúng không?

[sam - 2]

Tổ tôi có năm  anh em: Vân hói, Khải già, Bình gián điệp, Độ một mí và tôi( không biệt danh),

   Ấy Thành "Tréc "mới đúng chứ.Có phải học khóa 2 cùng Bình Hiến,Tải Chuẩn không?.Làm ở phòng giáo vụ có đúng không?

       Đúng là hắn đấy thày Thành vả cháu Việt ạ. Hắn là khóa 3 chứ không phải khóa 2 - tháng 12 năm 1982 hắn rời Trường Vôi, Đồi Dù ra bắc về nhà máy Z117 từng làm trưởng phòng tổ chức, bí thư Đảng ủy nhà máy.
       Chúc thày Thành,Cô Đò luôn khỏe lãnh đạo phường vững mạnh, thỉnh thoảng ngó diễn đàn cho dui . Chúc cháu Việt kinh doanh" Tiền vào như nước sông Đà..."
 

[huuthanh52]

    Xin chào bác THÀNH-ĐOÀN! Đúng là Thành" Tréc" đấy, nhưng phải mãi sau mới có thêm "Tréc" ,còn khi đang ở Dương Đức thì chưa ""gí cò" tức  chưa có gì !
    Nhưng thôi, để khi khác em sẽ thăm hỏi hai bác. Bây giờ cho phép em nối tiếp đoạn "ký ức" kia đã nhé!

                ... Những ngày sau đó,toàn đơn vị chúng tôi dồn sức vào công việc bắn bẩy,kê lắp máy móc thiết bị, nhanh chóng tiếp tục giai đoạn huấn luyện các bài tập thực hành nhằm đảm bảo đúng kế hoạch đào tạo. ( Thời gian này, khóa Ba chúng tôi đã học hết chương trình  lý thuyết cơ sở và phần lớn chương trình lý thuyết nghề ).
       Xưởng Phay của chúng tôi  đặt trong một ngôi  nhà tương đối rộng, nền bê tông,mái ngói, nằm sát dưới chân một quả đồi trồng cây bạch đàn và cây trẩu,lác đác đây đó là những bụi sim, bụi mua tím ngắt những chùm hoa…Khu này trước đây vốn là một xí nghiệp sản xuất xi măng, nhưng đã chuyển đi nơi khác. Phía trước mặt xưởng là mấy vạt ruộng  trồng lúa  của dân. Xa hơn là những lũy tre xanh mát, suốt đêm ngày xõa tóc xuống dòng sông Thương hiền hòa. Đề phòng máy bay địch đánh phá, ngay sát các xưởng máy, thày trò chúng tôi tranh thủ  thay nhau đào các hầm trú ẩn. Bóng điện thắp sáng ban đêm được sử dụng hết sức  tiết kiệm và được che bọc cẩn thận, không để ánh sáng chiếu lên trời. Toàn bộ khu xưởng máy gồm các xưởng Tiện, Phay, Bào, Mài, Sửa chữa cơ điện , trạm phát điện… được bố trí rải rác quanh đồi cây và có người cảnh giới  máy bay địch.. Có đêm, cả khu xưởng đang mải ca làm việc, chợt có tiếng máy bay lạ xẹt qua, lập tức tất cả các ngọn đèn đều tắt phụt. Trời đất tối om, nhưng đâu đó vẫn rộ lên tiếng bông đùa và tiếng cười khúc khích. Cánh học viên chúng tôi, kể cả nam và nữ, hình như ai cũng thích những tình huống báo động như thế này, và thầm mong…đèn tắt lâu  lâu thêm chút nữa (!)
         Trong hoàn cảnh sơ tán, địa bàn đóng quân rộng, nơi ở lại xa xưởng  máy nên mọi việc sinh hoạt, học tập đều bị đảo lộn, thêm vào đó lại còn phải làm công tác dân vận, vì thế các buổi sinh hoạt đại đội, trung đội thưa  vắng hơn. Những ngày tạnh ráo còn đỡ, nhưng những ngày mưa dầm hoặc mưa phùn ,gió bấc thì thật vất vả vô cùng. Nhất là  những đêm  đi thực tập ca hai về. Đường đất đỏ vừa trơn vừa dính, lại  không  được đốt  đuốc  (những ngày đầu ,lính tráng đi ca đêm thường đốt giẻ dầu làm đuốc, bị dân làng kêu vì sợ lộ bí mật nên đại đội có lệnh cấm),lính ta vừa đi vừa dò đường, có người  ngã như trượt tuyết, vừa đau, vừa lấm hết từ chân đến đầu; về đến nơi ở, rét như cắt thịt cũng phải tắm.

[huuthanh52]

    Xin chào bác THÀNH-ĐOÀN! Đúng là Thành" Tréc" đấy, nhưng phải mãi sau mới có thêm "Tréc" ,còn khi đang ở Dương Đức thì chưa ""gí cò" tức  chưa có gì !
    Nhưng thôi, để khi khác em sẽ thăm hỏi hai bác. Bây giờ cho phép em nối tiếp đoạn "ký ức" kia đã nhé!

                ... Những ngày sau đó,toàn đơn vị chúng tôi dồn sức vào công việc bắn bẩy,kê lắp máy móc thiết bị, nhanh chóng tiếp tục giai đoạn huấn luyện các bài tập thực hành nhằm đảm bảo đúng kế hoạch đào tạo. ( Thời gian này, khóa Ba chúng tôi đã học hết chương trình  lý thuyết cơ sở và phần lớn chương trình lý thuyết nghề ).
       Xưởng Phay của chúng tôi  đặt trong một ngôi  nhà tương đối rộng, nền bê tông,mái ngói, nằm sát dưới chân một quả đồi trồng cây bạch đàn và cây trẩu,lác đác đây đó là những bụi sim, bụi mua tím ngắt những chùm hoa…Khu này trước đây vốn là một xí nghiệp sản xuất xi măng, nhưng đã chuyển đi nơi khác. Phía trước mặt xưởng là mấy vạt ruộng  trồng lúa  của dân. Xa hơn là những lũy tre xanh mát, suốt đêm ngày xõa tóc xuống dòng sông Thương hiền hòa. Đề phòng máy bay địch đánh phá, ngay sát các xưởng máy, thày trò chúng tôi tranh thủ  thay nhau đào các hầm trú ẩn. Bóng điện thắp sáng ban đêm được sử dụng hết sức  tiết kiệm và được che bọc cẩn thận, không để ánh sáng chiếu lên trời. Toàn bộ khu xưởng máy gồm các xưởng Tiện, Phay, Bào, Mài, Sửa chữa cơ điện , trạm phát điện… được bố trí rải rác quanh đồi cây và có người cảnh giới  máy bay địch.. Có đêm, cả khu xưởng đang mải ca làm việc, chợt có tiếng máy bay lạ xẹt qua, lập tức tất cả các ngọn đèn đều tắt phụt. Trời đất tối om, nhưng đâu đó vẫn rộ lên tiếng bông đùa và tiếng cười khúc khích. Cánh học viên chúng tôi, kể cả nam và nữ, hình như ai cũng thích những tình huống báo động như thế này, và thầm mong…đèn tắt lâu  lâu thêm chút nữa (!)
         Trong hoàn cảnh sơ tán, địa bàn đóng quân rộng, nơi ở lại xa xưởng  máy nên mọi việc sinh hoạt, học tập đều bị đảo lộn, thêm vào đó lại còn phải làm công tác dân vận, vì thế các buổi sinh hoạt đại đội, trung đội thưa  vắng hơn. Những ngày tạnh ráo còn đỡ, nhưng những ngày mưa dầm hoặc mưa phùn ,gió bấc thì thật vất vả vô cùng. Nhất là  những đêm  đi thực tập ca hai về. Đường đất đỏ vừa trơn vừa dính, lại  không  được đốt  đuốc  (những ngày đầu ,lính tráng đi ca đêm thường đốt giẻ dầu làm đuốc, bị dân làng kêu vì sợ lộ bí mật nên đại đội có lệnh cấm),lính ta vừa đi vừa dò đường, có người  ngã như trượt tuyết, vừa đau, vừa lấm hết từ chân đến đầu; về đến nơi ở, rét như cắt thịt cũng phải tắm.